İSTEYENE VER ONLARI İnşaatın altın devri, bakkal çakkal müteahhit olmuş, topraktan satıyorlar. Ziya Ağabey hatırı sayılır bir mühendis ama dünyalık kovalamıyor. Kucağında kitaplar dere tepe dolanıyor. BANA SENİ GEREK SENİ Elinde avucunda ne varsa Allahü tealanın rızası için harcıyor, köy kahvelerinde o kadar çok dumanaltı oluyor ki tek dal sigara içmeden akciğerlerini kaybediyor. İki mühendisten biriydi 1941 yılında Burdur, Gölhisar'ın İbecik köyünde doğdu. İlk ve orta tahsilini İzmir'de yaptı. İTÜ'yü derece ile bitirip Yüksek İnşaat Mühendisi oldu. O yıllarda İzmir'in önde gelen iki mühendisinden biriydi, bilhassa statik hesaplara olan vukufiyeti ile tanınıyordu. Uzun yıllar Belediyenin Yapı Ruhsat Şube şefliğini deruhte ettikten sonra bir süre kardeşi Yük Müh. Osman Yalçın ile müteahhitlik yaptı. 1980'den bu yana Türkiye Gazetesi İzmir Temsilciliğine bakan Ziya Yalçın evli ve üç çocuk babasıydı... Geçen hafta rahmet-i rahmana uğurladığımız Ziya Ağabeyin ne kadar seveni varmış. Sayfayı kurtarabilir miyiz derken hatıra yağdı, beş yazılık malzeme çıktı bana... (Fevzi Kahraman, Resul İzmirli ve Necati Bahçeci'ye teşekkür ederim bu arada...) Bugün kısa bir hayat hikâyesi verelim, ileride yine döneriz mevzuya... Yetmişli yıllar... Ege öyle bir misyoner istilasına uğruyor ki nasıl anlatıla... İnsanımızın güler yüzünden cesaret alıyor, çanta çanta kitap, broşür dağıtıyorlar... Kültür merkezleri, barış gönüllüleri, lisan kursları... Halkımız donanımlı olsa mesele yok ama İslamiyeti bilmiyorlar daha. Cemaatin de kafası karışık. Bir kısmı Suudların peşine takılmış, bir kısmı Acem sakızı çiğniyor. Düşünün Kaddafi bile prim yapıyor. İmam-ı Birgivi hazretleri gibi bir zirve yanıbaşlarında, onlar reçeteyi uzaklarda arıyor. Ziya Abi huzursuz oluyor, uykuları dağıtıyor... Kapı kapı dolansa, bir şeyler anlatsa? İyi de hangi birine? Hem hangi ilimle? Düşünüyor, taşınıyor, kendince bir yol buluyor. Bunlara İslâm âlimlerinin eserlerini ulaştırabilir mi? Ulaştırabilir. Bedava dağıtacak kadar gücü yok ama aldığı fiyattan verebilir pekâlâ. ARVAS KİTABEVİ Hanımının bilezikleriyle Tilkilik'te bir dükkân (Arvas Kitabevi) açıyor. Burası İzmir'in hareketli semti... Bir yanı Altınordu Lokali, bir yanı Hatuniye Camii... Raflara dedelerimizin ellerinden düşürmedikleri, kızlarının çeyiz sandıklarına koydukları kitapları diziyor. İman ve İslam, Mızraklı ilmihal, Kıyamet ve Ahiret gibi... Mushaf-ı şerifler, elifbalar... Meraklısına Arabi ve Farisi eserler de getiriyor... Ama ne yazık ki dükkâna girenlerin sayısı üçü beşi geçmiyor. Onlar da ya adres soruyor, ya para bozduruyor. Kitaplar vitrinde ööölece duruyor. Acaba ayaklarına mı götürsek? Bak o olur, boş çevirecek değiller ya. Kendileri okumasa oğulları kızları okur, bir şekilde yerini bulur... Öyleyse yürüyün çıkalım yola, pazarlara, panayırlara... Kardeşi Osman ve babası Raşit Amca ile ilk denemeyi yapıyor, beklediklerinin fevkinde âlâka görüyorlar. Bir bagaj kitap iki kahvede kapışılıyor... Tamam bu iş olacak! ASFALT DÜŞKÜNÜ Altında bir "Ford 20 m" var, o yıllarda popüler araba. İyi hoş da, çok alçak... Köy yollarına girince taşlar yuvarlanıyor altında... Ziya Ağabey "vidaları sıkılıyor" diyor, "korkmayın bir şey olmaz!" Ama oluyor... Canım arabanın kaportası haritaya dönüyor, şasi örseleniyor, egzoz paralanıyor. Benzin deposu delindikçe sabun sürüyor, kayış koptukça kadın çorabı bağlıyor... Lastikler peş peşe patlıyor, saat başı kriko vuruyor. Taşları dize dize dere geçiyor, deveye hendek atlatıyorlar. Gel abi, gel abi, gel abi... Geç abi, geç abi... Aman kaymasın, hep bıçak sırtında... Öyle köylere çıkıyorlar ki kağnı girmemiş daha... Şaşkın veledler kahverengi Taunus'a UFO görmüş gibi bakıyor. Eh yollarda kaldıkları da oluyor.?Soğuk, rüzgar, ayaz... Muvakkit ne bilsin? Arabası bozulana sor sen, geceler kaç saat? GUCURLAR Ziya Ağabeyin elinde mufassal bir harita... Bu köye gidildi (üzerine çarpı atıyor), buna gidilmedi daha... Bir hattı tutturuyorsun geride beride ışıklar yanıyor. Meğer Ege'de ne çok köy varmış, ne de çok kasaba... O sıralar Isparta Sücüllü'den gelen bir aile (Gucurlar) ile tanışıyor. Bunlar mahalle arasında, taksitle leğen maşraba, terlik, pabuç, çarşaf basma satan seyyarlar. Yağları ile kavruluyorlar... Olabildiğine cömert, alabildiğine şuurlular. Gök gibi geniş yürekleri var. Ziya Ağabey'in eli ayağı oluyorlar. Derken birkaç kalender esnaf ve beş on üniversiteli de kervana katılıyor. Ziya Abi kör topal yürüyen bir minibüs alıyor... Zamanla Gucurlar da motorize oluyor ve hizmetler yayılıyor... Artık Manisa'ya, Aydın'a, uzanabiliyorlar... Denizli'ymiş, Muğla'ymış gözlerinde büyümüyor. Dostlar edindikçe halka genişliyor, Ege'de yeni yeni kandiller yanıyor. ŞEHR-İ RAMAZAN Ramazan-ı şeriflerde 30 gün (ve gece) yollara düşüyor, bir akşam olsun çoluk çocukla iftar etmiyorlar. Serde fukaralık da var, karınlarını domates ekmekle doyuruyor, cami avlularında, benzin istasyonlarında uyukluyorlar. İzmir'e günler sonra dönebiliyorlar. Sabaha karşı filan... Davulcularla... Her seferinde de öyle oluyor rahmetli Hüseyin Gucur "bize buyrun" diyor, yalvaran bir ses tonuyla... - Ama abicim gecenin bu vaktinde, bu kalabalıkla... - Allahü teâlâ büyüktür, kısmetimizde ne varsa? Gucurlar amca yeğen, gelin damat yan yana oturuyorlar. Bir mahalle onlardan. Biri çorba koşturuyor, biri pilav... Dolmalar, turşular derken sofra donanıveriyor. Cömertin ikramı şifaymış, ilaç gibi geliyor. KOMŞU HAKKI Minibüs ne zaman hizmet için yola çıkacak olsa Karşıyakalı bir Börekçi (Mehmet Ali Abi) özenle hazırladığı poğaçaları, boyozları, kol böreklerini yetiştiriyor. Olur ya aksadı, Ziya Ağabey ak saçlı peynircisinin önünde duruyor. Mithat Ağabey acele ile inip, kelle peyniri kestiriyor. Dönertaş Fırınından da on çıtır somun da aldı mı tamam, daha ne istersin Allah'tan... Ziya Ağabey Rahmetli Berber Tekin'in önünden geçerken camı açıyor "dua et" gibilerinden bir işaret çakıyor. Tekin usta ak saçlı, pak simalı bir piri fani... Nur âlâ nur. Patronunun emanet ettiği dükkânı bırakamıyor ama oğullarından birini hizmete yolluyor mutlaka. Araba hareket etti mi elleri açılıyor, dudakları kıpırdıyor... Meyhanelerin sıralandığı şu sokakta nice eli tesbihliler var... Kalbi zikirliler, ağzı dualılar.. Ziya Ağabey'in işi de bu, elmasları bulmak, tozlarını almak... Ziya Ağabey hizmete çıktı mı sıradan gidiyor, meyhaneymiş, ganyancıymış ayırmıyor. "Kitapları tereğe bırak abi, anlarsın ya." (Belli ki adam alkollü, elini?değdiremiyor.) "Sen o parayı geri ver bakiym, hah şundan al." (Geri aldığı kesin kumar parası, size temizinden veriyor.) Egeliler efedirler, delikanlıdırlar, sözlerinde dururlar. İki damla Zemzem yudumlayan, bir daha rakı sokmaz ağzına. Duygusaldırlar da. Bir menkıbe anlatın, "Bizzejrevpaşşalıyızabem" diye naralanan külhaniler bile boyun büker, gözleri dolar. Harabat ehlini hor görme zakir... Defineye malik viraneler var... ALLAHA EMANET Minibüs at arabasından az hallice. Her lagada sarsılıyor, böbrek taşlarınızı döküyor adeta. Millet yorgunluktan bitap düşmüş, o dimdik ayakta. Liderlik kolay değil, onca insanın yükü var omuzlarında... O günlerde kurtarılmış bölgeler var, kırmızı çizgiler, gözü kara militanlar. Hem alanına gireceksin, hem de basmıyacaksın nasırına... Ellerinde izin belgesi, tavsiye mektupları olmasına rağmen dertlerini anlatamıyorlar.?12 Eylül yönetimi onları bir?Manisa satışında içeri alıyor. 7 arkadaş avuç içi kadar hücrede gün sayıyor. Ki Necati el kadar çocuktur daha... Orada kıldıkları namazların, yaptıkları sohbetlerin tadını unutamıyorlar... Yıkanıp arınıyorlar zindanda. Efendim kitap yetecek mi, benzin bitecek mi? (Akaryakıt karaborsa.) Ziya Ağabey düşüncelere daldı mı ya vites değiştiriyor, ya direksiyonu tokatlıyor. "Tevekkeltü taalallah!" Teselliyi buluyor sonunda. Dönüşte iyice bitiyorsunuz, kafalarınız sağa sola düşüyor. "Aaa Zeytinliğe gelmişiz!" Tuhaf... Bunu dümende oturan söylüyor. Demek ki içi geçmiş. Ziya Ağabeyin dalıp çıkması kimseyi heyecanlandırmıyor, o uyudu mu araba da rahatlıyor, daha dengeli yol tutuyor. HALBUKİ Halbuki Ziya Abi müzmin hasta. Kayık beli nefes aldırmıyor adamcağıza. Çorabını giyinceye kadar canı çıkıyor. Biçare baston yutmuş gibi dolanıyor, biri mi seslendi bütün bütün dönüyor ardına.... Hekimler yatak istirahatı veriyor ama kimin umurunda? Belini Adil Ustaya çektirip rahatlıyor, nüksedinceye kadar koşturup kovalıyor. - Abi n'olursun yapma! - Boşveer ömür çok kısa... Bazı akşamlar ayaklarını sürüyerek çıkıyor, inliye inliye, dişini sıka sıka. Sabah bakıyorsunuz, herkesten önce gelmiş, takımları yapmış, kolileri bağlamakta... Bir gün değil, iki gün değil... Bu ne tempo ya? Adam İzmir'de yaşıyorsun, bir gün de mesireye çık, denize gir, ne bileyim mangal yap... Mümkün mü? Düğüne çağrılsa, davetlilere kitap satıyor? Sünnet çocuğuna kitap, sınıfını geçene kitap, hasta ziyaretinde kitap... Geline, damada... Muhtevalarına da vakıf. Köy kahvelerinde şadırvan başlarında öyle bir yer bulup okuyor ki, dinleyenlerin alayı "işte" diyorlar, "benim şifam burada!" FABRİKA SİNEMA Ziya Ağabey bir ara fabrikalara takılıyor... Öğle molalarında, paydoslarda ortaya çıkıyor "Efendim şu gördüğünüz kitaplar..." Para da istemiyor. Ay başında... Hafta sonunda... Yevmiyeyi alınca. Erkekleri kahvede dükkânda bir şekilde yakalıyorsun da kadınlara nasıl ulaşmalı acaba? Onun da çaresini buluyor... Sinemalarda! Yazlık sinema dediğin bir tahta kapı, dört briket duvar... Genelde "iki filme bir bilet" kesiyorlar. Ziya Abi sinema sahibinden izin alıyor, "5 dakika ara"da, hani "Alaska, Frigo, dondurma" çığlıklarının koptuğu anlarda sahneye fırlıyor. "Bakın" diyor "birinci film bitti. İkinci de bitecek az sonra... Bizim ömrümüz de böyle, çok değil 40-50 yıl sonra bu sandalyelerde başkaları oturacak. Kabir ya cennet bahçelerinden bir bahçedir, ya da cehennem çukurlarından bir çukur. İçinizde en gühahkâr benim. Yaşım sizlerden daha büyük zira... Elhamdülillah hepimiz Müslümanız. Peki bir Müslüman neleri yapmalı, nelerden kaçmalı? İşte bu kitaplarda..." O güne kadar sadece fotoroman okuyan ablalar kitapları öpüp öpüp koyuyor başlarına. Ama hanım kızımız, ya da yeniyetme tıfılımız elindeki üç kuruşu kül renkli bilete tokalamış. Kalanı ile de bir bardak çiğdem (ay çekirdeğine öyle derler) attırmış külaha. Gözü kitaplarda ama hani para? Ziya Ağabey yavrucakları mahrum bırakır mı? Koltuklarına sıkıştırıyor usulca... Akşam kardeşi Osman'a soruyor, "Ne kadar açığımız var?" "Şu kadar." Atıyor elini cebine, "al!" HAYALLER GERÇEK OLSA Peki ya diğerleri? Ulaşamadıkları milyonlar var daha... Dost meclislerinde "ah" diyor "bizim bir gazetemiz olsa, Türk büyükleri, İslam âlimleri anlatılsa sayfalar arasında..." Oluyor... Ah bir takvim basabilsek, yaprak yaprak kıssalar menkıbeler sunulsa... Sunuluyor... Ah Milli Ansiklopedilerimiz, ah yerli kahramanlarımız, ah çocuk dergilerimiz, kasetlerimiz, filmlerimiz... O günlerde hayal ama hepsi gerçekleşiyor. Ziya Ağabey gazetemizin ancak üç beş bin sattığı yıllarda İzmir Temsilciliğini üstleniyor... Tekrar düşüyor yollara, on binlerce abone buluyor, Ege'nin dört bir yanında bürolar açıyor... Haber zaten onun işi, günboyu sokakta... Fotoğrafı, montajı, pikajı da öğreniyorlar, mükemmel ilaveler çıkarıyor. Gazetemize muazzam bir tesis kazandırıyor sonra... İşte bizim şansımız da burada... Eğer böylesi sevdalılarınız varsa... 1.5 milyon tiraj... Kolay mıydı yoksa? NASİBİ VAR(MIY)MIŞ? Alaşehir'den çıkmışız, Bozdağ eteklerine doğru gidiyoruz... Yolda PTT'cilere rastladık. -Abi kitap? -Yok kardeş. Sağol. Kızdım "vay nasipsizler vayyy!" Ziya Ağabey çıkıştı "sen onların nasipsiz olduğunu nereden biliyorsun?" "Haklısın abi" dedim "tevbe ediyorum." Önümüze bir dere çıktı. Ziya Ağabey sordu "bak bakalım araba geçer mi?" İndim elimi soktum, bileğimi biraz aştı. Kaldırdım kolumu, suyun izini gösterdim. Genişliği de fazla değil, çok çok olsun bir kulaç Geçeriz herhalde dedi sürdü. "Çatırt!" Ön tekerlek çakılmasın mı suya? Araba burnu üzerine dikildi kaldı. Arka?tekerlekler?fır?fır?dönüyor havada. İndik "Bak abi" dedim "sakın beni köye möye yollama. Köpeklerden acayip korkarım haberin ola!" Rahmetli güldü "iyi o zaman, bekle arabanın başında!" Gitti. Bir baktım PTT'cileri almış, geliyor. Onların pikapları 4x4, taktılar zinciri çıkardılar. Hediye olarak kitaplar verdik... Ondan da bundan da.. Çeşit çeşit ama... Rahmetli mânâlı mânâlı baktı bana... "Anladım abi" dedim, "nasibleri olunca!" Resul İzmirli

 

Zincire vurulan pigme Ota Benga

YURDUNDAN KOPARDILAR Pigme asıllı Ota Benga Kongo ormanlarında yaşayan iki çocuklu bir aile reisiydi. Evrimciler onu hayvan gibi avlayıp, zincirlere vurdular... KAFESLERE TIKTILAR Ota, hayvanat bahçesinde maymunlarla birlikte seyircilerin karşısına çıkarıldı. Parmaklığa şu levha asıldı: "İşte insanın eski ataları!" İÇİMİZDEN BİRİ Genelde bu alanda bir kutu olur. Bahsi geçen şahıs hakkında şu okulları bitirdi, şu vazifelerde bulundu, şu kitapları yazdı, şu zaferleri kazandı gibi özet bir bilgi sunarız. Ota Benga ne edipti, ne şairdi, ne devlet adamı, ne de komutan... Zulme uğramış bir insandı o!.. Sadece insan! Pigmelerin boyları yaklaşık 125 - 150 cm civarındadır. Adamlara cüce müce diyoruz ama aramızda çok çok olsun 30-40 santim fark var... Bunlar Genelde Zaire'nin kuzey doğusunda Ituri ormanlarında yaşarlar. Orta Afrika, Kongo ve Ruanda'da rastlanır. Ehemmiyetsiz bir miktarda da Gine ve Papua da... Alayını toplasan 200 bin zor çıkar. Munis zararsız insanlardır, hayvan besler, ava çıkar, nadiren ziraatla meşgul olurlar. Öyle ya niye ekip biçsinler ki? Ormanda istemedikleri kadar meyve bulurlar. Genelde civar çiftçilerle ticaret yapar, kürk satar, karşılığında çay şeker alırlar. Aile bağları güçlüdür, tek hanımla evlenir, eşlerine sadık kalırlar. Başlık yoktur ama berdel yaygındır "ver bacını, al bacımı" kuralı çalışır, içli dışlı olurlar. Çocuklarına ve hürriyetlerine düşkündürler, bir yere bağlanamazlar. Onarlık yirmişerlik gruplar halinde ormanın derinliklerine dağılırlar. KONGO NERE? Efendim kahramanımız da onlardan biridir işte. 1883 yılında Kongo'da doğar. "Dost" manasına gelen bir isim taşır. "Ota Benga!" O yıllarda Darwinizm pek popülerdir. Ancak cılız iddialarını ispatta zorlanan Evrimciler panikler, sağa sola saldırırlar. Ellerinde tek delil yoktur, bir an önce insanın maymundan geldiği faraziyesini destekleyecek fosilleri bulmalıdırlar. Amerikalı Samuel Philips Verner arkadaşlarına "neden ille de fosil" der, "belki maymun insan arası türler hâlâ yaşıyorlar." Büyük bir ümitle Belçika Kongo'suna koşar. (1904) Eline baltasını alır, uzun ipini beline bağlar... Biz gideriz ormanaaa! O gün bir Pigme köyünde ağırlanırlar. Gözünü Ota Benga'dan ayıramaz, bu sevimli yerli kedi gibi alıştırdığı maymununu kucağında taşımaktadır zira. Maymun ve insan... Bundan bir senaryo çıkar mı? Çıkar... AMERİKA NİRE? Ota yıllar evvel Kasai ırmağı kenarında yaşamaktadır. Köyü, Belçikalılar tarafından basılmış, karısını ve çocuklarını kurtaramamıştır... İkinci defa evlenmiş, düzenini tekrar kurmuştur. Ama beyaz adamın gazabından korkmaktadır hâlâ. O gün hanımını ve çocuklarını öper, semiz bir ceylan hayaliyle işe (!) çıkar. Ormanda sıra dışı hareketlenmeler hissedince durur, yayını sessizce gerer dinlemeye başlar. O esnada yukardan bir ağ düşer ve şapkalı adamlar üstüne çullanırlar. Kendine geldiğinde elleri arkasından bağlanmıştır. Zincirler... Prangalar... Samuel'i tanır, "çocuklarım bekliyor dönmem lazım" diye yalvarsa da cevap alamaz. Samuel sağırdır sanki onu duymaz. Evrimcimiz aradığını bulmuştur. Zavallı Ota'yı bir gemi ambarına tıkar doğru Amerika'ya. Bir otelde yatırmaz, bir lokantaya oturtmaz. Garibi maymun gibi kafeslerde taşıtır, kamyon kasalarında. Uzatmayalım zavallı Otacık St.Louis Fuarı'na götürülür ve seyirci önüne çıkar. MAYMUNA BAK! Evrimbazlar ellerinde çomaklar izahata başlar: "Şu gördüğünüz memeli, insana en yakın ara geçiş formu olup..." Ota, hanımını ve çocuklarını özlemiştir, kendi dilinde "beni bırakın" diye yalvarır. Kâh şirinlik yapar, kâh kaşlarını çatar. Gardiyanlara güç yetesi değildir, içini çeke çeke ağlar. Çok üşür ve çok acıkır. Kaput battaniye ister ama efendiler tezlerini tehlikeye atmaz ona sadece "muz ve fıstık" uzatırlar. Ah önüne bir tabak sıcak çorba, kızarmış bir et konsa... 2 koca yıl böyle geçer. Dile kolay... Evet civarda insan formunda "hayvanlar" dolanmaktadır. Bunlar papyon fötr takmakta, pipo çekip duman savurmaktadırlar. Parkta yaklaşık 40 bin ziyaretçi vardı. Erkekler kadınlar ve çocuklar Afrikalı yabaniyi görmek için maymun kafesine koşuyorlardı. Uluyarak, bağırıp, çağırarak sataşıyor, pigmeyi huzursuz ediyorlardı... (New York Times) ÇALIŞ AMELE! Derken New York'taki Bronx Hayvanat Bahçesi Ota'yı kazanmak ister, kesenin ağzını açar. Onu Dinah adlı evcil bir goril, Dohung adlı bir orangutan ve birkaç şempanze ile birlikte seyirci karşısına çıkarırlar. Hayvanat Bahçesi Müdürü Dr. William T. Hornaday uslanmaz bir evrimcidir. Böylesine kıymetli bir türe sahip olduğu için kendini şanslı sayar. Kafesin üstünde bir açıklama: "İşte İnsanın Eski Ataları!" Boy: Şu kadar inch Ağırlık: Bu kadar pound... Şu mıntıkada yakalandı da filan... Zaman zaman evrimci tabipler, ırkçı biyologlar gelir Ota'yı mıncıklar, kan ve doku örnekleri alırlar. Zavallı Ota ortalığı silip süpürmekte, hayvanların yemlerini dağıtmaktadır. Ücretsiz işçi... Ne para ister, ne sigorta... ÇEVİR KAZI YANMASIN O yılların Amerika'sında siyahiler bile insandan sayılmamakta, restauranlara "köpek ve zenci giremez" levhaları asılmaktadır. Zencilere müsamahası olmayan yazarlar dahi bu zulme karşı çıkar. Ünlü Doktor McArthur serginin aşağılayıcı olduğunu düşünenlerdendir mesela. (New York Globe gazetesi... 12 Eylül 1906) Ardından New York Journal Gazetesi (17 Eylül 1906) "Bu maskaralığa son verilsin" çağrısı yapar. Hayvanat bahçesinin Darwinist müdürü Dr. Hornaday savunmaya geçer: ''Eğer bu küçük mahluk bir kafesteyse orası en konforlu yer olduğu içindir. Başka ne yapmalıydık? Ota Benga sanıldığı gibi tutuklu değil ama serbest de bırakamam. Hiç kimse onu şehre salmanın akıllıca olduğunu söyleyemez bana." BAK ŞU KONUŞANA Ota zeki bir insandır, kenarından köşesinden İngilizceyi de kapar ve taleplerini dillendirmeye başlar. Haydaaa! Bu beklenmedik gelişme evrim ağalarının canını sıkar, teorinin iler tutar yanı kalmaz. Faraziye fasarya mıdır yoksa? Samuel Verner yalana sığınır, "Ota'yı yakalamadıklarını, kendisini Amerika'ya gelmek hususunda bizzat ikna ettiğini" söylemeye başlar. Tam da o sırada kilise devreye girmesin mi? Rahipler Ota'yı Hristiyanlaştırmaya kalkar. Evrimciler "gidin be işinize" derler, "bir maymun Hristiyan olsa n'olur, olmasa ne yazar?" Lâkin Kilise güçlüdür, dediğini yaptırır. Onu cebren alır, bir öksüz yurduna yatırırlar. İş gösterir, eline iyi kötü bir harçlık sıkıştırırlar (1910). HÜZÜNLÜ FİNAL Ota yine mutsuzdur, mesai arkadaşları tarafından aşağılanmaktadır zira. Defalarca amirine çıkıp "beni yurduma yollayın" dese de dikkate alınmaz. 6 koca yıl böyle geçer, ümidini kaybetmeye başlar 95 yıl evvel bu gün (20 Mart 1916) bekçinin belinden tabancasını çeker ve düşünmeden kalbine sıkar. İntihar! -Alooo! Bir insan öldü! Kimin umurunda? Bir çukura atar, kapatırlar. Efendim Darwinizmin faşizmle irtibatı? Heralde yani... Şüpheniz mi var? Sermayeleri yalan! Evrimcilerin tek sahtekârlığı bu değildir 1912 yılında Charles Dawson isimli amatör bir paleontolog, "bir çene kemiği ve bir kafatası parçası" bulduğu iddiasıyla ortaya çıkar. Çene kemiği maymunlarınkine benzemekte, dişler ve kafatası ise insanı andırmaktadır. Buna "Piltdown Adamı" adı verilir ve yarım milyon yıllık bir ömür biçilir. Üzerinde 40 yıl boyunca makaleler yazılır, 500'den ziyade doktora tezi hazırlanır. Derken Kenneth Oakley adlı bir araştırmacı "flor testi" ile kemik yaşı tespitine başlar. Sıra gelir dayanır, Piltown adamına... Çene kemiği sadece birkaç yıl toprak altında kalmıştır, kafatası ise 5 asırlıktır. İnceleme derinleştirilir, çenenin bir orangutana ait olduğu anlaşılır. Dişler suni olarak aşındırılmış başka bir form kazandırılmıştır. Rezalet!... Bakarlar madara olacaklar, kemikleri âlelacele British Museum'dan çıkarırlar. HINZIRLIK! Yıl 1922... Doğa Tarih Müzesi Müdürü Henry Fairfield Osborn, Batı Nebraska'da, Yılan Deresi yakınlarında, Plieocen Dönemi'ne ait bir azı dişi fosili bulduğunu açıklar. Ki insan ve maymunlarla ortak özellikler taşımaktadır. Fosile "Nebraska Adamı" denir ve "Hesperopithecus haroldcooki" adıyla yayınlanır. Evrimci ressamlar bu tek dişe bir çene, çeneye bir yüz, yüze vücud, vücuda aile yakıştırırlar. Çomak sürten çıplaklar, karanlık mağaralar... Rekonstrüksiyon resimleri hakikat gibi sunar, martavala başlarlar. Ancak dişin "prosthennops" isimli bir yaban domuzuna ait olduğu anlaşılır, zikrolunan resimler mekteplerden kaldırılır. Kaldırıldı diyorsam Batılı mekteplerden tabii... Bizimkiler gözümüze sokar. Bile bile inadına!

 

Mösyö bunu hep yapıyor

27 Mart 2011 01:00

 

A -

A +

HAKKA HUKUKA Şerif Abdülkâdir hem asayişi adaleti sağlar, hem düzenli bir ordu kurar. Barut, fişek tüfek imalatına başlar. Hekime, hakime, muallime maaş verebilmek için ticaret yapar. FRANSIZ KALDILAR General Bugeaud cenk meydanında başarılı olamayınca çocuklara ve yaşlılara yönelir, hayvanları kurşunlatır, kuyuları zehirletir. Adamlarına yağma ve tecavüz izni verir, resmen haramilik yapar. Abdülkâdİr Cezayirî Şerif Abdülkâdir, Cezayir'in fethinde Barbaros Hayreddîn Paşa'yla omuz omuza çarpışan bir Allah dostunun (Muhammed bin Abdülkâdir Hazretlerinin) torunudur. 18 yy başlarında Maasker vilâyeti Kaytana köyünde doğar (H.1222) Adından anlaşılacağı gibi Ehli beyttendir, küçük yaşta Kur'ân-ı kerîmi hıfzeder. Cezayir ve Oran medreselerinden mezun olduktan sonra ilim yolculuklarına çıkar. Kahire ve Bağdat'ta ulema ile tanışır, Şam'da sohbetine kavuşup duasını aldığı Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretlerini hayatı boyunca unutamaz. Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere doyulacak gibi değildir ama... Cezayir'in işgal edildiğini duyar, alelacele vatanına koşar. Batılılar bizim gibi değildir, sömürüyü kazanılmış hakları gibi görür ve sonuna kadar kullanırlar. Biz rahat yaşayalım da... Varsın kara derililer, kızıl derililer, çekik gözlüler, buğday benizliler kırılsınlar... Saldırgandırlar... Silahlanır pusatlanır gemilere doluşurlar. Gözlerine kestirdikleri bir köye obaya baskın yapar, zavallıları teslim alırlar. Güçlü kuvvetli delikanlıları, eli yüzü düzgün kızları zincire vurur, yükte hafif pahada ağır ne varsa kaldırırlar. Hırslıdırlar... Hırsızdırlar. Köleleri tarım alanlarına, inşaatlara sürer, kırbaç zoruyla çalıştırırlar. Hastayla sakatla uğraşmaz, öleni bir çukura savururlar. İş gücü azalınca yine gemilere biner ana baba kuzusu toplarlar. Sömürü zamanla devlet politikası hâline gelir, bilhassa İngilizler, İspanyollar, Portekizliler, Fransızlar, İtalyanlar, Hollandalılar, Belçikalılar, (bilahare Almanlar ve Ruslar) yükü tutar. 18-19. yüzyılda denizaşırı ülkeleri istila eder, toprağın altında ve üstünde ne varsa (maden, gıda, baharat) hortumlarlar. Efendim Hristiyanlar niye zengin de, Müslümanlar... İşte bundan! BAHANE Yıl 1830... Sömürü yarışında İngiltere ve İspanyanın ardına düşen Fransa atağa kalkma ihtiyacı duyar. Cezayir Dayısı Hüseyin Paşa'nın Fransız Konsolosu ile yaptığı basit bir münakaşayı bahane eder, kapıya dayanırlar. Osmanlının gaileli yıllarıdır, yardım ulaştıramaz. Hüseyin Paşa'nın da gücü bellidir, fazla dayanamaz. Frenkler pişkindir, "korsanlıkla mücadele kapsamında" diye bir parantez açar, Cezayir'e "insanlık ve medeniyet getireceklerini" duyururlar. Maksatları ilhak değil, ıslahtır güya... Nitekim Avrupa'nın en büyük misyoner örgütü (Beyaz Papazlar Cemiyeti) faaliyete başlar. Hesaplarına göre Cezayir'i kırk elli yıl içinde Hristiyanlaştıracaktırlar. Halk buna şiddetli karşı çıkar, direniş yayılmaya başlar. Vehrân ve Müstefânem ahalisi Şeyh Şerif Muhyiddîn'in (evlâd-ı resuldür) etrafında toplanır, "emirimiz olun, bizi kafirden kurtarın" talebinde bulunurlar. İSTİŞARE Şeyh Şerif Muhyiddîn dedeleri gibi âlim ve bilgedir. Hem talebe okutmakta, hem de Kâdiri terbiyesi ile derviş yetiştirmektedir o sıralar. Evet o da direnişten yanadır ancak hayli yaşlanmıştır, genç mücahidlerin hızını kesmekten korkar. Halbuki oğlu Abdülkâdir... İyi bir askerdir, cesurdur, dirayetlidir. Aslında işaret etse yeter ama öyle yapmaz, "oturun konuşun" der "bir emir seçin aranızda." İstişare toplantısından oy birliği ile Şerif Abdülkâdir'e biat kararı çıkar. Genç lider kısa ve veciz bir konuşma yapar: "Tamam" der, "emirliği kabul ediyorum, ama şimdilik kaydıyla. Benden daha ehil bir komutan bulursanız söyleyeceksiniz, birlikte bağlanacağız ona..." MUHAREBE Abdülkâdir Cezayirî'nin, asil duruşu, nurani bir siması vardır, onu gören düğme ilikleme ihtiyacı duyar. Mükemmel bir hatiptir aynı zamanda . Genç olmasına rağmen ihtiyatlıdır, doğru zamanda, doğru yerde olmaya bakar. Ne yaptığını bilir, operasyon öncesi çok çalışır, kılı kırk yarar. İnsan kaybını göze almaz, tek mermiyi boşa sıkmaz. Eğitime çok ehemmiyet verir ve modern harp usullerini uygular. Cephede kazandığı zaferleri, masa başındakilerle perçinleyip taçlandırmaya bakar. Derken Fas Sultanı Abdurrahmân'ı da saflarına katar, "siz sağdan biz soldan" der, Fransız'a.birlikte vururlar. Taaa Merakeş sınırına kadar iner batı Cezâyir'e sâhip olurlar. İki yıl içinde bütün kabileler ona bağlanırlar. MÜTAREKE Paris hükümeti çaresizdir, anlaşma istemek zorunda kalır. Abdülkâdir Cezayirî'nin Batı Cezayir üzerindeki otoritesini tanır. (26 Şubat 1834) Sükunet sadece bir yıl sürer. General Camille Trezel tekrar saldırıya geçerse de Şerif Abdülkâdir karşısında bozguna uğrar (Makta -1835). Görevi devralan General Bugeaud apolet delisidir, kendini göstermeye kalkar. Müslümanları mahv-ı perişan edecek, günlerini gösterecektir onlara! Maasker'i ele geçirince, pek keyiflenir ama Konstantine önlerinde öyle bir yenilir ki nasıl olup da sağ çıktığına şaşar. Bu yalınayaklı Arap, Harp Akademisinde okutulan hasımlara uymaz. Nereden çıkacağı ve nasıl vuracağı belli olmaz. Sinirleri bozulmaya başlar. Paşa paşa gelir antlaşmayı imzalar (1837- Tafna). Birkaç liman, üç beş sahil kabasına "he" der, çekilir kışlaya... MÜESSESE Abdülkâdir Cezayirî sulh devresinin uzun sürmeyeceğini bilir. Hazır nefes almışken derlenmeli toparlanmalı, teşkilatlanmalıdırlar. Derhal "düzenli bir ordu" kurar. Sumala adını verdiği seyyar karargâhına çekilir, generallere saç baş yolduracak planlar hazırlar. Bu arada kadılar yetiştirip köylere kasabalara yollar, adaleti tesis eder, şeriatten kıl kadar ayrılmaz. Aynen Abdülhamid Han gibi denge politikasına oynar, Fransız İngiliz çekişmesini kullanarak, Britanya'dan ağır silah almaya başlar. Silah parasını denkleştirmek için mal üretir, ambarlar kurar, ticaret yapar. Barut ve fişek üretir, tüfek imal eder hatta.... Hekime, hakime, muallime maaş verir, kolay değil silbaştan sistem kurar. General Bugeaud ise sağda solda "beni genel vali yapacaklardı ki" şeklinde konuşmalar yapar. Paris çoktan havlu atmıştır ama ona da bir şans verir, "haydi" derler "elinden geleni ardına koyma!" General'in ilk işi anlaşmaları rafa kaldırmak olur. Konstantine şehrine girip kan dökmeye başlar. Ardından Cezâyir'i Konstantine'ye bağlayan Bîbân geçidine saldırır. Şerif Abdülkâdir de "cihâd-ı mukaddes" ilân eder, savaşı bütün ülkeye yayar. MÜSTEMLEKE Fransa, Cezayir'e 100 bini tam donanımlı asker olmak üzere 400 bin kişi yığar. Cezayirli savaşçıların sayısı (ki bunlar gönüllüdür, meccane çarpışırlar) 20 bini bile bulmaz. Emir en büyük operasyona ancak 2 bin kişi ile çıkar. Bugeaud bakar olmayacak, belden aşağı vurmaya başlar. Çocuklara ve yaşlılara yönelir, hayvanları kurşunlar, kuyuları zehirletir, ekinleri yakar. Adamlarını yağma ve tecavüze özendirir, resmen haramilik yapar. Bir zaman sonra açlık başlar, nesebi gayri sahih çocuklar, psikolojik travmalar... Cezayir, Fenikeliler, Kartacalılar, Roma ve Bizans tarafından da istila edilmiştir ama böyle zulüm yaşamamıştır daha. General ısrarla yalan haberler yayar, tefrika çıkartmaya bakar. Bazı emirler ahdinde sadık, yerinde sabit kalsa da bazıları geri adım atar. Çözülme başlar, Abdülkâdir-i Cezayirî yapayalnız kalır mı ortada. 1842 Kasımında harekât merkezi düşman eline geçer. Fransızlar Emir'in paha biçilmez kütüphânesini yakar yıkarlar. Emir, Büyük Sahra'ya çekilir, ne adamı, ne de cephanesi kalmıştır zira... Çöl kuytudur, sakindir, git git kum, bak bak vaha... Mücadeleyi yeniden alevlendirebilmek için şehirde olmalıdır... Müminler arasında. MAHPUSHANE Cezayir valisi Duc d'Aumele (ki bizzat Kral Louis-Philippe'in oğludur) haber yollar. "Misafirimiz olmaz mısınız. İster İskenderiye'de ikamet edin, dilerseniz Akka'da!" Yeniden güç toplayabilmek için mecburdur buna, ister istemez silah bırakır. Eğilmeden bükülmeden ama... Şerefiyle onuruyla! Batılılar kaypaktır, kralın oğlu da olsa sözlerini tutmazlar. Emiri ve sadık adamlarını adi suçlu gibi Fransa'ya yollar, önce Toulon'da, sonra Anboise kalesinde zindana tıkarlar. Neden sonra Kral Louis-Philippe'den çağrı gelir "başka bir ülkeye gitme arzusundan vazgeç, gel asiller gibi yaşa aramızda!" Cevap yenilir yutulur gibi değildir: "Bütün Fransa'yı da verseniz, cübbemin üzerine cevahir de dökseniz, tebaanız olmam. Siz misafirinizi hapsettiniz. Bunun utancı yapışacaktır yakanıza." Adam hırsız, adam katil... Sözünde durmuşmuş, durmamışmış. Çok da umurunda... MUHACİR Ama Napolyon omurgalı çıkar, İmparator olunca Abdülkâdir-i Cezâyirî gibi bir askeri mahpus damlarında tutmaz, İstanbul'a yollar (1852). Emir, Abdülmecîd Han'la kucaklaşır. Cezayir meselesini anlatır tafsilatıyla. Bir süre Bursa'da kendisine tahsis edilen konakta yaşar. Sonra Şam'a taşınır ve çoktandır yazmayı düşündüğü eserleri kaleme alır. Mevâkıf, Zikr-ül-Âkıl ve Tenbîh-ul-Gâfilin'in yanı sıra De la Fidelite des Musulmans a observer Leurs Traites d'alliance et autres (Müslümanların ittifak ve ahidlerine sadâkatleri) adlı kitabı hazırlar. Ancak emperyalistler boş durmaz, bu defa gelip Suriye'yi de karıştırırlar. İngilizler Dürzîleri silâhlandırır, Fransızlar ise yatırımı Mârunîlere yapar. Dürzîler Mârunileri sıkıştırıp da katle kalktıklarında Emir Abdülkâdir, (muhâcirlerin yardımı ile) bin beş yüz kadar Hıristiyanı kurtarır ki aralarında Fransa konsolosu da vardır. Bu hareketi İstanbul tarafından taltif edilir. Fransa hükümeti de Legion d'honneur nişanı sunar. Hicri 1300'de vefat eden (1883) Abdülkâdir Cezâyirî bir Yavuz Selim yadigârı olan Selimiye'ye defnedilir. Muhyiddîn Arabî hazretlerinin yanı başına... Ne saadet ama... KALİTE FARKI Fransızlar anlaşmaları şaşaalı merasimlerle imzalar ama hiçbirine uymaz. Emir Abdülkâdir'in sözü senettir, asla barışı bozan taraf olmaz.

