Büyük Günah İşlemenin Neticesi
İslam akaid ve kelam tarihinde
çok mühim bir yere sahip olan büyük günah sahibinin ahiretteki durumu hakkında
ehl-i sünnetin görüşü şudur: Şirk hariç (Nisa, 48, 116), büyük günahlardan
birisini işleyen kimse, ölürse üç ihtimal söz konusudur: Ya bağışlar, ya Hz.
Peygamber ona şefaatçi olur (Ebu Davud, Sünne 21; Tirmizi, Kıyame 11), ya da
günahı kadar yanar, iman sahibi olduğu için ebediyyen cehennemde kalmayıp,
cezası kadar yandıktan sonra, Allah'ın rahmeti vesilesiyle sonra cennete girer.
[1]
[1]
Ahmet Kalkan, İslam Akaidi: 307.
.
.GÜNAH
Allah'ın buyruklarına aykırı
düşen, dinen suç sayılan davranışlar İslâm şerîatının ve temiz insan fıtratının
yapılmamasını emrettiği hususlar Arapça'da günâh'ın karşılığında; İsm, zenb,
isyan, cürm kelimeleri kullanılır. İsm, günâhın tam karşılık anlamıdır. Zenb (cürm),
insanın Allah'ın rızasını kazanmasını engelleyen; isyan, Allah'a itaat
etmemek-demektir.[1]
Yahudî ve hristiyanlar
dinlerinin birçok esaslarını bozdukları gibi günâh kavramım da kendi arzularına
uygun olarak değiştirmişlerdir. Yahudiler; Allah'ın seçilmiş kulları oldukları
inancıyla, kendi ırklarından olmayan insanlara yaptıkları kötülükleri mübah
kabul ederler. Kendilerinin cehennemde sayılı günler kalacaklarına, sonra
yalnızca kendi ırklarının cennete gireceğine inanırlar. Bu materyalist millet
eskiden günâh keçisi adını verdikleri bir keçiyi sırtına günâhlarını
yükledikleri gerekçesiyle çöle salarlar ve böylece günâhlardan kurtulduklarına
inanırlardı.
Hristiyanlar Hz. Âdem (a.s.)'ın
işlediği ilk günâhtan dolayı bütün insanların günahkâr doğduğuna; Hz. İsa
(a.s.)'ın kendisini feda ederek insanların günâhlarım temizlediğine inanırlar.
Hz. İsa (a.s.)'ın ölümünü temsil eden vaftiz ayini ile çocukların günahlarından
temizlendiğini kabul ederler. Bağışlama yetkisini böylece Tanrının elinden alan
hristiyanlar, insanları sonraki dönemlerde kontrol etmek için günâhlarını
papazlara itiraf ettirmek süretiyle bağışlarlar. Bu işleme Hristiyanlıkta "günâh
çıkarma" denir. İlk defa dördüncü Latran Konsili'nde (1215) ergenlik çağına
giren her hristiyan için yılda bir defa günâh çıkarma kararı alınmıştır.
Papazların kiliselerde günâh çıkardıkları özel yerlere günâh çıkarma hücreleri
denilir. Bu hücreler kiliselere 16. yüzyıldan itibaren eklenmiştir.
İslâm, bir ırk ve sınıfın
imtiyazını, insanların günâhlı doğduklarını, günâhların şahıslar tarafından
affedilebileceğini kabul etmez.
"Yahudiler, "Ateş bize
sadece sayılı günler dokunacaktır" derler. De ki `böyle olacağına dair Allah'tan
bir söz mü aldınız..." (el-Bakara, 2/80)
"Doğan her çocuk İslam
fıtratı üzerine doğar. Sonra anası-babası onu yahudî, hristiyan veya mecusi
yapar"[2]
"Annesinden
doğan her insan fıtrat üzerine tertemiz doğar"[3]
İslâm, insanın
bir başkasının yaptığından, gücünün yetmediğinden sorumlu olmadığını kabul eder.
Kişinin sorumlu olabilmesi için olgunluk yaşında ve aklının başında olmasını
şart koşar.
Kişi kendi hür
iradesi ile, isteyerek yaptığı işlerden sorumludur. Dileme ve tercih etme insana
aittir. İşin varlık âlemine çıkması ise Allah'ın yaratması iledir. İnsan o işin
meydana gelmesine sebep olan irade etme ve bunun sonucu olarak o amele
meyletmekten sorumludur: Ayrıca Allah, unutarak liata ile, bilmeyerek, uykuda
uyuyup kalmak süretiyle meydana gelen günâhlardan da insanı sorumlu
tutmamaktadır.
İslâm, insanın
günâh işlemesiyle sonuna kadar kötü kalacağını kabul etmez. İnsanın günâhının
affedilmesini başkalarının tasarrufuna bırakmaz. Kulun Allah'a tövbe etmesi, her
yerde, her zaman mümkündür. "Allah kullarının tövbelerini kabul eder ve
yaptıkları günâhları bağışlar" (eş-Şûrâ, 42/25). Hz. Peygamber (s.a.s.) de
insanları tövbe etmeye teşvik etmiştir: "Bütün insanlar hatalıdır; hatalı
insanların Allah katında en makbul olanları tövbe edenleridir"[4]
Günâhlarda
ısrar etmek, hakkın aynası olmak için yaratılan iman yeri olan kalbi karartır.
Günâh kalbe işleyip onu karartarak iman nurunu oradan çıkarıncaya kadar
katılaştırır. Her bir günâhın içinde küfre gidecek bir yol vardır. Günâh
istiğfar (tövbe) ile hemen yok edilmezse, kalbi kötülüğe sürükler ve Allah'ın
itaatinden çıkmış bir kalp hâline getirir.
Günâh
düşünceden pratiğe geçmemişse cezası olmaz. Resulullah (s.a.s), "Allahu Teâlâ
ümmetimden nefislerinde yapmayı arzuladıkları şeyleri yapmadıkları ve
konuşmadıkları müddetçe affetti."[5]
buyurmuştur.
Sorumluluk ve
ceza açısından günâhlar kebâîr ve sağîr diye iki kısma ayrılır.
Kebâir (büyük
günâhlar): Allah'ı tanımaya engel olan ve yapılması hâlinde şer'î ceza gereken
veya Allahu Teâlâ'nın cehennem azabıyla tehdit ettiği günâhlardır. Bir başka
görüşe göre Allah'ın yasakladığı her şey büyük bir günâhtır. Büyük günahların
sayısı hadis rivayetleri gözönünde bulundurularak, yedi, dokuz, yetmiş, ikiyüz
olarak tespit edilmiştir.[6]
Büyük
günâhların belli başlıları şunlardır; Allah'a ortak koşmak, adam öldürmek, zina
iftirasında bulunmak, zina etmek, islâmî cihaddan kaçmak, sihir yapmak, yetimin
malını yemek, ana-babaya karşı gelmek, Mekke'nin hareminde günâh işlemek, faiz
yemek, hırsızlık yapmak, içki içmek, kumar oynamak. Bir müslüman hatife almadan,
kalbinde tasdik olduğu halde büyük günâh işlerse, dinden çıkıp kâfir olmaz.
Ehl-i sünnet, büyük günâh işleyen kimsenin kâfir olmayacağını, cehennemde ebedî
kalmayacağını, tövbe etmeden ölürse dahî, Allah dilerse fazl-ı keremiyle onu
affedeceğini, dilerse adâletiyle cehennemde ona azap edeceğini kabul eder.[7]
Kebâirin (büyük
günâhların) en büyüğü Allah'ı tanımamak, zatında, sıfatında ve fiillerinde O'na
ortak koşmaktır. Buna ekberu'l-kebâir denir. "Allah kendisine şirk kovulmasını
kesinlikle affetmez. Bunun dışındaki günâhları dilediği kimseler için affeder"
(en-Nisâ, 4/48). Allah'ın rahmetinden ümidini keserek serkeşlik yapmaya devam
etmek veya azabından emin olarak günâha aldırış etmeden tövbe etmemek caiz
değildir. Mümin ne kadar günâh işlerse işlesin korku ve ümid arasında olmalı,
rabbinden yüz çevirmemelidir.
