ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

1/01/2022 01:27

Bir sergiyi gezerken karşınıza çıkan sis...

Serginin adı: “Şehzade’nın Sıradışı Dünyası: Abdülmecid Efendi”

Heyecanlanmayı unutmuş Türkiye’de pek çok şey gibi sessiz sedasız 21 Aralık’ta İstanbul Emirgan’daki Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi’nde açıldı.

Serginin tanıtım afişlerinde ve tanıtımlarında ısrarla “Şehzade Abdülmecid Efendi” diye bahsedildiği için ve hep bilinen fotoğraflarından biri seçilmediğinden söz konusu olan Abdülmecid Efendi’nin son halife olan şehzade Abdülmecid Efendi olduğunu ilk başta anlamak zor olabilir.

Galiba amaç da bu.

Muhtemelen sergiyi hazırlayanlar böylece sergiyi hem tarihin hem de bugünün tartışmalardan kurtarmaya çalışmışlar.

Yoksa son halifenin “sıradışı dünyası” da, ülkeden kovulmuş bir saltanat mensubunun hayatı da bugünün anlayışsız, fena halde alıngan kutuplaşma ortamında bir holdingin ve müzenin asla istemeyeceği ağır yüklere dönebilirdi.

Sergide zengin ve pek çoğu gün görmemiş bir video arşivi eşliğinde hayatı bir belgeselde gösterilen Abdülmecid Efendi’nin insanın aklına Bertolucci’nin Son İmparatoru’nu getiren bir hayat hikayesi var.

Babası Abdülaziz’in öldürülmesini, kuzeni Murad’ın kafes hayatını, diğer kuzeni Abdülhamit’in istibdadını ve hal edilmesini, diğer kuzeni Vahdettin’in ülkeden gönderilişini görmüş, bütün bunlar olurken kendisini resme, müziğe vermiş, Paris’te resimleri sergilenmiş, TBMM tarafından oylamayla halife seçilmiş, altı ay İslam dünyasının halifeliğini yaptıktan sonra, bir gece vatanından kovulmuş, trenle gittiği İsviçre’ye çok eşli olduğu için önce alınmak istenmemiş, bir süre Ankara’daki rejimi “la dini” ilan ederek İslam dünyasına halifeliğe sahip çıkma çağrılarına ilgi gösterilmeyince kendisini tekrar müziğe, resme, ibadete vermiş, İkinci Dünya Savaşı’nı görmüş, Nazi işgalinin bitmesinden bir gün önce 1944’de Paris’te kalp krizinden hayatını kaybettiğinde cenazesinin bile Türkiye’ye getirilmesine izin verilmemiş, 10 yıl İstanbul’a gitme ümidiyle Paris Camisi’nde tutulan cenazesi, DP iktidarı da cesaret edemeyince 1954’de Medine’ye gönderilerek defnedilmiş.

Cenazesinin bile giremediği İstanbul’a 14’ü resmi kurum koleksiyonlarında, 17’si aile koleksiyonunda olan, pek çoğu son 20 yılını geçirdiği Paris’ten ve Nice’teki bir müzeden getirilen 60 tablo ve kendisine ait 300’ü aşkın belge, özel eşyaları yıllar sonra geldi ve sergileniyor.

Ama bizim gibi sergiye yılın son günü gündemden biraz uzaklaşmak için gidenleri büyük bir sürpriz bekliyor.

Türkiye, siz evlatlarına 31 Aralık’ta öğlen vakti bir müzede sergi gezerken bile kendisinden başka bir şeyle meşgul olma imkanı vermiyor.

Çünkü sergide girdiğiniz her odada Türkiye’nin bütün güncel ve kadim tartışmaların ortasına düşüveriyorsunuz.

Son Halife’nin bizzat yaptırdığı büstünü gördüğünüzde, Paris’teki sergisinin davetiyelerini incelerken, nü eseri Avludaki Kadınlar ile fotoğraf çekmenin yasak olduğu bir salonda dünya gözüyle karşı karşı geldiğinizde, 1915’de Beethoven heykelinin olduğu bir salonda kızları ile piyano, keman çalan Osmanlı paşasını çizdiği Haremde Beethoven ya da 1917’de çizdiği elinde Goethe’nin Faust’u olan kadın resmiyle (Haremde Goethe) karşılaştığınızda Osmanlı modernleşmesi, Kemalist modernleşme, resmi tarih, Batıcılık, muhafazakarlık, İslamcılık, Osmanlıcılık gibi tartışmalı mevzularda içinde dönüp durduğumuz klişelerden bambaşka bir bakış açısına sahip oluyorsunuz.

Başka bir salonda aile albümlerine bakarken son Halife Abdülmecid’in kızı Neslişah Sultan’ı kucağında köpeğiyle görünce bir anda kendinizi güncel tartışmanın içinde buluyorsunuz.

1916’da İcadiye’deki köşkünde Abdülhak Hamit’in yazdığı; Londra’da sevgilileriyle günü gün eden, Hintli uşağından çocuğu olan Avustralyalı bir madencinin eşi Finten’in hikayesinin sahnelenmesi şerefine verdiği davete katılan Yunus Nadi’den Rıza Tevfik’e, Falih Rıfkı’dan Süleyman Nazif’e kadar bir kaç sene sonra birbirini ülkeden kovalayacak gazeteci ve yazar kadrosuna bakıyorsunuz. Türk modernleşmesini hikayesini bir kere daha düşünüyorsunuz.

Ama bütün bu eserler içinde insanı en çok çarpan yıllar sonra ilk kez yan yana asılmış üç tablo...

Karamsarlık, kasvet, baskı, ümit gibi karmaşık duyguları yüzyıl ötesinden size hissettiren tabloların esin kaynağı Abdülmecid Efendi’nin yakın dostu Tevfik Fikret’in meşhur Sis şiiri.

Tevfik Fikret, şiirini 1902 yılının bir şubat günü sisin çöktüğü ve akşama kadar da dağılmadığı Boğaz’a bakarak yazmıştı.

Ama anlattığı ülkenin üzerine çökmüş başka bir sisti.

Edebiyat dergisi Servet-i Fünun’un 30’li yaşlardaki başyazarı olarak birkaç kez gözaltına alınmış, peşine balıkçı, kayıkçı kılığında gizli polisler takılmıştı.

2 Şubat 1898’de daralan ruh halini Süleyman Nazif’e yazdığı bir mektupta anlatmıştı:

“Yeis.. Yeis.. Yeis!.. Meyusum! Kardeşim; dehşetli bir bühran-ı infial içindeyim, sönüyorum! Bu biraz daha devam ederse, eyvah!. Sebebini söyliyeyim mi? Fakat o kadar tuhaî ki gülersiniz, diye korkuyorum; bazan kendim bile kendi halime gülüyorum. Koca bir âlem içinde yalnızım, en samimî arkadaşlarımın arasında sokağa çıplak çıkmış bir adam hissiyle titriyorum; herkesin vicdanı kapalı, örtülü; yalnız ben çıplak! Herkes hiç olmazsa üniformalarla —ne diyeyim— setr-i cibillet ediyor, herkes zamanın âlâyiş-i denaetine bürünebiliyor; herkes namuslu geçinerek alçak yaşamanın kolayını buluyor! Herkes bu hava-yı rezilette nefes alabilmek için suhulete, bir çareye, bir efsuna mâlik.

İşte namus-ı kalem, namus-ı matbuat, namus-ı edeb... O da öldü, o da çiğnendi. Gazetesinde bir jurnal sureti basamayanlar artık gazeteci sayılamıyor. Sonra içimizde o edepsizleri kötülüklerinin üstün gelmesinden dolayı kutlamağa koşacak, "Bir gaza ettin ki hoşnûd eyledin Peygamber'i" alkışlarıyla onların bu danışıklı dövüşlerini, namussuzluğun bu vicdanı kıran yenmesini alkışlayacak namuslular da var.

Elveda ey aşk-ı nâmûs, elfirâk ey sıyt-i âr!...

Yeisimin derecesini düşünemezsin kardeşim! Kendimi taşlara çarpacağım geliyor. Fakat hani benim hun-ı hamiyetimle kirlenecek bir temiz taş.”

Artık ülkenin düzeleceğine olan ümitlerin iyice kesildiği bir zamanda Servet-i Fünun’un diğer genç yazarlarıyla önce Yeni Zelanda’ya sonra Yeşilyurt adını verdikleri muhayyel bir çiftliğe gidip yerleşmek için planlar yapmaya başlamışlardı.

O yüzden Tevfik Fikret Boğaz’daki sise baktığında İstanbul’un kasvetli güzelliğini görmemişti.

Öfkeli bir şiirdi Sis:

Sarmış yine âfâkını bir dûd-ı munannid,

Bir zulmet-i beyzâ ki peyâpey mütezâyid.

Tazyîkının altında silinmiş gibi eşbâh,

Bir tozlu kesâfetten ibâret bütün elvâh;

Bir tozlu ve heybetli kesâfet ki nazarlar

Dikkatle nüfûz eyleyemez gavrine, korkar!

Lâkin sana lâyık bu derin sürte-i muzlim,

Lâyık bu tesettür sana, ey sahn-ı mezâlim!

Ey sahn-ı mezâlim…

Evet, ey sahne-i garrâ,

Ey sahne-i zî-şâ'şaa-i hâile-pîrâ!

Ey şa'şaanın, kevkebenin mehdi, mezârı

Şarkın ezelî hâkime-i câzibedârı;

Ey kanlı mahabbetleri bî-lerziş-i nefret

Perverde eden sîne-i meshûf-ı sefâhet;

Ey Marmara'nın mâi der-âguuşu içinde

Ölmüş gibi dalgın uyuyan tûde-i zinde;

Ey köhne Bizans, ey koca fertût-ı müsahhir,

Ey bin kocadan arta kalan bîve-i bâkir;

Hüsnünde henüz tâzeliğin sihri hüveydâ,

Hâlâ titrer üstüne enzâr-ı temâşâ.

Hâriçten, uzaktan açılan gözlere süzgün

Çeşmân-ı kebûdunla ne mûnis görünürsün!

(Gene bir sis kaplamış ufuklarını, inatçı bir sis,

gitgide büyüyen bir beyaz karanlık.

Ağırlığı altında ne varsa sanki yok olup gitmiş,

kalmış ortada kala kala bir tozlu yığın,

o tozlu, korkunç yığına bakan göz

şaşırır titrer, ilerisine gidemez.

Ama sen hak ettin bu karanlık, kalın örtüyü,

bu örtü tıpatıp sana uydu, ey kanlı toprak,

ey zulümler meydanı, ey yaldızlı ülke,

döktüğü kanla, çektirdiği acıyla çalım satan!

Ey gösterişin, şatafatın beşiği ve mezarı,

oldum olası imrenilen kraliçesi Doğu’nun!

Ey kanlı sevgileri, kılı kıpırdamadan

zevk ve safaya susamış bağrında emziren!

Ey Marmara’nın mavi kucağında

ölüm uykusuna dalmış diri,

ey köhne Bizans, büyücü kocakarı,

ey bin kocadan artakalan el değmemiş dul,

gene de güzel görür, taptaze görür seni,

gene de üstüne titrer sana bakan.)

...

Bünyânına katmış gibi zehr-âbe-i lânet!

Hep levs-i riyâ, dalgalanır zerrelerinde,

Bir zerre-i safvet bulamazsın içerinde.

Hep levs-i riyâ, levs-i hased, levs-i teneffu';

Yalnız bu… ve yalnız bunun ümmîd-i tereffu'.

Milyonla barındırdığın ecsâd arasından

Kaç nâsiye vardır çıkacak pâk u dirahşan?

...

(Sen kurulurken katmış olmasın bir hain el

senin temeline zehirli suyunu kötülüğün.

İşte her yanda ikiyüzlülüğün kiri,

nereye baksan çekememezlik, nereye baksan çıkarcılık,

nereye baksan hergelelik, yalan dolan.

Demek yükselmek yalnız bunlarla oluyor.

Koynunda barınan nice yaratık arasında

kaç tanesinin alnı açık, yüzü ak?)

...

Ey debdebeler, tantanalar, şanlar, alaylar;

Kaatil kuleler, kal'alı zindanlı saraylar;

Ey dahme-i mersûs-i havâtır, ulu ma'bed;

Ey gırre sütunlar ki birer dîv-i mukayyed,

Mâzîleri âtîlere nakletmeye me'mûr;

Ey dişleri düşmüş, sırıtan kaafile-i sûr;

Ey kubbeler, ey şanlı mebânî-i münâcât;

Ey doğruluğun mahmil-i ezkârı minârat;

Ey sakfı çökük medreseler, mahkemecikler;

Ey servilerin zıll-ı siyâhında birer yer

Te'mîn edebilmiş nice bin sâil-i sâbir;

"Geçmişlere rahmet!" diyen elvâh-ı mekaabir;

Ey türbeler, ey herbiri pür-velvele bir yâd

İykâz ederek sâmit ü sâkin yatan ecdâd;

(Ey gürültüler, patırtılar, cakalar, şanlar, alaylar,

katil kuleler, kapkaranlık, zindanlı saraylar.

Sağlam mezarı anıların, ulu tapınak,

onurlu taş direkler, bağlı devler gibi,

geçmiş günleri gelecek günlere anlatmakla görevli,

ey kale duvarları, şehri dolanan, çepeçevre,

dişleri düşmüş kafatasları gibi, sırıta sırıta.

Ey kubbeler, Tanrıya yakaran yapılar,

ey minareler, sözde kalmış doğrularsınız.

Ya siz, damları çökmüş medreseler, mahkemecikler!

Selvilerin kara gölgelerinde birer yer tutmuş,

geçmişlere rahmet dileyen mezar taşları,

ey sabırlı dilenciler sürüsü!

Türbeler, bizde ne gürültülü anılar uyandırırsınız,

ama yatarsınız bir şey demeden, ey atalar, sessiz sedasız!”)

Tevfik Fikret 1902’de yazdığı şiiri ancak 2. Meşrutiyet’in ilanından sonra Tanin’de yayınlamıştı.

Şiiri okuyanlardan biri de Abdülhamit’in kuzeni Abdülmecid Efendi’ydi.

Şiirden o kadar etkilenmişti ki üç sisli İstanbul tablosu çizmişti.

Tabloları “Muhibbi Muazzezim (Muhterem Dostum) Tevfik Fikret Bey’e” diye imzalayarak Tevfik Fikret’e hediye etti.

Fikret, 7 yıl sonra 1908’de Hürriyet ilan edilince Rücu diye bir şiir yazdı ve Sis’te İstanbul’a ettiği ağır laflardan rücu etti. Sonra yine hayal kırıklıkları ona Doksanbeş ’e Doğru’yu, Hân-ı Yağma’yı yazdırdı.

İşte İstanbul’da yine puslu bir kış günü Emirgan’daki müzenin en alt kattaki salonunda karşımızda duran o sisli İstanbul tabloları böyle karamsar zamanların sonra yeşeren ümitlerin ve sonra yine hayal kırıklıklarının eseriydi.

Türkiye yeni bir yıla girdi.

Sisin dağılması ümidiyle...

.03/01/2022 19:08

Cem Yılmaz’ın ‘eski tadı’ yok mu?

Yılbaşı akşamından itibaren Türkiye’nin iki gündemi var: Yılbaşı gecesi gelen fahiş zamlar ve Cem Yılmaz’ın yıllar sonra Yılbaşı akşamı Netflix’te yayınlanan yeni stand-up gösterisi...

İfade hürriyetinin olduğu normal bir demokratik ülkede ilki ikincisinin en temel malzemelerinden biri olurdu.

Elbette mizahı gündelik siyasetle, muhalefetle eşitlemek doğru değil.

Ama söylenmesi yasak ve tehlikeli şeyleri gözetip sözünü esirgeyen mizahla, zekice meydan okuyan mizah arasında doğal bir kalite, samimiyet, cesaret farkı ortaya çıkıyor.

Tabii en komik şakalardan birinin “Silivri soğuktur şimdi” olduğu bir ülkede ikincisini yapabilmek hiç de kolay değil.

Arada yapmaya cesaret edenler karşılarında sadece kolluğu değil, her kesimdeki hoşgörüsüzlüğü, aşırı alınganlığı buluyor.

Şartlar böyle olunca mizah odanın ortasında oturan fil yokmuş gibi davranmak zorunda kalıyor.

Böyle yapınca da hayatın akışından, güncelden, bağlamdan, insanların esas dertlerinden, özel sohbetlerinde, Whatsapp gruplarında konuştuklarından kopuyor, bağlamsız ve güncel olmayan mizah da güldürmüyor, hayattaki mizahın gerisine düşüyor, bayat ve korkak görünüyor.

Ama Cem Yılmaz’a bu eleştirileri yapamayız.

Çünkü o zaten bu işe başladığı ve her şeyin daha rahat konuşabildiği 90’lı yıllardan itibaren mizahına siyaseti hatta ciddi sosyal meseleleri bile pek karıştırmadı.

Zaten yılbaşı gecesi yayınlanan son stand-upının izleyenleri ikiye bölmesinin sebebi de siyasi değil.

Peki o halde neden izleyicilerin yarısı yılbaşı akşamı hevesle bu showu izleyip “Cem Yılmaz’ın eski tadı yok” dedi?

Cem Yılmaz, gelecek eleştirileri de tahmin ederek gösterisinin sonunda bu “eski tadı yok” kritiğiyle dalgasını geçmiş.

Yıllardır duyduğu bu repliğin bir ölçüde sebebi bu çağın geçmeyen tatminsizlik hissi ile yerli ve çok tanıdık başarıyı çekememezlik hali olabilir.

Ama tabii ki mizah da eskiyebilir, bir esprinin güldürüp, güldürmemesinin objektif kriterleri yok.

Anlatan kadar izleyenin o anki ruh hali, öncelikleri, zekası, hassasiyetleri, eğitimi de bunda etkili olabilir.

Biz faniler ve kendine gülebilme erdemine sahip olamayanlar genel olarak başkalarına, onların hikayelerine, hayatlarına gülüyoruz, onlarla dalga geçiyoruz, onları karikatürize ediyoruz.

Bu yüzden mizah aynı zamanda bakan ve bakılan arasındaki bir iktidar ilişkisi de.

Bu da mizahı, içeriğinden bağımsız olarak siyasi, sosyal, kültürel, sınıfsal bir mesele yapıyor.

Ve bu bakan ve bakılan sabit değil, değişiyor.

17’inci yüzyıl dünyasında Karagöz-Hacivat izleyen Osmanlı ahalisi; Bolulu Aşçı, Rum, Kürt, İmam, Rum doktor, Kayserili, Çerkez, Yahudi, Haham, Rumelili, Arap, Zenci, Doktor, Ermeni, Frenk tiplemelerine kahkahalarla gülüyordu.

O izleyicilerin içinde bütün bu tiplemelerden insanlar da vardı. Bu fazlaca alınganlık vesilesi de olmuyordu. O dönemin çok kültürlüğü birbirine bu kadar takılmayı kaldırıyordu.

Aynı esprileri bugün yapmak ise sizi rahatça ırkçı, ayrımcı yapabilir, “cancel”lanmanıza vesile olabilir.

Ama o yüzyılda da eğer bu tiplemelerin hepsini tepeleyen başkarakter; kaba saba, saf ama bir yandan da cesur ve ahlaklı ‘bizden’ Karagöz olmasaydı belki o kadar anlayışla karşılanmazdı.

Reformların yüzyılı 19’uncu yüzyılda mizahın ana karakterlerinden biri Frenk mukallidi tiplemesiydi. Bu herhalde o reformlara ve ortaya çıkan zengin Batılı bürokratik sınıfa duyulan hınçla ilgiliydi.

Cumhuriyet dönemi mizahındaki kurnaz, kaba ve cahil köylüler/kasabalılar, din bezirganlığı yapan aslında ahlaksızın önde gideni hacı-hocalar, dolandırıcı bakkallar, gözü evin içinde sütçüler, kendi değerlerine yabancı monşerler ve madamlar yine devrin atmosferinden ve ihtiyaçlarından ayrı düşünülemezdi.

Türkiye 80’lerden itibaren yıllarca şive esprilerine güldü. Hala da belli bir düzeyde bu mizah sürüyor.

Peki neden bir insanın sadece Türkçe’yi Karadenizli, İç Anadolulu, Egeli, Trakyalı, Kürt şivesiyle konuşması bize yıllarca kahkaha attırdı?

Bunun 80’lerde zirveye ulaşan köyden şehirlere doğru göçle, köylülükten kurtulup şehirliğe doğru geçmeye çalışan sınıfların köylülükten kurtulma ihtiyacıyla, o köylülüğün karikatürize edilmesinden duyulan sınıfsal hazla herhalde bir ilgisi vardı.

70’ler ve 80’ler mizahının bakılanı küçük insanlar oldu hep.

Çünkü bu mizahın müşterisi yani bakanı şehirliler ve eğitimlilerdi.

Onlarla pek kimse dalga geçmedi.

Fakat esasen belki de 60’ların ve 70’lerin sol rüzgarları yüzünden bu küçük insanlarla da aslında dalga geçilmiyordu, Ali Şimşek’in tabiriyle onlara “Onurlandırılmış bir güçsüzlük” atfedilmişti.

Turist Ömer, Şaban saflıklarına, cahilliklerine rağmen temel ahlaki değerleri koruyan, güçlülerle mücadele eden ve nihayetinde alavare dalavereyle de olsa kazanan tiplerdi ve biz izleyiciler bu küçük insanın tarafındaydık.

Ama 90’larda bu bakan ve bakılanda önemli bir değişim oldu.

Bu değişimin başını 90’ların başında çıkmayan başlayan Leman dergisi çekti.

L ve M harflerinin Lenin- Marks’tan geldiği rivayet edilen solcu Leman’ın aslında bu küçük insanlardan yana taraf olması gerekirdi.

Ama Leman’ın hedef kitlesi okumuş, üniversiteli çocuklardı.

Peki bu okumuş çocuklar kime bakıp güldü?

Okumamış küçük insanlara.

70’ler, 80’ler boyunca onların gözünden dünyaya bakıp güldüğümüz küçük insanlar artık bakılan, mizah nesneleri haline gelmişti.

Bunun en sembolik karakteri ise küçük esnaf tiplemeleriydi.

Kurnaz, sahtekar küçük esnaf tiplemesiyle yine Ali Şimşek’in tabiriyle “Türklük parodileştirildi”, “Bizden adam olmaz”, “Türk insanı işte”, “Eller aya biz yaya”, “Türkiye işte başka söze gerek yok” mesajları verildi.

Bu tiplemenin en sembolik karakteri Ahmet Yılmaz’ın çizgili pijamalı, atletli, elinde çay bardaklı Kıllanan Adam’ıydı.

Kapalıçarşı’yı iyi bilen Ahmet Yılmaz’ın bu tiplemelerin mizahını ise Kocamustafapaşa, Samatya gibi geleneksel ve yoksul İstanbul semtlerinde büyüyüp sonra Boğaziçi okumuş yani her iki dünyayı da bilen Cem Yılmaz yaptı.

Cem Yılmaz, ilk stand up showlarındaki uzaya giden Türk esprilerini daha sonra G.O.R.A.’da uzaya giden halıcı Arif’le sinemaya taşıdı.

Bu şiveli konuşan fırsatçı, az akıllı Türk parodileri yıllarca salonları tıklım tıklım doldurttu.

Bu Türklüğün parodisinin AROG, Kahpe Bizans, Recep İvedik gibi farklı versiyonları yapıldı.

Bu mizahın bakılanı, bakıp gülenlerin olmaktan kurtulduğu, kurtulmak istediği, kötü halimizin, asla adam olmamamızın sebebi olarak gördüğü bir zihniyeti temsil ediyordu.

Bu karakterlere bakıp gülenler ise eğitimle bir üst kültüre ve ahlaka çıktığını düşünenlerdi.

Ama sonra ülke şartları değişti. Esnaflar serpildi, zenginleşti, hatta artık klişeleşen tabirle çevreden merkeze yürüdü, iktidar oldu.

Artık çoğunluğu köylü ya da kasabalı olmayan bir toplumda yaşıyoruz. Eğitim seviyesi yükseldi, yeni şehirli bir nesil büyüdü, iş güç sahibi oldu. Eğitimlilerin sınıf atlama ayrıcalığı azaldı. En zenginlerle en yoksullar arasındaki makas açıldı.

Bu arada Cem Yılmaz da büyüdü, zenginleşti, evlendi, baba oldu, yaşı kemale erdi.

Yılbaşındaki showundan anlaşıldığı kadarıyla artık onun gözüne de bu küçük insanlar batmıyor.

Avrupa’nın lüks kayak merkezlerine kar tatiline gidenler, Roma’ya gidince orda Türklerin kaynamasından rahatsız olanlar, Türk’e benzetilmemekle övünenler, aldığı taş evin eski kilise olması gibi masallar anlatmaktan hoşlananlar, ana okul müsamerelerinde harika çocuklarını kameraya çekmek için diğer velileri ezen veliler, bebeklerini I-padle büyütenler, ancak karpal tünel sendromu yüzünden koluna atel takılanlar takılıyor.

Belki uzun süredir onların içinde yaşadığı için, onların sivrilikleri ona battığı için yapıyor bunu.

Ama artık mizahında bakılanlar kurnaz küçük esnaflar değil, Rahmi Koç, Cem Hakko, Acun ve Nusret gibi mizahı az yapılanlar.

Son showunda bir çeşit bilgeliklerini övmek için yaptığı Karadeniz şive taklidi dışında, şive esprisi neredeyse kalmamıştı.

Ve mizahına muhtemelen bazılarını sıkan bir bilgelik çökmüştü.

“Bir kişiye hoşgörü göstermemiş, bir kişinin eleştirisine doğru olabilir diye hak vermemiş insanların ağzında ne anlamı var “bizler Nasrettin hocaların torunlarıyız” lafının, belki de ona o saçma soruları soranların torunusundur” dedi.

“Sen de haklısın”ı 13 yüzyılda ulaşılmış üstün bir bakış açısı olarak övdü.

Aslan dururken, mucizeyi “Allah diyen aslanda” aramayı Allah’a karşı yapılmış bir terbiyesizlik ve ayıp olarak gördüğünü söyledi.

“Bazıları Allah sadece kendini yaratıyor zannediyor bize bile yan sanayi gözüyle bakıyorlar” diye sağlam bir muhafazakarlık eleştirisi yaptı.

Hem homofobiyi eleştirdi hem de politik doğrucu woke kültürü.

“Cancel”lanmaktan korkmadan bütün gadre uğramışların bayrak çıkarmasını eleştirmeye cesaret etti.

Ülkedeki toplumsal değişim Cem Yılmaz’ın mizahındaki bakılanı da değiştirmiş görünüyor.

Ve o bu mizaha bakanların bir kısmı, bu yeni bakılana bakıp gülmekten o kadar memnun olmayabilir.

Çünkü mizahı yapılanda kendilerini, olmak istediklerini görüyor olabilirler.

Cem Yılmaz’ın “eski tadı” diye aranan da muhtemelen o eski mizahının bakılanları, karikatürize edilenleri, bizden olmadığı ve bizden aşağıda olduğu kesin olan küçük insanlarla ilgili esprileri.

O tadı bulamayanlar için bu mizah hedefi belirsiz ve tabii fazla sofistike.

Halbuki Cem Yılmaz, bakan ve bakılan ilişkisindeki bu radikal ve cesur değişimle eskide kalmıyor, mizahını yeniliyor. Mizahının hedefine yeni orta ve üst sınıfları koyuyor.

Bu aynı zamanda eskiden mizahı yapılan küçük insanların, esnafların 20 yıllık iktidarının ve bu iktidar sırasında yaşanan sosyal değişimlerin de bir sonucu.

Belki de böyle yaparak biraz da değişen siyasi havaya, iktidar ilişkilerine farkında olmadan uyum sağlıyor.

Uzaya giden Türk’ün parodisinden, Roma’da Türk kaynamasından rahatsız olanların parodisine geçiyor, milliyetçi, yerli ve milli hassasiyetlerin onun da kıyılarına vurduğunu gösteriyor.

Ama günün sonunda cesur ve radikal bir şey yapıyor.

Aslında bunu yapan ilk kişi Cem Yılmaz değil.

Bu stand up kültürünün en büyük müşteri kitlesini oluşturan beyaz yakalılarla dalga geçen Kaan Sekban’ın yaptığı daha cesurca.

Kadıköy ve Ankara’daki bazı barlarda çıkıp solcular, Aleviler, Mevlana, Atatürk gibi daha önce üzerlerinde mizah yapılması teklif dahi edilemeyecek konular üzerinde cesur espriler yapan ve genelde soluğu bu kesimlerin ihbarlarıyla karakolda alan politik doğruculuk karşıtı yerli Ricky Gervais misali genç stand-upçılar çıtayı daha da yukarı çıkarmış durumda.

Mizahın en dokunulmayanlara dokunmaya başlaması herkes için iyi haber. Bunca anormalleşme içinde bir normalleşme filizi bu. Gerçek bir eşitlenme için bir başlangıç.

Bunun ifade hürriyetinin yerlerde süründüğü, iktidarı eleştirmenin karakolda bittiği bir dönemde yapılması ise büyük bir ironi.

O yüzden Cem Yılmaz'ın, 10 yıl önce yapılsa cesur ve komik olacak “saçındaki fön bütün CHP İstanbul kadın kolları kadar” esprisi hala komik ve izleyici kitlesi düşünülünce cesurca ama yine de kahkaha attıktan sonra insanı düşündürtüyor.

Bunun aynısının AK Parti İstanbul Kadın Kolları versiyonunu yapsaydı başına neler gelirdi?

Yine de CHP İstanbul İl Başkanı Kaftancıoğlu’nun bu espriye cevap verirken, CHP’nin da artık uzun süredir fönlü laik kadınlar partisi olmadığını hatırlattığı medeni cevap Türkiye ortalamasının üstünde bir hoşgörüydü.

Ama herhalde siyasetin tehlikeli sularına “teknecik” ve “dolar” esprileri dışında daha fazla giremediği için Cem Yılmaz’ı suçlayamayız.

Üzerine yılbaşı gecesi bile zamların yağdığı neşesini kaybetmiş bir toplumun en az yarısını güldürmeyi başarmak da büyük bir başarı.

Cem Yılmaz’ın eski tadını kekremsi bulan benim gibiler için bu yakaladığı yeni ve olgun tat çok daha lezzetli.

Bu tada alışsak iyi olur, çünkü Cem Yılmaz’ın eski tadı artık tarihe karıştı.

.08/01/2022 15:14

Yoksa dünyada ezilenlerin tek ‘dostu’ 91 yaşındaki Soros mu?

Kazakistan’da “petrol ve gaz ülkesinde gaza sürekli zam” yapılmasıyla isyan noktasına gelen halk sokaklara çıktı.

Ülkeyi ailesiyle birlikte 1990’dan bu yana 32 yıldır yöneten Nazarbayev, “Shal Ket (İhtiyar Defol!) diye bağıran protestocuların hedefindeki isimdi.

Protestolar büyüyünce, ülkenin başkentine adı verilen kurucu lider Nursultan Nazarbayev’in 2019’da Cumhurbaşkanlığı’ndan istifa ettikten sonra “Elbaşı” sıfatıyla başında bulunduğu Milli Güvenlik Konseyi başkanlığından istifa ettiği duyuruldu.

Aynı anda Kazakistan Cumhurbaşkanı Cömert Tokayev, isyanı bastırmak için Rusya’nın başını çektiği ve beş eski Sovyet ülkesinin de ((Kazakistan, Ermenistan, Belarus, Kırgızıstan, Tacikistan) sırf tek başına Rusya yapıyormuş gibi görünmesin diye içinde yer aldığı Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’nden (KGAÖ) protestolara karşı askeri destek istedi.

Ordu sokağa çıktı ve ölenlerin sayısı 30’u geçmişti.

Böylece Rusya, uluslararası barış gücü kılığında eski Sovyet ülkesi Kazakistan’ın doğrudan içişlerine müdahale etmiş oldu.

Suriye’den sonra müttefik eski Sovyet ülkelerinde de rejim değişikliğine izin vermeyeceğini gösterdi.

Batı’nın içişlerine müdahaleciliğine karşı çıkarken, içişlerine müdahaleciliğin en somut örneğini ortaya koymuş oldu.

İşin ironik tarafı Kazakistan’a protestoları bastırmak için Rusya’nın isteğiyle asker gönderen liderler arasında 2018 yılında Başbakan Sarkisyan’ı liderlik ettiği sokak gösterileriyle devirip başbakan olan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve 2020 yılında parlamento seçimlerine hile karıştırıldığı iddiasıyla sokaklara dökülen protestocular tarafından hapishaneden çıkarılarak cumhurbaşkanı yapılan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov da var.

Kazakistan rejimine açık bir destek de Çin yönetiminden geldi. Çin Devlet Başkanı Şi, “Kazakistan'da kargaşa yaratma kastıyla ‘renkli devrim’ kışkırtan dış güçlerin Çin-Kazakistan dostluğunu baltalamaya ve iki ülke arasındaki iş birliğini bozmaya yönelik her türlü girişimine kararlılıkla karşıyız” dedi.

Şangay İşbirliği Örgütü de protestolara karşı Kazakistan yönetiminin yanında olduklarını duyurdu.

Peki, Çin’in “protestoları kışkırtan dış güçler” diye işaret ettiği Batı dünyası ne yaptı Kazakistan’daki olaylar karşısında?

Kazakistan iktidarıyla gayet iyi siyasi ve ekonomik ilişkileri olan Batı başkentlerinden sessizlik ve istikrar vurgusu dışında neredeyse ses çıkmadı.

Batı medyası günler sonra uyanıp protestoları haber yaptı, hiç de “demokratik” heyecanlar içinde değillerdi.

ABD Dışişleri Bakanı Blinken, “Bana göre Kazak makamları ve hükümeti protestolarla uygun bir şekilde başa çıkma, bunu yasa ve düzeni korurken protestocuların haklarına saygı duyacak şekilde yapma kapasitesine sahipler, bu yüzden neden herhangi bir dış yardıma ihtiyaç duydukları açık değil. Rusya girdiği bir yerden zor çıkar” diyerek protestolara karşı Kazak hükümetine destek verip sadece Rusya’nın müdahalesi konusunda uyardı.

AB’nin Dışişleri Temsilcisi Borrell de "Gerginliğin düşürülmesini ve istikrarı desteklemek için AB'nin hazır olduğunu” söylemekle yetindi.

Nasıl olsa yerleşik bir demokrasisi olmayan ülkelerin halklarının bir gün tepeleri atıp sokaklarda protesto gösteri yapabileceklerine pek kimse inanmıyor. Onlara bu aktörlük vasfı çok görülüyor. Ancak birilerinin kuklası olabilecekleri varsayılıyor.

2000 yılında seçim yenilgisini kabul etmeyen Bosna katili Miloseviç’i deviren Buldozer Devrimi’ni yapan Sırplara, 2003 yılında Gürcistan’da yine seçimlere hile karıştırıldığı iddiasıyla başlayan gösteriler sonucunda Şevardnadze’nin devrildiği Güller Devrimi’ni yapan Gürcülere, 2005 yılında Ukrayna’da aylarca süren gösterilerle Rusya destekli iktidarı deviren Turuncu Devrimi yapan Ukraynalılara yapıldığı gibi.

Bu yafta o kadar işe yaradı ki sokaklardaki göstericilerle başı sıkışanın aklına bu her kapıyı açan maymuncuk geldi.

Arap Baharı başladığında, diktatörler çıkıp gösterilerin arkasında dış güçlerin, Soros’un olduğunu söyledi.

Aynı Soros 2015’de bu kez Avrupa kapılarını zorlayan mültecileri finanse etmekle suçlandı. Macaristan Başbakan’ı Victor Orban’ın tabiriyle “Soros mafya çetesi” Avrupa’ya Müslüman mültecileri gönderip, Avrupa’nın Hristiyan kimliğini bozmaya çalışmıştı.

Sadece klasik "Yahudi komplolarından" ibaret kalmadı Soros suçlamaları. İsrail’de de hakkındaki yolsuzluk iddialarına karşı sokaklara dökülen İsraillilerin arkasında Netanyahu Soros’u buldu.

2016’da Trump’ın seçilmesi sonrası başlayan kadın gösterileri de Trump ve medyasına göre Soros destekliydi.

Tabii 2017 yılında Osman Kavala’nın tutuklanmasından bu yana Soros, Türkiye’de doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından Gezi olaylarının arkasında olmakla suçlanıyor.

Gezi olaylarına destek vermiş muhaliflerin önemli bir kısmı da Soros’un Gezi dışında dünyadaki diğer büyük protestoların arkasında olduğuna inanıyor.

Halbuki Soros, doğrudan Soros Vakfı adıyla 1995’den beri Kazakistan’da faaliyette. Rusya ve müttefiki ülkelerde bu vakfın faaliyetleri yıllar önce yasaklanmış olsa da Kazakistan’da Nazarbayev rejimi bunu yapmadı. Çünkü vakfın faaliyetlerine baktığınızda Kazakistan yönetimiyle gayet iyi ilişkileri olduğu, Kazakistan rejimini reformcu bir rejim olarak destekledikleri görülüyor.

https://www.soros.kz/en/

https://twitter.com/AlexanderSoros/status/1444680398538252290?s=20

2014 yılında Kazakistan’ı ziyaret eden Soros, büyük hürmetle karşılanmış ve ağırlanmıştı.

https://twitter.com/nuedukz/status/534929331290505217

Peki Türkiye ne yaptı?

Hem Türk hem Müslüman bir ülkede, Nazarbayev gibi yakın dosta karşı başlayan gösteriler karşısında önce bir sessizlik yaşandı, sonra Rusya müdahale ederken tek bir söz söylemeyen Türk İşbirliği Teşkilatı eleştiriler üzerine bir sağduyu çağrısı yaptı ve son olarak Rusya’nın duruma vaziyet alıp, gösterilerin bastırılma ihtimaliyle de “karanlık bir el devrede” pozisyonuna geçildi.

Henüz resmi yetkililerin ağzından bunu duymadık ama iktidar medyasının manşetleri ilk işareti verdi.

Dün; Sabah, “Kazakistan’da büyük oyun” Türkiye, “Bahar değil, kirli hesap”, Akşam, “Almatı’da 15 Temmuz denemesi”, Akit, “Önce kaos sonra istila”, Diriliş Postası, “Kazakistan’da İthal kaos” manşetleriyle çıktı. Yeni Birlik ise Rusya Duma üyesine dayandırarak eylemlerin FETÖ ve IŞİD tarafından planlandığını öne sürdü.

Televizyonlarda da Soros, renkli devrimler, dış güçler, emperyalistlerin oyunu hikayeleri dolaşıyor.

Halbuki, aynı gazeteler ve televizyonlar Arap Baharı’nı heyecanla karşılamıştı.

2011 yılında Tunus, Libya ve Mısır’ı kapsayan Arap Baharı Özgürlük Turu’na çıkan Erdoğan devrim ateşini yakan Tunus’ta şöyle demişti:

“Meşru talepleri gayrı meşru yöntemlerle, güç kullanarak bastırmaya çalışanlar, adaleti erteleyenler bugün değilse yarın büyük bir yanılgı içinde olduklarını anlayacaklardır. Mütevazı hayatında seyyar tezgahını korumak ve evine ekmek parası götürmekten başka bir gayesi olmayan Muhammed Buazizi, insan onurunun değerini dünyaya bir kere daha hatırlatmıştır. İnsan onurunun her türlü siyasi rejim ya da güvenlik tartışmasının üstünden bir etki yapacağını göstermiştir. Bu onurlu duruş, Arap halklarının kendisinden başka hiçbir yerde aramasına gerek olmayan medeni değerlerin bir yansımasıdır.”

Aynı tur kapsamında gittiği Kahire’de Kahire Üniversitesi’nde konuşurken ise devrimci gençleri kutlamıştı:

“Arap uyanışı ruh köküne dönüştür. Tarihin kendi mecrasına yönelmesidir. Sizler özünüzden aldığınız güç ve ilhamla devrimi gerçekleştirdiyseniz, geleceği de barış üzerine şekillendireceksiniz.” Siz gençler, sizin nezdinizde bütün Mısır'ı kutluyorum. Mısır devriminde hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet diliyorum. Sevgili gençler sizler Mısır'da gerçekleştirdiğiniz devrimle zulmün ilelebet payidar olmadığını dünyaya gösterdiniz. Sizler azminiz ve direnciniz karşısında hiçbir hukuksuzluğun ayakta kalmayacağını gösterdiniz. Azminizden dolayı sizleri ayrıca tebrik ediyorum.”

2012 yılında AK Parti kongresinde bir kere daha komplo teorilerini reddederek şöyle demişti:

“Dünyanın neresinde olursa olsun, halkın kendi iradesiyle ve çoğulcu siyaset yönünde gerçekleşen değişimlere bugüne kadar destek verdik, bundan sonra da vermeye devam edeceğiz. Toplumların meşru taleplerine uygun şekilde Arap ülkelerinde yaşanan devrimleri de bu şekilde değerlendiriyor ve destekliyoruz.”

Mesela Akit gazetesi 2011 yılında “Kardeşlik Baharı” manşetiyle selamladığı Arap Bahar için şöyle yazmıştı:

“Yıllarca emperyalistlerin denetimi altında, baskıcı rejimlerle ezilen Ortadoğu’da şimdi kardeşlik rüzgarları esiyor. Türkiye’nin insanı çıkışlarından ve Erdoğan’ın cesur adımlarından cesaret alan Mısır, Tunus, Libya’nın yanı sıra bütün İslam dünyasında Türkiye ve Erdoğan’a olan sevgi giderek artıyor.”

Aynı gazete 2022 yılında Kazakistan’da olanlar için ise “Önce Kaos Sonra İstila” manşeti atıp şöyle yazdı:

“Son dönemde Türkiye ile yakınlaşan ata toprağımız Kazakistan’da tanıdık bir istikrarsızlaştırma senaryosu sahneleniyor. Küresel bir sorun olan hayat pahalılığını bahane ederek sokaklara dökülen binlerce insan, demokratik protesto hakkının dışına çıkarak kolonyalist devletlerin kirli emellerine maşa oluyor.”

Aynı çifte standardın muhalif kesimde de örnekleri çok.

Gezi olaylarının arkasında dış güçler, Soros’un olduğunu söyleyen iktidara çok kızan bazı muhalifler Kazakistan’daki olaylarında arkasında anında Soros’u buluverdi.

“Gezi Direnişi, özgürlükçü bir direnişe dönüştü. İktidar da Gezi Direnişi’nin bu simgesel ve fonksiyonel özelliklerinden dolayı onu, kindar bir yaklaşımla, sürekli olarak gündemde tutuyor, “Dış Güçlerin” ve “Teröristlerin” komplosu olarak topluma empoze etmeye çalışıyor” diye yazmış meşhur bir sosyolog önceki gün televizyonda Kazakistan’daki olayları Soros’la açıklamaya çalışıyordu. “Harika bir çözümleme” diye paylaştığı bir yazıda ise Kazakistan’daki protestolar “Batı fonlarıyla faaliyet yürüten kimi kurumların devreye girmesi, tipik bir “turuncu darbe” girişimini işaret ediyor” diye açıklanıvermişti.

Hiç bir ilke, siyasi pozisyon, değer olmadan dünyada olan biteni Türkiye merkezli okumanın doğal sonuçları bu aleni çelişkiler.

İktidar, dün Arap Baharı’na bakarken büyük Türkiye hayalleri görüyordu ve rejim değişikliklerini destekliyordu, bugün Kazakistan’a bakarken Gezi olaylarını, 15 Temmuz’u görüyor ve dış güçlerin oyunları diyor.

Siyasal narsisizm o boyutlara ulaşmış durumdaki Kazakistan’da sokağa çıkan insanların bile hedefinin esasen Türkiye olduğuna inanan çok.

Kazaklar muhtemelen adını daha önce hiç duymadıkları, Binali Yıldırım’ın aksaçlı olduğu Türk İşbirliği Teşkilatı’na yönelik bir komploya alet olmakla suçlanıyor.

Hoşlarına gitmeyen her devrime, siyasal altüst oluşa “Soros’un oyunu” “Batı’nın renkli devrimi”, Arap Baharı’na neredeyse AK Parti iktidarının kışkırttığı İhvancı bir operasyon diyen ama Gezi olayları için iktidar çevreleri aynı iddiaları ileri sürünce “deli saçması” deyip dalga geçen muhalif çevreler de aynı dar dünya görüşünden malul. Onların dünyasında da AK Parti iktidarına karşı olanlar dışındaki her protesto “Sivil Örümceğin Ağında” kitabıyla açıklanabilir.

Yani özetle ne doğuda ne de batıda Kazak halkının talepleri kimsenin pek umurunda olmadı. Soros’un bile...

Otoriter rejimler anında aralarında dayanıştı ama Kazak halkıyla dayanışan kimse olmadı.

Bir de üstüne ülkelerine asker sokan dış güçler tarafından 32 yıllık yolsuz bir aile diktatörlüğüne, hayat pahalığına karşı sokaklara çıktıkları için “Renkli Devrim” yapmaya çalışan teröristler ve vatan hainleri ilan edildiler.

Türk ve Müslüman olmaları bile Türkiye’de haklarında ileri geri konuşulmasını engellemedi.

Dünyada sokağa çıkan herkesin arkasında önce Soros aranıyorsa, akla önce bu finans gurusunun adı geliyorsa galiba bu koskoca dünyada ezilenlerin ‘tek dostu’ olarak bir 91 yaşındaki Soros kalmış demektir...

.10/01/2022 15:13

Mısır’da muhalefetin ortak adayı kim olmalıydı?

Mısır, binlerce yıllık tarihinde ilk kez ülkenin liderini seçmek için bundan 10 yıl önce 2012 yılında sandık başına gitti.

İlk demokratik seçim de zaten bir yıl önce 2011’de yapılmıştı.

Tahrir Devrimi’nin ardından yapılan ve katılımın yüzde 50’lerde kaldığı ilk parlamento seçiminde sandıktan Müslüman Kardeşlerin partisi birinci, İslamcı Selefilerin partisi ikinci sırada çıktı.

Ülkeyi yöneten askeri konsey ile Müslüman Kardeşler arasında gerginlikler baş gösterdi.

Yeni anayasayla devrimin yönünün İslami bir rejime mi, seküler bir demokrasiye mi kayacağıyla ilgili kaygılar artmaya başladı.

Tam bu sırada Kahire’yi ziyaret eden Başbakan Erdoğan, Mısır’a laiklik tavsiyesinde bulunmuş, bu beklenmedik yerden gelen tavsiye kapalı kapılar ardından Müslüman Kardeşler’i kızdırmıştı.

2012’de Cumhurbaşkanlığı seçimlerine giderken en merak edilen konu ise Müslüman Kardeşlerin aday gösterip göstermeyeceğiydi.

Ülkedeki en örgütlü yapı olan Müslüman Kardeşler, Tahrir Devrimi’nin öncüsü değildi.

Hatta Tahrir Meydanı’na cemaatin önce gençleri gitmiş, devletin gadrine çokça uğramış yaşlı kuşak gösterilere ilk başta temkinli yaklaşmıştı. Ama sonra onlar da devrimin içinde yer aldılar, büyük kalabalıkların toplanmasında etkili oldular.

Fakat Tahrir’de İslamcı bir devrim yapılmamıştı. Meydandan “tekbir”li sloganlar değil, “ekmek, özgürlük ve sosyal adalet” sloganları yükselmişti.

O yüzden 100 yıllık kapalı ve ortodoks bir İslami bir cemaat olan Müslüman Kardeşlerin kararı kritikti.

Müslüman Kardeşler de devrimin başından itibaren meydandan yükselen demokrasi, siyasi özgürlük, hukuk devleti taleplerine uyumlu mesajlar verdi.

Parlamento seçimlerinde birinci çıkmalarından sonra Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday göstermeyeceklerini, iktidarı tek başlarına kontrol etmekten değil, paylaşmaktan yana olduklarını açıkladılar.