 

Dilimizi dilim dilim... Agop Dilaçar

3 Nisan 2011 01:00

 

A -

A +

UYDUR UYDUR 7 Mart 1933: TDTC Genel Merkez Kurulu toplanır. Arapça ve Farsça'dan gelen kelimelere savaş açılır, yerlerine yeni "tilcikler" konması için karar alınır. İPE DİZ... Valide yerine doğurgaç, baba yerine doğurtgaç, aşevi yerine otlangaç, belediye için uray, mebus için saylav, sanat için dorut gibi ucubeler dayatılır ki milletimiz Agopça der bunlara... KAKINÇ, aldatı, YONTU, söylev, gömüt, imge, NESNEL, avunç, bağıt, kaydırgaç, erek, varsıl, Açgı, basçık, alnaç, alışkı, İÇERİK, ansıma, ÇAVLAN, ardıl, Ruhsal, parasal, soyut, boyut, yaşam, eğilim... Ya bunlar Türkçe değil, ya da ben Türk değilim! Necip Fazıl Kısakürek Efendim onurlandırdınız. Ne yani gururlandırdınız mı demek istiyor, şereflendirdiniz mi? Yoksa müftehir mi oldu? İzzetli, haysiyetli, namuslu, vakarlı, erdemli, hatırlı, itibarlı, muazzez, muhterem, saygıdeğer, seciyeli... Onur, bunların hangisi? Yeni kuşaklar "hepsi" diyecekler, eskiler "hiçbiri!" Bakıyorsunuz Osmanlıda Rüşdiye ve İdadi mezunları bile (orta lise) sular seller gibi Fransızca konuşuyorlar. Peki biz niye kıvıramıyoruz? Lisanımız kısırlaşmış da ondan... Bin kelimeyle iktifa edersen olacağı bu, zihni melekelerimiz dumura uğruyor. Herkesin ağzında bir "stres". İyi de stresten maksadın ne güzelim? Dert mi, gam mı, kahır mı, keder mi, gussa mı, yeis mi, tasa mı, mihnet mi, elem mi, üzüntü mü, sıkıntı mı, endişe mi, kasvet mi, nedamet mi, melâl mi, enduh mu, füduret mi, hüzün mü, hüsran mı, hicrân mı, ızdırap mı, inkisar mı, kâbus mu, hafakan mı, teessüf mü, teessür mü, vehim mi, buhran mı, matem mi, gaile mi? Söyle hangisi? Kısrak, beygir, aygır, tay, gölük, kadana, küheylan, safkan, ester, güre, kulun, midilli, rahvan... Bunların hepsi ayrı şeyler ama "at" deyip geçiyoruz alayına... Araplar aslana esed deyip geçemiyorlar ama... Adam n'apsın? Lûgatında 20 ayrı aslan olunca... BU LİSANLA MI? Siyasilerimiz konuşuyor: Biizz Çin Seddinden Adriyatik kıyılarınaaa... Ata yurda ne ile gideceksiniz sahi? Oturgaçlı götürgeçle mi? İnanın insan özeniyor. İranlı ilk mektep talebeleri iki bin yıllık metinleri şakır şakır okuyor, biz (ki yaşımız elli) Rahmetli Menderes'in Yassıada müdafaalarını çözemiyoruz daha. Türkçe artık Babür Şahın, Gazneli Mahmud'un, Hüseyin Baykara'nın ve Ali Şir Nevai'nin yaşadığı coğrafyada bile kullanılmıyor. Haberiniz olsun ağalar, Acemin dili patlamış gidiyor. Asya'da İran yükseliyor. Evet Kabil'de, Gazne'de, Mezar-ı şerif'te, Kunduz'da Herat'ta oğuz boyundan kardeşlerimiz var ama ne yazık ki bizi anlayamıyorlar. VURUN AGOP'A Hep öyle olur. Söz dilimizdeki tahribattan açıldı mı yaylar gerilir, oklar bir Ermeni'ye döner anında. Agop Dilaçar'a! İyi de kimdir bu adam? Ne yapar? Nasıl yapar? Elinden kim tutar? 1. Cihan Harbi... Suriye Cephesi... Asteğmen Agop Martayan Halep'te İngiliz subayları ile görüşüp konuştuğu için gözaltına alınır. Maksat ne olursa olsun, esirlerle temas affedilmez bir suçtur. Sadece bizde değil bütün dünyada... Onu ihanet-i vataniye cürmü ile zincire vurur, alır götürürler Şam'a. Belki de divan-ı harbe verilecektir, sorgudan sonra... Kendi kendine "ben bittim" der, "demek ki buraya kadar..." DARAĞACINDAN Olan olmuştur artık, ifade verirken alttan almaz. Barbarlık der, eziyet der, medeniyetsizlik der ki bunlar da suçtur ayrıca. (Türk ordusuna hakaretten okka altına girebilir pekâlâ) Komutan pek kulak vermez, gözü koltuğu altındaki kağıtlardadır zira. Ellerini çözdürür, tabancasını iade eder, çay ısmarlar. Agop'un Lâtin harfleri ile tuttuğu müsveddeleri inceler, sorular sorar. "Yine gel konuşalım" der ve ast zabiti rahatlatıp uğurlar. Agop şaşkındır. Onun M. Kemal olduğunu bilmiyordur daha... Savaşın ardından bir süre Robert Kolej'de İngilizce muallimliği yapar. Sonra Beyrut'ta bir Ermeni okuluna müdür olur. Ermeni gazetesi Luys'un Genel Yayın Yönetmenliğini de üstlenir bu arada... Kendini Türkiye'de emniyette hissetmemiş olmalıdır ki Sofya'ya kaçar, Svabodan Üniversitesi'nde doğu dilleri okutmaya başlar. Ermeni gazetelere yazılar yollamaktadır hâlâ... Sonra ne olursa olur, TC ile arası açılır, vatandaşlıktan çıkarılır. TDK'NIN BAŞINA 22 Eylül 1932... M. Kemal, Agop Martayan'ı Dolmabahçe Sarayı'na çağırır... Ancak, Agop'un yurda girmesi kâbil değildir. M. Kemal ısrarcıdır. Sofya Konsolosluğunu ayağa kaldırır. Konsolos usulsüz olmasına rağmen vize vermekle kalmaz, eline 'kolaylık gösterilsin. M. Kemal'in hususi davetlisidir" şeklinde bir mektup sıkıştırır. Dolmabahçe Sarayında mevzu Türk dilidir. Davetliler arasında İstepan, Kevork, Mihran, Bedros ve Hrant Efendiler de vardır ki, soydaşlarını görünce içi rahatlar. M. Kemal Birinci Türk Dil Konferansı'nda ona Türk Dil Derneği Başuzmanlığı ve ilk Genel Sekreterlik ünvânlarını bağışlar. Agop Martayan Dilaçar, ölene kadar TDK'nın 'Genel Yazmanı' olarak vazife yapar. İlk kurultayda "Türk, Sümer ve Hint dilleri arasındaki rabıtalar" hakkında bir bildiri sunar. Tarihimizin Eti, Sümer, Urartu gibi karanlık kuyularda aranmasından rahatsız olanlar da vardır. Prof. Tahsin Banguoğlu bunlardan biridir mesela... ADİL AÇAR! 1934'te Soyadı Kanunu kabul edilir. M. Kemal kendisine Dilaçar soyadını verir o da M. Kemal için Atatürk soyadını "önerir." Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi onun çapında bir akademisyenin altına imza atamayacağı nazariyelerdir. Mertçe çıkıp "gülünç olmayalım" demesi gerekir. Ama o görüşünü belirtmez sadece emredileni yapar. Latin harflerinin oturtulması hususunda aşırı gayret gösterir. Dil Tarih Coğrafya'da Türkoloji dersleri verir. O kadar Türk asıllı varken "Türk Ansiklopedisi"ni hazırlanma işi de ona ihale edilir. 1979'da ölür. Nedendir bilinmez Devlet ajansı adını "A nokta Dilaçar" olarak geçer, TRT spikeri de "Adil Açar" diye okuyup ayrı bir garabete imza atar. Agopsa Agop kardeşim, adamın adını niye saklıyorsunuz, kimden korkuyor, niye utanıyorsunuz? Doğru dürüst söyleyin "TDK baş uzmanı Agop Martayan yarın filan kiliseden kaldırılıp Şişli Ermeni Gregoryan Mezarlığına..." Bizim cenahta hep Agop'a sövülür, yok dilimizi mahvetti de kahretti de filan... Eğer Ermenistan Devlet Başkanı Sarkisyan Ermeni Dil Komitesinin başına geçirmek için bir Türk arasa, hayır demeyecek bir sürü dil uzmanımız çıkar. Ki Ermeniceyi bozup kısırlaştırmak, Ermeni çocuklarını dedesi ile anlaşamaz hale getirmek için fırsatı kaçırmazlar. Ermenicenin hece yapısını, alfabesini de değiştirirler icabında. TDK'DA YARIM ASIR Agop Martayan İstanbul Büyükdere'de doğar (1895). İlk ve orta öğrenimini Gedikpaşa'da, Amerikalı misyonerlerin açtığı bir okulda tamamlar. 1915'de Robert Koleji bitirir. Lisanlara karşı meyli vardır, Ermenice ve Türkçenin yanı sıra İngilizce, Yunanca, İspanyolca, Latince, Almanca, Rusça ve Bulgarcadan da anlar. 1. Cihan Harbinde Mülazim-i Evvel (yedek zabit) olarak askere alınır. Kafkas cephesine yollanırsa da komutanları o hassas coğrafyada vazife yapmasını mahzurlu bulurlar. Suriye'ye kaydırılır. Burada M. Kemal ile tanışır ve önü açılır. 1932'de Türkiye'ye getirilir, ölünceye kadar TDK'da "baş uzman" olarak vazife yapar. MİLLİYETÇİLİK DERSLERİ "...Kemalizm Türkçülüğü, Ziya Gökalp Türkçülüğünü reddetmez tamamlar. Ziya Gökalp için menşe birliği mevzubahis değildi, yabancı kaynaktan gelen fakat Türk kültürüne temessül eden ve onunla kaynaşan her şey Türk'tü. Kemalizm Türkçülüğüne göre ise "her Türk asıllı olan Türk'tür"; yabancılaşmaya yüz tutmuşsa, onu tekrar kültürüne döndürmeli, zira o Türk'ün malıdır... (Agop Dilaçar, "Alpin ırk, Türk etnisi ve Hatay halkı", CHP Konferanslar Serisi) KURTULUŞ GEOMETRİDE! Atatürk'ü, siyaset olaylarının büyük bir devlet adamı yaptığı gibi, yurdun kültür sorunları da onu büyük bir eğitimci durumuna getirdiğini, bu nitelikleriyle bîr önder değil, içten, özden, yüreği açık bir Ata, kılıcı ile ulusunu kurtaran, kalemi ile de onu yükselten bir şahsiyet olarak tanımlamaktadır. Büyük bir asker, devlet adamı, önder, eğitimci deha olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk Nutuk'ta ifade ettiği "... Millî varlığı sona ermiş sayılan büyük bir milletin, istiklâlini nasıl kazandığını, ilim ve tekniğin en son esaslarına dayanan millî ve çağdaş bir devleti nasıl kurduğunu..." anlatmanın en güzel örneği hayatının son yılında yazdığı Geometri kitabıdır. Agop Dilaçar MAZHAR OLMUŞ "Atatürk, (Elâziz) seyahati esnasında Sivas'a uğradı. Burada bir okulda (Sivas Lisesi) talebeyi imtihan ederken Hendese (Geometri) terimlerinin hâlâ eskisi gibi devam ettiğini görmüş, canı sıkılmış. Derhal, Atatürk'ün yanında bulunan Celal Bayar, Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan'a yazdığı bir telgrafla bu kitapların okullardan kaldırılmasını bildirmiş. Saffet Arıkan'ın cevabı şu oldu: "İlk irşadınıza bendeniz mazhar oldum." Asım Us KUTUNBİTİK ALDIM "Dil Bayramından ötürü Türk Dili Araştırma Kurumu Genel Özeğinden, ulusal kurumlarından, türlü orunlardan birçok kutunbitikler aldım. Gösterilen güzel duygulardan kıvanç duydum. Ben de kamuyu kutlularım" Gazi Mustafa Kemal KARANLIKTA N'APCAZ? ...Teklif, tavsiye, telkıyn için ÖNERİ; alenî, bâriz, âşikâr, ayan, bedîhî, vâzıh, sarih, müstehcen, münhâl, üryan, meftuf, berrak ve defisiter için AÇIK "sözcük"leriye yetinmek zorunda kaldığımız kafama dank etdi! Türkolog Prof. Otto Jastrow şu tesbitte bulunuyor: "Bu yüzden Türk Dili kültürel çokkatlılığını ve nüans zenginliğini geniş ölçüde kaybederek yeniden ilk çıkdığı tek boyutlu bozkır diline yaklaşıyor." Aynı bağlamda babam da derdi ki "Yakında artık karanlıkda konuşamayacağız. Çünki el kol işâreti yapmaksızın merâmımızı anlatabilme imkânını kaybediyoruz." Yağmur Atsız BARİ AHENKLİ OLSA Şair Bâki "Baş eğmeziz" demiş, "edâniye dünyâ-yı dûn için, Allah'adır tevekkülümüz i'timâdımız." Şu inceliğe, şu derinliğe bakın. Edâni, dünya ve dûn... Üçü de "deni" kökünden geliyor, yani "alçak!" Bir mısrada peş peşe "alçak alçak alçak" demek zorunda kaldığınızı düşünün... Tuhaf... Acizlik... Nakarat! Böyle bir dille ne şiir olur, ne sanat! Ne gönül okşar, ne kulak! Hayati İnanç BİR İHTİMAL DAHA Bir olasılık daha var. O da ölmek mi dersin? Söyle tinim ne dersin? ...İş buna gidiyordu. Yani 'Vuslatın başka âlem, sen bir ömre bedelsin'i; 'kavuşgung başka acun, sen bir yaşama karşılıksın' diye çevirirseniz bu Türkçe mi olacak? Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya

 

Hermann Kvergic, Güneş Dil kimin teorisi?

10 Nisan 2011 01:00

 

A -

A +

Efendim Subaru ismi aslında "su ve boru"dan gelir, Toyota "toy" ve "otağ" kelimelerinden üretilmiştir. Birincisi tesisatçılığın ehemmiyetinden bahseder, ikincisi "arabacıya her gün bayram" gibi derin bir mesaj verir. Daihatsu "dayı - at - su"dan mürekkeptir. Canon'un doğrusu "Canan"dır, "Yama ha" zaten Türkçedir, LG'nin "El - Ci" gibi okunduğuna bakmayın doğrusu "elçi"dir. Honda "Onda", Samsung "Samsun"dur. Ağzında lokmayla konuşunca böyle çıkmıştır zahir. Opel "bükemediğin eli öpeceksin" vecizesinin modifiye edilmiş şeklidir. Fiat "fiyat"ın kestirmesi, Seat "saat"in sektirmesi, Nissan da "Nisan"ın şeddelisidir. Temel "beni silin" diye bağırmış, gâvurlar "işte aradığımız isim" demişlerdir: "Penisilin!" Teknolojiyle ne uğraşacaksın, sahip çıkalım gitsindir. DUY DA İNANMA Saçmalama dediğinizi duyar gibiyim... O zaman amcaların metinlerinden devam edelim. Agamemnon "ağa memnun"dan, Firavun "ne burundan", Amazon "amma uzun"dan, okey "ok ve yay"dan, Niyagara ise "ne yaygara"dan gelmektedir. İçinde canım Türkçemizden "mis" "is" ve "ip" gibi üç tane kelime olmasına rağmen Mississippi'ye sahip çıkılmaması âlenen tarafgirliktir. Güneş Dil Teorisini savunanlar "yaa niye büyütüyorsunuz? Neticede bu bir nazariye, eşeleyip neşeleniyoruz" deseler mesele yoktur. Gelgelelim çatık kaşlı bir kisveye bürünür, resmileşiverir. Tereddüdün mü var? İyi hâl kâğıdın gözden geçirilir. SIRP MALI HEY! Güneş Dil Teorisi sanıldığı gibi yerli malı yurdun malı değildir. 1933 yılında Viyana'da yaşayan Sırp asıllı dilbilimci Dr. H. Kvergic tarafından "keşf edilir" ve bize "pazarlanmak" istenir. Kvergic "La Psychologie de Quelques elements des Langues Turques" adlı çalışmasını Türk Dil Kurumu'ndan A. Cevad Emre'ye gönderir. A. Cevad Bey bu mesnetsiz makaleye cevap verme lütfunda bile bulunmaz, sümen altına ittiriverir. (İlerleyen yıllarda müdafii kesilecektir) Kvergic, bu defa doğrudan Cumhurbaşkanlığına yazar, aman efendim Ankara'da bir hareket, bir heyecan! Peki bir Sırp bunu neden yapar? O günlerde İtalya'da Duce namıyla maruf Mussolini diğer partileri kapatmış, Almanya'da Naziler seçimleri kazanmıştır. Avrupa'da ırkçılık pek modadır. Macarlar Himalayalarda kök aramakta (Csoma de Körös), Hitlerci uzmanlar Tibet ellerini harmanlamaktadırlar. EVRİMLE KOL KOLA Kvergiç ömrünü Türk, Moğol, Mançu, Tunguz dillerine vermiştir. Şöhret ve para peşinde midir bilmiyoruz ama yıllarca dirsek çürüttüğü mevzunun meyvelerini toplamak isteyebilir. (TDK Kütüphanesi'ndeki pdf dosyalara girerseniz, adı geçen şahsa Viyana Büyükelçiliği kanalı ile defaatle para ödendiğini göreceksiniz.) İnancımıza göre Adem Aleyhisselam ve ümmeti ziraatı, inşaatı, tıbbı, eczacılığı bilir, kumaş dokurlar. Çeşitli lisanlarla konuşurlar, on Suhûf indirildiğine göre şüphesiz okur ve yazardırlar. Halbuki Güneş Dil faraziyesi Darwinizmle kol kola yürür, mağara masallarına vurgu yapar. Onlara göre ilk insan (ki bu Türk'tür) güneşi görmüş ve "aaa" demiştir o anda. Sonra yumuşak bir g dolanır ağzına, olur mu "ağ". İşte bütün harfler ve heceler bu ana kökten doğar... Peki o güne kadar güneşi niye görmemiştir acaba? Muamma! HATLAR KARIŞINCA Osmanlı köklü bir medeniyetti malum. Yeniler ona mesafe koyarlar. Hat yasak, tezhip yasak, tecvid, tilavet, ezan yasak. Ses, renk ve şekil planında bize has ne varsa... Zinhar ve asla! Peki yerini ne ile dolduracaksın? Zor ama belki İslâm öncesi Ortaasya... Bir yandan kalem kitap gibi yerleşmiş kelimelere dahi savaş açar, bir yandan da Prof. Naim Hazım Onat'a "Arapça'nın Türk Diliyle Kuruluşu" adlı bir kitap hazırlatırlar. İyi de. Eğer Arapça menşeini Türkçe'den alıyorsa? Neden bu tasfiye? Neden bu yıkım, kıyım, arınma? Bırakın yerinde kalsın, bizdenmiş nasıl olsa. AFETE UĞRADIK "Türk Tarih Tezi" de Güneş Dil Teorisi ile başa baş gider. Bu teze göre nerede bir medeniyet varsa Türk menşeli olmalıdır mutlaka. Çünkü büyük fikirler ancak "brakisefal" kafalardan çıkar. Ellerinde pergeller kumpaslar... Milli Şefli yıllarda Türkiye'ye bir nezaket ziyaretinde bulunan rahmetli İsa Yusuf Alptekin'in (Çin hariciyesinde çalışmaktadır) bile kafasına mezura dolarlar. 80 geldi eksik 82 geldi fazla (ne ayıp ama). Sonra gider, nemrudların firavunların alınlarını karışlar, Mısır'da, Meksika'da "iz" ararlar. Kent kelimesinden hareketle Türklerin Britanya'ya çıktığını iddia ederler ki, Lord Kinross buna çok şaşar. Düşünebiliyor musunuz Afet İnan sadece 1937 yılında 40 bin kafa mıncıklar. Açılan mezarlar, âlimler, edipler, fazıllar... Mimar Sinan'ı bile kabrinde bi huzur eder, mübareğin başını gövdesinden ayırırlar. Kafaları karışıktır, kafataslarını da karıştırırlar. Emanetler DTCF koridorlarında kaybolur, ara ki buluna... Şu işe bakın Koca mimar kabrinde başsız yatmaktadır hâlâ... Ne demiş Sakallı Celal, cehaletin bu kadarı "tahsille" olur ancak. DİLLERİN ANA KAYNAĞI "Dil tezimize göre de, bu millet kültür eserlerinin adını ve bu eserler bağlı fikir sistemlerini Asya'dan sonra Avrupa'ya, Amerika'ya ve bütün dünyaya birlikte götürmüş ve içlerine girdiği uluslara da yaymıştır. Türk tarih tezinin kardeşi olan Türk dil tezi, işte bu metodla bütün ilim dünyasına dillerin ana kaynağı Türk dili olduğunu göstermektedir, davamızın büyüklüğünü ve ağırlığını biliyoruz, fakat bu bizi ürkütmüyor, ölüm uçurumunun kenarından inanılmaz bir hamle ile kalkınarak, ruhunun içindeki cevherle yeni varlığını dünyaya tanıtmış olan Atatürk Türkiyesi'nin ilim bahislerinde de şaşırtıcı büyük muvaffakiyetlere namzet olduğuna inanıyoruz." (Necmi Dilmen, üçüncü Türk Dil Kurultayı) YENİ BİR TÜRKÇE TÜKEL ÖZGÜ BİR KIVANÇ Yıl 1934... M. Kemal Türkiye'yi ziyaret eden İsveç veliahdı şerefine verdiği yemekte bir konuşma yapar... "Altes Ruayal; bu gece, ulu konuklarımıza, Türkiye'ye uğur getirdiklerini söylerken, duyduğum, tükel özgü bir kıvançtır. Burada kaldığınız uzca, sizi sarmaktan hiç durmayacak ılık sevgi içinde, bu yurtta, yurdunuz için beslenmiş duyguların bir yankusunu bulacaksınız. İsveç - Türk uluslarının kazanmış oldukları utukuların silinmez damgalarını tarih taşımaktadır. Süerdemliği, önü, bu iki ulus, ünlü sanlı sözlerinin derinliğinde sonsuz tutmaktadır. Ancak, daha başka alanda da onlar erdemlerini o denlü yaltırıklı yöndemle göstermişlerdir. Bu yolda kazandıkları utkular, gerçekten daha az özençe değer değildir. Avrupa'nın iki bitim ucunda yerlerini berkiten uluslarımız, ataç özlüklerinin tüm ıssıları olarak baysak, önürme, uygunluk kıldacıları olmuş bulunuyorlar; onlar bugün en güzel utkuyu kazanmaya anıklanıyorlar: Baysal utkusu..." Bilmiyoruz artık Veliahd tercümesinden ne anlar? ''Türkçeyi ne kadar özleştirebiliriz? Her yabancı kelimenin bir öztürkçe karşılığı bulunacağını iddia eden dilciler ne dereceye kadar haklıdırlar? Atatürk bunu denemeye karar verdi. Şimdi hiçbirimizin mânâsını bilmediğimiz "baysal utku" onun resmi bir nutkunda kullanılmıştır. Bir gün beni yanına çekip; "Çocuk, çıkmaza girmişizdir. Dili bu çıkmazda bırakamayız, tabii yola döneceğiz" demişti. Falih Rıfkı Atay BÜTÜN LİSANLAR TÜRKÇE CULTURE & KİLTURMAK Büyük reis ve rehber, birkaç gün evvel kendilerini Yalova'daki son ziyaretimizde maksadın Türk milletine kendi mazisinde mevcut ve kendi mazisinden mevrus ve bu itibar ile bittabi daha mütekâmil şekiller ile istikbaline de şamil kendi kültürünü ortaya çıkararak göstermek olduğunu izah ettikten sonra Türk Dili Cemiyetinin bu yoldaki mesaisinden ortaya cidden hayret olunacak neticeler, yani hakikatler çıkması muhakkak bulunduğunu bütün bir emniyet ve kuvvetle beyan buyurdular ve "isterseniz", dediler, "evvela mevzuubahsimiz olan kültür kelimesini ele alalım." Büyük reis bize yanlarındaki kitabı uzatarak: Bu kitabın ismini, müellifini ve basma tarihini okuyunuz. - Lûgat-i çağatay. Müellifi Şeyh Süleyman Efendi Buharî. İstanbul 1298 - Şimdi kilturmak kelimesini bulunuz!... Kelimenin karşısındaki mânâ izahlarını okuyunuz. - Getürmek, ihzar, isal. irat ve peyda etmek. sevk ve ikame etmek, takarrür. - Türkçe fiillerinde mek ve mak lahikalarının kaldırılmasıyla geri kalan maddenin asıl kelime olduğunu bilirsiniz. Kilturmak fiilinin asıl maddesi kilturdur demek. Fransızca, İngilizce, Almanca gibi belli başlı garp dillerinde kullanılan kültür kelimesi ile bu kiltur kelimemiz arasında telaffuz itibarıyla olduğu gibi mana itibariyle de mevcut olan kuvvetli tetabuka dikkat etmemek mümkün müdür? (Yunus Nadi 21 Ağustos 1932 Cumhuriyet) ER-CENK-TÜRK Galyalı komutan bizdenmiş M.Kemal Adana'yı ziyaretinde İl Maarif Müdürü İsmail Habip (Sevük)'e sorar: Neydi o, az kalsın Sezar'ı mağlup eden Galya kumandanının adı? Karışık çetrefilli bir ismi vardı, ha: Versingetorix! Fransız tarihlerine göre bu isim 'bahadırların büyük reisi' demekmiş. halbuki hecelere ayırınca ne olduğu kendiliğinden meydana çıkar. Birinci hecenin başından vavı kaldır, 'er', ikinci hece 'sing', yani 'cenk'. üçüncü hece 'torik', yani 'Türk'. (Palazoğlu) * M.Kemal bir başka vesileyle, 'rota' kelimesinin İtalyanca olduğunu zanneden bir denizciye çıkışarak, bu kelimenin aslında 'yürütmek' fiilindeki 'rüt' hecesinden türediğini ve halis Türkçe olduğunu vurgulamıştır. (Necdet Uran) * Güneş Dil Teorisi'nin ışığıyle bir prototürk dili gövdelenecek ve bu dil milletler arası lengüstik tetkiklerde anadil rolünü ifa edecektir. Gayeden eminiz... Reşit Tankut * Atatürk, Atatürk antlıyız sana Güneşinden içtik hep kana kana... TDK Dilbilgisi Encümeni Başkanı A.Cevat Emre (Kvergic'in mektubunu sümen altı eden başkan) * İlim dünyasında dili ırk için esas kabul etmeyen âlimler yok değildir. Bu esas bazı camialar için doğru olabilir ama Türk için asla! (Afet İnan) * A.Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde yıllarca Güneş Dil dersleri okutan Necmi Dilmen 10 Kasım 1938'den sonra defteri kapar. Sebebini soranlara "Güneş öldükten sonra teorisi mi kalır" der, noktayı koyar. Onca devlet imkanı, onca bina, onca maaş, masraf... Heba olup gider. Boşuna!


.

Özalsız 18 YIL

17 Nisan 2011 01:00

 