"Ey günâhta
aşırı giderek nefislerine zulmetmiş kullarım, Allah'ın rahmetinden ümidinizi
kesmeyin; muhakkak ki Allah bütün günâhları bağışlar. Şüphe yok ki O, çok
bağışlayıcı, çok merhamet edicidir" (ez-Zümer, 39/53)
"Fakat
azabımın da pek acıklı bir azap olduğunu kullarıma haber ver"
(el-Hicr, IS/50).
Mu'tezile büyük
günâh işleyenin mümin olmaktan çıkacağını, iman ile küfür arasında (el-Menzile
beyne'l-Menziteteyn) kalacağını; tövbe etmeden ölürse ebediyyen cehennemden
çıkmayacağını iddia eder. Hâricîler daha da ileri giderek küçük günâh işleyen
müminleri de küfür ile suçlamıştır. Mu'tezile Kur'an-ı Kerîm'deki "Kim bir
mümini kasden öldürürse onun cezası cehennemde uzun süre (hâliden) kalmaktır..."
(en-Nisâ, 4/33) ayetini delil gösterir. Ancak Arab dilinde "Hâliden" kelimesi
ebediyet anlamını ifade ettiği gibi, uzun müddet manasını da ifade eder. Bu
ayette geçen "hâliden"in uzun müddet anlamına geldiği, yukarıda zikredilen
ayetteki[8]
anlam ile desteklenmiştir.
Bir mümin,
kalbinde tasdik, dilinde ikrar olduğu halde günâh işler veya farzları yerine
getirmede gevşeklik gösterir, fakat bu günâhların karşılığında cezayı da hak
ettiğine inanıyorsa bu kişi günâhkâr mümindir. Allahu Teâlâ'nın böyle bir insanı
küfürle vasıflaması, mecâzîdir. Yani nimeti inkâr, nankörlük manasındadır. Bir
müslüman günâhı helâl kabul eder veya yapmadığı farzı inkâr ederse gerçek
anlamıyla kâfir olur.
İslâm'ın esasları ile hükmetmemek büyük bir günâhtır. Eğer İslâm'ın devrini
bitirdiği, çağımızda gereksiz olduğu inancı ile İslâm'ın hükümleri
uygulanmıyorsa bu küfürdür. İman-küfür meseleleri ve müminlerin tekfir edilmesi
müstakil eserlere de konu olmuştur Sâlim el Behensavî'nin "el-Hükmü ve Kâdıyyetü
Tekfiril-Müslim" adlı eseri bunlardan biridir.
[9]
[1]
Cürcânî, et-Ta'rifât, s. 9, 107, I51.
[2]
Buhâri, Cenâîz, 80; Müslim, Kader, 22.
[3]
Müslim, Kader, 25.
[4]
et-Tac, V, 151.
[5]
Buhârî, VII, 59.
[6]
Şerhu Akideti't-Tahâviyye, s. 370, 371.
[7]
Şerhu Akideti't-Tahâviyye s. 370.
[8]
ez-Zümer, 39/53.
[9]
Zübeyr Tekkeşin, Şamil İslam Ansiklopedisi:
.
.b- Hukukî Yönden:
Kamu hukukunu ve hukukullahı
ilgilendiren ve suç teşkil eden davranışlar için verilecek cezalar Kur'ân-ı
Kerim tarafından belirtilmiş olup, bunlara hadd (çoğulu hudûd) denilmektedir.
Bir de, daha hafif cezalar vardır ki, bilinen hüküm çıkarma usulleri ile bunlar
müslüman hâkimlerin takdirine bırakılmıştır (ta'zîrât).
Kur'ân-ı Kerim'de zikredilen
bazı suçlar ve cezaları şunlardır: Hırsızlık suçu, cezası el kesilmesi (5/Mâide,
38); Allah ve Rasûlüyle savaşmak, cezası ya öldürülmek ya da asılmak (5/Mâide,
53); bekâr erkekle bekâr kızın zinâ yapmaları, cezası halkın huzurunda yüz
değnek (24/Nûr, 2) ve ilâveten bir yıllık da sürgün (Müslim, Hudûd 14; Tirmizî,
Hudûd  . Zina yapan evli erkek ve kadınların cezası ise, üç merhale gösterir.
İslâm'ın ilk devirlerinde zina yapanlar evlerde hapsolunmak sûretiyle
cezalandırılmakta idiler (4/Nisâ, 15). İslâm âlimlerinin bazılarına göre, sonra
ezâ ile cezalandırma (4/Nisâ, 16) bunun yerini almıştır. Ezânın mâhiyeti
hakkında da muhtelif görüşler mevcuttur: Kınamak, azarlamak veya hakaret etmek,
kınamaksızın katı ve sert muâmelede bulunmak gibi. Son safhada ise, imsâm ve ezâ
yoluyla verilen cezâ, recme tebdîl edilerek ilk iki hüküm yerine bu
uygulanmıştır. Ancak, recm cezası Kur'ân-ı Kerim'de yer almamaktadır.
Öte yandan, namuslu, iffetli,
hür ve evli kadınlara zinâ isnad edip de, isbat için dört şâhit getiremeyene
seksen sopa ve ek olarak tevbe edip de ıslâh-ı halde bulunmadıkça (24/Nûr, 5)
şâhitliklerinin kabul edilmemesi cezası verilir. İçki içenin kimsenin cezası
hakkında, Kur'ân-ı Kerim'de bir beyana rastlayamamakla beraber, Hz. Peygamber ve
sahâbenin bu husustaki tutumunun şu olduğunu anlamaktayız: Muayyen sayıda mü'min
içki içen kişinin etrafını kuşatır ve ona, kimi sopayla kimisi nalinleriyle,
kimisi de elbisesiyle (Buhârî, Hudûd 5) vururdu. Hz. Peygamber'in vefatından
sonra ise, ilk halife Hz. Ebû Bekir, önceleri içki içen için tesbit edilmiş olan
darbe sayılarını gözden geçirmek gâyesiyle sahâbenin ileri gelenlerini bir araya
toplar ve onlar da, vurulacak darbeleri (kırk çift nalin vuruşu olarak) kırk
vuruşa eşit sayarlar (Buhârî, Hudûd 2; Tirmizî, Hudûd 14). Hz. Ömer, içki içenin
cezası olarak seksen kırbaç tâyin ederken, Hz. Ali ise, "içki içildiğinde sarhoş
olunur, sarhoş olununca ileri geri laflar edilir, böyle olunca da iftira
atılır!" istidlâliyle, içki içenin cezasını hadd-i kazife eş saymışlardır (Muvattâ,
Eşribe 1), ki bu da seksen sopadır. Abdurrahman bin Avf ise, uygulanacak cezanın
en hafifi olarak, seksen deyneği uygun görmektedir (Tirmizî, Hudûd 14). Bir
başka hadiste içki içme suçunun dördüncü defa sâbit olması halinde, suçlunun
öldürülmesi emredilmişse de (Tirmizî, Hudûd 15), Hz. Peygamber bunu uygulamamış,
katli kaldırarak, uygulamayı ruhsat ile azîmet arasında bırakmıştır (Tirmizî,
Hudûd 15; Tirmizî'nin hadisi yorumu).
.
.c- Allah'ı Unutma:
Özellikle münafıkların Allah'ı
unutması, Kur'an'da fısk olarak görülür: "Allah'ı unutup da Allah'ın da
kendilerini unuttuğu kimseler gibi olmayın. Onlar fâsık (yoldan çıkmış)
kimselerdir." (59/Haşr, 19 ve yine bkz. 9/Tevbe, 67)
.
g- Günahlar, Mü'minin Şeytana Karşı Direncini
Zayıflatır:
"(Uhud'da) İki topluluğun
(ordunun) karşılaştığı gün, sizi bırakıp gidenleri şeytan, sırf işledikleri bazı
şeyler yüzünden (yoldan) kaydırmak istemişti. Yine de Allah onları affetti.
Çünkü Allah, çok bağışlayıcı ve çok halîmdir/yumuşaktır." (3/Âl-i İmrân,
155).
Uhud savaşında, savaştan yüz
çevirip gidenler, daha önce işledikleri kötülüklerden dolayı yüz çevirip
gitmişlerdi. Bu kötülükler, nefislerinde zâfiyet oluşturan ve şeytanın girip
çıktığı gedikler açan kötülüklerdir. Böylece şeytan, savaşa katılmamalarını
sağlamakla onların ayaklarını kaydırır. Nitekim selef âlimleri: "İyiliğin
sevâbı, ondan sonra işlenen iyiliktir. Kötülüğün cezâsı ise daha sonra işlenen
kötülüktür" demişlerdir. İşleyene nisbetle günahlar, hastaya nisbetle hastalık
gibidir. Direncini zayıflatır, bedeninde hastalık yapar ve mikropların
girebileceği gedikleri açar veya zâten var olan hastalık ve mikrobu daha da
güçlendirir.