Bu o kadar kesin bir karardı ki 2009 yılına kadar Müslüman Kardeşlerin Rehberlik Konseyi’nde olan Abdulmünim Ebu’l Futuh, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmakta ısrar edince hareketten ihraç edildi.

Müslüman Kardeşlerin eski gençlik liderleri olan, Mısır Tabipler Birliği başkanlığı yapmış doktor Ebu’l Futuh geleneksel Müslüman Kardeşler çizgisinin dışında ılımlı bir profildi.

Müslüman Kardeşlerin bir cemaat olmaktan çıkıp, siyasi bir partiye dönmesini din ve siyaset ilişkisinde sınırların netleştirilmesini savunuyordu.

Tahrir Meydanı’ndaki gençler arasında popülerdi. Hem liberallerle hem de İslamcı Selefilerle iyi ilişkileri vardı.

Tam da Mısır’ın bu geçiş sürecinde ihtiyacı olan İslamcılar ile laikler arasında köprü olabilecek bir isimdi.

Seçim kampanyası sırasında bu imajını destekleyen açılımlar yaptı. Cumhurbaşkanı seçilirse cumhurbaşkanı yardımcısı görevine bir Kıpti veya kadını atayacağını açıkladı. En büyük tartışma konularından olan seçimlerden sonra yapılacak anayasada İslam temelli demokratik bir sivil devlet vaat etti:

“İslami kurallara göre bir sivil devlet tüm yetki kurumların sorumluluklarının ve rollerinin halk tarafından belirlendiği bir anayasaya sahip olmalı. Buna modern devlet, sivil devlet, demokratik devlet de diyebilirsiniz. İslam cinsiyet, din ve renge göre ayrımcılık yapmaz. Yeni anayasada da yapmamalı”

Ortada iki iddialı aday görünüyordu: Mübarek’in eski Dışişleri Bakanı olan, Arap Birliği lideri Amr Musa ve Ebu’l Futuh.

Mısır tarihinde cumhurbaşkanı adayları arasında yapılan ilk televizyon tartışmasına da bu iki aday çıktı:

Tartışmada Futuh, Musa’yı Mübarek’in adamı olmakla, Musa da Futuh’u İhvancı olmakla suçladı. Amr Musa, Futuh’un “bir Müslüman’ın Hristiyan olmasında bir sorun görmediği” açıklamasının İslamiliğini sorguladı.

Tartışma Futuh’un devrim yanlıları arasındaki popülaritesini artırdı. Seküler kesimin kafasındaki şüpheleri azalttı.

Devrim sonrası yeni anayasada uzlaşmayı sağlayacak lider profili olarak Futuh’un adı anketlerde önde çıktı.

Müslüman Kardeşlerin geçici askeri rejimle anlaştığı iddia edilirken Futuh, geçici askeri rejime seçimden sonra bir dakika bile tahammül etmeyeceklerini açıkladı.

Fakat bu sırada zeminin ayaklarının altından kaymakta olduğunu fark eden geçici askeri konseyden devrimcileri ve Müslüman Kardeşleri endişelendiren adımlar geldi.

Cumhurbaşkanı adayı çıkarmayı düşünmeyen Müslüman Kardeşlerin bu kararını değiştirmesine neden olan ise eski rejimin önemli figürlerinin Cumhurbaşkanlığı adaylığı oldu.

Özellikle de Mübarek’in devrilmeden önce yardımcılığına getirdiği, eski istihbarat şefi Ömer Süleyman’ın Cumhurbaşkanlığı adaylığı...

Eski rejimin geri gelme ihtimali Müslüman Kardeşler içinde devrimin selameti için geride duralım diyenler ile “muhalefet cephesinde en büyük örgüt biziz, biz istediğimizi başkan seçtirmeliyiz” diyenler arasındaki mücadelede ikincilerin baskın gelmesine neden oldu.

Böylece Müslüman Kardeşler, hareketin önde gelen isimlerinden zengin işadamı Hayrat Eş Şatır’ı aday gösterdi. Bunun üzerine Selefiler de kendi adaylarını çıkardı.

Fakat geçici askeri yönetim hem Ömer Süleyman’ın hem de Müslüman Kardeşler ve Selefilerin adaylarını onaylamadı.

Müslüman Kardeşler ikinci adayları olarak, uzun yıllar mecliste görev yapmış bir mühendis ve akademisyen olan Muhammed Mursi’yi öne sürdüler.

Bu sırada Mübarek’ten sonra geçici olarak yönetimi devralan askeri rejim dikkat çekici bir ismin Cumhurbaşkanı adayı olmasına ise izin verdi: Mübarek’in son başbakanı olan eski hava generali Ahmet Şefik.

Böylece 2012’deki cumhurbaşkanlığı seçimlerine beş iddialı aday girdi: Ebu’l Futuh, Amr Musa, Ahmet Şefik, Nasırcı milliyetçi Hamden Sabahi ve Müslüman Kardeşlerin partisi Özgürlük ve Adalet’in adayı Muhammed Mursi.

İlk turda oylar bu adaylar arasında bölündü. Mursi %25, Şefik %24, Sabahi %21, Ebu’l Futuh %18 ve Musa %11 aldı.

İkinci tura Mursi ve eski rejimin adayı Şefik kalınca Mursi kılpayı farkla yüzde 51’le seçimi kazandı ve Mısır’ın seçilmiş ilk cumhurbaşkanı oldu.

Ama milyonların katıldığı bir devrimin ardından, devrilen Mübarek’in başbakanı karşısında gelen bu zayıf zafer Müslüman Kardeşler yönetiminin üzerinde bir demoklesin kılıcı gibi sallandı. Bu sırada eski rejimin unsurlarının kontrol ettiği Anayasa Mahkemesi parlamento seçimlerinin bir kısmını iptal etti.

Müslüman Kardeşler iktidar olmuştu ama muktedir olamamıştı.

Anayasa tartışmaları da Müslüman Kardeşler ile devrime destek veren diğer kesimler arasındaki mesafeyi açtı.

Müslüman Kardeşler cemaat olmaktan çıkamayınca, yıllar sonra gelen iktidarı diğer gruplarla paylaşmak istemeyince 2013’de Tahrir’de yine büyük gösteriler başladı ve ardından Mursi’nin güvenilir, dindar bir general olarak Genelkurmay Başkanlığı’na getirdiği Sisi’nin darbesi geldi.

Sonrası herkes için zulüm oldu.

Mursi hapishanede hayatını kaybetti. Bugün Müslüman Kardeşlerin bütün liderleri, devrime katılan genç liberal ve solcu aktivistlerin pek çoğu ya hapiste ya da yurtdışında sürgünde. Ebu’l Futuh da 2018’de hapse atıldı.

Bir ülke ve bir halk binlerce yıl sonra eline geçen büyük bir fırsatı böylece kaçırdı.

2012 seçim kampanyası sırasında Ebu’l Futuh ile birlikte çalışmış ve şu anda Türkiye’de yaşayan bir Mısırlı aktivist kaçırılan fırsatı şöyle anlattı:

“Ebu’l Futuh ve onun kapsayıcı söylemi son derece destek buldu ve Mursi girmese seçimi kazanırdı. Zaten seçimlerin ilk turunda 20% alması bunu gösteriyor. İslamcılar arasında da kendisinin geçmişinden ötürü büyük bir destek vardı. Bilhassa İslami kesimin gençleri ciddi destek verdi. Hatta en başta İhvan da aday çıkarmayacağını söylemişti, öyle olsa İhvan’dan da ciddi destek alırdı. İhvan dışında Selefiler arasındaki en büyük gruplar başta Ebu’l Futuh’u destekledi, sonradan son dakikada bir kısmı çekildi. Kampanya ekibinde dahi Selefi temsilciler vardı. Bazılarına göre ki ben de buna inanıyorum, Ebu’l Futuh başa gelse ordu için daha kötü olacaktı. İhvan’a ve Mursi’ye göre çok daha kararlı söylemleri vardı ve ordu ile istihbarat korktu. Önünü kesmeye çalıştılar. İhvan yönetimini tercih etti ordu. İhvan hem daha statükocuydu, onunla anlaşılabilirdi hem de kötü yönetim sergileyip kolayca yıpratılabilirdi, kutuplaşma politikalarına sürüklenebilirdi ki nitekim öyle oldu. Ebu’l Futuh olsa bu kutuplaşma tezgahını, devrimci muhalefet arası derin çatlaklar oluşturma planını böyle kolay uygulayamazlardı. Çünkü Ebu’l Futuh kısmen solcuları da liberalleri de İslami kesimin İhvan dışı gruplarını ve ayrıca eğitimli bir şehirli kesimin bir kısmını da temsil ediyordu.”

Bambaşka bir tarihsel anda ve siyasi ortamda yapılan 2012 Mısır Cumhurbaşkanlığı seçiminde muhalefetin adayı kim olmalı tartışması Türkiye’de harareti her geçen gün artan “muhalefetin adayı kim olmalı” tartışması için önemli ibretler barındırıyor.

100 yıl iktidar mücadelesi vermiş Müslüman Kardeşler, tarihin o anında eline geçen büyük fırsatı, iktidarı paylaşmak, uzlaşmak yerine ele geçen tarihi fırsatı kaçırmamak masadaki her şeyi istemek için kullanmayı tercih etmiş ve hikayenin sonu büyük bir hüsranla ve yenilgiyle sonuçlanmıştı.

Çünkü Müslüman Kardeşler bir dini cemaat olarak kendi hatalarından dersler çıkarması, değişmesi, özeleştiri vermesi kolay olmayan bir yapıydı ve bu esnekliği göstermeyi de başaramamışlardı. İktidar tecrübesizlikleri yüzünden Mısır’ın statükosu ve Körfez merkezli istihbarat oyunlarıyla da baş edemediler.

Adayın ismi, kimliği dışında tartışmanın özü, ana teması çok benzer.

Bugün de başta CHP olmak üzere muhalefet bloğunu benzer bir ikilemle karşı karşıya. Çok uzun yıllar iktidara gelememiş bir parti CHP. 20 yıldır bir tek parti iktidarına karşı da sürekli kaybetmiş.

İlk defa tarihin bu anında muhalefetin büyük parçası olarak iktidara gelme ihtimali ufukta belirmiş durumda. Bunun bir partiyi ve taraftarlarını heyecanlandırması normal. 2019’da kazanılmış belediyeler bu heyecanı artırıyor, neden olmasın dedirtiyor.

Ama CHP’nin oy oranı yüzde 25 ile 30 arasında sabitlenmiş durumda. Tarihsel bagajı, ülkedeki siyasi iklim daha fazlasına izin vermiyor.

Bu yüzden ittifak zorunlu.

Peki bu durumda ufukta ihtimal olarak görünen bu iktidar daha baştan bu ittifakla paylaşılacak, muhalefetin farklı kesimleriyle gerçek bir uzlaşma zemini kurulacak mı yoksa bunlar taktiksel düzeyde kalacak, diğer bütün muhalefet parçaları uzun yıllar sonra iktidara gelme fırsatı için araç olarak mı görülecek?

Başta tabii ki ilki dense de bu kolay değil.

Çünkü gerçek bir uzlaşma ve iktidarı paylaşmak kendi mutlak hakikatini sorgulamayı, kendi hakikatinden geri adım atmayı da gerektiriyor.

Kılıçdaroğlu’nun helalleşme çağrısı bunu yapan bir çıkıştı.

O çağrıyı yaptığından beri Cumhurbaşkanı her konuşmasında “helalleşme diyorsun” diye başlayan cümlelerle bu çağrıya uymayan CHP’lilerin çıkışlarını hatırlatıyor.

Tek başına bu bile çağrının ne kadar doğru bir yere dokunduğunu gösteriyor.

Ama Kılıçdaroğlu bu çıkışıyla iktidardan gördüğü ilgiyi kendi camiasından göremedi. En baştan itibaren helalleşmeyi büyüten tepkiler, destekler gelmedi, aksine kimlerle helalleşilip, kimlerden hesap sorulacağı listeleri yapıldı. “Biz niye kendi hatalarımızı öne çıkaralım ki”, “zaten hatamız mı var”, itirazları yükseldi.

Halk TV’ye uzun bir süredir iktidarı eleştiren Nihal Bengisu Karaca’nın bile çıkmasına tahammül edemeyen, cepheyi genişlettikçe ipin ucunu, kontrolü kaçırmaktan korkan, geniş bir muhalif kesim var.

Aslında bir çeşit diyalog çağrısı olan endişeli muhafazakarların bizi ikna edin çıkışları bile “başlatmayın endişelerinize” tepkileriyle karşılaşıyor.

DEVA, Gelecek gibi partilere karşı hala akla gelen ilk sorular da “siz de” ile başlıyor.

Diyalog için ilk adımları atanların gördüğü bu muameleyi, muhalefete güvenmediği henüz böyle bir adım atmamış iktidar seçmenleri de izliyor ve önden gidenlere yapılan muamele, muhalefete karşı güvensizliklerimi artıyor.

Çünkü bu muhalif kesim yıllardır örselendiğini düşündüğü fikirlerinin haklı çıkmasını, iktidara gelmekten daha çok önemsiyor.

Mevcut iktidar gerilerken, yıllarca yenilmiş fikirlerinin yanlış olabileceğini kabul etmek, özeleştiri vermek istemiyor.

İktidara gelme hayallerinde yeni bir başlangıç yapmak, yeni bir merkez inşa etmek, toplumsal uzlaşmadan daha heyecan verici olan kısım hesaplaşmak, tasfiye, eski iktidara destek verenlerin cancellanması.

İşte tam da bu yüzden 2012 Mısır cumhurbaşkanlığı seçimindeki tartışmalara dönüp bakmak faydalı olabilir.

CHP’nin de Müslüman Kardeşler tecrübesinden öğreneceği çok şey var.

.12/01/2022 09:15

Neyse ki hayallerinizdeki Türkiye hiç bir zaman olmayacak...

Bundan bir ay kadar önce sosyal medyaya bir video düşmüştü.

“Türkiye İşçi Partisi genel başkanı Erkan Baş’a çığlık atan gencin videosu” diye Google’da aratınca hemen karşınıza çıkacaktır.

Aslında diyalog o çığlık anına kadar Erkan Baş’ın da sabrıyla Türkiye tartışma ortamına göre medeni bir biçimde sürmüştü.

Genç adam bir taraftan telefonuyla kaydederken, eski HDP milletvekili olan yeni TİP’li Baş’ı HDP’yle birlikte hareket etmekle suçluyordu. HDP ile yani ona göre teröristlerle.

Genç bu suçlamasına delil olarak Baş’a Demirtaş’ın “Daha Apo’nun heykelini dikeceğiz” dediğini hatırlattı. Baş, böyle bir konuşmadan haberdar olmadığını söyledi ve gence “sadece Ahaber izleme, hayata daha geniş bak” dedi.

Halbuki sahiden de Demirtaş’ın öyle bir konuşması vardı.

Sık sık iktidarın kullandığı, Demirtaş hakkındaki suçlamalar içinde de yer alan ünlü bir konuşmayı eski bir HDP milletvekilinin hiç duymamış olması tuhaftı. Muhtemelen gerçeğin o kısmını görmek istemediği için hatırlamadığını söyledi.

Halbuki “duymadım” yerine, o konuşmanın Aralık 2012 tarihli olduğunu ve o sözleri söyledikten sonra iktidarın çözüm sürecinde Demirtaş’ı alıp İmralı’ya Öcalan’la görüşmeye götürdüğünü söylese, Türkiye’de teröristlik suçlamasının dönemselliğini, keyfiliğini hatırlatmış ve ikna edici bir cevap vermiş olacaktı.

Ama öyle yapmadı, onun yerine o da “AKP iktidarını” teröristlikle suçlamayı tercih etti.

Ulusalcı olduğunu anlaşılan öfkeli gence şöyle çıkıştı: “IŞİD bir terör örgütü di mi? Peki Türkiye’de IŞİD’i kim destekliyor? AKP iktidarı. AKP iktidarı şu Ankara garında benim 100 arkadaşımı....”

Cümleyi nasıl bitirdiği videoda duyulmuyor, ama tahmin etmek zor değil. Zaten bir süre sonra da gencin grotesk çığlıkları geliyor.

Genç adam o çığlığı için çok ayıplandı ama Türkiye’de bütün tartışmaların, herkes kendi standart ve nüansız hakikatlerini ortaya koyduktan sonra böyle çığlıkla bitme olasılığı bir hayli yüksek.

Mesela iki taraf da birbirini teröristlikle suçladıktan sonra geriye çığlık atmaktan başka konuşacak pek bir şey kalmıyor.

Çığlık atan genç, HDP gibi Türkiye’de 30 yıldır var olan, 6.5 milyon oy almış ve anketlere göre almaya devam edecek Meclis’in en büyük üçüncü partisiyle her türlü iş birliğini terörle iş birliği olarak görüyor.

Türkiye’de popüler bir sol siyasetçi ise AK Parti iktidarının IŞİD’i desteklediğini, hatta desteklemekle kalmayıp destek verdiği IŞİD’e Ankara Garı’nda ülke tarihinin en büyük katliamını yaptırdığına ya da buna yol verdiğine inanıyor.

Ve bunu çok rahat, doğruluğundan şüphe duymadan söylüyor.

Muhtemelen bu yazıyı okuyan okurların bir kısmı da bu iddiaların doğruluğunu sorgulayan bir yazı okuyor olmaktan dolayı şu anda şaşkınlık içindedir.

Yani bir ülkede yaşıyorsunuz ve ülkenin en az yarısı ülkenin meclisinde teröristlerin olduğuna, muhalefetin o teröristlerle iş birliği yaptığına inanıyor, ülkenin diğer yarısı da iktidarın dünya tarihinin gelmiş geçmiş en kanlı en acımasız terör örgütlerinden birini desteklediğine, ona ülkenin başkentinde kendi vatandaşlarını öldürttüğüne emin.

Bunlara inandıktan sonra Kürt sorununda siyasi alanın açık kalmasının değeri, Türkiye’deki IŞİD katliamlarında istihbarat zaafları gibi konuşulması gereken meseleler ise gereksiz ayrıntılar olarak kalıyor.

Çünkü 7 Haziran ile 1 Kasım arasında seçim kazanmak için ülke içinde katliamların yapılmasına izin veren bir iktidara inanıyorsunuz bir kere. Hatta üstüne kendi kendine bir darbe organize edip, kendi taraftarlarının ölümüne bile neden olduğuna da inanıyorsunuz. Oy verenlerin de büyük bir bağnazlık ve irrasyonalite içinde olduklarını düşünüyorsunuz.

O zaman o iktidarın demokrasiyi gerilettiği, hukukun üstünlüğünü yok ettiği, ekonomiyi kötü yönettiği gibi eleştiriler fazla teknik, süfli kalıyor.

İktidarı destekliyorsanız da muhaliflerin seçim kazanmak için terör örgütleriyle iş birliği yaptığına hatta onlara bakanlık, belediyelerde kadro sözü verdiğine inanıyorsunuz. CHP’nin PKK’yla, İYİ Parti’nin FETÖ ile ilişkili olduğunu, DEVA ve Gelecek Partilerini dış güçlerin kurdurttuğunu düşünüyorsunuz. O saatten sonra muhalefetin ekonomi, demokrasi, hukuk eleştirileri de sizin için anlamsızlaşıyor.

Tabii ki siyasi ortamın böyle zehirlenmesinin, hakikatlerin çarpık hale gelmesinin birinci sorumlusu kutuplaşmayı artıran, ifade ve medya hürriyetine büyük hasarlar veren iktidarın kendisi.

Ama muhaliflerini düşman olarak gören ilk iktidar AK Parti değil, bu karşılıklı düşmanlık da AK Parti iktidarının otoriterleşmesiyle başlamadı sadece şiddeti arttı.

Hem iktidardaki muhafazakarlar hem de onların muhalifleri çok uzun yıllardır birbirlerini ontolojik düşman, var olmasından memnun olunmayan bir çarpıklık ya da gerilik hali olarak görüyor.

Son 20 yılda bu düşmanlığın tonunu düştüğü zamanlar oldu ve bunların ülkedeki demokrasi ve ifade hürriyeti düzeyinin yükseldiği zamanlar olması tesadüf değildi.

Ama son beş yıldır artık siyasi rekabet yerini tümüyle hasımlığa bıraktı.

Böyle olunca da o meşhur tabirle karşıdakilerden etinizle, tırnağınızla nefret ediyor, onlardan her türlü kötülüğü bekliyor, onlara karşı her türlü kötülüğü meşru görüyor ve onların olmadığı bir Türkiye hayal etmeye başlıyorsunuz.

İktidar mücadelesinin temel motivasyonu da iktidara gelip bu mutlak hatta ontolojik kötülüleri etkisiz hale getirmek, susturmak, tasfiye etmek haline geliyor.

Böyle bir ülkede herhangi bir meselenin bu büyük mafya hesaplaşmasının, aşiret kavgasının, meydan savaşının cephanesi olması ise beş dakikayı bile bulmuyor.

Nitekim en son ülkenin halinin umutsuzluğa düşürdüğü, kaldığı cemaat yurdundaki baskıdan bunalan 19 yaşındaki bir gencin intiharından önce bunları anlattığı videonun da başına bu geldi.

Bu video gencecik insanları pedagojiden bir haber şekilde yönettikleri yurtlara, evlere kapatıp, dünyadaki günahlardan koruyabileceğini zanneden eski ve dar kafalı bir dini anlayışın sorgulanmasına neden olmayacak.

İktidarın dindar nesil yetiştirme hayaliyle gençleri insan yetiştirme fabrikası zannettiği ve destek verdiği yurtlara doğru yönlendirmesinin zararlarını da konuşmak mümkün olmayacak.

Çünkü konu beşinci dakikasında “cemaat ve tarikat yurtları kapatılsın”a onuncu dakikasında ise “bütün cemaat ve tarikatlar kapatılsın”a vardı bile.

Sanki daha önce hiç kapatılmamış, sanki şu anda varlıkları bile yasa dışı değilmiş, cemaatler zaten bu kapatma ve baskının eseri olarak ortaya çıkmamış ve yaşanan acı olay o kapatmanın yarattığı travmaların, yetersizliklerin, kendini koruma güdülerinin de bir sonucu değilmiş gibi!

Böyle bir tartışma ortamında cemaatler ve tarikatlar bu ülkenin gerçeği demek bile küfür yeme vesilesi olabiliyor.

Dört binden fazla özel yurtta 450 bin öğrenci kalırken, bütün yurtlar devletin olmalı gibi popülist sloganlar alkışlanıyor, özel yurtlara karşı olmaması beklenen liberaller bile bir dini cemaatin yurt açmasını nasıl engelleyebileceklerini açıklayamıyor.

Dünyanın her yerinde dini cemaatlerin gençleri kazanmak için benzer faaliyetler içinde olduklarını, buralarda da zaman zaman ciddi sorunlar yaşandığını söylemek mazeret bulmak olarak görülüyor.

Çünkü bu intihar, düşmanı ortadan kaldırmak, ona zarar vermek, en azından onu üzmek için bir fırsat. Bütün düşülen şerhler, nüanslar, hatırlatmalar da o yüzden suça ortak.

Çünkü ülkenin bir kısmı tarikatların, cemaatlerin var olmadığı bir ülke hayal ediyor. Diğer kısmı da laiklerin olmadığı, kimsenin içki içmediği Müslüman bir Türkiye.

İnsanların bir Türkiye hayali olmasında bir beis yok.

Ama bu hayallerde toplumun en az yarısı ya yok ya da sindirilmiş, susturulmuş, yenilgiyi kabul etmiş olarak bir kenarda oturmayı kabul ederlerse varlar. Yani birilerinin hayali, diğerlerinin kabusu.

Halbuki Türkiye, hiçbir zaman İslamcılar, Kemalistler, solcular ya da milliyetçilerin hayallerindeki ülke olmayacak.

Ne toplum bir gün topluca hidayete erecek, asr-ı saadet, “Osmanlı barışı” geri gelecek ne de bir anda herkes aydınlanacak ve bilimsel laik bir cennete dönüşeceğiz, köylerde Köy Enstitüleri açılacak, tarikatlar, cemaatler kapanacak, kadınlar başörtülülerini çıkaracak, Kürtler Kürtçe’yi, Aleviler Aleviliği unutacak.

Dünyayı anlamlandırmanın farklı yolları var. Rakip fikirler, partiler, ideolojiler, inançlar; kötü, aptal, ilkel, geri oldukları için değil, öyle düşünmek de mümkün olduğu için varlar.

Bu, kendi doğrularımızdan, siyasetlerimizden, inançlarımızdan vazgeçmek demek değil ama herkesten bize benzemesini beklemekten vazgeçmek demek.

Pek çok insan için bütün ömürlerini bu çoğul hakikatler içinde geçireceklerini kabul etmek acı verici olabilir.

Ama büyük çoğunluk bunun için şükretmeli.

Neyse ki Türkiye hiçbir zaman kimsenin hayalindeki ülke olmayacak.

Sevmediğimiz fikirler, insanlar, partiler, cemaatler, örgütler, gruplar hayatımızda kalmaya, var olmaya, görünmeye, ses çıkarmaya devam edecekler. Bir an gelecek hepsi ortadan kaybolmayacak.

Biz de bütün bu çoğulculuğa, farklılıklara, çok sesliliğe ve farklı hakikatlere katlanacağız. Bunu çok hoşgörülü olduğumuz için değil, çaresizlikten, yapacak başka bir şeyimiz olmadığı için yapacağız.

Türkiye’yi dibe doğru çeken Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin belki de tek hayırlı kısmı olan seçim ittifakları böyle bir hayırlı zorunlu birlikteliği, kendi hakikatlerinden taviz vermeyi gerektiriyor.

Belki de bu tarihsel zorunluluk sayesinde başkalarının kabusu olabilecek hayaller kurmaktan vazgeçip, bu can sıkan ama aslında hepimizin hayatını kurtaran gerçeğin farkına varacağız.

.15/01/2022 12:11

“Reis bunlara az bile yapıyor”

Bu aralar sosyal medyada muhafazakar çevrelerde içerikleri çok dönen bir hesap var: Islamist Hafıza.

Hesap; arşivlerden çıkardığı 70’ler, 80’ler, 90’lar ve 2000’lerin videolarını paylaşıyor.

Videoların bir kısmı İslami hareketin eski nostaljik görüntüleri. Marşlar, eylemler, sohbetler...

Ama esas ilgi çeken videolar o kadar da hoş olmayan hatıralara ait olanlar.

Laik kesimin, medyanın, devletin, askerlerin dindarlara yönelik baskılarının, nobranlıklarının unutulmuş arşiv görüntüleri bunlar.

Başından başörtüsü çekilen okul birincisi hemşire, başörtüsüyle okumak isteyen Suudi Arabistan’a gitsin diyen Demirel, Meclis’ten “dışarı dışarı” sloganlarıyla kovalanan Merve Kavakçı, GATA’ya alınmayan Emine Erdoğan, Hayrunnisa Gül ile tokalaşmayan askerler, Cumhuriyet mitinglerinde, başka laiklik temalı eylemlerde yine dindarları hedef alan konuşmalar, Menderes’in akıbetini hatırlatan Türkan Saylan, hizmetçisinin AK Parti’ye oy vermesiyle “İstikrar senin neyine Vesayet” diye dalga geçen kabarık fönlü laik teyzeler ve şimdi haklarında konuşurken beş kere düşündükleri dindarları o günlerde tahkir eden, bütün bu baskı ve yasakları hararetle savunan gazeteciler...

Binlerce kişinin paylaşıp yorum yaptığı videolar, daha sonra önce diğer sosyal medya platformlarında dönüyor, sonra esas WhatsApp gruplarına düşüyor.

Açılan bu arşivle temel olarak şu mesaj veriliyor: Sana yapılanları hatırla ve onlara asla güvenme...

Zaten video paylaşımlarının üzerine sık sık AK Partili siyasetçiler, gazeteciler, kanaat önderleri yorum yazarak CHP’nin ve laik zihniyetin asla değişmediğini vurguluyorlar, videolar CHP’deki değişime kredi açan liberal, muhafazakar yazarlara, DEVA, Gelecek partililere “ibret” için gönderiliyor.

Bu aralar arşivlerin daha sık karıştırılmasının; ekonomik sorunlar ve kötü yönetimin herkesin hissettiği derecelere ulaşıp AK Parti’nin oylarının erimeye başlamasıyla tabii ki bir ilgisi var.

Ayrıca ortada daha önce olmayan bir tehlike de var, son 20 yıldır ilk kez AK Parti bir seçimi kaybedebilir ve yine ilk kez artık içinden de alternatif partiler ortaya çıktı.

Bu videolar dağılma emareleri gösteren kitlenin direncini, inancını, kemiyetini artırmak için kullanılıyor. “Bölünürsek varoluşumuza karşı olanlara karşı gücümüzü kaybederiz, CHP ve benzerlerine iktidar yolunu açmak da bakın böyle tehlikelidir” denmiş oluyor.

Bu mesajın iktidar için şu anda “enflasyonu düşüreceğiz, ekonomiyi toparlayacağız”dan daha güçlü bir propaganda malzemesi olduğu açık.

Bu arşiv videoları, 90’larda Refah Partisi yükselirken laik anaakım medyada Şevki Yılmaz, Erdoğan, Hasan Hüseyin Ceylan, Hasan Mezarcı’nın 80’lerde daha sert İslamcılar iken yaptıkları konuşmaların videolarının döndürülmesine benziyor.

O zamanlar o videolar laik direnci artırmak, değiştim diyen Refah Partililerin takiyye yaptığını ortada duran kitleye göstermek için kullanılıyordu.

Bugün de bu videolar dindarların direncini artırmak, öfkelerini diri tutmak, “değiştim, artık eski CHP değilim” diyen CHP ve Kılıçdaroğlu’nun aslında taktik yaptığını, değişmediğini ispatlamak için kullanılıyor.

Evet, bugün muhalefet bloğunun içinde Davutoğlu, Babacan, Karamollaoğlu, Akşener hatta Gül gibi isimlerin yer alması muhalefetin eski muhalefet olduğu tezinin ikna ediciliğini azaltıyor.

Ama Türkiye bir demokrasi ve hukuk cenneti değil.

Kimse kimseye gül bahçesi vaat edecek halde de değil. İktidarla sınandığında bu sınavı geçebilen pek olmadı. Onlarca örneğiyle sabit ki muhalefette verilen sözler ele biraz güç geçtiğinde kibirle unutuldu.

Tecrübeli vatandaşlar o yüzden birbirine karşı güvensiz, tepelerdeki değişimin taktiksel olduğunu düşünüyor, o yüzden demokrasi nosyonu daha güçlü entelektüellerin açtığı krediler artık o kadar itibarlı değil.

Çünkü herkesin komşusu, işyerindeki arkadaşı Kemal Kılıçdaroğlu, Meral Akşener, Ali Babacan, Ahmet Davutoğlu değil. Siyasetteki uzlaşma, dikkatli üslup, değişim çabası medyanın ve insanların davranışlarını, dillerini kolayca değiştirmiyor.

O yüzden de Türkiye’de düşman olarak görünen kesimlere güvensizlik; risksiz, garantili bir pozisyonken, değişime kredi açmak büyük risk almak demek.

Bugün hala liberal ve solcu laikler, 2010’da “yetmez ama evet” diyerek dindarların yolunu açmakla suçlanıyor. Bunun tam tersi de 10 yıl sonra bugün CHP’ye kredi açanlara yapılabilir.

Üstelik bu riski görmek için arşivleri bile açmaya gerek yok

Halk TV, Tele 1 ekranlarında edilmiş rövanşist bir cümle, Özgür Özel’in Ortaçağ zihniyeti açıklaması, Fikri Sağlar’ın bir konuşması bir anda “İşte size bunlara güven olmaz demedik mi” nin deliline dönüşebiliyor.

Özellikle son bir yılda anketlerde muhalefetin yükselmesi ve iktidarın düşüşe geçmesiyle muhalif çevrelerde 2018 cumhurbaşkanlığı seçimleri, 2019 yerel seçimlerindeki dikkatli, uzlaşmacı üslup kendisini erken bir iktidar özgüvenine bıraktı.

Bu erken iktidar özgüveninin en somut örneği bu hafta Elazığ’da yaşanan intihar sonrası başlayan tarikat ve cemaat yurtları tartışması oldu.

Belki muhalefet liderleri Kılıçdaroğlu ve Akşener tabanlarından yükselen dalgaya kapılmadılar ve hatta bu yüzden eleştiri de alıyorlar ama muhalif televizyonlar, gazeteler ve sosyal medyadan günlerdir “tarikat ve cemaat yurtları kapatılsın” ve peşi sıra “tarikat ve cemaatler kapatılsın” sesleri yükseliyor.

O kadar ki en liberal pozisyon “Kapatmak çözüm değil” kaldı.

Bazı liberaller bile özgülenme özgürlüğü, din özgürlüğü diye tartışmaya kapalı bir özgürlük ve hakkı unutup cemaatlerin ve tarikatların içindeki köleleri özgürleştirme, “korkunç ve yobaz” ailelerinin baskısından çocukları kurtarma misyonerliğine soyundu.

Üstelik bütün bu aşırı duyarlı ve öforik hassasiyet gösterilerinin bir meseleyi anlamak ve çözmeye çalışmaktan uzak iktidar kavgasının bir parçası olan siyasi sloganlardan ibaret olduğunu anlamak çok da zor değildi.

Televizyon, telefon ve bilgisayar ekranlarından muhafazakarlar için çok tanıdık bir düşmanlık, küçümseme, aşağılama duygusu aktı.

Çözemediği her meselede eli önce sopaya giden bir iktidara karşı muhalefet edenlerin çoğunun da muhalefetinin sopaya değil, o sopayı tutan ele olduğu bir kere daha ortaya çıkmış oldu.

İktidarın mevcut halinden memnun olmayan ama alternatifinde de hala varoluşuna yönelik bir tehdit hisseden, varoluşu tehdit altındayken hukuk, demokrasi kaygısı da gütmeyen muhafazakar çevrelerde son bir haftada özellikle WhatsApp gruplarda sık sık şu cümleler kuruldu: “Bunların hakkından Reis geliyor”, “Reis bunlara az bile yapıyor.”

Aslında bu cümlelerde ‘Reis’in yaptıklarının pek de doğru olmadığının da bir kabulü var. Ama sonra “ülke şartları daha iyisine, daha demokratına, daha hukuka uygun olanına hazır değil, ne yapalım” diyor cümle.

Karşı tarafta da eline güç geçse benzerini yapmaya talipler varken, insanlardan demokratik sabır, hoşgörü beklemek herhalde pek mantıklı değil.

Bildikleri, tanıdıkları, en azından kendilerine daha az dokunacak bir otoritarizmin mağduru olmayı, tanımadıkları bir otoritarizmin mağduru olmaya tercih etmeleri de ayıplanamaz.

Aslında uzun süredir gidişattan memnun olmayan muhafazakarlar “Reis bunlara az bile yapıyor”cular ile “endişeli muhafazakarlar” arasında gidip geliyor.

Endişeli muhafazakarlar ve bu kaygıları medyada dillendirenler aslında muhalefetle iletişim kurmaya çalışan ve ikna edilmeye açık muhafazakarlar demek.

Ama onlar bile uzun süredir nobranlık, küçümseme, “ne mağduriyeti ulan” gibi tepkilerle, Türkiye’deki mağduriyetler tarihini AK Parti ile başlatan bir laik Kadir Mısırlıoğlu revizyonist tarihçiliğiyle karşılaşıyorlar.

Halbuki sadece Google’a “Nurcular yakalandı” diye yazıp 1930’lardan 1980’lere kadar çıkan gazete küpürlerini okuyunca bile o Elazığ’daki evin orada olma motivasyonu anlaşılabilir, 1980’lerde çocuğuna Enes adını vermenin bile nüfus memurlarıyla mahkemelik olmayı gerektirdiği bir ülkede bir babanın kendi çocuğunu kendisi gibi yetiştirmekteki ısrarının aşağılanma ve ayıplanmadan başka bir anlama çabasını hak ettiği görülebilirdi.

Ama bu aydınlanmacı nobranlık ile dini taassup ikiliğinde herhangi bir anlama çabasının yeri yok.

Türk işi sekülerizme bulaşmış liberaller bile devleti evlerin, yurtların kapısına dayayıp köleleri özgürleştirmeyi hayal ediyor.

Daha küçük bir azınlık her iki tarafa dönüp bu meselelerin karşılıklı rövanşizmle, gücü ele geçirenin diğerini bastırmasıyla kapatmayla, yasakla çözülmeyeceğini anlatmaya çalışıyor ama günün sonunda onların orta yolculuğunu yalanlamaya karşı cepheden nefretine hakim olamayan bir radikalin “ Davutoğlu ve Babacan’ın bile yargılanmaktan kurtulmayacağı” gibi bir siyasi dayılanması yetebiliyor.

Muhalefetle açık ve aleni iletişim içinde olanları izleyen daha büyük kalabalıklar onlara bile reva görülenleri görünce adım atmaktan vazgeçiyor.

Siyasallaşmış yargının mağduru olmuş olanların bundan çıkardığı ders, bir gün yargıyı ele geçirip başkalarını mağdur etmek, örgütlenme özgürlüğüne karşı baskıları eleştirenlerin hayali hoşlarına gitmeyen vakıf ve derneklerin kapısına kilit vurmak olunca, kimse de elindeki yargı, devlet sopasını kaybetmek, buyur biraz da sen bizi döv demek istemiyor.

Dolar 20 lira olsa da bu ayrıcalığı kaybetmek istememekte de haklılar.

O zaman da diyalog kurmaya çalışan endişeli muhafazakarlar yaptıkları küçük kaçamaktan hayal kırıklığına uğrayarak evlerine dönerken, meydan ise “Bunların hakkından Reis geliyor”, “Reis bunlara az bile yapıyor”culara kalıyor.

Geçen haftaki muharebede olduğu gibi...

.22/01/2022 11:11

Gürültü bitecek ve yine onun şarkıları duyulacak...

11 Mart 1979 akşamı o günlerde tek televizyon olan TRT’yi açanlar, gazetelerde yayınlanan program akışında olmayan bir Hüseyin Rahmi Gürpınar belgeseliyle karşılaştılar.

Halbuki açıklanan program akışına göre o saatlerde televizyonda Bir Sanatçı-Bir Yorum programı vardı ve programın konuğu da 25 yaşındaki ünlü şarkıcı Sezen Aksu’ydu.

Fakat program son anda iptal edilmiş, yerine bu belgesel yayına girmişti.

Son dakika iptalinin sebebi aslında sansür değildi.

Tuhaf bir formatı olan programda Sezen Aksu, karanlık bir odada, üzerine doğrultulmuş bir ışığın altında bir dış ses tarafından neredeyse sorgulanmıştı.

Sorulan sorular karşısında o da dilini tutamayarak İstanbul’daki gazino patronları hakkında ileri geri konuşmuştu.

“Demokratik bir konuşma olacağını bekliyordum” diyerek önceden kendisine tam olarak anlatılmayan program formatından rahatsız olmuş, muhtemelen cesur cevaplarından da pişmanlık duymuştu. TRT’yi avukatları aracılığıyla uyarıp, programın yayınlanmamasını istemişti.

Tek kanallı Türkiye’de, günlerce gazetelerde bu son dakika iptali konuşuldu.

25 yaşındaki Sezen Aksu, devletin kanalına karşıydı.

O yıllarda bir müzisyen için ülkeye açılan tek kanalla kavga etmek büyük bir cesaretti.

Zaten Türkiye de onu 1974’ü 1975’e bağlayan gece yine TRT’nin yılbaşı programında tanımıştı.

Ama 1978 yılında çıkardığı albümdeki şarkı ve aynı yıl aynı adlı Atıf Yılmaz filmiyle nam salmış Minik Serçe, aslında hiçbir zaman serçeliğini bilmedi. İdeolojik bir kimliği olmayan, İzmirli bir ‘hafif müzik’ şarkıcısı olmakla yetinmedi, her zaman ağır meselelere dilini uzattı.

Şarkıları ve kliplerinin takıldığı TRT Denetim Dairesi’nin sansürünü delmek ve dünyaya açılmak için katıldığı Eurovision Şarkı Yarışması elemelerinde 1984’de sözleri Aysel Gürel ve bestesi Onno Tunç’a ait “1945”i söylemişti.

Hiroşima’ya atılan atom bombasını anlatan şarkı o günlerin Türkiyesi için fazla dünyalı, hümanist ve solcu bir şarkıydı.

Zaten Ankara’daki bürokratlar onun yerine Türkiye’yi temsil etmesi için yerli ve milli “Halay”ı seçtiler.

Şarkının şu sözlerinde sadece Hiroşimalı çocukların değil, çoğu 1945 doğumlu ve o sırada hapishanelerde ve sürgünlerde olan 68’li çocukların da anlatıldığı rivayet edilir:

“Onlar biraz terkedilmiş biraz küskün çocuktular
Sanki biraz önce bilmiş
Sanki yetersiz sevilmiş
Sanki utandılar kavgadan ve sustular
Öp incilenen göz yaşları kurusun inançlarında
Sene bin dokuzyüz kırkbeş onlar da hep insandılar”

Sezen Aksu, 80’lerin ortalarından itibaren çıkardığı albümlerle şöhreti yakaladı.

“Sen Ağlama”, “Git” sokaktaki herkesin dilindeydi.

Ama yine de bu risksiz şöhreti riske atmaktan, kırmızı çizgili alanlara girmekten kaçınmadı.

1989 yılında çıkardığı “Sezen Aksu Söylüyor” albümünün hit parçası Şinanay’da o yıllarda o konuşulması o kadar da cool olmayan Ada Vapuru’ndaki “Müslümanı, Yahudisi, Urumu”dan bahsediliyordu.

Hala Kenan Evren Cumhurbaşkanıydı ama onun albümünde söylediği şarkılardan “Son Bakış”, Evren’in yaşını büyütüp idam ettirdiği Erdal Eren için yapılmıştı:

“Son bakıştaki o gözler
Kaldı aklımızda.”

Pop müziğine her gün yeni bir yıldızı kazandırdığı, adının “Pop’un Kraliçesi”ne çıktığı 90’larda da serçeliğini bilmedi. Hatta bir ara kendisini güvercin bile sandı.

1991’de Güneydoğu’da kıyametler koparken, bölücülük en büyük suçken, sürgündeki kapatılmış Kürdistan Sosyalist Partisi lideri Kemal Burkay’ın şiirinden bestelenmiş Gülümse’yi söyledi.

“Belki şehre bir film gelir
bir güzel orman olur ağaçlardan...”

Aynı yıl Körfez Savaşı, Berlin duvarının yıkılışı ve savaş görüntüleri eşliğinde klip yaptığı “Hadi Bakalım”da yine lafını esirgememişti:

“Sen seni bil, sen seni
Sen sıkı tut çeneni
Eline diline hâkim ol
Sonra öcüler yer seni”

1993’de Türkiye fail-i meçhul cinayetler, Sivas Katliamı ile sarsılırken Deli Kızın Türküsü’nü yaptı. Yine dilini tutamadı.

“Masum Değiliz” elbette bir aşk şarkısı değildi:

“Eller günahkar
Diller günahkar
Bir çağ yangını bu bütün
Dünya günahkar
Masum değiliz, hiçbirimiz.”

Ve “Dua” neredeyse bir siyasi manifestoydu:

“Ne hükümran kalır ne zulüm ne de kin
Öz değil dostlar öz değil bu biçim
Kulların kullara ettiğini
Etmiyor en zalim harın ateşi

Bugün dua ettim hepimiz için
Yüce Tanrı bizleri affetsin

Ne para ne pul ne iktidar ne de güç
Bu değil gerçek bu değil gerçek
Bu kavga bir hayırsız düş
Uyanır neslim uyanır elbet

Bugün dua ettim hepimiz için
Yüce Tanrı bizleri affetsin.”

1995’de iki senedir Galatasaray Lisesi önünde oturan, her seferinde polisin müdahalesiyle karşılaşan Cumartesi Anneleri için Cumartesi Türküsü’nü yazdı.

“ah ben anayım yanmaz canım dışardan
kora koysalar ümidimi kaybedemezsiniz
ölsem de ahım tarihi karalar.”

Şarkıyla yetinmedi, Aktüel’e verdiği röportaj kapak oldu: “Ben de ‘Cumartesi Annesi’yim”

O yılların en çok izlenen ATV Ana haberlerine çıktı:

“Hiçbir anneden farkım yok, Her annenin ciğerinin yandığına eminim. Bu kendi alanımdaki bireysel protestom. Herkes kendi alanında bireysel protestosunu yapabilir.”

https://www.youtube.com/watch?time_continue=430&v=UBpmmCvXaUc&feature=emb_logo

Türkiye, Refah Partisi’nin seçim başarılarıyla ile laiklik-din-kimlik meselelerinin içinde boğuşurken 1995 yılında Sezen Aksu “Işık Doğudan Yükselir” albümünü çıkardı.

Albümde Aşık Daimi’nden “Ne Ağlarsın”ı, orjinali bir Ermeni Türküsü olan “Var Git Turnam”ı, Mevlana’nın henüz herkesin dilinde olmayan dizelerinden “Yeniliğe Çağrı” yı söyledi:

“Hergün bir yerden göçmek ne iyi
Bulanmadan, donmadan akmak ne hoş
Hergün bir yere konmak ne güzel
Bulanmadan, donmadan akmak ne hoş
Dünle beraber gitti cancağızım
Şimdi yeni şeyler söylemek lazım
Ne kadar söz varsa düne ait
Şimdi yeni şeyler söylemek lazım”

Aynı albümde o günlerde çok kolay olan “şeriatçı”, “dinci” diye yaftalanmaktan korkmadan Yunus Emre’nin şiirinden ilahi besteledi, albümüne koydu, gazetelerde albümde “Hu çektiği” yazıldı:

“Be hey kardeş hakkı bulam mı dersin
Hakka yarar amel işlemeyince
Bu sırrın ötesin duyam mı dersin
Mürşid-i kamille başlamayınca
Hu hu hu hu...
Hak la ilahe illallah, illallah
Hak la ilahe illallah, illallah”

https://www.youtube.com/watch?v=C32ZKPtZYqw

1999’da çıkardığı “Sarı Odalar” şarkısının klibini Üçüncü Köprü’nün geçmemesi için kampanyalar yapılan Arnavutköy’de çekti.

2002 yılında bölgeden haber yapmanın bile kolay olmadığı, Kürt meselesinde pozisyon almanın prestij getirmediği günlerde, HADEP’in izin verilen Newroz Mitingi’nde Diyarbakır’da 500 bin kişiye Gülümse’yi ve diğer şarkılarını söyledi.

https://www.facebook.com/watch/?v=1445144845557920

O mitingi Gazetem.net’e yazdığı makalede şöyle anlatmıştı:

“Uçsuz, bucaksız bir alanın içinde yüzbinlerce kişiydik. Şarkı söyleyen kadın bendim. Normalde olmayan bir şey oluyordu sahnede. Şarkı söylerken hiçbir şey düşünmek mümkün değildir. Oysa ben hem şarkı söylüyor hem düşünüyordum. Bir meditasyon anı gibi... Düşünceler ben çağırmadan geliyordu. Olağanüstü güvenlik önlemleri, polisler, tanklar, silahlar, telsiz konuşmaları, son derece gergin ve telaşlı görevliler, korumalar, onlarca gazeteci, kameraman... Neredeyse hepsinin yüzünde, her an tatsız bir olay çıkabileceği endişesi...

Ben, yirmi sekiz yıldır sivil hareketlerin dışında, her türlü siyasi görüş ve tavıra eşit mesafede durmaya çalışan Egeli Sezen, Diyarbakır'ın orta yerinde nasıl oluyor da bütün şarkıları yüzbinlerle bir ağızdan söylüyorum. Kelimeler de ben çağırmadan geliyorlar. 'Bu hüzünlü dünya macerasında hâlâ parçalanmaya direniyorsak, bunun bir tek sebebi olmalı: Ortak duygu, ortak akıl.' Ben Diyarbakır'da şunu gördüm. Oradaki bütün insanlar çok şey öğrenmişler. Olağanüstü bir iç disiplin ve siyasi bilinci hergün biraz daha geliştirerek ağırbaşlılıkla bekliyorlar. Herkesin beklediğini... Biraz ilgi, biraz sevgi, biraz adalet."