A -

A +

> Turgut Özal, özel bir gecede ünlü türkücü İbrahim Tatlıses ile birlikte düet yapıyor. (ÖÖ) ÖZAL'DAN ÖNCE Rahmetli Özal vatandaşı yüceltip, devleti küçültmeye çalıştı. Ona göre süt sağmak, pijama dikmek, kundura çakmak, rakı mayalamak, kumar oynatmak devletin işi olamazdı. (ÖS) ÖZAL'DAN SONRA Turgut Bey tepki alacağını bilmesine rağmen "Ben zengini severim" derdi... Zira zengin vergi verir, öncü olur, ufuk açar, yatırım yapardı. Komşuda pişen bize de düşer, milli hasıla artardı. 18 YIL EVVEL BUGÜN ARAMIZDAN AYRILMIŞTI Malatyalı Turgut Turgut Özal, Sadık Bey adlı bir kâtip ile Kürt asıllı Hafize öğretmenin oğluydu. Ebeveyninin tayinleri sebebi ile Anadolu'nun değişik yerlerinde okudu. Hayali pilot olmaktı ama eşekten düşüp çolak kaldığı için Askerî okula alınmadı. Babasının vazife yaptığı Mardin'de lise yoktu. Kabataş Lisesini leyli kazandı ama 25 lira daha ucuz diye Konya Lisesine yollandı. 1945 yılında İstanbul'a geldi, İTÜ'de Süleyman Demirel, Necmeddin Erbakan'la birlikte eğitim aldı. Sıra dışı bir mühendisti, Fatin Rüştü Zorlu'nun dikkatini çekti, 1952 yılında Amerika'ya gönderildi. ABD'de sadece gökdelenlere, otobanlara bakmadı. Bazı şeyleri "sorgulamaya" başladı. Kardeşi Korkut'un desteğiyle MSP'den İzmir adayı olsa da kazanamadı... Şüphesiz bunda da bir hayır vardı... ÖÖ- Özal'dan önce bürokrasi ağır işlerdi, memure hanımlar alenen örgü örer, masaya yaklaşana "arzuhal, istida, 6 adet vesikalık, ikematgah senedi, bir de savcılıktan iyi hal kağıdı" buyururlardı. Evraklar uçuk pembe ya da kül grisi dosyalara dizilir, özenle teslim edilirdi... İçlerine bile bakılmaz, fareli bodrumlara atılırlardı... Ehliyet rüşvetle dağtılır, pasaport ancak bir ayda çıkardı. İstanbul'da kuyruk valilik binasından taşar, Cağaloğlu'na uzardı... ÖS- Özal'dan sonra dairelere bilgisayar girdi, vatandaşın beyanı "doğru" sayıldı. Rüşvet paraları kurslara aktı, şoför adayları iyi kötü bir eğitim aldı. ÖÖ- Bir mektep binası ya da bir üst geçit yıllarca sürer, bir kaç yandaş müteahhidi semirttikten sonra şaşaalı merasimlerle açılırdı. Bandolar getirilir, kurdeleler kesilir, adli, mülki ve askeri erkan hazır bulunurlardı. ÖS- Özal bize, böylesi projelerin üç beş ayda da bitebileceğini gösterdi. Hele Tayyip Bey ve Melih Başkan işin suyunu çıkardı... Artık devasa geçitler merasim yapılmadan açılıyor. Bir geçiyorsunuz yok, bir geçiyorsunuz var. "Aaa" diyorsunuz "bunu da ne zaman yaptılar?" ÖÖ- CHP devrinde şeker, margarin, sigara, tüp gaz ve akaryakıt karaborsaydı. Bakkallar ürünleri tezgah altından uzatır, fukaraya koklatmazlardı. Millet nerede bir kuyruk görse sıraya girer, "yağ mı, çay mı" diye sormazdı. Maliye bakanları ciğeri beş para etmez ülkelerden kredi alabilmek için takla atarlardı. Başbakanlığın bile kaloriferleri yanmaz, bakanlar, müsteşarlar paltoyla otururlardı... ÖS- Özal devrinde ortalık mala boğuldu, piyasa canlandı, rekabet halka yaradı. ÖÖ- Telefonla konuşmak isteyenler postane sandalyelerinde sabahlardı. Memureler yorgunluktan bitap düşer, garipler "Kastamonu üç numaraya! Adana aradan çık!" diye yırtınırlardı. Ses gider gider gelir, hatlar karışırdı. Bir miktar cızırtı bedeli ödeyip ayrılırdınız, anasının sesini tanıyan kendini bahtiyar sanırdı. ÖS- Herkes telefon sahibi oldu, postanelerdeki kirli konuşma odacıkları, yağlı ahizeler kaldırılıp atıldı. Zaten Özal da bir iletişimkolikti. Erkal Zenger'e hazırlattığı seçim otobüsü (Petek) uzay gemisini andırırdı. Galaktikasından gazeteleri okur, telefon eder, faks çeker, memleketin nabzını tutardı. ÖÖ- Sümerbank'tan allı yeşilli pazenler alınır çubuklu pijamalar diktirilirdi. Hapishane kaçkınları gibiydik, zebralara dönerdik adeta. Fakirler karalastikle iktifa eder, orta haliler Beykoz'dan kundura seçerdi. Herkesin ayağında aynı potin vardı, esnaf işi iskarpin giyene "ooo" denirdi, "havan bata!" ÖS- Turgut Bey bu alanları merâklısına bıraktı, özel sektörün önünü açtı. Firmalarımız deri ve tekstilde marka olmaya başladı. ÖÖ- Enflasyon ve yüksek faiz elinizdekini avucunuzdakini eritirdi, paramız para etmezdi... Yerli sanayii koruma duvarlarının ardına sığınır, kalitesiz mallar kat kat pahalı satılırdı. Sıfır araba alabilenler iki yıl tepe tepe kullanır, satıp üstüne para kazınırlardı. Yıllarca gaz tenekesini andıran otomobillere bindik, otobüslerde tekerlek üstüne düşenin canı çıkardı. ÖS- Evet enflasyon yine vardı ama "eşel mobil sistem" (maaşların fiyatlarla orantılı olarak artması) orta direğe nefes aldırdı. Koruma duvarları indirildi, ithalat başladı. Yabancılar girdi diye oto sanayii batmadı. Aksine sektör sınıf atladı, ihracata başladı. ÖÖ- Döviz alıp satmak yasaktı, üzerinde 5 dooçe mark yakalatanı TPKK'dan (Türk Parasını Koruma Kanunundan) yargılar, içeri tıkarlardı. Karaborsacı döviz simsarları deli para kazanırlardı. Dışarıda Türk parası geçmezdi, TL'nin yüzüne bakılmazdı. ÖS- Özal paramıza konvertibilite sağladı (dünyada geçer akçe). Kime döviz lâzımsa gelsin alsın dedi, müteşebbisimiz rahatladı. Döviz rezervlerimiz erimedi, aksine arttı. ÖÖ- Darbeciler hâlâ müessirdi. Holdinglerden hatırı sayılır bağışlar alan MDP'nin ağzı purolu başkanı "Ya biz! Ya anarşi!" sloganından medet umardı... Daha çok silah alımı, daha çok zaptiye, subaşı... Karakol ve hapishane yatırımları... ÖS- Özal "işi gücü olan insan militan olmaz" der istihdam alanı açmaya çabalardı. Silahlı Kuvvetler de en güçlü yıllarını onun devrinde yaşadı, Türkiye zırhlılar, elektronik muhabere cihazları, F-16'lar yapmaya başladı. ÖÖ- Eskiden particilik iliğimize işlemişti, altıokçularla, kıratçılar aynı kahvede oturmazlardı. Karşı partiliden alışveriş edilmez, kızları istenmez, selâmları alınmazdı. ÖS- Özal hem dört eğilimi de ANAP'tabuluşturdu, hem de muhalefete kulak verip tekliflerini ciddiye aldı. Farklı düşünenler birbirinin ufkunu açtı. Hayret! Demek muhaliflerin içinde de değerli insanlar vardı! ÖÖ- Telefon öyle herkese dağıtılmazdı. İşini bilen 5 tane "Tahtakale" yazdırır, ev arsa parası kapardı... ÖS- Her isteyene telefon, dileyene fax... Telefonlar dilekçe kadar ucuzladı, hatırlı hatırsız ayırımı ortadan kalktı. Vurguncuların çanına ot tıkandı. ÖÖ- Özal açık konuşur sonda edilecek lafı başa koyardı. Nitekim Boğaz Köprüsünü de satacağım demekten kaçınmadı. Muhalifler "vatanı sattırmayız" diye ayaklandılar. Şiirler marşlar... "İster savaş ister barış, vermem ondan tek bir karış..." ÖS- Boğaz Köprüsünü sattı ama kimse köprüyü alıp götürmedi, yine yerinde kaldı. O parayla bir tane daha köprü yaptırdı. KİT'ler de özelleştirilmeli, halkın vergileri arpalıklardaki parti militanlarına akmamalıydı. Özal dünya ile rekabet edecek mal istiyordu, destekleme alımına karşıydı. ÖÖ- Radyo ve televizyon yayını ciddi işti. Devlet tarafından yapılmalı, İstiklal marşıyla açılıp kapanmalıydı... Görüntü kopunca necefli maşraba sunulmalıydı. Radyo Tv vergileri zahmetle yatıyor, bandrol ve makbuzlar itina ile saklanıyordu. Kullanmadığınız cihazları şeker çuvalına sokup PTT idaresine götürmek ve mühürletmek zorundaydınız. Diyelim mühür koptu... Vay gelmişti başınıza, bunu mahkeme paklardı. ÖS- Özel radyo ve TV'ler devreye girdi, evet yozlaşma da oldu ama millet hadiselerin perde arkasını görmeye başladı. ÖÖ- Eskiden Kent, Palmall, Marlboro gibi sigaraları tombalacılar satardı. Tekneler Bulgaristan'dan yüklenir, kaçakçılar mâlum mercileri yemliye yemliye "malı" piyasaya dağıtırlardı. ÖS- TEKEL yabancı sigara satışına başladı, kaçakçıya giden paralar fonlara aktı. Toplu Konut bir evvelki dönemin 15 katı mesken (2.5 yılda 300 bin) yaptı.. ÖÖ- Fiş fatura tanımazdık, iş dünyası kayıt dışıydı... ÖS- Özal KDV'yi hayata geçirdi, "vergi iadesi" gibi bir usulle milleti "fiş takipçisi" yaptı. Borsa denilen şeyi öğrendik, İMKB konuşulmaya başladı. Özal, mevzuatı tırpanladı, usulle uğraşmadı, kestirmeden yol aldı. "Yap-işlet-devret" gibi pratik çareler buldu, müteşebbisin gözü açıldı. ÖÖ- AET öcü gibi görünüyordu. Siyasiler Avrupa'yla bütünleşmekten korkar, "onlar ortak olacak, biz pazar" diye propaganda yaparlardı. ÖS- Eski tüfekler "batarız valla" deseler de Özal AB'ye girmek için kolları sıvadı. Paramız oldu, itibarımız arttı, turizm patladı. ÖÖ- İstanbul, Kotil, İsvan ve Sözen'den çok çekti. O günlerde Sebze hali Eminönü'nde, nakliye ambarları Sirkeci'de yer alırdı. Haliç foseptiğe dönmüş, Tarlabaşı tıkanmıştı. Sular nadiren akar, çöpler toplanmazdı. Tifüs hortlamıştı, okullarda bit salgınları vardı. ÖS- Özal'ın başkanları gözü karaydı. Koca semtleri yıkıp geçtiler, İstanbul'da Haliç, İzmir'de körfez nefes aldı. Elbette sayısız dava açıldı ama milletin istifadesi mevzu bahis ise üçüncü tekil şahısları kaale almazdı. Recep Tayyip Erdoğan bile "eğer" demişti, "arkamda Özal gibi bir lider olaydı..." ÖÖ- Köylümüz efendimiz orakla biçmeli sıpayla çekmeliydi, sanaatkarımız çekiçle dövüp eğe ile uğraşmalıydı. Mahalle bakkalı ispirto ocağı, keçiboynuzu, leblebi unu pestil, kuru üzüm ve gaz lambası satmalıydı. Öyle biçer döverler, modern tesisler, ışıklı marketler bizi bozardı. Yerli malı Türkün malıydı her Türk onu kullanmalıydı. ÖS- Halbuki artık halkımızın %70'i köylerde değil şehirlerde yaşıyordu ve genç kuşakların beklentileri vardı. Özal dünyanın gittiği yeri görüyordu. Akıntıya kürek çekmenin zamanı değildi, yelkeni rüzgâra açmalıydı. ÖÖ- Üç tarafımız denizlerle dört tarafımız düşmanlarla çevriliydi. Moskof, Yunan, Bulgar, Ermeni, Gürcü, Acem ve Arab'a güven olmazdı. ÖS- Özal Karadeniz ülkeleri ile masaya oturdu (KEİB), bilhassa Rusya ve Ukrayna ile kârlı ticaretler yaptı. Papandreau'yu İsviçre'de yakaladı, kırk yıllık dost gibi koluna girip, meşrubat ısmarladı. Diyalogtan kaçan Rumları köşeye sıkıştırdı. Baasçılar Halepçe'de insan filitlerken Türkiye Peşmergeleri bağrına bastı. Özal seyirci değil, oyuncu olmaktan yanaydı. "Bir koyup üç almalıydı"Askerimiz Irak'a girmeli Musul ve Kerkük'te kalmalıydı. Ancak devrin Genelkurmay Başkanı istifasını sunup ayrıldı... ÖÖ- Eskiden valiler, müsteşarlar, genel müdürler titrek ihtiyarlardan seçilirdi. Bunlar objektifin kendilerine döndüğünü hissedince ciddileşir, kaşlarını çatarlardı. ÖS- Özal gencecik çocukları (Yazıcıoğlu, Kahveci) vali bakan yapmakla kalmadı, Çankaya'nın somurtkan havasını da dağıttı, Köşk'te arabesk dinledi, Red Kit okudu, çiğköfte yoğurttu, mangal yaptı. Şipidik terlikle asker denetledi, BMW'si ile asfalt ağlattı. Hani nerdeyse Cumhurbaşkanlığı senfoni orkestrasına mastika çaldırtacaktı. Eee bu kadarı da fazlaydı... Kartal Demirağ tutturamadıysa da bir yolu bulunacaktı... KORKULARIMIZ YERSiZMiŞ ÖÖ- Ne yazık ki korkular, tabular vardı... Sistem tenkit edilemezdi, devlet (haşa) kutsaldı. Aykırı düşünenin kafası ezilmeli, derdest edilip prangaya vurulmalıydı... ÖS-Özal, o güne kadar çok can yakan 141, 142 ve 163'üncü maddeleri kaldırdı, düşünceyi suç olmaktan çıkardı. Kürtçe kasetler serbest bırakılınca alanı satanı kalmadı... Endişelerimiz yersizdi, Cem Karaca ayak bastı diye memleket batmadı. Nice insanımız pişmanlık yasasından faydalandı. 'Nişantaşlı' Semra Turgut Bey ABD dönüşü Elektrik idaresinde çalışmaya başlar. Burada Semra adlı bir kızı gözüne kestirir, akşam ayrılırken kızın daktilosunu bozar, ertesi sabah tamir eder, tanışırlar. Daktilo o kadar sık bozulmaya başlar ki artık senli benli olurlar. Turgut Bey Semra hanıma "bir kız arkadaşım var ona ne hediye alsam" diye sorar. Semra ne derse alır "pat diye" önüne koyar. Daktilo Semra bu genç mühendisten hoşlanır ama "evlilik" lafını ağzına bile almaz. Bir gün Turgut Bey daireye bir kutu çikolata ile gelir ve millete dağıtmaya başlar. "Hayrola" diyenlere "Semra'yla sözlendik" der. Kızcağız ne desin, itiraz gibi bir şansı kalmaz. Ve biliyor musunuz, o günden sonra daktilosu bozulmaz. Turgut Bey muzip bir insandır, elinize tutuşturduğu kalem çarpar, sigaralar patlar, çakmağından su çıkar. Hatta helikopter pilotlarıyla anlaşıp ani pikeler yaptırtır, arkadaşlarını panikletmekten zevk duyar.

 

Oruç'lu gibi yaşa, ölümün iftar olsun

15 Mayıs 2011 01:00

 

A -

A +

AİLE OLMUŞTUK "Bizim sayfa" o güne kadar denenmiş bir şey değildi. Benzeri yoktu, taklitleri de tutmadı. Okuyucu ile bir aile olmuştuk adeta... OKUYUCULARLA Telefonda ağlayan olur, teselli vereceksin. Bağıran olur, teskin edeceksin. İşimiz bu. İnsanla... Ne halin varsa gör diyemezsin ki onlara... ÜÇÜ BİR ARADA Mehmet Darende... Mehmet Polat Gültekin ve Mehmet Oruç... Üç Mehmet de sağlıkçıydı aslında. Darende ağabey ömrünü kitap dağıtmaya adamıştı, ilk o ayrıldı aramızdan... 33 yaşında... Mehmet Polat ağabey yıllarca fakir fukara çocuklarını sünnet ettikten sonra vaktini talebelere ayırmış, Yurt Müdürlükleri yapmıştı... O da geçenlerde vefat etti. 63 yaşında... Mehmet Oruç'u en az sizler de benim kadar tanırsınız. Sağolsun kırmamış, "bas teybin düğmesine" deyip hatıralarını paylaşmıştı bir ara. İster misiniz, bırakalım kendini anlatsın. Gazetenin ilk yılları... Doğrudan okuyucuya dönük bir sayfa istendi. Önce işi Rahim Abi omuzladı, sonra Ahmet Gülmen ve Sabahaddin Çalış devraldılar. O sıralar devlet dairesinde çalışıyorum, akşamları gelip fahri olarak katılıyorum çalışmaya. İki sayfa var, yan yana. Sağ tarafta Mehmet Ali Demirbaş "Ali Güler" mahlasıyla sohbet köşesi hazırlıyor. Gerisi okuyucudan gelen hikâyeler, şiirler, kıssalar... Yazarlık, muharrirlik okuyucuya ait. Biz sadece dinen ve hukuken mahzurlu yanları var mı diye bakıyoruz, o kadar. Sol taraf ise kadın ve çocuklara ayrılmış. Fıkralar, karikatürler ve Vehip Sinan'ın çizgi romanları. Bakalım Tamer ile Topuz hangi maceralara yelken açacak? Vehip Bey rahmetli sevimli pratik bir insandı. Fıkrayı veririz, iki şık şık, al sana... Eli çabuktur, uyumludur, kibardır, hayatta problem olmaz. AVUÇ İÇİ KADAR Bu iki sayfa Cağaloğlu'nun ara sokaklarında yorgun bir binada, 4-5 metrekarelik bir odada çıkıyor. Ben gece nöbete kaldığım için oturabiliyorum ama gündüzcülere masa yok, sandalye yok, telefon yok... Yok yok yok... Diğer sayfaları yazı işleri hazırlıyor, Bizim Sayfayı muhteva olarak da, teknik olarak da bizden soruyorlar. O zaman böyle bilgisayarlar nerede? Değişiklik oldu mu felaket yoruyor. Neyse... Yapa yapa piştik geldik kıvama. Enver Abi servisimizin elemanı gibi, gelir gider, oturup sayfa çizer hatta... Mizanpaja çok ehemmiyet verir, baktın mı ferah olacak! O zaman mail yok. Mektuplar tek tek açılacak, daktilo edilecek, cevap yazılacak. Baş etmenin imkânı mı var? Gönüllü arkadaşlarımız uğrar, en azından daktiloya çekilecekleri alır bizi yükten kurtarırlar. Hukuk talebesi Erdoğan Dinçbaş onlardan biriydi mesela... İSVİÇRE NERE Okuyucu ile iç içe olmak iyidir hoştur da bazen yorar. Bu gün mektubu postaya verir, yarın "yazım niye çıkmadı" diye sorar. Telefon işleri daha da artırdı. İstişare merkezi gibi olduk bir anda. Bize güveniyor, mahrem meselelerini bile açıyorlar. Hiç unutmam İsviçre'den bir hanım aradı. Anladığım kadarıyla elinde İlmihal var ama detaya dalıyor. Sordum "kelimelerin üzerinde niye duruyorsunuz bu kadar?" -Beyim yeni Müslüman oldu da... Okuduklarımı İngilizce'ye çevirip aktarıyorum ona. -İyi de bizim İngilizce yayınlarımız var, yollayalım enişte bey kendi okusun. Sonra çocuk yayınlarımız var, kasetlerimiz var. -Aaaa ne iyi... Bunları ne zaman temin edebilirsiniz? -Problem değil hemen bulabilirim. -Tamam öyleyse ilk uçakla geliyorum. -Zahmet etmeyin posta ile yollayabilirim. -Yok ben gelip elimle alayım. İçim içime sığmıyor. Pat diye geldi, şaşırdık. Sordu "Ücret?" "Ücrete gerek yok" dedim, "hediyemiz olsun!" O da tuttu hatırı sayılır bir para bıraktı, "hizmetlerde kullanın o zaman!" HİNDİSTAN NERE? 4-5 ay ya geçti ya geçmedi. Baktım aynı kadın telefonda. - Alo Mehmet Bey. Şu an beyimle birlikte Serhend-i şerifteyiz, Hindistan'da. İmam-ı Rabbani Hazretlerini nasıl ziyaret edebiliriz acaba? Soruyoruz soruşturuyoruz tanıyan yok buralarda... - Yarım saat sonra arayabilir misiniz? Aradı... Bizzat İmam-ı Rabbani Hazretlerinin torunu Şeyh Nizameddin Efendi'nin telefonunu verdim. Mübarek "olduğunuz yerde bekleyin" demiş, "ben gelip sizi bulacağım." Almış, tekkeye götürmüş üç gün misafir etmiş, yedirmiş, içirmiş, yatırmış, emanetleri göstermiş, çilehaneyi açmış. Nasıl memnun olmuşlar anlatamam. GAZETENİN DE ÖTESİNDE Adım gibi eminim, bir kardeşimizin İsviçre'de işi çıksa onlar da öyle davranacaklar. İşte böyle böyle aile oluyorsunuz, halka genişliyor.. Hoş bizimki gazete sayılmaz, klasik okur yazar münasebetinin ötesinde bir dostluğumuz var. Kastamonu'dan bir öğretmen geldi. Pırıl pırıl bir genç, yüzünden nur akıyor. "Abi ben Güneydoğuluyum ya.." - Olsun ne var bunda? - Bekar kaldık, kız vermiyorlar. Olacak bu ya bir hafta evvel bir kızcağızdan mektup almışım. "Abi babam beni uygunsuz biriyle evlendirmek istiyor, din gayreti olan bir tanıdığınız yok mu acaba? Adresini verdim. Git gör, Niğde Aksaray'da... Görüşmüşler, konuşmuşlar, birbirinden hoşlanmışlar. Nasipmiş oldu. O genç şimdi bir lise müdürü... Çok da mutlular... Çocuklarını da alır, ziyaretime gelirler hâlâ... İŞİMİZ İNSANLA Yine İzmir'den bir genç kız mektup atmış. Bizim yayınları okuyunca namaza başlamış, kapanmış. Üzerinde korkunç bir aile baskısı... Felaket bunalmış... Biz ısrarla "anneni babanı üzme" diyoruz, "aman onları hoş tut, sakın kalplerini kırma." Bir sabah işe geldim. "Bir hanımefendi sizi bekliyor." Baktım boynu bükük, köşede oturuyor. - Buyurun? - Mehmet Abi ben size mektup yazan filancayım. Annem babam evden attılar. Kapına geldim, artık sen bilirsin, düşmüşüm ocağına. Evde telefon da yok ki haber versem, hani hanım hazırlansa... Aldım akşam götürdüm eve. Sağ olsun yengeniz bir güzel ağırladı. Birkaç gün de bir başka arkadaş misafir etti. Anasının babasının arayacağını sanıyorduk ama aldanmışız. Köprüler atılmış, kapı duvar... Yalnız yaşayan bir teyzemiz vardı, onun yanına yerleştirdik, derken talibi çıktı, evlendirdik. Şükürler olsun yuvasını kurdu, ele güne muhtaç olmadı. Şimdi telefonda ağlayan olur, teselli vereceksin. Bağıran çağıran olur, teskin edeceksin. İşimiz bu. İnsanla... Ne halin varsa gör diyemezsin ki onlara. EKOLDU OKULDU... Bizim Sayfa bir okuldu adeta... Osman Ünlü, Ünal Bolat, Hasan Yavaş, Hanefi Söztutan, Ali Kara... Belki 50 gazeteci yetişti burada. Bir ara Hazreti Ali'nin (Radıyallahu anh) bir duasını yayınlamıştık. Şimdi Arapçasını bassak yerlere düşecek, maazallah ayaklar altına... Onun için "isteyene aslını yollayabiliriz" demişiz. Nereden bileceksin on binlerce mektup gelecek. Diğer servislerden de yardım istedik, gece gündüz çalışıyoruz, nefes almadan... Hepsine de ulaştırdık sonunda. Mektupları ciddiye alırız, cevap yazarız mutlaka. Diyelim bir soru geldi. Hemen muteber kitaplara bakarız. Bulamazsak hoca efendilere sorarız. Aynı sorularla ikinci defa, üçüncü defa hatta yüzüncü defa karşılaşırsınız. Biliyorsunuzdur artık. Pat pat cevabını vermekle, kalmaz sıralarsınız kaynaklarını da. Hal böyle olunca itibarımız arttı. İki kişi münakaşa mı etti? Hemen bize açar, danışırlar, hakem tutarlar hatta. Bir nevi müracaat yeri. Adımız çıktı mı hocaya. MESAİ Mİ? O DA NE? Mesai gibi mefhum tanımazdık, yaz tatili, hafta sonu bilmezdik. Cumartesi Pazar daha bereketli geçerdi hatta. Bazen yazarları da uyarırdık. Mesela Rahmetli Ayhan Songar Regaip kandilini Efendimizin (Sallallahü aleyhi ve sellem) ana rahmine düştüğü gün gibi anlatınca "sayın Hocam" dedim, "7 aylık olmak tıbben kusur mudur?" - Kusurdur. - Normal bir insan için kusur sayılan süre, kusursuzların en kusursuzu için doğru olabilir mi? Sizin tarifinize göre doğum 7 ayda. - Haklısın, bunu düzeltmemiz lazım. Tevazu sahibi bir insandı, hatasını söyleyebilirdiniz, kırılmazdı. Rahmetli Ahmet Kabaklı Hoca da ara sıra sorar: "Mehmet. Okuyucular benim hakkımda ne diyorlar?" Açıkça söylerdim. "Temellerin Duruşması (resmi ideolojiye uymayan bir kitaptı) kafalarına takılıyor. Bunun yarısının yarısını yazanlar bile mahkemelik oldu. Siz 17 baskı yaptınız, neden tahkikat açılmıyor?" "Açılmaz" derdi. "Ben söze devlete cumhuriyete söverek başlamıyorum biiir. Kitabın reklamı olsun istemezler ikiii." NE DEMEK, DERHAL! Bir gece... Saat onbir suları filan. Adamın biri girdi, döner bıçağını çıkarıp koydu masaya. "Kaç defa yazı yolladım niye neşretmiyorsunuz? Bak kızdırmayın beni, elimi bulatmayın kana!" Baktım amca problemli, alttan aldım. Buyrun oturun dedim, çayımız taze size de verelim. Üst katta Ünal Bolat var, zeki bir arkadaş, rolünü iyi oynar. Hemen açtım telefonu."Gel bakiym buraya!" Geldi. "Sen niye beyefendinin yazısını girmiyorsun? Çabuk özür dile, işten atarım yoksa." İçinde bulunduğumuz durumu fark etmiş olmalı. Ellerini ovuşturmaya başladı "Özür dilerim efendim. Kabahat bende, bi daha olmayacak!" Adamcağız değişti, "benim için çocuğu işten atma" dedi, "gençtir, kusuruna bakma." Sayfamızın adı 28 Şubat'tan sonra "İnsan ve Toplum" olarak değişti. Aradan yıllar geçti, telefonu açan "Bizim Sayfa mı" diye sorar hâlâ. SUS DEDİK YA SANA! Ali Güler hayranı biri geldi... Nasıl seviyor, toz kondurmuyor. Büyük bir saygı ile sordu "Hocaefendi neredeler acaba?" Şimdi nasıl diyeceksin ki öyle biri yok, takma ad, mahlas... "Şu anda na mevcud" dedim, "bir notunuz varsa alayım." - Neyse... Hocaefendiye bir sualim olacaktı. Size sorayım o zaman. Sordu. Başladım anlatmaya. O arada Mehmet Ali Demirbaş (Ali Güler müstear ismiyle yazan ağabeyimiz) gelmesin mi? Kenarından köşesinden söze karışacak gibi oldu. Ona bir çıkıştı. - Sus kardeşim, sen ne karışıyorsun? Mehmet Ali Abi bir kere daha sohbete katılmaya niyetlendi. Ziyaretçimiz "sana sus dedik" diye gürledi "şuna bak ya, laftan da anlamıyor ya!" Kimi azarladığını bilse... Çok utanacaktı ihtimal... İSTANBUL EFENDİSİ Olur mu demeyin oldu... El kadar odada Şahap Ayhan'ın dosyasını kaybetmişim. Ara tara yok, içinde bir haftalık yazı ve çizgiler var. Telefon açtım ama kıvranıyorum, giremiyorum ki mevzuya. Şahap Abi şöyleydi de böyleydi... - Ya Mehmet söylesene ne var? - Abi biz önümüzdeki haftanın yazılarını resimlerini kaybettik haberin ola. - Kaybolur be abicim ne var bunda? Ben yine yapar yollarım, sen canını sıkma! Böyle bir İstanbul beyefendisiydi işte... Hâzâ insan. Sanki sinirlerini aldırmış "asabiyet" diye bir kelime yok lügâtında... PRENSİP İTİBARIYLA O zamanlar Bizim Sayfa'da tefrikalar çıkıyor. Seyyidet Nefise hazretleri hakkında ünlü bir kadın yazardan yazı bekliyoruz. Çok güvendik başka hazırlık da yapmadık. Bi geldi, vay vayy vayyy. Sanatlı bir metin ama ölçülerimize uymuyor. Gittim "efendim" dedim, "şu şu şu ifadeleri değiştirebilir misiniz acaba?" - Değiştiremem! Ben yazdığımı bozmam, bozdurtmam! Enver Abiye gösterdim. "Bir de benim selâmımla git" dedi "umarım kırmaz." Gittim "ı ıh" zerre kadar esnemiyor. "Prensib itibarı ile yapamam da filan..." Enver Abi de üzüldü. "Peki şimdi n'olcak?" -Efendim, Şahap Ayhan geliyor aklıma, o zor günlerin adamıdır, bir yol bulur mutlaka. -Tamam öyle yapalım. Bir zarf hazırladı. Al bu parayı da hediye et ona... Üsküdar Altunizade'de otururdu. Evini buldum kapısını çaldım Yaşlı bir teyze çıktı (annesiymiş. -Şahap ağabeyi aramıştım? -Karaburun'a gitti. -Adres telefon... -Yok valla. SÜR KARABURUN'A Karaburun dediğin yer Terkos'tan öte, taaa Karadeniz kıyılarında... Niyetlenmişiz bir kere, dönecek değiliz ya. Trafik mrafik derken vakit hayli ilerledi, yatsı dağılmış, ışıklar tek tek sönüyor. Sordum soruşturdum evini gösterdiler. Garibim şaşkın "siz de nerden çıktınız ya?" - İçeri almayacak mısın abi? - Aaa tabii, buyrun, buyrun... Anlattım... Böyleyken böyle... "Seyyidet Nefise hazretleri hakkında bir şeyler hazırlayabilir miyiz acaba?" - Ne demek? Hele otur çayını yudumla, ben hemen iki günlük hazırlarım sana. Oturdu birkaç saat içinde yazdı, çizdi, kağıtları koyduk mu çantaya. Ayrılırken eline zarfı sıkıştırdım. "Enver Beyin selâmları var." "Bi dakka" dedi, zarfı açtı, tek tek saydı... Sekiz, sekiz buçuk, dokuz, dokuz buçuk, on! 20 tane mor beşyüz hiç unutmam. Biliyor musun dedi, yarın on bin liralık bir ödemem vardı. Sabahtan beri eşi dostu arıyorum kuruş bulamadım daha. Oturmuş düşünüyordum kara kara... Hani derler ya kul sıkışmayınca.


.

Çocuklarının dilinden Ali İhsan Arvas

22 Mayıs 2011 01:00

 

A -

A +

MAKSAT TEBLİĞ Nasreddin Hoca büyük bir âlimdir aslında... Güldürürken düşündürür, mesajlar gizlidir fıkralarında... USÜL MİZAH Eski Gevaş Müftüsü Merhum Ali İhsan Arvas da aynı usulü izler, halka böyle daha faydalı olur zira... Müftülük itibarlı bir mâkâmdır mâlum ama babam o bildiğimiz amirlerden olmadı asla. Atar cübbesini sırtına karışır halkın arasına. Dert dinler, kız ister, dargın barıştırır, hakemlik yapar sonra. Yatsıdan hemen sonra yatar, sabah imsakla kalkar. Zaten dilindedir "tez uyu tez uyan!" Bakarsın gecenin bir vakti uyanmış, meşgale aramakta. Daha evvel cami evinde kalıyorduk, babam vakıf mülkünde rahat edemedi. Bir ev yaptırmaya niyetlendi. O gece "gideyim bi inşaatı dolanayım" diyor. Ne görse beğenirsiniz, iki kişi kalasları yokluyor. Bu iyi... Yok bu daha iyi... Hiiç ses çıkarmıyor, sonunda karar veriyorlar "tamam bunu götürelim!" Öndeki ağacı omzuna alıyor, arkadaki babamı fark ediyor, sessizce sıvışıyor. Öteki yırtınıyor "hadisene be, hadi hadi!" Babam omuzluyor, hırsız önde, o arkada yürüyorlar, git git mahalle bitiyor. Yolda habire azar işitiyor, "Yürü dedim sana, sallanma!" Neticede yarım bir inşaatın önünde duruyorlar. Adam ağacı indirmek için dönünce peder ile yüz yüze geliyor. "Ya kurban siz burda. Aklım almıyor!" - Eee taşı dedin ya. Seni mi kıracaz? Başlıyor kendine beddualar etmeye, yok ocağım söne, yok gözüm çıka... -Ya tevbe de oğlum, bırak bedduayı, tutar mutar sonra! -Şeyhim ben bir hatadır işledim, haydi direği sizin eve taşıyak. Elini omzuna koyuyor: Ben onu senin için taşıdım, diyor helal-i hoş olsun, takma kafana. ZİNDAN MEYDAN Akşam gelir yorgun. "Hele buyrun!" -Biz yemişiz baba. -Öyleyse İhsan'ı çağırın. İhsan bizim komşumuz, garip bir hamal... Şimdi nerede bulacaksın. Neredeyse gece yarısı olacak. Yalnız yemeye alışmamış kı. Lokmasını paylaşmasa kendini suçlu sayar. Ağzında o meşhur vecize "Dostlarla zindan meydan, düşmanla meydan zindan!" O YAŞTA BU İLİM... Şemseddin amcam kardeşlerin en küçüğü ama ilimde derya. O yaştaki bir insanın böyle bir ilme sahip olması zahiren mümkün değil. Ömrü yetmez zira. O günlerde Din İşleri Yüksek Kuruluna (fetva dairesi) feraizle alakalı bir mesele geliyor, çözemiyorlar. Müftülüklere tamim gönderiyorlar, çevrenizde bu işten anlayan var mı acaba? Kasım Amcam "bunu çözse çözse bizim Şemseddin çözer" diyor. Gösteriyor. "Bi bakayım abi... " Hem hallediyor, hem izahını yazıyor. Ankara'dakiler bu berrak ilme hayran oluyorlar. Bir kısmı da yazısına vuruluyor. Hani icazetli hattat olsa bu kadar yazar. UMURUNDA MI? Kasım Amcam Van Müftüsü, haliyle babamın amiri... Dedem ise Gevaş'ın köyünde vazifeli, yani babamın personeli... Babam sadece Gevaş'ta değil Van, Hakkari ve Bitlis'te de tanınır. Tabiri caizse hakimdir savcıdır, devletin çözemeyeceği işleri oluruna bağlar, Aşiret kavgaları, kan davaları bu yüzden bir türlü oturamaz koltuğunda. Bir ara Kasım amcam ikaz ediyor "bak Ali İhsan Abi sormadan şehir dışına çıkıyorsun. Hakkında işlem yapacağım haberin ola." -Hiç tavsiye etmem. Ben de babanın sicilini bozarım yoksa! BİZİMKİ ÖLMEDİYSE... Ankara'da bir seminer var, Van'dan amcam, Gevaş'tan babam katılıyor. Birlikte Diyanet Reisi Lütfü Doğan'ı ziyaret ediyorlar. Reis Bey hususi bir âlâka gösteriyor, masasından kalkıp yanlarına oturuyor. O günlerde çocuk zammı yeni çıkmış, Babam "iyiymiş" diyor, "artık maaş vermeseniz de olur bana." -Çocuğunuz çok herhalde? Kasım amcam "Abim iki evlidir" diye takılıyor. - Söyleyene bak reisim, kendisi üç evli! - Efendim ben üç defa evlendim ama birinci hanımım vefat etti ikinciyi aldım. İkinci de rahmet-i rahmana kavuşunca... - Tamam benimkiler ölmedi. Suçumuz bu mu acaba? MİSAFİRİN ŞAŞKINI Bazıları aşırı hürmet gösterirler ama yorarcasına. Ye dersin yemez, otur dersin oturmaz. Misafirin şaşkını ev sahibine ikram edermiş, ısrar, ısrar ille de siz buyrun hocam. Gereksiz iltifatlar, sohbetin insicamını bozar. İşte onlardan biri eline kapanırken çayını deviriyor, kalkıyor ayağa yandakinin bardağına basıyor. Onu düzelteyim derken arkadakininkini... Babam "cemaat rahmet" diyor "herkes kendi çayını döksün, muhterem yorulmaya!" Nakşibendi yolunda setrolmak esastır, yani saklanmak. Dedemi tanımayan kendi halinde bir köylü sanırdı. Babam ise mizahın arkasına sığındı. Hem tebliğin bu şekli daha tesirliydi. Cemaatin hafızasında latifeler, menkıbeler kalıyor zira. Herkes babasını farklı görür ama benimki hakikaten efsaneydi. Batıda tanınmıyor olması büyük kayıp. Hatıraları kitaplaştırmak borç oldu bana.. Takyeddin Zahid Arvas GARİBİN GÖNLÜ OLA Bizim bir değirmenimiz vardı... Harman zamanı gider çalıştırırız. O yaz yine gittik. Köylüler çok sevindiler. Çağıran çağırana... Şeyhim kuzu keseyim! Ezgulem bekleriz bak, hindiler tam kıvamında! Hepsi ısrar ediyor, bir aksakallı kenarda duruyor. Belli ki fukara. Akşama kadar sıkı çalıştık. Sadece su içmişim. Etli pilavlı hayaller görüyorum. Kime gideceğiz acaba? Neyse çıktık, babam gitti o garibin kapısını çaldı. Kırık dökük bir eşikten girdik, tahtalar çürümüş dağılmış, yaslansan ev yıkılacak. Adam nasıl hislendi anlatamam. Gözyaşları sicim oldu inan. Babam "bana bir kase yoğurt bul yeter" dedi, "bir parça da peynir olursa, Bahaeddin'im de doyar." Garibim sahana yumurta kırmış, domates biber de katmış yanına. Babam bir sohbet yaptı ki anlatamam. O güne kadar hiç duymadığımız şeyler. Ne ince bilgiler, ne hikmetler. Hem güldürüyor, hem ağlatıyor. Korku ile ümit arasında gidip gidip geliyoruz. Bir havf, bir reca... Adamcağız yatakları serdi sanırsın sakız. Çarşaflar yıkana yıkana erimiş, mis kokuyor ama. İnanın o akşamki kadar huzurlu bir uyku uyumadım hayatımda. Ne hoş rüyalar, uçtum adeta. AYRI TUTAMAM Ömrünün son aylarında Vakıf Guraba'da yattı. Gündüz kız kardeşlerim bekliyor, gece nöbet kalıyor bana. İşler de nasıl kesif... Takvim bir yandan, ansiklopedi bir yandan... Bu müessesede babama çok itibar ederler. Dese ki şunu işe al, biliyorum alırlar. Ne yazık ki bazı hemşehrilerimiz bunu kullandı. Hısmıyım, akrabasıyım deyip iş kopardılar. O gün Merter'den çıkıyorum. Merdivende amirim yakaladı. "Bak Bahaeddin arkadaş da sizdenmiş." "Hoş geldiniz" dedim, "nereden?" / Van'dan / -Neresinden? / -Gevaş'tan /-Kimlerdensiniz? / -Ben Ali İhsan Arvas'ın oğluyum... Pes valla. Bu kadar da olmaz. Yalanını yüzüne vurmadım ama... Geldim babama "haberiniz var mı" dedim, "yeni yeni kardeşlerimiz oluyor. Bu gidişle çocuklarınızın sayısı yüzü aşacak!" Olsun dedi, ben hepsini seviyorum, baba diyeni itemem, evlâdımdan ayrı tutamam. O BÜYÜK, BEN YAŞLI Şemseddin amcam, babamın yaşına hürmet eder, elpençe divan dururdu yanında. Babam onun ilmine hürmet eder, saygıda kusur etmezdi asla.. Şemseddin Amcam vefat edince Hasan Yavaş Hoca sordu: "Efendim siz mi büyüksünüz yoksa Şemseddin Amca mı?" - Hazret-i Abbas'a soruyorlar "siz mi büyüksünüz yoksa Muhammed-ül emin mi?" Mübarek cevap veriyor: "Elbette o büyük, fakat ben daha önce doğmuşum..." Bahaeddin Arvas Rahmetli babam bir hikmet avcısıydı. Bilhassa ibadetleri pek güzel anlatır. Neden rüku? Neden secde? Tehıyatta eller niye dizler üstünde? Gevaş'ın bir kasetçisi vardı, o günlerde işleri kesat. Nuriye hanım çoğaltsın diye bir band gönderiyor. Babamın bir vaazı... Miracı anlatıyor. Şeyh Ahmed-i Cüzeyri Hazretlerinin divanından beyitler okuyor arada. Adam kendini kaptırıyor, sesi yükseltiyor. Bir baksa ki dükkanın önü ana baba günü. Millet huşu ile diz çökmüş oturuyor. Bundan bana da çoğalt... Bana da... Bana da... Adeta seri imalata geçiyor, hayli para kazanıyor. O sayede bir soluk alıyor. KAÇTIKÇA ÜSTÜNE... Babam Şafii idi, köpekten sakınır. Onlar da inadına peşine takılırlar. Köpek kovaladı mı ev, ahır fark etmez, ilk kapıyı açar, içeri dalar. Gevaşlılar alışkındır, hoş karşılarlar. Bazen sorarlar "Ya hocam sen bize bunun duasını öğrettin. Kendin de okuyup üflesen ya!"/-Yahu köpeği görünce aklıma mı geliyor? Rahmetli Babamı çok severler, sözünden çıkmazlar. Hasım aşiretler olur, kız kaçıranlar, kan davalılar... Valiler, mebuslar aciz kalırlar. Babam "gelin bakayım buraya, sarılın kucaklaşın" dedi mi, bitti, gitti, tamam. Ben bilirim yedi sekiz kayıp veren aileler bile dost oldular. Birbirlerinin aleyhine tek kelime konuşturamazsın. Ahidlerine sadık kaldılar. Vecheddin Arvas GEVAŞ'IN UNUTULMAZ MÜFTÜSÜ Ali İhsan Arvas, Seyyid Fehim Hazretlerinin torunlarındandır. Babası Seyyid Hüseyin Efendi, Abdülhakim Arvasi Hazretlerinin hatm-i hacegân, zikr ve sohbet için izin verdiği nadir zatlardan biridir. Tek parti devrinde yaşamasına rağmen çocuklarını mükemmel yetiştirir. Ali İhsan, Kasım ve Şemseddin Efendiler ilimleri ile tanınırlar. Ali İhsan Arvas, Muş, Nurşin, Gevaş - Şivanik, Reşadiye, Arvas ve Tatvan medreselerinde okur. Zor günlerdir, Jandarma anlamasın diye yevmiyeci kılığına girer, gündüz tırpan çeker, gece gömülür satırlar arasına. Hem Ehl-i beyttendir, hem de ahlâken çok benzer Habibullah'a (Sallallahü aleyhi ve sellem) Lügâtında hayır kelimesi yoktur, elinden bir tıfıl tutsa, takılır gider ardınca. Uzun yıllar Gevaş Müftülüğü yapar, öylesine sevilir ki menkıbeleri anlatılmaktadır hâlâ..

