Bu konuda Hz.Peygamber (S.A.V.) Efendimiz şöyle buyuruyor:

“Ramazan ayının ilk gecesi girince şeytanlar ve cinlerin azgınları zincire vurularak bağlanır. Cehennemin kapıları kapatılır, hiçbir kapısı açılmaz. Cennet kapıları ise sonuna kadar açılır, hiçbirisi kapalı tutulmaz.”¹

Ramazanda kendisini cennete götürecek iyi işler yapan Mü’mine cennetin kapıları açılmış, cehenneme götürecek kötülüklerden sakındığı için de cehennem kapıları ona kapanmış demektir. Oruç sayesinde nefsine hâkim olup şeytana uymadığı için de şeytani etkisiz hale getirmiş olur.

Cehennemin malzemesi günah, müşterileri günahkârlar, reklâmcıları da şeytanlardır. Ramazanda topluma hâkim olan manevî hava sebebiyle genellikle günahlardan uzaklaşır. İnsanlar cehennemin pazarlama ve reklâm büroları yerine cennete açılan mabetlere yönelirler. Şeytani gürültüler yerine ilahi seslere kulak verirler. Kaba ve bayağı arzular yerine derunî zevklere talip olurlar, âdeta melekleşirler. Şeytanların kuşatmasını yararlar, cennete giden yolda büyük mesafeler kat ederler.

Ramazan ayı girince şeytanların zincire vurulduklarını âdeta görür gibi oluruz. Bunu neredeyse herkes fark eder ve anlar. İnsanlar her zamankinden daha fazla ibadete yönelirler. Oruçlar tutulur, Kur’an-ı Kerîm’lar okunur, camiler dolup taşar. Herkeste bir Ramazan heyecanı başlar. Günahlardan elini eteğini çekemeyen pek çok insan Ramazan ayının başlamasıyla tövbe istiğfar eder, Rabbine yönelir, Onun mağfiretine sığınır. Günah yuvaları birer birer müşteri kaybeder, bazısı da kapanır, bazısının kapısına da sahipleri kilit vurur: “Ramazan dolayısıyla kapılıyız” diye…

Nefsin ve şeytanın sesine kulak vermeyip bütün zorluklarına rağmen oruç tutarak, zekât ve sadaka vererek, uzun teravih namazları kılarak, uykusunu bölüp sahurlara kalkarak Cenab’ı Hak’kın rızasını kazanmaya, çalışan kullara karşı şeytanların elleri kolları bağlı kalmakta, kulların irade ve azimleri karşısında hezimete uğramaktadırlar. Resmi istatistiklere göre Ramazan ayında suçların gözle görülür şekilde azalması bunun en canlı delilidir.

Bütün bunlar olurken, şeytanlar yine boş durmazlar. Her ne kadar bağlansalar, zincirlenseler ve bir kenarda tutulsalar da, bir şekilde “işlerini” görürler, faaliyetlerini sürdürürler. Bununla birlikte imtihan sırrı devam eder. Yoksa bütünüyle şeytanlar işten el çektirilselerdi, sesleri kısılsaydı, etkinlik alanları tamamen bitseydi, bu sefer herkes ister istemez imana gelecek, Müslüman olacaktı. O zaman da dünyanın bir imtihan yeri olduğu ortadan kalkacaktı, Mü’min kâfir ayırımı kalmayacaktı.

Hadis-i şerifte geçen “merede” kelimesi, şeytanın bir sıfatıdır ve inatçılar, direnenler demektir. Demek ki, bütün şeytanlar değil, en inatçı şeytanlar bağlanmaktadır. Hadis-i Şerif’ten anlaşıldığına göre şeytan tamamen etkisiz hale getirilmiyor, büyükleri, en azılıları bağlansa bile diğerleri belli bir alanda icraatlarını devam ettiriyor. Eğer insan, onların icraat alanına girmezse bir şey olmaz. Şeytanlar ona yaklaşamaz. Mesela, barlar pavyonlar şeytanın kol gezdiği yerlerdir. İnsan buralara gider içki içer, eğlenir, kendinden geçer de, silahıyla bir adamı vurursa, “hani şeytanlar bağlanmıştı” diyemez. Şeytan, ölmüyor Ramazanda, sadece sınırları daraltılıyor, tesir gücü azaltılıyor, faaliyet alanı küçültülüyor. İnsan da bu arada dikkatli olmalı, onun sahasına girmemeli ve Ramazanda büyük bir ivme kazanarak, Ramazan sonrası şeytanların her yanda avını kurup beklediği zamanlar için manevi gerilim elde etmeye çalışmalıdır.