Bu cesareti cezasız kalmadı. Hakkında milliyetçi ve ulusalcı çevrelerden bölücülük suçlamaları yükseldi, “eski sevgililerinin Ermeni ve Yahudi olduğu” hatırlatıldı.

Ama yine serçeliğni bilmek istemedi ve diline hakim olamadı.

İktidarda DSP-MHP-ANAP koalisyonunun olduğu aynı 2002 yılının yazında daha radikal bir şey yaptı.

Feriköy Vartanant Ermeni Kilise Korosu, Los Paşaros Sefaradis Musevi Müzik Topluluğu, Oniro Rum Müzik Grubu, Enderun Klasik Türk Müziği Topluluğu ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Çocuk Korosu’nu yanına alıp Türkiye Şarkıları konserleri yaptı.

Ermenice, Ladino, Kürtçe şarkılar söyledi, ilahiler okudu.

Efes’te 30 Ağustos’a denk gelen ilk konser dönemin Ege Ordu Komutanı Hurşit Tolon’u çok kızdırmıştı:

“Böyle bir konser için bugünü mü buldular? Türkiye mozaiği adı altında anlamsız bir konser verilmesini şüpheyle karşılıyorum. Garip karşılıyorum.”

MHP milletvekili Mehmet Gül de tepki gösterenler arasındaydı:

“Ermeni kökenli rahmetli Onno Tunç'la sevgili-dost olması, şahsi bir olay. Lütfen, kendi özel hayatını, Türk milletinin ebedi hayatıyla karıştırmasın. Takdir ettiğimiz, sevdiğimiz Sezen Aksu'yu böyle görmek istemiyoruz. Sezen Aksu, konserinde ‘Bir şarkıyla ülke bölünmez' diyor. Bir şarkıyla elbette ülke bölünmez. Ama bir süreçtir. Sezen Aksu, bu tavrıyla bazı çevrelerin oyununa gelmesin. Yugoslavya'da da biz bölünmeyiz diyorlardı. Ama yüzbinlerce insan öldü, o ülke 5 parçaya ayrıldı. Sezen Aksu'ya tavsiyem, bu konserini gidip Kıbrıs Rum Kesimi'nde, Ermenistan'da versin.”

Ama tepkilere rağmen konser Harbiye Açıkhava’da tekrarlandı. Sezen Aksu, bir ara esprilerine gülen seyircilere “Ne o burada gülünecek ne var. Siz bölücü müsünüz’’ diye takıldı, kimseye başka da cevap vermedi.

https://www.youtube.com/watch?v=FEnmLNAXq0g

2005’de Türkiye’de Ermeni Konferansı yasaklanırken, Türklüğü hakaretten aydınlar yargılanırken Sezen Aksu “Bahane” albümünü çıkardı, albümde Murathan Mungan’ın şiirinden bestelenen “Eskidendi” şarkısı için Kars’a gidip Ani Harabeleri’nde Uğur Yücel’le klip çekti:

“Hani herkes arkadaş
Hani oyunlar sürerken
Kimse bize ihanet etmemiş
Biz kimseyi aldatmamışken
Hani biz kimseye küsmemiş
Hani hiç kimse ölmemişken
Hani şarkılar bizi henüz bu kadar incitmezken
Eskidendi, eskidendi, çok eskiden.”

https://www.youtube.com/watch?v=wJqVkwMkLkk

2005’de yine kız çocuklarının okuması için Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin başlattığı Kardelenler kampanyasına verdiği konserlerle destek verdi. Dersim’e, Diyarbakır’a gitti. Ankara’daki final konserini Başbakan Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan da izlemişti. Sezen Aksu, o konserde Erdoğan çifti için “içimden geldi” diyerek Lale Devri şarkısını söyledi.

2007’de Hrant Dink’in öldürülmesinden sonra da Sezen Aksu, yine dilini tutamadı, yine serçeliğini bilemedi.

Cinayetten sonra Dink ailesinin Bakırköy'deki evine gitti, "Güvercinin Ölümü" başlıklı ağıtı yazıp, okudu.

Sonra, bu ağıtı besteledi:

“Bir daha açar mı karanfil korkusuz?
Bir daha uçar mı güvercin şehirde?
Yalancı güneşli bir ocak
Mübarek cuma gününde
Gitti cancağızım gitti
Bitti son İstanbul
Kaldırımlar zabıt tuttu şahidiz hepimiz,
Her yer tetikti.”

2009’da yakınlarındaki karakoldan atılan havan mermisinin isabet etmesiyle öldürülen ve günlerce Taraf gazetesi dışında kimsenin haberini yapamadığı 12 yaşındaki Ceylan Önkol için 2017’de Tarkan’la birlikte şarkı yaptı:

“Gözlerime astılar seni
Ceylanım kör oldum ben
Ne havan topu ne mermi
Senle vuruldum ben
Ah gözümün yaşı sel Selanik
Diyarbekir'e bir türkü selalık
Gezme ceylan bu dağlarda gezme
Gece gerdanlık gündüz mezarlık.”

https://www.dailymotion.com/video/x6hwrvf

Ve 2009’da AK Parti hükümetinin başlattığı Demokratik Açılım’a destek için Başbakanlığı arayıp, özel kaleme şu notu bıraktı:

“Ben, Sayın Başbakan’ın açılımını önemli ve cesurca bulduğum için sadece ve sadece ‘Vatandaş Sezen’ olarak aradım. Bu konuda en azından adım atılmasının bile güzel olduğunu düşündüm. Benim de tabii ki bu gelişmeler yaşanırken güzel ülkem ve tüm vicdanlar adına karşı çıkabileceğim veya tamamen destekleyebileceğim noktalar olacaktır. Tek isteğim bu ülkede kardeşçe, birlik beraberlik içinde yaşamak ve gepegenç çocukların artık ölmemesi. Ama nerede durulacağını da çok iyi bilirim. Burada duruyorum. Başka da bir amacım yok. Lütfen bütün bunları, bu duygularımı Başbakanına iletmek isteyen ana kalbi taşıyan bir vatandaşınızın düşünceleri olarak alın.”

Sonra Başbakan Erdoğan onu geri arayıp teşekkür edince de bugünlerde 2010 referandumu için söylenmiş gibi yapılan o sözleri söyledi:

"Annemle, babamla konuştum. Son açılımınızı hep birlikte, canı gönülden destekliyoruz. Sürecin güzel bir şekilde tamamlanması için elimden geleni yapmaya hazırım. Annem ve babam, bu sürecin karşısında duranları iki cihanda lekeli kabul ediyorlar, ben de öyle görüyorum. Türkiye'nin her köşesinde ayrı bir güzellik var. Türkiye'nin her karesi aynıdır, bizim ayrımız gayrımız yok, olamaz da"

https://www.sabah.com.tr/gundem/2009/08/19/sezen_aksudan_basbakana_acilim_telefonu

Bu telefon ulusalcı ve milliyetçi çevreleri ayağa kaldırdı

Cumhuriyet’te Hikmet Çetinkaya, Sezen Aksu’nun babasının Fethullahçı olduğunu, Erdoğan’a destek telefonunu da Fethullah Gülen’in isteğiyle açtığını yazdı:

“Sezen Aksu, Tunceli’ye gitti biliyorsunuz. On binler izledi Minik Serçe’yi. Kürtçe şarkı da söyledi yerel bir sanatçıyla. Belki de Fethullah Gülen amcası “Paranın lafı mı olur” deyip, Minik Serçe’ye “Git oralara” demiştir. Bilemem!.. Dedim ya bunlar hep rivayet! Bilse bilse “F Tipi” bilir, benim işim değil... Dedikoducular, Minik Serçe düşmanları durur mu hiç! Durmadan dedikodu yapıyorlar sağda solda. Sezen’in annesi ve babası şöyle demişler dedikoduculara bakılırsa: Haydi kızım, Tayyip Bey’i ara, tam destek ver, ne de olsa hemşerimizdir. Fethullah amcanın da selamları var sana, hemen arasın diyor. Maddi ve manevi her desteğe hazırmış Hocaefendimiz senin için.” Ben inanmadım, düpedüz Sezen’i çekemeyenlerin sözleri bunlar. Minik Serçe ertesi gün telefon ediyor Başbakanlık’a. Tayyip Bey’e tam destek verdiğini söylüyor... Olmadı Minik Serçe olmadı...”

“Bu sürecin karşısında duranlar iki cihanda lekeli” sözünü demokratik açılım değil, 2010 referandumu için söylediği rivayetinin sebebi ise Yılmaz Özdil’in 2014’de yılında yazdığı bir yazı:

“Hal böyleyken... Fethullah Gülen cemaati, Tayyip Erdoğan açısından “muhterem hocaefendi”yken... Ne diyordu Sezen Aksu? Yetmez ama evet diyordu. Başka ne diyordu? Tayyip Erdoğan’a bizzat telefon edip, AKP gibi düşünmeyen insanlara “iki cihanda lekeli” diyordu... E hadi bakalım, cümleten... Ağla, ağla Firuze, ağlaaaa Anlaat bir zaman neee dayanılmaz güzellikte olduğunuuu.”

Sezen Aksu, daha sonra bu çarpıtma nedeniyle bu yazıya dava açtı. Yılmaz Özdil’in Sezen Aksu, ‘karın ağrısı’ da böyle başladı.

12 Eylül 2010’daki referandumda “Evet” oyu vereceğini açıklayınca yine tepkilerin hedefi oldu:

“Eksikliklerine rağmen tabii ki evet diyeceğim. Dört dörtlük, gerçek bir toplumsal uzlaşmayla hazırlanacak çok daha kapsamlı ve özgürlükçü nihai şeklini alana kadar da evet demeye devam edeceğim!”

CHP milletvekili Süheyl Batum, Sezen Aksu’ya “Biz onu Sezen Aksu zannediyorduk. Ne bilelim onun 'Sazan Aksu' olduğunu” diyerek hakaret etti.

İzmir’de adını taşıyan sokakta oturanlar sokağın tabelasını indirdi.

2010’da bir kez başörtüsü tartışmaların ortasına düştü.

Başörtüsüne özgürlük için mücadele eden AKDER’in “Bizler 'bu ülkede kadınların kıyafetleri yüzünden aşağılanmasını, haklarının gaspedilmesini, tacize uğramalarını istemiyoruz' diyen herkesi bu ahlaksız yasağa karşı sesini yükseltmeye ve 'ama'sız bir mücadeleye çağırıyoruz. Hükümeti de bu vahim yasağı hayatın her alanından kaldırması için derhal göreve davet ediyoruz. Başörtülü kadınların sabırla yaşayacağı bir 987 yılı daha yok!” diyen bildirisinin ilk imzacılarından biri Sezen Aksu oldu.

2013’de ise Gezi Olayları’na destek verdi, Gezi için “Yeni ve Yeni Kalanlar” adlı bir şarkı yaptı:

“Gelenlere, gidenlere
Gönülden sevenlere
Ümidi yeşertenlere
Bir şiirden süzerek
Ekmeği bölüşerek
Hayatı yüceltenlere
Kavganın, barışmanın
Zamanla yarışmanın
Değerini bilenlere
Doğanın, düşüncenin
Hayatın, hakikatin
Önünde diz çökenlere
Selamlar olsun
Şerefine kalksın bütün kadehler
Selamlar olsun
Çok yaşasın, yaşasın, yaşasın
Hep yenilenenler.”

Gezi’nin birinci yıldönümü için bir yazı yazdı:

“Birbirini anlamaya gerçekten niyetli, içinde şefkat barındıran, herkesi kucaklayan yepyeni bir vatandaşlık önerisiyle tanıştık geçen yıl. Sadece masallarda olduğunu sandığımız o dayanışma ve paylaşmaya tanık olduk. Yıldırım Türker’in şiirindeki gibi, ‘şiddetin önünde saz gibi duranlar’ı gördük. Ortak vicdanın plansız bir eylemiydi tüm yaşananlar... Bu ruhun kaybolması mümkün değil artık...”

Bir kez de Berkin Elvan’ın ölümünün ardından sitesine bir yazı koydu:

“Soğukkanlılığını, muhakeme yetisini kaybetmiş bir kibir, iktidar ve güç zehirlenmesinden doğan bir vicdan tutulması Berkin’i de aldı… Küçücük Berkin’i. Gülüşünü, çocukluğunu, gençliğini, hayallerini, hayata katacağı artıları, değerleri…”

Ama iktidarın otoriterliği arttıkça başkaları gibi Sezen Aksu da muhaliflerin suçlamalarına hedef oldu.

Ama o yıllar sonra referandumdaki ‘Evet’ini şöyle savundu:

“Benim kuşağım büyük acılardan geçti. Darbelerden, faili meçhullerden, 'Cumartesi Anneleri'nden, işkencelerden gelir adaletsizliğine kadar... Hangi birini sayayım. Bütün bu acılardan süzülüp damıtılmış bir umuttu benim 'evet'im... Gerçek bir muhasebe, akademik düzeyde bilimsel kaynak ve referansa dayandırılmadan yapılamaz. "Pişman mısın" gibi soruları ya da "Özür dile" gibi buyurgan yaklaşımları özgürlükçülük bağlamında henüz yeteri kadar olgunlaşmamış oluşumuza bağlıyorum. İnsan umudundan pişman olmaz...”

Gerisi malum...

Hala muhalif çevrelerde tiyatro olup olmadığı tartışılırken 15 Temmuz’a karşı demokrasinin yanında olduğunu söyleyen bildiriyi imzalamasına rağmen, darbeden önce Tarkan’a verdiği Cuppa şarkısıyla aslında Cunta mesajı verdiği gibi aptallıklarla sınandı.

Türkiye’de bir insanın umudundan pişman olması için her şey oldu.

2016’da yasaklı Onur Yürüyüşü’ne destek için kaleme aldığı mesajda hayal kırıklığı görülüyordu:

"Bir arada yaşamak ve farklılıklara hoşgörü ile yaklaşmak, naif bir dilek ya da çağrı olarak kalıyor her gün yaşadıklarımız karşısında. Oysa bu içi boşaltılmış kelimeler bir arada yaşamak için çok değerli anlamlar ifade eder. Bize benzemeyene tahammül geliştiremiyor, ölümün öncü ayak sesleri gibi gelen tehditlere giderek kayıtsızlaşıyoruz. Günbegün şiddete biraz daha alışıyoruz. Hiçbir şiddet dönüştürücü olamaz. Hiçbir şiddet birini doğasından, inandığından koparamaz. Bir süre bastırabilir ama yok edemez. Bir canlının varoluşsal doğasına saldırı, nafile bir çırpınıştır. Şiddetin, kazananı olmaz; eninde sonunda aşk kazanır.”

Sezen Aksu uzun yıllardır siyasi ve toplumsal konularda konuşmuyor.

Ama bu sessiz kaldığı anlamına gelmiyor.

Son beş yıldır yaptığı yeni şarkılarda ve albümlerinde bugün söylemek için seçtiği eski şarkılarda dikkatli dinleyicileri bu zamanlara söylenmiş sözleri buldular:

“Ne masallar ninniler söylediler
Dünya üstüne
Aldatıldık aldatıldık
Dünya böyle değil
Ufalana ufalana kaç kuşak
Eridik bu yollarda
Kimimiz yerle yeksan
Kimimiz zor ayakta
Ufalana ufalana kaç kuşak
Eridik bu yollarda
Kimimiz yerle yeksan
Kimimiz zor ayakta
Kolu kanadı kırık kuşlar gibiyiz
Ayrı diyarlarda
Bize saadet nasip şimdi
Uçuk rüyalarda” (Aldatıldık-2003)

“Rüzgar kırdı dalımı
Ellerin günahı ne
Ben yitirdim yolumu
Yolların günahı ne
Erken ağardı saçlar
Yılların günahı ne?” (Rüzgar Kırdı Dalımı- Selahattin Erköse-1958)

“Bu şehrin sokaklarında
Taşlarında eskidi gençliğim
Kaldırımlar arasında
Aykırı açan çiçektim” (Aykırı Çiçek-2018)

Artık çok fazla konuşmuyordu ama şarkı sözlerinde küçük “Manifesto”lar gizliydi

“Niye herkes bu kadar ciddi?
Okunmamış kitaplar ama ciltli
Asık asık yüzlü insanlar
Ta yüreğine kadar kilitli
Ne gülümseme ne günaydın, yok
E tabi üçüncü sayfada olay çok
Haberler hep son dakika şok şok
Yaşamak inadına hemen şimdi
Yaşıyoruz desinler diye
Bizi çok sevsinler diye
Oof... oof...” (Manifesto-2018)

Oklarını olan bitene sessizce yöneltmeye devam etti:

“Bu kördüğüm eski bir yara
Ta çocukken kestiler beni
Bir gün bile iyileşmedi ki
Ben kopardım hep kabuğundan
Aynı yerden vurulmuşuz biz
Aynı sele kapılmışız
Usanmadan hep ummuşuz biz
Defalarca unutulmuşuz
Lakin...
Hayat fışkırır damarlarımızdan
Onca şeye rağmen
Doyasıya... ölesiye...
Ve biz bir yandan yüzü kızaran insan
Hayvan gibi atlarız avımızın üstüne
Hem katil
Hem kurban.” (Kördüğüm-2017)

Lafza takılmayanlar bu son yıllardaki sufi meşrep Sezen Aksu’daki maneviyatı çok az şeyde bulabilirler, pek çok hocada bulamayacakları ise kesin:

“İç hisseder hakikat sırrını
Ağırdan al yargını yar aman
Sesimi suya bıraktım
Nefesimi semaya
İçine herşeyi kattım
Şarkılar benzer duaya” (Aykırı Çiçek-2018)

“Gelmişler geçmişler, kimler kimler
Ya seçmişler firarı, ya kalıp ısrarı
Ya semah bi salih dönmüşler ışığa
Ya şaşıp elden ele düşen pula
Nedir bu kavgan kendinle be belalı
Rahat bırak kalbini, o sevdalı
Bi soluklan, bi dinle, bi bak ne söylüyor
Bi duy içimdeki çığlığı feryadı” (Her Şey Fani-2018)

“Biz gülleri severdik dikenleriyle
Koklardık kanayana dek ellerimiz
Gül dikensiz olur mu? ah etmezdik
Bekle bekle, hiç pes eder miyiz?
Bir nasihat gibi bu sancılı hasret
Miadını doldurup biter bir gün
Karanlık aydınlığa kavuşur elbet
Siz o gün bayramı kutlamayı görün” (Bekle-2018)

“Hâlimiz darmaduman
Sırrını gel çöz
Sönmeyiz de, ah, inceden
Tüter, oluruz köz” (Köz-2017)

“Yol bitti çoktan galiba
Yol bitti çoktan.” (Yol Bitti Çoktan- 2018)

Aslında 2018’de genç yaşta vefat eden vokalisti ve menejeri Yaşar Gaga’nın Alakasız Şarkılar albümünde okuduğu “Şahane Bir Şey Yaşamak” şarkısı da lafzına takılmayanlar için bir “cahillik” edip cennetten kovulan ve bizi bir “kıyamete doğru” giden bu dünyaya getiren Hz. Adem ve Havva’ya küçük bir sitemden fazlası değildi:

“Acısıyla tatlısıyIa
Ne şahane bir şey yaşamak
Dibe vurmak dimdik durmak
Bin bahane bin oyun kurmak
Binmişiz bir alamete
Gidiyoruz kıyamete
SeIam söyIeyin o cahiI
Havva iIe Ademe
Aha yine aha yine
Önümüz uçurum ardımız dağ
Aha yine aha yine
İIIe yanacağız
YanacakIar eIbette”

Ama “Hani şarkıların bizi bu kadar incitmediği” yıllar eskide kalmıştı.

Sezen Aksu, bugün iki ateş arasında.

Bir tarafta beş yıllık şarkısının lafzında peygambere hakaret bulup, evinin önüne ‘adam’ çağıranlar, Meclis’ten yükselen “serçeliğini bilsin”, camiden yükselen “dilini koparırız” tehditleri...

Diğer tarafta da bütün bu yıllar boyunca serçeliğini hiç bilmediği ve dilini hep uzattığı için “Türkiye’yi cehenneme götüren yolu döşeyenlerden biri” olduğunu söyleyenler...

Üstelik bunu söyleyenlerin çoğu da o cehennemlere her devir odun atmışlar, herkesin önüne koydukları o sınav kağıtlarından asla sınıfı geçemeyecek olanlar, yalnız bir şarkıcıya uzattıkları dilleri zamanında haksızlıklar karşısında dilsiz şeytana dönmüş olanlar...

Şimdi de Türkiye o cehennemlerden geçerken her seferinde üzerine vazife olmamasına rağmen su dökmüş, konforunu bozmuş, elini ateşe sokmuş, serçeliğini bilmemiş bir sanatçıyı suçluyorlar, onu camilerden, Meclis’ten tehdit ediyorlar.

Neyse ki Sezen Aksu bu iki ateş arasında yani tarihin doğru tarafında duruyor yine.

Evinin önünde toplanan büyük bedenli az akıllı adamlar, Meclis’ten, camiden yükselen tehditler serçeyi yine ürkütemiyor, çünkü o yine serçeliğini bilmiyor, dilini kavgaya uzatmadan sessizce bu gürültünün geçmesini bekliyor.

Çünkü herkes gibi biliyor ki bu gürültüden sonra yine onun şarkıları çalacak...

.24/01/2022 18:55

Ablan nasıl kurban olmuştu?

Geçen haftanın aşırı hassasiyet krizlerinde Sezen Aksu öne geçince, Bülent Ersoy’un başına gelenler geri planda kaldı.

Halbuki Anıtkabir Komutanı’nın sürgün edilmesiyle sonuçlanan son yılların en absürt krizlerinden biriydi yaşanan.

Olayı herkes biliyor.

Konser için Ankara’ya giden Bülent Ersoy, yedi kişilik ekibiyle birlikte Anıtkabir’i ziyaret etmişti. Üzerinde siyah bir kıyafet, yine dikkat çekici büyüklükte bir şapkayla bir anda Anıtkabir’de ilgi odağı olan Ersoy, artık 70 yaşında olduğundan yürüme mesafesini tekerlekli sandalyede katederken, tam bu sırada Anıtkabir’de görevli bir subay Bülent Ersoy’a şemsiye tutmuştu.

Bu anın fotoğrafları ve videoları sosyal medyaya düşünce ise kıyamet koptu.

Tepkilerde neredeyse bir milli mutabakat oluştu.

Milliyetçi, Kemalist, muhafazakar, solcu pek çok isim ve medya bu görüntüyü askerin itibarına bir hakaret olarak görüp, resmi bir görevi olmayan Bülent Ersoy’a bir şemsiyelik ayrıcalığa bağırıp çağırdı.

“Ordumuz ne hallere düştü” diyen de oldu, konuyu Bülent Ersoy’un “yandaşlığına” ve tabii cinsiyetine getiren de.

Muhtemelen o şemsiye Aziz Sancar’a tutulsaydı, Atatürk’ün bilime verdiği önemle ilgili sözleri eşliğinde askerin bu jesti günlerce övülürdü.

İdlib’de 34 askerin Rus uçaklarıyla şehit edilmesinde bile uzun süre açıklama yapamamış Milli Savunma Bakanlığı, jet hızıyla olayla ilgili soruşturma açtığını duyurdu.

Konu insan hakları ihlalleri olduğunda uzayıp duran soruşturma 24 saat geçmeden tamamlandı.

Ve Uludere Katliamı için 10 yıldır tek askerin koltuğunun yeri bile değiştirilmemişken, Bülent Ersoy’a yağmurda şemsiye tutulması ‘faciası’ için Anıtkabir Komutanı ve Takım Komutanı görevden alındı.

Hakkari’ye gönderilen Anıtkabir Komutanı Hava Savunma Albay Hakan Osman Sert, kararı “haksız yere sürgün” olarak görüp, emekliliğini istedi.

Kararla ilgili Bülent Ersoy bir açıklama yaparak “Sanırım yaşıma ve sanatıma saygı sunmak adına bir favördü. Cezalandırılan her kimler ise o kişilere maddi ve manevi her türlü imkânlarımı da seferber edeceğim” dedi.

Türkiye’nin gündemi başka sanatçılara yönelik linç kampanyaları ve aşırı hassasiyet patlamalarıyla değişince üzerinden hızlıca geçilen bu absürt olay aslında Türkiye tarihinin en ayrımcı yasaklarından biri üzerinde oturup konuşmak için iyi bir fırsattı.

Çünkü bu Bülent Ersoy’un askerle ilk karşılaşması değil.

Tabii ki 1976’da Gölcük’te askerliğini bahriyeli olarak yapmasından değil, 12 Eylül darbesinin ardından verilen 7 yıllık sahne yasağından bahsediyoruz.

Bu yedi yıllık yasak, yasağın uygulanışı ve kaldırılışı hakkında yaşı yetenler dışındakiler az şey biliyor.

Tabii şimdi sadece show dünyasının bir parçası olan Bülent Ersoy’un verdiği siyasi ve hukuki mücadele hakkında da...

1970’de 19 yaşında ilk kez sahneye çıkan Bülent Ersoy, 70’lerin sonunda artık bir yıldızdı.

Fakat cinsel yönelimi, giydiği kıyafetler ve bu konudaki rahatlığı ile hayranlık, ayıplanma, dalga geçme arasında gidip gelen tepkiler almaktaydı.

Bir taraftan konserleri, gazino programları, çektiği filmler dolup taşıyor ama bir taraftan da çıktığı sahnelerde “sana abi mi diyelim abla mı”, “gelin mi olacaksın, damat mı” diye laf atılıyor, kaçırmadığı cuma namazlarında bile ters ters bakılıyor, konserlerinde seyirciler onu kızdırmak için “erkek, erkek” diye tezahürat ediyor, çoğunlukla bunları bir eğlenceye çevirse de zaman zaman laf atmalar tartışmalara döndüğünde o da boylu poslu, ağzı bozuk sinirli bir erkeğe dönüp karşılık veriyor, olaylar karakolda bitiyordu.

1980 yılında artık eşcinsellikten kadınlığa geçmeye karar verip buna göre estetik operasyonlar yaptırmış, sahnelere kadın kıyafetleriyle çıkmaya başlamıştı.

Cumhuriyet gazetesi gibi laik bir mecrada hakkında çıkan haberlerde bile politik doğruculuktan eser yoktu. “Beş dakika kırıtıp, birkaç dakika süreyle seyircilere öpücük yollayarak” büyük paralar kazandığı yazılıyordu.

Hürriyet gazetesinde gelinlikli fotoğrafı ve evlilik açıklaması “Bu işin şakası falan kalmadı”, “Ne denir ki” başlıklarıyla veriliyordu.

Ağustos 1980’de çıktığı gazinoyu yine tamamen doldurduğu İzmir Fuarı’nda “aç aç” diye bağıran seyircilerinin gazına gelip hormonla şişirilmiş göğüslerini gösterince hakkında soruşturma açılmıştı.

Bu skandal üzerine dönemin CHP’li İzmir Belediye Başkanı İhsan Alyanak, Ersoy’u gelecek yıl İzmir’e sokmayacağını açıkladı:

“Bülent Ersoy’u izlerken bir tuhaf oluyorum. İzmirlilerin dengesini bozuyor. Kadın mı erkek mi belli olmayan Bülent Ersoy’u bu haliyle geldiği takdirde önümüzdeki fuara kesinlikle sokmam. Atatürk’ün 100. Doğum yıldönümüne rastlayan 50. Fuar’da Bülent Ersoy benzeri bir sanatçı görmek istemiyorum. Bu haliyle ne Bülent Ersoy’u ne de ona benzeyenleri İzmir’e sokmam. Tercihini yapsın. Bir an önce ya tam anlamıyla kadın olsun ya da erkek olsun, gelsin fuarda çalışsın.”

Bu arada Meclis’te devam eden Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde neredeyse her turda Bülent Ersoy’a da oy çıkıyordu.

Meclis 115 turda Cumhurbaşkanı’nı seçemedi ve 12 Eylül darbesi oldu. Ülkede sıkıyönetim ilan edildi, binlerce kişi gözaltına alındı.

Gözaltına alınanlardan biri de Bülent Ersoy’du.

Ama siyasi nedenlerden dolayı değil, bir hakime hakaret ettiği iddiasıyla.

19 Eylül günü bir kira anlaşmazlığında tespit yapmak için İzmir’de kaldığı eve gelen hakimi tanımayan Ersoy, onu hakaret ederek evden kovmuş, hakim de Bülent Ersoy hakkında tutuklama kararı çıkartmıştı.

Buca Cezaevi’ne konan Ersoy’un hangi koğuşa yerleştirileceği ise büyük bir mesele olmuştu.

Buca Cezaevi savcısı AA’ya Bülent Ersoy’u dış görünüşü yüzünden erkekler koğuşuna, kanunen de kadınlar koğuşuna koyamayacağını söylemiş, o yüzden de özel bir bölüme yerleştirmişti.

Cezaevlerinin siyasi mahkumlarla dolduğu günlerdeki tutukluluğu 45 gün sürdü.

Çıkarıldığı duruşmaya iyi halini göstermek için takım elbiseyle katıldı, hakime “Ben bir psikopatım. Gördüğüm hormon tedavileri beni cinsel ve ruhsal açıdan bir psikoza sürükledi” dedi ama tahliye talebi reddedildi.

45 gün tutukluluktan sonra yine beyaz bir takım elbiseyle çıktığı İzmir’deki mahkemede 11 ay hapis cezasına çarptırıldı ama cezası beş yıl ertelendi.

Cezayı veren hakim tanıdık bir isimdi: Sabih Kanadoğlu...

Kanadoğlu hapis cezasını verdikten sonra ona bir de nasihat etmişti:

“Bu sana tanınan son şanstır. Aklını başına topla, şansını iyi kullan.”

Hapishaneye düşen genç şarkıcı için gazetelerde ve sanat dünyasında “Bülent Ersoy bitti” sözleri dolaşmaya başlamıştı.

Henüz 28 yaşındaydı. Bitmediğini göstermek için tekrar gazino sahnelerine çıktı.

27 Ocak 1981 günü İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne çağrılarak uyarıldı:

“Sahne ve özel yaşamındaki giyiniş ve davranışlarıyla bir erkekten çok kadını andıran şarkıcılara Emniyet Müdürlüğü Ahlak Masası yetkilerince uyarıda bulunulmuştur.

...

Giyiniş ve davranışlarını düzeltmesi için Emniyet Müdürlüğü’ne çağrılan Bülent Ersoy’a ‘Bundan böyle sanat icra ederken sahne kıyafetlerimi normal giyeceğime ve göze hoş görülmeyen hal ve hareketlerde bulunmayacağımı tebellüğ ettim’ yazılı bir kağıt imzalatılmıştır.

Bülent Ersoy, bütün bunlara kendisini taklit eden taverna şarkıcılarının neden olduğunu belirterek şöyle konuşmuştur:

‘Her Türk vatandaşı gibi kurallara uymak zorundayım. Bizim olayımız çevreye ters düşmüştür. Uyarı bu nedenle mantıklıdır. Bundan sonra gazino programlarımı iptal edeceğim ve şimdilik sahneye çıkmayı düşünmüyorum.”

Devletin artan baskısıyla artık kararını vermişti:

“Benim için erkek olarak yaşamanın imkansız olduğunu, homoseksüel olarak yaşamanın da imkansız olduğunu anladım. Ayrıca homoseksüelliğin de bizim toplumumuzun görüşlerine ters düştüğü fikri ağır basınca ameliyata kesin karar verdim. Hapisteki günlerimde bundan emin oldum.”

Ve nihayet Türkiye’nin aylarca konuşacağı haber 14 Nisan 1981 günü Londra’dan geldi.

Bülent Ersoy, Londra’daki Charing Cross Hastanesi’nde 3.5 saatlik bir ameliyatla kadın olmuştu. Ameliyatı yapan doktoru P.F. Philips ameliyat gerekçesini raporuna şöyle yazmıştı:

“Akli dengesinin bozulmasını önlemek ve rahat yaşama kavuşturulması için bir cerrahi müdahaleye lüzum görüldüğü...”

Artık Türkiye işi gücü bırakmış “Bülent Abla”yı konuşuyordu.

Gazeteler ameliyattan çıkan Bülent Ersoy’la röportajlar yayınlıyor, ameliyatın epey mahrem bilgilerin de yer aldığı bütün ayrıntıları çarşaf çarşaf yazılıyordu.

Ameliyatın maliyetiyle ilgili çıkan rakamlar üzerine İstanbul Defterdarı “vergisini verecek” açıklaması bile yapmıştı.

Doğuştan zaten çift cinsiyetli olduğunu söyleyip dinen buna cevaz getirenler de vardı, kadınlığın ona yakıştığını söyleyenler de... Anlayış gösterenlerin sayısı ayıplayanlardan fazla görünüyordu.

Bu arada Bülent Ersoy Londra’dan Frankfurt’a geçti ve kadın olarak ilk konserini burada verdi. Ardından Almanya’nın farklı şehirlerinde de yeni kimliğiyle sahneye çıktı.

Türkiye’ye döner dönmez ise avukatları kadınlığını tescil ettirmek için Fatih Birinci Asliye Mahkemesi’ne başvurdu.

Mahkeme başkanı İngiltere’den getirilen ve çevirisi yapılan kadınlık raporuyla muayene için Ersoy’u Haseki Hastanesi’ne sevk etti.

Muayene heyetindeki doktorlardan biri Türk Sanat Müziği’nin ünlü bestecisi Dr. Alaattin Yavaşça’ydı.

Mahkeme hastaneden gelen “olur” raporuyla birlikte Ersoy’un kadınlığını onayladı.

Fakat, Bülent Ersoy’un cinsiyeti tartışması burada bitmedi. Fatih Savcısı, kararı temyiz için Yargıtay’a taşıdı.

Yargıtay’ın kararı beklenirken Bülent Ersoy, ameliyatına karşı çıkan Fahrettin Aslan’ın Maksim Gazinosu’ndan transfer olduğu Osman Kavran’ın Lunapark Gazinosu’nda ilk kez kadın olarak sahneye çıkmaya hazırlanıyordu.

“Türk sanat musikisinin erişilmez temsilcisi kraliçemiz” unvanıyla duyuruları yapılan gazino programının bütün biletleri günler öncesinden satılmıştı.

Ama programdan bir gün önce 11 Haziran 1981 günü İstanbul Emniyeti’nden bir açıklama geldi:

“Bülent Ersoy’un sahneye çıkması yasaklanmıştır.”

Yasak, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 11 ve 12. maddelerine dayandırılmıştı.

Maddeler şöyleydi:

“Madde 11: Ar ve hayaya ve içtimai nizam ve ahlaka uygun olmayan harekette bulunanlarla bu yolda söz ve türkü söyleyen ve çalgı çalanları, kadın ve genç erkeklere söz atanları, sarkıntılık edenleri ve genç kimseleri her türlü ahlaksızlığa teşvik eyleyenleri polis meneder. Suçlular hakkında tanzim olunacak evrak 24 saat içinde Adliye’ye verilir.”

Madde 12: Kız ve kadınların gazino, bar, kafeşantan ve bunlara benzer içki kullanılan yerlerle banyo, hamam ve plajlarda çalışabilmeleri o yerin en büyük mülkiye amirinin iznine bağlıdır.”

Yasak kararı ertesi gün bütün gazetelerin birinci sayfalarında yer aldı.

Bir gün sonra yasak genişledi. Sadece Bülent Ersoy yasaklanmış olmasın diye, bütün eşcinsel şarkıcıların sahneye çıkması yasaklanmıştı.

Yasağı bizzat darbecilerin İstanbul Valisi Nevzat Ayaz basının karşısına çıkarak açıkladı:

“Davranışları nedeniyle toplumun büyük kesiminin antipatisini toplayan eşcinseller artık hiçbir sosyal faaliyet gösteremeyecek, sahnelere çıkmayacaklardır. Kanunlarımızın verdiği yetkilere dayanarak aldığımız yasaklama kararı halk arasında memnuniyetle karşılanmış ve valiliğe üç-beş saat gibi kısa bir sürede yüzlerce telgraf gelmiştir. Bu telgraflardan birinde şunlar yazıyor: Çocuklarımıza çok kötü etkiler yapan homoseksüellere koyduğunuz şahane yasak.. için sizi bir baba olarak tebrik ederim.” Görüldüğü gibi yasaklama kararı kanunlar uyarınca olduğu kadar vatandaşlarımızın istekleri doğrultusundadır.”

Şarkıcılar Emniyet’e çağrıldı, haklarında nüfus müdürlüklerine kadın mı erkek mi olduklarının tespiti için yazılar yazıldı.

Diğer eşcinsel şarkıcılar “Zeki Müren’le elde ettikleri itibarı yerle bir ettiğini söyleyerek” Bülent Ersoy için öfkeli sözler söylediler.

İstanbul Valisi eşcinsel müzisyenlere sahne yasağı kararını açıkladığı gün Devlet Başkanı Kenan Evren de Amasya’da eski liderlere siyaset yasağı kararını açıklamıştı.

Yasak kararı bütün dünyada da darbeci iktidarın siyasetçilere yönelik yasak kararıyla birlikte yer aldı.

Nevzat Ayaz’ın açıklamasından iki gün sonra San Fransisco’daki Gay Topluluğu kararı protesto için bir gösteri düzenledi.

1982 yılının başında Türkiye’ye gelen ABD Dışişleri Bakanı Alexander Haig, Ankara’daki büyükelçilik brifinginde Türkiye’de eşcinsellerin sahneye çıkışının yasak olduğunu öğrendiğinde hayret etmişti.

Yasak kararına karşı Bülent Ersoy’un avukatları sekiz yıl sürecek ve yargı tarihinde eşi görülmemiş bir hukuki mücadele başlattılar.

Avukatı Ersoy’un kadın olduğunu iddia ederek eşcinsel sahne yasağı kapsamına giremeyeceği itirazında bulunsa da Valilik “Bülent Ersoy kadın olmuş eski bir eşcinseldir” diyerek itirazı reddetti.

Ersoy’un avukatları yürütmeyi durdurmak için Danıştay’a başvurdu. Başvuruda cinsiyet değişikliği ameliyatının bütün detayları yer alıyordu.

Ama Danıştay da Valilik yasağını hukuka uygun buldu.

Danıştay’a göre Bülent Ersoy kadındı ve bu yüzden de Polis ve Vazife Kanunu’nun 12. maddesine göre sahneye çıkışı Valilik iznine tabiydi. Ama isterse erkek olarak sahneye çıkabilirdi.

Emin Çölaşan imzalı haberden okuyalım:

“Hukukçular, Danıştay tarafından verilen bu kararın yeni bir içtihat niteliğinde olduğunu, kadın kılıklı ya da eşcinsel ‘sanatçıların’ bundan sonra sahneye çıkabilmek için başvuracakları yargı yolu kalmadığını söylemişlerdir.”

Fakat, Ersoy’un kadınlığını onaylayan Fatih Birinci Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararının Fatih Savcısı tarafından temyize götürüldüğü Yargıtay ise Danıştay’a katılmadı.

Yargıtay yerel mahkemenin kararını bozarken Bülent Ersoy’un kadın olup olmadığının anlaşılması için “x ve y kromozomlarının tespitini” istedi.

Adli Tıp Meclisi istenen incelemeleri yaptı, raporunu bozma kararı üzerine tekrar davaya bakan Fatih 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderdi ve mahkeme kararını verdi:

“Anne karnındaki x ve y kromozomlarının sayısı ile cinsiyet oluşur.” “Hiç kimse istediği şekilde vücudu üzerinde tasarruf yapamaz”

Yani insan hakları ve hukukun ayaklar altında olduğu 1982 yılında iki yüksek mahkeme Bülent Ersoy’un cinsiyetini tartışıyordu.

Bülent Ersoy bir nevi Schrödinger’in kedisi deneyindeki kedi gibiydi: Danıştay’a göre kadındı ama aynı anda Yargıtay kararıyla erkekti.

Ama her iki cinsiyet için de sahne yasağı sürüyordu.

Baskılardan bunalan Ersoy, 1982 yılının Ocak ayında ilaç içerek intihara kalkıştı. Ev arkadaşı tarafından hastaneye yetiştirilerek kurtarıldı. Gazetelere göre hakkında yazılan “toplumun yüzkarası” sözü onu intihara sürüklemişti.

Aynı yılın eylül ayında Kuşadası’nda gittiği bir gazinoda yan masalardan “sanat hayatın bitti” diye laf atanlara “Daha ben ölmedim” diye cevap vermesiyle başlayan tartışmayı görüntülemek isteyen bir gazeteciye küfredip, fotoğraf makinesini yanındaki korumalarıyla birlikte kırınca yeniden kendisini hapishanede buldu.

Hapse girerken Danıştay kararı gereği kadınlar koğuşuna konmuştu ama hapisteyken Yargıtay’ın kadın olmadığını söyleyen bozma kararı gelmiş, bir süre hapishanenin hangi koğuşuna konulacağı tartışıldı.

Neyse ki bu ‘zor’ karar verilemeden 22 gün sonra hapishaneden çıktı.

Bu arada Bülent Ersoy, gazinolarda oturduğu masalardan kaçak olarak şarkı söylemeye, özel davetlerde sahne almaya devam etti.

1984 yılında Kandilli’deki bir yalıdaki özel davette şarkı söylerken komşuların şikayeti üzerine polis yalıya gelmiş, mikrofonu kapatmış ve Ersoy yalıdan ayrılmak zorunda kalmıştı.

Aslında Bülent Ersoy’un sahneye çıkabilmesinin bir yolu vardı.

Dönemin İstanbul Vali Muavini İhsan Yalçın, Ersoy’un nasıl sahneye çıkabileceğini gazetelere şöyle tarif etmişti:

“Erkek elbisesiyle, pantolonuyla, saçlarını toplasın, belki hafif ruj da yapabilir ama bir papyon taksın, bir kravat taksın, bir ceket giysin, sahneye çıksın, kime mani olmaz.”

Ama Bülent Ersoy böyle sahneye çıkmayı reddetti.

Almanya ve Avustralya’ya gitti, bir süre buralarda yaşayıp, konserler verdi.

Hukuki mücadelesine ise devam etti.

1986 yılında Cumhuriyet’ten Ufuk Güldemir’e verdiği röportajda çok cesur konuşmuştu:

“Bugün bana yasak olan, yarın başkalarına yasak olabilir. Hukuk guguk olursa bir gün guguk kuşları benim kafama kondukları gibi başkalarının da kafalarına konabilir. Savunma hakkı gün gelir herkese lazım olur.”

Bu arada Türkiye’de seçimler olmuş, iktidara Anavatan Partisi gelmişti.

Başbakan Özal ve eşi Semra Özal da Bülent Ersoy’un hayranları arasındaydı.

6 Eylül 1987’de yapılan referandumla halk, 12 Eylül’ün siyasi yasaklı liderlerinin yasaklarının kaldırılmasına evet demişti.

Geriye yasaklı olarak, 12 Eylül’ün siyasi liderlerle aynı gün yasakladığı bir isim kalmıştı: Bülent Ersoy...

Bülent Ersoy, sahnelerden uzak geçen altı yıllık sessizliğini referandumun hemen ardından Hilton Otel’de düzenlediği bir basın toplantısıyla bozdu.

Gazetecilere şampanya ve havyar ikram edilen toplantıda Ersoy, kendi yasağının da kaldırılması için Başbakan Özal’a yazdığı mektubu okudu:

“Ben altı yılı aşkın bir süredir “yasaklı sanatçı” olarak evimde oturuyorum. İnsan hak ve hürriyetlerine saygılı, hukuk düzenine inanmış, yerli ve yabancı kim olursa olsun, bana tatbik edilen yasağın kanunsuz, haksız ve mesnetsiz ve ülkemizi küçük düşürücü nitelikte olduğunu söylüyor. Sayın Başbakanım. Katil değilim, hırsız değilim, vatan haini değilim, fahişe değilim. Velhasıl memleketin aleyhinde faaliyet göstermiş biri değilim. O halde bu yasağın anlamı ne? Suçsuz ceza mı olur? Mahkeme kararına dayanmayan infaz düşünülebilir mi? Sözlerimi mazur görünüz, yaşadığımız ülke Anayasası, adaleti, hukuk düzeni olan bir ülke mi, yoksa şahsi arzularla bazı insanların mahvedildikleri bir krallık, despotluk mu?”

Bu mektuptan sonra Ersoy, Başbakan Özal’dan gelecek yanıtı beklemeye başladı.

Artık sahne yasağı altı yılını doldurmuştu.

Bu arada mektubun ardından Ersoy’un sahne yasağının kaldırılması için peş peşe çağrılar gazetelerde yer almaya başladı.

Aralarında Türkan Şoray, Yıldız Kenter, Müjdat Gezen, Hülya Koçyiğit, Cenk Koray gibi isimlerin de olduğu ünlüler, Meclis’teki bazı ANAP, SHP, DYP milletvekilleri yasağın artık kaldırılması gerektiğini söyleyen açıklamalar yaptılar.

Görüşleri sorulan vatandaşlar ise ikiye bölünmüştü.

Yedi yıl varan yasak sırasında Ersoy’un avukatlarının hukuki girişimleri dört kez Yargıtay ve Danıştay’dan geri dönmüştü.

Ama 1988 yılının başında bir sihirli el değdi ve devlet geri adım atmaya başladı.

6 Ocak 1988 günü Ersoy’un avukatı bir kere daha İstanbul Valiliği’ne başvurarak sahne yasağının kaldırılmasını istedi.

Valilik başvuruyu İçişleri Bakanlığı’na sordu ve bakanlık hemen bir gün sonra Valiliğe yazı yazdı:

“İçkili yerlerde kadın kıyafetiyle sahneye çıkmasında bir mahzur bulunmamaktadır.”

Yasağın kaldırıldığı Bülent Ersoy’un avukatına, kısa bir süre önce gazetelere “erkek elbisesiyle sahneye çıkabilir” diyen Vali Muavini İhsan Yalçın tarafından bildirildi.

Bülent Ersoy’un sahne yasağı yedi yıl sonra kaldırılmıştı.

Ve yasağın kaldırılmasından iki hafta sonra en son yedi yıl önce çıktığı gazinoda tekrar sahneye çıktı.

Tıklım tıklım dolu gazinoda gözyaşları içinde kalan Ersoy’a ilk çiçek Başbakan Özal’ın eşi Semra Özal’dan geldi. Ersoy, konsere Semra Özal’ın elini öperek başladı.

Konser sırasında masalardan birinden “Torpille mi yasağı kaldırdın” diye bağıran müşteriye “Ben hakkımı aldım” diye cevap vermişti ama sihirli bir elin değdiği açıktı.

Bülent Ersoy sık sık Özallar ile bir araya geldi. 1988’de Başbakan Özal’ın doğum gününde sahneye yasağı kısa bir süre önce kaldırılan Bülent Ersoy çıkmıştı.

Yargıya da aynı sihirli el değmişti.

Ersoy’un avukatları Ankara’da bir sulh mahkemesinde dava açarak kadınlığının nüfusta tescilini istediler.

Hakim, Adli Tıp Kurumu’ndan yeni bir rapor istedi. Daha önce Ersoy’un kadın olmadığına hükmeden kurum, bu yedi yılda Bülent Ersoy’da herhangi bir fiziki değişiklik olmamasına rağmen bu kez kararını değiştirmişti:

“7 yıldır tam olgun, huzurlu bir kadın hayatı sürdürmekte olduğu ve bu durumun kalıcı ve devamlı mahiyette bulunduğu tespit edilmiştir.”

Raporun mahkeme ulaşmasıyla karar verildi.

7 Haziran 1988 günkü gazeteler mahkeme kararıyla Bülent Ersoy’un artık resmen kadın olduğunu bildiriyordu.

Mahkeme Başkanı karara “Bülent Ersoy’un görünümü, hareketleri, mimikleri ve sesiyle tam bir kadın olduğunun müşahede edildiğini” yazdırmış, kararı imzaladığı kalemi de Ersoy’a hediye etmişti.