 

Tevazu denince Bedreddin Arvas...

19 Haziran 2011 01:00

 

A -

A +

 SUNUŞ ...kubbede hoş bir sada idi! On yıl evvel böylesi bir yaz günü kaybettiğimiz Bedreddin Arvas Doğu Anadolu'da tecvid ve tilaveti ile bilinirdi. Okur musunuz dendi mi asla nazlanmaz, Süleyman Çelebi'nin Mevlid-i şerifini ve Şeyh Ahmed-i Cüzeyri Hazretlerinin divanını dillendirirdi. Kendine has, yanık, hüzün yüklü bir sesi vardı, insanın yüreğine işlerdi. Ömrünün son yıllarında talepleri kıramamış (TGRT FM Stüdyolarında) Molla Cüzeyri Hazretlerinin divanını seslendirmişti... Bedr dolunay demek, Bedreddin "dinin nuru ışığı!" Hakikaten bir nur, halâvet, sevimlilik vardı simasında... Derler ya ismi ile müsemma. Biliyor musunuz merhum dedem (Şeyh Masum Efendi) dua etmiş. Ya Rabbi oğullarım için zenginlik istemiyorum, yalnız biri âlim olsun, biri gönül ehli, birinin de sesi billur gibi. Babam rahle başına bir oturuyor üç beş haftada hatmediyor. Hocası da şaşırıyor dedeme geliyor "Efendim Bedreddin hatmetti!" Dinlemek isterdim ama benim yanımda sesi çıkmaz, sen yan odaya al, bir aşır okut ona... Dinliyor namütenahi bir ses, aliyyül âlâ. Bu duam da kabul oldu Elhamdulillah. Tecvid, tertil, tam kıvamında... Sanırsın Kahire'den hafız gelmiş Van'a! Rahmetli babam Kur'an-ı kerimi, Molla Cüzeyri Divanını ve Türkçe Mevlüd-i şerifi pek güzel okurdu. Tarif ederken "hani" derler, "o sesi güzel seyyid var ya..." HASRET VUSLAT Dedem Masum Efendi nüfuzu olan bir insan, düşünebiliyor musunuz sırf bu yüzden sürgüne yollanıyor. Babamı son defa kucağına alıyor, öpüyor kokluyor, Gevaş iskelesinden kalkan tekneye bindiriliyor. Önce Van, oradan Trabzon. Soma, Sındırgı derken 10 yıl Marmaris'te ikamete mecbur ediliyor. Sonra Ankara'ya getiriliyor. O günlerde İbrahim Arvas avukat, medeni cesareti olan bir insan. Fevzi Çakmak'a çıkıyor, "Masum Efendi vatan millet sevgisi ile dolu bir büyüğümüzdür" diyor, "ondan ne istiyorlar?" Fevzi Çakmak tebdili kıyafet ediyor, gidip Taceddin Dergâhında dedemi buluyor. Halini hatırını soruyor. Hayat hikâyesini dinliyor. Masum Efendi "bizden Rus ve Ermeni çetelerine karşı mukavemet etmemiz istendi, kâbul ettim. Hatta sol kolumu bu uğurda kaybettim. Dün bana gazilik unvânı verenler, bugün süründürüyor. Bir vatandaş devletinden üç şey bekler "Hamiyet, mürüvvet ve sadakat!" Bizim bunları istemek hakkımız değil mi acaba? Mareşal müteessir oluyor. O hızla Başvekil İnönü'ye çıkıyor. Paşam biz bu adamı niye tutuyoruz Ankara'da? - Aman aman aman. Çok tehlikelidir onlar! - Nasıl tehlikeli! - Ermenilere karşı üç günde harekat başlatabilen biri bize karşı da başlatabilir. Madem güç sahibi, memleketinden uzak tutulsun o kadar. - Bu söylediğinizin mantığı var mı paşam! - Peki mesuliyeti üstlenir misin? - Getirin ne imzalanacaksa... İmzalıyor ve salıyorlar. Dedemin Van'a geldiğini duyunca babam çok heyecanlanıyor... Koşuyor, nasıl kalabalık... İçlerinden biri babası ama hangisi? Tanımıyor ki... Ayrıldığında üç yaşındaymış daha! Bir anda gözleri gözlerine saplanıyor, yüreği kafesine sığmıyor. Koşup boynuna sarılıyor. Masum Efendi onu bağrına basıyor, doya doya kokluyor. Çocukcağızın boynu bükük kalmış. Elinden tutuyor, "gel sana yeni bir elbise alalım, potin bakalım." Çarşıda yürüyorsun, baban yanında. Saadet bu işte, insan ne ister ki başka! KAVUNUN KOKUSU 7 erkek kardeşler, Mehmet Bakır, Selim, Selahaddin, İbrahim, Taha ve Emin Garbi Amca... Her birinin de kendine has hususiyetleri meziyetleri var. Mâlum seyyid çocukları zeki oluyor. Dedem (Rahmetullahi aleyh) o sene bir kavunu tohumluk bırakıyor. Diğerleri bitiyor, bu son parça göze batıyor... Kokusu esans gibi yayılıyor ortalığa. İbrahim amcam "Ya Bedreddin" diyor "bu kavunu yesek mi n'apsak?" - Babam kızmaz mı? - Nerden anlayacak? - Ya sorarsa? - Sen çık hele sırtıma... Öyle tarlaya giriyorlar. "Kopar şu kavunu!" Koparıyor. "Al kucağına!" Alıyor. "Kes*!" Kesiyor. "Ağzıma koy!" Koyuyor. "Kendin de ye!" Yiyor. Dedem ertesi gün siz gelin bakayım buraya diyor. İki zanlı yan yana! - O kavuna n'oldu çocuklar? İbrahim amcam "eğer kavuna dokunduysam" diyor, babam ise "eğer ayağımı bostana bastıysam!" Mübarek gülüyor, gülüyor, gülüyor: "Hadi afiyet olsun" diyor, "onun kokusu sizden geliyor!" FUKARA GUREBA ARASINDA Babam hep gariplerle olurdu, aranmayanları arar, sorulmayanları sorar. Bir gün Mazhar Geylani amca babamı yad ediyordu. "Hayatımda bu kadar alçak gönüllü bu kadar zarif, sanatkar bir insan görmedim" dedi, " O seyyidliğini de izhardan kaçardı." Mehmed Said Hoca "Biliyor musunuz" dedi, "Hazreti Hasan da (Radıyallahu anh) seyyidliğini saklardı. Hatta bir gün çarşıya çıkıyor, kendisini tanımayan bir esnaf arıyor. Bakıyor yabancı bir sima. Ben bunu tanımıyorsam oda beni tanımaz. Alacağı malı seçiyor, soruyor ne kadar? Şu kadar! Bu ses, bu çehre, bu nezaket, bu asalet... Besbelli! Habibullahın kokusu var. - Pazarlık sünnettir onda bir indirim yapsan? - Efendim size yarıya da olur. Mübarek bakıyor tanındı, "kalsın" diyor, vazgeçiyor. İYİLİK... HERKESE AMA... Babam herkese iyilik yapardı, bilhassa hışmına uğradıklarına. Bazen hakaret ederler, azarlar, ileri geri konuşurlar. Anında unutur, kesinlikle kayda almaz. Hepsinin de resmi dairelerde, belediyede, vilayette işi çıkar, gelir yardım isterler. Babam bir şey olmamış gibi gider işlerini halle çabalar. Çocukluk bu ya... Ürktüğünü, çekindiğini sanırdık hatta.. Hastalığında da hiç zevali olmadı. Ablama "bana bir ay sabret kızım" demiş, "merak etmeyin sizi üzmem, yormam!" Istırabı yoktu, nefes almakta zorluk çektiğinde araba ile çıkarıp gezdiriyorduk, koltukta azıcık dalıyordu, o kadarcık uyku yetiyordu ona. Vefatına bir hafta kala dermanı azaldı, abdeste götürmek için koluna girmeye başladık. Babam bir seferinde yine hareketleniyor, annem ile ablam ayağa kaldırıyor. Sanki Seyyid Fehim hazretleri gelmiş gibi konuşuyor, gözleri kapıda. -Efendim hoş geldiniz, sefalar getirdiniz. Sonra bir daha... Bu sefer Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretlerine hitaben "buyurunuz Efendim şeref verdiniz" diyor, ihtiram dorukta... Ablama hitaben "görmüyor musunuz hanemize teşrif etmişler" diyor.  Sahi sanırlar sonra... Babam Gevaş'ta Selimiye Camisinin İmam Hatibiydi... Van Şamranaltı camisinde de vazife yaptı bir ara. Çok mütevazı idi. Hatta bir gün Hüseyin Hilmi Beyler "efendim" demişler "tevazu iyi bir haslettir ama herkese yapılmaz, cahiller kendilerini büyük sanırlar sonra." Vefatından bir ay evvel, doktora götürecektim, evrakları almak için TGRT binasına geldik. Ben girmeyeyim dedi, insanlar meşguldür, rahatsız etmeyelim. O ara Enver Abi geldi. "Oooo Bedreddin amca içeri buyursaydınız ya!" - Ben emekli adamım zamanım çok, sizin kıymetli vaktinizi almayayım. - Bedreddin amca bu nasıl söz, hastasınız, bizim zamanımız sizin sıhhatinizden önemli mi? Ya Rabbi bu ne tevazu ya? Babam kimseden bir şey istemezdi (dua hariç) birine sıkıntı olacağım diye ödü kopar. Kabri de kendi gibi Babamın vefatını dostlara akrabalara bildirdik Onlardan Medine'deki yakınımız "İnnalillah ve inna ileyhi raciun..." dedikten sonra. - Biliyor musunuz ben 17 yaşında iken evinizde bir rüya gördüm. Demişti ki "nolur şefaat et bana!" Tuhafıma gitmişti, ben nasıl şefaat edebilirim ki ona? Az evvel, Medine'de Ravda-i mutahhara önündeydim, nedense babanız düştü aklıma, yana yakıla dua ettim. Ismarladım Habibullah'a! (Sallallahü aleyhi ve sellem) Subhanallah, ayrıldım telefon çaldı ve vefat haberi verildi. Hikmeti şimdi çıktı ortaya... Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretleri "sabah namazından sonra Cüzeyri divanından bir beyit okumak fidana verilen can suyu gibidir" buyurmuş. Babam da divanın faziletini bilenlerdendi. Oku dediler mi hiç nazlanmaz, hemen başlar. 1994 yılında TGRT FM stüdyolarına davet ettiler, kayda aldılar hatta. Divan Türkçe değildir, bazıları sorar, "Bedreddin amca ne diyor burada?" "Çeviremem" der, "benim kelimelerim yetmez ona. Öylesi cümleleri ancak veliyullah kurar!" Kabir taşı hazırlatıyoruz, büyüklerimize danıştık, "Mâlum babam Şeyh Ahmed-i Cüzeyri Hazretlerinin aşığı idi Divanından bir beyit yazdırsak mı acaba?" "Hayır" buyurdular, "babanız hayatı boyunca hep tevazu içinde yaşadı. Onun en büyük hasleti sadelikti, kabir taşına Bedreddin yazdırın yeter, Seyyid bile yazdırmayın hatta!" DARDA KALIRSANIZ Babam derdi ki çocuklar başınız sıkıştığında dedeniz Seyyid Fehim'i (kuddise sirruh) hatırlayın. Allahın izni keremi ile koşar imdadınıza. Kendisi anlatmıştı: Bir gün yakacak odun aldık, külüstür bir kamyonla dönüyoruz Gevaş'a. Sarp bir yoldan aşağı iniyoruz. Zemin kar, buz. Şoför frene basınca araba kontrolden çıktı, sol yan öyle bir uçurum ki dibi görünmüyor. Gözlerimizi yumduk, gidiyoruz. Ya Rabbi Seyyid Fehim Hazretlerinin hatırına... "Çat" diye bir ses, araba askıda. Şoför kapıyı açtı, bir baktı, kuşlar uçuyor altında. "Aman kıpırdama hocam, yavaşça çıkalım sizin kapıdan!" Nefesimizi tutarak indik. Kamyon tahterevalli vaziyetinde ve durması için bir sebep görünmüyor. Meğer bir kaya diş gibi çıkmış iki lastik arasından yakalamış son anda. Şoför "kurban" dedi "vallah tesadüf değildir. Himmet var bunda!" Yine kendisi anlattı: Gevaş'ta komşu köye gitmiştim. Gündüz gözü döneyim dedim. Israr ettiler kalın burada... Hava nasıl berrak. Gök lacivert, bulutlar akça pakça. Kar deniz gibi pürüzsüz, yer yer ışıklar oynaşmakta. Yok gideyim dedim, yürüyeyim de elim ayağım açıla. Henüz yolu yaralamadım ortalık kararıverdi. Bir rüzgar, kar bora fırtına! Etrafımda gölge gölge hayvanlar. Karlara batıp batıp çıkıyor, sıçraya sıçraya ilerliyorlar. Köpek olabilir mi... Sanmam kesin "kurt" bunlar. KURTLAR KUŞATINCA Nitekim biri ilerledi önünden geçeceğim çalılığın ardına sindi. Belli ki üstüme atlayacak. Diğerleri sağa sola yayıldı, hilal gibi kuşatıyorlar. Son anda telgraf direğini fark ettim. Bunlar genelde çıplak olur, binde birine tahta çakarlar, hani basamak basamak. Baktım basamaklı düşünmeden tırmandım. Kurtlar direğin dibinde toplandılar. Hırlayıp uluyor, yukarı doğru sıçrıyorlar. Belki korkarlar diye kaputumu çıkarıp üstlerine attım, daha da kudurdular. Soğuk şiddetleniyor, donup gideceğiz burada... Benim bir arkadaşım vardı. Bir gün atla giderken kurtlara rastlıyor, yanında tüfeği var ateş edip birini vuruyor. Diğerleri kaçıyor. İniyor tüfeği eğere takıyor, kurt postunu atın sırtına atınca olanlar oluyor. Hayvan kurdun leşinden bile tırsıyor, şaha kalkıyor, bir kaçıyor ki aşk olsun tutana... Tüfek de gitti mi, yapayalnız kalıyor dağ başında... Adamı öyle bir yiyorlar ki gram et kalmıyor, kafatasını bile sıyırıyorlar. Aklıma bu hikaye gelse de içim rahat. Duaya sığınmışım. En güçlü silah! Meğer yakınlarda bir mezra varmış, onlar da askerden gelecek oğullarını bekliyorlarmış. Gözleri yolda. Kurt seslerini duyunca koşmuşlar. Tam gücüm kesiliyordu ki bir tüfek patladı, kurtlar kaçıştı. Baktılar direğin üstündeyim. "Hocam sen ne arıyorsun orada?" Öldürmeyen Allah öldürmüyor. Demek ki rızkımız bitmemiş daha..

Kuzey yıldızı Kazan!

21 Haziran 2014 01:00

 

A -

A +

Kazan Tatarları İdil-Kama ve Kıpçak Türklerinin torunları. Bunlar Asya Türkçesinde "karışan kaynaşan" manasına gelen "Bulgar" adıyla anılıyor.
665 yılında Asparuh komutasında Bizans'ın tozunu atan Tatarlar İlteber Almuş Han zamanında (922) kendi istekleri ile İslamı kabul ediyor.
Tatarlar savaşçı bir kavim, Cengiz komutasındaki Moğol ordularına bile kafa tutuyor. Bu hengamenin ardından Altınordu yeşeriyor. Altınordu'ya Rusların gücü yetesi değil onu yine bir başka Türk devleti yıkıyor. Yerine kurulan Kırım, Kazan, Astrahan, Nogay hanlıkları Altınordu kadar güçlü olamıyor.
Ruslar deniz gibi bir kalabalık geliyor ama Kazan'dan tek taş koparamıyor. Ne zaman ki fitne fesat kaynıyor, düşman kapıya dayanıyor. Ruslar İngiliz istihkamcılarının(!) marifetiyle duvarları uçuruyor. Müderris Kulşerif ve mollalar canla başla dirense de şehir düşüyor. Korkunç İvan her biri çok sanatlı 536 camiden, 418'ini yıkıyor. Mermerlerini kilise inşaatlarında kullanıyor. Moskova'daki kiliselere niye Kazansky diyorlar? İşte ondan. 
KİTMİBEZ! 
Ruslar Tatarlara ısrarla Anadolu'yu gösteriyor, ancak onlar "Kitmibez" (gitmiyoruz) diyorlar. Baskılar insaf izan sınırını aşıyor, "obur" adı verilen vergi tahsildarları âdeta deri yüzüyor.
Bilahare çar olan İlminsky hummalı bir Ortodokslaştırma faaliyetine girişiyor, geride kalan beş on camiyi de o yıkıyor.
1926 nüfus sayımına göre SSCB'de 100 bin Tatar Türkü "Hıristiyanlaştırılmış" görünüyor ki bunlara "Kreşin" (ünlü yazar Turganiev gibi) deniyor. Çarlar, Tatarların bereketli topraklarına el koyup, obasından yuvasından sürünce garipler ister istemez sanat ve ticarete yöneliyor. Tahsilli şehirli ve bir burjuva sınıfı doğuyor. 
Tatarlar dindarlıklarıyla tanınıyor ve Asya bozkırlarına molla yolluyorlar. Ancak asrın başlarında bir ceditçi-kadimci kavgası yaşanıyor. Ceditçiler (reformistler) medreselilere veryansın ediyor. Bolşevikler de yangına körük sıkıyor. O dönemde kızıllar arasında hayli Tatar var, bilmiyoruz belki de "Çar gitsin de kim gelirse gelsin" mantığı ile ihtilalcilere destek veriyorlar.
Gelen gideni aratırmış derler Komünistler Çar'ı aratmıyor. Zalime yardım eden zulmüne düçar oluyor.
Buraya dikkat edin bir zamanların sefil Rusya'sı istila ve Slavlaştırma politikaları ile tam 60 misli büyüyor, Komünist propaganda ile Çin hududuna varıyor. Tataristan 1992 yılında yapılan Referandum ile bağımsızlığı seçiyor. Ancak Çeçenistan dramı yaşanınca geri adım atıyor ve Rusya Federasyonu ile "Hakimiyet Paylaşma Anlaşması" imzalıyor. 
Rusya'da işi tıkırında olanlar dev gibi malikaneler yaptırıp, devasa ciplere binerken devlete abanmaya alışan yaşlılar eskiyi özlüyor. Bir kısım tekaüt zevat orak-çekiçli rozetini yakasında taşıyor.
Ne bileyim sanki komünizm pusuya sinmiş bi yerlerde bekliyor!..
Gençler ise iyi yemek, marka giyinmek, spor arabalara binmek, sıcak ülkelerde tatil yapmak; hasılı Batılı gibi yaşamak istiyor.
Tataristan ovaları kendisi gibi 5 ülkeyi besler ama arazi kolhozların elinde, mahsul son tanesine kadar Moskova'ya gidiyor. Ülkenin yer altı kaynakları da zengin, lâkin onlara da Ruslar hükmediyor. Tataristan OECD'ye üye olabilecek bir petrol ülkesi iken çıkardığı neftin damlasını kendine ayıramıyor. Moskova kaldırdığı paraları kafasına göre harcıyor. Suriye'de Müslümanları kırdırırken, "ya ben senden apardığım akçelerle Şam'da Halep'te cinayet işletiyorum, rızan var mı" diye sormuyor.
"KAZAN" KAZAN, BİZ KEPÇE 
Soydaşlarımız küçük şeylerle mutlu oluyor, kendilerini avutuyorlar. Yok şu bakanlıkta bir Tatar bürokrat varmış da filan... Bir nevi Pollyanacılık... N'apsın garipler? Ellerinden ne gelir ki başka?
Kazan'da bir ev kirası 250-300 dolar, eh sıradan maaş da o kadar. Evde herkes çalışsa ancak yetiyor.
Rehberimiz yeni site inşaatlarını göstererek "artık çok geniş daireler yapılıyor" diyor "hatta bazıları 100 metrekareyi buluyor." Garibim hela banyo ortak yurtlarda büyüdüğü için 100 metrekareyi lüks sanıyor.
Her ne kadar Maksim Gorki Tataristan'a "ezanlar ülkesi" dese de ezan kesinlikle yasak. Ama camiye gitmişsin namazını kılmışsın kimse karışmıyor. Cemaat ekseri genç, vakit namazlarında mescidler doluyor. Devlet laik görünse de Hıristiyanlara yakın, şehrin en gözde yerlerinde kiliseler yükseliyor.
Kazan'ın Bauman caddesi bizim İstiklal Caddesi'ne  benziyor. Ünlü markalar, sosyete butikleri, büjiteri, itriyat...
Giyim kuşam Türkiye'dekinin beş misli ama dükkânlar dolup dolup boşalıyor.
Düşük ücrete he derseniz iş var. Eğer maaşım azıcık dişe dokunsun diyorsanız amcanız dayınız olacak bi taraflarda.
Yolsuzluk, ayırma, kayırma ve ihaleye fesat maalesef var, bundan halk da rahatsız ve yüksek sesle konuşuyorlar icabında.
Etin kilosu on lira. Oh oh dediğinizi duyar gibiyim iyi ama domates de aynı fiyata... Bir zamanlar benzin sudan ucuzmuş, şimdi litresi iki lira.
Kadınlar arasında adı konmamış bir rekabet var... Neden? Çünkü erkeklere nispetle nüfusları fazla.
Köylerde alkol yaygın, bilhassa Ruslar deli içiyor! Şimdi kız n'apsın ömür boyu bir sarhoşa karı olmaktansa pılısını pırtısını toplayıp kaçıyor Kazan'a.
Tatar erkekleri ise mutluluğu yuvalarında arıyor hanımlarına ve çocuklarına sahip çıkıyorlar. Hâl böyle olunca Rus kızlarının da gözü onlarda.
Gelgelelim bir eve Rus girdi mi Tatarca unutuluyor. Yeni nesil kültürden gelenekten kopuyor...
TUNA, NİL, İDİL 
İdil Nehri İstanbul Boğazı'ndan daha geniş, gemiler Bulgar şehrine kadar gidip geliyor. Ama tavsiye etmem, bu baş döndürücü güzelliği görünce kaybettiğiniz yerlerin hüznü yüreğinize çöküyor.
Tatar böreği ve mantıyı biliyoruz tamam da "çakçak"tan niye haberimiz yok acaba? Eskişehirli Tatarlar bu tatlıyı bize neden tanıtmadılar? Yapsınlar inanın çok satar. Ben alırım en azından...
Tatar kültürünün zenginliği malum ama "lisan" eriyince örf anane durmuyor. Ne yazık ki çarşıda pazarda Rusça konuşuluyor. Televizyonlar Rusça, tedrisat Rusça. Son iki yıldır üniversitelerde bilim imtihanları da Rusça yapılır olmuş. Velev ki mevzu Tatar edebiyatı bile olsa.
"Çar Putin" ırkçılık yapıyor açıkça.
Moskova'da bile Lenin heykelleri yıkıldı ama Kazan'da yerinde duruyor hâlâ. Devlet televizyonunda ya Ekim İhtilali ya Stalingrad Direnişi... Kızıl bayraklar, Kızılordu, Kızıl Meydan...
Çevir çevir sar başa.
İktidarı dün de paylaşmadılar yine paylaşmıyorlar. Adı üzerinde "Rus"ya!
 

GEL DE ŞAŞMA
Tataristan'ın nüfusu 4 milyon, diyelim Güngören Bağcılar kadar. Bu küçük ülkede 300'ü aşkın müze, 1700 kütüphane bulunuyor, 170 gazete, 35 dergi yayınlanıyor ve her yıl 2,5 milyon kitap basılıyor. Sadece Kazan Üniversitesi'nin 100 bin öğrencisi var, dünyanın dört bir yanından talebe geliyor.

TAVAN ARASI
Hazırlayan: İrfan Özfatura


.

Ve 'Amin Alayı' başlıyor

28 Haziran 2014 01:00

 

A -

A +

Sabah 10.30 bir mehter sesi, makam ritim yerinde insanın kanını kaynatıyor âdeta.

Hanım "yaşlanmadın mı sen" dese de duramam, atıyorum kendimi dışarıya. 

Sesi takip ede ede Bahçelievler Hazreti Ebubekir Camii şerifinin önüne geliyorum.  Aaaa bu da ne? En güzel elbiselerini giymiş yüzlerce çocuk, şunu da çalar mısınız bunu da çalar mısınız diye istek veriyorlar Mehterbaşı'na. 

"İstanbul Mehter"i yurt dışı organizasyonlardan bilirim işini lâyıkı ile yapar. Nitekim  Mehterbaşı Osman Sak ufaklıklarla tek tek ilgileniyor, aletleri tanıtıyor, mısraları ezberletiyor, eliyle hep beraber işareti yaptıkça iştirak artıyor, "Osmanlıyız, pek şanlıyız" sözleri çın çın çınlıyor sokakta.

Sonra ne oluyor biliyor musunuz? Bir konvoy diziliyor. Önde nazlı hilal, sonra sancaktar, davullar, ziller, zurnalar, nekkâre dımbırdatanlar ve pala bıyıklı bahadırlar.

Arkasında küçük beyler minik hanımlar. Alınlar açık, göğüsler kabarık, iki adım atıp sağa, iki adım atıp sola dönüyorlar.

İyi de bayram değil seyran değil, nerden icabetti acaba?

Efendiden üç beş genç bir pankart taşıyor. Beze iri bir hurufatla "başlıyoooor" yazmışlar.

2014 Yaz Kur'an-ı Kerim Kursu...  Hazret-i Ebu Bekir Camisi... Yenibosna...

Yoksa bu bir amin alayı mı?

Cemaatten birine soruyorum. Kestirmeden cevaplıyor: "Ya ne ya!.."
OSMANLI'DAN MİRAS

Bahçelievler Hazreti Ebubekir Camii şerifi, yaz Kur'an-ı Kerim kursuna hazırlanıyor. Mehter çalıyor, en güzel elbiselerini giymiş yüzlerce çocuk bir konvoy gibi ardı sıra diziliyor. Bu manzara Osmanlı'daki "amin alayı"nı hatırlatıyor.

 

BAYRAM YERİ GİBİ

Konvoy büyük bir ciddiyetle mahalleyi dolanıyor. Bu kadar güzel çocuk, en yeni elbiseleri ile geçer de esnaf Ayet-el kürsi okumaz mı onlara. Tu tu tu  Allah nazardan saklaya.

Apartmanların tek tek camları açılıyor, gençler balkonlarda, ak tülbentli teyzeler "Ş"lerine basa basa maşallah çekiyor.  

Ve tur başladığı yerde hitama eriyor. Cami avlusu Eyyüpsultan Meydanı gibi. Pamuk helvacılar, macuncular, mısırcılar. Kim ne istedi "buyur" ama tek kuruş alınmıyor. 

Caminin yanındaki salonda Hacivat Karagöz gösterileri, cambazlar, eli çabuklar, kuklalar. Bu arada eğlenceli bir bilgi yarışması yapılıyor. Espriler zekice çocuklar gülmekten kırılıyor.

Semtin eskilerinden sayılırım, o zamanlar Yenibosna arsaydı boydan boya. Sağ olsun Hazreti Ebu Bekir Camii şerifi Abdülhalık Selman Hoca'nın gayretleri ile şekillendi. Bütün mesele baş tutabilmek, cemaat size inandı mı tamam, sırtında taş taşır icabında...

Nitekim öyle de oldu, tertemiz şadırvanı, gül kokan halıları, kütüphaneli çay ocağı ile pırıl pırıl bir mescid çıktı ortaya.

İmam odasında kutu kutu gofretler, bisküviler. Abdülhalık Hoca bilsin bilmesin bütün çocukların ağzını tatlandırıyor. Ona göre dersini vermek değil nefsini yenmek önemli. Şu sıcakta televizyon bilgisayar başında da olabilirlerdi pekâlâ. Bunca imkân varken camiye geliyorsa öpülüp konulmalı başa. Bazı yaşlılar "ne yani ayaklarına kırmızı halı mı serecez" diye yakınınca, "ah keşke serebilsek" diyor, "melekler kanatlarını yayıyor onların ayakları altına..."

 

O çocuklar büyüyor, gönüllü vazife alıp mahallenin miniklerini okutuyor.

 

 

3 HAFTA SÜRÜYOR

İş çok vakit az!..

Yaz tatilleri sanıldığı gibi uzun değil, çünkü böylesi semtler gurbetçi ağırlıklı, memlekete gidiliyor temmuz ağustosta.  Hani ilk üç hafta ne verebildiysen o, belki bir daha ömrü boyunca katılamayacak böyle bir kursa. İşte bu zaman zarfında talebeler 32 Farzı anlayarak öğreniyor, en az yüz hadis-i şerif  ezberliyor ve en az elli sünneti seniyyeyi tatbik ediyorlar hayatlarında. Fatiha-i şerif ve zammı sureleri ezberliyor namazlarını hatasız kılabiliyorlar. Efendimiz gibi (Sallallahü aleyhi ve sellem) yatıyor, kalkıyor, yürüyor, yemek yiyor ve nurlanıyorlar açıkça. 

Caminin hocaları birbirinden zarif. Çocuklar onları örnek alıyor, gönül yapmanın, hatır sormanın önemini anlıyorlar. Ve paylaşmanın da... Zaten mahalledeki muhtaçları tespit onların işi, yardım kolileri miniklerin önderliğinde bırakılıyor fukaranın kapısına. Hasta ziyaretine gidiyor, cenazelere katılıyorlar. Bilhassa yetimler yurdu gezisi pek tesirli oluyor, döndüklerinde ilk işleri anne ve babalarına sarılmak oluyor. Ebeveynleri de şaşırıyor, böylesi hızlı bir değişimi beklemiyorlar. Sonraki durak huzurevi. Bir gün yaşlanıp yalnız kalabileceklerini anlıyorlar. Darülaceze sadece bina değil, kat kat nasihat!.. 

Müze ve cami gezileri, padişah türbeleri, Merkez Efendi, Eyyüb Sultan...

Bu arada eğlenceden de geri kalmıyor, mesireye çıkıyor, yüzüyor, halı saha turnuvaları yapıyorlar. 

VEREN EL ALAN ELDEN...

Cumaları bilirsiniz, biri kapıya dikilir belki bin kere aynı cümleyi tekrarlar: "Boş geçmeyelim cemaat-i müslimin, ne verirsen elinle o gider seninle..."

Abdülhalık Hoca işte bunu yıkmaya kararlı, istiyor ki gençler camiyi "alan değil veren el" olarak hatırlasınlar. Nitekim pazar sabahları çorbalı börekli kahvaltılara oturuyor, kandil günleri harçlık alıyorlar. Eh bir çocuk Server-i âlemin doğduğu gün seviniyorsa, bahşiş helal-i hoş olsun ona.

Abdülhalık Hoca son birkaç yıldır "Altın Nesil Projesi" üzerinde çalışıyor. Şöyle ki: Şu şu sureleri ve şu kadar hadis-i şerifi ezberleyene çeyrek altın.  Amme cüzünü de ezberle, bir çeyrek daha. Yani şu kısa yaz diliminde 4 çeyrek kazanabiliyorsun pekâlâ. Geçen yıl 175 altın dağıtmışlar, hamiyetli Müslümanlar seve seve karşılamışlar. Hiç önemli değil demişler; keşke daha fazla olsa.

Hatta umre vadetmişler açıkça.

Aldıkları çeyrekler bir yana altın gibi bir nesil yetişiyor bu arada. Cemaate dönüp ezber okuyabiliyor, asr-ı saadet yıllarından kıssalar anlatabiliyorlar. Kışın da camiden kopmuyor önlükleri ile geliyorlar sabah namazına. Birkaç yıl sonra gönüllü vazife alacak mahallenin miniklerini onlar okutacaklar bu defa. Eh siz her dört çocuğun başına bir mollacık verebilirseniz (ki Abdülhalık Hoca verebiliyor) üç beş günde elifbayı çözer, sular seller gibi okur, bülbül gibi şakırlar... 

 

CAMİYE GELSİNLER DE...

Abdülhalık Hoca, çocukları ve gençleri camiye çekmek için pazar sabahları çorbalı börekli kahvaltılar düzenliyor. Kandil günleri harçlık dağıtıyor, gönüllerini alıyor.

 

GÜNAHSIZ NEFESLER CAMİSİ...

Abdülhalık Hoca: "Geceleri parklara takılan gençler olur, bağırır çağırır, komşuların canını sıkarlar. Zaman zaman yanlarına gider, dertleşirim, uygun bir dille 'camiye de gelseniz ya' derim onlara. Hepsinde de aynı hikâye. Namazda güldüğü için azarlanmış, kolundan tutulup atılmıştır dışarıya.

Halbuki Hazret Ebu Bekir Camisinde çocuklar hür. Yedi yaşın altındakiler salonda okutuluyor, ilk günlerini körebe, mendil kapmaca oynayarak geçiriyorlar. İtişiyor, boğuşuyorlar kimse parmak sallamıyor 'Şışşt' demiyor asla.

Düşünebiliyor musunuz bir günahsız ile yan yana el açmak... Kim bilir belki de onların hatırına veriyor Allahü teala.

Camideki sabilerin kıkırdamaları mı, parktaki gençlerin naraları mı?!. Tercih sizin, birine katlanacaksınız sonunda.

Cami sanki her yola girip çıkanların, ayağını çukurda hissedince dönüp gelenlerin yeri. Paylar gibi 'Senin ne işin var' diyorlar çocuğa. İyi de bu kapıdan girmek için illa günahlara gark olmak gerekmiyor. Masumlar da saf tutabilir aramızda.

Annem vefat etmişti, Yasin-i şerifi ezberleyen 60 talebem kar beyaz takkeleri ile geldiler. Naaşı nasıl sardılar, nasıl mırıl mırıl okudular anlatamam. İşte o gün bütün hakkımı helal ettim onlara.

Yıllar evvel kursumuza katılan gençlerden biri yine dönüp aramıza geldi. Hocam, dedi: Ben fena dağıtmıştım bir ara. Yanlış yerlere gidiyordum ama huzursuzdum. Ne zaman günaha kalkışsam sizin elceğizinizle yedirdiğiniz çikolataların kokusu geliyordu burnuma!"

Hüsn-i hat Hem İlim hem sanat

5 Temmuz 2014 01:00

 

A -

A +

attat Selim Ağabey bir muallim, bir muhasebeci. Bir vesile ile tanıştığı Ali Rüştü Oran hocadan (Hattat Halim'in talebesidir) hat öğreniyor ve meşkini bitirip Ali Selçuk Erkut hocadan icazet alıyor. İlk işi muhasebe ofisini kapatıp hat atölyesi açmak oluyor. "Çünkü" diyor "bu iş kuma kabul etmez. Sen ona küllünü (tamamını) sunmazsan, o sana cüzünü (parçasını) bağışlamaz. Hüsni hat hobi değildir başka sanatlarla bir arada götürmeye çalışanlar da boşa yorulurlar.

Bu girişin ardından Selim Beyin hat sanatı üzerine anlattıklarını aktarmaya çalışacağım. Ancak tutulduğum bilgi sağanağı beni şaşkına çevirdi. Biliyorum bu telaş yazıyı kopuk kopuk yapacak...

Efendimizin ümmi olmasında şüphesiz hikmetler var. Lakin server-i âlem okuma yazmayı teşvik ediyorlar. Bedir'de esir edilen müşriklere "Müslümanlara okuma yazma öğret, serbest kal" teklifinde bulunuyorlar.

Hazreti Ali: "Güzel yazı üstadın elinde gizlidir. Hocanın eline baka baka öğrenilir. Elle kalem ne kadar sık buluşursa yazı o derece kemale erişir."

Müslümanlar kaleme hürmetkârdırlar. Hatta hattatlar açtıkları kalem yongalarını saklar ömrü ahirlerinde defin suyunun bununla ısıtılması vasiyetinde bulunurlar.

İnnallahe cemîlün yuhibbül-cemâl=Allah güzeldir güzelliği sever. Bu hadis-i şerif ile yazıda bir yarış başlar. 

Mustasım Billah'ın kölesi Yakut-i Mustasimi kalemin ucunu düz değil çapraz keserek bir çığır açar. Estetik gelişir, katip küttap yerine hattat tabiri kullanılmaya başlar.