.
.Âdem'in Günahının Tüm İnsanlığa Dünyadaki Cezâsı:
Hıristiyanlığa göre, Âdem'in
günahı şu önemli sonuçları doğurmuştur:
a- Ölümsüzlüğü kaybetme
ve ölümün evrenselliği.
b- Dünyevî arzular ve
kötülüğe meylin güdümünde, günahın dünyadaki hükümranlığı.
c- Lânetlemeler
(toprağın bereketsizliği, hayvanat ve cemâdâtın başkaldırması, bütün insan
neslinin sefâleti.
d- Aklın aydınlığı kaybetmesi:
Düşüşten önce Allah'ın uzvu ve semâvî şeylerin yanılmaz habercisi olan akıl,
günahla karardı, iç ışık, karanlık haline geldi.
Böyle bir yorumlamada, insanlık
görülmez günah duvarlarıyla hapsolunmuş, yüce doruk noktalarına uçabileceği
göğün tavanları kendisine kapatılmış, aslî günah mahkûmu olduğundan âdeta bir
mahzene hapsolunmuştur. Âdem'in günahı sebebiyle, O'nda tüm insanlık düşmüştür.
.
.Aslî Günahtan Kurtulma Yolları
a- Fedâ (Fidâ):
İsa'nın insan ve peygamber
özelliğinden çıkartılıp bir mit, efsâne ve tanrı konumuna çıkarılması, ona
inanan ruhlara heyecan verme amaçlandırılan bir akîde halinde sunulmuştur. İlk
insandan dolayı doğuştan suçlu olan tüm insanlığın suçunun affedilmesi için
Tanrı, oğlunu insan şeklinde dünyaya göndermiş, İsa da insanlık için kendini
fedâ etmiştir. Doğuştan getirdiği aslî günahtan kendi başına kurtulma imkânına
sahip olamayan insan, "fidâ"nın anlam ve sırrına iman ederek kurtulabilecektir.
İnsanlık birinci Âdem ile düşmüşse ve günah yeryüzünde hâkim olmuşsa, ikinci
Âdem (İsa) ile de, günahın esâretinden ve ölümün hükümranlığından kurtulmuştur.
Ellerinden ayaklarından tüm beşeriyetin günahını yüklenmek için çivilenen,
Tanrının uysal kuzusu, akıttığı kanıyla insanları ölümün egemenliğinden
kurtarmıştır. İnsanlığa olan aşkı, ona insanları Tanrı'yla barıştırmak uğruna,
haç üzerine gerilmeyi sevimli göstermiştir. O yüzden mutluluk, İsa'nın sırrına
katılmakla gerçekleşir.
.
.B- Âhirette Cezâlandırma:
Kur'ân-ı Kerim,
günahkârların cezalarıyla ilgili olarak, "ahlâkî cezalar" ve "fizik cezalar"
olmak üzere iki kategoride ele alınabilecek zengin bir çeşit ve sahne sunar
bize. Esasen, insanın dikkat nazarlarını sûrî ve maddî kıymetin arkasındaki
anlama yöneltirken, insana, esas çekinmesi gerektiğinin hissî ve bedenî elemler
olmayıp, bunların insanı yüzyüze bırakacağı rezillik ve hakir olma gibi mânevî
cihetler olduğunu anlatmaktadır. Mü'minlerin ağzından Allah şöyle buyurur:
"Ey Rabbimiz, gerçekten Sen kimi ateşe sokarsan, şüphesiz onu hor ve perişan
edersin..." (3/Âl-i İmrân, 192).
.
.Kebâirin Özellikleri:
Büyük günahları Peygamberimiz
‘el-Mübikât' yani mahvedici diye nitelemiştir. Çünkü bunlar kesinlikle
yasaklanan şeylerdir. Kim onları bilerek, ısrarlı bir şekilde işlerse, şüphesiz
ki o kişi Allah'ı yeterince sevmiyor ve O'ndan çekinmiyor demektir.
Kesin ifadelerle yasaklanan
haramların karşılığı da büyük günahtır. İnsan, beşer olduğu için bazen hata
yapabilir, günah işleyebilir. Günah işlemek onun yaratılışında vardır. Allah,
insanın bu karakterini bildiği için, elçiler ve kitaplar gönderip insanı
uyarmıştır. Günahları gösterip onlardan sakındırmıştır. Bütün günahların insana
ve topluma zararlı olduklarını söylemeye gerek yoktur. Korkusuzca işlenen
günahlar insanın kendi hayatında ve içerisinde yaşadığı toplum hayatında
mutluluğu yok eder.
İslâm, birtakım davranışların
hata olduğunu bildiriyor ve onların yapılmasını yasaklıyor. Bu aynı zamanda bir
denemedir. İnsanlar bu denemeden geçerlerse, mükâfat veya ceza alabileceklerdir.
Günahsız olanlar yalnızca melekler ve peygamberlerdir. İnsan hata edebilir ve
günah işleyebilir. Onun yapması gereken günah işlememeye çalışmaktır. Günah
işlediği zaman da, tevbe ve istiğfar etmek, günahta ısrar etmemektir.
Büyük günahlarının hangileri
olduğu konusunda farklı görüşler vardır. Bunların sayısını sınırlamak oldukça
zordur. Farklı hadislerde farklı rakamlar verilmektedir. Günahın büyüklüğü biraz
da işlenilen ortama göre ortaya çıkabilir. Ayrıca küçük günahta ısrar etmek onu
büyük günah haline getirir. Ebû Ishak el-İsfarâinî'nin, "Günahların hepsi
büyüktür, içlerinde küçük günah yoktur" sözünden amacı, ‘derece yönünden bütün
günahlar birdir. Karşı cinse eğri gözle bakmakla, zina etmenin günahı aynıdır'
demek değildir. İsyana sebep olmaları açısından hepsi de büyüktür. Bununla
beraber bir kısmı diğerlerinden daha büyüktür. Peygamberimiz (s.a.s.); "Küçük
günahlardan sakının" (Ahmed Bin Hanbel, 5/331) buyurmaktadır
‘Kebâir'; üzerinde tehdit
(korkutma) gerçekleşen veya şeriat tarafından bir ceza takdir edilen yahut
açıkça yasaklanmış günahlara denir şeklinde de tanımlanmaktadır (Elmalılı,
7/29). Âlimlerin çoğuna göre oruç, namaz, abdest gibi ibadetlerle
affedilebilecek günahlara küçük günah denilir. Mesela, kabul edilmiş bir hac, o
yıl işlenilen günahlara kefarettir, Cuma namazı bir haftalık günahlara
kefarettir, şehidlerin kanları bütün günahlarını siler gibi. Ancak, öyle
günahlar vardır ki bunları hiç bir ibadet silemez. Meselâ adam öldürme günahını
başka hiç bir ibadet affettiremez. Katil olan kimse onun cezasını çekmeli,
bedelini ödemelidir. Bu tür günahlara ancak şeriatın uygun gördüğü cezalar
karşılık olabilir.
Bir hadise göre büyük
günahların sayısı dokuz tanedir: Şirk koşmak, haksız yere adam öldürmek, temiz
bir kadına zina iftirası atmak, zina yapmak, düşmana hücum zamanında kaçmak,
sihirbazlık, yetim malı yemek, ana-babaya karşı gelmek; emredileni yapmamak ve
yasakları yapmak yoluyla doğruluğu terk etmektir (Ebû Dâvud, Vesâya 10, hadis
no: 2875, 3/116; Nesâî, Tahrîm 3, 7/81).
Büyük günahları kimileri 17,
kimileri 70, kimileri 100, kimileri daha çok saymışlardır. Büyük günahların kaç
tane olduğundan daha önemlisi İslâm'ın davranışlara getirdiği ölçülerdir.
Hakkında kesin delil ile yasak olan şeyi yapmak günahtır ve insana vebal
kazandırır. İster büyük olsun ister küçük olsun günahları çekinmeden işlemek,
insandaki takvâ duygusunun (Allah'a karşı sorumluluk bilincinin) azlığındandır.