Duygularını soran gazetecilere “Savaşı kazandım” diyen Bülent Ersoy’un kadınlığı konusunda devleti ikna eden sihirli elin Özallar olduğunu herkes biliyordu.

2005 yılında Bülent Ersoy’un açıklamalarıyla başlayan tartışmalara katılan Semra Özal, yasağın kaldırılış hikayesini şöyle anlatmıştı:

“Bülent Hanım sahne yasağının kalkması için bize çok duygulu bir mektup yazmıştı. Mektubunu ağlayarak okudum. Turgut Bey''e bahsettim. Kendisini görmek istedik. O zamanki danışmanımız Vehbi Dinçcan, Bülent Hanım''ı bize getirdi. Her beraber oturduk, durumunu anlattı. Turgut Bey onu adeta imtihan etti. Türk musikisinden sorular sordu. Hatta, Klasik Türk Sanat Musikisi''nden çok eski bir şarkı sordu. ''Biliyor musun?'' dedi. Daha önce başka bir sanatçıya sormuştu, o bilememişti. Hakikaten Bülent Hanım orada, sazsız, müziksiz ortamda o şarkıyı mırıldanmaya başladı. O şarkıyı orada hatırlayıp da, sazsız söylemek her babayiğidin harcı değildir. Turgut Bey etkilendi, kendisini takdir etti. ''Bu hanım hakiki sanatçı, yasağını kaldırmak lazım, yazık olur'' dedi. Ve yasağının kalkması için emir verdi.”

Ersoy, 2005 yılında katıldığı televizyon programında sahne yasağıyla ilgili yaptığı açıklamalarla kendisini bir anda yeniden siyasi tartışmaların ortasında bulmuştu:

“Sahne yasağımı koyan İstanbul Eski Valisi Nevzat Ayaz gazinocu Fahrettin Aslan'ın yakın arkadaşıydı. Maksim Gazinosu'nda masası vardı. Ben Maksim yerine Osman Kavran'ın Lunapark Gazinosu'na geçince yasağım kondu.”

Suçlamaların hedefindeki eski Vali Ayaz, iddiaları yalanladı.

Ama esas merak edilen Ersoy’un "sahne yasağımın kalkması için şu anda bir siyasal partinin lideri olan bir kişi benden 100 milyon lira istedi” dediği siyasi parti liderinin kim olduğuydu.

Tartışmalar büyüyünce Bülent Ersoy, Şişli’de bir apartman dairesinde onlarca gazetecinin karşısına çıktı ve o ismi açıkladı:

"Bu kişi Deniz Baykal'dır. Ankara'daki Dedeman Oteli'nin arkasındaki bir yazıhanede görüştük. Hatta Deniz Bey gri bir takım elbise giymişti. Görüşme sırasında Baykal, benden avukatlık ücreti olarak 100 milyon lira istedi. Ben de kendisine '200 milyon vereyim ama bunun garantisi var mı' diye sordum. Kendisi 'bunun garantisi olmaz' dedi. Bu asla ve asla bir rüşvet değildi. Bu o zaman için bir servetti. O zamanın 100 milyonu bugünün 1 trilyonu. Tabii ki garanti isteyeceğim."

Ersoy’un açıklamaları siyaset gündemine bomba gibi düştü. Baykal, iddiayı yalanladı, CHP, Ersoy’a dava açtı.

Daha sonra Fahrettin Aslan’ın oğlu Sacit Aslan, yasağın arkasında babasının değil, 12 Eylül’ün bir kuvvet komutanının eşi olduğunu iddia etti:

“Darbe olduktan sonra bir kuvvet komutanının çayı vardı, Bülent Ersoy oraya davet edildi ve çok güzel bir konser verdi. Program sonunda hanımefendi Bülent Ersoy'a emir subayıyla, on beş dakika daha program yapması için haber gönderdi. Bülent Ersoy bu durumun şık olmadığını söyleyerek, baskılar sebebiyle tekrar sahneye çıktı ve zorla bir şey yapmayı sevmeyen biri olduğu için, o on beş dakikayı insanların burnundan getirdi. Bu olay Kenan Evren'in üzerine yıkılmış olsa bile, olayın Kenan Evren'le uzaktan yakından alakası yoktur. O günkü şartlar altında İstanbul Valisi Nevzat Ayaz, İstanbul Polis Müdürü Şükrü Balcı, ki bu iki kişi rahmetli Fahrettin Aslan'ın kırk senelik arkadaşlarıdır, bu isimlerin söyledikleri o dönem kanun gibiydi...”

Sahne yasağı tartışması bir kez de 2010 referandumundan sonra açıldı.

Referandumda kaldırılan geçici maddeyle yargı yolu açılıp Kenan Evren ve darbeciler yargılanmaya başlayınca Bülent Ersoy sevincini gazetecilerle paylaştı:

“Bugün çok mutluyum... Beni kimse sinirlendiremez. Onlar şu anda mahkeme karşısındalar. Benim 8 yıl çektiklerim vardı. Adaletin yerini bulmasından dolayı çok mutluyum. Davaya müdahil olmayacağım. Şimdi onlar da yargılanıyorlar. Seneler sonra isimlerinin geçmesi, oraya gitmeleri gelmeleri falan değil, bu şartlarda isimlerinin telffuz etmesi dahi benim çekmiş olduğum o sekiz senelik azap ve ızdırap yıllarımın mutluluğa dönüşmesine nasip oldu. Çok mutluyum çok, kimse keyfimi bozamaz..."

2015’de Kenan Evren’in ölümünün ardından da Ersoy, bir televizyona bağlanarak sahne yasağı için tekrar Evren’i suçladı:

“Bu kişi acımasız diktatör haliyle, kişiliğiyle dünyada yaşarken cehennemi yaşattı ona yüce Allahü Teala. Onun itibarı elinden alındı. Koskoca Genelkurmay Başkanı hata Cumhurbaşkanı mertebesine çıkmış o kişinin itibarı elinden alındı ve normal bir askere dönüştü. Bana eziyet etti, 8 senelik yasaklı halimden sonra iade-i itibarımı elde ettim. Allah rahmetli Özal’ın yattığı yerleri nurlarla bezesin inşallah. O vesile oldu. Derseniz ki bir kul olarak hakkınızı helal ediyor musunuz? Hiç düşünmeden asla, asla, asla ve asla hakkımı helal etmiyorum. Ve kendisine de şefaat dilemiyorum. Yüce rabbimden.”

Peki, Kenan Evren neden Bülent Ersoy’a sahne yasağı koydurmuş olabilirdi?

Bunun özel bir sebebi olup olmadığı tam olarak bilinmiyor.

Ama Evren için 12 Eylül öncesi Meclis’teki bitmeyen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Bülent Ersoy’a çıkan oyların bardağı taşıran son damla olduğu biliniyor.

Ağustos 1980’deki oylama sırasında Brüksel’de bir toplantıda ABD Genelkurmay Başkanı General Rogers’la birlikte olan Evren, Rogers’ın Türkiye'deki Cumhurbaşkanlığı seçimini sorması üzerine Ankara’yı aramış, telefonu açan subay “henüz sonuç alınmadığını, üstelik oylamada Bülent Ersoy'a oy çıktığını” söyleyince de Evren çok sinirlenmişti:

‘‘Bu tam bir kepazelikti. Duyduğumda ‘artık bu iş bitti' diye düşündüm.”

Evren, Brüksel’den Ankara’ya geldiğinde yakın çevresine “Artık iş bitmiştir. Ülkede müesseseler iş yapamaz hale gelmiş ve Türkiye bir bataklığa doğru sürüklenmektedir. Bunları yerli yerine oturtmak ve düzenin kurulması için gereken yapılacaktır” diyerek son ana kadar beklettiği darbenin düğmesine basmıştı.

Yani Bülent Ersoy bir nevi 12 Eylül darbesinin düğmesine basılmasına neden olmuştu.

Bülent Ersoy askerle bir kez de 2008 yılında karşı karşıya geldi. O günlerde üst üste gelen şehit haberleri için katıldığı Popstar yarışmasında herkesi şaşırtan bir çıkış yaptı:

"Eğer çocuk doğurmuş olsaydım; birileri masa başında 'Sen bunu yapacaksın, o da bunu yapacak' diyecek, ben de doğurduğum çocuğu toprağa vereceğim. Var mı böyle bir şey?”

RTÜK bu sözler yüzünden programı yayınlayan Star televizyonuna uyarı cezası verdi.

Bülent Ersoy hakkında ise “halkı askerlikten soğutma” suçlamasıyla 3 yıl hapis istemiyle dava açıldı, yargılandı, yargılandığı mahkemede Genç Siviller tarafından Biji Diva pankartlarıyla karşılandı. Neyse ki beraat etti.

Ersoy, 2014 yılında Başbakan Erdoğan’ın İstanbul’da verdiği iftar davetine katıldı. Daha sonraki yıllarda da Erdoğan Cumhurbaşkanı olarak Bülent Ersoy’u iftar davetlerine ve resepsiyonlarına davet etti.

Laik darbeciler tarafından yasaklanan ülkenin divası, muhafazakar bir iktidar tarafından onore edilmiş oldu.

Bülent Ersoy, bu resmi davetlerde Cumhurbaşkanı tarafından ağırlanırken, İstanbul’da onur yürüyüşleri polis tarafından yasaklanıyordu.

Ersoy, kendisini kadın olarak gördüğü için hiçbir zaman LGBT hakları konusunda konuşmadı, bu meselelerle hiç ilgilenmedi.

Ama, bu onun 12 Eylül’ün en uzun süreli yasaklısı olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Bu yasağı, başka ülkelerde olsa filmi yapılacak sabırlı bir hukuki mücadele vererek kaldırmıştı.

Ama yasağın kalkması üzerinden geçen 34 yıl boyunca kimse 8 yıl cinsel kimliği yüzünden sahne yasağı koyulan Bülent Ersoy’dan özür dilemedi.

En başta da bu yasağı koyan askerler...

Askerlerin Bülent Ersoy’a bir özür borcu kaldı.

O şemsiye jesti gecikmiş bir özür olarak kabul edilsin.

.26/01/2022 12:31

Şimdi yolları gelip Prens Sabahattin mi açsın?

İstanbul’da hayat “İzlanda Kışı” denen yoğun kar yağışıyla durdu. Yollar kapandı. Binlerce kişi metrosuz yeni İstanbul Havalimanı’nda mahsur kaldı.

Kısa sürede konu İktidar ile İBB arasındaki siyasi bir yeni kavgaya döndü. İktidar, kriz için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nu suçlarken İBB ise şehrin kapalı otobanlarının Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bağlı olduğunu hatırlattı. Vatandaşlar kapalı hangi yol için nereyi suçlamaları gerektiği konusunda uyarıldı.

Sonra İmamoğlu’nun krizin olduğu şehrin dışında Rumelikavağı’ndaki ünlü balıkçı lokantasında olduğu iddia edildi. CHP’nin yerel yönetimlerden sorumlu genel başkan yardımcısı, CHP İstanbul il başkanı gibi İmamoğlu’na bir telefon uzaktaki isimlerin bile saatlerde yalanladığı ve eski olduğunu söylediği fotoğraf sonra gerçek çıktı.

Bu çekişmeler sürerken, nihayet beklenen haber Ankara’dan geldi: “İçişleri Bakanı, Ulaştırma Bakanı ve AFAD Başkanı Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla İstanbul’da gönderildi.”

Bakanların görevlerini yapmak için Cumhurbaşkanı’nın talimatına ihtiyaçları olması bir tarafa, Endonezya’daki tsunamiye yardıma gidiyormuş gibi Ankara’dan İstanbul’a karla mücadele için bakan gönderilmiş oldu.

Tabii siyasetçiler ve gazeteciler gün boyu bu kar kavgasında yerlerini aldılar.

Ama bu harala gürele içinde kimsenin aklına sorunun esas kaynağı gelmedi.

Bir şehirde yolların bir kısmı yerel idareye, bir kısmı Ankara’daki merkezi hükümete ait olabilir mi?

Bir şehirde karla mücadele için bile birbirinden bağımsız otoriterler bulunabilir mi?

Bir şehrin metrolarının yarısı 400 kilometre öteden yönetilebilir mi?

Bir şehre yapılan havalimanı gibi yatırımlarda o şehrin yerel yönetiminin hiçbir söz hakkı olmaz mı?

20 yıldır her ikisi de AK Partili olduğu için görünmeyen bu yapısal çarpıklık büyükşehir belediyeleri CHP’ye geçince ve AK Parti bu durumdan hiç hoşlanmayıp onları çalışamaz hale getirmeyi iyi siyaset zannetmeye başlayınca yeniden görünür oldu.

Yani karşımızda siyasi olduğu kadar yapısal nedenleri de olan bir kriz var.

Türkiye’de merkez ile yerel arasındaki gerilim anaakım siyasetin fay hatlarından biri olageldi.

Özellikle 19. Yüzyılda imparatorluğu bir arada tutma telaşıyla girişilen modern devlet reformlarının en önemli kısmı merkeziyetçilikti.

İlk muhalifler olan Yeni Osmanlılar da zannedildiği gibi esas olarak padişaha değil, Tanzimat’la ortaya çıkan Babıali’nin merkeziyetçi modern devlet uygulamalarına ‘istibdat’ demiş ve hürriyet mücadelesini başlatmıştı.

O mücadelenin öncülerinden, Hürriyet kavramının mucidi Namık Kemal, Hürriyet gazetesinde yazdığı bir makalede, Tanzimat öncesi taşrada bir köprü yapmak gerektiğinde ahalinin bir araya gelerek, kendi kaynaklarıyla bunu kısa sürede yapabildiğini ama Tanzimat’la bütün kararların İstanbul’dan verilmesiyle daha önce doğal akışında ilerleyen işlerin aksadığını anlatmış ve yeni merkeziyetçi iktidardan şöyle şikayet etmişti:

“Babıali kanun yapıyor, Babıali hükmediyor, Babıali icra eyliyor, icraata yine Babıali nazır oluyor, padişah desek Babıali anlaşılıyor, kanun desek, kezalik (keza yine böyle), meclis, mahkeme desek kezalik, ahali desek hiçbir şey anlaşılmıyor.”

Merkeziyetçilik- adem-i merkeziyetçilik tartışması merkeziyetçi bir padişah olan II. Abdülhamit’e karşı mücadele eden Jön Türkler’i de ikiye bölmüş, Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti'nin karşısında Prens Sabahattin liderliğinde, Osmanlı’daki farklı milletlere daha fazla hak ve yetki verilmesini savunan Teşebbüsü Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti kurulmuştu.

İttihat ve Terakki ile muhalif Ahrar Fırkası, ardından Hürriyet ve İtilaf Fırkası arasındaki temel farklardan biri de adem-i merkeziyetçiliğe bakıştı.

İstanbul Hükümeti’nin gücünü kaybettiği, Ankara hükümetinin henüz kurulmadığı ara dönemde Anadolu’da Bülent Tanör’ün tabiriyle “yerel kongre iktidarları” kurulmuş, halk yerel kongrelere seçtikleri delegelerle kendi kendini yönetmiş, İstiklal Harbi kongrelerle ilerlemiş, nihayetinde kurulan Birinci Meclis’in ilk yaptığı işlerden biri de adem-i merkeziyetçi bir yönetimi öngören Teşkilat-ı Esasi Kanunu’nu kabul etmek olmuştu.

Teşkilat- Esasi’de eğitim, sağlık, ekonomi, tarım, bayındırlık ve sosyal yardım işleri halk tarafından seçilecek vilayet meclislerine bırakılıyordu.

Cumhuriyet’in kurulmasından sonra Cumhuriyet Halk Fırkası ile Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası arasındaki temel farklardan biri de adem-i merkeziyetçilikti.

TPCF programında açıkça “idari adem-i merkeziyet esası kabul edilecektir" yazmış, eğitim işlerinin yerele devredileceği vaat edilmişti.

Serbest Cumhuriyet Fırkası, ardından Demokrat Parti de merkeziyetçiliğe karşı yerel yönetimleri güçlendirmeyi programlarına koydular.

Özal, yerel yönetimleri güçlendiren yasalar çıkardı, eyalet tartışmalarını başlattı. Refah Partisi, Fazilet Partisi bu çizgiyi sürdürdü.

Muhafazakarların çok sevdiği İdris Küçükömer’in sağ-sol analizindeki gibi İttihatçı-Kemalist merkeziyetçi bürokrasiye karşı, İslamcı- muhafazakar çevre adem-i merkeziyetçiliği savunageldi.

Bu geleneğin devamı olan AK Parti de en başından itibaren Ankara’daki merkeziyetçi statükoya karşı, siyasette, kamu yönetiminde ve ekonomide adem-i merkeziyetçiliği, gücü dağıtmayı savundu.

Bu konuda Cumhuriyet tarihi boyunca atılmış en radikal reform paketi de, 2004’de Meclis’e getirilen Kamu Yönetimi Reformu’ydu.

Reformla merkezi yönetimle yerel yönetimler arasında radikal bir görev dağılımı yapılmıştı.

Adalet, Dışişleri, Milli Savunma, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları dışında bakanlıkların yereldeki işleri belediyelere bırakılmıştı.

Reform paketindeki “Mahallî müşterek ihtiyaçlara ilişkin her türlü görev, yetki ve sorumluluklar ile hizmetler mahallî idareler tarafından yerine getirilir” ve “Merkezi idare, mahalli idarelerin sorumluluk alanlarına giren görev ve hizmetler için mahallî düzeyde teşkilât kuramaz, doğrudan ihale ve harcama yapamaz” maddeleriyle yerel yönetimlere geniş bir yetki ve sorumluluk alanı tanınmıştı. Kanunda “Mahallî idarelerin görev, yetki ve sorumluluk alanlarına giren konularda çıkarılacak tüzük, yönetmelik ve benzeri düzenlemelerde, mahallî idarelerin yetkilerini kısıtlayıcı, mahallî hizmetleri zayıflatıcı ve yerinden yönetim ilkesine aykırı hükümler konulamaz” hükmü ile merkezin yerel aleyhine her türlü idari tasarrufu engellenmiş, “Mahallî idarelere yetki, görev ve sorumluluklarıyla orantılı gelir kaynakları sağlanır. Mahallî idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından pay ayrılır” maddesiyle de yerel yönetimlere merkezi idarenin iki dudağı arasında olmayan gelir kaynakları öngörülmüştü.

Fakat bu radikal adem-i merkeziyetçi adım o yıllarda statükonun devletteki freni olan Ahmet Necdet Sezer’e takıldı.

Sezer, ulusalcı saiklerle yasayı veto ederken şöyle dedi:

“Merkez yönetim ve yerel yönetimler, devlet iktidarının örgütlenmesinde hizmeti ve coğrafyayı esas alarak iki temel parçayı oluşturmaktadır. Bu iki parçalı yapının yönetsel örgütlenmede farklı sonuçlara yol açmaması için, Anayasa'da 'idarenin bütünlüğü' ilkesine yer verilmiş ve yerinden yönetim, devletin ülkesi ve ulusuyla bölünmezliği ve yönetimin tümlüğü ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. 'İdarenin bütünlüğü' ilkesi, tekil devlet modelinde yönetim alanında öngörülen temel ilkedir.” Tekil devlet modelinde, tek bir egemenlik vardır ve tek yetkili devlettir. Yerinden yönetimin en önemli sakıncası, Devlet'in birliğini ve kamu hizmetlerinin tutarlılığını bozabilmesidir.”

https://www.tccb.gov.tr/basin-aciklamalari-ahmet-necdet-sezer/1720/6352/5227-sayili-kamu-yonetiminin-temel-ilkeleri-ve-yeniden-yapilandirilmasi-hakkinda-kanun.html

Eğer bu reformu Sezer veto etmeseydi, bugün bırakın belediyelerin karla mücadelesini, belediye onay vermeden İstanbul Havalimanı’nın yeri belirlenemez, Kanal İstanbul gibi projelere çivi dahi çakılamazdı.

Fakat o günlerde CHP, Sezer, asker ve Kemalist medya yerel yönetimleri güçlendiren reformlara kuşkuyla bakıyor, bölücülük olarak görüp “üniter devlet” çizgisinde direniyordu.

Bugün aynı merkeziyetçilik bayrağı AK Parti iktidarının elinde.

O yüzden bir belediyenin karla mücadelesi bile krize dönüşebiliyor, Ankara bu işin siyasi rantı için bakanlarını karla mücadeleye gönderebiliyor.

Ve siyasi çekişmeler dışında adem-i merkeziyetçilik ne iktidarın ne de muhalefetin gündeminde.

Bölünme endişesi yüzünden yoğun bir kar yağışı İstanbul’da hayatı felç edebiliyor.

Şimdi yollardaki karı temizlemek için 100 yıl önce bunların olacağını söyleyen Prens Sabahattin mi mezarından kalkıp gelsin?

.3/02/2022 13:26

Saraybosna’da düğün ve cenaze...

Gençlerin tabiriyle artık her şeyin “loop’a bağladığı” Türkiye gündeminden haklı olarak sıkılmış olanlarla birlikte gelin legal yollardan sınırın dışına çıkalım.

Ama çok uzaklara da gitmeyelim. “Gönül coğrafyamızın” açık ara en sevilen ülkesi olan Bosna Hersek’in dertlerine bakalım.

Bosna Hersek’te bir süredir işler iyi gitmiyor.

Bu ülkeyi çok iyi bilen ve yakından takip eden Hakan Albayrak’ın Karar’daki yazılarından zaten bu meseleleri okumuş olabilirsiniz.

Bilmeyenler için “Bosna Hersek, savaştan bu yana en büyük krizinin içinden geçiyor” diye durum özetlenebilir.

Saraybosna’nın en meşhur oteli Europe Hotel’in lobisinde Boşnakların Türk, Türk turistlerin Boşnak kahvesi diyerek sipariş ettiği kahvelerimizi içerken konuştuğumuz klarnet sanatçısı, orkestra şefi ve besteci Prof. Dr. Emir Nuhanovic’e göre durum Bosna Savaşı’ndan daha tehlikeli. Çünkü bugün kimse gelmekte olan krizin farkında değil.

Türkiye’de benzeri bozulmadan kalmamış geleneksel bir Osmanlı şehri olan Saraybosna Başçarşı’da zaman modernlik öncesi dinginliğinde akmaya devam ediyor.

Krizin merkezinde 1995 yılının sonunda Londra’da imzalanan ve 20. yüzyılın Avrupa’daki son büyük savaşı olan dört yıllık Bosna İç Savaşı’nı bitiren Dayton Barış Anlaşması’nın artık çalışmaması var.

Anlaşmayla yüzde 55’i Boşnak, yüzde 30’ı Sırp ve yüzde 15’i Hırvat olan Bosna Hersek Cumhuriyeti, Boşnak ve Hırvatlardan oluşan Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska-RS) olmak üzere iki devletçikli bir devlet olarak yeniden kurulmuş, ülkenin yönetimi de Boşnak, Sırp ve Hırvat üç konsey üyesinin 8 aylık periyodlarla başkanlığını yaptığı üçlü bir konseye bırakılmıştı.

Savaşı bitirmekte işe yarayan bu formül, barış içinde birlikte yaşarken ise artık işe yaramıyor

Her şeyin üçlü bir karar mekanizmasına bağlandığı ülkede karar alınamıyor. Bürokrasi ve siyasi çekişmeler ülkenin kalkınmasını engelliyor.

Bu yönetim krizinin sembollerinden biri şehri tepeden gören, Saraybosna’nın en görkemli binalarından Jayce Kışlası’nın metruk hali.

Kışlanın hikayesi de metrukluğu kadar ibretlik.

1914 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından Osmanlılardan kalma Beyaz Tabya’nın (Bijela Tabija) tam karşısına rövanş alıyormuş gibi inşa edilmiş kışla.

Rövanş gibi çünkü anısına kışlanın “E” harfinde yapıldığı Prens Eugene, Viyana Kuşatması’nda Osmanlı’ya karşı şehri korumuş, Osmanlı gerilemesinin başlangıcı kabul edilen 1699 Karlofça ve 1717 Pasarofça Anlaşmalarının imzalanmasına neden olan iki savaşta Osmanlı ordusunu yenilgiye uğratmış Fransız asıllı Avusturya-Macaristan generali.

Ama ortasına elinde kılıç olan Prens’in heykeli dikilen kışla daha kullanılamadan Saraybosna’da dünya tarihini değiştiren meşhur olay yaşanmış.

1914’de kışlanın bir kaç kilometre aşağısında yer alan Latin Köprüsü’nden arabasıyla geçen Avusturya Prensi Arşidük Ferdinand, Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip tarafından öldürülmüş ve bu Birinci Dünya Savaşı’nın başlangıç vuruşu olmuştu.

Avusturya-Macaristan imparatorluğundan bağımsızlık için mücadele eden Kara El adlı örgütün mensubu olan Princip’ten önce bir bombalama girişiminden kurtulan Arşidük, köprüden de zaten eşiyle birlikte hastanedeki yaralıları ziyaret etmek için geçmekteydi.

O güzergâh boyunca onu öldürmek için bekleyen beş suikastçıdan biri ise örgütün Boşnak militanı Muhammed Mehmedbasic’ti.

Belki o suikast için uygun anı o yakalasaydı, Birinci Dünya Savaşı’nı Muhammed adlı bir Boşnak başlatmış olacaktı.

Saraybosna’daki hediyelik eşya dükkanlarında üzerinde Princip’in fotoğrafları olan magnetler satılıyor. Ama bu bir trollük değil. Çünkü Princip, ülkenin bağımsızlığı için eline silah almış bir kahraman.

Hediyelik eşya dükkanlarındaki magnetlerin, tshirtlerin üstündeki en popüler isim ise hala Princip’in Yugoslavya hayalini yıllar sonra bir bağlantısız bir sosyalist tecrübe olarak gerçekleştiren Tito.

Ama artık bu ortak geçmiş dinleri dışında dış görünüşleri, dilleri birbirine benzeyen bu milletleri bir arada tutamıyor.

Şehrin her tarafı ve herkesin zihni, 1991-1995 arasında bir sabah kalkıp komşunun komşusuna ateş açtığı Bosna Savaşı’nın acı hatıraları ve izleriyle dolu.

Bu iç savaş sırasında ağır hasar almış Jayce Kışlası’nın (kışlaya daha sonra Bosna Savaşı’nın askeri kahramanlarından Safet Hadzic’in adı verilmiş) ne olacağına da bu acı hatıralar yüzünden birbirine güvenmeyen üçlü konsey bir türlü karar veremiyor.

Suudi bir prensin milyon dolarlık bir lüks otel yapma projesi de bu anlaşmazlığa kurban gitmiş.

Sadece o görkemli binanın şehrin orta yerindeki metrukluğu bile bu sistemin çalışmadığının bir sembolü.

Genelde tam tersi zannediliyor ama Bosna’da sohbet ettiğimiz pek çok insana göre son dönemdeki milliyetçilikleri ve ayrılıkçılıkları körükleyen de bu işlemeyen Dayton sistemi.

Ayrılıkçılıkların başını Bosna Hersek’e bağlı Sırp Cumhuriyeti’nin başındaki Milorad Dodik çekiyor.

Dodik aslında 1996’da Bosna Savaşı’ndan sonra kurulmuş bir sosyal demokrat partinin lideri. Bosna Savaşı’nın solcu şair kasabı Radovan Karadziç’in partisinden değil, hatta Karadziç’in partisi Dodik’in bu savaş tehditlerini eleştiriyor.

Fakat Bosna’yı iyi bilen uzmanlara göre Sırp Cumhuriyeti’ni Bosna’dan koparıp Sırbistan’la birleştirmek için sürekli gerginlik çıkaran Dodik’in savaş çıkaracak ne gücü ne de niyeti var.

En başta Dodik’i kollarını açmış bekleyen bir Sırbistan devleti de yok. Çünkü Sırbistan’ın başında 90’larda siyasete Büyük Sırbistan hayalini savunan radikal milliyetçi bir partide başlayıp, şimdi süper pragmatik bir lidere dönmüş Vucic var ve Vucic’in en son isteyeceği şey Bosnalı Sırplar için savaşa girmek.

Sık sık Ankara’ya gelen Vucic’in ve şaşırtıcı biçimde Dodik’in bölgede en iyi ilişkilerinin olduğu lider ise Cumhurbaşkanı Erdoğan.

O kadar ki Bosna’daki BM Yüksek Temsilciliği’nin Srebrenica’yı bir soykırım suçu olarak kabul etme baskısı yüzünden üçlü konseyin uluslararası temaslarını boykot kararı alan Dodik, bu boykotunu geçen yaz Erdoğan’ın Bosna ziyareti için bozmuştu.

Dodik, “Erdoğan ile görüşmenin kaçırılmayacak kadar önemli olduğunu” savunup "Bosna cumhurbaşkanlığının Hırvat ve Boşnak üyelerine tek başlarına görüşlerini büyük bir devletin büyük liderine sunma fırsatı vermek istemedim" demişti.

Hatta Bosnalı bir gazeteci Dodik’in özel görüşmede Erdoğan’a “Bazı milliyetçi açıklamalarımı siz dikkate almayın, onlar iç siyaset için” dediğini bile aktardı.

Siyasetçiler sadece birbirine benzemiyor, birbirinin dilinden ve derdinden de iyi anlıyor.

Saraybosna’da konuştuğumuz Aliya’nın partisi SDA’ya yakın bazı kişiler Türkiye’nin Sırbistan ve Sırp Cumhuriyeti ile olan bu yakın ilişkilerini anlamlandırmakta zorlandıklarını söylediler. “Türkiye nasıl olur da Bosna’dan daha fazla yatırımı Sırbistan ve Sırp Cumhuriyeti’ne yapar” diye şikayet ettiler.

Ama aslında anlaşılmayacak bir şey yok.

Vucic ve Dodik güçlü figürler ve pragmatik liderler. Onlarla iş yapmak çok kolay. İstediklerini anında yerine getiriyorlar.

Bosna Hersek’le ise iş yapmak hiç kolay değil. Çünkü her karar üçlü bir mekanizma tarafından alınıyor. Bürokrasi çok güçlü.

Bu yüzden Türkiye’nin desteğiyle meşhur inşaat şirketlerinden Taşyapı tarafından inşa edilen “Barış Yolu Projesi” adlı Belgrad-Saraybosna otoyolunun inşaatı Belgrad’da başlamış ama Saraybosna ayağında inşaat başlayamamış.

Ama Bosna Hersek’teki kötü yönetimi sadece Dayton sistemi ve milliyetçi Dodik’in oyunbozanlıklarıyla açıklamak zor görünüyor.

Türkiye’de üzerinde az konuşulan bir faktör daha var: Boşnak siyasetinin zaafları...

Boşnaklar hala Aliya’nın partisi SDA’ya (Demokratik Eylem Partis) oy veriyor.

Partinin lideri Aliya’nın oğlu Bakir İzzetbegoviç.

Uzun süre üçlü konseyde Boşnakları temsil eden ve sekiz aylık periyodlarla Bosna Hersek Cumhurbaşkanı olan İzzetbegoviç, bu görevini yardımcısı Sefik Dzaferovic’e bırakmıştı ama hala Boşnak siyasetinin başında o var.

Bu gücünü, Boşnakların hala her karar öncesi dönüp baktığı Türkiye’nin Bosna’nın içinde ne olup bittiğinden etkilenmeden Bakir İzzetbegoviç’e verdiği kayıtsız şartsız desteğe borçlu.

Bu desteğin esas motivasyonu da tabii ki Aliya’nın oğlu olması.

Ama Bakir İzzetbegoviç bir Aliya İzzetbegoviç değil.

Bosna’da SDA çizgisine yakın İslamcı çizgideki kanaat önderlerinin anlattıklarına bakılırsa, kendisine hediye edilen evleri arabaları geri çeviren, fotoğraflarının parti toplantılarına asılmasına kızan, hakkında şarkı yapılmasına bile bozulan baba İzzetbegoviç’in hasletlerinden oğul İzzetbegoviç pek nasibini almamış.

Bu yaz Saraybosna’nda kızına yaptığı görkemli düğün bu kanaatin pekişmesine neden olmuş.

Düğüne Cumhurbaşkanı Erdoğan da eşi, çocukları ve bir uçak dolusu kişiyle katılmıştı.

Boşnak medyasında “ikinci büyükbaba” olarak bahsedilen Erdoğan, hem şer’i hem medeni nikahta şahitlik yapmış, Gazi Hüsrev Bey Camii’nde kıyılan dini nikah sırasında Kuran da okumuştu.

Erdoğan ile birlikte camideki şer’i nikahın bir diğer şahidi Bosna Hersek’in Reis-ül Uleması Hüseyin Kavazoviç’ti.

Dini nikahtan sonra geçilen düğünün esas yapıldığı Saraybosna’nın meşhur oteli Hotel Europe’un bahçesinde kurulan çadırdaki medeni nikahta da Cumhurbaşkanı Erdoğan şahitlerden biriydi.

Fazla tanınmayan diğer şahit hakkında ise Bosna’daki gazetelerde epey yayın yapılmış.

Ömer Musabegović, Bakir ve doktor eşi Sabiha İzzetbegoviç’in çok uzun yıllardır tanıdıkları Belgrad’da yaşayan bir işadamı arkadaşlarıymış. Ama Musabegović’i medya için esas ilginç yapan şu anda Balkanların en büyük inşaat projelerinden biri olan Türkiye destekli Belgrad-Saraybosna Otobanı’nı yapan Taşyapı İnşaat’ın Belgrad’daki temsilcisi olması.

İzzetbegoviç’in kızının düğününde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte böyle bir işadamını nikah şahidi yapması yolsuzluk dedikodularına neden olmuş.

Musabegović’in daha önce Belgrad’daki bir inşaat projesinin izinleri için kamu görevlilerine rüşvet vermekten gözaltına alındığı ortaya çıkmış.

Hotel Europe’daki düğünün esas düğün kısmı Erdoğan ve ailesi ayrıldıktan sonra başlamış.

https://www.youtube.com/watch?v=X6zSI79rReA

Saraybosna’da gazeteciler, Erdoğanlar ayrıldıktan sonra başlayan danslı içkili o düğünün internetteki görüntülerini gösterip gülümsüyorlar.

Bir milyon Bosna Markı yani yaklaşık 500 bin Euro’nun harcandığı iddia edilen düğünden geriye kalan dedikodular ise sadece bu görüntüler ve gelinin Fransa’da yapılmış pahalı gelinliği hakkındakilerden ibaret değil.

Esas büyük skandal düğünün ardından Bosna’daki tabloit gazetelerden Objektif’te çıkan bir haberle patlamış.

Habere göre Bakir İzzetbegoviç’in kızı Jasmina Izetbegović’in evlendiği kendisinden sekiz yaş küçük damat Cemil Humačkić, Berlin’de bir eskort ajansı yönetiyormuş.

Üstelik Almanya’da IT sektöründe hizmet veren bir şirketi olduğu bilinen damadın eskort ajansı olduğunu gösteren bilgiler bir Google uzaklıktaki açık kaynaklarda karşınıza çıkıyor.

https://www.dnevnik.ba/vijesti/razotkriven-skandal-izetbegovicev-zet-vodi-eskort-agenciju

İzzetbegoviç ailesi geçen yıl da, Bakir İzzetbegoviç’in eşi kadın doktoru Sabiha İzzetbegoviç’in yöneticisi olduğu Saraybosna Üniversitesi Tıp Merkezi’nde yaşanan ölümler sonrası bayan İzzetbegoviç’in tıpta uzmanlık diplomasının sahte olduğu iddialarıyla sarsılmıştı.

Günün sonunda Boşnaklar iyi yönetilmiyor. Bunu da Dodik gibi fırsatçı milliyetçiler iyi değerlendiriyor.

Aliya İzzetbegoviç’in hatırası da incitiliyor.

Ama bunda savaş yıllarında güven sorunları yüzünden tek oğlunu bizzat siyasi çalışmaların içine sokmuş, uluslararası toplantılara beraberinde götürmüş Aliya İzzetbegoviç’in de sorumluluğu var.

Demokrat, mütevazi bir Müslüman bir lider olan İzzetbegoviç’in en büyük hatası oğlunu siyasi mirasçısı olarak bırakması olabilir.

Bu nepotizmin bedelini bugün hala Boşnaklar kötü yönetimle ödüyorlar.

İşte Bosna Hersek’in bize hiç benzemeyen sorunları böyle.

Gündem; ölmüş ama cenazesi kaldırılamayan Dayton devleti ve dedikodusu bitmeyen bir yaz düğünü...

Yine de sınırın dışına çıkıp Türkiye’nin dertlerinden biraz uzaklaşmak herkese iyi gelmiştir herhalde.

.7/02/2022 00:05

Ağrılılar neden Meksika’ya uçuyor?

Geçen haftanın en dikkat çekici görüntüsü Ağrı Doğubeyazıt’tan geldi.

Bütün Türkiye’nin şikayet ettiği elektrik faturaları için Ağrı Doğubeyazıt’ta halk sokağa döküldü.

Üstelik bu eylem büyük şehirlerde sol partilerin öncülüğünde yapılan eylemler gibi marjinal, organize bir eylem de değildi.

Sosyal medya üzerinden yapılan çağrılar sonrası Cuma namazının ardından halk ilçe merkezinde toplandı ve bölgenin elektrik şirketi olan ARAS-EDAŞ’ın hizmet binası önüne yürüdü.

Ağrı derecelerin bu yıl -32’yi bile gördüğü Türkiye’nin en soğuk ili. Şehirde sadece elektrik faturaları belleri bükmüyor.

Çok tuhaf ama Türkiye’ye gelen İran doğalgazının boru hattının geçtiği Ağrı’da Türkiye’nin en pahalı doğalgazı tüketiliyor.

Ağrı'da doğal gazın metreküp birim fiyatı 2,07 iken bu fiyat Van'da 1,60, İstanbul’da 1,82, Ankara’da 1,97.

Üstelik Türkiye’nin sadece en soğuk değil en uzun kış mevsiminin yaşandığı Ağrı, Türkiye’nin uzun yıllardır kişi başına milli gelirin de en düşük olduğu ili.

Bunun doğal sonucu olarak şehrin nüfusu azalıyor.

Son TÜİK rakamlarına göre 2020 yılında 535 bin 435 kişi olan Ağrı nüfusu 2021 yılında 10 bin 791 kişi azalarak 524 bin 644 kişi oldu.

10 bin 791 kişilik bu azalma ile Ağrı sadece oran olarak değil, rakam olarak da nüfusu en çok azalan il oldu.

Peki nereye gidiyor Ağrılılar?

Bu sorunun herkesin aklına ilk gelen cevabı tabii İstanbul.

Peki ya doğru cevap Ciudad Juarez ise?

Ciudad Juarez, Meksika’nın ABD sınırındaki kentlerinden biri. Meşhur El Paso’ya komşu şehirlerden.

Şubat ayında bile sıcaklık en düşük beş derece oluyor. Yani bir Ağrılı için iklim şartları hiç uygun değil.

Ama bu şehrin alamet-i farikası iklimi değil zaten.

Ciudad Juarez’in de yer aldığı Meksika sınırı ABD’ye geçmek isteyenlerin uzun yıllardır en favori geçiş noktası.

ABD bunu engellemek için duvar örmekten, özel sınır birlikleri kurmaya kadar sürekli yeni önlemler alıyor ama sınırı geçenleri engelleyemiyor.

Son yıllarda bu sınırda daha önce buralarda çok görünmeyen bir ülkeden insanlar dikkat çekiyor: Türkiye’den...

Geçen aylarda Fox News’da çıkan haberden okuyalım:

“Teksas Sınır Muhafız Müdürü Gloria Chavez, Twitter hesabından “Türk” istilası yazan bir görsel eşliğinde yaptığı paylaşımda “Sınır güvenliği ulusal güvenliktir. Sınır muhafız ekiplerimiz 45 farklı ülkeden gelen kaçak göçmenleri yakalayarak büyük iş başardılar. Ekibin yakaladığı kaçaklardan beş tanesi Türkiye’den geliyordu” dedi. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi’nin 2021 yılı raporuna göre 4989 Türk vatandaşı yasadışı yollarla ülkeye giriş yaptıktan sonra göçmenlik başvurusunda bulundu. Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi’nin 2020 yılı raporunda ise bu sayı 2580 idi.”

https://twitter.com/USBPChiefEPT/status/1476559831465009152?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1476559831465009152%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fserbestiyet.com%2Fhaberler%2Fteksas-sinirinda-turk-istilasi-79737%2F

Peki kim bu Meksika sınırından kaçak olarak ABD’ye girmeye çalışan ve sayıları hızla artan Türkler?

Amerika’da yayınlanan bazı haberlere göre bu Türkler; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Ağrılı Kürtler...

ABD’nin önde gelen liberteryan dergilerinden Reason’da 2019 yılında çıkan bir haberde Ali, Murat, Dozan adlı Ağrılı üç gencin hikayesi üzerinden bu uzun yolculuk anlatılmış.

https://reason.com/2019/10/29/from-turkey-to-cuba-to-mexico-to-america-a-kurdish-refugees-journey/

Bu üç Ağrılı genç, uçak biletleri daha uygun olduğu için önce turist olarak Küba’ya uçmuşlar, oradan Meksika’ya geçmişler.

Doğrudan Meksika’ya gelenler de var.

15 bin dolara yakın para verdikleri şebeke onları Meksika sınırından kaçak olarak ABD’ye geçiriyor.

ABD’de önce sınırı kaçak olarak geçtikleri için gözetim merkezlerine ya da cezaevlerine konuluyorlar.

Ama panik yok, bunların hepsi zaten planın içinde.

Bu noktada şebekeye bağlı avukatlar devreye giriyor.

Bu aşamada siyasi sığınma talebi için mülakata giriyorlar daha sonra da kararı verecek mahkemeye çıkıyorlar.

Mülakatta geri iadelerinin güvenlikleri için riskli olduğunu ispatlamaları gerekiyor.

Türkiye’den gelen bir Kürt olunca bu çok zor olmuyor. Ama Türkiye’de hayatının risk altında olduğunu ispatlamak için yine de öncesinde bir hazırlık yapılıyor. Mesela yola çıkmadan önce HDP’ye üye olmak gibi...

Gözaltı tutulurken yakın bir akrabadan gelen bir mektup de işe yarayabiliyor. Türkiye’den gelenler içinde sığınma talebi kabul edilenlerin üç ikna edici argümanı var: Kürdüm, Gülen cemaati mensubuyum veya LGBT bireyim.

Siyasi sığınma talebi kabul edilmeyenler ya da geri gönderme merkezlerinde bekleyenlere ise yine şebekeye bağlı kişiler gelip sponsor olarak çıkarıyor. Sponsor olmak demek, ben bu sığınmacıyı himayeme alıyorum demek. Fakat bu sığınmacıların ayaklarında elektronik kelepçe oluyor.

Meksika sınırından ABD’ye geçip, ABD’de bir biçimde serbest kaldıktan sonra sıra geliyor esas hedefe.

Çünkü Meksika sınırından ABD’ye geçmek için kaçakçılara para döken Ağrılıların esas hedefi ABD değil, Kanada.

Kanada’ya gitmek için bir durak daha var. ABD-Kanada sınırında polisin de girmediği kiliseler. Bu kiliselerde elektronik kelepçeler çıkarılıyor. Ve ardından yine kaçak yollardan Kanada’ya geçiyorlar.

Peki neden Kanada’ya gitmek istiyorlar sorusuna cevap vermeden önce geçen yıl çıkan bir polis operasyonu haberini okuyalım:

“Ankara polisi kaçak göçmenlerin Meksika üzerinden ABD'ye geçişini sağlayan bir uluslararası suç şebekesinin Türkiye ayağını çökertti. Ankara Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü ekiplerinin 4 ay süren teknik ve fiziki takip neticesinde şebekenin Türkiye ayağındaki 7 kişinin işleri organize ettiğinin şeması çıkarıldı. Buna göre Ağrı'daki şebeke üyeleri kişi başı 10-15 bin dolara anlaşma yapıyor. Şebekenin Ankara'daki üyesi O.A. ve İ.U. Meksika'ya turist vizesi alma işlemlerini gerçekleştiriyor. Havalimanında yurtdışına gidecek olan kişilerle bir araya gelen A.A., Meksika'daki şebeke üyelerine verilmek üzere 6 bin doları hazır ediyor. Meksika'daki şebeke üyeleri de kaçak göçmenleri ABD sınırındaki Ciudad Juarez kentinden sınırı geçirerek oradaki kamp alanlarına alınmalarını sağlıyor. Burada anlaşmalı avukatlar aracılığıyla bu kişiler kamptan kurtarılarak ABD'ye veya Kanada'ya geçiriliyor. Ankara, İstanbul ve Ağrı'da gerçekleşen operasyonda O.A., M.S.S., A.A., M.K., C.Y., D.A. ve İ.U. gözaltına alındı. Şüphelilerin evlerde ve iş yerlerinde yapılan aramada 58 bin 801 dolar ele geçirildi. Hesaplarında da yüklü miktarda hareketlilik tespit edildi.”

https://www.sabah.com.tr/yasam/agri-meksika-abd-hattinda-umut-taciri-operasyonu-5569610

Herhalde haberdeki Ağrı vurgusu dikkatinizi çekmiştir.

Neden insanları Meksika sınırından ABD’ye geçiren şebekenin bir ayağı Ağrı’da?

İşte bunun cevabı artık polisiye değil siyasi.

Ağrılıların Kanada hikayesinin başlangıcında 1996 yılındaki HADEP kongresi var.

Meşhur HADEP kongresi. Bir kişinin Türk bayrağını indirdiği kongre.

Kongreden sonra aralarında HADEP genel başkanı Murat Bozlak’ın da olduğu onlarca kişi gözaltına alınmıştı.

Sekiz ay sonra tutuklu olan 12 kişi tahliye edildi. Bu tahliye o dönemde devlet ile PKK arasında başlayan çözüm müzakerelerinde atılmış bir adımdı.

(Bunun için bknz. https://www.haksozhaber.net/devletten-apoya-mektuplar-yazi-dizisi-17069h.htm)

O tahliye edilenlerden biri Kocaeli’de inşaatlarda çalışan Karslı bir gençti.

1997 yılının yazında hakkında devam eden davadan beraat edince Türkiye’den ayrılmaya karar verdi ve 1997’yi 1998’e bağlayan gece Kanada’ya iltica etti.

Önce inşaatlarda çalıştı sonra Kanada’da Ararat adlı büyük bir inşaat şirketinin sahibi oldu.

Tabii onun zenginleşmesiyle birlikte benzer pek çok göç hikayesinde yaşanan bir durum tekrarlandı.

Ağrı’daki aşiretinden gençler Kanada’ya gitmeye başladılar.

Yıllardır süren bu göç, son yıllarda Türkiye’de ekonomi bozulunca, Türkiye’deki özgürlük ve demokrasi standartları düşüşe geçince arttı. Türkiye’den Kanada’ya iltica eden ve orada zenginleşen Ağrılı genç, 2014’de çözüm sürecinin heyecanıyla artık olgun yaştaki bir işadamı olarak Türkiye’ye döndü ve bölgede de yatırımlar yaptı.

Aynı aşiretin mensubu olan kaynağım son yıllarda 3 bini aşkın Ağrılı gencin Meksika üzerinden Kanada’ya gittiğini anlatıyor:

“Ağrı’da genç kalmadı, gidenlerin para kazandığını duyanlar peşlerinden gitti. Artık aileler yol masrafını biriktirip çocuklarını gönderiyor.”

İşte Ağrılıların hiç alışık olmadıkları bir iklime sahip Meksika’ya uçmalarının sebebi bu; İklimine yabancılık çekmeyecekleri Kanada’ya gitmek.

Türkiye maalesef artık dünyada insanların kaçmaya çalıştığı ülkelerden biri.

Ege denizi, Meriç yolu tehlikeli olunca bazıları folklor ekibine, mehteran bölüğüne giriyor, bazıları belediyeleri kandırıp gri pasaportla sahte çevre toplantılarına gidiyor, bazıları da soluğu Meksika sınırında alıyor.