Ramazan-ı Şerif’te de hatalar işlendiği, günahlara girildiği ve büyük yanlışlıklar yapıldığı bir gerçektir. Fakat bu Kur’an-ı Kerîm ayında Mü’minlerin elde ettiği büyük kâr düşünüldüğünde ve şeytanın buna razı olmayacağı, adeta hırsından deliye döneceği ve insanları günahlara çekmek için bütün hilelerini kullanacağı göz önünde bulundurulduğunda hakikaten merede-i şeyâtînin elinin-kolunun bağlanmış olduğu anlaşılacaktır.

Her an şerrinden ALLAH Teâlâ’ya sığındığımız şeytana karşı sürdürdüğümüz savaş diğer bütün savaşlardan daha önemli ve daha zordur. Çünkü şeytana mağlup olanlar başka hiç bir savaşta galip gelemezler. İnsanoğlunun şeytanla savaşı, babamız Hz.Adem (A.S.) ve anamız Hz.Havva ile cennetle başladı ve şeytanın zaferiyle sonuçlandı. İnsanoğlunun bu mağlubiyetinin faturası çok ağır oldu. Şeytanın iğvasıyla çıkarıldığımız cennete tekrar dönebilmenin mücadelesini veriyoruz. Zaten savaş da bu eksende cereyan ediyor. Biz cennete girmenin savaşını veriyoruz, şeytan ise sokmamanın savaşını veriyor.

Şeytana karşı zafer kazanmanın en güzel mevsimi şüphesiz Ramazan ayıdır. Çünkü Ramazan şeytana ve şeytani arzulara karşı en güçlü siper, oruç ise en sağlam kalkandır.

dipnot

(1) Buhari, Savm:5; Müslim, Sıyâm:2

.

Hilâlin, güneşin batmasından sonra, güneşin battığı ufukta görülmesi geçerlidir. Zeval vaktinden önce veya sonra görülecek hilal ile o gün ne oruca başlanır, ne de oruçtan çıkılır. Bilâkis bu hilâl bir sonraki geceye ait bulunmuş olur.

Ay ile dünya kendi yörüngelerinde ve güneşin etrafında saatin akrep ve yelkovanlarının dönüşünün tersine bir dönüşle, sağdan sola doğru dönerler. Ay dünyanın etrafında döndüğünden, zaman zaman dünya ile güneşin arasına girer. İşte, Ayın dünya ile güneş arasına girdiği ve dünyaya hiçbir ışık yansıtmadığı ana içtima anı denir. Eğer bu durumda dünya, ay ve güneş aynı doğrultu üzerinde bulunurlarsa güneş tutulması olur. Aynı doğrultuda olmazlarsa, tutulma olmaz.

İçtimâ, daima gündüzleri olur. Ama illa da sabit bir saati yoktur. Yani bir içtima, gündüz her zaman mesela 11.05’de olacaktır, denemez. Her içtimanın saati değişiktir; ancak hangi saatte içtima olacağını önceden tespit etmek mümkündür. Hatta belli bir sabit noktaya göre, içtimanın vuku bulacağı noktayı tespit etmek de mümkündür.

İçtima anının tespiti ve bilinmesi çok önemlidir. Çünkü yeni ayın ilk hilâli, ancak içtimadan sonra görülebilir. Bir kimse içtima olmadan önce hilâli gördüğünü söylerse ya yanılıyordur, ya da yalan söylüyordur. Ve ayın ilk hilâli, daima güneş battıktan sonra, batı ufkunda görülür.

İlk günün hilâli, 8 dk ile 40 dk arasında değişen bir sürede batar. Ay her gün ortalama olarak bir önceki güne göre 50 dakika daha fazla kalır. Ama bu süre, her gün 16 dk. ile 80 dk arasında değişen bir süre eklenerek sağlanır

.

Bir bayanın hayızlı günlerinde oruç tutmamasına dair bir ayet bulunmamaktadır. Şunu belirtelim ki bu mesele bir ibadet meselesidir ve hiçbir meselenin detayları Kuran-ı Kerim’de yer almamış, bu detaylar, Kuran-ı Kerim’in açıklayıcı konumunda olan Sünnet’te yer almıştır.

Özel hallerde (hayız-loğusa) bulunan kadınların namaz kılmasının ve oruç tutmasının caiz ve sahih olmadığı hususunda fıkıh alimleri icma (görüş birliği) etmişlerdir. Özel hal süresince terk edilen namazların kaza edilmesinin gerekmediği oruçların ise temizlendikten sonra tutulacağı hususunda da icma vardır. Bu konuda şu sahih hadis-i şerifler bulunmaktadır.