2. Bayezid  Amasyalı Şeyh Hamdullah'ı, şehzadelik yıllarından tanır. Padişah olunca onu İstanbul'a davet eder, sarayda yer açar. Bizzat ders alır, hocasının hokkasını eliyle tutar.

Arkasında devlet gücü olunca sanat tekamül eder, ilgi alaka artar.

Şeyh Hamdullah aklâm-ı sitteyi (6 yazı tarzını) yerine oturur. 3. Ahmed'in yazı hocası Hafız Osman bir adım öne taşıyacaktır ileriki yıllarda.

2. Mahmud dönemi hattatlarından Mustafa Rakım büyük bir ustadır. Tuğra son şeklini onun elinde  bulur mesela.

Bilahare Sami efendi...  Yeni cami sebilinin üzerindeki kitabe hâlâ ilham verir hattatlara.

Ve bir dönem gelir Kur'an harfleri kaldırılır rafa. Hattatlar mâdur olurlar.  Mustafa Halim Efendi gibi bir zirve Cevizlibağ'da bağ budar. Hattat Hamid grafik işleri ile uğraşır, logo, tabela, ne olursa...

Türkolog Prof. Rossseu İstanbul kütüphanelerinde çalışmaktadır o sıra. Harfler değişince saçını başını yolar. Bir gün "suçsa suç cezama razıyım" der, "siz eski defterleri versenize bana!"

El altından uzatırlar, aradığını dakikada bulur. Tamam ben bir Latin'im ama" der, "Latince Osmanlıca ile kıyaslanamaz. Sizi anlamıyorum böyle bir tebdile niye ihtiyaç duydunuz acaba?"

Macaristan ile aramızda bir toprak ihtilafı vardır. İmparator basın toplantısında Türk gazetecilere döner, bu  mevzu sizi direkt ilgilendiriyor, birebir not alın lütfen. Ama bakar Hüseyin Cahit'in önünde el kadar bir kağıt. İmparator ikaz eder: "Size tamamını yazın demiştim!"

- Yazdım efendim dilerseniz hepsini okuyabilirim baştan sona.

- Hepsi şuncağızda mı?

- Evet

- Hayret. Bu ne mükemmel bir yazı yaaa!

Ankara yazıyı değiştirmekle kalmaz hat sanatını da yasaklar.  Kitabeler kazınır, mezar taşları kırılır. Bilmem artık ne gibi bir tehlike gördülerse o zarif levhalarda.

Elif tevhidi temsil eder ve diğer harfler elifin kıvrımlarından husule gelir.

Peki "A" üç bacağı ile neyi temsil edebilir? Elbette teslisi, ne olabilir ki başka?

Kur'an-ı kerim  harfleri ile bir ibareyi yüz değişik kompozisyonda yazabilirsiniz, müsaittir zira. Latin harfleri monotondur ölçüye sığmaz.

Kur'an-ı kerim  harfleri bir kavmin değil bütün ümmetindir. Arap alfabesi demek uygun olmaz.

Hat sanatında her harfin eni boyu ölçülüdür. Eh biz artık Elif yedi nokta oldu mu, "Sin"in çanağına beş nokta sığdı mı diye bakmıyoruz. Sivrisinek kanadı kadar hata gözümüze batar.  Neden bir hattat on yılda yetişir işte bundan. 

Efendim, talebe tedrisini bitirince bir Kaside-i bürde yazar. Hocasına takdim eder, üstadı beğenirse icazet verir. Ki artık imza atabilir çalışmalarına.

İcazet "Maşallahü kane..." "Eceztü" ibareleri ile başlar, muallim Allah ömrünü bereketlendirsin kalemini kuvvetlendirsin gibi dualar yazar. Ve imza. Enel fakir, filan hattatın talebesi filan.

İcezetle her şey tamam olmaz kendini pişirmen gerek. Bir ömür yazacaksın gece gündüz kamış yapışacak parmaklarına.

 Hep anlatılır mürekkeb nasıl yapılır, kalem nasıl açılır, kâğıt nasıl ağarlanır.

Bunlar sanatın fiziki yönü halbuki hüsnü hattın mana yönü atlanıyor. Efendimizi (sallallahü aleyhi ve sellem) "Kim Allahın kitabından bir harf okursa, onun için bir hasene vardır. Her hasene için ise, on misli sevap vardır. Ben "Elif, Lam, Mim" bir harftir demiyorum. "Elif" bir harf, "Lam" bir harf, "Mim" bir harftir."  buyurmuşlar

Hattat hem lisan ile söylüyor, hem yazıyor. Elini, nefesini, gözünü ayet-i kerimeye teksif ediyor. Elbette ecri daha fazla.

Büyüleniyorlar!

Viyana'da açtığım bir sergide bir bayan geldi bir şey sorabilir miyim?

-Buyrun.

- Bunlarda büyü var mı?

- Yoo hayır.

- Ama ben büyülendiğimi hissediyorum.  Buraya geldiğimde farklı bir âlemdeydim şimdi farklı bir boyutta.

Bu bayan Müslüman değil levhalardaki sözlerin manasından da bi haber ayrıca.  Evet, Osmanlı Viyana'yı fethedemedi ama biz Viyanalıların gönlünü fethettik, hayran kaldılar.

O bir gelenekçi

25 yıl evvel bir elin parmakları kadar hattat yoktu şimdi bir toplantıda onlarca yetişmiş arkadaş bir araya gelebiliyoruz. Haa Osmanlı ile kıyaslarsan çok gerilerdeyiz daha.

Marifet iltifata tabidir, müşterisiz meta zayidir, demişler şimdi talep var, iş de oluyor Elhamdülilliah.

Bakın hüsn-i hat  iki parmak bir kamışla yazılır. Eğer siz işe cetvel pergel katarsanız bu grafik olur. Hele Serigrafi baskılar, ışıklı masalar, bilgisayar çalışmaları, kimyasal mürekkepler, doldurma yazılar...

Bunlar yanlış şeyler. Muhatabınız anlamaz ama hakiki müşteri olarak Cenab-ı Hakkı bilmek lazım.

Aritmetiğin bittiği yer

Her hattatın bir hayali vardır bir Mushaf-ı şerif yazıp bırakmak. Yakut-i Mustasimi 1001 Kur'an-ı kerim yazmış. Peki bu mümkün mü? Rakama vurursan asla.

Ecdattan bir ayda Mushaf yazanlar var, Ramazan başında başlıyor bayramda takdim ediyor sultana. Ruhi Hendese kitabını hazırlarken On tane hanım hattatı tespit edebildim, elbette başkaları da var. En az 15 padişahımız mükemmel hattat.

İslam devam ettiği sürece Hüsni hat sürecek.  Öğrendiğimizin hocası olacağız, bilmediğimizin talebesi.

Seri-ül kalem

Hattat Halim seri-ül kalem denilenlerden. Keskin bir sanat zekâsı var. Bütün hattatlar kurşun kalemle eskiz yapar, Halim Hoca şöyle bir bakar ve yazar. Ali Rüştü hoca anlatmıştı. Fatih Camii'nden geçiyorduk hocam şu yazının bu taşa yazılması lazım dediler. Bir tahtanın kenarına iki kurşun kalem bağladı anında yazıp mermerciye döndü "tamam başla."

Vefat edeli elli yıl geçti terekesi satılıyor hâlâ. Takvime yazmış, kibrite yazmış, sigara kağıdına bile yazmış. Eski gazetelerini alanlar yazılar buldular sayfa aralarında. Vefatından sonra Hamid Efendi rüyasında görüyor bakıyor hızlı hızlı yazıyor ama bilmediği bir tarzla. "Bu ne Halim, bilemedim."

-Bunu da burada öğrettiler hocam, yazıya devam.

 

İKİ PARMAK BİR KAMIŞ

İs mürekkebine bandırılan kamış çekildikçe çıtırdar. Hattatlar bu sese aşıktır, "kalemin zikri" derler ona.     

 

NİYE HEP DANSLA CAZLA?

Kültür Bakanlığı yurt dışı tanıtımlara hep dans grubu yolluyor. Halbuki hat, tezhip, çini, ebru çok daha ilgi alaka topluyor. Adamlar içine düşüyor, hayran oluyorlar. Dans zaten Batılının işi, çok görmüş, bıkmışlar. Mesela ABD İndiana Üniversitesi Anadolu sanatları ile yakinen ilgileniyor. Ustaları çağırıyor, ağırlıyor, fevkalade kitaplar çıkarıyor. İşte Türkiye'nin buna ihtiyacı var.

Vefasızız vesselam

Hamid ve Halim hoca kalemlerinin hakkını vermiş insanlar. Sağlığında kıymetlerini bilemedik, şimdi de hatıralarına sahip çıkmıyoruz. Hattat Hamid Beyin Cağaloğlu'ndaki küçücük yazıhanesi korunabilseydi keşke... Hattat Halim'in Cevizlibağ'daki bağı, Kocamustafapaşa'daki evi. Necmeddin Okyay'ın Üsküdar Toygartepe'deki köşkü. Salzburgda Mozart'ın doğduğu ev milyonla turist çekiyor, dünyanın öbür ucundan geliyorlar. Bizim ustalarımız eşsiz dehalar, inanın her biri birer Mimar Sinan... Düşünebiliyor musunuz "Medreset-ül hattatin" MEB kitap satış bürosu olarak kullanılıyor. Ben ne diyeyim daha?

Hat sanatında her harfin eni boyu ölçülüdür. 

Hokka


.

Anadolu'nun kilidi Kars

12 Temmuz 2014 01:00

 

A -

A +

İstanbul'dan iki saatlik bir uçuştan sonra iniyoruz Kars'a. Hava serin ve temiz. Havaalanından şehre giriş on dakikamızı almıyor. Trafik yok, şehir sakin ve düzenli. Kırk yıl kadar Rus işgalinde kalan Kars'ta caddeler geniş ve her köşebaşında bir taş bina selamlıyor sizi. Kars Valimiz Günay Özdemir eşliğinde şehri geziyor, tarihî, turistik yerleri görüyoruz.
Şehrin ortasından geçen Kars Çayı, etrafını yeşillendirip şenlendirmekle kalmıyor, müthiş bir doğa manzarası sunuyor. Kars Çayı'nın ıslah edilmesi ve çevre düzenlemesinin yapılması için belediye ile ortak proje geliştiriliyor.
Serhat boylarında
Kars Kalesi şehre hakim, muhkem bir tepede kurulmuş. Şehrin manevi sultanı Ebül Hasan Harkani Hazretleri Camisi'ne bakıyor. Manzara muhteşem. Dolup taşıyor mübareğin türbesi.  Vali Günay Özdemir, Ebül Hasan Harkani hazretlerinin daha çok tanıtılması gerektiğini söylüyor. Büyük bir keyifle dolanıyoruz şehirde... Oruçluyuz ama, hava serin ve yormuyor. Akşama iyice iştahımız açılıyor. Yumuluyoruz Kars kebabına. Kebap da kebap hani. Ocakbaşı diye bir mekan var. Yer bulmak ne mümkün. İnsanlar güler yüzlü ve neşeli. Şehirde bir sükûnet hissediliyor, bilmem belki de bize öyle geliyor. Şehir belli ki iyi planlanmış, simetri dikkat çekiyor.
Ani Harabeleri'nde
İpek Yolu üzerindeki önemli merkezlerden biri olan Ani, Alpaslan tarafından fethediliyor. O yıllarda Ani'nin nüfusu en az 80 bin hatta 160 bin olduğu rivayet ediliyor. Sultan buranın idaresini Emir Manuçehr'e bırakıyor. Müslümanlar Ani'de imar faaliyetlerine girişiyor ve en az Ermenilerinki kadar gösterişli eserlere imza atıyorlar. İşte Ani Ulu Camii, ya da Manuçehr Camii, bunlardan biri.
Manuçehr Camii bu topraklardaki ilk camimiz. Mimarî hususiyetleri ile de bir zirve.
Ne yazık ki Cumhuriyetin ilk yıllarında sağlam olduğu bilinen ve depo olarak kullanılan cami şu an virane.  Dileriz Türkiye 2071 hedefine giderken bu nurlu mescidi Alpaslan'a yaraşır bir şekilde restore eder.
Ani'nin tek camisi o değil, muhteşem minaresiyle görenleri hayran bırakan Ebü'l Muammeran Camii de ne yazık ki perişan. Zikrolunan minareyi 1894 yılında bir Ermeni papazın dinamitle uçurduğu biliniyor. Ani'deki sivil mimarlık örneklerinden biri de Selçuklu Sarayı. Tacirin Sarayı, Kale, Sultan Sarayı, Sargis Sarayı, Baran Sarayı diye anılan bina 1999 yılında Kültür Bakanlığı tarafından restore edilmiş. Rehberimizin verdiği bilgiye göre birkaç yıl önce burada yapılan kazılarda kemikler bulunmuş. Avrupalı arkeologlar Ermenilere ait olduğunu zannederek sevinmişler, lakin Türklere ait çıkınca hevesleri kursaklarında kalmış. 
Ardahan, Bülbülan
Kars'tan Ardahan'a geçiyoruz, Valimiz Ahmet Deniz ile kısa bir hasbihalin ardından meşhur Bülbülan yaylasına çıkıyoruz. Meğer o gün Ardahan'da hortum çıkmış ve birkaç çatıyı uçurmuş. Verilmiş sadakamız var diyorum, biz varınca, hortum pılını pırtısını toplayıp gitmiş. Ne zaman Ardahan'a uğrasak bir olay oluyor. Yaylada rakım 2700 civarında. Bülbülan Yaylası şenliklerinden biliyorum burayı. Temmuz ortasında donuyor insan.  Ardahanlılarla selamlaşıyor, tokalaşıyoruz. Tuttuğumuz el değil, sanki kabuk, sertleşmiş soğuktan. Neyse güler yüzleri ile içimizi ısıtıyorlar. Bülbülan'da kekik gibi rayihalı otlarla beslenmiş yayla hayvanlarını kesip kuzu çevirme ve cağ kebabı yapıyorlar. Şehirden iftar için gelenler oluyor. Esnaf cömert ve misafirperver.  Bize "hey İstanbul beyfendileri" diye takılıyorlar "iftara kalın, misafirimiz olun".  İsterdik ama çenelerimiz birbirine vuruyor. Buradakiler soğuğa alışkın, keyifleri yerinde görünüyor.
Ve Iğdır
Iğdır kayısısı meşhur derler, bi test edelim bakalım doğru mu? Iğdır'da alıyoruz soluğu, Vali Davut Haner Bey'e kısa bir ziyarette bulunuyoruz. Iğdırlı dostum Eyüp Karaçelik'i buluyorum. "Abi kayısı krizimiz tuttu" diyorum. Gülüyor, bu sene biraz dolu vurdu ama, ayarlarız diyor. Iğdır kayısıları iri ve kokulu. Ağzınıza bal damlıyor âdeta. Aman Malatyalılar alınmasınlar.
İnşallah bir başka sefere bahsederiz oradan da...

 

KÜMBET CAMİİ
Daha önce şapel (mini kilise) olan Kümbet Camii, şimdi Müslümanlara hizmet veriyor. Mimari olarak gerçekten çok güzel ve etkileyici.

İLK CUMA BURADA KILINDI
İlk fetih namazının kılındığı Ani ören yerindeki Fethiye Camii, Kars-Ermenistan sınırında yer alıyor.  Tarihi cami yıllara meydan okuyor.

FETHİYE CAMİİ 
Daha önce kilise olan sonradan camiye çevrilen Fethiye Camii, mimarisi ve ferahlığı ile insanı etkiliyor. Ramazanda mukabeleler burada yapılıyor.
İSMİNE YAKIŞAN FAKÜLTE
Kars'ta bol miktarda tarihî taş bina var. İşte bunlardan biri Kafkas Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi olarak hizmet veriyor.
İŞTE O MASA
Doğu sınırlarını belirleyen Kars Antlaşması (13 Ekim 1921)  işte bu masada imzalandı. Kars Valisi Günay Özdemir, odanın halka açılacağını söyledi.
Kafkas Üniversitesi, Kars Çayı'nın bitişiğinde...
HUZURUN KARS'TAKİ ADRESİ
Ebül Hasan Harkani Hazretleri Türbesi, caminin hemen bitişiğinde, güzel mimarisi, manevi havası ve ihtişamı ile huzur veriyor insana. 
Anadolu'ya vurulan ilk Türk mührü. olan Ebul Menucehr Camii, restore edilmeyi bekliyor.



TAVAN ARASI
Hazırlayan: Ahmet Sırrı Arvas


.

İstanbul için israf vakti!

19 Temmuz 2014 01:00

 

A -

A +

Bir dönemin TRT'si mübarek Ramazan-ı şerif ayını direkler arası eğlencelerinden ibaretmiş gibi gösterir içini boşaltmaya çalışırdı ısrarla. Meddahlar, ibişler, pişekarlar, "Yetişin a dostlar ben yanıyorum" sululukları, karta kaçmış kantocular, işveli şarkılar...

Ne oruç teravih, ne itikaf inziva. Sanırsın âleme akmışlar çoluğuyla çocuğuyla.

Cambaza bak cambaza! Ömrümüzü çaldılar kaşla göz arasında.

Muhabirlik hayatımız da buruk geçti ramazanlarda. İnsan akşam oldu mu evine köyüne gitmek, çoluk çocuğu ile çorba kaşıklamak istiyor. İstihbarat şefi seni kaçırır mı? Abicim filan holdingin, feşmekan partinin iftarı var. Genel yayın müdürümüz de katılacaklar, hem dik hem yatık çalış, göriyim seni tokalaşmaları kaçırma. Cevabını bile beklemeden 400 asa makara sıkıştırır avucuna.

O iftar, bu iftar, bilmem İstanbul'da girmediğim otel restoran kaldı mı acaba?

ŞİRAZEDEN ÇIKINCA

İftara doğru genellikle bir semazen grubu sahne alır, ney üfleyip, tambur, rübap tıngırdatırlar. İki yiğit çıkar meydana, dön baba dön, etekler havada...  Bilmem aç karnına nasıl beceriyorlarsa?

Ezan duyulacak değildir, bu yüzden davulcu dolandırılır, vaktin girdiği ilan edilir hazirûna. Bir uğultudur kopar, tabak kaşık sesleri hakim olur mekâna.

Ve resmi çekilesi şahıs kürsüye çıkar, muvaffakiyetlerini sıralar: Yok ben şöyle, yok ben böyle... Hiç de çekilmez yani, karnı doyanın gözü çarıklarında.  

Güzelim yemeklerin ancak beşte biri yenir, el ayak çekilince garsonlar çöp poşetleriyle gelir tatlıları, zeytinyağlıları ve el değmemiş kahvaltılıkları çöpe atarlar. O canım pastırmalar, sele zeytinleri, hurmalar, İzmir tulumlar... 

Her toplu iftarda israf olur, "istisnasız" diyeceğim abarttığımı sanacaklar.

"Şununla kaç Afrikalı doyardı" muhabbetleri baydı gayri, yok hayır, kullanmayacağım bu defa.

ÇARŞAMBA PAZARI GİBİ

Artık bir ramazan geleneği oldu...  En az bir günü İstanbul'a ayırmalı. Gündüzü Merkez Efendi'de, Sümbül Efendi'de, Hırka-i şerifte geçirmeli, akşam oldu mu sultana...  Eyyüb Sultan'a!

Ortalık ışık denizi, serapa insan. Esnaf kalabalığı nakde tebdilin telâşında. 

Tamam çocuklarımız macun, koz helva, Kanlıca yoğurdu yesin dedelerinin tatları ile tanışsınlar. Müzehhibler, ebrucular marifetlerini sergilesin, izahlarda bulunsunlar. Arzu eden bir Mushaf-ı şerif, bir amme cüzü, bir ilmihal edinebilsin ayrıca...

İyi de cami civarı Çarşamba Pazarına dönmesin, "Kur'an-ı kerimde damping, yaklaş vatandaş" ağzı hiç yakışmıyor ama!

Hani bedelini utana sıkıla istiyor, "hediyesi" diyorduk biz ona!

Latin harfleri ile yazılmış Yasin-i şerifler, üç renkli beş renkli mealler, sürümden kazanmak için hazırlanmış tuzaklar. Ehil olsun olmasın mehaz göstersin göstermesin din adına yazan yazana.

Kokulu tesbihler, resimli seccadeler, Hind malı buhurlar...  Yapma çiçekler, muşamba masa örtüleri, altını ıslatan çocuklar için filanca otu, basura, nasıra, romatizmaya, siyatiğe, böbrek taşına... Polar atkı, naylon şemsiye, zikromatik bi lira... Zayıflamak isteyenler, saçı dökülenler buraya... Sırt kaşıyacağı alana, limon sıkacağı bedava... 

Haydi efendi efendi satsalar ne âlâ. İlla teyp, kolon, çevir düğmeyi zemin zıngıldaya.  Hani giyim mağazaları sert müzikle insanı ses manyağı yapar, almayacağınızı da sokuştururlar ya. Wattı güçlü olan el koyuyor piyasaya.  

Arabesk gözden düştü, şimdi eski besteleri kırpıp kırpıp ilahi yapıyorlar. Ortalıkta mebzul miktarda Küçük Emrah müsveddesi. Kanal kanal geziyor icra-i faaliyette bulunuyor. Eğer delikanlı "ağlangaçlı" bir sesle "n"lere ve "m"lere basıyor, sazlar ağırdan alıyorsa bekleyin. Birazdan orkestra patlayacak, muganni feryad figan çığırmaya başlayacak...

"Ağladı seccaaademmm!"

İşte burada ses titreyecek, nağme dalgalanacak.

BİZE NE OLDU BÖYLE?

Bilmem, biz öyle gördük, Anadolu'da hatırlı birinden selâm getirildiğinde muhatabı ayağa kalkar, "ve aleyküm selaaam" derken ceketini ilikler, gözünü yumar. Sanırsın muhatabı karşısında... 

Salevat da böyle bir şey aslında. Salat ve selâmlar yolluyorsun Habibullah'a.

Ve biz inanıyoruz ki Efendimiz (Sallallahü aleyhi ve sellem) salevatlarımızdan haberdardır, tek tek mukabelede bulunur onlara.

Gelelim ilahi kasetlerine. Kâinatın yüzü suyu hürmetine yaratıldığı Server anılırken defler dümbelekler çıldırıyor, zil, davul, gırnata... Bilhassa "Sallallahü ala Muhammed, sallalallahü aleyhi ve sellem" derken ritm hızlanıyor, volüm yükseliyor. Bakıyorum dinleyenlerde bir kıpırdama arzusu, gençlerin omuzları oynuyor, yaşlıların ayakları inip inip kalkıyor. Münasebetsizin biri "haydi eller havaya" dese piste fırlayacaklar âdeta.

HALBUKİ, OYSA...

Dinî musiki olur mu olmaz mı? Mukaddes lafızlar terennüm edilirken çalgı çengi kullanılır mı kullanılmaz mı? Meraklısı açsın sorsun Bizim Sayfa'ya. Ben sadece namazımı huşu içinde kılmak, sureleri şaşırmadan okumak istiyorum. Sanırım hakkım var buna. 

Halid bin Zeyd (radıyallahu anh), Efendimizi 7 ay ağırlamış. Emir gereği evin üst katında kalmış, hanımı ile her saniyelerini tetikte geçirmiş çıt çıkarmamışlar. 

Ah aynı heyecanı Eyyüb Sultan'da yaşasak da feyzinden kırıntılara nail olsak.

Efendimizden  8 asır önce...

Yemen hükümdarı Melik Tubba, ahir zaman nebisinin  alametlerini okuyor.  Âşık oluyor Server-i Kâinata. Hele şehrinden çıkarılacağını, Medine'ye yerleşeceğini öğrenince duramıyor, apar topar münevver beldeye koşuyor. İlk işi bir ev yaptırmak oluyor, ki gönüller sultanı teşrif ettiğinde kendi kapısını aça. Üç gün değil beş gün değil, hasret, hasret, hasret, gözleri yollarda.

Sonra anlıyor ki devir o devir değil, âlemlerin efendisini dünya gözüyle göremeyecek hayatta. Evi kendisi gibi bir âşıka emanet ediyor, Fahr-i âleme verilmek üzere bir mektup yazıp dönüyor yurduna...

İşte Eyyüb Sultan hazretleri o evde oturmaktadır hicret esnasında. Kusva sıradan bir deve değil, çökeceği eşiği biliyor.

Keşke diyesim geliyor, keşke bir ak sakallı etrafına ak takkeli, ak tülbentli minikleri toplasa da bunları anlatsa...

SÜKÛT GİBİ MÜNZEVİ

Camiye ses değil sükûnet yakışıyor. Düşünebiliyor musunuz Eyyüb Sultan mescidine girmişsiniz müminler parmaklarının ucuna basıyor. Kolonlar mikrofonlar devreden çıkarılmış, nurlu mescidin kuytularından (metalik olmayan) Kur'an-ı kerim sedaları geliyor. Hani yaz gecelerinde rüzgar buğday başaklarını nasıl okşar, hafızlar öyle okuyor.

Sağınızda solunuzda velilerin, âlimlerin yattığını biliyorsunuz, Kabristan ölüm sessizliğinde, Beşir Efendi, Ebussuud hazretleri ve Hoca Saadeddin'in ruhuna Fatiha. Ya Rabbi ismi unutulmuşlara da...

Kandillerde titrek ışıklar, gölgeniz belki on kat büyüyor. Tesbihiniz çıt çıt zikrinize iştirak ediyor, yünü şefkatli seccadeniz alnınızdan öpüyor. 

Bir cami nasıl olabilir ki başka?

Ola ki kadirdir, deyip gelmiş, gecenizi değerlendirmeye niyetlenmişsiniz. Teravihi takiben tefekküre dalacak, belki "tevbe ya Rabbi tevbe" diyeceksiniz "hata râhına gittiklerime, bilip de ettiklerime bilmeyip de ettiklerime..."

Tam elinizi açmış boynunuzu bükmüşsünüz kanun ara taksimine giriyor, ardından bir fasıl başlıyor ki nasıl anlatıla.

Edep Yahu!

Bari burada yapmayın. Eyyüb Sultan Hazretlerinin yanı başında... Ne revaklarda şakırdayan kanatlar, ne küçük şadırvanda şıkırdıyan su, ne de sakin günü dört yana eleyen ihtiyar çınar.

Nerede güvercin bakışlı sessizlik, nerede çinilere sinmiş Kur'an sesi ve nerede fetih günlerinin saf neşesi. Burası panayır olmuş baba, varsa zil yoksa darbuka.

Eğer Tanpınar şu curcunaya düşse o satırları yazabilir miydi acaba? 

Sadece "Bir rüyadan arta kalmanın hüznü" diyorum. Başka mısra oturmuyor mevzuya.

 

İki yiğit çıkıyor meydana, dön baba dön, etekler havada...  

İftardan kalma ekmekler...  Son kullanma tarihleri dolmamış daha..


.

Soykırım Deir Yasin'le başladı

26 Temmuz 2014 01:00

 

A -

A +

Deir Yasin, Kudüs'e sadece 4 km mesafede bir Müslüman köyüdür. Sakinleri kendi hâlinde insanlardır, roket atmamış, adam kaçırmamıştırlar. Kimseyi tehdit etmemiş tacizde bulunmamıştırlar. "Cezalandırılmaları için" bir sebep yoktur zahire bakılırsa. 

Ve önemli bir not: Silahsızdırlar...

10 Nisan 1948... Stern ve Irgun örgütüne bağlı 120 siyonist gece 02.00 sularında gelir köyü basar.

Önce bir megafon sesi: "Dışarı çıkın! Derhal!.."

Ahali ne olduğunu anlayamadan alevler yükselir odalarında.

Ve kulakları sağır eden tarrakalar. Yahudi militanlar sadece insanlara değil kanı ve yüreği olan her mahlûka namlu doğrulturlar. Filistinlilerin kulaklarını yırtar, gözlerini oyar, sopalarla vura vura kafataslarını patlatırlar. Elleri kolları kesilenler, uzuvları kopartılanlar... Kuyular ceset doludur, ortalık kan revan.

Müslüman hanımlarını bir köşede toplar tamamen soyup kamyonlara doldururlar. Zavallıları Yahudi yerleşimlerine götürüp teşhir eder, ırzlarıyla namuslarıyla oynarlar. Bilahare bunları da öldürecek sağ bırakmayacaktırlar. Hasılı 52'si çocuk 60'ı kadın olmak üzere 254 mümin kardeşimiz katledilir hunharca.

 BM gözlemcilerinin yaptıkları incelemelere göre önce evler kundaklanmış, yangından kaçanlar kurşunlanmıştırlar.

Çocuklarda daha ziyade bıçak yarası görülür, dilimlenmiş doğranmıştırlar âdeta.

Kızılhaç Filistin delegesi Jacques de Reynier dehşete kapılır, raporunu sunarken hissini ifade edecek kelime bulamaz.

Henüz katliamın şoku geçmemiştir ki bu sefer Dueima köyündeki baskın haberi yayılır kulaktan kulağa. Havaliye korku ve endişe hakim olur. Filistinli garipler n'apsın? Saldırıya maruz kalmamak için tası tarağı toplar güvenli bölgelere sığınırlar.  Yahudiler de boşlukları doldurur, mevzi kazanırlar.

İsrail, işte böyle böyle genişler, 1948-53 arasındaki kasvet yıllarında tam 385 Müslüman köy boşaltılır. O yılların tafsilatını siyonist gazeteler de bulabilirsiniz pekâlâ. (Bkz. Israel Shahak)

Haganah, Lehi, Irgun gibi tedhiş örgütlerinde kan döken militanlar bilahare vali, bakan, genelkurmay başkanı olurlar.

Nitekim Deir Yasin katliamında bulunan canilerden ikisi başbakanlık koltuğuna oturacaktır.

Bunları tanıyorsunuz. Biri Menahem Begin, diğeri İzak Şamir.

Irgun militanlarının tek eylemi köy basmak değildir, çarşıları, otelleri dinamitler, otobüslere, trenlere saldırırlar. Arap dükkânlarına el bombaları atarlar. 

Hiçbir hukuki mesnedi olmamasına rağmen Avrupa'dan sürekli göçmen taşır, çoğalmaya çalışırlar.

İngiltere'nin gözü petroldedir. Neft yataklarına çökebilmek için Arapların dikkatini başka yöne çekmeye bakar. Filistin'e apar topar taşınan Yahudi göçmenleri işine yarar bir bakıma.

Deir Yasin katliamından sadece bir ay sonra BM, İsrail meselesini görüşmek üzere toplanır. Siyonistlerin bölgeyi huzura hasret bırakacakları aşikârdır ama eller kaosa kalkar.

ELLER KAOSA KALKTI

Menahem Begin bu kanlı saldırıdan asla utanmayacak, çıktığı kürsülerde göğsünü gere gere konuşacaktır: "Eğer Deir Yasin zaferi olmasaydı, İsrail Devleti de kurulamazdı! Bu operasyonu gerçekleştirme onuru sadece Irgun'a ait değildir, Shtiron ve Balamah örgütündeki arkadaşlara da teşekkür ediyorum huzurlarınızda."

Begin'e göre bunlar temizlik operasyonlarıdır, büyütecek bir şey yoktur ortada.

Menahem Begin 1983'te siyasetten çekilir. Peki koltuğu kime bırakır?

Deir Yasin köyünde birlikte kan döktükleri İzak Şamir adlı Irgun militanına.

Ve şimdi sakın gülmeyin.

Menahem Begin 1978 Nobel Barış Ödülüne layık bulunur.

Ve şimdi ağlamayın

Bugün Deir Yasin köyünün bulunduğu yerde bir Yahudi yerleşim birimi var. Ana caddenin adı ne biliyormusunuz: "Irgun Savaşçıları" Pes valla... Utanmıyorlar da...

 

Gece silahlı gündüz külahlı

Menahem Begin, 1913 doğumlu bir Polonya Yahudisidir. Siyonizmle Mizrachi İbrani Okulunda tanışır, maskeli izci kamplarında gerilla eğitimi alır. Varşova'da hukuk eğitimi aldığı yıllarda Betar Gençlik Hareketine katılır ve ses getiren organizasyonlara imza atar.

Militanca hareketleri yüzünden Polonya'da hapis yatar, çıkar. İkinci Cihan Harbinin başladığı yıllarda Rus makamlarınca tutuklanır, Sibirya'ya yollanır. Bilahare Stalin tarafından serbest bırakılır. Menahem Begin, Siyonist Revizyonist hareketin önderi (Haganah'ın mimarlarından) ünlü terörist Vladimir Jabotinsky'nin izinde gider. 1943 yılında baş harfleri "Etzel" olarak bilinen Irgun Zvati Leumi örgütünü kurar. Şiddette Vladimir Jabotinsky'nin önüne geçer, sivillerin de öldürülmesinden yanadır zira. İsrail'in kurulabilmesi için yerli halk korkutulmalı, yıldırılmalı çoluğuna çocuğuna acımamalıdır asla. 

Terörle siyaseti birlikte götürür, bir yandan yabancı misafirlerin ekseriyette olduğu King David otelini bombalar, diğer yandan ırkçı Herut Partisini kurar. İşte Likud iktidarı o zeminde yükselecektir zamanla.

Menahem Begin Yahudi seçmeni şiddete ikna etmek için çok uğraşır ve başarır. 1977'de 30 yıllık İşçi Partisi iktidarını yıkar ki, o günden sonra sertlik yanlıları köşe başlarını tutacak, dünyayı umursamayacaktırlar.

Bu kadro bilhassa ABD tarafından desteklenir ve şımartılır. Yahudiler Sabra, Şatilla, Kudüs, Nablus, Cenin ve Gazze'de göz göre göre katliam yapar, herhangi bir takibata uğramazlar. Uluslararası sularda Mavi Marmara gemisine saldırırlar.  Tuhaftır ama Washington nedense mazlumun değil zalimin yanında durur, Amerikan aleyhtarlarını artırmak için de elinden geleni yapar. Beni sevmesinler, hoşlanmasınlar, nefret etsinler, kin tutsunlar.

Bu nasıl bir politika?

 

GÜNAHLARI NEYDİ?

Siyonistler, Deir Yasin'de 52'si çocuk 60'ı kadın olmak üzere 254 mümin kardeşimizi katleder hunharca. Çocuklarda daha ziyade bıçak yarası görülür, dilimlenmiş doğranmıştırlar âdeta.

.

Her gün 50 milyon Avrupalı döner yiyor

2 Ağustos 2014 01:00

 

A -

A +

Dönerin hikayesini ve dönercilerin Avrupa'daki başarısını; TÜRKDÖNER dergisi, donerhaber.com, donertv.com portalları ve düzenlediği "Döner Zirveleri" ile sektöre ivme kazandıran İrfan Söyler'den dinledik. İşte dönerin bir dünya markası haline gelişinin hikayesi.... 

Dönerin mazisi ne kadar gerilere gidiyor bilmiyoruz ama geçtiğimiz asırda aranılan sorulan bir lezzet hâline geldiği vakıa. Menşei olarak Bursa bilinse de bizim yaptığımız araştırmalara göre daha da öncesi var. Mesela 2 asır evvel Kastamonu'da Haydar Usta adlı bir kebapçı "dikey tezgâhta" döner kesiyor. Tabii Bursa büyük şehir, hareketli şehir. Kaldı ki İskender Usta ticareti biliyor, sunumunu güzel yapıyor, öne çıkıyor.

Döner 1980'li yıllarda Avrupa'da görünmeye başladığında münferit hareketler diyebilirdik bunlara, Türk lokantaları köşede az bir et çeviriyorlardı o kadar. Önceleri gurbetçilerin ve helâl endişesi taşıyan Müslümanların tercih ettiği döner Almanlar tarafından da sevildi, talep arttı ve imalathaneler girdi hayata.

Alman hükümeti de "buna bir standart getirelim" deyip müdahil oldu mevzuya. Türkler teklifi makul buldular, zaten içinde mis gibi dana eti ve malum baharatlar var. Tezgâhlar tertemiz, bal dök yala... Bahane ile girmiş olduk kayda kuyda.

Şu anda Avrupa'daki döner Türkiye'nin de önünde. Bir kere et daha ucuz, porsiyon daha doyurucu. Burada tavuk ve yaprak dönerin haricinde hindi döner, kıyma döner, dana ve hindi karışımı dönerler de yapılıyor. Çeşidimiz zengin, çeşnimiz fazla...

Bugün sadece Almanya'da 25 bin döner satış noktası var, bütün Avrupa'daki rakam 60 bini de aşar. Almanya'da 400, Avrupa'da 800 döner fabrikası faaliyette,  bunlar profesyonel firmalar. Döneri diziyor, donduruyor ve son derece hijyenik şartlarda servis ediyorlar. Depolarıyla dağıtım ağlarıyla kusursuz çalışıyorlar. Ki en küçüğü günde iki ton et işler, 60 ton işleyen de var. Takriben 150 bin işçi bu sahada emek sarf ediyor.

Hesaplarımıza göre her gün en az 20 milyon Alman döner yiyor.

İyi ama diyeceksiniz her gün de döner yenmez ki... Almanlar yiyor, hatta üç kere yiyor, öğün sektirmiyorlar.

PATLADI GİDİYOR

 Bizim ramazan pidesini düşünün dörde bölünüyor, içine önce sos sürülüyor, et konuyor, üstüne salata, üstüne yine sos dökülüyor.Romanya'da sarımsaklı sos yaygın, Almanya'nın bazı bölgelerinde acılı soslar seviliyor, bazıları ise fesleğenden vazgeçmiyor. Belçika'da belki kırk çeşit sos var, öğlen bundan koydurabilirsiniz, akşam ondan. Hasılı dönerciniz aynı olsa da dönerleriniz başka başka.