Ve bu insanlar mülteci değil. Bu ülkenin en düşük standartlarda yaşayan vatandaşları. İktidarın bile belediye başkanı diye mizah dergisi karakterlerini gönderdiği bir şehrin vatandaşları....

Türkiye sadece homurdanırken, Doğubeyazıt halkını elektrik faturalarını protesto için sokağa döktüren de belki bu çaresizlik ve sıfırı tüketme hissidir.

Zaten bir insanın eksi 30’lardaki Ağrı’dan yola çıkıp 12 bin kilometre kat ederek Meksika-ABD sınırındaki çöle varması için muhakkak çok haklı sebepleri olması gerekir

.9/02/2022 19:47

“Çürümüş bir şeyler var şu Danimarka krallığında”

Shakespeare’in Hamlet oyunundaki bu ünlü repliği kalenin surlarında nöbet tutan er Marcellus’un ağzından duyarız.

Shakespeare bu tespiti bir ere yaptırarak çürük kokusunun artık herkesin burnuna geldiğini de söylemiş olur.

Türkiye’de devletteki çürümüşlük de artık haberlerden, sosyal medyadan çıplak gözle izlenebilecek, tıkalı olmayan bir burunla kokusu alınabilecek seviyelere geldi.

Sadece son altı ayın haberlerinden bir kaç örnek vermek bile yeterli.

Örneğin geçen hafta Beylikdüzü'nde elleri ve ayakları halatla bağlanmış olan cesedi toprağa gömülü olarak bulunan M.K.’yı, evinden iki polis memurunun gözaltı yapıyormuş gibi kaçırıp, beş yıl önce aile üyelerinden birini öldürdüğü için ondan intikam almak isteyen uyuşturucu baronu Baybaşin ailesine teslim ettikleri ortaya çıktı.

Yani bir uyuşturucu baronu intikamını polisin yardımıyla almış oldu.

Ondan önceki haftanın olayı ise cinayete azmettirmekten hakkında kesinleşmiş müebbet hapis cezası bulunan ve bu ceza kesinleşince elini kolu sallayarak Gürcistan’a kaçan Metro Turizm’in sahibi Galip Öztürk’ü, ailesiyle birlikte ziyaret edip üstüne bir fotoğraflarını çeken Samsun Adalet Komisyonu Başkanı hakim K. A. nın Öztürk, fotoğrafı Facebook hesabından yayınlayınca aynada görünerek kendini ele vermesiydi.

Öztürk’ün memleketi Samsun’da görev yapan hakim, ailesiyle birlikte cinayet azmettirmek suçu kesinleşince firari işadamının misafiri olup bir de ona fotoğrafçılık yapmıştı. Böylesine bir rahatlıktan bahsediyoruz.

Ondan bir ay önce de Soylu-Peker tartışmalarında sık sık geçen Bataklık soruşturması iddianamesi yayınlanmıştı. İddianamede İstanbul Sultanbeyli Emniyet Müdürü’nün eski bir uyuşturucu baronunun yurtdışından getirdiği kaçak parayı ülkeye sokmak için makam arabasını ve şoförünü Kapıkule Sınır Kapısı’na gönderdiği, aynı eski uyuşturucu baronunun ilçe emniyet müdürünün aracıyla pandemi yasaklarında etrafta dolaştığı ortaya çıkmıştı.

Zaten bu soruşturma ve benzerlerinin işadamlarını yolmak için yapıldığı yolunda Sedat Peker’in iddia ettiği ve henüz ikna edici bir biçimde yalanlanmamış iddialar var ortada.

Öyle ki yine Peker tartışmaları sırasında İstanbul Emniyeti’nin eski istihbarat daire başkanının FETÖ’den hakkında soruşturma olan bir işadamının kaydını temizlettiği, yurtdışına çıkışına yardımcı olduğu ortaya çıkmıştı. Aynı müdürün mal varlığı dökümünde “Arnavutköy’de bir taşınmaz, Bahçeşehir Koleji’nde eşi ve kendi adına yüzde 7.5’şer hisse, muhtelif tarihlerde 3 adet Mercedes marka otomobil ve Land Rover marka arazi aracı, 2017-2018 yılları arasında hesabında 3 milyon 287 bin 770 TL...” uzayıp giden liste ise yaptığı tek “jestin” bu olmadığını göstermişti.

Daha önce de İranlı uyuşturucu baronu Zindaşti ile hasmı olan Ünganlar arasındaki savaşta polislerin iki barona birbirilerinin yerlerinin HTS kayıtlarını sattığı, bunun sonucunda cinayetler işlendiği ortaya çıkmıştı.

Bu çarpık ilişkiler öyle bir noktaya geldi ki, en son sosyal medyada dönen bir videoda bir işadamı restoranda silahını diğer müşterilere göstererek olay çıkardığı için gelen polislerle dalga geçiyor, bunu videoya kaydediyor, polisler de bu cesaretinin kaynağının hangi hatırlı ilişki olduğunu bilemedikleri adamın bu maço showunu sessizce izliyorlardı.

Kadıköy’de bir balıkçıda öldürülen eski Susurlukçu polis, Bakırköy’de bir balıkçıda öldürülen ünlü avukat, taranan Bebek’in en lüks lokantası...

En son bu yazı yazıldıktan sonra Kıbrıs’ta öldürülen Halil Falyalı.

ABD’de uyuşturucu kaçakçılığından, Türkiye’de sanal bahis çetesinden hakkında tutuklama kararı olan, Sedat Peker’in hakkında ağır iddialar ileri sürdüğü bir adamın nasıl olup da KKTC’de hayatını hayırsever işadamı ve KKTC Cumhurbaşkanı’nın ahbabı olarak geçirebildiği sorusunun hala bir cevabı yok.

Bütün bunlar yakalananlar, tespit edilebilenler, haklarında haber yapılanlar.

Pek çoğunun bilmemizin sebebi ise artık bu isimlerin aşırı rahatlıkları ve tedbirsizlikleri.

O işadamı polisle dalga geçtiği videoyu bizzat kendi çektirmese, o hakim firari mafya liderine fotoğrafçılık yapmasa, o emniyet müdürü kaçak para için arabasını sınıra göndermese, o emniyet müdürü boğazda köşk sahibi olmasa bütün bunlar da bilinmeyecekti.

Bu sayede buzdağının bir kısmını görebiliyoruz.

Gördüğümüz kısım, göremediğimiz kısım hakkında şunu dedirtmeye yetiyor:

“Çürümüş bir şeyler var şu Danimarka krallığında.”

.14/02/2022 14:31

Ahlatlıbel fotoğrafı muhafazakarlara ne söylüyor?

Çankaya Belediyesi’nin Ahlatlıbel’deki parkının içinde altı muhalefet liderinin akşam yemeğinde bir araya geldiği camlarının jaluzileri kapatılmış, orta halli bir avukatın bürosundan hallice olan mekan iktidar deyince aklına altın varaklar, yüksek tavanlar gelenler için çok vaatkar olmayabilir.

Ama Ahlatlıbey’deki çatı katı tavanlı mütevazi salondan verilen fotoğraf Türkiye’deki pek çok kesime mesajlarla doluydu.

İktidara verilen mesaj açıktı. İktidar çevresi bu fotoğrafa baktığında “Altı benzemez yanyana”, “HDP de masanın altında” demek yerine altı (artı bir) benzemezi yan yana getirecek kadar ne yaptım diye düşünmeliydi.

HDP ve Kürtler fotoğrafla verilen mesajdan çok memnun görünmüyor. Türkiye’nin önündeki alternatif gelecek tahayyülünün içinde fiziksel olarak bulunmamaktan haklı olarak rahatsızlar ama iktidar çevrelerine göre fiziksel olarak olmasa da ruhen oradaydılar.

Demek ki ortada gerçekten bir dışlanma ve yok sayılma yok.

Devletle bütünlemiş çok güçlü bir iktidarın karşısında uzun yıllar sonra ilk kez güçlü bir alternatifin çıkması, iktidara talip olmaktan çok meselelerini masaya getirmek için varolan bir partinin bizatihi memnun olacağı bir durum.

Zaten HDP, Millet İttifakı’nın içinde olmayacağını açıkladığı tutum belgesiyle Türkiye’nin siyaseten en tecrübeli vatandaşları olan Kürtlerin siyasal pragmatizmini ortaya koymuştu.

Ortak metindeki Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği normlarına yapılan atıf, masada Kürt meselesinde 2013 AK Parti çizgisinin ilerisinde bir pozisyon alan DEVA ve Gelecek Partisi’nin ve Demirtaş için özgürlük isteyen Kılıçdaroğlu’nun varlığı hala çok sağlam garantiler.

Fotoğraf Türkiye’de uzun yıllardır muhalefette olan, AK Parti yorgunu öfkeli laik kesime de artık Türkiye’de hepsi benim devrinin kapandığını, iktidarın paylaşılarak elde edilebileceğini, Türkiye gibi parçalı bir ülkede demokrasinin de ülkeyi paylaşmayı en baştan kabul ederek yaşatılabileceğini söylüyor.

Ama Ahlatlıbel fotoğrafının esas çarpıcı mesajı Türkiye’de AK Parti’ye oy veren ve vermeyen bütün muhafazakarlara...

Pek çoğuna bu fotoğraf muhtemelen parçalanma, fitne, şer olarak göründü ama aslında bu fotoğrafta Türkiye’de dindarlar için büyük bir hayır var.

20 yıllık zor bela alınmış bir iktidarı devirmek için kurulmuş bir ittifakın nesi hayır olabilir ki?

Bunun için kısa vadeli çıkarlara, yaklaşan seçimlere değil, daha uzun vadeli ali çıkarlara bakmak gerek.

Rejimin uzun yıllar boyunca tehlike listesinde bölücülerle başa güreşen Türkiye’nin dindarları çok uzun yıllar süren mücadelelerle asker-sivil bürokrasi ve medya engelini aşarak, 28 Şubat tecrübesinden kısa bir süre sonra 2002’de iktidara geldi ve yine muhtıra, parti kapatma davası, darbe girişimi gibi engelleri aşarak bu iktidarı seçim zaferleriyle 20 yıl sürdürmeyi başardı.

Yaklaşan seçimlerde ilk kez iktidarın kaybedilme ihtimali ufukta belirdi.

20 yıl boyunca pek de hissedilmeyen bu kaybetme endişesi Türkiye’deki muhafazakarların önemli bir kısmını kaygılandırıyor.

İktidarın elinde de her gün elektrik faturaları, doğalgaz faturaları, peynir ve süt fiyatlarıyla karşılaşan seçmenleri ikna etmekteki en büyük koz bu kaygı.

Bu kaygılar sadece üretilen paranoyalara, haksız endişelere, tarihsel önyargılara dayanmıyor.

Türkiye, Anayasa ve yasalardan önce dönemin ruhuyla yönetilen bir ülke.

Temel haklarla ilgili yasalar hiç değişmemiş olmasına rağmen aynı yasalarla 80’lerde uygulanan Kürtçe yasakları, 90’larda uygulanmadı. 90’larda ve 2000’lerin başında uygulanan başörtüsü yasakları, yasaları değiştirmeden 2011’den sonra kalktı.
2010’lardaki Türkiye’deki ifade hürriyeti, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakları, yasalar aynı olmasına rağmen 2020’lerdeki Türkiye’de yok.

Çünkü yasaların üstünde zamanın ruhu oldu ve zamanın ruhunu belirleyen esas duygu ise her zaman öfkeydi.

Bütün kötülüklerin kaynağı olarak bir grup işaret edilip, onların hayatımızdan çıkarılmasıyla huzura ve özgürlüğe ereceğimize toplum bir kere inandığında o kötüler grubu için artık düşman hukuku geçerli oldu.

Onların haklarını arama kapıları kapandı, onlara yapılacak muameleler olmayan hukuka ve yasalara da sığdırıldı.

Yakın tarihte bunun sayısız örneği var.

Çeşitli zaman dilimlerinde bütün kötülüklerin kaynağı olarak ilan edildiklerinde Komünistler, irticacılar, bölücüler, Ergenekoncular, FETÖcüler için yasalar, haklar ve özgürlükler askıya alınabildi.

Ve bütün bunlar da devletin çıkarları, demokrasi, özgürlük, laiklik, vatan gibi iyi kavramlar uğruna yapıldı. Böyle olunca çok az insan sesini çıkarabildi.

Tecrübeli vatandaşlar hep bunun farkında oldu: Bu ülkede devlet ve ona tabi olan çoğunluk isterse her türlü kötülüğü yapma hakkına sahiptir. Yasalar, hukuk, medya, sivil toplum, partiler bu ittifakın karşısında çaresiz kalır.

O halde devletin bu şeditliğinden kurtulmanın tek bir yolu vardı: Devletin gücünü elde tutmak.

İşte bu temel vatandaşlık bilgisi önümüzdeki seçimde muhafazakar büyük kitlenin en büyük sınavı olacak.

Gidişattan memnun olmamak için pek çok haklı sebebi olan milyonlar, alternatifine ikna olmadıkça tanıdık otoriterliği, tanımadık muhtemel otoriterliğe tercih edecekler.

En azından tanıdık otoriterliğin şerrinden kurtulmanın bir yolunu bulmak, hakkını aramak, ayrıcalıklara ulaşmak mümkün hatta yine avantajlarından yararlanmamak da mümkün. O yüzden tanımadık muhtemelen otoriterlik riskini almak ancak aptallık olabilir.

İşte Ahlatlıbel’deki fotoğraf karesi Türkiye’nin en kalabalık ve karar verici kitlesi olan muhafazakarlara eğer seçimlerde iktidar değişirse iktidardan tasfiye edilmemek, devletin düşmanı, ötekisi, yabancısı olmamak garantisini veriyor.

Muhtemel bir iktidar değişiminin bir kıyıcı rövanşa dönme ihtimalini ortadan kaldırıyor.

Ayrıca muhafazakar siyasetin bütün yumurtalarının aynı sepete koyma riskini de ortadan kaldırıyor.

Muhafazakâr siyasette rekabeti, alternatifi olmayı getiriyor. Artık kimse kimseye mecbur değil, kimse ötekinin sopasıyla, korkutarak kimseyi ehven-i şere razı edemez.

İktidarda da muhalefette de muhafazakarlar olacak ve siyaset artık bir nüfus sayımına dönmeyecek.

Aradaki siyasi farklar da belirginleşecek. Muhafazakarların bir kısmı daha geleneksel, milliyetçi, batı karşıtı, devletçi çizgiye oy verecek, başka bir grubu ise daha demokratik, liberal, Batı yanlısı muhafazakar partilere oy verecek.

Bu çeşitlilik hem iktidara hem de muhalefete iyi gelecek.

Türkiye’de muhafazakarlar çok uzun süredir iktidarda. Muhalefette oldukları uzun yılları unutacak kadar uzun bir iktidar süresi oldu bu. Bu iktidar boyunca uzun yıllar boyunca iktidarın uzağındayken zorluklarla inşa edilmiş kurumlar, örgütlenmelerin çoğu devletle birleşti, sivilliklerini kaybetti.

Mücadele etmek, kavga etmek gibi duygular paslandı.

İktidarın gölgesi kalktığında bu kurumların pek çoğu bocalayacak.

Muhalefette ve azınlıkta olan muhafazakarlık ise uzun süredir unutulan ülkeyi ve gücü paylaşmak, geri adımlar atarak başkalarıyla işbirliği ve ittifaklar kurma zorunluluğuyla nefsini köreltiyor, devletin kara koyunu olmak, iktidara karşı mücadele etmek paslanmış duyguları canlandırıyor, buradan daha taze bir enerji ortaya çıkıyor.

Bu fotoğraf karesi yıllarca muhafazakar düşünceyi zehirleyen, aklına ket vuran CHP korkusu, laik düşmanlığı saplantısından kurtulup kendi hakikatleri ve dünyaya önerdikleri üzerine düşünmesinin de önünü açabilir.

O yüzden Ahlatlıbel’de verilen altılı fotoğraf ve yemeğin ardından yayınlanan ortak bildirideki “tüm farklılıklarımızla beraber “biz” düşüncesini, Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği normları çerçevesinde temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı, herkesin kendini eşit ve özgür vatandaş olarak gördüğü, düşüncelerini özgürce ifade edebildiği, inandığı gibi yaşayabildiği demokratik bir Türkiye’yi inşa etmektir” diyen satırlar Türkiye’deki muhafazakarlar için bütün yumurtalarını aynı sepete koymamanın, masadaki her şeyi kaybetmemenin garantisi olacak.

Belki bütün bunlar kısa vadede siyasetçilerin, güç sahiplerinin işine gelmeyecek, kısa vadede bu ihtilaf fitne ve şer gibi görünecek ama orta ve uzun vadede bu çeşitlenme muhafazakarların elini güçlendirecek, ihtilaf rahmete dönüşecek.

.16/02/2022 11:09

Şimdi dinlediğim tüm şarkılarda...

Ebru Gündeş’in, Erdoğan ile bütünleşmiş meşhur şarkısı “Beraber yürüdük biz bu yollarda” Cumhurbaşkanı’nın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ziyaretinde bir sürpriz jest olarak karşımıza çıktı.

Emirliklerin ünlü şarkıcısı Hüseyin El Cesmi, beyaz bir piyanonun başına oturup “Beraber Yürüdük Biz Bu Yollarda”yı Erdoğan ve Türkiye için Türkçe söyledi.

Etkileyici bir sesi olan El Cesmi, 1979 doğumlu, çok sayıda popüler şarkısı, ödülü var.

Ama en ünlü şarkısı 2014’de söylediği Boshret Kheir. Yani “Hayır Müjdesi.”

Hüseyin El Cesmi, bu şarkıyı aslında yine BAE’nin bir devlet projesi için yapmıştı.

Ve yine bir lider için.

O lider 2013’de BAE’nin desteklediği bir darbeyle Mısır’da işbaşına gelen Sisi’ydi.

2014’de düzenlediği düzmece seçimlerde, her diktatörün hayali olan seçimle işbaşına gelmiş gibi yapabilmek için Cumhurbaşkanlığı’na aday olan Sisi, halkın seçimlerde katılımını artırmak istiyordu ve bunun için BAE ona Hüseyin El Cesmi’nin şarkısını hediye etmişti.

https://www.youtube.com/watch?v=QUBvVTNRp4Q

Şarkıya çekilen klipte ülkenin farklı bölgelerinden Mısırlılar halkı oy kullanmaya teşvik eden pankartlar taşıyorlardı.

Şarkının sözleri ise şöyleydi:

“Tüm dünya senin hakkında "balığını tuttu" diyecek

Kendine bu ülkeyi düzeltmek için söz ver

Artık çok sustun

Mısır senin suskunluğundan ne kazandı?

Onun için vereceğin oyu küçümseme

Yarınları artık kendi şartlarınla yazacaksın

Bu bir hayır müjdesidir.”

Siyasi bir şarkı düğünlerde, eğlence mekanlarında hit haline gelse de, BAE’nin verdiği bu PR desteği halkın seçimlere katılımını artırmaya yetmedi.

O sahte seçimde Mısırlıların ancak yüzde 47’si sandık başına gidip, yüzde 96,9’la Sisi’yi Cumhurbaşkanı ‘seçtiler.’

Hüseyin El Cismi’nin Emir’in emriyle Sisi’den sonra Erdoğan için söylediği şarkının da bir anda nefretten aşka dönen ikili ilişkilere katkı yaptığına kuşku yok.

Aslında BAE ile Türkiye arasında ilişkiler esas olarak 2013 Mısır darbesiyle bozulmaya başlamıştı.
Darbeyi ve Sisi’yi destekleyen Suudi Arabistan ve BAE ile Suriye’deki ittifak sona ermiş, Müslüman

Kardeşler karşıtlığını şiar edinen Körfez rejimleriyle Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki her çatışmada Türkiye karşı cephelerde yer almıştı.

İlişkiler; 2017 Katar ablukası, yine 2017’de BAE Dışişleri Bakanı’nım Fahrettin Paşa’ya hırsız demesi, 2018 Kaşıkçı cinayeti, 2020’de BAE’nin İsrail’i tanıması ve Libya’da iki ülkenin karşı cephelerde yer alması ile karşılıklı düşmanlığa döndü.

BAE; Türkiye’de PKK’yı, FETÖ’yü, muhalefet partilerini desteklemekle suçlandı hatta hızını alamayan bazı gazeteciler Türk hava sahasına giren BAE uçaklarının düşürülmesini bile önermişti.

2016 yılında ise bunların hepsinden çok daha ağır, savaş nedeni olabilecek bir suçlama ortaya atılmıştı:

“15 Temmuz darbe girişimin finansörü BAE.”

Bu iddia darbe girişiminden 14 gün sonra ilk olarak 29 Temmuz 2016 günü Londra merkezi Katar sermayeli Middle East Eye sitesinin genel yayın yönetmeni olan The Guardian'ın eski editörü tecrübeli gazeteci David Hearst tarafından yazıldı.

Hearst’in “Türk istihbarat servisine yakın kaynaklara” dayandırdığı haberi şöyleydi:

“Türk istihbaratına yakın kaynaklar Middle East Eye’e Birleşik Arap Emirlikleri hükümetinin başarısız darbe girişiminden önce Türkiye'deki darbecilerle işbirliği yaptığını ve bunun için de sürgündeki El Fetih lideri Muhammed Dahlan'ı arabulucu olarak kullandığını söyledi. Dahlan'ın darbe girişiminden önceki haftalarda Türkiye'deki darbecilere para aktardığı ve Türkiye'nin darbeden sorumlu tuttuğu din adamı Fethullah Gülen ile ABD merkezli Filistinli bir işadamı aracılığıyla iletişim kurduğu iddia ediliyor. Dahlan'a yakın olan bu işadamının kimliği Türk istihbarat servisi tarafından biliniyor.”

https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-uae-funnelled-money-turkish-coup-plotters

Haberde Türk istihbarat kaynaklarına dayandırılan temel iddia buydu. Habere göre BAE, darbenin başarısız olmasından sonra Dahlan’la arasına mesafe koymuş, Dahlan da BAE’den ayrılmak zorunda kalıp Mısır’a gitmişti. Ayrıca haberde BAE merkezli TV kanallarının darbe gecesi “Erdoğan’ın ülkeden kaçtığı” gibi darbeyi destekleyen yayınları de BAE’nin darbeye desteğine delil olarak hatırlatılıyordu.

Fakat bu çok ciddi haber üzerine ne Türkiye ne de BAE hükümetinden bir açıklama geldi. Londra’daki bir haber sitesine konuşan Türk istihbarat yetkilisi, Türkiye medyasına bu ciddi iddiayla ilgili bilgi vermedi. Osman Kavala, Henri Barkey, Graham Fuller hakkında darbecilikten soruşturma açan Türk adaleti de Dahlan ve bu iddia hakkında bir soruşturma açmadı.

Savaş sebebi olabilecek iddia bir krize dönmedi, elçiler çekilmedi.

Ayrıca bir darbenin finansörü olmanın ne demek olduğu da pek tartışılmadı.

Sonuçta Fethullah Gülen’in darbe yapmak için başkasının parasına ihtiyacı olmadığı herhalde açıktı.

Zaten bu ciddi iddia bir süre sonra da unutuldu.

Ta ki 2017 yazında Suudi Arabistan ve BAE’nin Katar’a ablukası başlayıncaya ve Türkiye Katar’ın yanında saf tutuncaya kadar.

Krizin harareti içinde İstanbul’da bir iftar programında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Katar’a destek mesajları verirken konuyu Körfez ülkelerine getirdi ve şöyle dedi:

“Darbe girişimi olduğu zaman Körfez’de kimlerin buna sevindiğini çok iyi biliyoruz. ‘Birilerinin istihbarat örgütleri varsa bizim de var. Kimlerin o geceyi nasıl geçirdiğini çok iyi biliyoruz. Türkiye’de ne oldu, ne oluyor, bitti mi, gidiyor mu, darbe neticeye ulaştı mı, ulaşıyor mu? Bunu takip edenleri çok iyi biliyoruz. Nasıl paralar harcandığını çok iyi biliyoruz.”

O günlerde Yeni Şafak’ta Mehmet Acet, altı ay önce Beyoğlu Belediyesi’nin kapalı bir toplantısında konuşan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun da benzer şeyler söylediğini yazdı:

‘Türkiye’deki darbe kalkışmasına, hükümeti gayrı meşru yöntemlerle devirme çabalarına bir ülkenin 3 milyar dolar para desteğini sağladığını biliyoruz. Üstelik bu, Müslüman bir ülke.”

https://www.yenisafak.com/yazarlar/mehmet-acet/15-temmuzu-fonlayan-korfez-ulkesi-2038429

Çavuşoğlu, ülke ismi vermemişti ama Acet’in konuştuğu kaynaklar bunun BAE olduğunu söylemişti.

Daha sonra iki ülke arasında yaşanan krizler sırasında bu iddia iktidara yakın medyada tekrarlandı ama bir daha hükümet çevrelerinden bu suçlamayı duymadık.

Konu iki ülke ilişkilerinin Kaşıkçı cinayeti ve Libya yüzünden iyice gerildiği 2019’da iki vesileyle tekrar hatırlandı.

Eylül 2019’da Muhammed Dahlan’ın 2016’daki haber için David Hearst aleyhine Londra mahkemelerinde açtığı iftira davasında bir gelişme yaşandı.

2019’a kadar süren davada Hearst, haberlerinin arkasında olduğunu söyledi, mahkeme her iki taraftan iddialarını ispat için elektronik belge ve materyallerini talep etmeye hazırlanırken Dahlan 500 bin sterlinlik mahkeme masraflarını ödemeyi kabul ederek davasını geri çekti.

https://www.middleeasteye.net/news/mohammed-dahlan-fatah-libel-david-hearst-middle-east-eye

Haber Türkiye’de Dahlan’ın korktuğu ve BAE’nin FETÖ’ye para verdiği iddiaların doğrulandığı şeklinde haber oldu.

https://www.aksam.com.tr/guncel/baenin-kirli-masasi-dahlanin-15-temmuz-itirafi/haber-1005674

Dahlan ise yaptığı açıklamada artık bu haberle ilgili internette yayılan içerikleri Facebook ve Google’dan kaldırtmak için Dublin’de açtığı davaya odaklanacağını söyledi.

https://twitter.com/mohammad_dahlan/status/1171051554054520833)

Dahlan ile ilgili ikinci gelişme 2019’un sonunda yaşandı.

Terör şüphesiyle arananlar listesini güncelleyen İçişleri Bakanlığı, Kırmızı Listesi’ne Muhammed Dahlan’ın da aralarında olduğu yeni isimleri eklediğini açıkladı.

https://www.icisleri.gov.tr/bakanligimiz-tarafindan-teror-kapsaminda-arananlar-listesi-guncellendi

Dahlan hakkında uzun bir suçlama listesi açıklandı:

“FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü ile birlikte 15 Temmuz darbe girişimini gerçekleştirmek, anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşebbüs etmek, Devletin Güvenliğine İlişkin Gizli Kalması Gereken Bilgileri Casusluk Maksadıyla Açıklamak, Devletin Gizli Kalması Gereken Bilgilerini Siyasal veya Askeri Casusluk Amacıyla Temin Etmek, Devletin Güvenliğine ve Siyasal Yararlarına İlişkin Gizli Kalması Gereken Bilgileri Açıklama ve Uluslararası Casusluk Yapma suçlarından Adli Makamlarca arama ve yakalama kaydı bulunan Mohammed Dahlan; Terör Kapsamında Arananlar Listesi'ne KIRMIZI kategoriye eklendi. Dahlan’ın yakalanması durumunda 10 milyon TL’ye kadar ödül verilebilecek.”

Fakat, ortada hala Dahlan’ın 15 Temmuz darbesinin finansörü olduğuyla ilgili açılmış bir soruşturma ve dava görünmüyordu.

Dahlan hakkında yürütülen ve basına yansıyan tek soruşturma bir casusluk iddiasıyla ilgili olarak 2019’da açılmıştı.

BAE adına casusluk yaptıkları iddiasıyla 19 Nisan 2019 İstanbul'da gözaltına alınan Samir Semih Şaban ve Yusuf Hasan'ın, Muhammed Dahlan tarafından Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları ve Türkiye'de yaşayan Filistinli kanaat önderleri hakkında bilgi toplamak için görevlendirildiklerinin, "gizli tanık" ifadeleriyle belirlenmesi üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın başlattığı soruşturma Dahlan’a da uzanmıştı.

Ama suçlamanın esası yine darbe değildi, casusluktu.

Başsavcılık 2020 Ağustos’unda Dahlan’ın yakalanması için kırmızı bülten talebinde bulundu.

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bae-veliaht-prensinin-danismani-dahlan-hakkinda-kirmizi-bulten-talebi/1947909

Fakat Interpol bu başvuruyu da Türkiye’nin sayıları çok olan diğer pek çok kırmızı bülten başvurusu gibi reddetti.

https://www.timeturk.com/interpol-dan-turkiye-ye-dahlan-reddi/haber-1615098

Muhammed Dahlan halen Filistin Meclisi üyesi ve El Fetih yöneticisi.

https://twitter.com/mohammad_dahlan/status/1477044297924898816?s=20&t=03MNoNXegZVJ-47FpJIcfg

Zaten 2017’den sonra bir kaç köşe yazarı haricinde Türkiye’de BAE-15 Temmuz ilişkisi ile ilgili iddialar unutuldu, bu konuda yetkililerden hiç bir açıklama gelmedi.

Ta ki 2021’de Sedat Peker Dubai’den video yayınlarına başlayana kadar...

Peker’in iddialarına cevap vermek için TRT Haber’e çıkan İçişleri Bakanı Süleyman Soylu şöyle dedi:

"15 Temmuz’un faili nerede? Bugün Cumhurbaşkanımızı anti-Semitizm ile suçlayanlar, 15 Temmuz'u yapanları ABD'de saklıyorlar, ortakları da Birleşik Arap Emirlikleri'nde.15 Temmuz’u biz yapmadık onların talimatıyla oldu... Birleşik Arap Emirlikleri’nin bizim için önemi şudur. Birleşik Arap Emirlikleri 15 Temmuz’un ABD ile beraber failidir. Net. Biz bunu nasıl değerlendiriyoruz? İçişleri Bakanlığı olarak biz oradaki 15 Temmuz’un faillerinden biri olan Dahlan hakkında kırmızı kategori koyduk. Dahlan hakkında. Ve bizim için 15 Temmuz’un teröristlerinden biridir. Ama bu konuda uluslararası alanda müracatlarımız da söz konusu. Ama bizim için ödülle aranan kırmızı kategorideki teröristtir. BAE de biraz önce bahsettiği ülkenin en önemli operasyonel partneridir. İki iki daha dört... Ben biraz önce Osman Kavala’yı söyledim....”

https://www.youtube.com/watch?v=YHSSae02bPY

Peki, üzerinden alt yıl geçmesine rağmen Türkiye resmi olarak BAE’ye darbeyle ilişkisiyle ilgili bir resmi suçlamada bulundu mu?

Hayır.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı BAE’nin darbeyle ilişki hakkında resmi bir açıklama yaptı mı, en azından BAE büyükelçisi Dışişleri’ne çağrıldı mı?

Hayır.

BAE, bu iddialar için son altı yılda resmi bir açıklama yaptı mı?

BAE’ye Türkiye’den resmi kanallar üzerinden bir suçlama gelmediği için yine hayır.

Türkiye’de Dahlan ve BAE hakkında 15 Temmuz’un finanse ettikleriyle ilgili açılmış ya da yürüyen bir dava ya da soruşturma var mı?

Hayır.

Bütün bu “hayır”lar, BAE-15 Temmuz ilişkisiyle ilgili ağır suçlamaların en baştan itibaren Ankara’da çok da ciddiye alınmadığını gösteriyor.

Bu suçlamayı çok da ciddiye almadıkları için olacak Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanı ve İçişleri Bakanı; BAE’li mevkidaşlarıyla görüşmekte, onları Türkiye’de ağırlamakta, BAE’ye gidip samimi ilişkiler kurmakta da bir beis görmemişti.

Eğer gerçekten de 231 insanın hayatını kaybettiği darbeyle bir ilgileri olduğunu düşünselerdi, herhalde bunu bu kadar rahat yapmazlardı.

Peki bundan nasıl bu kadar emindiler?

Bu sorunun cevabı için 15 Temmuz darbe girişiminden 9 gün sonraki bir Anadolu Ajansı haberini okuyalım:

“Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) darbe girişimine ilişkin soruşturma kapsamında, Afganistan'daki Türk Görev Gücü Komutanı Tümgeneral Cahit Bakır ile Kabil Eğitim, Yardım ve Danışma Komutanı Tuğgeneral Şener Topuç yakalandı.

Diplomatik kaynaklardan alınan bilgiye göre, Bakır ve Topuç'un başkent Kabil'den Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentine kaçtıklarını öğrenen Dışişleri Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı harekete geçti.

Bu kapsamda, hızla yapılan girişimler ve Birleşik Arap Emirlikleri makamlarının iş birliği sayesinde söz konusu şahıslar Dubai Havaalanı'nda yakalandı. Bakır ve Topuç, bu sabah Türkiye'ye getirildi.”

https://www.aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/tumgeneral-bakir-ile-tuggeneral-topuc-dubaide-yakalandi/615632

Şener Topuç ve Cahit Bakır getirildikleri Türkiye’de tutuklandılar. Müebbet hapis cezaları aldılar.
Dubai’nin Türkiye’de teslim ettiği isim Şener Topuç, sıradan bir isim de değildi.

2006 yılında Kara Kuvvetleri Komutanı İlker Başbuğ’un Özel Kalem Müdürü’ydü. 2010-2012 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanı olmuştu. 2012’den sonra Kara Kuvvetleri’ndeki bütün tayin işlerine bakan Kara Kuvvetleri Komutanlığı Tayin Daire Başkanlığı’na getirilmişti.

Arada 17/25 aralık olmuş, tam üç yıl Kara Kuvvetleri’nin tayinlerini o yönetmeye devam etmişti. 2015 yılının Ağustos ayında Afganistan’da Türk ISAF Gücü’nün komutanlığına getirilmişti. Darbenin arkasındaki akıllardan biri olduğu iddia edildi.

Yani BAE, darbeden 9 gün sonra darbeyle ilgili çok kritik iki generali MİT ile işbirliği içinde Türkiye’ye teslim etmişti. Bunu yapan başka bir ülke de olmadı.

Ve Türk yetkililer en baştan beri BAE’nin darbeyle ilgili bu işbirliğinden haberdardı.

Buna rağmen BAE-darbe ilişkisiyle ilgili iddiaları altı yıl boyunca arada bir dillendirmekten çekinmediler.

Ama darbeyle ilgili olarak değil, Katar krizi, Sedat Peker ifşaları gibi başka konularda BAE ile ilişkiler gerilince iç siyasete yönelik konuşmalarda....

Ama bu iddialar dış politikada resmi bir tepkiye hiç bir zaman dönüşmedi, ciddi bir adli soruşturmaya da dönmedi.

Siyasetçiler de bu esas gerçeği bildikleri için 2021 yılında hiç bir şey olmamış gibi BAE ile ilişkileri düzeltmekte bir beis görmedi.

Geçen hafta da BAE’de uçak gösterileri, top atışları ve “Beraber Yürüdük Biz Bu Yollarda” şarkısıyla karşılandılar.

Tüm bu yaşananlardan sonra şimdi dinlediğimiz bu şarkı bize siyasetçilerden duyduğumuz her şeye inanmamamız gerektiğini hatırlatabilir.

.19/02/2022 12:00

Apolitik olan bile politikleşmeye başladığında...

“Değişim.

Onu yürekten istiyoruz.

Değişim.

Gözlerimiz onu istiyor.

Gözyaşlarımızda, kahkahalarımızda.

Damarlarımızda atan nabızda.

Değişim için bekliyoruz.”

Bu sözler “80’lerin ortasında Rusların efsanevi rock-punk grubu Kino’nun (Sinema) efsanevi kurucusu ve solisti Viktor Tsoi’nin marş haline gelmiş, Sovyetleri yerinden oynatmış şarkısı “Peremen” yani “Değişim”den...

Aslında rock müzik 70’ler ve 80’lerin ilk yıllarında Sovyetlerde dejenere Batı kültürünü temsil ettiği için yasaklı bir müzik türüydü.

Ama Gorbaçov’un Glastnost (Açıklık) ve Perestroyka (reform) politikaları rock müziğe de televizyonların ve sahnelerin kapılarını açtı.

Ve o kapıdan girenlerden biri de eşi ve çocuğuyla ocakçılık yaptığı bir apartmanın şimdi müze olan kazan dairesinde yoksulluk içinde yaşarken, bir taraftan da arkadaşlarıyla kurduğu Kino grubuyla yeraltında satılan albümler yapan henüz tanınmamış genç bir adam olan 20’li yaşlardaki Victor Tsoi’ydi.

Çekik gözleri, saçları, bebeksi yüzü Bruce Lee’yi hatırlatıyordu.

Çekik gözlerinin sebebi Koreli babasıydı.

19’uncu yüzyılın ortalarından itibaren şimdi Kuzey Kore olan bölgeden çok sayıda Koreli sınırı geçip, Rusya’ya göç etmiş, Rusya’nın uzak doğu topraklarında 200 bine varan bir Rus Koreli nüfusu oluşmuştu.

Stalin, Japonlarla işbirliği yaptıkları iddialarıyla tıpkı Kırımlılara yaptığı gibi Korelileri de yaşadıkları topraklardan Kazakistan’a ve Özbekistan’a sürmüştü.

Tsoi’nin babası da o sürülen Sovyet Korelilerinden bir mühendisti.

Fakat bu politik mağduriyet hikayesine rağmen Victor Tsoi sadece istediği müziği yapmak ve ülkedeki stereoype’a sığmayan genç bir rockçıydı.

1986 yılının yazında Peremen’i ilk kez sahnelerde söylemeye başladı.

Ama şarkı esas olarak 1987 yılında oynadığı Sovyet devleti yapımı Assa filmiyle patladı.

Esas olarak bir polisiye olan filmin son sahnesinde Victor Tsoi ortaya çıkıyor, rock müzik yapmak istediği mekanın sahibinin sıralamaya başladığı sert ve sıkıcı kurallar listesinden sıkılıp ayağa kalkarak sahneye doğru yürüyor ve grubuyla Peremen’i söylemeye başlıyordu.

https://www.youtube.com/watch?v=syTqQ-TU_c8

Filmin son sahnesinde kurallara meydan okuyan bu genç asi adam; Sovyet gençliği için ekranlarda görülmeye alışılmadık rahat görüntüsü, giyimi, tarzıyla bir anda fenomen haline gelmişti.

Aslında Victor Tsoi’nin politikayla pek ilgisi yoktu.

Hatta şarkıdaki “peremen” yani “değişim” politik bir değişim de değildi.

Rusça’da aynı anlamda kullanılan okullardaki tatil zamanını kastettiğini anlatmış bir röportajında. Politik değil, insani bir değişim isteğini anlatıyordu.

Ama şarkının patladığı zamanlar Sovyetlerde derinden derine toplumsal tepkinin yükseldiği zamanlardı.

Peremen, Gorbaçov’un Perestroyka yıllarına denk gelmişti.

Böyle olunca da şarkı Sovyet gençleri arasında politik değişim talebinin marşına dönüşmüştü.

Hatta Gorbaçov, Sovyet Politbürosu’nu Glastnost ve Perestroyka ikna ederken, Sovyet gençliğinin değişim talebine Victor Tsoi’nin Peremen şarkısını örnek olarak göstermişti.

Viktor Tsoi, albümleriyle, filmleriyle, konserlerle, televizyon programlarıyla hem Sovyetlerde hem de Doğu Bloku ülkelerinde şöhret oldu.

Tabii siyasetin ‘S’si ile ilgilenmeyen bir şarkıcı olsa da artık KGB’nin yoğun gözetimi altındaydı.

1988 yılında başrolünde oynadığı “İğne” adlı film tüm zamanların en çok izlenen Sovyet filmi olmuştu.

Filmdeki uyuşturucu bağımlılığı sahneleriyle o yıllarda Sovyetlerde bahsedilmesi bile tehlikeli meseleler ekrana taşınmış, böyle şeyler izlemeye alışık olmayan gençler filme büyük ilgi göstermişti.

Şöhretin zirvelerindeyken 1988 yılında Sovyetler Afganistan’ı işgal ederken Kan Grubu adlı başka bir şarkı yaptı:

“Kolumdaki kan grubum.

Kolumdaki seri numaram.

Savaşta bana şans dile, şans dile.

Burada kalmayayım, burada kalmayayım.

Bana şans dile”

Aslında şarkının yine politik bir mesajı yoktu, bu anlamsız savaşa giden gençlerin isyanını anlatıyordu.

Tsoi, aslında hiç istemese de Sovyetlerin katı, sıkıcı kültürel ve ideolojik hegemonyasına karşı bir gençlik isyanının sembolü haline gelmişti.

Moskova’daki stadyumda 62 bin kişiye konser verdiği 1990 yılında henüz 28 yaşındayken şüpheli bir trafik kazasında hayatını kaybedince bu efsane bir mite dönüştü.

Ölümünden bir yıl sonra 1991’de, Moskova’da Rusya parlamento binasını komünist darbecilere karşı korumaya çalışanların barikatlarından Peremen şarkısı duyulmaktaydı.

Hakkında Moskova’da Minsk’de hatıra duvarları oluşturuldu, duvarlara ölmediği sadece sigara almaya gittiği yazıldı, heykelleri dikiliyor.

Peremen de Rusya ve eski Sovyet ülkelerindeki sokak gösterilerinin marşı haline geldi.

Bugün hala Rusya’daki Putin karşıtı gösterilerde söyleniyor.

Rus yanlısı yönetime karşı Ukrayna’daki kanlı Maidan ayaklanmasının marşlarından da biriydi Peremen.

En son da Belarus sokaklarında tekrar duyuldu.

Gencecik apolitik yoksul bir rockçının yazdığı aslında siyasi içeriği olmayan bir şarkı, gerçeklerin sürekli ters yüz edilmesi üzerine kurulu büyük bir propaganda makinesinin ürettiği hikayenin büyüsünü kaçırmıştı.

Ölümüne kadar ağzından tek bir politik cümle, rejim karşıtı bir söz duyulmadı ama şarkısı Rus milli marşından daha popüler oldu.

Bütün hayatı baskılayan, kontrol ve dizayn etmek bir rejimin karşısında deri ceket ve sigarasıyla durmak ve değişim demek bile politik bir isyana dönüşebilmişti.

Bir iktidar hayatın tamamını etkilemeye ve zorlamaya başladığında aslında büyük bir hata yapıyor, çünkü böylece artık bütün hayat siyasileşmeye başlıyor.

Siyasetin dışında kalanlar, apolitikler bile bir anda kendilerini siyasi tartışmaların içinde buluyorlar.

Biraz cesareti olanlar bu olan bitene bigane kalamıyor, taraf olmak, söz söylemek zorunda kalıyor.

Ve bu apolitik alandan yükselen itirazlar, profesyonel politikacıların sözlerinden, ideolojik pozisyonların bilindik itirazlarından daha fazla gürültü çıkarabiliyor, çünkü daha organik ve sahici bulunuyor.

Apolitik alandan yükselen siyasi sesler, bir iktidarın toplum üzerindeki baskısının artık ters tepmeye başladığına da işaret ediyor.

Türkiye’de son zamanlarda siyasi tartışmaların ortasına düşen sanatçılar da bugüne kadar açık siyasi tavırları ve protest eserleriyle bilinenler değil.

Bülent Ersoy, Sezen Aksu, Gülşen ve son olarak Tarkan...

Hiçbiri siyasi tartışmaların ortasına düşmeyi kendileri seçmedi. Ama siyasi atmosfer onların sadece müzik ve eğlence dünyasında mutlu mesut yaşamasına izin vermedi.

Bundan 10 yıl önce Gülşen’in ülkedeki en muhalif ve cesur sanatçılardan biri haline geleceğine kim inanırdı?

Ama toplumun artık kalıbına sığmadığı, nefes almakta zorlandığı zamanlarda elinde başka bir amaç için mikrofon olan sanatçılar da o mikrofonları siyasi itirazlar için kullanmaya başladılar.

Yani son tartışmada aslında esas mesele Tarkan’ın şarkısının sözleri değil, Tarkan gibi bir popüler kültür ikonunun siyasi bir sembol haline gelmesi...

Bu iktidar sahiplerine itirazların artık politik bir tartışmanın ötesine geçtiğini, organik bir toplumsal talebi arkasına aldığını söylüyor.

Tarkan, Gülşen bile bu itirazların sözcüsü olabiliyor.

Ama genelde iktidarlar yerin altından yerin üstüne çıkan bu sesi duymayı tercih etmezler.

Bu sefer de öyle oldu.

Onun yerine bilindik şarkıya devam etmek, Tarkan’ın FETÖ, CHP, HDP projesi olduğunu söylemek, klibindeki figüranlardan birinin KHK’lı bir öğretmen olduğunu çıkarıp göstermek daha iç rahatlatıcı.

Hala Rusya’da Victor Tsoi’nin bir CIA projesi olduğuna inananlar var.

En son Putin’in partisinden ulusalcı bir milletvekili olan Yevgeny Fyodorov bir video yayınlayıp şöyle demiş:

“Tsoi parlak bir şarkıcı, Sovyetlerde çok popüler bir yıldızdı. Ama birden daha önce söylemediği türden şarkılar söylemeye başladı. Araştırmalar sonucunda bu şarkıları ona Amerika’nın verdiği tespit edildi. Tsoi’nun arkasında CIA’in sadece bu iş için görevlendirdiği adamlar vardı. Onlar onla birlikte çalıştılar ve ona bu şarkıları verdiler.”

Ama herkese sökecek bu tanıdık siyasi suçlamaların apolitik alandakilere karşı işe yaraması kolay değil.

Siyasetçilerin onlardan başka zeminde ve başka bir dilde konuşan apolitik figürler, pop ikonlar karşısında şansları az.

Çünkü...

Çünkünün devamını 1990 yılında Victor Tsoi bir trafik kazasında öldüğünde Komünist gençlerin gazetesi Komsomolskaya Pravda’da çıkan yorumdan okuyalım:

“Ülkemizin gençleri için siyasetçilerden, yazarlardan daha değerliydi. Çünkü o hiçbir zaman bize yalan söylemedi, takkiye yapmadı.”

.21/02/2022 11:04

“Türkiye-İsrail ilişkilerini yıpratmaya çalışanlar...”

Geçen haftanın gözlerden kaçan heyecanlı polisiye haberini okumadan önce “CNC” nin ne olduğunu bilmek gerekiyor.

İlk karşımıza çıkan siteden okuyalım:

“CNC, İngilizce Computer Numeric Control ifadesinin baş harflerinin kısaltmasıdır. İnsan gücü gerektiren işleri kolaylaştırmak ve seri hale getirmek için tasarlanmış bir torna tezgahı türü olan CNC, "Bilgisayar Destekli Nümerik Kontrol" olarak isimlendirilir. Amacı takım tezgahlarının sayısal komutlarla ve bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. Günümüzde ise imalat yapılan hemen hemen her alanda CNC kullanılmaktadır. CNC tezgah kullanılan alanlar; Havacılık, Savunma, Otomotiv, Tüketim malları, Mobilya, Yedek parça...”

Türkiye’de CNC üretiminde önemli firmalardan biri de Çatalca’daki İstanbul Trakya Serbest Bölgesi’nde bulunan CNC İleri Teknoloji.

Firma Türkiye vatandaşlığı da olan 75 yaşındaki İsrail işadamı Yair Geller’e ait.

Artık geçen haftanın ilginç haberini Sabah gazetesinden okuyabiliriz.