Şüphesiz, büyük günahların en büyüğü Allah'a şirk koşmaktır. Şirk koşanın
‘küfr'e düşeceği açıktır. Diğer büyük günahları işleyenlere ‘fâsık' denilmiştir.
Onlar günahın haramlığını inkâr etmedikleri müddetçe müslümanlardır ve onlar
için tevbe kapısı açıktır.[1]
[1]
Hüseyin K. Ece, a.g.e. 336-339
.
.Sağır (Küçük Günâhlar):
Dünyada cezayı,
ahirette de azabı gerektirmeyen küçük suçlardır. Devamlı işlendiğinde küçük
günâh küçük olmaktan çıkar. Tövbe edilip mağfiret istendiğinde inşaallah
affedilir. Âlimler "Günâhın küçüklüğüne büyüklüğüne bakma, kime karşı suç
işlediğine bak" demişlerdir. Allah'ı tanımaya, kulluğa engel olan, Allah ile
kulun arasına perde olan herşey günâhtır.
Günâhlardan
sakınmak, farzları yapmaktan önce gelir. Önce kalp günâhlardan temizlenir, sonra
farzları yapmakla süslenir. Günâhlar ve haramlar dinî duyguyu helâl helâk eder,
zehirler. Ancak bu zehirler görünürde bal gibidir; tatlı gelebilir fakat insanın
manevî duygularını öldürür.
Unutulmamalıdır
ki her nimet külfet karşılığıdır. Cennet ve Cemâlullah'ı isteyenler nefse tatlı
gelen günâhlara girmemek için birtakım külfet ve zorluklara katlanmak ve Allah'a
sığınmak zorundadır. Müminler ihsân sırrı ile Rabblerine kendilerini görüyormuş
gibi kulluk ederler. Sol omuzlarında günâhlarını yazan bir meleğin olduğunun
şuuru içinde hareket ederler.
Güç yettiğince
günâhlardan sakınıldığında Allah küçük günâhları affedecektir.
"Eğer size
yasaklanmış şeylerin büyüklerinden kaçınırsanız, geri kalan günâhlarınızı diler
ve sizi nimet ve ikramlarımızla dolu olan cennete koyarız"
(en-Nisâ, 4/31),
"O kimseler
ki ufak tefek kusurlar hariç, günâhın büyüklerinden ve çirkin söz ve
davranışlardan kaçınırlar. Şüphesiz ki Rabbinin bağışlaması geniştir..."
(en-Necm, 53/32).
Allahu Teâlâ
mümin kulların günâhlarını yaptıkları bazı ameller veya söyledikleri birtakım
söz ve dualar sebebiyle affeder, günâhlarına keffaret eder. Hz. Peygamber (s.a.s.)
şöyle buyurmuştur:
"Denizin
köpükleri kadar günâhı olsa da Lâ ilâhe illâllâhu vallâhu ekber, velâ havle velâ
kuvvete illâ billâh' diyen yeryüzündeki her insanın günâhına bu söz keffaret
olur."[1]
"Hiçbir kul
yoktur ki bir günâh yapsın ve kalkıp güzelce abdest alıp iki rekât namaz kılarak
bu günâhdan mağfiret dilesin de, Allah onu affetmesin."[2]
Peygamberler
mâsumdur, günâh işlemezler. Ancak, "zelle" denilen, peygamberlik makamı için
kusur kabul edilen amelleri vardır. Ehl-i sünnet şefaat, hesap, mizân, sırat,
havz, cennet, cehennem, kabir azabı ve münker-nekir sorgusunu hak ve dinin esası
kabul etmiştir.[3]
[1]
Tirmizî, Vitr, 15.
[2]
Ahmed b. Hanbel, I, 10.
[3]
Zübeyr Tekkeşin, Şamil İslam Ansiklopedisi:
.
.d- Allah'ı, Peygamber'i ve Allah Yolunda Cihadı
İkinci Dereceye Koyma:
Yakınlarını koruma ve dünyevî
nimetleri, Allah'a, Peygamberine ve cihada üstün tutma, fısk olarak
değerlendirilir: "De ki: Babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz,
akrabanız, elde ettiğiniz mallar, durgun gitmesinden korktuğunuz ticaret,
hoşunuza giden evler, size Allah'tan, peygamberinden ve Allah yolunda savaştan
daha sevgili ise, Allah'ın emri gelene kadar bekleyin. Allah fâsık
kimseleri doğru yola (hidayete) eriştirmez." (9/Tevbe, 24)
.
.h- Günahlar, Musîbetlerin Sebebidir:
"Başınıza gelen her musîbet,
kendi ellerinizle işledikleriniz (günahlar) yüzündendir. (Bununla beraber)
Allah, çoğunu affeder." (42/Şûrâ, 30).
Yani, ey insanlar! Başınıza
gelen bütün hastalık ve diğer felâketler gibi musîbetler, acılar, dertler,
kıtlık, deprem ve benzeri nâhoş durumlar, kazandığınız günahlar sebebiyledir.
Fakat (Allah) günahlarınızın çoğunun cezâsını peşinen vermez (belki âhirette de
bir kısmını affeder). İbn Teymiyye şöyle demektedir: "Allah'ın bize görünen âlem
(âfâk) ve iç âlemimizde (enfüs) gösterdikleriyle Kitabında bildirdiklerinden
anlıyoruz ki, musîbetlerin sebebi günahlardır. Bu sebeple Allah, Şûrâ, 30 ve
Âl-i İmrân, 155. âyetlerde bu gerçeği beyan eder. Şu âyet de bunu açıklar:
"(Bedir'de) İki katını
(düşmanınızın) başına getirdiğiniz bir musîbet, (Uhud'da) kendi başınıza
gelince, ‘bu nasıl oluyor?!' dediniz ha? De ki: ‘O, kendi kusurunuzdandır.
Şüphesiz Allah'ın her şeye gücü yeter." (3/Âl-i İmrân, 165) (İbn Teymiyye,
Risâle-i Emr-i Bi'l Ma'rûf, s. 31)
.
.1- Ahlâkî (Psikolojik) Cezalar:
a- Selbî Ahlâkî Cezalar (Mahrûmiyet Yönüyle
Cezalar):
Ahlâkî yönden mahrûmiyet sebebi
olan menfî cezalar şunlardır: Bütün amellerin boşa gitmesi (habt, 2/Bakara, 217,
264, 266, 276; 3/Âl-i İmrân, 22, 117; 5/Mâide, 53 vb.); Allah'a ortak kılınan
putların, kendisine bağlananları terketmesi (dalle, 6/En'âm, 94; 11/Hûd, 21; 16/Nahl,
87; 28/Kasas, 75 vb.); Allah'ın rahmetinden ümidi kesmeleri (yeisû, 29/Ankebût,
23); Allah'ın onları affetmemesi (4/Nisâ, 137, 168; 47/Muhammed, 34);
Cemâlullah'ı görmekten mahrum olmaları (mahcûbîn, 83/Mutaffifîn, 15); kıyâmet
gününde Allah'ın onlara bakmaması ve onları tezkiye etmemesi (2/Bakara, 174);
(boş yere mü'minlerin yanında aradıkları) ışıktan mahrum bırakılmaları (57/Hadîd,
13); haşrolunurken görmekten, konuşmaktan ve duymaktan mahrum bırakılmaları (17/İsrâ,
72, 97; 20/Tâhâ, 124); her türlü arzularına mâni olunur (34/Sebe', 54),
âhiretten ümidi kesmişlerdir (60/Mümtehine, 13), orada nasipleri yoktur (lâ
halâka, 2/Bakara, 102; 3/Âl-i İmrân, 77, 176; 42/Şûrâ, 20), o gün unutulurlar
(7/A'râf, 51; 45/Câsiye, 34), yardımsız bırakılırlar (mahzûlîn, 17/İsrâ, 22),
kovulurlar (medhûrîn, 17/İsrâ, 18, 39), dostsuz ve yardımsız bırakılırlar
(42/Şûrâ, , göğün kapıları onlara açılmaz (7/A'râf, 40), özür beyan edemezler
(77/Mürselât, 35, 36), felâha erdirilmezler (6/En'âm, 21, 135; 10/Yûnus, 17, 70;
16/Nahl, 117 vb.), ziyandadırlar (hâsirûn, 2/Bakara, 27, 121; 3/Âl-i İmrân, 85,
149; 4/Nisâ, 119; 5/Mâide, 5, 52 vb.) gibi...