Ekmeği de kendileri üretiyor, dürüm lavaş kullanıyorlar icabında. Bazıları da klasikten vazgeçmiyor, kızarmış patates ve pilav eşliğinde, yanında domates, biber, tabii ki tabakta.

Döner Kenya'dan Sibirya'ya hızla yayılıyor. Düşünün Şili, Arjantin gibi uzak coğrafyalarda hatta Çin gibi rekabetin zor olduğu pazarlarda zemin buluyor.

Aklınıza gelebilecek her ülkede fast food'un rakibiyiz ve zaman bizden yana... 

Özellikle Batı Avrupa'da tek kale maç yapıyoruz, Türk dönercileri Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa, Danimarka, Polonya gibi ülkelerde Amerikan fast-food zincirlerinin üzerinde ciro yapıyor. Piyasadan McDonalds ve Burger King'in işlediği etin iki mislini çekiyorlar, hesaplar ortada. McDonalds'ın Avrupa'da 5 bin noktası var. Bizim 60 bin. Bire karşı 12 oynuyoruz, markajımız bunaltıyor. Kaldı ki bu iş için bir strateji belirlenmedi, arkamızda büyük sermayeler, reklam kampanyaları olmadı. Başarı tamamen insanımız müteşebbis ruhu, ikram severliği, sıcak samimi tavrı ile alakalı...

SOĞUK SAVAŞ

 Zaman zaman Amerikan grupları döneri kötülemek için belden aşağı vuruyor, basını kullanıyorlar. Misal bir sefile üç beş kuruş verip "döner yedim çocuğumu düşürdüm" dedirtiyorlar. Artık şarlatanlıktan medet umuyorlar. Diyelim bir esnafımıza işten el çektirdiler, bu defa amcası, dayısı, yeğenleri kolları sıvıyor. Onlar bir tanesini batırırken binlercesi neşv-ü nema ediyor.

Dönercilerin hepsi global bir marka altında toplansaydı savaş daha çetin olabilirdi. Belki o zaman Amerikalıların karalama kampanyaları bir yere varabilirdi. Şimdi birbiriyle alakasız binlerce esnaf ile uğraşmak zorundalar ki bu kavga onların boyunu aşar. Zaten Avrupalılar döneri seve seve yiyor, söylentilere kulak asmıyorlar. Her şey ortada, her şey temiz, her şey şeffaf... 

Türkler işçilikten geldiler ama artık işçi değil patron olmak istiyorlar. Dönercilik onlar için iyi bir fırsat. Amerikan zincirlerinde saat hesabı çalışan gençler (ki çoğu üniversitelidir) müessesesini sahiplenmiyor. "Fişinizi alayım, dankişöyn" ürünü uzatıyor, arkasını dönüyor. Halbuki dönercide sizi bizzat patron karşılıyor. Küsüratı atıyor, hesabı yuvarlıyor, tatlı ikram ediyor, çay kahve ısmarlıyor, işinizi, memleketinizi soruyor, bir şekilde gönlünüzü kazanıyor. 

 

MERKEL ÇOK SEVİYOR
Dönersever Avrupalılardan biri Almanya Şanşölyesi Angela Merkel... Alman lider zaman zaman festivallere katılıp döner yiyor.

 

HER ÖĞÜN YİYORLAR
En büyük döner pazarlarından biri Almanya... Almanlar dönere bayılıyor. Günde üç kere yiyor, öğün sektirmiyorlar.

 

İstemem yan cebime!

Hem tüketiyor hem sahipleniyor hem de istemiyorlar

Avrupa'da sanılmasın ki her şey güllük gülistanlık. Irkçılar ve muhalifler hem üç öğün dönerimizi yiyor, hem de "Avrupa'da Türk görmek istemiyoruz" diye heyheyleniyorlar. Bir kısım uyanıklar ise dönerimizi sahiplenmeye çalışıyor, adını değiştiriyor, ısrarla "drehspiess" (dönen şiş) diyorlar.

Biz yıllardır sektörün nabzını tutuyoruz. TÜRKDÖNER gibi güçlü bir yayınımız var. Yıllardır "Dünya Döner Kongreleri" tertipliyor, 30'u aşkın ülkeden gelen iş adamlarını birbirleri ile tanıştırıyoruz. Siyasileri, gıda uzmanlarını çağırıyor, yeni teknolojileri anlatıyoruz. Problemleri deşiyor, çıkış yolu arıyoruz. Sanırım artık franchise sistemini de konuşmak zorundayız. Gelişime değişime hazır olmalıyız.

 

 

 

DÖNER YEMEK İÇİN SİESTAYI UNUTTULAR

 

İtalyanların hayat tarzını değiştirdik

Her ne kadar döner lokomotif ürün ise de esnafımız orda kalmıyor, ayran, cacık, ezogelin, Adana, Urfa, şiş, dürüm, baklava, kadayıf, künefe, sütlaç derken Anadolu lezzetlerini önlerine seriyor.

Lahmacun da çok seviliyor ama ne yazık ki adı Türk Pizzasına çıktı. Son yıllarda köfteciler de hamle yaptı, İnegöl'müş, Tekirdağ'mış, Akçaabat'mış hepsi de çok beğeniliyor. Her dükkan bir Türk ismi taşıyor, yok İzmir Büfe, Bursa Kafe, Erzurum Köşe...

Mekân elbette ana vatandan resimlerle donatılıyor. Kapadokya... Pamukkale...  Antalya... En azından içeride bir Türk televizyonu açık oluyor, kulakları Türkçe tabirlere alışıyor. Zaten bizimkilerde memleket hasreti dorukta, gelene gidene Türkiye'yi anlatıyor. Gönüllü turizm elçisi gibi çalışıyorlar. 60 bin nokta bu dile kolay, 60 bin ofis demektir aynı zamanda. Verin katalog broşür, seve seve dağıtsınlar.

İtalya'da öğlen ikindi arası açık dükkan bulunmazdı. Ne zaman ki dönerciler girdi, adamlar hayat tarzlarından taviz vermek zorunda kaldılar. Çünkü dönerci 7/24 açık, siesta miesta tanımıyor. Sadece pizzacılar paniklemedi, İspanyollar da siestadan caydılar, artık kuralları biz koyuyoruz, onlar da Türk gibi çalışmak zorundalar...

Dönerin iki rakibi vardı biri Yunan giyrosu ki domuz etinden yapılır, bekler, ağırlaşır, vıcık vıcık yağ, kokusu adamın içini kaldırır.

Öbürü de Arap şavurmasıdır koyun etinden mâmuldür, bize uyar, ancak fazla baharatlıdır, Avrupalı hoşlanmaz.

Neticede giyronun ismi silindi gitti, şavurma can çekişiyor. 


.

Huzura Irak kaldılar

9 Ağustos 2014 01:00

 

A -

A +

Devir Saddam devri. ABD vurdu vuracak, gerginlik son safhada.

Osman Sağırlı'nın aklına uymuş niyetlenmişiz Bağdat'a. Irak meydanları ambargolu, ya Habur'dan girecek Musul'dan ineceksin aşağıya. Ya da Amman'a uçacak, döneceksin doğuya. İkincisini tercih ediyoruz, aşinalığımız var zira.

Amman'da inersin yüz dolara bir dolfin (büyük Amerikan cipleri) tutarsın, sür aslanım Bağdat'a.

Lakin Amerika Irak'ı vurunca. Saraylar alev alev yanınca...  Şoförlerde bir naz, bir eda, kimsenin eli gitmiyor kontağa. Neyse arayıp sorup bir Bağdatlı buluyoruz, o da yakınlarını merak ediyor. Bilmem belki de 500 dolarlık teklif cazip geliyor adama.

Çıkıyoruz bomboş otoban. Karşıdan tek tük gelen var ama giden asla.

Irak kapısında sadece üç tane gümrükçü kalmış. Biri yazıyor, biri imzalıyor, biri hadi hadi diyor. Bizden başka bir Allah'ın kulu yok, bu kadar sükûnet de fazla ama.

Neyse muameleleri yaptırıp düşüyoruz yola. Arabanın kaputuna bantla press yazıyoruz, laf işte Amerikan pilotları nasıl okuyacaksa? Tedirgin olduğumuz kadar var, yanık vasıtalara rastlıyoruz yol boyunca. Ve viyadük üzerinde vurulan bir otobüs, belli ki hadise yeni camlar asfalta saçılmış kan lekeleri duruyor hâlâ. Yakınlardaki kasabaya Ar Rutbah'a giriyoruz. Hastane morgu ceset dolu, doktorun elinde tek bir ampul atropin kalmış onu da sinirle çarpıyor duvara. Allah'tan kırılmıyor. Yanımda belki lazım olur diye aldığım bir torba ilaç var, antibiyotikler ağrı kesiciler filan. Uzatıyorum, garibim servet bulmuş gibi seviniyor.

Ve yanlış bir haber. Rutbah'a saldıran jetler Türkiye'den kalkmış. Haydaaa. "La, la, kellâ" diyoruz ama ortalık geriliyor bir anda. Doktor araya giriyor, "arkadaşlar bizden" diyor "bak kendi ilaçlarını verdiler halkımıza."

Yolun vurulduğuna dair haberler geliyor bu arada. Şoför birden karar değiştiriyor, ben dönüyorum diyor Amman'a. Kendince haklı bir savunması var. "Önümüz kapalı, arkadaki köprüleri de vururlarsa kalırız ortada!"

 

KARAR VER DÖNME ASLA

Benim döneklik katsayım yüksektir, "he ya" diyorum "adam haklı."

Ama Osman kararlı. Ateş saçan gözlerle şoföre bakıyor, "kum ruh" diye emrediyor, sür Bağdat'a. Yollar vurulduysa vuruldu. Altındaki 4x4 değil mi, araziden gidersin zoru yok ya.

Şükür otobanda pürüz yok, eleman otomatik pilotu 180'e, teybi yalelliye bağlıyor, bağdaş kurup kapanıyor direksiyona.

Ramadi yakınlarındayız gün dönüyor gölgeler uzuyor. "Üstaz vakt-i sala, gir şehre, namaz kılalım şurada."

-I ıh olmaz.

-Öyleyse çek sağa.

Adam nasıl panik, ağlar gibi konuşuyor. Israr edince frene basıyor. İnip iki rekat namaz kılıyoruz, çevremiz Kalaşnikoflu milislerle sarılıyor.

-Min eyn (nerden)?

Kırık dökük Arapçamızla Türkiye, İstanbul, sahafi (gazeteciyiz) filan diyoruz.

-Ala ra'si, ala ayni (başım gözüm üstüne). Eğer namaz kıldığınızı görmesek sizi alacaktık, ortalık casus kaynıyor zira.

Bağdat'a hava kararırken giriyoruz, çukurlara ham petrol doldurmuş yakmışlar, güya siyah duman gölgeleme yapacak da Amerikan uçakları hedeflerinden sapacak.

Ve kesik kesik mermi izleri, hani haritalarda kırmızı kalemle hudutları çizersiniz ya. Bunlar uçaksavarlar bataryaları, perdeleme yapıyorlar akılları sıra.

 

İÇİ SENİ DIŞI BENİ

Dışarıdan korkunç görünen şehre bir giriyorsunuz ışıl ışıl, hayat devam ediyor. İHA'dan arkadaşlarla buluşuyoruz, gün boyu kamera elde koşturmuş yorulmuşlar. Gündüz iş güçle geçiyormuş ama geceler bitmek bilmiyormuş. Çocuklar bütün camları bantlamışlar, kafalarında madenci fenerleri, ayaklarında botla giriyorlar yatağa. Neden? Efendim bomba civarda bir yere düşse bile camlar kırılıyormuş da ondan, uyku sersemi fırladın yerler serapa sırça. Diyelim bastın ayağın kesildi, ne var yani bunda? Türkiye'de olsa mafi problem ama Irak'ta sargı bezi bile bulunmuyor o sıra.

Daha ilk geceden bombardımana yakalanıyoruz. At at bitmiyor, patla patla dinmiyor. Müezzinler minarelere çıkıyor, hüzünlü bir sesle tekbir getiriyorlar.

Bakıyorsunuz bir kızıllık orada, bir kızıllık burada. Kimin odu ocağı söndü acaba?

Amerikalılar bir tek Ummulkasr denilen köyde direnişle karşılaştılar. Taa Basra'dan Bağdat'a (550 km) otobanı kullanarak ulaştılar. O güçlü Irak ordusu terhis olmuş sanki, 70 bin seçme muharipten oluşan fedayün-i Saddam görünmüyor ortalıkta. Demek senaryoyu yazan yazmış, figüranlık düşüyor sana bana.

Halbuki mahalle aralarında eğitimsiz milislerin vurduğu tankları görüyoruz. Evet Abrams M1'ler yürüyen kale gibi ama roketi yiyince ezilmiş kola kutusuna dönüyor.  

Diyelim vatanseversiniz, üç beş tüfek, elli yüz kum torbası edindiniz mahallenizde mevzilendiniz. İyi de Amerikalı sizinle çatışmaya girmiyor ki, yerinizi tespit ediyor, koordinatlarınızı bildiriyor. Akdeniz'deki gemiler güdümlü füzeyi indiriveriyor başınıza. İyi ama beş on milisi yok edeyim derken bir mahalle silindi haritadan, şunca bina, bunca insan. Amerikalının lügatinde kul hakkı diye bir mefhum yok, sivil ölümlerini kaale almıyor.

Nitekim doğumevinin vurulduğunu duyuyoruz, koşuyoruz hamile hanımlar, bebecikler kan revan. Tamam asıl hedef hastanenin yanı başındaki gıda deposu ama füze adam seçmiyor, sen öl sen yaşa demiyor.

Gazeteciler ekseri Filistin Oteline yerleşiyor, burası nispeten emniyetli. Eh bu kadar batılı muhabir varken hedef olmaz. İyi de oda fiyatları bin dolara fırlamış, deri yüzüyorlar.

Biz sıradan bir apartmanda kalıyoruz, üstelik aynı bahçeye bakan binada milisler var. "Sıkıysa vur" dercesine bayrak açıyor, ağır makineli ile görüntü veriyorlar.

Halkın kâsif dediği cruise füzeleri çok güçlü, sesi bile bizar ediyor. Bazen gecenin bir vakti bina sallanıyor, kolonlar kirişler çatırdıyor, fayanslar kırılıyor. Halbuki patlama duymuş değiliz, peki bunlar nehre düşen mermiler olabilir mi, herhalde izah bulamıyoruz başka...

Zamanla bombardımana da alışıyorsunuz gidiyor, benzin bulabilmek, ekmek alabilmek, peynir, domates tedariki gibi daha mühim işler çıkıyor karşınıza. 

Bağdat 3 milyon, başımıza bomba düşme ihtimali? Diğer üç milyon için ne kadarsa.

Ama efendim sığınak. Ah keşke çare olsa...

 

ACILI ANA ÜMMÜ GEYDA

Saddam, Kuveyt'e girince, Baba Bush hıncını masum sivillerden alıyor. O yıllarda Bağdat'ta ciddi sığınaklar var, daha ziyade çocuklar ve kadınlar kalıyor.

91 yılında vurulmuş bir sığınağı inceliyoruz. Kapısında meçhule bakan bir kadın, Adı Ümmü Geyda! Kadıncağız "Üstümüz başımız toz olmuştu" diyor, "evimiz yakındı gömlekleri bir sudan geçirsem de arınsa. Oğlum Geyda da gelmek istedi kıyamadım, hayır dedim dön sığınağa! Ağlamaklı oldu parmağımla geriyi gösterdim "dön dedim sana!" Çift cidarlı bir sığınaktı her katman üç metre kalınlığında. Bizim evlerimiz öyle miydi ya. Henüz leğene su çekmiş yakaları çitilemeye başlamıştım ki yer sarsıldı. Sığınağa koştum ortalık toz duman. Meğer Amerikalılar hususi füze yapmışlar, patlıyor deliyor bir daha patlıyor. İçeridekiler kül olmuş, erimiş buharlaşmışlar."

İşte kadıncağız o gün bu gündür (tam 12 yıl) bir ümit bekliyor sığınağın kapısında. Ona sorarsanız Geyda içeride değildi o anda. Mutlaka çıkmış bir yerlere gitmişti. Ve dönecekti mutlaka... Bir gün karayağız bir delikanlı karşısında duracak. "Tanıdın mı anne" diyecek "Ben! Ben Geyda!" 

Çocukken hangimiz kavga etmedik ki? O hırsla pata küte dövüşürsün canın yanmaz. Dudağının patladığını ne zaman anlarsın biliyor musun, birileri ayırınca.

Savaşırken insanlar bakamıyorlar etrafa, acılar bilahare dem tutuyor, çöküyor okka okka.

Iraklılar ellerini yumruk yapıp haykırıyorlardı. Berruh (ruhumuz) biddam (kanımız) neftike ya Saddam (feda olsun canımız) 

Amerikalılar girdi aynı adamlar işgalcilere serenat attılar. Güya ülkede alkol yasak, içki şişeleri düşüverdi seyyara.

 

GELEN GİDENİ ARATIRMIŞ

Saddam da Esad gibi BAAS'çının biriydi. Ama millet onu bile arar oldu, otorite sarsılınca bir yağma başladı ki nasıl anlatıla.

Şii mahallelerindeki haramiler devlet dairelerine, iş hanlarına, mağazalara daldılar, akılları sıra Tıkritlilerden intikam alıyorlar. Düşünün yaşlı kadınlar bile iş makinelerine yumuldular, boyu büyüklüğünde tekerleği sürüklüyor, ne işine yarayacaksa. El arabalarının üzerinde sterilizatörler, ameliyat lambaları. Demek hastaneleri bile soymuşlar. Otobüsün stop lambasını çalmaya niyetlenen biri, yıldız tornavida götürür yanında. Ama amcam baltayla dilim kesiyor kaportadan, yuh diyorsunuz pes valla.

Belki asrın fotoğrafıydı, haramiler bir bankadan kasa çıkarmaya çalışıyorlar, kapı dar balyozlarla pervası kırıyorlar. O sıra araba ile geçiyoruz "dur" diyorum şöfere "Dur Allah aşkına!"

Bizi vururlar abim diyor, basıyor gaza. Yaa ne vuracaklar, adamların neşesi yerinde görmüyor musun el sallıyorlar.

Fotoğraf makinelerimiz, kameralar, upplink cihazları. Ve canlı yayınlardan tahsil ettiğimiz on binlerce dolar. Çoraplarımız mintanlarımız para dolu, ya yağmacılar gelip tebelleş olurlarsa? İlk kez o gün korkuyorum, yalanı yok ya.

Ve ilk kez o gün ağlıyorum. Amerikalılar Azamiye'yi basmış, tankçılar minare üzerindeki Lafza-i celale nişan almışlar. İmam-ı Azam hazretlerinin türbesi per perişan, sandukayı da vurmayı denemiş tutturamamışlar. Ebu Bekr-i Şibli hazretlerinin kabristanı tarumar, bilhassa tarihî Arap evlerini tahrip etmiş, mahalli mimariye saldırmışlar.

Klasik Yanki bunlardan anlamaz, namlu başında Yahudiler mi vardı acaba?

Ve derken ABD'li güvenlik firmaları icraata başlıyor. Bunlar bildiğin kiralık katil, kara ciplere biniyor, kara gözlükler takıyorlar. Şapkalarının siperi ile yüzlerini saklıyorlar. 

Sonrasını biliyorsunuz işte Felluce işkenceleri, Guantamalalar... IŞİD için zemin hazırlıyorlar.

Eğer aradan geçen şunca yıla rağmen yaşadıklarımı sahne sahne hatırlıyorsam... Gazzeli yavrular da bu katliamı kolay unutamayacaklar.

İsrail için bir şey yazmayacağım onlar zaten düşman kazanmak, lanetle anılmak için ellerinden geleni yapıyor.

 

ZEMİN KAYGAN

Iraklıları çözmek zor, daha dün Saddam için "ruhumuz kanımız feda olsun canımız" diyenler Amerikalıları ayakta alkışlıyor.

Bir Amerikalı İmam-ı Azam hazretlerinin türbesini niye tahrip eder? Meğer bildikleri varmış yeni yeni netleşiyor manzara.


.

Unutulmaz bir hekim Dr. Mesut Ülbe

23 Ağustos 2014 01:00

 

A -

A +

2000'li yılların başlarıydı. Telaşla çıkmışım binadan, nasıl işim var anlatamam, görüşmeler, sunumlar filan... Kadim dost Halid Abay'a rastladım "gel bi hasta ziyareti yapalım" demesin mi o anda.

Uydum. Bir mümin yürü gidelim dedi mi "nereye" bile sorulmaz.

İhlas Yuva Sitesi'nde bir kapı çaldı. Bizi genç bir hekim karşıladı, MS hastasıymış, dolaşıyor ama tekerlekli sandalye ile anca. Nasıl güler yüzlü, nasıl kibar, enerji nakil hattı gibi neşe dağıtıyor etrafa.

Daha ilk tanışmamızda kanım kaynadı. O günden sonra her Cuma Mesut Ağabeyi ziyaret ettim, rutine bağladım adeta.

Bizi karşısında görünce çok mutlu olurdu, sevincini saklayamaz. Önceleri "avunsun garip" diyordum ama sonra anladım ki benim ona olan ihtiyacım daha fazla.

Biz gaflet denizinde kulaç atıyorduk, o mana deryalarında.  Biz nimetlerin şükründen acizdik, o derdini seviyor, sabrediyordu hastalığına.

Eyüp aleyhisselamın imtihanı 7 yıl, yedi ay, 7 gün, 7 saat sürmüş.

Mesut ağabey de "hele bir yedi yıl olsun bakalım" derdi, Allah kerim sonrasına.

Cenab-ı Haktan gelene büyük bir teslimiyetle boyun eğer, tesbihlerini,  zikirlerini aksatmaz. 

Ah bir de yakınlarına da yük olmasa...

DERDİ VEREN DERMANINI DA

Sağdan soldan eş dost gelir, ona değişik tavsiyelerde bulunurlar. Mesut ağabey iyi bir hekimdir, hastalığın seyrini bilir. Ama hısım akrabayı kırmaz, kıramaz. Hiç unutmam, birileri arı ile gelmiş, cımbızla hayvancağızı tutup Mesut ağabeyi sokturttular. Bu deneme kısa sürdü Mesut Ağabey arıcıklara kıyamadı zira.

Bu tür hastalıklarda aileye de hayli yük düşüyor ki fedakar kardeşi Emre'nin hizmetleri unutulmaz. Emrecik ağabeyine gözü gibi baktı, mutlaka yoruldu ama bunu hissettirmedi ona.  Musalla başında "sana bakmaya seve seve devam ederdim ağabeyciğim"  dedi ki annesi, ablası da ona keza.

Babası rahmetli İbrahim amca, mütevekkil bir insandı, hoş geldin dedikten sonra çekilir, biz Mesut ağabeyle sohbet ederdik, rahatça.

Bizim Cuma ziyaretleri mutad oldu zamanla. Saati saatine, dakikası dakikasına...

Kısaca haftayı özetlerdim ona, sanat, hitap, kitap, politika, atlarım daldan dala.

Mesut Ağabey kendisini zor yarınların beklediğini bilir ama şikayet etmezdi,  "niye ben" demedi asla.

Dr. Mesut, rahmetli Enver Ören Ağabeye aşk derecesinde bağlı idi. Bazen Enver Ağabeyin sohbetlerini aktarırdım ona. Bizzat kendisinden dinliyormuş gibi boynunu büker, gözleri dolar, bilirim tek kalınca ağlayacaktı doya doya...

Dervişler, 40 gün inzivaya çekilirmiş, Mesut ağabeyimizin inzivası 10 yıl sürdü dile kolay. Ruhu temizlenmiş berraklaşmıştı, bizim gülüp geçtiğimiz hadiseler onu ağlatabiliyordu pekala...

Eve kapanmış bir genç düşünün, fikir, şükür, istiğfar, dua... Hastalıkta da bir nimet, eğer o zaviyeden bakılırsa.

MESUT OLURSUN İNŞAALLAH

Eniştesi İsmail İncialan'ın düğünündeler, henüz hastalık filan yok ortada. Enver Ağabey Mesut ağabeye dua ediyor: "Mesut olursun inşallah!"

Ve o amansız hastalık... Dert yağıyor adeta. 

Saadet bu mu?

Enver Ağabey "O öyle bir makama talib, oldu ki" buyuruyor, "bedelini ödüyor dünyada". 

Kardeşi bir gün soruyor, "abi sen hangi makama talip olmuştun sahi?"

- Ah ben, zavallı ben. Velilerin kapısında Kıtmir olsam, ne isterim daha."

Bilen söylemez, söyleyen bilmezmiş, sırrı eminine verirmiş Allahü teala. 

Tekerlekli sandalye, kanepe, yatak, karyola... Derken düştü mü ayarlı hasta yatağına. Eli kolu derken dili de ağırlaştı, zikri kalbine indirmişti son zamanlarında.  Kesik bir ritmle soluk alıp veriyordu. Al lah! Al lah! Al lah!

Bilgisayara çok hakimdi, sadece göz hareketleri ile komuta edilen bir 

program edinmişti. Sanal alemde dolanıyor gençlere nasihat veriyordu icabında. Allahü teâlânın lütfu ihsanı ile iki Uzakdoğulunun hidayetine vesile olmuş ve çok sevinmişti buna.

 

SÜPER SÜPER!

Yaklaşık 30 yıldır tanıdığım Mesut Ağabeyin en bariz özelliği kul hakkından çok korkması ve bu hususta aşırı titiz davranmasıydı. Hatta sırf bu yüzden hekimliği bırakmayı düşünüyordu. Hastaya konacak yanlış bir teşhis, verilecek hatalı bir ilaç onun için kâbustu adeta. Hiç kimseye kızdığını, üzdüğünü, arkasından konuştuğunu duymadım. 15 yıldır çektiği hastalığın son 10 yılı hayli sıkıntılı geçmesine rağmen "öf" demedi bir defa. Düşünün gırtlak delik, ağız çalışmıyor, buruna takılan bir hortum ile günde 3-4 tüp sıvı mama veriliyor, vücutta et kalmamış, kemikler fırlamış dışarıya, yaralar derinleşmiş, hususi bantlarla kapatılabiliyor anca... Sorarsın "Mesut Ağabey nasılsın?" 

Gülümser "Süper!"

Hastalıkla ilgili tek kelime yok, sadece süper. Biz ona değil o bize acır üzülmememiz için değişik mevzular bulur, hedef saptırırdı ustalıkla. Gaslinden sonra baktım yüzü bembeyaz. Nasıl nurlu anlatamam. Bizlere de şefaat eder İnşallah.  

İsmail İncialan (eniştesi) 

UNUTULMAZ BİR HEKİM...

Dr. Mesut Ülbe 1961 yılında Bursa, Karacabey'de doğar. İlk ve orta tahsilini Bandırma'da yapar, Balıkesir'de liseyi bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesini kazanır ve kayıpsız mezun olur.  İhlas Holding'de müessese hekimliğini yürüttüğü günlerde MS'e  yakalanır. Elden ayaktan düşünceye kadar hasta kabul eden Mesut Ağabey, unutulmaz intibalar bırakır.  

 

 

ÇARESİZ HASTALAR İÇİN SİSTEM GELİŞTİRDİ

 

GÖZLERİYLE KONUŞURDU

90'lı seneler. Gözlerim hakkında istişare edecek hekim arıyorum o sıra. Mesut Ağabey ile karşılaştım. 

Koluma girdi, odasına gittik, sabırla dinledi. "Bu mevzuda ihtisas yapsaydım suallerine cevap veremezdim" dedi, "ama neyse ki hürüm. Pratisyenliğin güzelliği de bu işte!" 

Ben tavsiyelerine uydum ve rahatladım. Çok okurdu, bir gün enzimlerden bahis açtı,  bizim için yabancı bir alandı ama ilgimizi çekmeyi başardı. "Sadece şu mevzu bile insanın iman etmesi için yeter" demişti hiç unutmam.

Hastalarını dost edinirdi ki ben de onlardan biriydim sonunda. MS hastalığının seyrini biliyor, muhtemel safhaları bekliyordu sabırla. 1999 yılı yıpratıcı geçmişti, tabip arkadaşları "üç ay ya yaşar, ya yaşamaz" diyorlardı, her an, her şey olabilirdi bu saatten sonra.

Mesut Ağabey "Dünya mümine zindan! Üç günlük hayat öyle de geçecek, böyle de" derdi umursamadan.

3 ay geçti. 5 ay geçti. 5 yıl... 

Vee 15 koca yıl kaldı arkada...

Önceleri her gün uğruyordum, Mimaroba'ya taşınınca haftada bire düştük. Evet İstanbul zordu ama vefa konusunda verdiğimiz imtihandan da iyi not alamamıştım kendi adıma.

Bayram öncesi uğradım, burnundan gıda akıtıyorlardı. Hayli sohbet ettik. Sahur vakti ikramlar ile ayrıldım. Ah son olduğunu bilsem bırakır mıydım? 

Şimdi soracaksınız gırtlak delik, ağızda burunda hortumlar, bu nasıl sohbet acaba?

HARFLER DİLİ OLDU

Kendime pay çıkarmayayım ama müthiş bir buluşa imza atmıştık onunla.

Ekte fotoğrafını gördüğünüz alfabeyi hazırlamıştık ki Türklerin sık kullandığı harfleri aldık yukarıya.  Satırları numaralandırdık ve dörde böldük sağdan sola. 

Alfabenin zemini saydam. Siz bir taraftan bakıyorsunuz o bir taraftan. Mesut ağabey ile göz göze geldiğimiz harf beliriyor ayan beyan, sorup teyid alıyorum "şu mu abi?"

Göz kırptı mı, tamam.

Böylece her seferinde 29 harf söylemekten kurtuluyorsunuz. Büyük vakit kazandırıyor taraflara.

Bir de son satıra "EVET", "HAYIR", "BİTTİ", "BOŞLUK", "O HARFİ SİL" diye bir bölüm koyduk. Biz hızlı konuşuyor fark etmiyoruz ama meğer boşluk ve nokta ne kadar lazımmış insana...

Bu sistem test edilmiş yüz güldürmüştür, belki birilerinin de işine yarar. 

Bakarsın bir yiğit çıkar, hadiseye teknoloji katar.

Sahi bu tür hastalarla "görebildiği ve duyabildiği halde" neden irtibat kurulmaz. Bir çalışma yapılamaz mı bu konuda?

Mesut Ağabey Eyüp Sultan'ı çok severdi, Allahü teâlâ tam da yokuşun ortasında bir kabir lütfetti ona.

Sanırım söylenecek tek söz kaldı.

El-Fatiha! Halid Abay

 

Hazırlayan: Ahmet Sırrı Arvas


.

Urfa'nın etrafı 'güzel insanlar'

30 Ağustos 2014 01:00

 

A -

A +

Yeryüzünde önemli, özel ve kadim şehirler vardır. Bu şehirler geçmişten günümüze tarih, bilim, hukuk, inanç, kültür, sanat, edebiyat, medeniyet gibi insanlık kültürünün oluşumuna ve gelişimine mekân olmuş önemli merkezlerdir. Bu şehirlerden bazıları; Mekke, Medine, Kudüs, İskenderiye ve Urfa'dır...  

 

 

İşte Harran Üniversitesi'nin kalıntıları. Dünyanın ilk üniversitesi başka ülkede olsa, taş taş  yeniden düzenler, dünyanın gözdesi bir antik kent haline getirirlerdi.

 

Şanlıurfa, kadim bir medeniyetin izlerini taşıyan ancak tarihi mirasa yeterince sahip çıkılamamış, muhteşem bir şehir... Son yıllarda artan turist sayısına bakılırsa, insanlar yeni yeni farkına varıyor. Ahali memnun. Şehrin manevi sultanı Hayat bin Kays El Harrani hazretlerini ve Urfalı dostlarımızı ziyarete gidiyoruz. Büyüklerimizin sohbetlerinden birinde, vefatından sonra tasarrufları kuvvetle devam bazı veliler vardır, bu evliyalar Maruf-i Kerhi, Abdülkadir Geylani ve Hayat bin Kays El Harrani hazretleridir, diye kalmış aklımda.  Önce şehrin büyüğüne gidiyor, boyun büküyoruz. Biz mücrimlerin duası kabul olur mu bilinmez ama, Allahü Teala dostlarının hatırını kırmaz. Hele tasarrufları böyle devam ederken... Nitekim Fatih Sultan Mehmed Han'ın hocası Akşemseddin Hazretleri buyurdular ki. 

Tasarruf ehlidir ruh-u veli, dü cihanda,

Deme bu ölüdür, nasıl derde derman ola!

Ruh şimşir-i Huda'dır ten kılıf olmuş ona,

Dahi alâ kâr eder, bir tığ ki, üryan ola.

(Mecmuat-ül cevahir)

 

Yani deniyor ki:

Evliyanın ruhu, iş yapar iki cihanda,

Deme, bu ölüdür, nasıl olur derde deva!

Ruhu, Hakk'ın kılıcı, vücut kılıftır ona,

Kınından çıkan kılıç tesirli olur daha. 

Biz de kınından çıkmış, keskin kılıca teslim oluyor, mübarek kabrinde boyun büküyoruz. Türbe ziyaretçilerle dolup taşıyor, bir teyze, ağlayan minicik bir bebeği türbeye bırakıp çıkıyor. Susuyor çocuk... Yarım saat sonra gelip alıyor oradan.  Bir beldede Evliya ve Allah dostu varsa, inanın o belde her bakımdan güzelleşiyor. Mesela Bağlum, 25 yıl kadar önce gittiğimizde, çamur içinde küçük bir köydü. O zaman belediye başkanına uğramış, buranın nesi meşhur? Demiştik. "Efendi hazretleri var daha ne olsun" demişti başkan. Şimdi ise, Seyyid Abdülhakim Efendi hazretlerinin ziyaretçileriyle dolup taşıyor. Belde güzelleşmiş, çiçekler, ağaçlar içinde, doyum olmuyor. 

Şanlıurfa'nın insanı bir başka. Sıcak ve samimi. Birçok kişi samimiyetle davet ediyor evine. Acıyı, isotu seviyorlar. Halilürrahman başta olmak üzere, bütün tarihi ve turistik yerlerde minik çocuklar kesiyor önünüzü. "Siye İngilizce, Almanca, Arapça, Farsça, Fransızca buranın tarihini anlatim mi abey" diyorlar. Nazik bir teşekkürle, gitmeleri ne mümkün. Siz hayır dedikçe üsteliyorlar, iyice umutları kırılınca da "bi türkü söylem mi abey" deyip gülümsetiyorlar insanı.

Haliliye Kaymakamı Yusuf Ziya Çelikkaya bey, sanat edebiyat ve kültür aşığı... Bilge insan... Onun rehberliğinde geziyoruz şehri. Aslında vali beyin de olmasını arzu ediyoruz lakin, programı yoğun olduğu için katılamıyor.  

MEŞHUR BALIKLIGÖL

Şanlıurfa'da hayat Halilürrahmanda. Şehrin en sosyal yeri burası, meşhur Balıklıgöl yani. Halk gece geç saatlere kadar burada manevi havayı teneffüs ediyor. Hele ramazanı şeriflerde sahura kadar herkes orada, piknik yapanlar, çay içenler, tepelerdeki mağaralarda cafeler gençlerle dolu. 

Şanlıurfa'nın en çok sıkıntı çektiği  hususlardan biri Suriyeli mülteciler... Ceylanpınar'da sık sık düşen toplar, mermiler, yaralananlar... İnsanlar bu konuda huzursuz ve tedirgin.  Şehir içinde Suriyeli mülteciler dolanıyor, bazen tartışma ve kavgalar çıkıyor, genelde cami önlerinde kadınlar ve çocuklar dileniyor, "yaaa ibadullah" diye inliyor yaşlılar. 

İnsanın içi gidiyor, sadaka sadaka nereye kadar? Bu savaş bitip hepsi evine barkına, memleketine dönmeli. Veya madem ki sayıları bir milyonu geçti. İkinci Halep şehri kurmalı onlara. Herkes mesleğini yapsın tutunsun hayata. Geçici olarak çadırlar, misafirhaneler veriliyor. Ancak çözüm değil. Üçüncü yılı buldu zulüm. Suriye dramı, Rusya, İran, Çin gibi ülkelerin ayak diretmesiyle uzadıkça uzuyor. 

GAP İLE DEĞİŞEN ÇEHRE 

Şanlıurfa'yı gezmeye doyamıyoruz. Balıklı gölün hemen yanı başında yıkıma yüz tutmuş mağara evler var. Rehberimiz "İşte İbrahim Tatlıses bu evlerden birinde doğmuş." Gerçekten çok ilginç. Uçsuz bucaksız Harran ovası, GAP'ın yaptığı dev hizmetler, her yer kanallarla, sulu tarıma elverişli hale getirilmiş. Gerçekten büyük proje. Rahmetli Turgut Özal'ın başlattığı GAP tamamlanmak üzere. Hem şehrin sanat ve kültür hayatına da katkıda bulunuyor. 