Abdurrahman Şimşek imzalı bu önemli haber şöyleydi:

“İran İstihbarat Servisi, Mossad tarafından Kasım 2020'de arabası ile seyir halindeyken yapay zekâ destekli uzaktan kumandalı bir makineli tüfekle hedef alınarak öldürülen İran nükleer programının mimarı bilim adamı Muhsin Fahrizade'nin intikamı için harekete geçti. İranlı şebekenin hedefindeki isim ise Yair Geller (75) isimli İsrail asıllı işadamıydı.

Geller, havacılık-savunma sanayii, teknoloji, yazılım ve CNC tezgâhları üreten CNC İleri Teknoloji ve Mühendislik şirketinin sahibiydi. Geller'in hem Çatalca'da bulunan şirketi hem de Beşiktaş Serencebey'de eski MİT İstanbul Bölge Başkanlığı binasının yakınlarında bulunan ikameti, İranlı casusluk şebekesi tarafından adım adım izlendi ve fotoğraflandı. Ancak MİT'in karşı casusluk faaliyetlerinden sorumlu saha ajanları da İran suikast hücresini pasif takip yöntemleriyle adım adım izliyordu.

MİT'in tespitlerine göre, İran timinin Yair Geller'e yönelik keşif-istihbarat takibi bitmiş ve artık ikinci aşama olan suikast hazırlığına geçilmişti. Milli İstihbarat Teşkilatı, İsrail Gizli Servisi Mossad'la bu kritik bilgiyi paylaştı. İki istihbarat örgütünün Ankara'da gerçekleştirdiği üst düzey katılımlı gizli toplantıda, Yair Geller'e yönelik suikastın 13 yıldır gerilimli olan, ancak son dönemlerde tekrar geliştirilmeye başlanan İsrail-Türkiye ilişkilerini yıpratmak ve Muhsin Fahrizade'nin intikamını almak için planlandığı değerlendirildi.

MİT'in değerlendirme aşamalarından sonra nihai operasyon için düğmeye basıldı. Geçtiğimiz günlerde İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından 9 şüphelinin gözaltına alınması için operasyon düzenlendi.”

Bu haberden kısa bir süre önce bu kez ODA TV’de Toygun Atilla imzasıyla çıkan haberi okuyalım şimdi de:

“İran İstihbaratı, Türkiye'de bir süredir İranlı muhalif avına çıkmıştı. Ali Ghahramanihajtabad'ini de bu operasyonları Türkiye'de yönetmesi için görevlendirilen isimlerden biriydi. Bağlantılar sayesinde iki isme ulaştı. Biri Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nda görevli savcı Davut Yılmaz diğeri ise By Sağlam savunma sanayi şirketinin sahibi İhsan Sağlam'dı.
Hedefteki İranlı muhalif isimlerle ilgili operasyonların organizasyonunu bu ikili yapacaktı. İlk operasyonları bundan 8 ay önce Denizli'de yaşayan bir İranlıydı. Bu kişi, kaçırılarak Van'a götürüldü, ajanlara teslim edildi. Sınır ötesine İran'a çıkartıldı.

İran İstihbaratının hedefindeki 2. isim ise Zonguldak'ta yaşayan rejim muhalifi Shahnam Golshani'ydi. İran İstihbaratı hedef ismi savcı Davut Yılmaz ve İhsan Sağlam'a bildirdi. Planlar yapılacak, kaçırma işinde rol alacak kişiler belirlenecek ve operasyon yapılacaktı. 2021'de TSK'dan Albay rütbesi ile emekli olan Kamil Taşçı'nın yöneteceği aralarında polis, astsubayların bulduğu ekip kaçırma işini gerçekleştirecekti.

İhsan Sağlam'ın iş yerinde çalışan İranlı Morteza Soltan Sanjari Zonguldak'a giderek fizibilite yapacaktı. Kaçırma ekibinde görevli ekipte kız arkadaşları ve eşleri ile aile süsü vererek Zonguldak'a gidecekti.

Plan bu şekildeydi.

30 Ocak'ta İranlı Morteza Soltan Sanjari Zonguldak yolundayken kendisine gelen bir telefon, ekibin ve kendisinin takipte olduğu yönündeydi. Operasyon iptal edilecekti.

Oysa ki,
Milli İstihbarat Teşkilatı anbean takipteydi.

Operasyon için düğmeye basıldı. İranlı Morteza Soltan Sanjari gözaltına alındı.
Eş zamanlı yapılan operasyonla 11 kişi gözaltına alındı. Ekibin en önemli isimlerinden Anadolu

Adliyesi'nde görevli savcı Davut Yılmaz ise korona tedavisinde olduğu için gözaltına alınmadı. HSK'ya durumu hakkında bilgi verildi, evi gözetim altına alındı.

Dün mahkemeye çıkartılan aralarında iş insanı İhsan Sağlam, emekli Albay Kamil Taşçı, İranlı Behram Ebrahim, Tuğba Eren, polis memuru Mustafa Çiçek'in de bulunduğu 11 kişi tutuklandı.”

Ve bu Ekim 2021’de bu kez Van’daki bir başka İran casusluk operasyonu haberini ise bu kez Anadolu Ajansı’ndan okuyalım:

“Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Emniyet, İranlı eski bir askeri kaçırmaya çalışan ajan şebekesine suçüstü yaptı.
Alınan bilgiye göre, Van'da ikamet eden İranlı eski asker M.A'yı İran'a kaçırmak üzere gönderilen 2'si İran ajanı 8 kişi, MİT ve Van Emniyet Müdürlüğünün 24 Eylül 2021'deki operasyonuyla yakalandı.”

Peki, bu kadar kısa bir zaman dilimi içinde Türkiye’de İran istihbaratının faaliyetlerine yönelik ard arda bu kadar çok operasyon olması bir tesadüf mü?

Daha doğrusu bu operasyonların Türkiye’nin İsrail ile yakınlaştığı ve İran ile gerildiği bir döneme gelmesi tesadüf mü?

Türkiye dış politikasındaki sık sık güncellemeleri kaçıranlar için kısa bir özet geçmek gerekirse...

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, 9 Mart’ta Türkiye’ye gelecek. Öncesinde Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın başkanlığındaki heyet İsrail’e giderek Kudüs’te İsrailli mevkidaşlarıyla yüzlerin güldüğü görüşmeler yaptı, Herzog tarafından kabul edildi. İsrail gazetelerinde ziyaretle ilgili İbrahim Kalın’ın müzik kariyerinden bile bahsedilen pozitif yazılar çıktı. İsrail’in Türkiye’deki Hamaslıların faaliyetlerine son verilmesi gibi önşartlardan vazgeçtiği yazıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail doğalgazının Türkiye’de kullanılabileceğini hatta gazın Avrupa’ya geçişinin de sağlanabileceğini bile söyledi.

İsrail ile ilişkiler doğalgazınızı kullanırız seviyesine doğru çıkarken, İran ile ilişkiler ise kışın ortasında İran’ın Türkiye’ye giden doğalgazı azaltmasına neden olacak kadar gerilmiş durumda.

Şubat ayının başında Türkiye’nin Irak’taki Başika üssüne “Özgür Sincar” adlı bilinmeyen bir örgüt 18 roketle saldırdı. Bu örgütün İran’a bağlı Şii Haşd El Şaabi’nin paravan bir örgütü olduğu tahmin ediliyor. Uzun süredir Türkiye ile PKK arasındaki çatışmalar Şii milislerin kontrolündeki Sincar bölgesinde yoğunlaşıyor, PKK’nın burayı yeni bir Kandil olarak kullandığı biliniyor. Haşd El Şaabi, Başika üssüne saldırılar düzenlerken İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’un ziyaretinden önce Abu Dhabi’ye Yemende yine İran’ın desteklediği Husiler roketli saldırılar düzenlediler. O saldırılardan kısa bir süre sonra Abu Dhabi’yi önce İsrail Cumhurbaşkanı, ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ziyaret etti.

Yani bölgemizde ittifaklar hızla değişiyor.

Türkiye, dış politikada İsrail’e ve BAE’ye yaklaşıp, İran’dan uzaklaşırken Türkiye’de ard arda İran istihbaratına yönelik operasyonlar yapılıyor.

Bu operasyonların MİT-MOSSAD işbirliği sonucu olduğuna dair de güç emareler var.

O halde son haberi de Şalom’dan okuyalım:

“İsrail´in Channel 12´sinin haberine göre, İsrail İstihbarat Teşkilatı (Mossad) son 2 yılda Türkiye´deki İsrail vatandaşlarına yönelik 12 terör saldırısının engellemesine yardım etti.”

Yani hala birileri Türkiye iç politikasında olan biten her şeyi Yahudi komplosuyla, Mossad’la, dış güçlerle açıklamaya devam ede dursun, Türkiye istihbaratı ve MOSSAD İran’a karşı ortak operasyonlar yapıyor.

Bu operasyonların haberini yapan iktidara yakın gazeteler, İran’ın amacının “Türkiye-İsrail ilişkilerini rayından çıkarmak...”, “Türkiye-İsrail ilişkilerini yıpratmaya çalışmak” olduğunu yazıyorlar.

Muhtemelen 9 Mart’ta Türkiye’ye gelecek İsrail Cumhurbaşkanı’nın gezisine karşı çıkacaklar, Doğu Kudüs’teki Şeyh Cerrah Mahallesi’nde yerleşimcilerin evlerinden çıkardığı Filistinlileri hatırlatacak olanlar da “Türkiye-İsrail ilişkilerini rayından çıkarmak...”, “Türkiye-İsrail ilişkilerini yıpratmaya çalışmak” gibi suçlamaları duyabilir.

Nitekim bu yakınlaşmayı eleştiren Saadet Partisi milletvekili Abdülkadir Karaduman, adından hiç bahsetmemesine rağmen karşısında bir anda Cübbeli Ahmet’i buldu.

Cübbeli, iktidarın bu yakınlaşma yüzünden İslami çevrelerde eleştirileceğini önceden anlayıp ön aldı, Saadet Partisi’ne “HDP ve PKK'nın arkası Siyonizm'e dayanmıyor mu, kimi kandırıyorsunuz!” diye çıkıştı.

Yani müzik değişti ve dans da değişiyor.

Her müziğe göre dans etmeye artık alışmış olanlar herhalde buna da ayak uyduracaklar. Hatta ileri gidip bu yakınlaşmayı eleştirenleri devletin ali çıkarlarını düşünmemekle, hayal perestlikle, hatta antisemitizm bile suçlayabilirler.

Ama iktidara büyük manevi ve İslami değerler atfedenler, bir siyasi iktidara ümmetin son umudu gibi kaldıramayacağı yükler yükleyenler için bu pragmatizm belki bir uyanma ve aydınlanma vesilesi olabilir.

O yüzden hem müziğin hem de dansın değiştiğinin farkına varamayanları uyaralım ki kimse yanlışlıkla kimsenin ayağına basmasın...

23/02/2022 13:50

Peki neden bu kadar Rusyacılar?

2017 yılında 90 yaşında hayatını kaybeden Zbigniew Brzezinski, sadece Başkan Jimmy Carter’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı değildi, son yüzyılın en önemli Sovyetler ve Rusya uzmanlarından da biriydi. Masterını Sovyetlerdeki milletler, doktorasını Lenin ve Stalin üzerine yapmıştı.

Uzun yıllar Colombia Üniversitesi’nde Komünizm çalışmaları merkezinin başında yer aldı. JFK, Johnson gibi başkanlara danışmanlık yaptı. Demirperde’nin Orta ve Doğu Avrupa ülkeleriyle iyi ilişkiler kurarak Sovyetleri çevreleme, Afganistan’ı işgal eden Ruslara karşı mücahitleri destekleme fikirlerinin babasıydı.

Bu Sovyet ve komünist karşıtlığının şahsi bir arka planı da vardı.

Brzezinski, Polonya kökenli olarak bilinse de aslen bugün Ukrayna sınırları içinde ve soyadının geldiği Brzezany’liydi.

Yarım asır boyunca SSCB’yi izlemiş, bu yıllardaki bütün komünist liderlerle, ardından Gorbaçov ve Yeltsin ile de tanışmış olan Brzezinski, devlet başkanı seçildikten sonra Putin’le de bir araya gelmişti.

2014 yılında Putin, Kırım’ı yine bugünkü gibi bir oldu bittiyle işgal ettiğinde mikrofonlar, artık 86 yaşında olan Brzezinski’ye uzatıldı.

Euronews, Putin’in bu hamlesinin onun için bir sürpriz olup olmadığını sordu.

Brzezinski soruya Putin’den duyduğu bir tespit ile cevap verdi:

"Hayır, hiç değil, çünkü bize 'Sovyetler Birliği'nin çöküşü 20. yüzyılın en büyük felaketidir' gibi şeyler anlatmıştı. Bunun ne anlama geldiğini bir düşünün: Birinci Dünya Savaşı’nda milyonlarca insan öldü. İkinci Dünya Savaşı’nda milyonlarca insan öldü, artı Holokost oldu. Soğuk Savaş tüm insanlık için nükleer bir felaket olasılığıydı. Ama hayır, hayır, bunların hiçbiri KGB’de gizli polislik yaptığı devletin ortadan kaybolması kadar önemli değildi onun için. Putin, Sovyetler Birliği'ni yeniden inşa etmek istiyor. Ve Ukrayna onun için bir hedef. Ukrayna'yı alabilirse, bu surda bir gedik açmış olacak."

Brzezinski, 8 yıl önceden bugünlerde yaşanacakları da tahmin etmişti:

“Euronews: Rusların iyi satranç oyuncuları olduğunu biliyoruz...

Brzezinski: Bazıları; bazıları çok kötü.

Euronews: Ama şimdi Putin satranç tahtasını duvara fırlatıyor gibi görünüyor. Ne yaptığını biliyor mu? Ukrayna için bir plan mı izliyor?

Brzezinski: Pekala, kesinlikle bir hesabı takip ediyor, ama bana göre oldukça kısa vadeli bir hesap. Örneğin, Kırım'a gönderdiği askerlerini bir şekilde Mars'tan gelen insanlar olarak gizledi: Bu biraz mafyanın yüzleri kapalı birini öldürmek için gangsterler göndermesine benziyor. Tamam, peki bu ne sağlıyor? Rusya'dan geldiklerini herkes biliyor ama yine de bunun inkar edilebilirliği var. Tahminimce, bunu yaptığında daha ileri gitme olasılığını düşünüyordu. Genel olarak Ukraynalılardan bir tepki gelmezse ve Batı'dan bir tepki gelmezse, Doğu Ukrayna'da bu numaralarını yapabilir, ilçe ilçe ele geçirebilir ve sonunda Ukrayna'yı parçalayabilir ve ardından kendi seçeceği bir hükümeti empoze edebilir Kiev'e."

https://www.euronews.com/2014/03/07/putin-wants-to-rebuild-ussr-with-ukraine-brzezinski

8 yıl sonra bugün her şey tam da Brzezinski’nin tahmin ettiği gibi oluyor.

Putin, 2008’de yine oradan buradan “meşru” gerekçeler üretip Abhazya ve Güney Osetya’yı işgali, 2014’de “referandum sonucu böyle ne yapalım” diyerek Kırım’ı ilhakı, neredeyse Suriye’yi kolonileştirmesi ve en son “şu teşkilatın şu maddesine dayanarak yönetim bizi çağırdı” deyip Kazakistan’da rejim değişikliğini engellemesi gibi, Batı’nın bütün bu hamlelerindeki ataletine ve savaşı göze alamayacak konforuna da güvenerek Sovyet imparatorluğu hayallerini süsleyen Ukrayna’ya Donbass bölgesinden giriyor.

Aslında haftalar önceden ABD ve İngiliz istihbaratının tespit ettiği, Biden ve Jonhson’ın açıklamalarıyla deşifre ettiği plan adım adım işliyor.

Sınıra yığılan askerler, bir anda arabalarda patlayan bombalar, sivillerin Rusya’ya göç edeceği haberleri, Rus ayrılıkçı liderlerden gelen “güvenliğimiz tehlikede bizi tanıyın” çağrıları, büyük bir TV showuyla alınan mazlum ırkdaş ve dindaşları tanıma kararı ve nihayet “barış gücü” gönderme kararnamesi...

Ama haftalardır bağıra çağıra gelen bütün bu adımlar, Batılı başkentlerden yapılan uyarılar, Ukrayna sınırına yığılan 160 bin Rus asker bile Putin’in gözünü Ukrayna’ya diktiğine Türkiye’de sağ, sol, milliyetçi, ulusalcı, İslamcı kanaat önderlerini bir türlü ikna edemedi.

ABD ve İngiltere’nin Putin’in işgal niyetini açıkladığı her yeni istihbari bilgi, işgal için verdikleri her tarih, Putin’in iyi niyetinden şüphe etmeyen bu kesimler tarafından koro halinde “NATO savaş için kışkırtıyor” tepkisiyle karşılaştı.

Yine ezbere emperyalizm lafları, Batı’nın bitmek bilmez oyunları, Ukrayna üzerindeki planları, kof bir narsisizmden ibaret “asıl hedef Türkiye” aforizmaları havalarda uçuştu.

Sonra Putin çıktı, kendisinin bu emperyal vizyonunu kabul etmek istemeyenleri tekzip edercesine, canlı olarak yayınlattığı Ulusal Güvenlik Zirvesi’nde yakın adamlarıyla Donetsk ve Luhansk bölgelerinin bağımsızlığını güya tartışma showu yaptı.

Görüşünü sorduğu istihbarat şefi heyecandan “Donetsk ve Luhansk’ın Rusya’ya ilhakını kabul ettiğini” söyleyince, planın bir sonraki aşamasını ele verdiği için onu azarladı.

Savunma Bakanı Şoygu, 2003’de Irak’ı işgal etmek için ABD Savunma Bakanı Colin Powell’in BM’de söylediği yalanın aynısını tekrarlayıp “Ukrayna, İran'dan önce nükleer silah elde edebilir” dedi.

Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, “Bu saldırı Slavlara, Ortodokslara ve Ruslara karşı bir saldırıdır” diye “Esenyurt düşerse, Kudüs düşer” diyen AK Parti Esenyurt belediye başkanı gibi konuştu.

Sonra yetmedi, Putin hala niyeti bozduğundan şüphe edenleri ikna için canlı yayında revizyonist bir tarih dersine dönen ulusa sesleniş konuşmasını yaptı.

Türkiye’de benzerini yapanlara “dinci, fesli, neo-Osmanlıcı, Turancı, yayılmacı, mezhepçi” denilen din, ırk temelli bir tarihsel haklılık iddiasıyla Ukrayna’nın arsasından hak iddiasında bulundu.

“Ukrayna kendi tarihimizin, kültürümüzün ve manevi alanımızın ayrılmaz bir parçasıdır” deyip ata topraklarını Rusya’dan kopardıkları için Türkiye’deki en azılı anti-komünistten duymadığımız bir öfkeyle Lenin ve Bolşevikleri suçladı.

“Bolşevikler, Rus imparatorluğunu yok etti. Lenin, Rus devlet geleneğini yok etti. Rusya tahrip edildi.
Sosyalizm, demokrasiden öte bir sistem yaratmak istedi. Ama olan Rusya'ya oldu. Yıkılması kaçınılmaz bir düzen kuruldu, ve bu sistem yıkılınca topraklarımız başka devletlere verildi.
Ukrayna diye bir ülke yoktu. Ukrayna, Lenin'in eseridir ve varlığını komünizme borçludur. Sovyetler dağılırken komünizm bitti denildi, ama asıl şimdi bitiyor.

Bolşevikler, Rus Çarlığı toprakları üstünde birçok devlet kurdu. Bu devletler, Rus'yanın kaynakları ve Rusların kanıyla kuruldu.

Lenin ve Stalin, tarihsel Rus topraklarını aldı ve başka uluslara verdi. Hukuki temelleri olmayan devletler kuruldu, vatandaşlık tanımlarında karmaşalar yaşandı. Bunun sonuçlarını bugün dahi görebiliyoruz.

Her ulusun milliyetçiliğini desteklemeye gerek yok. Ama Bolşevikler bunu yaptı. Her ulusun milliyetçiliğini desteklediler. Şimdi tarihi Rus toprakları üstünde kurulan eski Sovyet cumhuriyetlerinde bir Rus düşmanlığı görüyoruz. Şu anda Ukrayna'da bir rejim var. Milliyetçi, Rus karşıtı bir rejim. NATO tarafından destekleniyor” dedi.

http://en.kremlin.ru/events/president/news/67828

Hatta Ukrayna’yı bir nevi nankörlükle suçlarken “18. Yüzyılda Ukrayna şehirlerini, Karadeniz kıyısını Türklerden biz koruduk” bile dedi.

Sadece son tarihsel referansı bile herhangi bir Batılı lider bir konuşmasında yapsaydı; Sevr haritaları, Osmanlı bayrakları, haçlı zihniyeti laflarıyla ayağa kalkacak ulusalcı, milliyetçi, İslamcı yerli ve millilerin hiç umurunda bile olmadı.

Hala Batı’nın Putin karşısında pısırık kalmasını kutluyorlar, Rusya’nın Ukrayna girişi için kışkırtma diyorlar, Batı’nın 500. kez bittiği tezlerine bunu delil yapıyorlar.

Putin, Ukrayna’yı Rusya’dan kopardıkları için Lenin’e, Stalin’e, Bolşeviklere tonlarca laf saydı ama Türkiye’deki sosyalistlerin önemli bir kısmı ancak “Putin’in ipin ucunu kaçırdığı” söyleyip, ona teessüflerini bildirebildi, ardından kaldıkları yerden bütün dünyada pısırık kaldığı için eleştirilen NATO’ya “terör örgütü” demeye, “Amerika emperyalizmi savaş istiyor” sloganları atmaya devam ettiler. Putin’in saklamadığı yayılmacılığı onlara yine emperyalizm gibi gelmedi. Lavrov’un fanatik bir Rus Ortodoks milliyetçisi gibi konuşmasından da rahatsız olmadılar.

Peki nerden geliyor Rusya sevgisi?

Neden Lenin’e, Bolşeviklere, Stalin’e öfke kusan Putin onlara hala SSCB Genel Sekreteri yoldaş Putin gibi, neden Ukrayna’yı tarihi, dini, etnik gerekçelerle işgal etme isteğini saklamayan Rusya onlara Batı emperyalizmine karşı mücadele eden bir üçüncü dünya ülkesi, mazlum milletlerin sözcüsü gibi, neden “tarihte Türklerin istilasından sizi koruduk” lafını eden bir lider onlara güvenilir müttefik, Batı’ya kök söktüren Doğu’nun evladı gibi geliyor?

Putin’in Rusya’nın Güney Osetya’da, Kırım’da, Suriye’de, Kazakistan’da ve en son Ukrayna’da örnekleri ortada olan apaçık emperyal vizyonu ve yayılmacılığı neden onlara koymuyor da konuyu yine hızlıca Irak’tan, Afganistan’dan bile kaçarak çekilen Amerikan emperyalizmine getirip sloganlar atmaya başlıyorlar?

Daha üç yıl önce sırf mesaj vermek için 35 askerimizi öldürmekten çekinmemiş bir devlete açılan bu sonsuz kredinin sebebi ne?

Bu tuhaflıklar bizi Türkiye’deki solculuk, ulusalcılık, İslamcılık ve milliyetçiliğin ortak paydasına çıkarıyor:

Batı karşıtlığı.

Mesele Rusya’yı ve Putin’i sevmek değil, Batı’dan nefret etmek.

Yani Hubb-u Ali’den değil, buğz-u Muaviye’den....

Batı karşıtlığı, modernleşme tecrübemizin ürettiği tarihi travmalardan gelen bir verili ve tartışma dışı üst pozisyon.

Rusya ile daha uzun ve kanlı bir savaş tarihimiz olmasına rağmen, Batı ile girilen kültürel ve ideolojik gerilim varoluşsal bir anlam katıyor bu ideolojilere. Bir nevi hepsinin kurucu-dışarısı oluyor.

Batı karşıtlığını vatanseverlik, yurtseverlik, yerlilik, millilik, solculuk, İslamcılık zannediyorlar.

Bu nefretle o kadar mutlular ki başka ülkelerin de yayılmacı, emperyalist amaçlar güdebileceğini düşünemiyor, Rusya ve Putin’in Batı’ya gol atmasından haz duyuyorlar.

Bunun Türkiye’ye, insanlığa, barışa maliyetini Lenin ve Stalin’e vatan topraklarını peşkeş çeken hain muamelesini, Ortodoks-Slav milliyetçiliğini, Türk istilası laflarını gözleri görmüyor.

Batı ve ABD karşıtı olan her şey gözlerine güzel, yerli, milli, anti-emperyalist görünüyor.

Batı karşıtlığı artık üzerinde bile düşünülmekten vazgeçilmiş ideolojik bir klişe, bir duygu hali, ulusal his, kıskançlık ve nefret arasında gidip gelen bir feveran.

Lenin’e en azılı anti-komünistten daha sert yüklenen Putin’i tutan solcularımız, canlı yayında tarihten Türk düşmanlığı yapan, Kırım’ı işgal etmiş, Suriye’de Müslüman kanı dökmüş, Mehmetçiklerin ölümüne neden olmuş Putin’i tutmayı yerlilik ve millilik zanneden ulusalcılarımız, milliyetçilerimiz, aynı Slav ve Ortodoks milliyetçiliğiyle Bosna’yı, Çeçenistan’ı kana bulamış Rusları Batı’ya karşı ehveni şer gören İslamcılarımız var.

O yüzden de Çin, Fransız Komünist Partisi, Bernie Sanders, Alman Sosyal Demokratları, Yeşiller bile Rusya’nın bu yayılmacılığını kınarken Türkiye’den bir zamanlar sağcıların komünistleri yermek için söyledikleri Moskofçuluk tespitini haklı çıkaracak sesler yükseliyor.

Neyse ki Putin, Türkiye’de bu kadar çok seveni olduğunun pek farkında değil.

.26/02/2022 19:22

Putin neyi temsil ediyor?

Putin’in Ukrayna’yı istilası başladığı günlerde Amerikalı aşırı sağcıların yıllık konferansı AFPAC (The America First Political Action) Florida’da başlamıştı.

Cumhuriyetçi siyasetçilerin, aşırı sağcı yorumcuların büyük çoğunluğu genç katılımcılara seslendiği konferansta 47 yaşındaki Cumhuriyetçi Parti senatörü Marge Greene, kürsüye 98 doğumlu genç neslin en ateşli ırkçı, aşırı sağcı yorumcularından Nick Fuentes’i çağırdı.

Fuentes, “Gizli sosumuz Amerika çoktan onları unutsa da beyaz Amerikan erkekleri” diyerek coşturduğu kitleye sonra şöyle seslendi:

“Bilirsiniz işte Amerika hakkında diyorlar ya “çeşitlilik bizim gücümüzdür.” Güç mü? Çin'e bakıyorum, Rusya'ya bakıyorum. Bu arada Rusya için bir alkış alabilir miyiz?”

Bu çağrı üzerine büyük bir alkışın koptuğu salondakiler “Putin, Putin” diye tempo tutmaya başladılar.

Yine Cumhuriyetçi Parti’den senato adayı olmuş başka bir genç kadın da Putin’in dindarlığını övdü, “Hristiyan değerlerine bağlılığı yüzünden kendisini Biden’dan çok Putin’e yakın hissettiğini” söyledi.

Sadece genç aşırı sağcı Amerikalılar Putin’e hayran değiller.

Trump, Ukrayna istilası için Putin’e “dahi” dedi, eski CIA Başkanı ve Dış İşleri Bakanı Pompeo, Rus kanalına çıkıp Putin’i övdü. Fox News’ın meşhur sağcı yorumcularından Tucker Carlson Rusya’nın Ukrayna işgalini meşrulaştıran konuşmalar yaptı. Aşırı sağcıları ve Trump’ın fikri önderi Steve Bannon “Ukrayna zaten hayali bir devlet” diyerek Putin apolojisi yaptı.

Amerikalı yeni nesil Cumhuriyetçilerin bir zamanlar geleneksel Cumhuriyetçilerin baş düşmanı olan Rusya’nın Rus milliyetçisi liderine bu kadar bayılması buradan bakınca tuhaf bulunabilir. Amerikalı solcu yönetmen Oliver Stone’un da Putin hayranı olduğunu hatırlayınca daha da tuhaflaşıyor.

https://twitter.com/BenLorber8/status/1497407269587206144?s=20&t=eBp6HgGaDpGat5vw8per7w

Ama seçim kampanyasının sürdüğü Fransa’daki Putin hayranlarını görünce o kadar tuhaf gelmiyor.

Le Penler zaten ailece Putinciydiler. Marienne Le Pen, Putin’in Ukrayna’ya gireceği iddialarına günlerce saçmalık dedikten sonra Putin dediğini yapınca şimdi de “Ama NATO” demeye başladı.

Ondan bile aşırı sağcı cumhurbaşkanı adayı Zemmour ise “Putin bize benzer, Fransız olabilirdi. Medya Putin’i saldırgan göstermeye çalışıyor. Putin nefsi müdafaa yapıyor. Hem o Yeltsin gibi alkolik, Gorbaçov gibi zayıf değil” diyerek savundu Putin’i.

Tam olarak bizdeki ulusalcılığın Fransa’daki karşılığı olan Melenchon da fikirdaşı TELE1 yorumcuları gibi “Asıl saldırgan ABD ve NATO’dur” dedi.

Peki nasıl oluyor da Putin’in ABD’li aşırı sağcılardan Venezüellalı, Nikaragualı komünistlere, Hristiyan değerlerine bağlılığını takdir edenlerden Fransız laik ulusalcılarına tabii Türkiye’de neredeyse hiçbir konuda anlaşamayan komünist, ulusalcı, Kemalist, İslamcı kesimlerden bu kadar seveni olabiliyor?

Putin, eski bir KGB ajanı, ölmüş imparatorluğunu yeniden ihya etmek isteyen bir Rus milliyetçisi ama bunlara baş koymuş bir dava adamı da değil.

90’lardaki ilk siyasi görevi olan St. Petersbourg Belediye Başkanlığı’ndan bu yana kurduğu yolsuzluk şebekesiyle Rusya’daki oligarkları tek tek tasfiye edip yerine kendi adamlarını geçirmiş bir çeşit mafya liderinden bahsediyoruz.

İdealist bir siyasetçi de sayılmaz. En son Navalny, Karadeniz kıyısındaki safiye şehirlerinden Gelencik’te yaptırdığı gizli sarayı ortaya çıkarmıştı.

7800 hektarlık bir alan üzerine inşa edilen 17. 692 metre kare sarayın içinde 300 hektar üzüm bağı, şarap imalathanesi, helikopter pisti, sera, istiridye çiftlikleri, liman, kilise, amfi tiyatro, çay evi, gece kulübü ve yer altında kurulmuş bir buz hokey pisti bile vardı.

Yani karşımızda para, lüks, şatafat seven bir oligark, pek çok gazetecinin, muhalif siyasetçinin öldürülmesinin, zehirlenmesinin arkasındaki bir diktatör var.

Fakat keşke mesele bu kadar basit olsa.

Putin, çok basit bir fikri çizginin dünyadaki en karizmatik lideri: Liberal demokratik değerler karşıtlığının...

Komünizmden nefret eden bu eski KGB ajanı belki komünist değil ama imparatorluğunu parçalamış, onlara diz çöktürmüş Batı’dan ve onun liberal demokrasi değerlerinden nefret ediyor.

Evet liberal değerler onun gibi yolsuz diktatörlerin iktidarını ve saltanatını bitireceği için nefret ediyor ama zamanın ruhu da onun yanında.

Çünkü liberal demokratik değerler dünyada bir krizde. Ortaya çıkan sorunlar yüzünden artık kitleleri o kadar heyecanlandırmıyor. Sadece popülist liderler iktidara gelmedi, popülist fikirler de diğer anaakım partileri değiştirdi. Woke kültür, cancel kültür gibi aşırılıklar liberal değerleri parodileştirdi, karşısındaki muhafazakar itirazları yükseltti. Mülteci meselesi gibi zor sorunları liberal değerler çözemedi, aşırı sağcı çözümler popülerleşti. Darbe yapan generallerin hemen bağıra basıldığı, gazeteci doğrayan şeyhlerin meşruiyetini kolayca kazanabildiği uluslararası düzen de liberal değerlerin yüceltildiği günlerin uzağında.

Putin, bu açığı iyi gördü, bu tersine rüzgarı arkasına aldı, Avrupa ve ABD’deki aşırı sağ ve aşırı sol popülist hareketleri destekledi, onlarla iyi ilişkiler kurdu, güvenilir kaynakların yazdığı gibi onları finanse etti, medyasıyla propagandalarını yaptı hatta istihbari operasyonlarla demokratik ülkelerin içişlerine müdahale bile etti.

Zaman zaman da yaptığı çıkışlarla liberal demokrasiye olan öfkesini dile getirdi.

En meşhuru 2019’daki G-7 toplantısı öncesi Financial Times’a verdiği röportajdı.

https://www.ft.com/content/670039ec-98f3-11e9-9573-ee5cbb98ed36

Liberalizmin kalelerinde olan İngiliz gazetesine “liberal değerlerin artık hükümsüz hale geldiğini” söyledi.

Çünkü bu değerler batı ülkelerinde yaşayan birçok kişi tarafından reddediliyordu.

Örnek olarak da Merkel'in sığınmacılara karşı liberal politikalarını gösterdi:

"Liberal düşünce hiçbir şey yapılmaması gerektiğini varsayar. Sığınmacılar istediği gibi öldürebilir, çalabilir ve tecavüz edebilir çünkü sığınmacıların hakları korunmalı. Hangi haklar bunlar? Her suçun bir cezası olmalı. şte bu yüzden liberal düşünce hükümsüz hale geldi. Halkın çoğunluğu için bir çıkar çatışması haline geldi"

Putin, homofobik olmadığını, ama "batının eşcinselliği kucaklama hevesini" 'aşırı' bulduğunu da bu listeye ekledi. Liberal çevrelerin Katolik kilisesinin problemlerini kiliseyi yok etmek için kullandığını da söyledi.

Putin’in liberal demokrasiye karşı bu açık savaşına bir süredir Çin de yüksek sesle katılıyor. Çinli siyasetçiler ve Çin medyası Batılı insan hakları değerlerini ve liberal demokrasiyi yeren, kültürel relativizm tezini savunan çıkışlar yapıyorlar

En son iki ülkenin Dışişleri Bakanları Biden’ın Demokrasi Zirvesi’ne davet edilmeyince ortak bir mektup yazdılar ve liberal demokrasi karşıtı bu fikirlerini daha büyük bir özgüvenle savundular:

“Demokrasi, birden çok şekilde uygulanabilir ve demokrasiye ilişkin hiçbir modelin her ülkeye aynı şekilde uyması beklenemez. Bir ülkenin demokrasi yolunda takip ettiği yöntemlerin işe yaraması, bunların o ülkenin gerçekleriyle örtüşmesine, zamanın gerçeklerine uygun olmasına, aynı zamanda da ekonomik alanda kalkınma, toplumsal alanda istikrar ve ilerleme ve insanlar için daha müreffeh bir yaşam sunmasına bağlıdır... Benzer şekilde, hiçbir ülkenin, dünyanın geniş ve çeşitli siyasi yapısını tek bir kıstas üzerinden yargılama hakkı yoktur. Başka ülkelere renkli devrimlerle, rejim değişiklikleriyle ve hatta güç kullanarak farklı bir siyasi sistem dayatmak uluslararası hukuka aykırıdır ve açıkça anti-demokratiktir.”

https://serbestiyet.com/haberler/ceviriler/ceviri-demokrasi-zirvesine-cagrilmayan-rusya-ve-cinin-abd-buyukelcileri-halklarin-demokratik-haklarina-saygi-duyulmali-76570/

Ve son olarak Putin Ukrayna ile ilgili yaptığı konuşmalardan birinde de şöyle dedi:

“Batı kendi çıkarları için kendi yanlış değerlerini bize dayatarak bizim geleneksel değerlerimizi yok etmeye çalıştı. Bu değerler kendi ülkelerinde de dejenerasyona yol açtı. Çünkü bu değerler insan doğasına da aykırı. Ama bunu yapamayacaklar. Kimse bunu başaramayacak.”

Putin, konuşmasında Ukrayna işgalinden tarihin bir dönüm noktası olarak da bahsetti.

İşgali duyurduğu ilk konuşmasında da Rus tarihinin revizyonist bir yorumunu yapmış, emperyal heveslerini kültürel, dini, tarihsel haklılık iddialarıyla gerekçelendirmişti.

Yani karşımızda sadece ülkesinin sınırlarını genişletmek isteyen Rus milliyetçisi bir diktatörden fazlası var.

Bu söylediklerini hayata da geçiriyor.

Kendisini neredeyse ebedi başkan statüsüne kavuşturan bir anayasa değişikliğini Duma’dan geçirdi. Yabancı Ajanlık yasası denen bir yasayla muhalif herkesi ve sivil toplum örgütlerini ajan ilan etme yetkisine sahip oldu. Navalny’ye yaptıkları, Kazakistan’da halkın isyanını bastırması bu fikriyatın pratikteki son örnekleriydi.

Onun gözünde muhalefet beşinci kol faaliyeti, devrimlerin hepsi Sorosçu turuncu devrim, liberal değerler Hristiyan değerleri ortadan kaldırma çabası, İslamcılar terörist, LGBT’ler zaten dejenerliğin simgesi...

Bu fikirlerin sadece ona has olmadığını gayet iyi biliyoruz.

Dünyada büyük yaralar alan, eski ihtişamlı günlerini ve ikna ediciliğini kaybetmiş liberal demokrasi değerlerine meydan okuyan, dünyadaki aşırı sağ, aşırı sol bütün popülist hareketleri destekleyen, seçimlere müdahaleden, siber saldırılara, siber casusluk faaliyetlerinden medyayı operasyonel olarak kullanmaya kadar her yolu deneyen akıllı bir düşman var karşımızda.

Güçlü erkek, pragmatik lider, iş bitirici adam hatta sistematik yolsuz lider profili pek çok siyasetçi için rol model.

Kendisine benzeyen dünyanın her yerinde soldan sağa, sosyalistten milliyetçiye liberal değerlere karşıtlıkta birleşen müttefikleri var.

Onun karşısında ise zayıflamış bir Batı ittifakı, konfor içine gömülmüş bir Avrupa, parçalanmış, kafası karışık bir ABD, eski heyecanını kaybetmiş, popülist hareketler karşısında bocalayan, taviz veren liberal demokratik siyaset var.

Yani mesele sadece Ukrayna değil. Mesele sadece askeri bir saldırganlık da değil.

Putin’in istilacılığına gelen destekler karşımızda daha geniş bir ittifakın olduğunu gösteriyor.

Dünyadaki liberal demokratik değerlerin artık kendini saklamayan ciddi ve tehlikeli bir düşmanı var.

.28/02/2022 10:38

Putin’in büyük dehası!

Kaliningrad, Rusya'nın Rusya ile kara bağlantısı olmayan, Litvanya ile Polonya arasında kalmış Baltık Denizi kıyısındaki şehri.

Dün Kaliningrad’ın Valisi Alikjanov, Twitter hesabından bir harita paylaştı.

Harita Moskova’dan kalkan bir Rus uçağının Kaliningrad’a gelebilmek için kat etmesi gereken yeni rotayı gösteriyordu.

Yeni rotaya göre bir Rus iç hatlar uçağı Moskova’dan Kaliningrad’a gidebilmek için Baltık Denizi’ne kadar çıkıp, oradan uluslararası hava sahasını kullanarak Kaliningrad’a ulaşabiliyordu.

Yolculuğu bir saat uzatan bu rota değişikliğinin sebebi Rus uçaklarına Avrupa’da kapatılan hava sahaları.

Henüz Avrupa Birliği, hava sahasını kapatma kararı vermeden İngiltere ile birlikte Rus uçaklarına hava sahalarını ilk kapatan ülkeler listesi de oldukça dikkat çekiciydi:

Litvanya, Letonya, Estonya, Polonya, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Romanya, Slovenya, Slovakya, Finlandiya...

Böylece Belarus dışında Rusya’ya hava sahasını kapatmamış Avrupa kıtasında komşusu kalmadı.

Finlandiya dışındaki bu ülkelerin bir ortak özellikleri daha var:

Hepsi 1991’den önce ya SSCB içindeki cumhuriyetlerdi ya da Doğu Bloku’nun içindeydiler.

Yani bundan 30 yıl öncesine kadar her kararları öncesi yüzlerini önce Moskova’ya çeviren ülkelerdi.

Bu ülkeler sadece hava sahalarını eski yoldaşlarına kapatmakla kalmadılar.

Üyesi oldukları NATO’yu da üye devletlerden biri, güvenlik riski altında olduğu durumlarda imdat çekici olan 4. maddeye dayanarak toplantıya çağırdılar.

Rusya’nın Ukrayna istilasının başlamasından bu yana bu eski Sovyet cumhuriyetleri ve Doğu Bloku ülkelerinde büyük protesto gösterileri oluyor.

Özellikle de askeri olarak alarm durumuna geçen Baltık ülkelerinde.

Bütün tarihleri Rusya ve Almanya arasında ezilmekle geçmiş Litvanya, Estonya ve Letonya’da halk günlerdir sokaklara çıkıyor ve Rusya’yı protesto ediyor.

Bu üç ülke, üyesi oldukları NATO’dan askeri takviye de istedi.

Yine bir zamanlar Sovyetler içinde bir cumhuriyet olan, Stalin’in memleketi Gürcistan’da da ülke tarihinin en büyük yürüyüşlerinden biri Rusya’yı protesto için yapıldı.

2008’de Rusya’nın işgalciliğinden nasibini almış ülkede Rusya ve Batı ittifakı arasında gidip gelen siyasi kutuplaşmada Batı ittifakından yana olanlar moral üstünlüğü ele geçirmiş durumda.

Eski Doğu Bloku ülkeleri Bulgaristan ve Romanya’da da hükümet yetkilileri Rusya’yı kınayan sert açıklamalar yaptı, Rusya Büyükelçilikleri önünde günlerdir protestolar sürüyor.

Avrupa Birliği’nde Putin’in en yakın dostlarından olan yine eski Doğu Bloku ülkesi, 1968’de başkenti Sovyet tankları altında ezilmiş Çek Cumhuriyeti’nin popülist lideri Milos Zeman bile Rusya’yı sert ifadelerle kınayan sözler söyledi, ülkedeki tarihi Rusya karşıtlığı yükselmiş durumda.

Putin’in bir diğer yakın dostu Orban sessizliğini koruyor ama AB yaptırımlarına yönelik blokajını sürdüremedi.

Putin’den izinsiz adım atmayan Aliyev’in rejimden izinsiz kuş uçurtmadığı Bakü’de bile Rusya’yı protesto için büyük bir gösteri oldu.

Yaptırımlara henüz katılmamış, Rusya’nın Avrupa Konseyi oylamasında çekimser kalan Rusya’nın NATO içindeki yakın müttefiklerinden Türkiye, işgali ilk günden kınadı, Boğazları kapatma noktasına geldi.

Hava sahasını Rusya’ya ilk kapatan komşu ülkelerden biri de Finlandiya.

Daha önemlisi 70 yıldır NATO ile Rusya arasında tampon ülke olan Finlandiya’nın Ukrayna’ya model olarak gösterilen “Finlandizasyon” devri de Putin’in Ukrayna’yı istilasıyla bitiyor olabilir.

Ülkede uzun yıllar boyunca herkesin desteklediği tarafsızlık siyasetini artık Finli solcular bile savunamıyor, Ukrayna’dan sonra NATO üyeliğine destek patlama yapmış durumda.

5.5 milyon nüfusa sahip ülkede sadece 5 gün içerisinde 56.264 kişi ülkenin NATO üyeliği için bir referandum yapılmasına yönelik yasa tasarısına imza attı. 2012’de yapılan anayasa değişikliği uyarınca 50.000’den fazla imza toplanması durumunda halk meclise yasa önerisi sunabilme gücüne sahip. Yani konu Meclis’in önüne geldi. Finlandiya Başbakanı Sanna Martin, NATO üyeliği tartışmasının şeklinin Ukrayna’nın işgalinden sonra değiştiğini açıkladı.

Rusya’dan doğrudan İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğine gelen tehditler İsveç’in 70 yıllık tarafsızlık pozisyonunu da değiştirecek gibi görünüyor.

Her ne kadar İsveç’teki iktidar NATO üyeliğini düşünmediklerini açıklasa da güvenlik endişeleri ve Rusya karşıtlığı yükselmiş durumda.

Ve Rusya’nın Avrupa’daki en büyük ticari partneri ve dostu olan Almanya.

Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nı çıkaran ve sonra cezalandırılıp silahsızlandırılan Almanya, yine Putin sayesinde 75 yıllık pasifist siyasetini terk edecek bir adım attı.

Üstelik bu militarist adımı atmak da pasifist siyasetin bayraktarlığını yapmış Sosyal Demokrat Parti’nin başbakanına nasip oldu.

Başbakan Scholz, Bundestag’da bütün partilerin alkışları arasında Almanya ordusunu güçlendirmek için 100 milyar Euro’luk özel bir fon oluşturulduğunu duyurdu ve şöyle dedi:

“Putin, Ukrayna’ya saldırırken sadece bir ülkeyi dünya haritasından silmek istemiyor, Avrupa güvenlik yapısını da yok ediyor. Uçan uçaklara, yelken açan gemilere ve görevleri için en iyi şekilde donatılmış askerlere ihtiyacımız var. Ve Avrupa'daki büyüklüğümüze ve önemimize yakışır olmalı.”

Bu politikaya Dışişleri Bakanlığı’nın verildiği Yeşillerden de destek var. Yeşiller bizdeki solun anlamayacağı ölçüde NATO ve Atlantik ittifakı yanlısı ve Rusya-Çin karşıtı. Alman siyasetinde Rusya ve Putin’e en yakın olan aşırı AfD ve aşırı sol Die Linke bile işgali ve Putin’i eleştiren açıklamalar yaptılar.

Putin, yakın dostu Çin’in bile tam desteğini alamamış durumda.

Daha bir ay önce kurtardığı Kazakistan’ın lideri bile Ukrayna’ya asker göndermeyi reddetti. Hindistan çekimser kaldı.

Bütün siyasetini tarafsızlık üzerine kurmuş İsviçre bile ambargolara katılıyor.

Putin’i destekleyen ülkeler olarak geriye; emir kulu Belarus, yolsuz sol diktatörler tarafından yönetilen Nikaragua ve Venezeüella kalıyor.

Şili’nin yeni solcu devlet başkanı bile hiç NATO ve emperyalizm demeden Ukrayna için net dayanışma mesajları verdi.

Peki ne oldu da, bir zamanlar Ruslarla aynı ülkeyi ve aynı bloğu paylaşmış ya da iyi komşuluk yapmış bütün bu ülkeler bir anda böyle döndüler?

Hepsini NATO tahrik etmiş olabilir mi? Hepsi emperyalistlerin oyununa mı geldi?

Yoksa çok basit bir duyguyla mı hareket ediyorlar:

Korku...

Rusya gibi dev bir ülkeyle komşu olmak yetmezmiş gibi şimdi de bu ülkenin başında ülke sınırlarına sığamayan, eli hemen tanklarına, nükleer silahlarına giden bir Rus milliyetçisi var.

Eski Sovyet cumhuriyetlerinde yeniden hegemonyasını kurmak istiyor. Hepsini gel deyince gelen git deyince giden Belarus’a, ülkedeki protestoları bastırmak için bile asker gönderdiği Kazakistan’a, elinin altında tuttuğu Türkmenistan’a, Azerbaycan’a, Ermenistan’a çevirmek istiyor.

Ukrayna’da siyaset de uzun yıllar böyle bir uydu devlete tav olan Rusya taraftarları ile bağımsızlık isteyenler arasında bir bilek güreşine dönmüştü. Rus taraftarı iktidarlar zorbalık ve yolsuzluklarla popülaritelerini kaybedince 2004’de Turuncu Devrim oldu, bu yüzden 2014’de Maidan ayaklanması çıktı.

2019’da da bu Rusya korkusuna karşı NATO-AB üyeliği ve barışçıl çözüm vaadiyle bu yüzden Ukraynalıların yüzde 73’ü son çare komedyen Zelenski’yi Cumhurbaşkanı seçtiler.