.
.Günah ve İsyanın Sonuçları:
- İlimden
yoksun kalmak: Zira, ilim, günahkâra verilmez.
- Rızkın
kesilmesi: Günâhkârın rızkı harama gider, Allah'ın bereket ve ihsanı kalkar.
- Kalp ve ruhun
bozulması: Fıtrata uygun hal bozulur, hissizlik, vicdansızlık, korkusuzlukla
tövbeden uzaklaşır. İç dünya kararır, kalp paslanır, haya duygusu ve ahlâk
kalkar.
- İnsanlardan
uzaklaşma: Nefsi ve en yakınlarıyla, toplumla yabancılaşan günâhkâr yalnız
kalmaya mahkum olur.
- Her günâh iz
bırakır: Günâhların sonucu vücud, akıl ve diğer organlarda bir kötülük doğurur.
Her günâh bir başka günâha yol açar.
- Her günâh,
İslâm dışı gelmiş geçmiş bütün çirkin ulusların mirasıdır. Kibirlenmek
Firavun'un; eşcinsellik Lût kavminin mirasıdır.
- Günâh ve
isyân, Allah'ın azabının hak olmasına yol açar. Bela ve musibet gelir. Günâhın
geçmişe, şimdiye ve gelecek kuşaklara zararı dokunur.
- Günâhkârlar,
meleklerin tövbe ve istiğfarlarından, Hz. Peygamber (s.a.s)'in şefaatinden
mahrum kalırlar. Günâhlar insanların imanını zayıflatır.
Günah hakkında
Hz. Peygamber (s.a.s)'in buyurduğu bazı Hadîs-i şerifler:
Zulüm üç
türlüdür: Bir zulüm var ki Allah onu affetmez. Bir zulüm var ki Allah onu
affeder. Bir zulüm var ki Allah onun mutlaka hesabını sorar: Allah'ın
affetmediği zulm şirk'tir. Çünkü O, "Şirk büyük zulümdür" (Lokman, 31/13)
buyurmuştur. Allah'ın affedeceği zulüm ise kulların kendi nefislerine zulmüdür.
Rableri ile kendileri arasındaki işlerde yaptıkları hatalardır. Allah'ın hiç
bırakmayıp mutlaka hesap soracağı zulüm de kulların birbirlerine karşı
haksızlıklarıdır. Allah bunların hesabını sorar ve yapılan haksızlıkları
cezalandırır.
Yüce Allah: "Ey
kulum sen bana kulluk etmedin ama benden umut istedin. Ben de sende olanları
bağışladım. Ey kulum, dünya kadar günâhla gelsen, bana şirk kaşmamışsan, ben de
seni dünya kadar mağriretle karşılarım. " buyurur.
Kula erişen bir
musibet, büyük-küçük bir felâket hep kendi günâhı yüzündendir. Allah ın
affettikleri de pek çoktur.
Canımı kudret
elinde bulunduran Allah'a andolsun ki, mümine erişen hiçbir tasa, üzüntü,
sıkıntı, hatta vücuduna batan hiçbir diken yoktur ki Allah onunla o kimsenin
günahlarını affetmesin.
Her duyduğunu
söylemesi kişiye günâh olarak yeter.
Kim bir
müslüman kardeşine şefaat eder de şefaat ettiği kimse kendisine bu yüzden bir
hediye verir ve o da bunu kabul ederse büyük günâh kapılarından birine gelmiş
olur.
Hiç bir
günâhkâr, diğerinin yükünü çekmez.
Allah, canı
boğazına gelmemiş olan kulun tövbesini kabul eder.
Farz namazı,
abdest, huşû ve rükûu'nu tam olarak yapan hiç bir müslüman yoktur ki -büyük
günâh işlemedikçe- namazı önceki günâhlara keffâret olmasın.
İnsanlar bir
münker görüp de onu değiştirmezlerse Allah'ın onlara umumî bir ceza vermesi
yakındır.
Başkalarının
işlediği günâhlar yüzünden bizi de helâk etme Allah'ım! Şu yedi helâk edici
şeyden sakınınız: Şirk, büyü, adam öldürmek, faiz, yetim malı yemek, cihaddan
kaçmak, masum kadınlara zina iftirasında bulunmak.
Kim Ramazan'da
inanarak, hak rızası için oruç tutsa geçmiş günâhları affedilir. Rüşvet alana da
verene de lânet olsun. Helâl belli, haram bellidir ve sen sana şüpheli geleni
bırak. Zina ve fuhuş bir toplumda yaygın hâle gelirse, Allah önceki nesillerde
bulunmayan hastalıkları onlara bela olarak verir. Bir millet eksik tartar ve
eksik ölçerse zulüm, açlık ve yoklukla cezalandırırlar. Bir milletin
yöneticileri yüce Allah'ın indirdiği hüküm ile hükmetmezse Allah onların
birliğini dağıtır. Kul, yaptığı isyan ve işlediği günâh dolayısıyla rızkından
mahrum kalır.
Hesaba
çekilmeden, kendini hesaba çek. Başınıza gelecekleri bilseydiniz az güler çok
ağlardınız. Yaptığın bir kötülük seni üzüyorsa sen müminsin. Ey kalpleri evirip
çeviren Rabbim, kalbimi senin dinin üzere sabit ve sürekli kıl"[1]
[1]
İbn Kesîr, I, 508, 528: Buhârî, Libâs, 24, Tıb, l, Savm, 1-15, Ahkam, 9,
Buyû', 2, 3; Müslim, Birr, 45 vd.; iman,143,144,145,153,154, Mukaddime, 5;
Ebû Davûd Buyû, 82; Tirmizî, Tefsir, 44; Daavât, 90, 99; İbn Mâce Ahkâm, 2;
Mâlik, Muvatta ; Hudûd, 2,' Ahmed b. Hanbel, II, 164, 248; V, 154, 190, 194.
Zübeyr Tekkeşin, Şamil İslam Ansiklopedisi:
.
.Küçük Günahlar
Kur'an-ı Kerim'de lemem
(53/Necm, 32) ve seyyie kelimeleriyle ifade edilen küçük günahlar,
tarifini şu ifadede bulur: Kebîrenin alanı veya tarifi dışında kalan, yani
hakkında bir ceza (hadd) bulunmayan, cehennem ateşi ile de tehdit edilmeyen
günahlardır. Tevbe ile veya iyi amellerle silinebilen küçük günahlar, çeşitli
nedenlerle büyük günaha dönüşür. Nitekim Peygamberimiz (s.a.s.)'den:
"Üzerinde ısrar edildikçe, küçük günah yoktur." anlamında bir rivayet (İbn
Ebi Şeybe, Musannef; Deylemi) vardır. "Hiçbir küçük günah yoktur ki, küçük
(önemsiz) görüldüğü halde büyümesin; Hiçbir büyük günah yoktur ki, tevbe/istiğfar
edilerek küçülmesin." Başka bir hadis-i şerifte ise, göze önemsiz görünen
günahlardan açıkça sakındırılmaktadır: "Ey Âişe! Göze önemsiz gibi görünen
günahlardan sakın! Çünkü bu günahlar için, Allah tarafından görevlendirilmiş bir
görevli vardır." (İbn Mâce, Zühd 29) Ahmed bin Hanbel'in Müsned'inde (Müsned-i
Ahmed, I/402, V/331, VI/70) ise, mezkür hadisin devamı şöyle biter: "...
Çünkü küçük günahlar insanda bir araya gelince onu helak eder. Tıpkı çöl bir
arazide bulunup da, yanına kavmin işçileri gelen şu adamın hali gibi: O adam ve
diğerleri odun taşıyıp üstüste yığarlar ve bir yığın meydana getirirler. Derken
odun yığınını ateşe verirler ve (küçük küçük olan, ama bir araya gelince kocaman
bir yığın olan bu çalı çırpının ateşiyle) o çölde bulunan bütün canlıları yok
ederler."