Rahmetli Özal mahalle kahvelerine gider, her bahane ile halkın arasına karışmaya bakar. Aslını inkâr etmez, "Kürt çocuğu" olduğunu söylemekten korkmaz. Kürt gençlerine "Sizden aldığımız verginin 30 katını GAP'a harcıyoruz, kafası çalışan bölücülük yapar mı" diye sorar.  

GAP Başkanı dostumuz Sadrettin Karahocagil'i ziyaret ediyor, bilgi alıyoruz. Bölgedeki Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak ciddi anlamda projelerle ayağa kalktı, diyor. 

İSOT DAİMA POPÜLER

Şanlıurfa dendi mi akla tabi ki "isot" gelir. Çeşit çeşit, kırmızının birçok tonunda isot var. Yabancılar acıya alışmakta zorlansa da, Urfalılar için isot; bal kaymaktan farksız. Çok acı yemekten mi, fazla türkü çığırmaktan mıdır, sesleri de pek yanık. 

HALİLULLAH İBRAHİM ALEYHİSSELAM 

Nemrûd, İbrahim aleyhisselamın getirdiği dini kabul etmez ve mücadeleye girişir. Onu yanına getirmelerini emreder. İbrahim Aleyhisselam, Nemrûd'u Allah-ü Teâlâ'ya îmân etmeye davet eder. Nemrûd, bunu reddettiği gibi, İbrahim Aleyhisselam'ın kendisine secde etmesini ister. Secde etmeyince, hapse atar ve ateşte yakılmasını emreder. Günlerce yığılan odunlar ateşlenir. Şiddetinden yanına yaklaşamadıkları ateşe Hazret-i İbrahim'i mancınıkla atarlar. Ateşe atılırken; "Hasbiyallah ve ni'mel vekil", yâni "Bana Allah'ım yetişir. O ne iyi vekildir, yardımcıdır" der. Ateşe düşerken Cebrâil Aleyhisselam gelip; "Bir dileğin var mı?" diye sorunca; "Var, fakat sana değil, Rabbim beni görüyor, biliyor" der. Onun bu hâli Kur'ân-ı Kerîm'de övülür ve; "Sözünün eri olan İbrahim." buyrulur. 

Allahü teâlâ, Kur'ân-ı kerîmde meâlen ateşe; "Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve selâmette ol!" (Enbiyâ sûresi: 69) diye emreder. Ateşin içi yemyeşil bir bahçe kesilir. Cebrâil Aleyhisselam da kendisine arkadaş olur. Cennet'ten gömlek ve yaygı getirir ve onu Cennet nîmetleri ile doyurur. Ateşte yedi gün kaldığı rivâyet edilir. Ateş sönünce mucizeyi gözleriyle görenlerden kardeşi Haran, amcasının kızı ve sonra hanımı olan Hazret-i Sâre ve bazı kimseler iman ederler. İbrahim Aleyhisselam ateşten kurtulduktan sonra Keldânî kavmini bir müddet daha imana davet eder. Fakat zalim Nemrûd ve putperest ahâli küfürlerinden vazgeçmez. Allahü Teâlâ, Nemrûd ve kavmine sivrisinekleri musallat etti. Sinekler onların kanlarını emerler ve kuru kemik hâline getirirler. Sineklerden biri de Nemrûd'un burnundan girip beynine yerleşir. Uzun zaman azap ve ızdırap verir. Hatta başını tokmakla dövdüre dövdüre ölür. Allahü Teâlâ, tanrılık iddia eden Nemrûd'u en aciz mahlûklarından biri olan sivrisinekle cezalandırır...

Hazreti İbrahime, Allahü Teala'nın bu dostuna ve peygamberine dualar ediyoruz. 

Meşhur balıklıgöl. Buradaki balıkların odun olduğu ve balığa dönüştüğü söylenir halk arasında. Balıklar kutsal sayılır, kimse dokunmaz, bol bol yem atılır.

 

GAP BAŞKANI ANLATIYOR

GAP Başkanı Sadrettin Karahocagil, Şanlıurfa ve diğer GAP illerinde yaşanan gelişmeleri anlatıyor. Kadınlara yaptıkları projelerle ürettikleri ürünleri dünya pazarına sunduklarını ifade ediyor.

Hazreti Eyüb Aleyhisselam için yapılmış Eyyubiye Camii.

Hazırlayan: Ahmet Sırrı Arvas


.

Ordu'nun teepeeleeri

6 Eylül 2014 01:00

 

A -

A +

Hangimiz hayalini kurmuyoruz ki... Şu plaza köşelerinden bir kurtulsak, alıp başımızı dağlara vursak... Gidip basit bir kulübe edineceksin uzaklarda, nasıl olsa bu saatten sonra çorbamız tekaüd aylığı ile de kaynar. Üç beş evlek de toprak edinirsin... Hani domat biber ekecek kadar.

Ayağın toprağa basar, elin çapa çekiç tutar, spor mu istiyorsun al baltayı git odun yar...

Klima, kalorifer meraklısına kalsın, bir çingene sobası yeter artar. Bel kalınlığındaki ağaçları dilim dilim dilimleyen maharetli insanlara imrenmişimdir hep.  Bunlar kütüğü asla elle taşımaz vurur baltayı saplar, atarlar omuzlarına. İnceden zemin etüdü yapar itina ile oturturlar. Sonra "hıh" diye bir ses ve o malum vınlama... Çatırt! 

Kütük ayrılıverir iki yana. Diyelim budağa denk geldi kopmadı. Ustası kaldırır bu sefer tersine vurur, olmadı bir daha. Sonra kenardan kenardan başlar üçgenler çıkarmaya. Çıraları daha da bir inceltecek, kaldıracaktır kuytuya...

 Mâlum odun ateşi yemeğe ayrı bir nefaset katar. Hele bir çayı olur on numara. Sabahın seherinde kalkmış semaverini kurmuşsun, kıymık kozalak derken suyu kaynatmışsın. Geceden kalma bir serinlik, gölgeler ısınmamış daha, otlarda su habbeleri parlıyor nokta nokta. Uzaktan uzağa horoz, çıngırak sesleri, havada odun dumanı ile karışık ekmek kokusu. Buruk bir çay buharı, haydi diyor adama. Bahçeden körpe hıyarları toplamışsın, nane, maydanoz, roka... Tulumdan peynir çıkartmış, sapsarı tereyağını eritmiş, beş on yumurta kırmışsın tavaya...

Kenarda birkaç kovanınız olsun artık, eh civarda kekik, ıhlamur da varsa... Balınız esans kesilir adeta... 

Süt kendi hayvanınızdan olsun, kaşık batmasın yoğurdunuza. Üşenmeyip de süzdürmüşseniz yeme de yanında...

Mısır ekmeği tabii ki kuzinede pişmiş olacak, icabında sac üzerine yufka atarsın odunun bol nasıl olsa... Yaylada bir kuzine edineceksin hem ocak, hem soba... Üstüne güğüm oturtacaksın ki mızlasın, küle patates, kestane gömeceksin,  pancar, kabak artık ne olursa... 

Diyelim misafirin gelmiş buyursun ağaçlarla oyalana dursunlar, incir, üzüm yesinler, fındık ceviz kırsınlar. Alıverirsin oklavayı eline börekler açarsın onlara...

Sapır-saçma konuşuyorsam aşırı oksijendendir, belgesel çekmek için Ordu Çambaşı yaylalarına çıkmıştık da...

YAYLALAR YAYLALAR

Siz hiç Karadeniz'de orman yangını duydunuz mu? Oluyordur zahir ama nadir. Niye? Yerler sırılsıklam anam, pabucun burnu hiç kurumuyor. Ağaçlar yosuna durmuş, koyunlar otlarken sulanıyor. Karadeniz dağları dik mi dik, sarp mı sarp... Doruklar da kar buz, oluklar da serin sular.

Efendim çobancağızın canı çekmiş bir kuzu kesip kavurmuş, sıcak sıcak yumulmuş, duman duman buhar buhar.  İyi de sen tut çeşmeye aban, git su iç kana kana.

Pınarın soğukluğuna bakın ki midesindeki kebapları dondurmuş, sanırsın beton dökmüşler bağrına. "Yandım anam yandım" diye haykırmış. İşte o gün bu gündür "Çoban bağırtan" diyorlar o suya.

Ordulular soruyorlar suyun iyisini nereden anlarsın?

-Bilmem.

-Çayından.

Hakikaten bir çay getiriyorlar pırlanta. Lebrenk (dudak rengi) lebriz  (bardağın dudağına kadar) ve lebsuz  (dudak yakacak ısıda) Önce kokluyorsun, sonra yudumluyorsun, gözün açılıyor, enerji yayılıyor damarlarına. Çayda yayla suyu ve odun ateşi çok önemli. Ama aynı malzeme ile sahilde yap olmaz. Niye? Çünkü su deniz seviyesinde 100 derecede kaynar, otu haşlar, yakar, burar. Yaylada çaydanlık 90 derecede tıkırdar, belki daha da aşağıda...

TURŞUNUN BAŞŞEHRİ

Çambaşı ahalisi kendini turşuya vermiş, millet üşenmiyor taaa Ordu'dan Giresun'dan Sivas'tan gelip turşu tedarik ediyor. Burada iki hususiyet öne çıkıyor, biiir zerzavat organik, ilaç gübre görmemişler, akşamdan sabaha mayışmıyor. İkincisi de su. Gli gli çeşmesinin suyu turşu için biçilmiş kaftan, yukarıdakiler de güzel ama aşağıdakilere bakma.

Onlardan da oluyor da o kadar oluyor... Kıtır kıtır ses çıkarmıyor, eriyip gidiyor zamanla. Ahali turşu hususunda kendini aşmış, sirke nohut faslını da arkada bırakmış erik koruk ekşisi kullanıyorlar. Sabah aç karnına yesen dokunmazmış, denemedim ama bunu yazıyorum bir kenara.   

Fırınlar mis gibi kokuyor, kuru odun, has buğday, ekşi maya... Eh ustalık da var tabii, nasıl kabarıyor kucaklar almıyor.

Türkün aklı dağlardadır malum, bir zamanlar yaylalar insan kaynarmış. Düşünün 40 bin vatan evladı Turnalık'ta 40 bin yiğit de Çambaşı'nda yaşarmış. Kervanlar burada durur, mallar yayılırmış tezgahlara. Taaa o devirlerde iki tane eczanesi ve otuza yakın hanı varmış.  Orduda Giresun'da bulunmayan ürünler görücüye çıkarmış burada.

Çambaşı halen Türkiye'nin önde gelen yaylalarından biri. 77 tane obası var ki Ordulular "bağlak" diyorlar onlara. Ormanlar, kanyonlar, yüze yakın şelale, yeşil otlaklar... Henüz elektriğin ulaşmadığı, cep telefonunun çekmediği yaylalar var,  hele şu güzelliğe bak. 

Son yıllarda turizme merak salmışlar. 23 ayrı güzergâh belirlemişler.  Macera isteyenlere macera sunuyorlar, manzara arayanlara manzara.  Yaylada parasız pulsuz yaşamak kabil. Kırmızı benekli alabalıklar, çeşit çeşit mantarlar. Nisanda kuzugöbeği, mayısta çaman... Ağustosta böğürtlen, çalı çileği, yaban mersin,  taflan...  Biliyor musunuz karacalar da bayılırmış bunlara. Bir zamanlar keçi sürüsü gibi karaca varmış, yolda çıkıverirmiş karşına. Eh o kadar karacanın dolandığı yerde kurt tilki de olacak tabii. Ve beyaz kartal.

Tüyü bitmedik kurdun tilkinin arkasından konuşmasak iyi olacak... Ama o avcılar var ya avcılar... 

Karadeniz yaylalarını bilirsiniz sis çöktü mü suya düşmüş gibi ıslanırsınız adeta. Havada asılı milyarlarca damlacık, insanı nasıl serinletiyor, klima yaklaşamıyor yanına.

Bazlama yapıyorlar çok lezzetli,  mısır kaynatıyorlar haza süt, sanki muhallebi akıyor ağzına. Et ucuz ve leziz,  mangalcılar köz yelliyorlar telaşla.

GÖLKÖY ULUGÖL     

Uzanıyoruz Gölköy'e doğru. Burada hakikaten bir göl var Ulugöl diyorlar adına. Süleymaniye ve Haruniye Köyü hududunda bir krater gölü. Etrafı tabiat parkı ilan edilmiş, tuvaletler çeşmeler hazır, banklar kamelyalar, ne arıyorsanız fazlasıyla... Bu serinlik alabalık için bulunmaz nimet, nitekim hayli yumurta bırakmışlar suya.

Bu sene fındık olanda iyi var olmayanda hiç yok. Mart 30, yine yeşillendi fındık dalları derken bir don vuruyor, yüksekler kuruyor adeta.

Ama iki yüz rakımın altında mahsul çok, hem ambarlar dolusu fındık, hem misli misli fiyat. Yaşadılar.

Karadeniz köylüsü eskisi gibi değil, artık tek ürüne bel bağlamıyor. Fındık olmadı, kivi. Kivi olmadı, çilek. Sadece mavi ladin denilen mübarek yetiyor da artıyor. Düşünün bir köy "yüz bin fidan" sipariş almış, muhatap devlet, çek senet yok, tiko para.

Ordu gezilesi bir şehir, sahil klasik Karadeniz, hırçın dalgalar, balıkçı takaları, ahşap konaklar.  Dağlar da resimdeki gibi "Şekil 1 A", giden pişman olmuyor asla.

 

Şehrimiz göz kamaştıracak

Ordu Valisi İrfan Balkanlıoğlu: "Allah Ordu'ya güzellikler bahşetmiş, masmavi deniz, yemyeşil  dağlar, derin vadiler, ürkütücü kanyonlar, serin yaylalar.

Yayla hususunda Türkiye'nin 24 adet tescilli kültür ve turizm merkezi var sekizi Ordu'da. Bizde Karadeniz otoyolu sahilden geçmedi bu yüzden kıyılarımız eskisi gibi. Pırıl pırıl deniz, dantel gibi koylar, balık zengini sofralar....

Bu arada bölünmüş yollar hizmete girmek üzere. Akdeniz ve GAP daha da yakınlaşacak.

Türkiye'nin tek deniz dolgu sistemi ile yapılan havaalanı Ordu'ya büyük hareket getirecek, şehrimiz kabuğunu kıracak.

Artık Ordu'da sadece fındığa bağlı bir ekonomi yok, geleceği çok parlak.

Nedendir bilmem insanlarımız dünyanın öbür ucunda güzellik arıyor. Halbuki burada Alp dağlarını artamayacak manzaralar var. Sanırım tatilciler de sahile doydu, değişiklik arıyorlar. Düşünün aşağıda hava 40 derece iken yaylalarda yorgansız yatılmıyor. Kekik kokulu dağlar, kara gözlü kuzular. Çoğumuzun adını bile bilemediği otlar burada nefis yemeklere dönüşüyor, damak zevki için yurt dışına gidenler Ordu'ya buyursunlar.

Bir turist ne arar?

Tarih, medeniyet  doğa...

Hepsi bir yana yöre insanının misafirperverliğini görmenizi isterim, burası bir huzur şehri. Karadeniz turuna çıkanlar Ordu'ya atlamasınlar  gezileri eksik  kalacak yoksa.


.

'Ben adamı daktilosundan...'

13 Eylül 2014 01:00

 

A -

A +

Cep telefonuna da tavırlıydım başlangıçta. "Masamda telefon yok mu" diyordum  "beni arayan bulur, nasıl olsa!"

-Mobil hattınızı aliym beyefendi?

-Yok kullanmıyorum.

-Aaa niye ama?

Bu soruya muhatap olmaktan usandım, yelkeni indirdim sonunda.

Digital fotoğraf makinesine de beyhude direnmiştim. Bir gün film yıkandı baktım ne gök, ne deniz belli "Abi n'oldu buna, güller kül rengi?" 

-Senden başka makaralı kullanan kalmadı aslanım, aylar var ki solüsyon değişmedi, artık uyansana!

Daktilomu bırakmak da ağırıma gitmişti, ne güzel tıkırdayıp gidiyorduk şurada.  Muhasebe servisinden çıkma yeşil bir "İdeal"im vardı. Şaryosu en az dört karış, belki daha fazla. Tuşlara bastın mı zemberek gibi boşanır, şrak şrak şrak... Sanki kaleşnikof köftehor, darbeli matkap hafif kalır yanında.

Takırtısına öyle bir alışıyorsunuz ki onsuz cümle kuramaz oluyorsunuz zamanla. Bilgisayar çıktı mertlik bozuldu, ne etti ettiler, girdiler aramıza.  

MERDANE DEĞİL SABIKA KAYDI!

Hayrettin Usta'ya göre bu merdane öfkeli bir şahsa ait olmalı, yer yer çöküntüler var ki sahibinin tuşlara ne kadar sert bastığını gösteriyor. Değiştirilmezse şerit eskitmeye ve kağıt delmeye devam edecek, adamı hepten çileden çıkaracak. 

 

 

DAKTİLO ANA BİLİM DALI

Daktilolarımızı tamir eden bir Hayrettin Ustamız vardı, geçen geldi aklıma, hâlâ devam ediyor mu acaba?

Sirkeci de, Postane-i kebirin karşısında icra-i sanat eylerdi,  mermer girişli bir bina. Yüksek tavan, taş duvar, helezon basamak, ahşap trabzan, cepheler safi oyma. 

Yine o civardaymış buldum kolayca. Yıllar Hayrettin Usta'yı değiştirmemiş, girdiğimde muhabbet demlenmişti tavında. Siz devam edin işareti yaptım, sandalyeye ilişiverdim yavaşça. Atmışlı yılları anlatıyorlar, zerzavat taşıyan mavnalar, balıkçı sandalları, küfeyle satılan palamutlar...  "O kofanalar neydi öyle, çifti ikibuçuk lira! İtina ile dilimlersin, üstüne domates, biber, maydanoz artık ne lazımsa. Götürüp mahalle fırınına bırakırsın, odun ateşi ile ivil ivil pişer, pamuk gibi yumuşar. Bak dün evde tekim, damat pazı yollamış, ince ince doğradım, silmece yaydım tavaya. Azıcık eriyince üstüne beyaz peyniri boca etmeyeyim mi? Kendini çekince de üç beş yumurta....  Ah ah ah...  Ne ekmek yediriyor ama...

Hayrettin Usta'nın da güzelliği budur işte, anlatmayı sever, bildiğini paylaşmaktan keyif duyar.

-Çocukluğumda da böyleydim, hatta bir ramazan gece kalkmış ciğer sote hazırlamıştım sahura.  Fırından çıtır çıtır somunları almışım, mis, düşünün her biri birer okka.  Millet kokulara fırladı, yedi kardeşiz baktım yedisi de ayakta...  Şimdi çocuklar zorluk görmüyor, yedikleri önlerinde yemedikleri arkalarında.  Anaları peşi sıra koşuyor. Bak ana dedim de şuracığım sızladı. Allah gani gani rahmet eylesin, bazen geç  kalırım, bakarım cumbada. Tesbihi elinde, gözü yollarda.

SON?SAMURAY

Misafir müsaade istiyor kalkıyor, artık girebiliriz mevzuya. 

- Ya Hayrettin Abi senden başka daktilo tamircisi kaldı mı İstanbul'da?

- Yok bildiğim kadarıyla.

- Mesleğin son temsilcisi sen olduğuna göre haberini yapabiliriz pekala.

- Nasıl istersen, mahsur yok benden yana.

- Hayrettin Abi bir daktilo niye ihtiyaç duyar bakıma.

- Biliyorsun bakımsız makinenin, şeritleri dönmez, kolları havada donar, büyük harfler kalkmaz, tuşlar sertleşir, adamın keyfi kaçar. Biz makineyi sökeriz, içinden öyle toz toprak çıkar ki şaşarsın inan.  Parçaları yıkar, kirini akıtırız, sonra benzine yatırırız, ovalar fırçalar paslarını çıkarırız. Kurutup takarız, yağlarız, alıştırırız ve kendine gelmeye başlar. (Mercedes marka bir daktiloya kağıt takıyor, her tuşa tek tek basıyor.) Bak harflerin hepsi aynı sırada, kağıdı delen ya da hafif kalan yok, demek ki tam ayarında... Böyle bir makinenin tuşları tıkır tıkır akar, sesi bile hoş gelir insana. Mekaniğin güzelliği de bu işte, düşün şu alet 60 yaşında...  Daktiloların çantalarını da elden geçiririz, götürür Rıza Paşa yokuşunda pandizot kaplatırız onlara.

Gözüm yerinden kalkmaz bir hesap makinesine ilişiyor.

-Eskiden elektrikler sık kesilirdi malum, bankalar bu iki işlemli hesap makineleri kullanırlardı o sıra. (Hemen bir toplama yapıyor, kolu çekince yekûnu şeride yazıyor.) Bunların aksamı çeliktir, kolay kolay bozulmaz, sadece yayların elastikiyeti azalır o kadar. Kir kurum tutarsa, yıkar yağlarsın çalışmaya başlar. Hepsi de Marshall yardımı, NATO hattından, anlarsın ya...

ABAKÜSÜN?TORUNU?BUNLAR

Dört işlem yapanları da vardı, Viktor'lar. Boyuna takılırlardı ama. Facit geldi de kurtulduk. Facit'te ne yazdığını görürsün, ne ile çarptığını neye böldüğünü görürsün. Esnafın eli ayağı idi adeta. 

-Peki yedek parçaları var mı?

Azaldı tabii, fabrikaları kapandı. Bir tek Brother elektroniğe geçmek için çabaladı. Lakin bilgisayar yayılınca dayanamadı o da.

-Bu işi kimden öğrendin Hayrettin usta?

Covanni adlı bir İtalyan'dan. Yüksek kaldırımda...  67'de askere gittim, geldim, dükkan açtım. O gün bugündür Eminönü'nden ayrılmadım bir daha.  Eminönü çanağın dibi, insanı eksik olmaz. Düşün karşı sokakta nakliye ambarları sıralanırdı, Sirkeci garının yanından otobüsler kalkar. Anadolu'dan mal almaya gelen tacirler önce Vakıf Han'a, Gürün Han'a bakarlar. En ünlü kasaplar buradadır, çalışanlar akşam etlerini alır seyirtirler vapura. 

Meserret pastanesi yazarlar kulübü gibiydi, muhabirler, muharrirler bu yokuşta dolanırlar. Gazetelerle de anlaşırdık, cumartesi öğleden sonra yazı işlerine bir dalarız, makinelerin bakımını yapar hazırlarız hafta başına.

-Mekanikte marka bağımlılığı olur sizin beğendiğiniz hangisiydi mesela?

-Tamirci ayırım yapmaz ama Remington, Olivetti, Underwood, Hermes, Royal, Adler yaygındılar. Zaten Alman ve İngiliz makineleri yarışırdı piyasada. Erika, Olimpia da işimize gelirdi, basittiler zira.

 KLAVYE İNKILABI 

Avrupa'dan "Q" klavye makineler gelir, biz onları önceleri "A" klavyeye çevirirdik. Sonra "A-Z" klavyeye dönüldü. Sonra "A-I"  klavyeye... Ve "F-G" klavyeye geçildi sonunda.

Klavye değiştirmek için bütün harfler sökülür, lehimlerinden koparılır. Temizlenir, dizilir, sarı plakalarla sıkıştırılırlar. Göz kararı bir ayar yapılır, lehimlendikten sonra bir ayar daha.  Bu bir nevi yeniden imalat. Meşakkatli bir iş ama iyi para kazandırdı sanatkâra. Ecevit  A-I klavyeden vazgeçmemişti, daktilo yeniledikçe klavye eskitirdik biz ona.  

-Halen daktilo kullanan yazar kaldı mı?

-Olmaz mı, Kemal Belgin, Afet Ilgaz o tıkırtıyı duymaktan hoşlanıyor mesela. 

-Peki kendi makinesini tamir etmeye kalkan gazeteciler yok mu, bizde meraklılar çoktur, açar kurcalarlar.

-Ben onları çok gördüm, bir getirirler torba torba parça. "Yok bi şey ya, sadece monte edilecek usta". "Tabi tabi" deriz, bozmayız asla.  

Asabi insanlar ve yaşlılar tuşlara sert basar, bazıları öfkelerini daktilodan çıkarırlar. Onların merdaneleri girintili çıkıntılıdır, harita gibidir adeta. Durmadan şerit eskitir, kağıtları deler nokta nokta.  Ben merdaneye baktım mı notunu veririm adama, bu asabi, bu mülayim diyebilirim pekala. Daktilosundan kıl, tüy, tütün çıkanlar... Yemiş kabukları, hatta mermi bulduk anarşi yıllarında.

-O zaman kime kız verilir, kime verilmez daktilocuya sorsunlar.

ŞERİDİN ELE?VERİR

Evet. Getir daktilonu kim olduğunu söyleyeyim sana... Eskiden mahkemelerde de kararlar daktilo ile yazılırdı, filmlerden hatırlarsın hakim "yaz kızım" dedi mi bir şakırtıdır kopar. Teknoloji işleri kolaylaştırdı, inat etmenin manası yok bu saatten sonra.

Yeni bir makine çıktı mı hemen gider satın alır, söker, takar tanımaya çalışırdık. Bilgisayar yayıldı bu sefer onları başladık parçalamaya. İki işlemli hesap makineleri, üç işlemliler, dört işlemliler (Citizen'ler vardı mesela)... Çok hızlı değişiyor mümkün değil yetişemeyeceğiz derken, şu geldiğimiz yere bak.  Bunlar iyi şeyler aslında, ülkemiz kalkınıyor büyük bir hızla.

AH O NOTERLER!

Cumartesi öğlen işten çıkar, giyinip kuşanırız, öyle ya gezmeye çıkacağız daha. Tam akranlarınla sözleşmişsin Trakyalı noterler damlar. 6-7 makine birden getirirler ki canları çıkmıştır adeta. Pazara yetiştir der, sıkıştırırlar. Gece yarılarına kadar çalışırız iş çok, vakit dar, yorgunluk bıkkınlık bir yandan. Yaparız ama içimize sinmez, tabii keyifle elden geçen cihazın tadı başka!

Babıali esnafı haddinden fazla iyiydi. Biri siftah etmiş, arkadaşı etmemiş. "Yan tarafa bakın" der komşuya yollar. Aralarında seviyeli bir çekişme olur, latifeler yapılır ama kibarca.  Düşünün rakip taraftarlar maça gider yan yana otururlar. Çırak aldın diyelim evladın gibi yetiştirirsin, hatta tezgahını bırakırsın ona.

Sanırım sahife doldu ama muhabbet yeni başlıyordu daha...  

Neyse bir gün yine yazarız. Hayrettin Usta'dan Eminönü, Haliç ve Vefa'nın kırk yıl evvelki halini dinlemenizi isterdim.  Nerden nereye dedirtiyor insana.

Hayrettin Usta'nın işi yavaşladı, o güzelim daktilolar aksesuar malzemesi gibi dolaplara kalkacak deseler inanır mıydı acaba? 

Yarım asır dile kolay, Hayrettin Usta bırakmaya niyetli değil, işini seviyor, çalışırken dinleniyor


.

KURBANA DAİR BİLİNEN BİLİNMEYEN HER ŞEY...

27 Eylül 2014 01:00

 

A -

A +

Bayramlarda eskiden bıçak, nacak reklamları olurdu, üst baş, şeker, giyim kuşam filan.  Şimdi? Şimdi turizm firmaları ipotek koydu sayfalara... 3 gün beş gece... Tam pansiyon, her şey dahil, açık büfe... 

Yunan adaları, Bodrum, Antalya... Hısım akraba da beklemeyiversin canım, zaten bir tatilimiz var şurada...

Kurban bayramında eskiden de garlar garajlar hareketlenirdi, otobüslerin yarısı hacca giderdi zira. Büyükşehirdeki insanlar ne yapar yapar koşarlardı baba yurduna.  Eh bahçesi olan evlerin hali başkaydı tabii. Bir çukur kan için kazılır bir çukur da işkembe ve kazuratına. Toprağı örttün mü biter, ne koku, ne leke,  üstüne çiçek dik, al tabii gübre sana.

Kendi memleketinizde gözetilecek insanları bilirsiniz sonra. Kim dul, kim yetim, kim hasta?

Et yiyen var, yiyemeyen var, tek tek kapıları çalınır, takdim edilir kibarca.

HABER KITLIĞI MI VAR

 Efendim bir dana kaçmış, sahibi yakalamaya çalışıyor. Diyeceksiniz "ne var yani bunda?" Bir bakıyorsunuz haber saati ekranlarda. Kamerayı gören koşmuş, bağıranlar çağıranlar, önünü kesenler, korna çalanlar. Hayvanı ürkütüyorlar daha fazla.

Bu beyler bayram günü kanalizasyon ağızlarını fotoğraflayacak, bulanık suyu magenta ile boyayıp, "deniz kan kesti"  yazacaklardır ayrıca. Neyse biz yine dönelim Anadolu'muza.  Eğer oğlunuz nişanlı ya da sözlü ise gelin kızın evine bir koç yollamalısınız mutlaka. Koç iri olacak, diri olacak. Anadolu'da Karaman ve Dağlıç cinsi sevilir, kuyruklu hayvan ayrı bir ritmle yürür, çalımı göz okşar. Boynuzlarına kırmızı kurdelalar bağlanacak ve bir altın takılacak alnına. Bir kurdela da karnından sırtına... Yetmez aşı boyalarla da kıpkızıl boyayacaksınız ki gören maşallah desin hayvana.

 Aşı boyayı açsanız biraz?

Aşı bildiğiniz demir oksit. Hatırlarsanız mektepler ve kışla binaları önce kireçle boyanır,  zeminden itibaren beş karışlık kısmına aşı boya vurulurdu ayrıca. Kirlenmesi muhtemel yerler makyajlanır bir bakıma. Ayasofya'nın üzerindeki rengi biliyorsun. İşte o boya, aşı boya!

ZENGİNE VACİP

Kurban bir ibadet, vacip ama malı mülkü olana. "Hanım geçen yıl bana kestik, hadi bu yıl da sana." Yok öyle şey, kim nisaba malikse ona. İlla ki hanımına kesmek istiyorsan kolayı var, zengin olacak kadar mal verirsin ona.

Şimdi kızımız için çamaşır makinesi, buzdolabı almış atmışız kenara, gelin olacak ya halıları yuvarlamış yuvarlamış dayamışız duvara. Peki kullanılıyor mu?  Yoo öölece duruyor. İyi de bunların bedeli nisap miktarını dolduruyorsa kurban düşer o kızcağıza. Bakın size bütün samimiyetimle söylüyorum, çeyizi nisabı geçtiği için kurban kesen kızların hemen o yıl yuvalarını kurduklarına şahit oldum. Hem de defalarca.

Kurban kesen insan zengindir malum, mutfaklarına et girer yıl boyunca. Şimdi düşünün bir evde beş kişiye kurban düşüyor, haydi birini kessin yesin. Diğerlerini verebilirler güvendikleri bir vakfa.

Ancak burada vekalet çok önemli. Maille de olur, mektup ve telefonla da. Ama kişi belli olacak. Ben bunu filan vakfa verdim, iyi de o vakıftan muhatabın kim? Mezbahalarda çok gördük, yardım kuruluşundan biri geliyor dosyayı havada sallayıp "şunların kurbanlarını kesmeniz için sizi vekil ettim" deyip gidiyor. Dosyada beş yüz isim var, tesiste bir sürü eleman. Olmadı ki ama...

Kurban sahibi kimi vekil ettiğini bilecek, vekil bizzat ismini zikredecek, kasap vekaleti kabul edecek, "he" si duyulacak şekilde besmele çekecek, tekbirler getirilecek bu arada.

KAPAK ATMASI ŞART

Peki kurban alırken dikkat edilecek hususlar?

Bir kere hayvan evsafa haiz olacak. Ama abi bu anasından bile iri... Görüntü değil yaş önemli. Küçükbaş hayvanlar için bir yıl, büyük baş hayvanlar için 2 yıl şartı var. Küçükbaşta nispeten oluyor ama büyükte kaçış yolu yok. İlla kapak atmış, kazması çıkmış olacak

Yani?

Devletin hayvanların kulaklarına astıkları küpelerde doğum tarihleri var onlara güvenebiliriz. Eğer böyle bir şey yoksa dişlerine bakarak iki yaşını aşıp aşmadığını anlayabiliriz. Şöyle ki alt öndeki iki süt dişi düşmüş, yerine daha geniş ve yüksek iki diş gelmiş olacak. Bazen sırf malı bir an önce satabilmek için hayvanların dişlerini koparıyor, taşla, 

kiloyla kırıyor, eziyet ediyorlar hayvana.  Çok gördüm ağızlar yara, biçarenin dili yok ki 

derdini anlata...

Besiciler ahırda beslenen hayvan diş düşürmez diyor, çayırda otlasa düşermiş aslı var mı acaba? 

- Evet yerli ırkta zaman zaman iki yaşını geçtiği halde düşmediği olsa da, kültür ırklarında iki yılda düşer mutlaka, vakti geldi mi bağlasan durmaz. Zaten en makbul et iki yaşını doldurmuş tosun etidir, sadece bizde değil bütün dünyada. 

Bir de mümkün mertebe dişi hayvanı kesmemek lazım, hani neslin devamı açısından.

 

 

KÖR TOPAL OLMAYACAK

Kurbanlık hayvanın bir uzvu, mesela bir ayağı eksik olmayacak. Allah için kestiğin tam tekmil dört dörtlük olacak, zayıf mecalsiz, kulaksız kuyruksuz hayvana bakma. Büyük baş hayvanlar birbirine süser, boynuzlar gözüne değer soğultur. Tamam gözü var da, kördür aslında. Bunu anlamanın basit bir yolu var elinizi yaklaştırın sakınıyorsa tamam.

Peki kasaplara tavsiyeleriniz?

Onlar işlerini bilirler. Ancak o gün talep çok, aceleye gelmesin. Hayvan tamamen ölmeden omurilik kesilmemeli, titremelerinin kasılmaların bitmesini beklemek gerek. Birkaç dakika daha sabredin, düşmeyin mekruha.

Peki hayvan hilelerini nasıl anlarız?

Toplu satımların hilesi başkadır, münferit olanların hilesi başka. En klasik yolu hayvana tuz yalatır, kepek dayanırlar. Verirler suyu ki sığır dediğin iki teneke içebilir rahatlıkla. Alan da kurttur, kantar başında oyalanır, hayvanlar idrarlarını salarlar. Zaten piyasada % 8 fire kuralı çalışır, kimse kendini uyanık zannetmesin bunlar para kazandırmaz.

YAYLALAR YAYLALAR

Satıcıya sorarsanız hayvanları ya kekikli dağlarda otlamıştır, ya da çiçekli bayırlarda. Halbuki ekseri içeride beslenir, kekiği rüyalarında görürler anca.  Hayvan buzağı iken alınır, 155 gün beslersin et bağlar, o günden sonra kilo almaz. Elde tutmak manasızdır bu saatten sonra. Çünkü adam çalıştıracaksın, suyu elektriği, fabrika yemi, hepsi para. Yanında saman da verirsin ki bağırsakları çalışa. Bazıları samanın üzerine mongalite denilen kalitesiz bir un serper, bu hayvanda yapış yapış bir yağ yapar, etin tadı tuzu olmaz.

 Küspe hayvanını da makbul tutmazlar değil mi hocam?

Şeker pancarı ekenlerin fabrikadan küspe alma hakları doğar,  bunu ya kurutur ya da o haliyle  saklarlar. Avrupalılar, 200 litrelik fıçılara taze yemleri doldurur bir nevi konserve ya da turşu yaparlar. Ki silaj denir buna. O gün açtığını bitireceksin ama. Yoksa kokar. Bizim köylümüz ise küspenin altına naylon serer üstünü toprakla örter, o da bir nevi silaj ama hava ile temasını kesemezsen çürümeye başlar. Bir ufunet ki nasıl anlatıla. Biliyor musun, şu silaj işinin besiciye öğretilmesi lazım. Devletimiz de destek verse ne iyi olurdu ama...  Yem bitkileri hem toprağı dinlendirir hem besiciyi tutar ayakta. Ukrayna'nın yaptığı gibi et ihracat edebiliriz pekala. Doğuda hayvan beslemek perişanlık, Erzurum'da Muş'ta Bingöl'de yazın ot biçilir, kışın kızaklarla taşınır ahıra.  Babadan atadan öyle görmüşler, en zahmetli yolu da bu aslında.  

 Hayvan seçmenin de ne incelikleri varmış meğer. 

Evet. En iyisi bilen biriyle gitmek pazara


.

Sahibinden az kullanılmış çöl kumu...

4 Ekim 2014 01:00

 

A -

A +

Fransızlar Mağrip ülkelerinde şeytanın aklına gelmeyecek hilelerle hükümranlık kurar, yerli halkı hayvan yerine koymazlar. Tunus Beyi taaa 19 Mart 1956'ya kadar ay yıldızlı bayrağı dalgalandırır. Gelgelelim elinde yetki filan yoktur. Durur ama sureta.

Douz, Tozır gibi iç bölgeler Osmanlıya sadık kalırlar, daha geçtiğimiz yıllara kadar hutbeyi Abdülhamid Han-ı saninin adına okurlar.

Fransa'nın ilgisi alakası daha ziyade Cezayir'de olduğu için Tunus'la uğraşmaz. Laik, antidemokratik bir zulüm devleti kurdurur, bu günler için yetiştirdiği kadroyu sahaya salar.  Fransa'da tahsil yapan ve bir Fransız albayın dul hanımı ile evlenen Burgiba da bunlardan biridir mesela. Nitekim kralları imrendiren salahiyetlerle donatılıp oturtulur koltuğa.