Kimse onları zorlamadı. NATO ve AB de kucağını açıp onları bağrına basmadı. Ukrayna 15 yıldır bekliyor.

Ama bugün yaşananlar yaşanmasın diye bir güvence olarak Ukraynalılar NATO şemsiye altına girmek için ısrar ettiler.

Korkularının ne kadar haklı olduğu da bugün ortaya çıktı.

Bu korku bize çok tanıdık gelmeli.

Çünkü İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra çok benzerini Türkiye de hissetmişti.

Savaştan sonra ganimet isteyen Stalin, gözünü Kars-Ardahan ve Boğazlar’a dikince, İnönü’nün yönettiği Türkiye bu emperyal açgözlülüğü ancak ABD ve İngiltere’yle yakınlaşarak, 1949’da da NATO üyeliğine başvurarak dengelemeye çalışmıştı.

https://www.karar.com/yazarlar/yildiray-ogur/amerikan-bayragini-neden-sallamisti-8119

Türkiye bu yüzden ısrarla iki yıl NATO’nun kapısında bekledi. Ama bundan erinmedi, kapıyı üç kere çaldı, Kore’ye asker gönderdi ve nihayet kendisini 1951’de içeriye atarak Kuzey’deki tehlikeye karşı güvenliğini sağladı.

O yüzden bugün Ukrayna’nın, Baltık ülkelerinin, Finlandiya’nın endişelerini en iyi anlaması gereken ülke Türkiye.

Çünkü bu son hikayede de güvenliği risk altında olan, korkan, kışkırtılan Rusya değil.

Tam tersine Rusya gibi tekin olmayan kudretli bir ülkeyle komşu olmaktan duydukları haklı endişeler komşularının NATO’nun kapısını çalmasına neden oluyor.

O komşuları ki pek çoğu bir zamanlar yoldaşıydı.

Demek ki zamanında da sevgi ve güven üzerine değil, korku üzerine kurulmuş bir yoldaşlıktı bu.

Komünist yoldaşlık dışında, Slav, Ortodoks kardeşi de olan Ukrayna’ya bile bunu yapan bize ne yapmaz diye endişelenmekte herhalde haklılar.

Zamanında biz de haklıydık....

Zaten bu hikayede bir tek haksız var:

Emperyal heveslerini dizginleyemeyip komşularına korku salan, bütün müttefiklerini kaybeden, hayat öpücüğü verdiği NATO ittifakını uzun yıllar sonra tekrar anlamlı hale getiren, Atlantik ilişkilerini tamir eden, dış politikada hippi takılan AB’yi savaşan bir ülkeye savaş uçağı yardımı yapacak hale getiren, Almanya’yı silahlandıran, Finlandiya’ya tarafsızlığını bile sorgulatan Putin...

Onun büyük stratejik dehasının bedelini de hava sahaları kapanmış, kredi kartları yakında çalışmayacak ama çoğunluğu uzun yıllardır bu emperyal heveslerle heyecanlanan Ruslar ödeyecek.

.12/03/2022 13:36

Rus propaganda makinesi nasıl çalışıyor?

Mariupol, Ukrayna’nın tartışmalı Donetsk bölgesinin ikinci büyük şehri. 500 bin nüfuslu bu liman şehrinin nüfusunun yarısı Ukraynalı, yarısı Rus. Nüfusun yüzde 85’i ise Rusça konuşuyor.

Yani Rus propagandası doğru olsaydı bu şehirde işgalci Rus birliklerinin çiçeklerle karşılanması gerekirdi.

Ama öyle olmadığı için günlerdir bu kritik liman şehri Rus roketlerinin saldırısı altında. Teyit edilmeyen rakamlara göre ölü sayısı 1000’li rakamlara ulaştı.

Şehre atılan onlarca roketten biri de Çarşamba günü Mariupol’un yeni doğan hastanesine düştü.

Bombalamanın ardından hastanede yaşanan korkunç anlar AP muhabiri Evgeniy Maloletka tarafından görüntülenip tüm dünya medyasına servis edilince Rus propaganda makinesi çalışmaya başladı.

https://twitter.com/serbestiyetweb/status/1501805954081382400?s=20&t=sdANBTM2UiMWMJgYsr4HSA

Çünkü Moskova’nın savaş suçunun net bir örneği olan bu görüntülerle ilgili sadece dünyaya değil, yüzde 85’i Rusça konuşan bu şehirde olanlarla ilgili, Ukrayna’ya Ukrayna milliyetçilerinin baskısı altındaki Rusları kurtarmak için girdiklerini söyledikleri kendi iç kamuoyuna da bir açıklama yapması gerekiyordu.

Bizzat Rusya Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada özetle; “hastanenin Rusya’nın “özel askeri operasyonunun” başlamasından bu yana kullanılmadığı, Azov adlı Ukraynalı aşırı milliyetçilerin taburlarının üssü olduğu, oradan ateş açıldığı, videolarda görünen her şeyin de CNN ve diğer Batı medyası için kurmaca olarak çekildiği zaten 2014’den beri Ukraynalı milliyetçilerin bu kurgu işlerinde uzmanlaştıkları” söylendi.

https://smotrim.ru/article/2687499?utm_source=vesti_left

‘Ukraynalı milliyetçilere’ bütün dallarda Oscar ödüllerini kazandıracak bu iddiayı Rus yetkililer hastane önündeki çekilen görüntülerdeki bir kadına dayandırdılar: Marianna Podgurskya...

İç kamuoyuna devlet kontrolündeki medyanın yaydığı bu karşı enformasyonu, dünyaya yaymak görevi ise Rusya’nın dünyadaki büyükelçiliklerinin Twitter hesaplarına verildi. Rusya’nın İngiltere Büyükelçiliği, Twitter hesabından görüntülerdeki Marianna Podgurskya’nın Instagram’da influencerlık yapan bir oyuncu olduğunu yazdı.

Büyükelçiliğe göre Marianna Podgurskya hamile değildi, rol yapıyordu, yüzündeki kan izleri de “çok gerçekçi bir makyaj’dan ibaretti.

Evet gerçekten de Marianna Podgurskya, Mariupol’da yaşıyordu ve Instagram’da kozmetik ürünler ınfluencerlığı yapıyordu. Ama Rus yetkililer ve onların propagandalarına atlayanların unuttuğu bir gerçek vardı: Influencer kadınlar da hamile kalabilirler.

Nitekim Marianna Podgurskya’nın Instagram hesabına girenler, 14 şubat ve 28 Şubat tarihli son gönderilerinde doğum yapmak üzere olduğunu gördüler.

https://www.instagram.com/p/CZ94ud5rQqh/
https://www.instagram.com/p/Cah7OCIKyOE/

Genç kadının Türkiye’de yaşayan kuzeni NTV’den Yağız Şenkal’a konuştu ve iki haftadır haber alamadığı kuzeninin 7 Mart’ta doğum yapmasını beklediklerini söyledi.

https://twitter.com/asdfgh123456114/status/1501953394759503877?s=20&t=sdANBTM2UiMWMJgYsr4HSA

Habere göre Marianna Podgurskya, yazın da eşiyle birlikte Türkiye’ye tatile gelmişti.

Rus elçiliklerin “hamile taklidi yapan oyuncu” dedikleri Marianna’nın önceki gün bir kız çocuğu oldu.
3 kilo 200 gram doğan bebeğe Veronica adı verildi.

https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-beauty-blogger-mariupol-hospital-attack-b2033714.html

Bu karşı medya kampanyasına Türkiye’deki Rusya Büyükelçiliği de Twitter hesabından Türkçe tweetlerle katıldı.

https://twitter.com/RusEmbTurkey/status/1502366030039076865?s=20&t=sdANBTM2UiMWMJgYsr4HSA

Rus elçiliği Marianna Podgurskya’nın hastane önünde çekilen görüntülerdeki bütün hamile kadın rollerini oynadığı iddia ediliyordu.

Bu Rus propagandasından hoşlanan bazı başka hesaplar da bu iddiaları tekrarlamakta ahlaken ve vicdanen bir beis görmediler.

https://twitter.com/CangulOrnek/status/1501980562663346177?s=20&t=sdANBTM2UiMWMJgYsr4HSA

Halbuki videolara yakından bakınca, görüntülerdeki kadınların kıyafetlerini karşılaştırınca bile sedyedeki hamile kadının Marianna Podgurskya değil, hastanede yatan başka bir hamile kadın olduğu anlaşılıyor.

Rusların terk edilmiş olduğunu iddia ettiği hastanenin önünde çekilmiş videolarda başka çok sayıda kadının olduğu da görülüyor.

Rusya’nın İsrail Büyükelçiliği ise hastanenin “özel askeri operasyon” başladığından bu yana çalışmadığını ve Azov taburuna ev sahipliği yaptığını iddia etti ve buna delil olarak bazı uydu fotoğrafları yayınladı.

https://twitter.com/bellingcat/status/1502199817883238400?s=20&t=yI-OIW_AA0Fv68GB8Wgv3w

Fotoğrafları inceleyen Bellingcat sitesi Rusların Azov taburunun üssü dediği binayla hastane arasında 10 km olduğunu tespit etti.

Bir kısmı şehri terk etmiş de olsa 500 bin insanın yaşadığı bir şehirde o sırada hamileliğin son günlerini yaşayan ya da yeni doğum yapmış kadınların olabileceği ve onların bir kısmının şehrin yeni doğan hastanesinde bulunmaktan başka çaresinin de olmayabileceği, yüzlerce roketin düştüğü bir şehirde o roketlerden birinin bu hastaneye ya da yakınlarına düşebileceği gibi şüphe uyandırmaması gereken güçlü ihtimaller görmezden gelindi, çıplak gözle görünen görüntüler yerine Rusya devletinin komplo teorilerine inanmayı tercih edenler bir de aksini söyleyenleri Batı propagandasına alet olmakla suçladılar.

Ama gerçek çıplak biçimde ortada: Belki 10 km yakınlardaki askeri birlik zannederek yanlışlıkla ya da Mariupol’un boşaltılması için halkın gözünü korkutmak için Rusya bir yeni doğan hastanesini hedef aldı, biri çocuk üç kişiyi öldürdü ve bir insanlık suçu işlemiş oldu.

Üstelik bu Mariupol’da sivillere yönelik ilk saldırı da değildi.

Onlardan birinin sadece fotoğraflarına bakmak bile yeterli:

Rus propaganda makinesi işgalin ilk gününden itibaren benzer dezenformasyonlara imza attı.
İşgalin ilk günü yine Rus nüfusunun ağırlıklı olduğu Ukrayna kenti Harkiv’e yönelik Rus roketli saldırısında bir hava üssünün yakınlarındaki bir apartmana düşen roket sonucu yaralanan Olena Kurilo adlı bir öğretmen kadının yüzü kanlı fotoğrafı ertesi gün bütün dünya medyasının manşetlerine çıkınca Rus propaganda makinesi yine harekete geçmişti.

Rusya’nın Cenevre’deki BM büyükelçiliğinde görevli üst düzey diplomatlarından Alexander Alimov, kadının Ukrayna ordusunda görevli bir psikolojik savaş elamanı olduğunu, yüzündeki kanın da makyaj olduğunu iddia etti.

Daha sonra Rus troll hesaplar devreye girdi. Kendisini Danimarka’da yaşayan bir Şilili olarak tanıtan Maria Alejandra Salomón adlı bir hesap Facebook’ta bu fotoğrafın 2018 yılında Ukrayna’nın Magnitogorsk şehrindeki bir gaz patlamasından sonra çekilmiş fotoğraflar olduğunu yazdı.

Bu iddiasına delil olarak da linklerini koymadığı, sadece capslerine yer verdiği Bild gazetesinden alındığını iddia ettiği haber küpürlerini gösterdi.

Bu iddia da aralarında Türkiye’nin de olduğu sosyal medya ortamlarından hızlıca yayılmaya başlandı.

Halbuki Maria Salomon diye Danimarka’da yaşayan bir Şilili yoktu, 2018’deki gaz patlamasıyla ilgili Bild küpürleri tahrif edilmişti ama öğretmen kadının fotoğrafı gerçekti.

Fotoğraf üç ayrı foto muhabiri tarafından Harkiv’de çekilmişti.

Muhabirlerden biri Anadolu Ajansı için orada olan Wolfgang Schwan’dı.

https://twitter.com/serdarkaragoz/status/1497174477913923613?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1497174477913923613%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Ftheintercept.com%2F2022%2F03%2F02%2Frussian-tv-ukraine-war-conspiracy%2F

52 yaşındaki öğretmen Olena Kurilo daha sonra saldırı gününü verdiği röportajlarda da anlattı.

https://twitter.com/fnsalsaif/status/1498297393699340296?s=20&t=vL-OUpj9p3bmWQBGMDQENg

(Muhalif Amerikan Intercept sitesi bu dezenformasyonun iyi bir röntgenini çekip, yayınladı.

https://theintercept.com/2022/03/02/russian-tv-ukraine-war-conspiracy/

Ama Rus propagandası dur durak bilmedi.

Onlardan en çok dolaşanlardan biri Ukrayna’yla ilgili Batı medyasında çıkan bir televizyon haberi diye sunulan bir video.

Videoda bir muhabir altyazıda “Ukrayna Sağlık Bakanlığı: 57 ölü, 169 yaralı” yazan ekranda İngilizce olarak arkasında görünen ceset torbalarını anlatıyor, bu sırada ceset torbalarından biri çıkarken görülüyor.

Bu ilginç görüntü “Batı medyasının Ukrayna’nın yalanları” yorumlarıyla hızla sosyal medyada yayılmaya başlandı.

Tabii ki Türkçe sosyal medyada da.

https://twitter.com/KaganKaraman/status/1498557844794269696?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1498557844794269696%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fserbestiyet.com%2Fhaberler%2Fkipirdayan-ceset-goruntusu-ukraynanin-siviller-oluyor-yalani-diye-servis-edildi-avusturyadan-cevreci-eylemi-cikti-86517%2F

Ama kısa sürede bu görüntülerin Şubat 2022’de Viyana’daki bir iklim eyleminde çekilmiş görüntüler olduğu ortaya çıktı.

Orijinalinde Almanca sunulan haberin görüntülerine profesyonel bir el dokunmuş, videonun üstünde İngilizce bir ses ve sahte altyazılarla manipülatif bir video oluşturulmuştu.

https://serbestiyet.com/haberler/kipirdayan-ceset-goruntusu-ukraynanin-siviller-oluyor-yalani-diye-servis-edildi-avusturyadan-cevreci-eylemi-cikti-86517/

Ama bu gerçekler karşısında bile bu propagandaya alet olmuşların bir kısmı en fazla “Savaşta önce gerçekler ölür”, “iki taraf da medyayı kullanıyor, dikkatli olmak lazım” gibi klişelerle yetindi.

Zaten Rus propaganda makinesi de bu gerçeğin farkında.

Dünyada gerçeğin komplolar kadar müşterisi yok.

Özellikle “Batı medyasının propagandası” gibi bütün dünyada alıcısı olan bir eleştiri klişesiyle birlikte sunulduğunda ancak bir Oscar ödüllü filmden kareler olabilecek görüntülerin kurmaca ve kurgu olduğunu iddia etmek mümkün olabiliyor.

Üstelik bunu yapanlar, hastanenin bombalandığını söyleyenleri Batı medyasının algı oyunlarına kapılmakla suçlayacak kadar küstah olabiliyorlar.

Halbuki yeni doğan hastanesine saldırı da bu saldırıda ölen biri çocuk, üç kişi de sahte değil.
Ama ideolojik önyargıları yüzünden savaşın ortasındaki bir şehirdeki bir yeni doğan hastanesine düşen bir roketin bile apolojistliğini yapabilenlerin hem beyni hem de vicdanları için aynı şeyi söylemek çok zor...

.14/03/2022 12:25

Peki ya Doğu’nun çifte standartları?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali 19. gününe girdi.

Geçen hafta sonu Avrupa ve ABD’de yine pek çok şehirde Rusya’yı protesto ve Ukrayna ile dayanışma eylemleri vardı.

Bu 19. günde en büyükleri Rusya yayılmacılığının acısını yaşamış, hala tehdidi altında yaşayan Baltık ülkeleri ve Polonya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan, Romanya, Gürcistan gibi eski Doğu Avrupa ülkeleri olmak üzere Batı dünyasının önemli şehirlerinde büyük protestolar oldu

Benzer savaş karşıtı protestolar en son ABD’nin Irak işgaline karşı yapılmıştı.

Kazakistan, Azerbaycan gibi protesto gösteri yapmanın zor olduğu ülkelerde bile Ukrayna’ya açıkça destek verilen ve Rusya’nın adı verilerek kınandığı eylemler yapıldı.

Ama bu 19 günde Türkiye’de henüz Bakü’de toplanan kalabalık kadar bir kalabalık Rus işgaline kınamak için toplanamadı.

İstiklal Caddesi’ndeki Rus Konsolosluğu ve Ankara’da Ulus Meydanı’nda çoğunluğunu Türkiye’de yaşayan Ukraynalıların ve Kırım dernekleri üyelerinin oluşturduğu ve onlara HAKSÖZ, DSİP gibi grupların destek verdiği mütevazi eylemleri saymazsak...

(Kadıköy’de bazı sol grupların düzenlediği içinde bir cümle Rusya kınandıysa, beş cümle NATO’nun ve ABD’nin kınandığı gösterileri, ‘harika’ bir zamanlamayla Taksim’de Türkiye’nin NATO’dan çıkması için yürüyen komünistlerin eylemlerini zaten saymıyoruz.)

Ukrayna diye bir devlet hatta bir millet olduğunu açıkça reddederek ve tarihsel olarak o topraklarda hak ederek işgale girişen Putin bile artık Ukrayna’nın 15 yıldır olmamış, bu koşullarda bile ufukta görünmeyen NATO üyeliğini işgaline gerekçe yapmayı bırakmışken, hatta Zelenski NATO üyeliği meselesinden soğuduğunu söyleyip bunda ısrar etmezken bile hala Türkiye’deki televizyon tartışmalarında Rusya’nın işgali NATO’nun kışkırtmasıyla açıklanmaya devam ediliyor.

Rus devlet televizyonlarında bile o televizyonda çalışan gazeteciler hayatlarını riske atıp canlı yayında “Size yalan söylüyorlar” pankartıyla korsan eylem yaparken, Türkiye’de sağdan soldan herhangi bir kanalı açtığınızda karşınıza “Bu işgalden Batı ve ABD karlı çıktı o halde Putin tuzağa düşürüldü” diye analizler yapan bir emekli generaller çıkıyor.

19 gündür iktidar çevrelerinden de orta yolcu açıklamalar dışında işgale ve sivil katliamlarına karşı sert sözler işitmedik. İçişleri Bakanı’nın “ABD tarafından sıkıştırılan Rusya’nın hamlesi, katliamların sorumlusu Soros’tur” dediği, cumhurbaşkanı danışmanının olan biten için “İsrail itmeli Zelenski”yi suçladığı Ukrayna’nın işgali üzerine Türkiye’den standart kınamalar dışındaki en sert resmi açıklamayı Cumhurbaşkanı Erdoğan, Münih Senfoni Orkestrası’nın Rus şefinin görevden alınması ve İtalya’da bir üniversitede Dostoyevski seminerinin iptal edilmesi için yaptı.

Cumhurbaşkanı bu uygulamalar için “Cadı avı”, “Irkçılığın daniskası” dedi, Batı’yı kınadı, bunun “Hülagü’nün Bağdat Kütüphanesi’nde yaptıklarından farkı olmadığını” söyledi, başka bir toplantıda bu uygulamaları Nazilere benzetti.

(Halbuki Cumhurbaşkanı’nın konuşmasına kadar giren olayda Milano-Bicacco Üniversitesi dört derslik semineri iptal kararından, gelen sert tepkilerden sonra bir gün geçmeden vazgeçmişti. Bir üniversitenin bir gün sonra döndüğü kararı için hızlıca Hülagü’ye benzetilen Avrupa ve ABD’nin onlarca üniversitesinde ise hala onlarca Rus dili ve edebiyatı bölümü var, hepsi yerinde duruyor, Rus akademisyenler buralarda çalışıyor, sadece Google’da search ederek bile onlarca Dostoyevski, Tolstoy üzerinde seminerin ve dersin de devam ettiği görülebilir.

Batı’daki üniversitelerde Rus öğrencilerin kayıtlarının silinmesi bir ABD’li senatörün bir TV’de söylediği bir cümleden, Tarkovski filmlerinin IMDB’in en iyi 250 film listesinden çıkarılması ise sadece oylama sisteminde yapılan teknik bir değişiklikten ibaret çıktı.

Münih Senfoni Orkestrası’nın Rus şefinin görevden alınması Putin’le olan yakın ilişkileri ve bu pozisyonun bir temsil makamı olmasıyla açıklandı ama bu yanlış karar bir standarda dönmedi, yine Batılı mecralarda yerden yere vuruldu, bu yüzden yine bir Google mesafesinde bir bilgi olarak onlarca Rus müzisyenin Batılı ülkelerdeki orkestralarda ve balelerde çalışmaya devam ettiği görülebilir.)

Türkiye, Ukrayna’da olan biten insanlık suçlarına karşı sert cümleler kuramazken, bu insanlık suçlarını ve işgali bitirmek için yapılan yaptırımlara da katılmadı. Türkiye hava sahasını kapatmak, finansal izalasyon gibi yaptırımların hiçbirine katılmamış tek NATO ülkesi. Üstelik bu sadece devletin değil, toplumun da tercihi. Hatta her gün gazetelerde başka ülkelerin yaptırımlarının bir fırsat olduğunu söyleyen haberler çıkıyor.

Ama bununla yetinilmiyor. İsrail’in Gazze’de sivil katliamlarını, bir protestodaki antisemitik bir pankart kadar önemsemeyenlere kızanlar bugün Rusya’ya yönelik yaptırımları Batı’da da tepki çeken münferit uygulamalar üzerinden Rusofobi gibi büyük ve gerçeği yansıtmayan etiketlerle damgalıyorlar.

Sert yaptırımların alternatifi Ukrayna’da savaşa girip üçüncü dünya savaşını çıkartmak.

Yaptırımların hedefi zaten Rusya’ya zarar vermek ve pes ettirmek. Tabii ki bunu Rusların hayatını etkilemeden yapmak mümkün değil. Amaç zaten Putin’e yüzde 70 destek veren Rusların da yaptırımlardan etkilenmesi, izalasyonu hissetmesi ve kendi yönetimleri üzerinde baskı kurması ve Putin’in bu baskıyı hissederek durması.

Çünkü Avrupa’da bir kaç Rus sanatçı cancellanıp, işini kaybederken, Rus oligarkların teknelerine el konurken, Rusya Ukrayna’nın şehirlerini kütüphane, hastane, apartman ayırmaksızın vurmaya, her gün onlarca Ukraynalı ölmeye devam ediyor.

Yanı başımızda, tarihsel bağlarımız olan, gidip gelinen, pasaportların bile kalktığı bir ülkenin şehirleri yeni doğan hastanelerine kadar bombalanırken, her gün çocuklar, siviller ölürken Türkiye’nin manzarası böyle.

Önceden satılmış Bayraktar SİHA’ların Ukrayna’ya yaptığı büyük katkı dışında bir kayıtsızlık, soğukkanlılık ve çıkarları önceleyen bakış hakim Türkiye’ye.

Ama buna rağmen Türkiye’de televizyonlarda, gazetelerde, sosyal medyada içinde Ukrayna geçen cümlelerin sonu Batı’nın iki yüzlülüğüne, göz renkleri mavi saçları sarı olduğu için Ukraynalılar için hassasiyet gösteren, Ukraynalı mültecilere kapılarını açan Batılıların çifte standartlarına, Ruslara yönelik yaptırımların nasıl da faşizm olduğuna, Batılı ülkelerin Ukrayna’yı yüzüstü bıraktığına, Batı’ya hiçbir zaman güvenilmemesi gerektiğine bağlanıveriyor.

Türkiye’den Ukrayna bakıldığında da Batı ile olan hesaplaşmadan başka bir şey görülmüyor.

Batı’nın ikiyüzlülüğü, Batı’nın çifte standardı, Batı’nın kışkırtması, Batı’nın yüzüstü bırakması...

Ama bu ideolojik hesaplaşmalar Ukraynalıların trajedisini görünmez kılıyor.

Ruslar kendi dinlerinden ırklarından olduklarına bakmadan mavi gözleri ve sarı saçlarına aldırmadan Ukraynalıların şehirlerini günlerdir vurmaya devam ederken, sarı saçları ve mavi gözleri aşkına Batı’dan şu ana kadar bu işgali bitirecek bir askeri destek gelmezken Türkiye’den komşu Ukrayna’ya bakanlar sadece Batı’ya edilecek ahlakçı suçlamaları görüyorlar.

Üstelik karşımızda Bosna’da, Kosova’da Sırp milliyetçilerin katliamlarının arkasında durmuş, Grozni’de taş üstüne taş bırakmamış, Suriye’de şehirleri bombalamış bir devlet varken...

Ama Bosna, Çeçenistan aynı etnik ve dini fanatizmin kurbanı olurken, Irak’a ABD füzeleri düşerken, İsrail Gazze’ye, Lübnan’a girerken meydanları dolduranların neredeyse hiçbirinin Ukrayna’da aynıları yaşanırken pek de umurunda değil.

Kimse neden biz de bu vahşeti, bu işgali durdurmak için yaptırımlara katılmıyoruz demiyor. Ülkemizin çıkarları, bu ahlaki tutuma baskın geliyor.

Savaşta insanlar ölürken, savaşı durdurmak için uygulanan yaptırımları fırsat olarak görmek gibi etik dışı bir pozisyon bu kadar aleni bir şekilde konuşuluyor diye kimse rahatsız olmuyor.

İşgalci Putin ile işgal edilen Zelenskiy’ye eşit mesafede durmanın, ikisinin dostluğunu da koruma çabasının adil olup olmadığı sorgulanmıyor.

Apartmanlar, hastaneler bombalanırken, şehirler yıkılırken Batı’da yükselen Rusofobi üzerinden esip gürlemek çifte standartlı bulunmuyor?

Çünkü çifte standartlı olmak sadece Batı’ya has bir meziyet değil, çıkarları öyle gerektirdiğinde Doğu da çifte standartlı olabiliyor.

Demek ki mesele sadece vicdan, insanlık değilmiş. Vicdan ve insanlığı kültürel, dini ortaklıklarla kurulan empati hisleri harekete geçiriyormuş. Komşuluk, yakınlık uzaklık da duyarlılığı azaltıyormuş ya da artırıyormuş.

O yüzden bazı işgaller ve katliamlar insana daha fazla dokunuyor, bazıları ise uzaklarda yaşanan haberler gibi geliyormuş.

Mavi gözlü ve sarı saçlı Ruslar tarafından evleri ve şehirleri yıkılıyor, mavi gözlü ve sarı saçlı oldukları için Avrupalılar onları korumak için asker göndermiyor sadece mülteci olarak kabul ediyor, mavi gözlü ve sarı saçları yüzünden komşu Türkiye’de ise bin kişiyi meydanlara toplayacak bir empati hissi oluşamıyor.

Ne Batı’nın ne de Doğu’nun o kadar da umurunda olmayan, ikisinin arasında kalmış, esas kendisine en çok benzeyen bir kardeş millet tarafından 19 gündür vurulan, yıkılan Ukraynalılar iki tarafın da bu çifte standartlarının mağduru olmaya devam ediyorlar

.19/03/2022 11:20

Yanlışlıkla ağza kaçmış bir sinek gibi...

2018 Dünya Kupası finalinde Fransa ve Hırvatistan’ın karşı karşıya geldiği Moskova’nın 80 bin kişilik Luznhiki Stadyumu’nda dün Kırım’ın ilhakının sekizinci yıl kutlaması vardı.

Ellerinde Rus bayrakları ve Ukrayna’daki işgalci askerlerle dayanışmanın sembolü haline gelmiş “Z” harfli flamalar olan coşkulu kalabalık Putinci yorumcular ve şarkıcıların Slavlık, Rusluk temalı hamasi konuşmaları, şarkılarıyla coşturulduktan sonra sahneye “Vladimir Vladimiroviç Putin” anonsuyla Putin çıktı.

Arkasına “Rusya için”, “Nazizm olmayan bir dünya için” yazan sahnede konuşan Putin, Rusçadaki bütün vatan millet Sakarya, birlik ve beraberliğe en çok ihtiyaç duyduğumuz günler klişelerini tekrarladı, bol bol Ukrayna’daki neo-Nazilerden, Ruslara soykırımdan, nükleer tehditten bahsetti, ülkesi için kendini feda eden Rus askerler için İncil’den alıntılar yaptı:

“Birinin arkadaşları için kendini feda etmesi. Bundan daha büyük bir aşk yoktur.” (Yuhanna 15-13)

20 yılda önüne çıkan dişli siyasi rakiplerini, Çeçenistan’daki karanlık sicilini eleştiren gazetecileri, yolsuzluklarını ortaya dökenleri ya sürgüne ya hapse ya da toprağın altına göndermiş Putin, 2020 yılında bir anayasa değişikliğiyle görev süresini 2036 yılına kadar uzattıktan sonra 70’li yaşlarına 1989’da Dresden’de görevli genç bir KGB ajanıyken Sovyet imparatorluğunun çöküşünü canlı canlı izlediği günlerden beri kursağında kalmış emperyal hayallerini Ukrayna’da gerçekleştirerek giriyor.

Navalny’nin gizli sarayını ve yolsuz hayatını deşifre ettiği Putin,
vatanseverlik ve emperyal heveslerle iktidarını cilalıyor. Bu aydan itibaren Rusya’daki ilk ve ortaokullarda “Vatanım” dersi verilmeye başlanacak.

Ama hayat hayallerindeki gibi gitmiyor.

Şimdiden 30 yıldır küresel dünyayla eklemlenmiş ülkesini Kuzey Kore’ye yakın bir yalnızlıkla baş başa bıraktı.

Savaş ve işgal demenin yasak olduğu ülkede her ne kadar özel askeri operasyona destek yüzde 70’lerin üstünde olsa da McDonalds’a gidemeyen, Starbucks’tan kahve alamayan, kredi kartları çalışmayan, dünyanın Batı’sına uçamayan, Instagram’dan story bile atamayan Rus orta ve üst sınıfları mutsuz.

Onlar içinden de çantadan böyle anlarda ellerin hemen gittiği tanıdık sopalar çıkarılmış durumda:

Vatan hainleri, beşinci kol, Batı’nın uşakları...

Benzer popülist otoriter rejimlerde yaşayanlara çok tanıdık gelen bu diskurun en korkutucu örneklerinden birini iki gün önceki konuşmasında verdi Putin.

Aralarında kendisini her an Mehdi ilan edebilecek Kadirov’un da olduğu Rusya federasyonuna bağlı bölgelerin yöneticilerine online olarak seslenirken önce Ukrayna’da “özel askeri operasyona” neden zorunlu kaldıklarını anlattı.

Kiev’deki neo-Nazi rejiminin sekiz yıldır Donbass’ta Ruslara soykırım uyguladığını tekrarladı, “Nazi yanlısı Kiev rejimi, yakın gelecekte kitle imha silahları elde edecek ve elbette onları Rusya'ya karşı hedef alacaktı” dedi. Sonra da Rusya’nın Çin medyasından alıp kullanmaya başladığı yeni işgal gerekçesi olan Ukrayna’da bulaşıcı hastalıklar üretilen kimyasal laboratuvarlardan bahsetti:

“Ukrayna'da, koronavirüs türleri, şarbon, kolera, Afrika domuz vebası ve diğer ölümcül hastalıklarla ilgili deneyler de dahil olmak üzere Pentagon'un rehberliğinde ve mali desteğiyle askeri biyolojik programların yürütüldüğü düzinelerce laboratuvar ağı var.”

Ama konuşmasının katarsis anı dış değil, iç düşmanlarla ilgili konuştuğu bölümdü.

Kendisine yakın gazetecilerin bile soğukkanlılığıyla meşhur Putin’den daha önce duymadıklarını söylediği bir öfke krizi içinde söylenmiş ağır sözlerin muhatabı Ukrayna’daki neo-Naziler değildi, ülke içindeki hain Ruslardı!

Zaten her zaman öyle değil midir?

Putin, kendini kaybetmişçesine konuştu o ‘hainler’ hakkında:

“Evet, elbette, sözde beşinci kola, vatan hainlerine - burada, ülkemizde para kazanan ama orada yaşayan ve kelimenin coğrafi anlamında değil, zihinlerinde, köle zihniyetleriyle orada “yaşayan”lara arka çıkacaklar.

Miami'de ya da Fransız Rivierası'nda villaları olmalarını kaz ciğeri, istiridye ya da kendi deyimiyle cinsiyet özgürlüğü olmadan yaşayamayanları zerre kadar kınamıyorum.

Problem bu değil, hiç değil. Sorun, bu insanların çoğunun, burada bizim halkımızla ve Rusya ile değil, zihinleriyle orada olmalarıdır. Onlara göre Batılı olmak üstün bir sınıfa, üstün bir ırka ait olmak demektir.

Böyleleri sırf o üstün sınıfın kapı girişinde oturmalarına izin verilsin diye kendi analarını bile satarlar.

Tıpkı onlar gibi olmak ve her şeyde onları taklit etmek istiyorlar.

Halbuki bu sözde üstün sınıfın onlara ihtiyacının sadece halkımıza maksimum zarar vermek için kullanıp atılacak malzemeler olmaları olduğunu ya unutuyorlar ya da göremiyorlar.

Batı, yaptırımların sosyoekonomik sonuçlarıyla toplumumuzu bölmeye ve Rusya'da sivil huzursuzluğu kışkırtmaya ve bu hedefe ulaşmak için beşinci kolunu kullanmaya çalışıyor. Daha önce de belirttiğim gibi amaçları Rusya'yı yok etmek.

Ancak Rus halkı, gerçek vatanseverleri pisliklerden ve hainlerden her zaman ayırt edebilecek ve onları ağızlarına yanlışlıkla kaçmış bir böcek gibi kaldırıma tükürecektir.

Toplumun bu şekilde doğal olarak kendi kendini zehirden arındırmasının ülkemizi, dayanışmamızı ve uyumumuzu ve her türlü zorluğa yanıt vermeye hazır olmamızı güçlendireceğine inanıyorum.

Sözde Batı ve onun beşinci kolu, her şeyi ve herkesi kendi standartlarına göre ölçmeye alışkındır. Her şeyin satılık olduğuna ve her şeyin satın alınabileceğine inanıyorlar ve bu nedenle yıkılıp geri çekileceğimizi düşünüyorlar. Ama tarihimizi ve insanımızı yeterince tanımıyorlar.

Gerçekten de, dünyadaki birçok ülke, egemenlerinden gelen tüm kararları itaatkar bir şekilde kabul ederek, ona boyun eğerek bakarak, sırtları eğik yaşamaya uzun süredir katlanıyor. Bunu pek çok ülke yaşıyor. Maalesef Avrupa'da da öyle. Ancak Rusya hiçbir zaman bu kadar sefil ve aşağılanmış bir durumda görülmeyecek ve verdiğimiz mücadele egemenliğimiz, ülkemizin ve çocuklarımızın geleceği için verilen mücadeledir. Rusya olma ve kalma hakkı için savaşacağız. Anavatan'ın sadık savunucuları olan askerlerimizin ve subaylarımızın cesareti ve metaneti bize ilham vermelidir.”

İşte Putin’in dünyasının kendi ağzından bir özeti.

Sürekli çifte standartlarından bahsedilen Batı’nın en azından standartları var ve bu standartların en düşüğünde bile kendi halkı hakkında bir liderin böyle konuşması düşünülemez.

Ortada bir çifte standart varsa onun en büyüğü herhalde Türkiye’de demokrasinin, hukukun, özgürlüklerinden eksikliğinden, hamasetten şikayet edip Ukrayna’da Batı’yı ve Rusya’yı siyaseten, ahlaken eşitleyenlerin, gönlü hamasetin, militarizmin, otoriterliğin elinde oyuncak olmuş Rusya’nın propagandasına meyledenlerin çifte standardı olmalı.

2013 Gezi olaylarındaki vandalizmleri bile kutsallaştırıp, Ukrayna’nın 2014’deki Maidan ayaklanması için Rusya’nın Soroslu, Otporlu Kavala İddianamesi’nden farksız suçlamalarının üzerine atlayanların çifte standardı.

Kendi vatandaşlarını bile ağza yanlışlıkla kaçmış, kaldırıma tükürülmesi gereken hainler olarak gören, “toplumun pisliklerden arındırılması” gibi sözlerle tehlikeli sulara girmiş bir diktatörün Ukraynalıları nasıl gördüğünü de zaten her gün haberlerde izliyoruz.

O yüzden Ukrayna meselesi sadece savaşa, işgale, dış politikaya nasıl baktığımızın değil, dünyaya, siyasete, demokrasiye nasıl baktığımızın da bir turnusol kağıdı.

.22/03/2022 03:16

Victor D’Hondt’un sızlayan kemikleri...

Seçime bir yıldan biraz daha fazla var ve Meclis’in önüne seçim kanunda değişiklik teklifi geldi.

20 yıllık AK Parti iktidarında yapılan altı genel, dört yerel, iki Cumhurbaşkanlığı seçimi ve üç referandum öncesinde rastlanmamış bir telaş bu.

En yakın örneği 2018 Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde getirilen seçim ittifakı izni.

Peki, seçimleri son dakika seçimin kurallarını değiştirerek kazanmak mümkün mü?

72 yıl öncesine gidelim.

Türkiye 14 Mayıs 1950 seçimlerine doğru gitmektedir.

27 yıllık CHP iktidarı, seçim güvencesi verilmezse seçimleri boykot etmeyi düşünen muhalefete 1946 seçimlerindeki fiyaskosunun tekrarlanmayacağı güvencesini vermiş ve bunun için yeni bir seçim kanunu masaya getirmiştir.

Yeni seçim kanununu iktidardaki CHP, muhalefetteki Demokrat Parti ve Millet Partisi ile müzakere eder.

1946 seçimlerinin yapıldığı eski seçim kanununda olmayan gizli oy, açık sayım ilkesinde, seçimlerin yönetiminin yürütmeden yargıya verilmesinde ve bunun için Yüksek Seçim Kurulu’nun kurulmasında iktidarla muhalefet anlaşır.

Ama seçimin usulü konusunda iktidar ile muhalefet arasında görüş ayrılığı vardır.

CHP iktidarı, 1946 seçimlerinin de yapıldığı basit çoğunluk sisteminde ısrarcıdır, muhalefet ise nisbi temsil sistemi için bastırmaktadır.

Basit çoğunluk sistemi bir seçim bölgesinde en çok oyu alan partinin milletvekilliğini alması üzerine kuruluydu.

Aslında o tarihlerde Batı’daki pek çok demokratik ülkede seçimler basit çoğunluk sistemiyle yapılmaktaydı. Ama bir farkla: Bu ülkelerde seçim bölgeleri daraltılmıştı, tek isimli seçim çevrelerinde en çok oyu alan parti o tek milletvekilliğini de alıyordu.

Türkiye’deki seçim sisteminde ise bir seçim bölgesinde çok sayıda milletvekilliği vardı ve kazanan bu milletvekilliklerinin tamamını alıyordu.

Büyük adaletsizliklere neden olan böyle bir seçim sistemi demokratik ülkelerin hiçbirinde yoktu.

Demokrat Parti ve Millet Partisi, bu sistem yerine bir seçim bölgesindeki milletvekilliklerinin aldıkları oy oranlarıyla orantılı olarak partilere dağıtılmasına dayanan nisbi sisteme geçilmesini istedi. Bu sistem bütün dünyada d’hondt sistemi olarak biliniyordu.

Belçikalı avukat, akademisyen, matematikçi Victor D’Hondt tarafından 1878’de bulunan bu seçim sonucu hesaplama formülü, onun adıyla anılmaya devam etmişti.

D'Hondt sisteminde partilerin aldıkları oylar, 1, 2, 3, 4... ile bölünüyor ve bulunan rakamlar, büyükten küçüğe doğru sıralanıyor, o seçim bölgesindeki milletvekillikleri, bu rakamların büyüklük sırasına göre dağıtılıyordu.

Fakat gizli oy açık sayım ilkesinin bile olmadığı, seçimlerin yürütme tarafından yapıldığı 1946 seçimleri fiyaskosundan sonra seçimleri Yüksek Seçim Kurulu gibi bağımsız bir yapıya devreden, gizli oy açık sayım ilkesini getiren yeni seçim kanununa Demokrat Parti de Meclis’te “Evet” verdi.

Kanun, Millet Partisi’nin nisbi sistem eleştirisi yüzünden red oylarına rağmen 16 Şubat 1950 günü Meclis’te kabul edildi.

5545 sayılı yeni Milletvekili Seçim Kanunu’nun kabulü dolayısıyla CHP’li Başbakan Şemseddin Günaltay, teşekkür etmek ve eleştirilere cevap vermek için kürsüye çıktı ve şöyle dedi:

“Arkadaşlar, nispi temsilin bâzı memleketler de ne kötü neticeler verdiğini her gün görüyor ve duyuyoruz. Böyle memleketlerde Hükümetler teşekkül edemiyor, teşekkül eden Hükümetler bir hafta olsun duramıyor. Halbuki, bugünkü şartlar ve bugünkü cihan durumu kuvvetli partilere müstenit devamlı Hükümetlere ihtiyaç göstermektedir. Bundan dolayıdır ki, biz nispî usulü terviç etmiş değiliz. Esasen nispî temsil usulü Türk Milletinin ruhuna aykırıdır. Disiplinli bir Millet olan Türk Milleti meselelerin karşılıklı münakaşasını arzu eder. Fakat anarşiden nefret eder. Nispî usulün götüreceği netice anarşidir. Başka memleketlerde bu usule göre yapılan seçimlerin neticelerini tetkik ettiğimiz zaman siz de benim bu sözlerimin ne kadar isabetli olduğunu takdir etmiş olacaksınız. Arkadaşlar, arzettiğim gibi, Türk Milletinin olgunluğuna hepimiz inanalım.”

14 Mayıs 1950 günü bu yeni seçim kanunuyla seçimler yapıldı.

Seçimler CHP için büyük bir fiyaskoya döndü.

Aslında yüzde 53.4 oy alan DP’ye karşı, 27 yıllık tek parti iktidarının yüklerini taşıyan CHP’nin aldığı yüzde 39.8 hiç de düşük sayılmazdı. Fakat CHP için seçim sonuçlarını fiyaskoya çeviren basit çoğunluğa dayanan seçim sistemi olmuştu.

Demokrat Parti oyların yüzde 53.4'ü ile milletvekilliklerinin yüzde 83.6'sını kazanırken, Cumhuriyet Halk Partisi oyların yüzde 39.8'i ile milletvekilliklerinin ancak yüzde 14.4'ünü almıştı.

DP, 1954, 1957 seçimlerinden de basit çoğunluk sisteminin avantajıyla tek parti iktidarı olarak çıktı.

1954 seçimlerinde DP oyların % 58,86’sıyla milletvekilliklerin yüzde 93’ünü aldı. Toplamda yüzde 41 alan muhalefet ise Meclis’teki koltukların sadece yüzde 6,7’sini alabildi.

1957 seçimlerinde DP yüzde 48,1, muhalefet partileri yüzde 51.9 almıştı ama bu sistem sayesinde DP, Meclis’teki sandalyelerin yine yüzde 70’ini kazanmıştı.

27 Mayıs darbesinin ardından kurulan Temsilciler Meclisi’nde anayasa ile birlikte yapılan ilk iş bu seçim kanununu değiştirmek oldu.

Seçim Kanunu için kurulan komisyon uzun uzun DP yıllarından örneklerle çoğunluk sisteminin zararlarını anlattıktan sonra neden nisbi sistem ya da D’Hondt sistemini tercih ettiklerini şöyle açıkladı:

“Bu düşüncelerden sonra, adalet ve hakkaniyete uygun düşen, vatandaş oyuna değer veren ve bütün kanaatlerin Mecliste temsilini mümkün kılan ve iktidarların parlâmentoda, murakabesini kolaylaştıran nispî temsil sisteminin kanunumuzda yer alması kararlaştırılmıştır.”

Ama DP tecrübesine tepki olarak kabul edilen d’hondt sistemiyle gidilen ilk seçimde sandıktan darbecilerin hiç beklemedikleri bir sonuç çıktı.

DP’nin devamı olarak kurulan Adalet Partisi ve Yeni Türkiye Partisi, sadece üç sandalye ile iktidarı kaçırdı.

Askerlerin kafalarını çıkarmasıyla ancak bir CHP azınlık hükümeti kurulabilmişti.

1965 seçimlerine giderken ise Adalet Partisi’nin genç lideri Süleyman Demirel ile yakaladığı hava yüzünden iktidar yeni bir seçim mühendisliğine başvurdu.

İktidardaki CHP ve hala ipleri elinde tutan askerler Seçim Kanunu’nu tekrar değiştirerek Milli Bakiye Sistemi’ne geçtiler.

Millî bakiye sisteminde seçim bölgelerindeki milletvekili sayıları nispi temsil sistemine göre belirleniyordu. Ama partilerin seçim çevrelerinde aldığı milletvekilliği çıkarmalarına yetmeyen bütün artık oylar toplanıyor, açıkta kalan milletvekili sayısına bölünerek milli seçim kotası bulunuyor, her partinin elindeki toplam artık oy milli seçim kotasına bölünerek, bununla orantılı bir şekilde milletvekilleri dağıtılıyordu.

Kanun değiştirilirken küçük partilerin de Meclis’e girmesinin yani temsilde adaletin amaçlandığı söylenmişti. Kanun gayet demokratik görünüyordu.

Ama bu değişikliğin esas hedefi güçlenen Adalet Partisi’nin tek parti iktidarını engellemekti. Adalet Partisi de Milli Bakiye Sistemi’ne şiddetle karşı çıktı.

27 Mayıs’ın Milli Birlik Komitesi üyesi ve tabii senatör Ahmet Yıldız, seçim sistemi tartışmaları sırasında söz alarak değişiklikten muradı şöyle anlatmıştı:

“Sistemin sakıncalarına inanıyoruz. Fakat daha büyük sakıncaları önlemek özlemini de duyuyoruz. Hükümet buhranları yaratacağını biliyoruz. Fakat rejim buhranını önleyici etkisi olacağına da inancımız vardır.”

Fakat seçim mühendisliği yine tutmadı.

10 Ekim 1965 günü yapılan seçimlerde Adalet Partisi, hala Türkiye seçim tarihinde bir rekor olan yüzde 52.9 oy aldı ve 240 milletvekili çıkararak tek başına iktidar oldu.

Seçim sistemi sayesinde TİP yüzde 2.97 ile Meclis’e 15, CKMP ise yüzde 2.24 ile Meclis’e 11 milletvekili soktu.

1969 yılına seçime giderken bu kez iktidardaki Adalet Partisi, seçim kanununa el attı.

Seçim Kanunu’nda yapılan değişikle Milli Bakiye Sistemi’nin yerine yeniden d’hondt sistemine dönüldü. Fakat sisteme yeni bir parça daha eklenip, seçim çevresi barajı getirilmişti.

Hedef küçük partilerin Meclis’e girmesini engellemekti.

Fakat Adalet Partisi iktidarının seçim mühendisliği Anayasa Mahkemesi’ne takıldı. Mahkeme, çevre barajını, “demokratik hukuk devletine, olağan seçim sonuçlarını suni bir müdahale ile değiştirdiği için seçme ve seçilme hakkına, daha önceden seçmen üzerinde ruhi bir baskı ve tereddüt yarattığı için seçimlerin serbestliğine, siyasi partiler için yarattığı engel için çok partili düzene ve seçilme önüne koyduğu engelle seçilme hakkına ilişkin anayasa hükümlerine aykırı buldu” ve iptal etti.