Küçük günahları önemsememek,
bunlarda ısrar etmek, insanı büyüklerini yapmaya hazır hale getiren psikolojik
ve ruhî bir değişikliğe uğratır. Küçük günahlarla ilgili aşağıdaki tavırlar,
bizi böyle bir ruh haline yaklaştırırlar:
1- Küçük günahlarda
ısrar ve bunlara devam;
2- Günahı önemsememe,
zira günahı gözümüzde büyütmek, kalbin nefret ve hoşnutsuzluğundan
kaynaklanırken, aldırmamak da ona alışkanlık kesbetmeden ileri gelir;
3- Küçük günahtan haz
duyup onunla şımarmak ve bunu bir nimet elde etmek sanıp, bedbahtlık sebebi
olduğundan gafil bulunmak;
4- Allah'ın, kendisini
cezalandırmamasına ve hilm göstererek mühlet tanımasına (istidrâc) aldanmak;
5- Günahı işleyip, ondan
sonra da bunu başkalarının yanında söylemek; Allah'ın bu suçu örtmesine karşı
aşırı bir duyarsızlık ve gaflet olduğu gibi, aynı zamanda duyan kimseleri de
suça teşvik olacaktır.[1]
Küçük günah hakkında
sakındırıcı kesin bir tehdit, lânet, cehennem ateşi gibi unsurların olmamasına
bakarak aldanılmamalıdır. Çünkü, sayılan sebeplerden ötürü, büyük günaha
dönüşmesi daima mümkündür. Bu bakımdan günahın küçüklüğüne değil, ama kendisine
karşı gelinen Allah'ın azamet ve kibriyasına bakarak, günahlardan sakınmamız
lazımdır.[2]
[1]
Gazzali, İhya, IV/40-41
[2]
Sadık Kılıç, a.g.e. s.329-331. Ahmet Kalkan, İslam Akaidi: 307, 308.
.
.b- Vaftiz:
Pratiği Lama Dini, Orfik ve
Dionyzos inançlarında, Mısır, Suriye ve İran eski dinlerinde de bulunan vaftiz,
günahtan kurtulma eylemleri arasında önemli bir yere sahiptir. Dinî anlamı,
sembolik olarak ifâde edilir: Takdis edilmiş/kutsanmış suya batırılan insan,
başta aslî günah olmak üzere bütün günahlardan arınır; çıkarılmak sûretiyle de
yeniden hayata doğar. Mezara girdikten sonra dirilen İsa gibi. Vaftiz âyininde
açık ve belirgin amaç şudur: Aslî günahtan, bütün günahlardan, ahlâkî her
kötülükten sıyrılıp bir daha kötülüğün ve günahın ulaşamayacağı, kurtulmuş bir
hayata ulaşmak.
Çoğunlukla yetişkinlik
zamanında yaşılması yanında, doğuştan getirdikleri günahtan arınmaları için
çocuklara icrâ edilen vaftiz, Baba ve Rûhu'l-Kudüs adına yapılır (Matta 28/19)
.
.e- Nifak (İnançta İkiyüzlülük):
"İstekli ya da isteksiz
olarak verin, nasıl olsa kabul edilmeyecektir. Siz, şüphesiz fâsık bir
topluluksunuz. Verdiklerinin kabul edilmesine engel olan, Allah'ı ve peygamberi
inkâr etmeleri, namaza tembel tembel gelmeleri, istemeye istemeye vermeleridir."
(9/Tevbe, 53-54)
"Münafıklar
birbirlerindendir, kötülüğü emreder, iyiliği engeller, Allah'ı unuturlar, onlar
fâsıktırlar." (9/Tevbe, 67)
"Onlardan (münafıklardan)
râzı olasınız diye size yemin edecekler. Fakat siz onlardan râzı olsanız bile
Allah fâsıklar topluluğundan asla râzı olmaz." (9/Tevbe, 96)
.
.i- Musîbetlerin Tümünün Sebebi, Günah ve İsyan
Değildir:
İnsanın başına gelen belâ ve
musîbetler, "sebep" olduğu halde, genellikle günahların sonucu durumunda olsa
da, günah ve itaatsizlikten kaynaklanmayan musîbetlere mâruz kalan kimseler de
vardır. Zemahşerî diyor ki: "Peygamberler, çocuklar ve deliler gibi günahı
olmayan kimselerin başlarına gelen acı ve benzeri musîbetler, ödenecek bir ücret
(mükâfât), bir maslahat ve bir (İlâhî) maksat içindir (Keşşâf, 4/226). Kurtubî
de şöyle demektedir: "İkrime der ki: ‘Kulun başına gelen hiçbir sıkıntı, hatta
daha kötüsü yoktur ki, Allah'ın onu affetmesine veya ancak kendisiyle
ulaşabileceği bir dereceye nâil olmasına sebep olmasın." (Kurtubî, el-Câmiu li-Ahkâmi'l
Kur'an, 16/31). Peygamberlerin başına gelen sıkıntılar da cezâ değil;
derecelerinin yükselmesinin murad edildiği belâlar çeşidindendir (Râzî, T.
Kebir, 17/172).
.
.Fert ve Cemaatin
Fert ve Cemaatin/Toplumun Gördüğü Musîbetlerin Doğru
Değerlendirilmesi:
Müslüman cemaat ve fertler
hakkındaki musîbetlerin doğru bir değerlendirilmesi dört şekilde olur, şu dört
esası gerekli kılar:
1- Sebepleri bilmek,
2- Kendinden başkasını
ayıplamamak,
3- Belâlara karşı nefsi
korumak,
4- Musîbetlere karşı
koyarken sabırlı olmak. Şimdi bu prensiplerden kısaca bahsedelim:
.
.Günah; Anlam ve Mâhiyeti
Günah Kelimesinin Anlamı:
‘Günah' kelimesinin aslı
Farsçadır. Kur'an'da ‘cünâh' şeklinde geçen bu kelime, ‘günah' olayını anlatan
kavramlardan yalnızca bir tanesidir. Kur'an, günah kavramını tanıtmak için
birçok kelime kullanmaktadır. Bu kelimelerin her biri insanın yaptığı her bir
hatanın türünü, hatanın yapılış mantığını, ya da günahın arkasında yatan niyeti
ifade etmektedir. Günahı anlatan her bir kavram, insan davranışının sebebini ve
psikolojik yapısını açıklar. Bir başka deyişle günahı ifade eden her bir kelime
hatanın nasıl bir hata olduğunu ortaya koymaktadır.
.
.Lemem
‘Lemem' kelimesinin aslı olan
‘lemme' fiili; toplamak, biriktirmek, bir şeyi ısrarlı ve devamlı olmamak
şartıyla yapmak ve düzeltmek mânâsına gelir. Dağınık olan saçı düzeltme eylemi
bu fiille ifâde edilir. Aynı kökten gelen ‘elemme', az miktarda, hafif tesir ve
bir şeyin yanında az bir zaman durma demektir. Mesela, ‘elemme bi't-taâmi-az bir
şey yedi', ‘elemme bi'l emr-bir işde fazla derinleşmedi', ‘elemme'l ğulâm-çocuk
ergenlik çağına yaklaştı', ‘elemme bi'l mekân-o bir yerde birazcık durdu'
anlamlarına gelir.
Dolaysıyla bu sözcük , bir
kişinin bir işi yapmamakla birlikte yapacak noktaya kadar gelmesini ifade eder.
Ferrâí isimli tefsirci bedevilerden şöyle bir cümle duydum diyor: "Darabe mâ
lememe'l katlu-öyle vurdu ki az kalsın ölecekti " yani o kişi bu eylemi az
kalsın yapacaktı. Bir başka seferinde ise: "elemme yef'alu -neredeyse
yapacaktı-" şeklinde dediklerini işittim diye anlatıyor (İbn Ziyâd el-Ferrâî,
Meâni'l Kur'an, 3/100). ‘Elemme', aynı zamanda günaha yaklaşmak, günah işlere
yakın olmak demektir. Bu anlamdan hareketle küçük günahlara, ya da kişinin
yapmaya niyet ettiği fakat yapmadığı hatalara ‘lemem' adı verilir. Râğıb el-İsfehânî
‘lemem'i günah işlemeye yakın olmak şeklinde açıklıyor ve bununla küçük
günahların tanımlandığını ilâve ediyor (Müfredât, s. 686).
‘Lemem'in tanımı konusunda
müfessirler arasında görüş birliği yoktur. Ancak onların çoğuna göre ‘lemem'
küçük günahlardır (Beydavî, 3/441; Muh. İbn Kesîr, 3/402; Ebu's Suûd, 5/648;
Tabatabâî, el-Mizan, 19/45; Elmalılı, 7/318; Fî-Zılâli'l Kur'an, 6/3412).