Ebû Saîd’il-Hudrî (R.A)den rivayete göre Resûlullah (S.A.V.) Efendimiz:

…kadın hayız olduğu zaman namaz kılmaz, oruç tutmaz…buyurdu.¹
Muaze’den rivayet edildiğine göre; O şöyle demiştir:
– Hz. Aişe (R.Anha)’ya sordum: “Neden hayızlı kadın orucu kaza ediyor da namazı kaza etmiyor” dedim. Hz. Aişe (R.Anha):
“(Vaktiyle) Bu iş bizim başımıza gelirdi de orucu kaza etmekle emrolunur; namazın kazası ile emrolunmazdık” cevabını verdi.²

dipnot

(1) Buhari; Hayız:6; No:298; 1/116, Müslim; İman:34; No:79; 1/86, İbn-i Hibban; Hazar ve’l-ibaha:10; No:5744; 13/54, Beyhakî Sünen-i Kübra; Hayız; No:1517; 2/3
(2) Müslim; Hayz;15; No:69; 1/265, Buhârî; Hayz:20 No:315; 1/122, Ebû Dâvud; Tahâret;104; No:262-263, Tirmizi; Tâhâret:97, Nesâî; Hayz:17; No:382; Sıyam:64, İbn-i Mâce; Tâhâret:119; No:631, A.b.Hanbel; 6/32-94-97-120-143-185-231, Dârimi; Tâhâret:102

.

Oruç tutmaya mükellef her insanın, ramazan ayını oruçlu geçirmesi farzdır. Ramazan orucu İslâmın beş şartından biri olup, Ramazan ayına özeldir. Bu nedenle Ramazan ayının başladığının tespiti gereklidir. Ra-mazan ayının başladığının tespiti, Ramazan hilalinin görülmesidir.
Ramazan ayı kameri aylardandır. Kameri aylar, yirmi dokuz veya otuz gün olur. Her kameri ayın başlangıcı, ya hilalin görülmesiyle, ya da bir önceki ayın otuza tamamlanmasıyla tespit edilir.
Bu farz ibadete başlanabilmesi için şart olan hilali araştırma görevi, farz-ı kifaye olup, kimi insanların yapmaları ile diğer insanlardan bu yükümlülük düşer.
Hilal görüldüğü zaman, “hilal, hilal!” diye seslenme gibi cahiliye geleneklerinden sakınıp, tekbir ve tehlil getirerek dua edilmelidir.
Hilalin zamanı ve yeri: Ramazan hilali, Şaban ayının son günü akşamı, güneş batımından hemen sonra, güneşin battığı yönde görülür. Böylece Şaban ayının yirmi dokuzuncu günü akşamı, hilal gözetlenir. Hilal görülürse, ertesi gün oruca başlanır. Hava bulutlu ve kapalı olup hilal görülemezse, Şaban ayı otuza tamamlanır ve bir sonraki gün oruca başlanır. Bu sebeple Şaban ayının hilalini de, Recep ayından gözetlemek gereklidir. Şaban ayının kaç gün olduğu daha iyi anlaşılmış olur. Ramazan ayının yirmi dokuzuncu gecesi de, Şevval ayının hilali gözetlenir. Görülürse, ertesi gün bayram yapılır. Görülemezse, Ramazan otuza tamamlanır.
Hilalin görülme vakti: Hilalin güneşin batımından hemen sonra, güneşin battığı yerde görülmesi doğru kabul edilir. Gündüz vakti görülen hilalle, ne oruca başlanılır, ne de bayram yapılır. Çünkü gündüz görünen hilal, gelecek geceye aittir.
Hilalin değişik bölgelerde görülmesi: Hilalin ayrı bölgelerde görülmesine itibar olunmaz. Hilalin bir yerde görülmesi halinde, diğer bölgelerdeki Müslümanlar da buna uyar. Çünkü “Ramazan hilalini görünce oruç tutunuz” hadisindeki oruca başlama şartı olan hilalin görülmesi gerçekleşmiş olmaktadır. Fakat bazı Hanefi fıkıh âlimleri, birbirinden uzak bölgelerde hilalin ayrı zaman ve gecelerde görülebileceğini kabul etmişlerdir. Buna göre, her bölge hilali görme ve ona göre hareket etmede serbesttir. Başka bir bölgede görülen hilalle amel etmeleri şart değildir. Bunun için bölgeler arası uzaklığın en az “120 km” olması gerektiğini unutmamak lazımdır. Bu sebeple birbirine yakın bölgelerden birinde hilalin görülmesi ile diğerinde de görülmüş kabul edilir.
Hilali görme: Hava bulutlu veya kapalı ise, Ramazan ayının başlaması için Müslüman, akıllı, adil, ergenlik çağına girmiş herhangi bir kimsenin (kadın-erkek) hilali görmesi yeterli sayılmıştır. Hilali gören kişi, hemen o gece ilgili makama veya yoksa halkın toplu bulunduğu bir yere gidip, hilali gördüğünü duyurmalıdır. Eğer bu kimsenin şahitliği kabul edilmezse, yine de hilali gören kişinin oruç tutması gerekir. Tutmazsa, kaza etmelidir. Hava açık ise, güvenilir kalabalık bir topluluğun veya en az iki kişinin hilali görmeleri yeterlidir. Bayram için Şevval hilalinin görülmesinde ise, eğer hava kapalı ise, bir kişinin şahitliği yeterli olmaz. Bu durumda en az iki erkek veya bir erkek ve iki kadının şahitliği aranır.
Göz mü, bilim mi? Son yıllarda, özellikle Kutsal Topraklar ile diğer bölgeler arasında, Ramazan’ın başlangıcı veya süresi konusunda birbirini tutmayan görüşler meydana gelmektedir. Bu ihtilaf, hilalin gözle görülmesi ya da bilimsel takvim hesapları ile tespit edilmesiyle alakalıdır.