Barajsız d’hondt sistemiyle yapılan 1969 seçimlerinden Adalet Partisi yeniden tek başına iktidar çıktı ama daha sonra 1980 yılına kadar yapılacak seçimlerden bir daha tek başına iktidar çıkmadı.

Seçim Kanunu’na 12 Eylül darbecileri de el attı.

1983’de seçimlere gitmeye karar veren darbecilerin seçtiği Danışma Meclisi’nin Anayasa Komisyonu tarafından hazırlanan yeni Seçim Kanunu’nun gerekçesinde yeni seçim sistemi “toplumun hastalandığı” tespiti üzerine inşa edilmişti:

“Temsilcilerden kurulu parlamento, temsilcilik niteliğini kazanabilmek için toplumun minyatür bir örneğini teşkil etmelidir. Eğer bu şekilde kurulan meclislerde Devlet idaresi mümkün olamıyorsa, partiler aralarında anlaşıp gerektiğinde koalisyon hükümetleri kuramıyorlarsa, milletvekilleri maddî menfaatleri karşılığında parti değiştiriyorlarsa, durum, toplumda Devlet birliğine olan inancın sarsıldığını, milletin kaderde, tasada ve kıvançta ortak bir toplum, bir bütün olmaktan çıktığını gösterir; yani toplum hastalanmış kriz başlamıştır. Bu gibi hallerde yukarıda özetlenen temsil fikrinde ısrar etmek, Devletin parçalanıp dağılmasına hatta milletin bağımsızlığını kaybetmesine yol açabilir. Bu hastalık halinin tedavisinde yardımcı unsurlardan birisi yasama meclisine Devlet faaliyetlerinde istikrarı sağlayacak hükümeti devamlı destekleyerek hükümet krizlerini önleyecek bir çoğunluğun hâkim olmasıdır.”

“Toplumu iyileştirmek” için seçim kanununda bulunan formül ikili barajdı: Yüzde 10’luk ülke barajı ve bölge barajı.

Partiler ancak bu iki barajı aşabilirlerse Meclis’e girebileceklerdi.

Kanunun amacı seçimlerden iki partili bir siyasetin çıkmasıydı. Darbeciler için bu iki parti Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti’ydi.

Kanunun hedefindeki küçük partilerden biri de yeni kurulan Anavatan Partisi’ydi.

Ama yine bir seçim kanunundan murad edilenin tam tersi oldu ve sandıktan ANAP tek başına iktidar çıktı.

1991 seçimlerine giderken, ekonominin durumu yüzünden tek parti iktidarını kaybedeceği görülen ANAP da seçim kanunu üzerinde mühendislikler yaptı. Altı milletvekiline kadar ki her il bir seçim çevresi sayıldı, fazla olan iller seçim çevrelerine bölündü. Kontejan milletvekilliği ve tercihli oy getirildi.

Fakat sonuç ANAP’ın istediği gibi olmadı. DYP yüzde 27 ile 178 milletvekili çıkarırken, ANAP yüzde 24 ile 115 milletvekilinde kaldı ve iktidarı kaybetti.

1995 seçimlerine giderken bu kez iktidardaki DYP-SHP koalisyonu seçim yasasına el attı. Kontejan, tercihli oy ve seçim çevre barajları kaldırıldı. Ama bu makyajlar sandıktan Refah Partisi’nin birinci çıkmasını engelleyemedi.

2002 seçimleri ise 12 Eylülcülerin yüzde 10 barajının fiyaskosuyla sonuçlandı.

Sadece AK Parti ve CHP barajı geçti, seçmenin yüzde 46’si Meclis’in dışında kaldı. İktidara da tek başına AK Parti geldi.

Yüzde 10 barajının korunmasının esas sebebi olan Kürt partileri de 2007 seçimlerinden itibaren bağımsız adaylıklarla bu engeli aşmanın yolunu buldular.

Yani özetle seçim kanunlarındaki değişiklikler zamanı gelmiş fikirlerin önünde duramadı, süresi dolmuş iktidarların ömrünü uzatmadı, sandıktan çıkmayan oyun yerine geçemedi, siyasi mühendisliklere karşı alternatif siyasi mühendisliklerle çareler bulundu.

Bu son siyasi mühendisliğin akıbeti de aynı olacak mı bilmiyoruz.

Ama şimdiden birbirine yakınlaşmakta zorlanan muhalefet partilerini zorunlu olarak birbirine daha fazla yakınlaştıracağı söylenebilir.

72 yıl önce Başbakan Şemseddin Günaltay’ın dediği gibi bu milletin “olgunluğuna hepimiz inanalım” ve Victor D’Hondt’un kemiklerini de daha fazla sızlatmayalım.

.23/03/2022 11:52

“Biri girdiğin, diğeri çıktığın gündür”

Putin’e yakın olduğu için yaptırım listesinde olan Rus oligark Roman Abramoviç’e ait Solaris yatı Karadağ’dan Bodrum’a, Eclipse ise Rodos’tan Marmaris’e gelerek demirledi.

Yatlarını el konmaması için yaptırımları uygulamayan Türkiye’ye kaçıran Chelsea’nin sahibi Abromoviç de bir süre Türkiye’de yaşayacak.

Gazeteler şimdiden ona spor kulüpleri satmaya başladı. Ukrayna’da her gün sivilleri öldüren Rus devletinin palazlandırdığı oligarkın yatırımlarını Türkiye’ye kaydıracağıyla ilgili ağızdan sular akan haberler çıkıyor.

Abramoviç’e ait bu süper yatlardan 139 metrelik Solaris dünyanın en büyük 15’inci yatı. 162.5 metrelik Eclipse ise en büyük yatlar listesinde üçüncü sırada.

Süper yatlar listesinin ilk 20 sırasındaki yatların sahipleri arasında dünyanın büyük şirketlerinin patronlarına, ünlü Batılı kapitalistlerin adlarına rastlanmıyor.

Listenin ilk 10 sırasında Arap şeyhleri ve Rus oligarkların yatları sıralanıyor.

Listenin birinci sırasında Abu Dhabi şeyhinin 180 metrelik yatı Azzam var. İkinci sırada Umman emirinin yatı. Üçüncü sırada Abramoviç’in Solaris’i var. Sonra bir Arap şeyh b,r Rus oligark diye gidiyor liste. Mesela beşinci sırada Özbek oligark Usmanov’un yatı Dilber görünüyor.

Listeye şeyhler ve oligarkların yatları dışında sadece 9. sıradan Mısır Hidiv’i İsmail Paşa’nın 1865 yapımı El Mahrusa’sı ve 17. sıradan Atatürk’ün 135 metrelik Savarona yatı girmiş.

Listenin 13. sırasında Şehrazat adlı 140 metrelik bir yat görünüyor.

İki helikopter pistli, spa merkezli, içinde spor salonu, Fin saunası ve Türk hamamı olan 500 milyon Avroluk süper lüks bir yat bu.

Fakat diğer bütün yatların sahipleri belli iken bu yatın sahibi belirsiz.

Daha doğrusu düne kadar belirsizdi.

Putin’in başının belası hapisteki Aleksiy Navalny’nin arkadaşları yatın mürettebatının isimleri üzerinden başlattıkları bir araştırmayla Putin’in çocukluk arkadaşlarına, akrabalarına, etrafındaki işadamlarına yani yatın gerçek sahibinin adına ulaştılar: Vladimir Putin’e...

Bu ayrıntılı araştırmayı da Navalny’nin sitesinden yayınladılar.

İngiliz The Sun gazetesi Putin’in 500 milyon dolarlık yatını altın kaplamalı tuvalet kağıdı tutacağı fotoğrafıyla “Altın kaplamalı canavar” manşetiyle verdi.

2.5 yıldır hapiste olan Navalny, kendi sitesinden Putin’e bu son golünü atarken dün Moskova’da mahkemeye çıkarılıyordu.

Osman Kavala’nın son olarak casusluktan tutuklu yattığı ama hakkında casusluktan değil hükümeti yıkmaktan ceza istendiği davasında karar Nisan ayına ertelendikten bir gün sonra ve Devlet Bahçeli’nin Adanalı protestocuları polisin coplarla dövmesini “Devletin büyüklüğünü göstermesi” olarak tebrik etmesinden saatler sonra benzer bir absürd atmosferde yaşayan Moskova’da başlayan davada 2.5 yıl sonra karar çıktı.

2008’den beri Rus devlet şirketlerinin, Putin’in, Medvedev’in yolsuzluklarını ortaya çıkaran, daha önce Putin’in yolsuzluklarını kurduğu blog sitelerde hatta bir keresinde Pornhub’a yüklediği bir videoyla açıklayan, bu yüzden Sovyetlerden kalma bir zehirli gazla zehirlenen, tedavisi için zor bela Berlin’e giden, oradan tutuklanacağını bile bile döndüğü Moskova’da havalimanında tutuklanan 46 yaşındaki Aleksi Navalny 9 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Peki suçlamalar neydi?

2,5 yıldır görüşmeleri kısıtlanmış olarak Moskova’daki özel güvenlikli bir hapishanede tutulan Navalny’nin yargılandığı suçlamalardan biri mahkeme yargıcına duruşmalar boyunca hakaret etmekti.

Mahkeme yargıcı bir bilirkişiye duruşma kayıtlarını inceletti ve hakaret cümlelerini çıkardı:

“Aman Tanrım”, “Bu dava uydurma”, “Kanunları çarpıyorsunuz”

Bilirkişi bir matematik öğretmeniydi. Navalny duruşma sırasında bilirkişi olan öğretmene “Aman Tanrım” sözünün neresinden rahatsız olduğunu sordu. Öğretmen “Sözün değil, söylerkenki tonlamasının hakaret amaçlı olduğunu” söyleyebildi.

İkinci suçlama ise ilkinden daha da absürttü. En son Putin’in St Petersburg Belediye Başkanlığı’ndan itibaren kurduğu yolsuzluk ağını ve Karadeniz kıyısındaki Gelencik’te yaptırdığı 17.692 metrekarelik süper lüks gizli sarayı deşifre eden, Yolsuzluklarla Mücadele Vakfı’nın kurucusu Navalny, dolandırıcılıkla suçlandı.

Daha doğrusu yolsuzluklarla mücadele için vakfına topladığı bağışları “aşırıcılık” için kullanmakla.

Aşırıcılık Putin Rusyasının her kapıyı açan maymuncuklarından biri.

Türkiye’deki gibi her istediğine terörist demek kolay olmadığı için düşman bellenen Ukraynalılara neo-Nazi, ülke içindeki muhaliflere ise “aşırıcı” deniyor.

Birine “aşırıcı” deyince de ona yapılacak bütün kötülüklerin kapıları açılıyor.

Peki, Navalny “aşırıcılık” için harcamak üzere nasıl dolandırıcılık yapmış?

7 yıldır faal olan Yolsuzlukla Mücadele Vakfı’nda tespit edilemeyen dolandırıcılık ve aşırıcılık 2021 yılında Navalny’nin tutuklanmasıyla bulunuvermiş.

Peki kimi dolandırmış?

300 bin bağışçısı olan vakfın bağışçıları içinden mahkemede Navalny aleyhine ifade vermek üzere dört kişi mağdur olarak çıkarılmış.

Dört kişiden ikisinin aleyhine benzer bir dava varmış, tehdit edildikleri söyleniyor. Bir diğeri mahkemede iddialarını geri almış emekli bir adam. Dördüncü ise aylık geliri 500 ruble iken 14 bin ruble bağış yaptığını iddia eden bir uyuşturucu satıcısıymış.

Fakat bu absürt suçlamalar ve mağdurlar bile mahkemeyi Kremlin’de çoktan alınmış kararını açıklamaktan alıkoymadı ve Navalny’ye dokuz yıl hapis cezası verildi.

Fakat Berlin’den Moskova’ya dönerken, Youtube’a Putin’in Gizli Sarayı belgeselini sürpriz olarak bırakan Navalny ve arkadaşları, mahkeme kararını verirken de bir sürpriz yaptı ve Putin’in İtalya’da bir limanda çekili olan gizli yatını deşifre ettiler.

140 metrelik dünyanın en büyük 13. yatı olan Şehrazad’ın gizli sahibinin Putin olduğu daha önce de yazılmıştı ama bu kez Navalny’nin genç ekibi belgeleriyle yatın halatlarını Putin’e bağlamayı başardılar.

Navalny, Putin’in ne ajanlık ne beşinci kol faaliyeti gibi klasik suçlamaları üzerine yapışmayan bir isim.

Çünkü Putin kadar emperyal ve saldırgan olmasa da o da Rus milliyetçisi.
2014 Kırım’ın işgalini desteklemişti. Ama Ukrayna’nın işgali gibi bir çılgınlığın ise hapiste olmasına rağmen ilk günden beri karşısında. Üstelik hakkındaki mahkeme kararının yaklaştığının da farkında olarak yaptı bu itirazı.

Bütün gençliğini 23 yıldır ülkeyi yöneten Putin’in yolsuzluklarını deşifre etmekle geçirmiş genç bir adam, ömrünün 9 yılını daha hapiste geçirecek.

Ama Navalny tutuklanacağı bile bile zehirlendiği ülkeye geri döndüğü gibi, bu cezayı da yine mizahla, artık çoğu Rusya’yı terk etmeye başlamış genç taraftarlarının yüzünü güldürerek karşıladı:

"9 yıl. En sevdiğim televizyon dizisi "The Wire"daki karakterlerin dediği gibi 'Yalnızca iki gün yatarsın. Biri girdiğin, diğer çıktığın gündür' Bu sloganda bir tşörtüm bile var ama gardiyanlar aşırıcı diyerek elimden aldı"

Muhtemelen Putin de merak edip The Wire dizisinde başka neler dendiğine bir bakmıştır. Saklayacak cinayetleri, gizli sarayları, süper yatları olan bir diktatör için dünya pek de tekin bir yer olmasa gerek...

Elinin altında nükleer silah düğmesi olan eski KGB ajanı bir diktatör için bile cesaret ve internet ne kadar korkutucu olabiliyor...

.27/03/2022 13:32

Geride bıraktığı tırmık izleri...

28 Kasım 1968 günkü gazetelerin birinci sayfalarında İstanbul Aksaray Küçük Opera’daki bir tiyatro oyununa yapılan saldırının haberleri vardı.

Halk Oyuncuları tarafından sahnelenen oyunun adı “Devri Süleyman”dı.

Politik komedi olan oyunun baş kahramanı olan Süleyman, tabii ki o sırada Başbakan olan Süleyman Demirel’di.

Oyundaki espriler sertti.

İlk olarak 1967 yılının sonunda Ankara’da oynanan oyunun başına gelmeyen kalmamıştı.

İzlemeye gelen askeri okul öğrencileri ayakta alkışlayınca Ankara Valiliği oyunu yasaklamış, oyun bir süre “Devri Küheylan” adıyla oynanmış ama ardından Danıştay, valiliğin yasağını kaldıran bir karar vermişti.

Yasaklarla iyice şöhreti artan oyun Ankara’daki 300 temsilden sonra 1968’in Kasım ayında İstanbul’da “Danıştay kararı ile Devri Süleyman” afişleriyle sahnelenmeye başlanmıştı.

Adalet Partisi tek parti hükümeti hala iktidardaydı ve Başbakan hala Süleyman Demirel’di.

Oyuna ilgi büyüktü. Önünde uzun kuyruklar oluşmuş tiyatro salonu tıklım tıklım dolmuştu.

İlk temsilin bitimine yarım saat kala 40-50 kişilik bir grup “Yalan, yalan” diye bağırarak önce oyunu protesto etmeye başladı, sonra sopalarla sahneye atlayıp dekoru parçaladılar, etraftaki insanlara saldırdılar.

Saldırganların kim olduğu anlaşılamadı. Adalet Partisi teşkilatlarından insanlar olduğu iddia edildi.

Ama saldırıyla şöhreti biraz daha artan oyun yıllarca sahnelendi.

Demirel, iktidardan düştükten sonra adı değiştirildi ve “Devrik Süleyman” olarak oynandı.

Halk Oyuncuları’nın kadrosu ünlü isimlerden oluşuyordu:

Tuncel Kurtiz, Tuncer Necmioğlu, Müjdat Gezen, Umur Bugay, Mustafa Alabora ve Aydın Engin.

Genç oyuncu ve tiyatro yazarı Aydın Engin, aynı zamanda Devri Süleyman’ın yazarıydı.

Gerisini ondan okuyalım:

“Devr-i Süleyman Türk tiyatrosunda aralıksız en uzun süre oynanan oyun oldu: 783 oyun. Gün geçti, devran değişti. Tiyatro sanatıyla devrimci eylem yapmak bana anlamsız gelmeye başladı. Tiyatro sanatına kederli bir "elveda" çekip gazetecilik mesleğine sıçradım. 12 Mart 1971'deki "utangaç faşizm darbesi"nin boğduğu Türkiye'de aydınların, sosyalistlerin, demokratların soluk aldığı tek pencere olan haftalık Yeni Ortam dergisinde yazı işleri müdürü oldum. Çok geçmeden tutuklandım. Maltepe Askeri Hapishanesinde epey yattım.

Çıktığımda Yeni Ortam da haftalık dergiden günlük gazeteye dönüşmüştü ve ben yine yazı işleri müdürü iskemlesine oturtuldum. Ankara'da Mustafa Ekmekçi, Uğur Mumcu, Mümtaz Soysal, İstanbul'da Oya Baydar, Emil Galip Sandalcı ile Yeni Ortam yine solun, solcuların, demokratların gazetesiydi.

14 Ekim 1973'de genel seçim yapılacaktı. TV siyah beyaz TRT televizyonundan ibaretti ve seçim kampanyası kentlerde, kasabalarda mitinglerle yürütülüyordu. Liderler seçim gezilerine başlamışlardı.

Kâh Ecevit'in, kâh Erbakan'ın, en çok da Demirel'in seçim gezilerini Yeni Ortam adına izledim. Demirel seçim kampanyasının son mitingini Urfa'da yaptı. Zaten iki gün sonra seçim var. Uçakla Ankara'ya dönerken Demirel, uçaktaki her boydan ve çizgiden gazeteci milletine bir öneri yaptı:

- Herkes bir kağıda seçim sonucu tahminlerini yazsın. Adını yazmayı da unutmasın. En iyi sonucu bilen gazeteciye bir kol saati armağan edeceğim.

Keyifli bir tahmin oyunu. Hepimiz kağıtlara tahminlerimizi yazdık. Adalet Partisi'nin ağır toplarından İsmet Sezgin kağıtları topladı.

Şakalaştık, gülüştük ve yorucu seçim kampanyasını bizler de kapattık.

Pazar akşamı sandıklar açıldı, sonuçlar gelmeye başladı. Pazartesi akşamüstü sonuç belli oldu. Ecevit CHP'si birinci parti. Demirel'in AP'si ikinci sıraya düşmüştü. Sonuçlara göre Yeni Ortam Yazı İşleri Müdürü Aydın Engin çok az hata ile seçim sonucunu en iyi tahmin eden gazeteci. Gazete binasında fiyakasından yanına varılmıyor.

İki gün sonra, Demirel Ankara'da "Millet bize muhalefet görevi verdi" diyeceği bir basın toplantısı düzenledi. Yeni Ortam basın toplantısında Ankara Temsilsisi Mustafa Ekmekçi ve Yazı İşleri Müdürü Aydın Engin ile temsil edildi .

Basın toplantısı bitti. Mustafa (Ekmekçi) ağabeyim, "Gel şu senin saati isteyelim" dedi. Birlikte, salonu terk etmeye hazırlanan Demirel'in yanına gittik. Mustafa Ekmekçi konuştu:

- Süleyman bey en iyi seçim tahminini benim Yazı Müdürüm yaptı, biliyorsunuz.

Demirel seçim yenilgisini gülümsemesiyle nasıl örttüyse, soruyu da aynı gülücükle karşıladı:

- Biliyorum.

- E şu armağan saat meselesi ne olacak efendim?

Cevap aynı gülücükle ve ben sanki orada değilmişim gibi sadece Mustafa Ekmekçiye bakarak geldi:

-Söyle ona, Devr-i Süleyman oyunundan, yani benim üstümden, benim sayemde çok para kazandı o. Saati de kendi alıversin artık…”

Ama aslında Türkiye’nin hep böyle hoşgörülü yüzünü görmemişti.

12 Mart darbesinin ardından MİT’in “Komünist faaliyetleri katılan eşhas hakkında” başlıklı yazısıyla başlayan gizli TKP tutuklamalarında tutuklananlar arasındaydı.

Tutuklu listesi entelektüel bir şöhretler karması gibiydi: Sabahattin Eyüboğlu, Vedat Günyol, İdris Küçükömer, Azra Erhat, Tilda Gökçeli, Doğan Özgüden, Nihat Sargın, Masis Kürkçügil, Osman Saffet Arolat, Ragıp Zarakolu...

Gözaltılar İngiltere’de yaşayan ve Kardaş adlı TKP’ya ait bir derneğin ve derginin başında olan Selma Ashworth’un (gazeteci Ömer Sami Çoşar’ın İngiltere’de bir mühendisle evli olan kardeşi) ilişkilerine ve mektuplaşmalarına dayanıyordu.

Doğrudan ve dolaylı olarak ona değen herkes örgüt çuvalının içine atılmıştı.

Aydın Engin’in suçu ise aranan bazı isimleri evinde misafir etmekti.

Aydın Engin serbest kaldıktan sonra 1974’de Oya Baydar ile İlke dergisini kurdu, ikisi bu kez gerçekten TKP’ye katıldılar, 1976’da yasadışı Türkiye Komünist Partisi’nin yasal gazetesi olan Politika’nın yöneticiliğini yaptı. Tırmık köşesini burada açtı ve yazdığı yazılar yüzünden hakkında pek çok dava açıldı.

12 Eylül darbesine gazetenin yazarı ve partidaşı olan eşi Oya Baydar’la şans eseri Almanya’da yakalandılar.

11 aylık çocukları Türkiye’de kalmıştı. Onu Almanya’ya getirdiler ve dilini bilmedikleri Almanya’da bir hayat kurmaya çalıştılar.

O ana kadar gazetecilik yapmış, gazete yönetmiş, tiyatro oyunları yazmış Engin Almanca öğrenirken sandviççide çalıştı, kağıt deposunda fork-lift sürdü, hapishane gardiyanlarına Türkçe dersi verdi.

Sonra Frankfurt’taki Alman gazetelerinde iş aradı ama dili yeterli bulunmadı.

Başvurduğu gazetelerden birinde ona şoförlük teklif edilmesi ağrına gitti.

Ama sonra Frankfurt Taksi Derneği’ne başvurup, bizzat kendisi taksici oldu.

O meşhur fotoğrafındaki Mercedes’le Frankfurt’ta taksi şoförlüğü yaptı.

Yıllarca Frankfurt’un bütün sokaklarını ezberlediği şoförlük yıllarındaki hatıralarını “Ben Frankfurt’ta Şoförken” kitabında anlattı.

Ama Türkiye’de gazete yönetmiş bir gazetecinin Almanya’da taksi şoförlüğü yaptığına herkesi inandırmak kolay değildi.

O yıllarda Almanya’da herkes Bild gazetesi muhabiri Günter Wallraff’ın iki yıl boyunca Türk işçisi kılığında, "Ali Levent Sinirlioğlu" takma adıyla McDonald's ve Thyssen gibi işyeri fabrikalarda çalışarak patlattığı “En Alttakiler” yazı dizisini konuşuyordu.

Almanya’da karşılaştığı bir Türk genç da ona “Yeme bizi ağabey, Günter Wallfraff gibi röportaj patlatacaksın sen. Bizden kaçar mı” demişti.

Almanya’daki ilk yıllarında Oya Baydar ile birlikte bir taraftan hayat mücadelesi verirken, bir taraftan da Türkiye’de darbe sonrası yaşananlara karşı sürgünde mücadeleye devam ettiler.

Hala Türkiye Komünist Partisi içindeydiler ve parti için fedakarlıkları göze almaktaydılar.

Çocukları henüz 1.5 yaşındayken Oya Baydar parti tarafından Moskova’ya eğitime gönderilmişti:

“Parti’den benim Moskova’ya eğitime gitmem önerisi geldi.. hayır denilemeyecek bir şey.. Marksizm bilgimi kültürümü geliştirmek önemliydi benim için Aydın’ın gitmeme hiç itirazı olmadığı gibi destekledi de. Henüz bir buçuk yaşında bile olmayan oğlumuzu tek başına üstlenmekten çekinmedi. Üstelik o sıralarda sabit bir işi yok, maddi güçlükler var ama sorun yapmadı. Aydın, o sene kendi tabiriyle ‘’Yılın Annesi’’ seçildi.’’ (Ebru Çapa, Oya Baydar ile nehir söyleşi Aşktan ve Devrimden Konuşuyorduk)

Ama Oya Baydar, Moskova’dan komünizm tecrübesiyle ilgili şüphelerle döndü. Bu sırada Polonya’da Dayanışma Sendikası’nın grevleri başlamış, Sovyetler çözülmenin önüne Glasnost ve Peretroyka ile geçmeye çalışıyordu.

Sürgündeki Baydar ve Engin çiftinin da diğerleri gibi kafalarındaki soru işaretleri artmaya başlamıştı.

TKP arşivinin olduğu TÜSTAV’ın online arşivindeki bir parti içi yazışmada Baydar-Engin çiftinin yalnız bırakılırsa “yanlış eğilimlere kapılacakları” söyleniyordu.

Ama çok geçmeden iç muhasebeleri arttı ve bir Yunanistan tatili dönüşü parti ile bağları koptu:

“1987… Avrupa’nın farklı ülkelerinde yaşayan, bizim gibi politik göçmen ve yine bizim gibi kafalarında sorular olan birkaç arkadaşımızla çoluk çocuk Yunanistan’a tatile gittik.. Hepimiz partiliyiz. Parti yeni kongre yapmış, kafamızın basmadığı bir sürü şey var… Konuşurken bir ara Aydın, ‘’Madem konuşuyoruz, biraz daha sistemli konuşalım,’’ dedi. Masadakiler de ‘’Sen önerdin, hadi sen idare et,’’ dediler. Aydın matraktır, eski komedyen zaten. Bir yandan ciddi ciddi konuşuyoruz, bir yandan da Aydın taklitlerini yaparak bizim eski solcu halk ozanlarından devrimci türküler, devrimci marşlar falan söyleyerek sözde moderatörlük yapıyor… Parti’ye eleştirilerimiz var ama fraksiyon oluşturalım gibi bir amacımız, derdimiz yok… Neyse tatilimizi bitirdik, hepimiz kaldığımız ülkelere döndük. Döndükten bir hafta sonraydı, Hollanda’dan Gönül telefon etti. ‘’Bunlar bizi dinlemişler, şimdi sorguya çağırıyorlar’’ diye... Partimiz bizi bir güzel dinletmiş orada.. Parti’ye girerken, ‘’Giriş bedava, çıkış paralıdır,’’ denir. ‘’O bedel neyse öderiz,’’ dedik, Parti bağımızı kestik...” (Ebru Çapa, Oya Baydar ile nehir söyleşi Aşktan ve Devrimden Konuşuyorduk)

12 yıllık sürgünü Özal’ın 1991’de 141 ve 142. maddeleri yürürlükten kaldırması ve çıkardığı şartlı tahliye yasası bitirdi.

Aydın Engin’in hakkındaki 100 yılı aşmış cezalar düşmüştü. Geriye “Hükümetin manevi şahsiyetini tahkir”, “Sınıflar arasında kin ve nifak saçmak”, “Vatanın devleti ve milleti ile bölünmezliğine zarar verici yazılar yazmak” gibi suçlardan aldığı sekiz yıllık hapis cezaları kalmıştı. Özal’ın çıkardığı yasaya göre cezalarının altı birini yatan serbest kalıyordu. Daha önce yattıkları da düşünce geriye iki buçuk aylık bir hapis kalmıştı.

Onu yatmak üzere Frankfurt’tan uçağa bindi. Ama hapse girmeyi göz alarak uçağa binmeden önce devletten bir ricası olmuştu:

“Tümüyle özgür olabilmek için ülkeme dönmeye hazırlanırken annemin ölümcül hastalığının haberi geldi. Devletten “Bakın ben gönüllü olarak dönüp, hapse girmeye geliyorum. Yani kaçacak filan değilim. Bana bir gün, tek bir gün izin verin. Uçaktan inince hapishaneye değil anneme gideyim. Elini tutayım, yüzüne dokunayım, o güzelim mavi gözlerinin derinliklerine bir kere daha bakayım. Sonra savcılığa gider ve teslim olurum” dedim. Devlet cevap bile vermedi. Mustafa Ekmekçi, Uğur Mumcu, İlhan Selçuk araya girdiler. Bakanlarla uzun görüşmeler yapıp benim için bir günlük, tek bir günlük izin istediler. İlhan Selçuk DGM Başsavcısının ayağına kadar gidip ricacı oldu. I-ıh! Asya despotizmi geleneğini kılcal damarlarına kadar sindirmiş kahhar (=kahredici) Devlet kılını bile kıpırdatmadı. Ben, çaresiz hapishaneye girmek üzere Frankfurt Havalimanının yolunu tutmazdan iki gün önce Terzi Sadık’ın karısı Adalet Hanım’ın ölüm haberi geldi.”

2.5 ay hapis yattıktan sonra 1992’de Cumhuriyet’te tekrar gazeteciliğe döndü. Gazetenin Yazı İşleri Müdürü’ydü artık.

Türkiye’de yine devr-i Süleyman başlamıştı. Aydın Engin, bir kez daha Başbakan olan Süleyman Demirel ile karşılaşmıştı:

“Yasaklar kalktı. Demirel başbakan oldu, ben de Cumhuriyet’te yeniden gazeteci...
Yine Ankara’da, yine bir basın toplantısı. Mustafa Ekmekçi yanına İstanbul’dan gelmiş yazıişleri müdürünü de alıp gitti. Toplantı bitti. Demirel ayaküstü sohbet ediyor. Gözü bana ilişti. Sordu:

- Demek döndün sen? Almanya’daydın değil mi?

- Evet...

- Orada da hapse falan girdin mi?

Eh, o kaşındı:

- Hayır efendim, ben sadece siz başbakan olduğunuzda giriyorum hapse. Tam altı defa...

Gözlerini kısıp kısa bir hesap yaptı:

- Atıyorsun. Olsa olsa beş defadır. 12 Mart’ta hapse girdiğinde ben başbakan değildim.
Ardından yine o gevrek kahkahayı patlattı.”

90’lardan itibaren Aydın Engin ve Oya Baydar’ın isimleri Türkiye’deki bütün hak mücadelelerinin içinde yer aldı.

Sadece gazeteci, yazar olarak değil, bir sivil toplum aktivisti olarak mücadele ettiler.

2001’de ABD’nin Afganistan işgaline karşı kurulan Barış Girişimi’nin öncüleri oldular, 2000’lerin başlarındaki 301 davalarında mahkeme önlerindeydiler, barış çabaları Kürt meselesinde çözüm için sürdü, devletten ya da PKK’dan geldiğine bakmadan aydınlara, siyasetçilere yönelik tehditlere, 27 nisan e-muhtırasına karşı imza kampanyalarına öncülük ettiler, Aydın Engin Hrant Dink’in öldürülmesinden sonra Agos’ta görev aldı. Kendi mahallelerini karşılarına alma pahasına tutarlı bir demokratik çizgiyi izlediler.

Aydın Engin, 2016’da 75 yaşında bir kez daha Cumhuriyet soruşturmasında gözaltına alındı.

Adli kontrol ve yurtdışı çıkış yasağıyla serbest bırakıldı.

Bu kez FETÖ’ye bağlanmıştı. Üstelik 2008’den kalma bir telefon kaydı yüzünden:

“Şüpheli Aydın ENGİN’in adına kayıtlı ....... 96 56 no.lu hattın, FETÖ/PDY SİLAHLI TERÖR ÖRGÜTÜNÜN İSRAİL İMAMI HARUN TOKAK’ın kullanımında bulunan ......4417 no.lu hattı ile (29/06/2008 tarihinde) irtibatı” var.”

Hakkındaki ikinci delil Osman Kavala 2017’de tutuklanınca bulundu. Kavala’nın telefonunda Whatsapp’tan gönderdiği “Cumhuriyet gazetesi için AB fonlarına nasıl başvururuz” diyen bir mesaj bir anda Cumhuriyet gazetesinin dış desteğinin delili olmuştu.

Cumhuriyet gazetesinin yeni yöneticilerinin savcının tanıkları arasında olduğu mahkemede derdini anlatmaya çalıştı ama 7.5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

2019 yılında Yargıtay 16. Ceza dairesi aralarında Aydın Engin’in de olduğu bazı Cumhuriyet davası sanıkları hakkındaki kararı bozdu ve beraatlerine karar verdi.

Ama yerel mahkeme kararında direttiği için söz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’ndaydı.

Davasındaki son durumu, bu konuyla ilgili bu köşede çıkan bir yazı üzerine her zamanki nazik üslubuyla gönderdiği mesajdan okuyalım:

“Yıldıray selam,
Eskiler (benden de eskiler) bir gazete yazısında adı geçince “İsm-i hakirimi zikretmişsin” derler, bir iki satır yazarlardı. Ben de eskilere uyayım… Asla düzeltmeni istemeden birkaç önemsiz ayrıntıyı aktaracağım. Çünkü sen meslekte titizliğiyle tanınan adamsın, bakarsın ileride yine lazım olur.

Benimle ilgili sözünü ettiğin bir telefon konuşması değil . Benim “Yav senin tanıdıkların vardır Kimlere başvurayım Avrupa’da. Burada mali olarak çok sıkışığız” mealli ve WhatsApp üstünden yolladığım bir mesajdı. Osman’ı gözaltına alıp sonra da tutukladıklarında telefonuna da el koymuşlar ve oradan da benim yazdığımı “delil” olarak bizim yargılandığımız 27. Ağır Ceza’ya yolladılar. Başkan büyük bir keyifle benim mesajı okudu ve dosyaya delil olarak koyduğunu belirtti. Savcı da “Yabancıdan para alan yabancının emrine girer” yollu bir görüş bildirdi. Ben de “Türkiye’de savcı ve yargıçların mesleki eğitimleri AB fonları ile yapılıyor. Bu hesapça siz AB emrine mi” girdiniz dedim. Ama mahkeme başkanı söz almadan konuştuğum için beni azarladı ve itirazımın tutanağa geçirilmesine gerek görülmediğine hükmetti. Ben 5 yıla değil Cumhuriyet davasında verilen en yüksek ceza olan 7,5 yıla hükümlü üç kişiden biriyim. Ötekiler Akın Atalay ve Murat Sabuncu. Hatta Akın Atalay daha da yüksek; 8 yıl 3 ay galiba…

Yargıtay’ın 16. Dairesi beraatımıza karar verdi ama 1. derece mahkeme kararında direndiği için son karar Yargıtay Daireler Genel Kurulu’nda verilecek. Ne zaman belli değil. Yani henüz paçayı sıyırmadık ve yurtdışı yasağım da bu yüzden sürüyor.

Sözünü ettiğim ayrıntılar bundan ibaret. Düzeltmeye filan kalkma, çünkü değmez…Tekrar selamlar.
Aydın Engin”

Aydın Engin, 82 yaşında paçayı henüz sıyıramamış olarak aramızdan ayrıldı.

Uyduruk bir davadan 7.5 yıla çarptırılmış, yurtdışı çıkış yasağı olan bir gazeteci olarak.

Son yazılarında hayal kırıklığı, kendini tekrar etme endişesi vardı. Hepimizdeki gibi...

Türkiye’nin daha iyi bir yer olması için mücadele ederek geçirdiği 81 yıldan sonra Türkiye’nin daha iyi bir yer olduğunu göremeden bu dünyadan ayrıldı. Hayal kırıklığı hakkıydı ama bunu o kadar belli etmeyecek kadar kalender meşrepliydi.

Geriye tırmık izleri bıraktı.

O tırmık izlerinin bazıları muzip gülümsemesi, cesaretlendirici sözleri, tezcanlılığı, aktivizmiyle dokunduğu bütün insanların ellerinde ve kollarında, bir kısmı ise değiştirmeye çalıştığı ülkenin ve bir ömür uğraştığı hukukun yüzünde...

Ruhu şad olsun.

.28/03/2022 18:22

Kürtler dindar ama ümmetçi değil, Kürt milliyetçisi ama Türkiyeli

Son yıllarda ürettiği araştırmalarla Kürt sosyolojisinin fotoğrafının doğru çekilmesine şimdiden büyük katkılar yapan Rawest Araştırma’nın Kürt Çalışmaları Merkezi için yürüttüğü Kürtlerde Değerler ve Tutumlar Araştırması yayınlandı.

11 şehirde 1369 kişiyle yüz yüze anketler yapılan araştırma, yine sokaktaki hayatın, masa başındaki klişelere sığmadığını gösteren tespitlerle dolu.

Araştırmaya göre Kürtler kendilerini en çok sırayla Müslüman, Özgürlükçü, Dindar, Demokrat, Muhafazakar, Kürt hakları savunucusu, Kürt milliyetçisi olarak tanımlıyor. Müslüman diyenlerin oranı yüzde 41. Kürt milliyetçisi diyenlerin oranı yüzde 10.

AK Partili Kürtler kendilerine daha çok Müslüman, Dindar, Muhafazakar derken, HDP’liler Özgürlükçü, Müslüman ve Kürt hakları savunucusu diyor.

Katılımcıların üçte ikiden fazlası için dindarlık hala iyilik, ahlak, maneviyat gibi olumlu kavramları çağrıştırıyor. Sadece yüzde 10’u “gereksizlik”, “bağnazlık” “baskı” kavramlarını hatırlıyor.

Araştırma siyasi tartışmalarda ve damgalamalarda sıklıkla yanılgı nedeni olan bir gerçeğin bir kere daha altını çiziyor: HDP’nin Kürt seçmenleri de AK Partili Kürt seçmenler kadar dindar.

HDP seçmeninin beşte dördünden fazlası düzenli ya da seyrek namaz kılıyor.

Ankete katılanlardan son bir haftada vakit namazı kıldığını söyleyenlerin oranı AK Parti’de yüzde 50, HDP’de yüzde 44.

Araştırmaya katılan kadınların yüzde 56’sı başörtülü.

Sağdayım diyen kadınların %71’i, soldayım diyen kadınların %43’ü başörtülü. AK Partili kadınların %81’i, CHP’lilerin dörtte biri ve HDP’lilerin de yarıya yakını başörtüsü takıyor.

Fakat bu veriler Kürtlerin, siyaseten İslamcı olduğunu söylemiyor.

“Sizce İslam kardeşliği Kürtlerin sorunlarına çözüm olabilir mi?” sorusuna verilen yanıtlar “İslam kardeşliği”nin bir ideal olarak olumlu bulunduğunu ama bunun pratikte artık bir işe yaramadığının kabul edildiğini gösteriyor.

Bu soruya derinlemesine mülakatlarda verilen bazı cevaplar şöyle:

“Gerçek anlamda Müslümanlık olsaydı hiçbir şekilde problem yaşamayacaktık. herkes mefaatini düşünüyor.” (Erkek, İmam, Diyarbakır, 48 yaş).

“Şu anda Türkiye’deki İslam kardeşliği kavramı çözüm getirmez. Kürtçe ve Kürtler üzerinde ciddi bir baskı var. (Erkek, Öğretmen, Van, 40 yaş).

“Şu anki haliyle olamaz. Bu meselenin bu şekilde çözüleceğini düşünmüyorum. Çünkü insanlar artık o anlamda bakmıyor farklı anlamda bakıyorlar.” (Kadın, Öğretmen, Van, 31 yaş).

“Bu Müslümanlık ile ilgili değildir bu ırkçılıkla ilgilidir. Müslümanlığın sorun çözmediğini gösterir.” (Kadın, Öğretmen, Diyarbakır, 30 yaş).

“En büyük handikap şu, Kürtleri bu başlıkla sindirmeye çalışıyorlar. Hep İslamı, İslam kardeşliğini yaratarak algıyı yaratıyorlar. Bu şartlarda nasıl kardeş olabiliriz. Sen benim dilimi, vatanımı kabul etmiyorsun. Benim var olduğumu kabul etmiyorsun. Hiçbir şeyi kabul etmiyorsun. Romantik olduğunu düşünüyorum. Kürtleri oyalayan bir şey. Hakları vermemek için sürekli İslam kardeşliği.” (Kadın, Sekreter, İzmir, 44 yaş).

“Pratik önemlidir. İslam kardeşliği ve adaleti diyoruz eğer pratikte olmuyorsa söylediğimizin bir anlamı olmayacaktır. Türkiye de kullanıldığı zaman pratiğin de farklı yaşayan insanlar o kardeşlik sözünü irkiliyor.” (Erkek, İmam, Adıyaman, 59 yaş).

Bu yüzden Kürtler Türkiye’deki klasik kutuplaşmanın, sağ ve sol ayrımlarının dışında duruyor.

Araştırmanın ilginç verilerinden birine göre Kürtlerin yüzde 47,2’si kendisini Merkez’de konumlandırıyor. Sol’dayım diyenler (%31,2), Sağ’dayım diyenler (%21,4).

Merkez’deyim diyenlerin oranı Türkiye ortalamasının hayli üstünde. Araştırmacılar bu veriyi çok önemsiyor. Bu Merkez’in bir diyalog ve birbirine dönüşme alanı olduğunu, bu yüzden Merkez’deki Kürtlerin birbirini etkilediğini, bunun da seçmen davranışının değişmesine neden olduğunu söylüyorlar.

Kürt seçmenlerin merkez sağ partilerden AK Parti’ye şimdi de CHP’ye, DEVA ve Gelecek partilerine doğru oylarını değiştirmesi bu yüzden zor olmuyor.

Türkiye’deki mevcut siyasi kamplaşmanın dışına çıkan Kürtlerde Türkiye’dekine benzer olarak artan bir eğilim ise milliyetçilik.

Katılımcıların yaklaşık dörtte biri kendisini yüksek düzeyde Kürt milliyetçisi olarak görüyor. HDP seçmeninin üçte ikisi Kürt milliyetçiliğini orta veya yüksek düzeyde sahiplenirken AK Parti seçmeninin de yarıya yakını bu kimliği benimsiyor.

Farklı ülkelerde yaşayan Kürtler arasında bir birlik olmasını isteyenlerin oranı yüzde 42. Bu oran AK Parti seçmeninde yüzde 27, HDP seçmeninde yüzde 59.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi bayrağına olumlu bakanların oranı yüzde 41.6. Bu oran AK Parti seçmeninde yüzde 39, HDP seçmeninde yüzde 52.

Yani AK Parti seçmeni olan Kürtler de ortalamaya yakın oranda Kürt milli duygularına sahip.

Araştırmada Türkiye’deki resmi değer ve semboller de sorulmuş.

En fazla tepki çeken resmi sembol Andımız.

Katılımcıların yüzde 82’si Andımıza karşı.

Atatürkçülüğe mesafeli olanların oranı yüzde 65. Cumhuriyet Bayramı’na yüzde 61. En fazla benimsenmiş resmi semboller ise İstiklal Marşı ve bayrak. Onlardaki oran ise yüzde 50.

Bu oranlar devlet ile Kürtler arasındaki mesafeyi gösteriyor. Daha sivil resmi semboller bayrak ve İstiklal Marşı ise daha fazla benimsenmiş.

Ama bu Kürt milliyetçiliğinin ve resmi söyleme mesafe bir bölünme talebine neden olmuyor. Kürtlerin talepleri listesi Kürtlerdeki Türkiyelilik hissinin de arttığını gösteriyor.

Kürtlerin talepleri listesinde ilk sırada ise bağımsız devlet, bölünme, özerklik değil anadilde eğitim ve kamu hizmeti var. Kürtlerin yüzde 90’ı anadilde eğitimi, yüzde 81’i anadilde kamu hizmetini savunuyor.

Anadilde kamu hizmeti talebi AK Partili Kürtlerde yüzde 74, HDP’li Kürtlerde yüzde 89.

Anadilde eğitimde ise veriler çok dikkat çekici.

Parti ayrımsız bir talep olan anadilde eğitimde bütün eğitimin Kürtçe olmasını isteyenlerin oranı HDP seçmeninde bile sadece yüzde 15.

Anadilde eğitim için en çok desteklenen formül Türkçe ve Kürtçe iki dilli eğitim. HDP’lilerin yüzde 72’si, AK Partililerin yüzde 47’si, CHP’lilerin yüzde 59’u bunu talep ediyor.

Kürt meselesinde en çok şikayet edilen ise eşitsizlik.

Rapordan okuyalım:

“Katılımcıların çoğunluğu Kürtlerle Türklerin devlet nezdinde eşit olmadığını düşünüyor. Bu düşünce sağ görüşe mensup olanlarda üçte bir, sol görüşlülerde dörtte üç oranında paylaşılıyor. Benzer biçimde AK Parti seçmenlerinin dörtte birden azı eşitliğin olmadığını paylaşırken bu oran CHP’lilerde yarı yarıya, HDP’lilerde dörtte üçten fazla çıkıyor. Eşitsizlik algısı dindarlığı düşük olanlarda daha yüksek olsa da bu oran yüksek düzeyde dindar olanlarda da yarıya yakın.”

Araştırmada en çok dillendirilen ikinci talep Çözüm süreci. Çözüm sürecinin yeniden başlamasını savunanların oranı yüzde 79.4. AK Partililerin yüzde 73’ü, HDP’lilerin yüzde 85’i çözüm sürecini geri istiyor.

Yani aslında Türkiye içinde bir çözüm konusunda kafalar net.

Yeni nesiller eskilere göre daha da Türkiyeli. Yani fırtına nesil geliyor söylemini bu araştırma da doğrulamıyor.

Yine bu Türkiyelileşme eğilimini rapordan okuyalım:

“Ayrıca daha önceki çalışmalarla birlikte bu çalışma da göç olgusunun Kürtlerin deneyimlerini etkileyen önemli bir faktör olduğunu ve “göç kuşaklarıyla” da biçimlenen “daha Türkiyeli” bir Kürtlüğün inşa olduğunu gösteriyor. Türkiye’nin Batı şehirlerinde yaşayan ve orada bir gelecek planlayan Kürtlerin gündelik ve kültürel alışkanlıkları, siyasi eğilimleri, gündemleri, talepleri ve kimliklenme biçimleri giderek değişiyor. Bu durum, Batı’daki Kürtlerle Bölge’deki Kürtleri birbirlerinden farklılaştırıyor. Bu durumda hem Kürtler kendi içinde farklılaşıyor hem de Batı’daki Kürtlerin Türkiyelileşme eğilimleri genel olarak Kürtleri Türkiye toplumuyla daha da yakınlaştırıyor.”

Araştırma Kürtlerde de hızlı bir sekülerleşme olduğunu ortaya koyuyor.

Genç Kürt nesiller dinden uzaklaşıyor. Kadınların sosyal hayata katılımı artıyor. Ataerkillik geriliyor.

Anketin siyasi sonuçları da ilginç.

Ankete göre bölgede HDP ağırlığı sürüyor. Ama HDP küçük de olsa geriliyor. Gerileyen partilerden biri AK Parti. Ama AK Parti hala ikinci parti. En çok büyüyen parti CHP. DEVA ve Gelecek partileri de bölgede yükseliyor. HDP’lilerin ikinci partisi ağırlıklı olarak CHP olmuş durumda.

İşin daha heyecanlı olan bu kısmıyla ilgilenenleri raporun linkine gönderelim.

https://kurdish-studies.org/wp-content/uploads/2022/03/Kurtlerde-Degerler-ve-Tutumlar-2021.pdf

Ama esas büyük değişimi bu güncel siyasi eğilimler gölgelememeli. Rapor Türkiye’deki bütün aktörlere Kürtlerle ilgili klişeleşmiş algılarını ve söylemlerini değiştirmek için önemli bir veri seti sunuyor.

Hayatın sürprizlerle dolu hakikatlerini, kendi zihinlerindeki kurgusal gerçekler için kesip biçmeyecekler, onunla yüzleşmeye cesaret edebilecekler için tüm bu rakamlar çok şey söylüyor

.28/03/2022 18:22