Bazıları, bir kişinin büyük günahı işleyecek noktaya gelmesine rağmen bir cürüm
işlememesi, ya da günahta son safhayı gerçekleştirmemesi şeklinde açıklarlar.
Bazıları onu, az bir zaman günah işledikten sonra terketme diye anladılar.
Bazıları ise, günah işlemeyi düşünüp, onu yapmak isteyen kişinin bu hatayı
fiilen yapmaması diye tanımlamışlardır (Mevdûdi, Tefhimu'l Kur'an, 6/30).
.
.b- İcâbî Ahlâkî Cezalar (Psikolojik Yaptırımları
Olan Cezalar):
Yukarıda mahrum bırakmakla ceza
uygulamasından bahsettik. Burada ise, yapılan işle vücûdî yönden
cezalandırmalardan bahsedeceğiz. Bunları da şöyle sıralayabiliriz:
Dirilme zamanında suçlular
başları eğik olduğu halde Allah'ın huzurunda dururlar (Nâkisû ruûsihim,
32/Secde, 12; 42/Şûrâ, 45; 68/Kalem, 43 vb.); yüzleri kara (3/Âl-i İmrân, 106;
39/Zümer, 60), somurtkan (basîre, 77/Mürselât, 24) vekaralıklar ve toprakla
örtülü (ğaberah, 10/Yûnus, 27; 80/Abese, 40, 41); kötü fiilleriyle kendileri
arasına girecek uzun bir müddeti arzularlar (3/Âl-i İmrân, 30); amel defterleri
büyük küçük her şeyi zaptetmiş/kaydetmiştir (18/Kehf, 49); dahası kendi uzuv ve
organları kendi aleyhlerine şâhitlik ederler (24/Nûr, 24; 36/Yâsin, 65; 41/Fussılet,
20); günahlarını sırtlarına yüklenmişlerdir (6/En'âm, 31; 20/Tâhâ, 101);
infakında cimrilik gösterdikleri malları boyunlarına dolanacaktır (3/Âl-i İmrân,
180); zemmedilmiş (17/İsrâ, 18, 22), kınanmış (17/İsrâ, 39) ve Allah'ın buğzuna
uğramışlardır (40/Mü'min, 10). Hor ve hakîrdirler (sâğırîn, 6/En'âm, 124;
10/Yûnus, 27; 16/Nahl, 27; 22/Hacc, 18 vb.); hazır bulananların huzurunda, onlar
tarafından kınanarak Rablerine arzolunacaklardır (11/Hûd, 18); "keşke
hesaplarını hiç görmeselerdi ve ölüm de onlar için gerçek bir yokluk olsaydı!"
(69/Haakka, 25, 26, 27; 78/Nebe', 40) tarzında beyhûde tamennîde bulunacaklar;
yaklaşmakta olan azabı gördüklerinde pişmanlıkla fısıldaşacaklar (10/Yûnus, 54;
21/Enbiyâ, 97; 34/Sebe', 33); onları şeflerine ve metbûlarına (kendilerine tâbi
olanlarına) bağlayan bağların artık koptuğunu hissedecekler (6/En'âm, 27; 26/Şuarâ,
102; 89/Fecr, 24) ve nihayet üzüntüler içinde parmaklarını ısıracaklar (25/Furkan,
.
.c- Günah İtirafı ve Günah Çıkarma:
Günah çıkarma, günahların
bağışlanıp affolunması için papaza açıkça itiraf edilmesidir. Özellikle Katolik
kilisesinde, yılda en az bir defa günah çıkarmak gerekmektedir. İlk asırlarda,
günah çıkarma ölüm esnâsında icrâ edilmekteyken, sonraları her zaman yapılabilir
bir af âyini şekline dönüşmüştür. Kilise ve papazlar bu işte tam yetki
sahibidirler. Günahın kendisine itiraf edildiği papaz, af hususunda münâkaşasız
bir otoriteye sahiptir. İtiraf işi, papazın şu sözleriyle sona erer: "Ve şimdi
Baba, Oğul ve Rûhu'l-Kudüs adına günahlarınızı size bağışlıyorum, Âmin!" Ya da
kısaca "günahlarınızı size bağışlıyorum!"
Günahların, Babaya vekâlet gibi
dogmatik bir anlayışa binâen bu şekilde bağışlanması, bir yandan daha çok günaha
teşvik eder görünmektedir. Zira böyle bir kolaylık karşısında, günah işlemek
ondan daha az kolay addedilmeyecektir. Buna göre itiraf hücresi, günahın
psikolojik tazyiklerinin deşarj olunduğu mensek, ulûhiyet makam ve gücünün
ikileşmesi, daha doğru ifâdeyle affetme, ancak kendi şânından olan Allah'a âit
bu mevkiin kaybolmasıdır. Fromm, bu itiraf işini, papazların egosunu büyüttüğünü
ve böylece Tanrı'ya rağmen tanrılık ihdas etme mâhiyetinde beşerî bir narsisizm
(kendini aşırı beğenme, kendine âşık olma hastalığı) oluştuğunu söylerken (Fromm,
Sevgi ve Şiddetin Kaynağı, s. 84) son derece isâbetlidir.
Kur'ân-ı Kerim'de Allah'tan
başka edinilen ilâhları gösteren erbâb (3/Âl-i İmrân, 64, 80; 9/Tevbe, 31)
kelimesi, eksiksiz bu uygulamaya şâmildir. Çünkü, günahın papazlara itiraf
edilip, onlar tarafından bağışlanması inancı, kulluğun gerçek konumunu ve gerçek
ulûhiyeti unutturur. Kullukta istiğfâr ve tevbenin önemi büyüktür. Kulluğun
hakikati, Allah'a dönüşü gerekli kılarken, ulûhiyet ve rubûbiyetin de hakikati,
duâ ve tevbeye icâbeti gerektirir. Oysa günahın papazlara itiraf edilip yine
onlarca bağışlanması inancı, hem kulluğu ve hem de ülûhiyet heybetinin tecellî
etmesine set çeker!
.
.f- Allah'ın İndirdiğiyle Hükmetmemek:
Ehl-i kitap, Allah'ın
indirdikleriyle hükmetmemekle fısk olan davranış içine girmiş demektir:
"İncil sahipleri, Allah'ın
onda indirdikleriyle hükmetsin. Allah'ın indirdikleriyle hükmetmeyenler, işte
onlar fâsık olanlardır." (5/Mâide, 47)
"O halde, Allah'ın
indirdiğiyle aralarında hükmet. Allah'ın sana indirdiği Kur'an'ın bir kısmından
seni vazgeçirmelerinden sakın, onların hevesine uyma. Eğer yüz çevirirlerse bil
ki, Allah bir kısım günahları yüzünden onları cezalandırmak istiyor. İnsanların
pek çoğu, gerçekten fâsıktırlar." (5/Mâide, 49)
.
.1- Musîbetlerin Sebeplerini Bilmek:
Müslüman fert ve cemaatin, şu
âyetin mânâsını yakînen bilip akılda tutmaları gerekmektedir: "Başınıza gelen
her musîbet, kendi ellerinizle işledikleriniz (günahlar) yüzündendir. (Bununla
beraber) Allah, çoğunu affeder." (42/Şûrâ, 30). Hatta başlarına gelen
musîbetten dolayı, gönüllerine gizli bir itiraz düşmesin diye, bu musîbeti
gerektirecek bir durumun kendilerinden kaynaklanmadığına dayanarak, bunun fert
ve cemaat tarafından dile getirilmesi de lâzımdır. Çünkü bu gizli itiraz, sesli
veya sessiz bir şekilde olabilir. Günümüzdeki söyleyişle "Allah'ım! Neydi
günahım?" diyerek nice insan, başına gelen musîbetlerin kendi suçları olmadığı
halde geldiğini iddia ediyor durumdalar. Bu, nefsi temize çıkarma anlamında
olup, musîbeti gerektirecek bir şey yapmadıkları halde, belâ ve musîbete mâruz
bırakıldıklar iddiasıyla Allah'ı zulüm yapmakla itham ettikleri için küfür ve
riddet/dinden dönme kapsamına girmektedir. Müslüman fert ve cemaatin, daima iman
prensiplerine riâyet etmeye ve ona ters düşecek küfür ve riddet davranışlarında
bulunmamaya şiddetle ihtiyacı vardır.Yoksa, Allah'ın desteğini yitirir, azâbını
hak ederler.