Hangisine güvenmeliyiz? “hilali gördüğünüz zaman oruç tutunuz” hadisinde açıkça ifade edilen gözle görmeye mi, yoksa sayısız teknik imkânlara sahip bilimsel hesaplara mı güvenmeliyiz?
Dinimiz hilalin bilim adamlarına sorulmasını emretmemiştir. Yine ilerlemiş bilimsel tekniklerle hilali araştırmak da icap etmemektedir. Bu her yerde mümkün olmayabilir ve dinin gösterdiği kolaylığa uymaz.
Göz ile görmede hatalar olabileceği gibi, bilimsel hesaplarda da hata olabilir. Matematik hesaplar kesin olsa da, bu hesapları yapan kişilerin hatasız olmaları kesin değildir. Bu yüzden takvimler arasında farklılıklar olmaktadır.
Dinimiz orucu sonsuza dek değişmeyecek basit bir şarta, hilalin görülmesine bağlamıştır. Bilimsel hesaplara göre kameri aylar, otuz veya yirmi dokuz gün olmayıp, küsuratlı olmaktadır. Oysa emredilen oruç, ya yirmi dokuz, ya da otuz gündür.
Oruç ibadeti matematik hesaplara değil, hilali görmeye dayalıdır. Bu yüzden hilal doğmuş olsa bile, herhangi bir kimse görmediği takdirde, oruca başlamamız gerekmez. Bunun gibi hilali görenlerin şahitliğinin aksi ispat edilemediği halde ve hilal doğmamış olsa bile, oruca başlamamız gerekir.
Ayrıca “yalnız gözle görme yeterlidir, bilimsel hesaplara güvenilmesin” görüşü de doğru olamaz. Günümüzde fen bilimleri sayesinde, yüzyıl sonrasının bile ay ve güneş hareketlerini, doğuş ve batış zamanlarını, hatta güneş ve ay tutulmalarını an ve an tespit etmek mümkün olmaktadır. Bu, gelecekten haber vermek değildir, yaratıcımızın koyduğu muhteşem düzende olayların nedenlerini bilme ilmidir.
Rabbimiz, hilal için bilimsel hesaplara bağlanmamızı emretmediği gibi, tespit için teknik imkânlardan yararlanmayı da yasaklamamıştır. İslâm, bilime karşı değildir. Nasıl bilimsel hesaplarda yanılma olabileceği gibi, hilali gördüğünü iddia edenlerin yalan söylemesi veya başka bir şeyi hilale benzetmeleri mümkündür.
Sonuç olarak, hilali görmek, Ramazan ayının başlaması için bir emirdir. Bu görme işlemine yardımcı olacak teknik araçları kullanmakta sakınca yoktur. Bu olay, daha iyi, net duyabilmek için işitme cihazı kullanmaya benzer.
Bu durumda yapılacak olan şudur: Yılın tüm aylarının hilalinin tespit edilmesi gereklidir. Yeryüzünde her yerde Müslüman vardır ve bu bölgelerde birer rasathane kurulmalı ve ay sürekli izlenerek, rasathaneler arası devamlı irtibat sağlanmalıdır. Önceden yapılan teknik hesaplarla hilalin görülebileceği kuşak tespit edildikten sonra, bir yandan Müslümanlar kendi bölgelerinde hilali gözetlemeye devam ederken, bir yandan da adil şahitler o bölgeye gönderilerek, hesapla yapılan tespit, mutlaka çıplak gözle doğrulanmalıdır.

.

.

Soru: Abdest alırken boğazıma istemeden herhalde çok az bir su kaçtı. Orucum bozuldu mu kefaret gerekir mi?

Orucunuz bozulmuştur ve gününe gün kaza etmeniz gerekmektedir.

.