.
.2- Fizik Cezalar:
Son hüküm gününden sonra
suçluların katlanacakları fizik cezalardan selbî olanları temel ihtiyaçlardan
mahrum kılınmak tarzındadır. Meselâ aç ve susuz olan onlar ne açlıklarını ne de
susuzluklarnı herhangi bir şeyle giderebilirler! (78/Nebe', 24; 87/A'lâ, 5).
Cennet ehline olan su talepleri geri çevrilir (7/A'râf, 50). Yiyecek olarak
hayvanların dahi yiyemediği bir bitki (darî', 88/Ğâşiye, 6), ya da zakkum ağacı
(37/Sâffât, 62-66), veyahut da yenildiğinde boğaza duran, ne yenilip ne de
dışarı atılabilen bir yiyecek (zâ ğussa, 73/Müzzemmil, 13) sunulurken, içecek
olarak da erimiş maden tortusu gibi (muhl), yüzleri kavuracak kadar da kaynar
(hamîm, 37/Sâffât, 67) ve bağırsakları parçalayan (47/Muhammed, 15) bir su; irin
(ğıslîn, 69/Haakka, 36), irinle beraber kaynar su (hamîm ve ğassâk, 78/Nebe',
36), yutulmaya çalışılıp da boğazdan geçmeyen irinli su (mâ' sadîd, 14/İbrâhim,
16-17) takdim edilir...
Fakat icabî olarak onların
cezalarınıgösteren Kur'ân-ı Kerim metinleri de oldukça boldur. Bu metinlerin
temasını şöyle verebiliriz: Seçkin kulların semâvî ikametgâhlarına tamamen zıt
olarak, suçluların kalacakları yer, bir hapishanedir (17/İsrâ, ; bu
hapishanenin, her biri belirli bir gruba ayrılmış olmak üzere, yedi tane kapısı
vardır (15/Hicr, 44); bu hapishanenin bekçileri, çok sert olan meleklerdir (ğılâz,
66/Tahrîm, 6; 74/Müddessir, 30-31); fakat bu yer altı hapishanesi de, bazısı
diğerinden daha aşağıda olan birçok odalara bölünmüştür (derk, 4/Nisâ, 145).
Üzerlerine ise kapıları kilitlenmiş ateş (mu'sadeh, 90/Beled, 20)
salıverilecektir. Bu, yakıcı ve kızgın bir ateştir (hâmiyeh, 88/Ğâşiye, 4; 101/Karia,
11); uzaktan bakıldığında homurtusu ve uğuldaması duyulu (teğayyuz, zefîr, 25/Furkan,
12), doymaz bir ateştir bu (hel min mezîd, 50/Kaf, 30). Lâvlar fışkırtan volkan
gibi de kıvılcımlar saçmaktadır (ke'l-kasr, 77/Mürselât, 32). Günahkârlar ise
kâh kıskıvrak (mukarranîn, 25/Furkan, 13; 89/Fecr, 26) olarak, kâh boyunlarında
bukağılar olduğu halde (ağlâl, 13/Ra'd, 5; 24/Nûr, 33; 40/Mü'min, 71; 76/İnsan,
4 vb.) alınlarından ve ayaklarından tutulup (55/Rahmân, 41) uzun zincirlere
vurularak (selâsil, 40/Mü'min, 71; 69/Haakka, 32; 76/İnsan, 4) yüzüstü
sürüklenirler (17/İsrâ, 97; 25/Furkan, 34; 39/Zümer, 24) ve yüzüstü (kubbet, 27/Neml,
90) ateşe, hem de sıkışık bir yere (mekân dayyık, 25/Furkan, 13) atılırlar.
Denksiz (89/Fecr, 25) ve yakıcı bir ateşle (harîk, 8/Enfâl, 50; 22/Hacc, 9, 22;
85/Bürûc, 10) tutuşturulurlar. Artık cehennem için odun olmuşlardır (2/Bakara,
24; 72/Cin, 15).
Sıkıntı ve acıdan kendilerinden
geçmiş olan suçlulur, kaçmayı istedikleri her seferinde demirden kamçılarla (mekaami'
hadîd, 22/Hacc, 21-22; 32/Secde, 20) dövülerek ateşin ta ortasına itilirler.
Ateşten bir döşeğe yatırılıp (mihâd), yine ateşten örtülere (ğavâş)
bürünecekleri orada (7/A'râf, 41), ateş tarafından tamamen kuşatılacaklardır
(18/Kehf, 29; 29/Ankebût, 54-55; 39/Zümer, 16). Bu öylesine bir alevdir ki, hep
yüzlerini yalayacak (14/İbrâhim, 50; 23/Mü'minûn, 104; 33/Ahzâb, 66), derilerini
veya parmaklarını söküp alacak, yani istisnâsız her yeri yakacak (70/Meâric,
16), kasıp kavuracak (74/Müddessir, 28), kömüre çevirecektir (74/Müddessir, 29).
Onun etkisi bu kadarla da kalmayacak, ruhları ve gönülleri saracaktır (104/Hümeze,
7). Cezanın hafifletilmesi (23/Mü'minûn, 107; 35/Fâtır, 36; 40/Mü'min, 49) veya
bu işin artık bitirilmesi dileğiyle feryat edecekler (35/Fâtır, 37), fakat bu
boşuna olacak, bitmeyen bir azap içinde yeniden derileri gelecek (4/Nisâ, 56),
tekrar fecî inilti ve solumalarla başbaşa kalacaklardır. Derken kaynar suya
sürülecekler (hamîm, 40/71-72; 55/Rahmân, 44), kaynar su dökülecek tepelerinden
(22/Hacc, 19, 20; 44/Duhân, 48). Derilerindeki gözeneklere nüfûz edecek yakıcı
bir rüzgâr (semûm) ve nihayetsiz derecede kaynar bir su (hamîm) içindedirler.
Üstlerinde ise bütün ümitleri çökertecek bir tarzda kesat olan (56/Vâkıa, 44)
karanın karası dumandan bir gölge (56/Vâkıa, 43)...
Kur'ân-ı Kerim'in âhiret
azâbıyla ilgili olarak sunduğu bu sahneler, çok net biçimde, inkârcı ve inatçı
kâfirler ve müşrikler içindir. Allah'a inanmış olmalarından dolayı her zaman
affa mazhar olma veya şefaate nâil olma, yahut da kısmî bir azâba dûçar olduktan
sonra cennete girmeyi ümit eden mü'minler için, yoğunluğu kaldırılamaz olan bu
türden acılar sözkonusu edilmemiştir. Cehenneme girmeleri halinde bile, orası
geçici bir arınma yeri olacak, daha sonra esas yerlerini alacaklardır (11/Hûd,
107-108). Öte yandan, bir kötülüğe mukabil bir; bir iyiliğe mukabil de on
iyilikle karşılık göreceklerinden (6/En'âm, 160; 10/Yûnus, 27; 28/Kasas, 84; 40/Mü'min,
40; 42/Şûrâ, 40) Allah'ın lütfu onlara daha yakın olacaktır. Ayrıca Allah, şirnk
ve küfrün dışında diğer günahları affedebileceğinden, mü'minler için -günahları
ne kadar çok olsa da- af ve ümit kapısı daima açıktır.
Allah, iman etmeyen kulları
için dünyada çok net maddî ve dünyevî cezalar takdir ederken, dikkat çekicidir
ki, ateş nevinden bir ceza sözkonusu değildir. Sadece ateşte pişirilmiş
taşlardan bahsolunur (siccîl, 15/Hicr, 74; 105/Fîl, 4; siccîl mendûd, 11/Hûd,
82). Âhiret hayatında ise, bir yandan psikolojik ceza vardır ki, biz bunu selbî
ve îcâbî diye ikiye ayırdır; bir yanda da, özellikle ateşin odaklık ettiği fizik
ceza sözkonusudur. Dikkatlerden kaçmaması gereken bir husus da, ateşin
zikredilmediği yerlerde bile, oradaki azabın vâsıtası yine ateşle ilgilidir.
Meselâ, kaynar su, ateşte pişerek olgunlaşan deriler vb...[1]
[1]
Sadık Kılıç, Kur'an'da Günah Kavramı, s. 347-367
.
|
. Zina yapan evli erkek ve kadınların cezası ise, üç merhale gösterir.