O yıllarda muhalefetin Burgiba'yı yerinden indirecek gücü yoktur. Bunu Burgiba da bilir, koltuğun tadını çıkarmaya bakar. Eğer İleri yaşlarında zihni melekelerini kaybedip, sapır saçma konuşmasa başta duruyor olabilirdi hala.

Arap baharına kıvılcım olan Tunus devrimi ne kadar oturdu bilmiyoruz ancak mevcut hükümet adımlarını ihtiyatla atıyor. Tek başına iktidar olmak yerine koltuğu paylaşmayı tercih ediyor. Nitekim Mısır'da Mursi'nin başına gelenler ne kadar haklı oldukların gösterdi halka. Eee bu kadar siyaset yeter. Tunus gibi renkli bir ülkede anlatacak çok şey var daha...

Tunus'un güneyine doğru ilerlerken büyük sahranın içine düşüyoruz adeta. Allah'ın hikmeti işte çöl kapısında vaha şehirler sıralanıyor Douz, Kebili ve Tozır, Fizan'dan bile uzakta....

ÇOK BÜYÜK SAHRA

 Sahara tam 12 Türkiye büyüklüğünde bir çöl. Taaa Kızıldeniz'den başlıyor, Atlas Okyanusuna uzanıyor. Üzerinde sadece Tunus değil, Fas, Cezayir, Libya, Mısır, Sudan, Mali, Nijer, Moritanya ve Batı Sahra da yer alıyor. Çöle girince insan ne kadar aciz olduğunu anlıyor, ot yok, kök yok, ne altına sığınacağınız bir gölge ne de ağzınızı ıslatacağınız damla. Diyelim bir başınıza kaldınız, yürü yürü nereye kadar? Burada bin kilometrenin lafı bile olmaz. Tabii sahranın her yeri kum değil, yüksek dağlar da var, göçebelere mekan oluyorlar. 

Tozır'ın hemen yanı başında 5 bin kilometre kare büyüklüğünde bir tuz gölü. Şat el Cerid! Bir başka ifadeyle bahr-i milh diyorlar... Yani "tuz derya"...

Tunus'ta hemen hemen her tezgahta çöl gülleri ile karşılaşıyorsunuz. Jeologların selenit dedikleri taşlar tuzlu suyun buharlaşması ile meydana geliyor. Aslı saydam ve renksiz ama araya toz toprak girince bulanıyor.

Tuz ve toz... Normalde bunların hakim olduğu alanda hayat olmaması lazım ama...

Cenab-ı Hakk baldan tatlı sular ihsan etmiş, kanallar hurmalıkların eteklerine uzanıyor.

Zaten ne demişler hurma başında güneş istermiş, ayaklarını salmalıymış suya.

Tunuslular turizm işini biliyorlar. Belki abarttığımı sanacaksınız ama neredeyse hane sayısı kadar otel pansiyon var. At arabası gezileriyle, merkep, ATW, deve turlarıyla misafirleri oyalıyor fulus basıyorlar adeta.

Hurmaları çok meşhur. Aman yanlış anlaşılmasın dilerseniz biz yerliler gibi temmır diyelim onlara. Tunus temmırı akranları gibi ağdalı değil, hem liflice hem de şekerden yana fukara. Yaşlılar için biçilmiş kaftan, kan değerleriniz zıplamıyor bir anda.

Sahi yazın kavuran, kışın donduran sahrada bir turistin dikkatini çekecek ne olabilir ki? Fotoğraf makinalarınız, kameralarınız kum doluyor ayrıca. Su altı kamerası kullanıyorum onun bile haznesinden kum çıkıyor.

Otelleri umumiyetle iki katlı. Asrın teknolojisi ile bina edilseler de mahalli figürlere yer veriliyor. Ne bileyim bir bakır kapı tokmağı bir kafesli pencere, duvara asılan kilimler, halılar evvel zamanlara götürüyor. "He ya Tunus'taydık di mi" dedirtiyor insana.

Diyelim bir ailesiniz küçük oğlanın eline çöl tilkisi sıkıştırıyorsunuz, büyüğüne de bir şahin. Fotoğraf meraklılarından alacağınız bahşişler yetiyor de artıyor.

Büyük sahra gibi bir çöle turist çekmek kolay mı?  Zor ama başarıyorlar.

Tuareg deyince biliyorum aklınıza Volkswagenin jipi geliyor. Ama bu bir kabile. Osmanlı devrinde Tevarık deniyor onlara. Fransızlar Tevarık'ı nasıl telaffuz ediyorlarsa ediyor lakin Tuareg olarak geçiyorlar yazıya. Bizim özentiler de oradan alıyor.

TUAREGLER ARASINDA

Tevarık terkedilmiş insanlar manasına geliyor, çölün derinliklerine başlarına buyruk yaşıyor, aranılıp sorulmaktan hoşlanmıyorlar.

Tevarıklar sadece Tunus'ta değil Çad, Mali, Nijer ve Cezayir'de bulunuyorlar, hatta Libya'da. Erkekleri sarıklarını (havli derler) hem kafalarına hem yüzlerine doluyor, güneşten, rüzgârdan korunmaya çalışıyor.

Ata bindiklerinde sarıklar uçuşuyor çok da karizmatik görünüyorlar? 

Alayı çay tiryakisi, üç beş dal bulan hemen ocak yakıyor.

Berberiler renkli insanlar, konukseverlikleri ile gönlünüzü kazanmayı biliyorlar.

Saatlerce tezgahlarını çekiyorum, sabrediyorlar bana.

 

HARB-İ?NÜCUM STAR?WARS
Çölün derinlikleri Amerikan film endüstrisinin de dikkatini çekmiş, bir plato kurmuşlar zamanında. Star Wars, Arapların tabiri ile Harb-i nücum burada çekilmiş mesela. Film platosu görülmemiş bir şey değil, Tunuslu turizm operatörleri heyecanla anlatıyor, satmasını biliyorlar.

 

 

Soylu atlar diyarında

Berberi kavimler at beslemekten hoşlanıyorlar. Hızla koşan bir atın üzerinde ayakta durabiliyor, amuda kalkabiliyorlar.

Malum güçlü hayvanlar kabadır, fil gibi gergedan gibi ve bütün zarif hayvanlar güçsüzdür ceylan gibi... Güçle zerafetin birleştiği tek hayvan var at. Hele o Arap atları, bakmaya kıyamıyor insan.

Gelgelelim çölün kahramanları kesinlikle develer. Yayvan patileri ile yağ gibi kayıyorlar kumda. Mübarek hayvan ayağa kalktı mı hayli yükseliyorsunuz, hani iki katlı otobüsler olur ya...

Çok salladığını söyleyemem, keyifli bir yolculuk aslında. 

Peki çöl insanların yaşadığı çadırlar? 

Evet öyle bir kampa gidiyoruz, kuskus kebap ikram ediyorlar.  İsterseniz konaklayabiliyorsunuz burada. Tamam kulübeciklerin yıldızı yok ama yıldızlı gecelerlerle kalabiliyorsunuz başbaşa... 

Derin bir sessizlik, uçsuz bucaksız sahra... Zavallı bir hiçsiniz yerle gök arasında.

Alberto Vazquez Figueroa'nın yazdığı Tuareg beklenmedik finali ile şok eden bir roman...

Şöyle ki bir tevarık kapısını çalan misafiri ağırlıyor, iyi de askerler gelip konuğunu tutuklamasınlar mı. Mani olamıyor onlara. Ama yanlarına bırakacak değil, alıp silahını vuruyor sahraya... Buraya bir mim koyalım da tadı kaçmaya...  

Adam sinemaya gitmiş yer gösterici ışık tutup buyur etmiş koltuğa. Şimdi bahşiş vermesi lazım ama oralı olmuyor, pişkin pişkin kusura bakma bilader diyor bozuğum yok da. "Hiç önemli değil abi. Katil avukat. Sonra demedi deme bana!"

 

 

Ölmeden toprağa...

Ve geliyoruz Matmata'ya bu havalinin Berberileri tercihlerini yerleşik hayattan yana kullanmışlar. Küçük              küçük tepecikleri oymuş muhteşem konaklar yapmışlar. Ortada bir avlu kenarlarda mutfak, banyo, kiler ve irili ufaklı odacıklar. 

Berberiler sanatkar insanlar ev eşyalarını kendileri yapıyor ve renkli kilimler dokuyorlar.

En büyük ikramları taze pişmiş ekmek, bir tabak bal ve bir çanak zeytinyağı sunuyorlar yanında. Ekmeğinizi bandırıp bandırıp yiyorsunuz. 

Bunlar bilmediğimiz lezzetler değil ama hem balları hem yağları kokulu, yediriyor insana.

 

 

Kundurama kum doldu

Bilmem şovun bir parçası herhalde jip şoförleri kum yığınlarına toslayıp mahsusçuktan batıyor. Öbür araba gelip halat bağlıyor itiyorsunuz kakıyorsunuz macera oluyor güya.

Bizim şoför dağıtır geçerim dediği yığının bu kadar uğraştıracağını hesaplayamamış olmalı ki iki tonluk alamet kuma oturuyor. Tek tek tekerleklerin önünü boşaltıyoruz rüzgar anında dolduruyor bıraksan arabayı gömecek dakkada.  Bakın şu işe ki çelik halatın kopası tutuyor, mahalli bir urgan bağlıyorlar yemiyor. Bu arada kumları kamçı gibi çarpıyor suratımıza.

Çöl kumu ince ötesi, adım atmak ne mümkün, doluveriyor kunduranıza...

Tozır adı üzerine tozuyor, burnumuz tıkanıyor, dişlerimizin arasında tıkır tıkır taneler yuvarlanıyor, saçlarımız tarak yürümez hale geliyor. 

Orada kalmıyoruz tabii, kurtarıyorlar sonunda.

Tunus bir Türk'ün en rahat edeceği ülkelerden biri... Kendinizi evinizde gibi hissediyorsunuz, hoş onlar da yerli gibi davranıyorlar sana bana.

 

YIRTICI?AMA TAVŞAN POSTUNDA

Çöl tilkileri iki karışlık hayvanlar, zaten yarısı kulak. Bu iri kepçeler radar gibi, av bulmalarına yarıyor.  Üstelik yelpaze gibi de kullanabiliyor serinliyorlar. Ağırlığı çok olsun iki okka, tüyleri krem rengi, karınları akça pakça. Eğer kürkkolikler şuncağızı da öldürüp giymeyi düşünüyorlarsa, yuh artık ama. Arapların fennek dedikleri hayvancıklar birer avcı ama insanı ısırmıyorlar. Fennek tavşan manasına da geliyor, o kadar zararsız yani, hiç korkma.


.

Arabi enbiya lisanı Farisi evliya lisanı

11 Ekim 2014 01:00

 

A -

A +

2001 yılında gazeteler ciddi bir kriz yaşamış ve küçülmeye gitmişlerdi. Bu, en açık ifadesiyle içimizden

 

bazıları dışarıda kalacak demekti. Mehmed Can Ağabey Arabi yayınlara bakar Arap kanallarını 

 

dinlerdi. Ayrılmak zorunda kalınca Arabi eserler satan bir kitabevi açtı, ki bu zaten hayaliydi. Vaki 

 

olanda hayır vardır, o kadar da aşikâr. 

 

Yolum düşüyor, Lalelideki dükkanına uğruyorum. Otur diyor oturuyorum, çaylar geliyor, dalıyoruz 

 

hatıralara... 

 

Mehmed Can ağabey "li külli şey'in mâniun ve li'l-ilmi mevâniu" (Her işin bir mânisi var, ilmin 

 

engelleri ise, çoktur) diyor. Kitabevi açmak kolay değildi... Ama Allah yardım etti bana.

 

Bakın bizim müşterimiz ya âlimdir ya da müteallim (öğrenci.) Bunun için bazı müşteriler pazarlık 

 

yaparken; "abi! biz talebeyiz," diyorlar, ben de onlara, burada talebe olmayan yok ki diye cevap 

 

veriyorum...

 

İslam alimlerinin eserlerini okumak şöyle dursun, şu havayı teneffüs etmek bile büyük nimet. Bazı 

 

dostlar gelir biraz oturur, "oh ferahladım" der kalkarlar. 

 

Arabi eserlerin bu kadar alıcısı olduğunu bilmiyordum doğrusu. 

 

Olmaz mı? El Ezher'de, Ürdün'de, Suriye'de tahsil yapan hayli insanımız var. Medreseliler ve diyanet 

 

camiasında binlerce hoca... Kimse ilim ateşinin söndüğünü zannetmesin, bir yerde baskılansa da 

 

kıvılcım başka yere sıçrıyor. Müslümanlar Endülüs'ten uzaklaştırıldı da ne oldu? Yeni Endülüsler 

 

çıkmadı mı ortaya?

 

Müslümanların şu hal-i pür melaline rağmen her gün onlarca kişi kendiliğinden İslam'ı seçiyor. 

 

Halbuki misyonerlik faaliyetimiz filan da yok, aksine karalama kampanyaları yürütülüyor, İslamofobia 

 

aşılanıyor insafsızca. 

 

Peki bu kitaplar nerede basılıyor?

 

% 90'ı Beyrut'ta. Lübnan küçük bir ülke ama yayıncılığı biliyor, matbaacılık hayli gelişmiş, dünyanın 

 

dört bir yanına kitap yolluyorlar... 

 

Halbuki bir zamanlar bu eserlerin çoğu İstanbul'da basılırdı, bir kısmı da Kahire Bulak'ta. 

 

İslam harfleri yasaklanınca nice eserler gömüldü toprağa. Geçen Bursa'da inşaat için bahçeyi 

 

kazmışlar muhkem sandıklar içinde, muşambalara sarılı taş baskı kitaplar, yazmalar çıkmış. Define 

 

bulsa bu kadar sevinir insan. 

 

Bakın İslamiyet'e ait olan her şey çok değerlidir. Bir "vav" harfi servet edebilir pekâlâ... Bir satır 

 

yazısı binlerce dolara giden başka bir kültür bilmiyorum. Bazen eski tıp kitapları düşüyor, tabiplere 

 

gösteriyorum dudak büküyorlar "yok abi yaramaz" diyorlar. Beşeri şeylerin modası geçiyor, İslamî 

 

olanın ise, kıymeti her geçen gün artıyor. İşte bunun için Avrupalılar habire kitap topluyorlar. Bizim 

 

hangi kütüphanemizde Hristiyan dünyasına ait bir şeyler var? Yok. Lakin Batı, İslam eserlerinin 

 

üstüne titriyor. Hala kitap peşindeler, bir kısmını savaş zamanlarında çalmışlar, şimdi de adamlarına 

 

aldırtıyorlar. Cumhuriyet kuşağı, dedelerinin kitaplarını okuyamadıkları için, çok ucuz bir bedelle 

 

elden çıkarmaya razı oluyorlar. Sonra bu eser bir araştırmacımıza lazım olunca mecburen Londra'ya 

 

uçuyor, otellerinde kalıyor, lokantalarında yiyip içiyor, bu eserlerin kopyalarına avuçla para veriyorlar. 

 

Peki Araplardan talep gelmiyor mu? 

 

Evet bazı zengin Araplar yazma ve müteferrika baskısı topluyor. Bir kısmı meraktan alıyor, bir kısmı 

 

da yatırım olarak görüyor. Bu gün bin dolar verdiğiniz kitap yarın yüz bin dolar edebiliyor zira. Nâdir 

 

eserler çok azaldı, bir zamanlar sahaflara çuval çuval kitap gelirdi, şimdi tek tük, ayda yılda bir iki tane 

 

görüyoruz anca. 

 

Dükkan bizi şaşırttı, burada baskısı yapılan dini eserlerin hepsi mevcut mu acaba? 

 

Ne mümkün, onda biri bile yok, demek ki İslam âlimleri hiç boş durmamışlar. Ki o zamanlar kalem 

 

kâğıt bile müşkül, düşünün mum ışığında... Demek ki ihlasla oturunca oluyor... 

 

Efendimiz (Sallallahü aleyhi ve sellem) "Utlubu'l-ilme mine'l-mehdi ile'l-lahdi." Beşikten mezara 

 

kadar ilim öğreniniz, buyurmuşlar. Utlubul ilme velev bi Sini (ilme talip olunuz velev ki Çin'de bile 

 

olsa...)

 

Mesela biz İmam-ı Suyuti Hazretlerini Celaleyn tefsiri gibi dinî eserleri ile tanırız, halbuki mübarek 

 

neler yazmış neler, değerli taşlardan tutun, tıp kitaplarına kadar, eser vermediği alan kalmamış 

 

adeta... 

 

Türkiye Gazetesinin dağıttığı İslam Alimleri Ansiklopedisini biliyorsun. Sadece en meşhurları seçildiği 

 

halde 18 cilt âlimlerin hayatı anlatılmış. Demek ki bir derya... 

 

Mehmed abi bunların hepsi muteber kitaplar değil mi? Mezhepsizler, modernistler, reformistler, 

 

felsefeciler sızmasın da araya. 

 

İslam âlimlerinin yüzde 99'u ehli sünnettir. Tefsir'de İbni Abbas'tan günümüze kadar usul değişmedi. 

 

Zaten Ehli sünnet âlimleri dışında tefsir yazan da yok gibi, bir iki tane ancak çıkar... 

 

Bakın bir kitabın doğru olması, içindeki bilgilerin sahih olması yetmiyor. Kaleme alanın da ihlasla 

 

yazmış olması gerekiyor. Bir talebe eline geçen bir kitabı hocasına getiriyor. "İçinde mahsurlu bir şey 

 

yok ama" buyuruyor, "zehirdir, okuma!" 

 

Su da temiz olacak boru da... 

 

İslam âlimleri niye bu kadar çok kitap yazmışlar, bakıyorum da çoğu aynı konuda. 

 

Evet çekişmeleri yok, aksine birbirlerini tasdik, tekid ve teyid ediyorlar. Haremeyn'de, Fars ellerinde, 

 

Mısır'da, Irak'ta, Suriye'de neşredilen kitaplar hep aynı şeyleri söylüyor. Doğru tektir zira. Peki 

 

onları bırakıp da birkaç bidat ehline itibar eden var mı? Maalesef var. Bu zavallılar; "hum rical ve 

 

nahnu rical" (onlar adamsa biz de adamız) diyorlar. Halbuki bunlar, âlimlerin yazdığı eserleri bırakın 

 

anlamayı, okumaktan âcizdirler... 

 

Efendim dört mezhepten birine bağlanmak kitapta var mıymış? Falanca âlim diyorsun itibar 

 

etmiyolar, sevad-ı a'zamı tanımıyorlar. Hemen ayet okuyorlar, sanki Kuran-ı kerimi önceki âlimler 

 

anlamadı da onlar anladı, haşa sümme haşa. Serahsî'ler, İbn-i Abidin'ler, Kâşânî'ler böyle bir şeye 

 

lüzum duymamışlar. İmam-ı Gazaliler, Abdülkadir Geylaniler, ictihad derecesindeki âlimler bile bir 

 

mezhebe tabi olmuşlar. Bunlar başlarına buyruklar. Yok biz Kur'an'dan alacağız. Al Kur'an-ı kerime bir 

 

bak bakalım; ruku, secde, kavme hakkında ne bulacaksın. Hangi sure veya dua nerede okunacak?

 

Efendimiz aleyhisselam; "Sallû kemâ reaytumunî usallî," Namazı, kenim kıldığım gibi kılınız, 

 

buyurmuşlar. Mezhep imamları, sahabe-i kiramı gördüler, Efendimizin nasıl abdest aldığını, nasıl 

 

namaz kıldığını sordular ve kitaplara yazdılar. İşte binlerce eser böylece çıktı ortaya. Efendim! âlimler 

 

peygamberlerin varisleridir. "El ulemau, verasetü'l-enbiyai"

 

Bunca âlimi ve kitabı ortadan kaldırıp da yerine ne koyacaklar?

 

Hiçbir şey. Yazık, İslam düşmanlarına alet oluyorlar... "Allahü a'lemu bi muradihi." Şu güzelliğe bakın, 

 

büyükler eserlerini hep bu cümle ile tamamlamışlar. Biz insanız beşeriz Allahü teala, muradını bizden 

 

daha iyi bilir. İmam-ı A'zam gibi bir alim "Sübhâneke mâ arafnâke hakka ma'rifetike yâ Ma'rûf" Ya 

 

Rabbi seni hakkıyla tanıyamadım, sana lâyık ibadet edemedim" diyor. Bunlar, bilmedikleri için çok 

 

rahatlar? Âyet-i kerimede ne buyruluyor "Allah'tan, ancak âlimler hakkıyla korkar."

 

Yeni baskıları anladık, peki eski kitaplar elinize nasıl geçiyor? 

 

Eğer bir âlimin çocukları okumamışsa babasının kütüphanesini satar. Hem de çok kolay satar, hemen 

 

bir çırpıda. Zaten kitap sahipleri hep bundan korkarlar. Ya ölünce kütüphanem dağılırsa? Mezata 

 

düşerse, heba olursa. Düşünebiliyor musunuz evinin, bağının elden çıkmasına tahammül edebiliyor, 

 

hanımının bir başkası ile evlenmesini de sineye çekiyor ama kitaplarına dayanamıyor. Âlimden ödünç 

 

kitap istemişler "Kitap benim sevgilimdir" demiş "insan sevgilisini verir mi başkasına?"

 

EŞ DURUMUNDAN 

 

Bir arkadaş üç beş koli kitap getirdi, baktım fiyatları düşük. "Para lazımsa verelim" dedim, "bunları 

 

dağıtma!"

 

- Yok Mehmed bey satıyorum. Hanım evde kitap görmek istemiyor. Toplayıp bir arkadaşın 

 

bodrumuna koymuştum. Baktım rutubetten çürüyecekler, bari kıymetini bilene yarasın dedim 

 

getirdim sana. 

 

Bosnevi hazretlerinin Osmanlıca bir Füsus'ul-Hikem şerhi var. Adam taa Japonya'dan gelmiş bu 

 

kitabı arıyor. Bunlar, kıymetsiz bir şeyin peşine düşmezler. Dinimize, medeniyetimize ait olan her şey 

 

değerlidir zira. 

 

Bunca kitabı tanıtmak haftalar alır ama hiç değilse bir kaçını anlatsanız mümkün mü acaba? 

 

Arap edebiyatı cahiliye devrinde de çok ileriydi ama bir kitap yok ortada. Sadece Kabe duvarına asılan 

 

üç beş şiir, Muallakat-ı seba. Peki Arabın bütün yazılı kültürü bu kadar mı? Evet bu kadar! 

 

Halbuki Efendimizden sonra milyonlarca kitap yazıldı, ilim yayıldı dalga dalga... Bak bu duvarı sadece 

 

tefsirlere ayırdım yetmiyor. 

 

Dilersen Kadı Beydavi'den başlayalım, iki cild aslında. Bu güzide esere 250 civarında şerh ve haşiye 

 

yapılmış, Konevi Hazretleri 20 cilt haşiye yazmış mesela. 

 

Osmanlı uleması Kadı Beydavi'ye haşiye yazmayanı alimden saymazmış. Abdülhakim Arvasi hazretleri 

 

Şehzade haşiyesini çok sever, tavsiye edermiş yakınlarına. Hakikat Kitabevi bu kitabın tıpkıbasımını 

 

yapmış, on binlerce nüshasını bedava dağıtmıştı bir ara. Allahü teala, sahibü'l-hayratın ecrü 

 

mesubatını azim eylesin... 

 

Dedelerimiz ilme ne kadar ehemmiyet vermişler. Bursalı İsmail Hakkı hazretlerinin Ruhu'l-Beyan 

 

tefsiri manevi işaretlerle dolu tasavvufi ve işarî bir tefsirdir... 

 

Et tefsir vel müfessirun. Tefsirler ve müfessirler hakkında bir çalışma. 

 

Vahidi hazretleri ise esbabı nüzul üzerine eğilmiş, yani ayet-i kerimelerin nüzul sebeplerini araştırıp 

 

yazmış kitabına.

 

Celaladdin Suyuti hazretlerinin tefsir usulü hakkında bir kitabı var El-İtkan Fi Ulumi'l-Kur'an. Nasih 

 

mensuh, muhkem, müteşabih, mekki ayet, medeni ayet ne demek onları anlatıyor.

 

Tenbihü'l-Gâfilin kitabından tanıdığımız Ebu Leys Semerkandi hazretlerinin "Bahru'l-ulum"u, Ebul 

 

Berekat Abdullah bin Ahmed En-Nesefi'nin "Medariku't-Tenzil ve Hakaiku' t-Te'vil"i... 

 

Diyeceksin ki niye ayrı ayrı tefsirler yazmışlar. Şöyle diyeyim : Her âlim, kendi asrındaki ve 

 

bölgesindeki insanlara hitap ediyor. Maksat daha rahat anlasınlar. 

 

Kur'ân-ı kerim Allahü teâlânın kelamıdır. Allahü tealanın Zatı gibi sıfatları da sonsuzdur. Âlimler ne 

 

kadar anlatırlarsa anlatsınlar yüce Kitabımızın manaları bitmez. 

 

Her âlim Kur'ân-ı kerimin bir yönüne daha çok eğilmiş. Mesela "Nazmü'd-Dürer Fi Tenasübi'il-Ayati 

 

ve's-Süver" Ayeti kerime ve surelerin birbirleriyle olan münasebetlerin anlatıyor. 

 

Aynı şekilde Kur'ân-ı kerimin hukuki yönünü anlatan tefsirler var, büyük Hanefi âlimlerin El-Cessas 

 

hazretlerinin kitabı bunlardan biridir. 

 

Akaid ve Kelam âlimlerinin tefsirleri var. İmam-ı Maturidi'nin "Tehvilatu Ehli's-Sünne"si gibi .

 

Mutasavvıfların tefsirleri var. Mazher-i Cân-ı Cânan Hazretlerinin "Et-Tefsiru'l-Mazhari"si gibi. Bir 

 

zamanlar taa Hindistan'dan getiriyorlardı, bilhassa Nakşiler sahip olmak istiyor.

 

İ'rab tefsirleri var. Bunlar sadece Kur'an-ı kerim, gramatik tahlilini yaparlar. Şu kelime fiildir, şu faildir 

 

şu mefuldur... 

 

İmâm-ı Mâverdî'nin En-nüket ve'l-Üyûn tefsiri ise Eshâb-ı kiram ve Tabiînden rivayetlerle 

 

vücuda getirilmiş kıymetli bir eserdir. 

 

Tefsir kitapları çoktur, Kurtubi, Fahreddin Razi, Taberi, Sa'lebî, Mukâtil, Hazin, Begavî gibi daha 

 

onlarca âlimin tefsirleri var...

 

SATIRDAN SADRA

 

Hadis deyince akla hemen Buhari geliyor. Sayısız baskısı yapılmış, bunların için binlerce dolar edenleri 

 

var. Mehmed Zihni Efendinin yayına hazırladığı nüsha da bunlardan. 

 

"İnde zikri's-Sâlihîn tenzilü'r-Rahme" Salihleri zikretmek, rahmetin nüzulüne sebep olur, buyurulmuş. 

 

Ecdat Arapça bilmese bile bir Buhar-i Şerif almış, teberrüken evine koymuş. 

 

Buhari-i şerife çok şerhler yazılmış en önemlisi İbn-i Hacer-i Askalani hazretlerinin Fethü'l-Bari'si... 

 

Büyük âlimlerden birine soruyorlar "niye Buhari'ye şerh yazmadın?"

 

"La hicrete badel feth" ( Mekke fethedildikten sonra hicret olmaz) hadis-i şerifiyle cevap veriyor.

 

Yani Fethü'l-Bari'den sonra Buhari'ye şerh yapılmaz... Şu zekaya, şu tevazua bakın!.. 

 

Ünlü 6 Hadis kitabı var. Kütüb-i Sitte deniyor onlara. Buhari, Müslim, Tirmizi, Nesai, İbni Mace ve Ebû 

 

Davud. Bunlara da şerhler yazılmış. Mesela Tirmizi'ye "Tuhfetül ahfazi" ve "Aridatül Ahvazi" gibi...

 

Muhtelif hadis-i şerif kitapları var. Mesela İbn-i Hacer-i Askalânî hazretlerinin "Bülüğu'l-Meram"ı 

 

sadece ahkam hadislerini almış. 

 

Vaaz için derlenmiş hadis kitapları var. Kıyamet, ahiret, ihlas, güzel ahlak gibi konulardan bahsederler. 

 

 "Et-Tergîb ve't-Terhib" (Cennete için teşvik, cehennem için ikaz.)

 

Alfabetik sıraya göre yazılmış hadis kitapları var, mesela İmam-ı Süyutî Camiü's-Sagir'i bunlardan 

 

biridir. Misal "İnneme'l-e'malü binnniyat" hadis-i şerifini, Elif harfinden kolayca bulursunuz.

 

İmam-ı Nevevî hazretlerinin hazırladığı Riyadü's-Sâlihîn isimli eseri el kitabı olmuş adeta... İmam-

 

ı Nevevî, Şam'a yakın Neva köyünden ama ünü dünyaya yayılmış. Mübarek, bütün Müslümanların 

 

eserlerinden çokça istifade ettiği zâhid ve muhlis bir İslam âlimidir. Riyadü's-Sâlihîn kitabının da birçok 

 

şerhleri vardır.

 

Bir çok dua kitabı yazılmış, ancak İmam-ı Nevevi hazretlerinin, El-Ezkâr isimli eseri, sadece Efendimiz 

 

aleyhisselamdan rivayet edilen dua ve zikirleri ihtiva eden bir hadis kitabıdır. Alimler "bii'd-dar 

 

ve'şteri'l-Ezkâr" (evini sat, parasıyla bir ezkâr al) demişler. Eskiden hattatlar yazıyordu malum, 

 

kamışla sayfa sayfa. Şimdi kolay, sadece onbeş lira... Efendimizin sabah ne okurdu, akşam ne okurdu, 

 

yatarken, kalkarken, yerken, içerken, yola çıkarken ne okurdu hepsi var. 

 

Efendimiz aleyhisselam, bir kimsenin "Ya zel-celali ve'l-ikram" diyerek dua ettiğini duyunca, 

 

(Allah'tan ne istersen iste, duan kabul olur) buyurdular. (Tirmizi)

 

Hadis, çok geniş bir ilim. Mesela hadis rivayet zincirinde bulunan herkes başlı başına bir konudur. 

 

Falan ravi ne iş yapardı, nasıl bir mizaca sahipti, hadisi rivayet ederken kaç yaşında idi, psikolojik 

 

durumu nasıldı vesaire vesaire bütün bunlar hadis rivayet edenleri kritik eden Rical kitaplarında 

 

mevcut. İbni Hacer El-Askalani hazretlerinin "El isabe fi Temyizi's-Sahabe" isimli kitabı, bu konuda 

 

yazılmış nadide bir eserdir.

 

Tasavvuf, Ahlak ve Mevize kitapları içinde İmam-ı Gazali hazretlerinin "İhyâu Ulûmi'd-Din isimli 

 

eserinin yeri büyüktür. İtikat, fıkıh, ahlak, tasavvuf, hikmet ne ararsanız var. 

 

Hanefi âlimlerinden Zebidî Hazretleri İhya'ya "İthafu's-Sade'l-Mutakîn" (Takva sahiplerine hediye) 

 

isimli 14 ciltlik bir şerh yapmışlar.

 

Bu arada Iraki hazretleri, İhya'daki hadis-i şerifleri tahric etmiş, yani kaynaklarını bulmuş. 

 

Binlerce akademisyen Gazali hazretlerinin eserlerini inceleyerek doktor, doçent, profesör oldu. 

 

Mübarek, tek başına bir enstitü, bir camia!

 

Şah Veliyullah-i Dehlevi hazretlerinin "Hüccetullahi'l-Baliğa'sı emir ve yasakların hikmetlerini anlatan 

 

önemli bir kitap. 

 

Ahlak ilminin önemli kitaplarından biri de; İmam-ı Birgivi'nin "Et-Tarîkat'ül-Muhammediyye" isimli 

 

eseridir. Ebu Said el Hadimi hazretleri de, bu kıymetli ahlak kitabına beş ciltlik bir şerh yazmışlar.

 

Tasavvuf kitapları içinde; İmam-ı Kuşeyrinin Er-Risaletu'l Kuşeyriyye'si, Ebu Talib-i Mekki'nin Kutu'l-

kulub'u, Sühreverdi hazretlerinin Et-Taarrufu ilk akla gelenlerden. İmam-ı Rabbani Müceddid-i 

 

Elfisani hazretlerinin Mektubatı da çok çok değerlidir. Aslı farsça olan bu kıymetli eser, Arapçaya ve 

 

Osmanlıcaya terceme edilmiştir. Mektubat, tasavvuf kitabı olmasına rağmen, öncelikli olarak Ehl-i 

 

sünnet ve'l-cemaat itikadını anlatıyor, bidatlere savaş açıyor adeta...

 

Kelam kitaplarının konusu belli itikad ilimi, Siraceddin Ali bin Osman El-Uşi hazretleri ezberlenmesi 

 

kolay olsun diye bu konuda manzum bir eser yazmış. El-Emali isimli bu küçük, fakat muhteşem eserin 

 

birçok şerhleri varrdır.

 

Allame Saadettin-i Teftazani hazretlerinin Şerhül akaid isimli eseri Osmanlı medresesinin temel itikat 

 

kitabı idi günümüzde de okutuluyor. Onun da şerhleri, haşiyeleri, haşiyelerinin haşiyeleri var. 

 

TEMİZLİK İMANDAN

 

Fıkıh yani İslam hukukunda sayısız kitap var. Fakat enteresandır fıkıh kitaplarının hepsinde ilk bölüm 

 

taharete ayrılır mutlaka. 

 

Hanefi'de fıkıh el kitabı dendi mi Kuduri Hazretlerinin kitabı anlaşılır. El ihtiyar, El-Lübab, El-Hidaye, 

 

Mülteka, Dürrü'l-Muhtar genellikle ders olarak okunan kitaplardır. İbn-i Abidin hazretleri, Dür-ül 

 

Muhtara, "Redd-ül Muhtar" isminde 14 ciltlik bir şerh yazmış, derya!

 

İbni Abidin önceleri önceden Şafii mezhebinde idi, şeyhi Mevlana Halid-i Bağdadi hazretlerinin emri 

 

ile Hanefi mezhebine geçti ve büyük hizmetlerde bulundu.

 

İbnü'l-Hümam hazretleri, Merginani hazretlerinin El-Hidaye isimli eserine; "Fethü'l-Kadir" isminde 

 

10 ciltlik değerli bir şerh yazmıştır. Bu anlattıklarımız sadece birkaçı. Fakihleri ve eserlerini merak 

 

edenler; Siyeru e'lami'n-Nübela, El-A'lam, Mucemu'l-Müellifin ve Keşfu'z-Zünun gibi kitaplara 

 

müracaat edebilirler. 

 

Bir de usul-i fıkh kitapları var. Bir fâkih nasıl fetva verir? Edille-i şeriyyeden (dört delilden) nasıl hüküm 

 

çıkarır, fakih ve müctehidin hangi şartlara haiz olması gerekir?

 

Şâfiî fıkhında çok önemli eserler mevcuttur. 9 ciltlik El-Umm (ana kaynak) İmam-ı Şafii'nin bizzat 

 

talebelerine yazdırdığı ehemmiyeti büyük bir eserdir. Bu güzide eser hiç bozulmadan günümüze kadar 

 

gelmiştir. Dünyanın çeşitli kütüphanelerinde birçok yazma ve baskıları mevcuttur. Günümüzde de 

 

müteaddid baskıları yapılmaktadır. El-Ümm, İmam-ı Gazali'nin hocası İmam-ı Cüveyni tarafından şerh 

 

edilmiştir. Bu şerhin ismi, "Nihayet'ül-Matlab Fi Dirayeti'l-Mezheb"dir. 

 

"Kifayetü'n-Nebih Fi Şerhi't-Tenbih," Ebû İshak Eş-Şirazi hazretlerinin bir ciltlik temel fıkıh kitabına 

 

yazılmış 21 cildlik nadide bir şerhtir. 

 

El-Mecmu, İmam-ı Nevevî hazretlerinin, Ebû İshak Eş-Şirazi hazretlerine ait olan 3 ciltlik El-Mühezzeb 

 

kitabına yazdığı 27 ciltlik derya gibi bir şerhtir.

 

Hatib-i Şirbinî hazretleri, Şafiî hocaların el kitabı olan 6 ciltlik Muğni'l-Muhtac'ını İmam-ı Nevevî'nin El-

Minhac'ına şerh olarak kaleme almıştır.

 

İmam-ı Nevevî'nin El-Minhac'ının onlarca şerh ve haşiyesi vardır. Seyyid Abdülhakim-i Arvasî 

 

haretleri, İbn-i Hacer El-Heytemi Hazretlerinin "Tuhfet-ül Muhtac" isimli şerhini methedermiş. Araplar 

 

derler ki; "innemâ ya'rifu'l-fadla zevûhu" (faziletli olanı, faziletli olanlar anlar...) 

 

Ahmed Er-Remli Hazretleri de Minhac'a, "Nihayetü'l-Muhtac" isimli 8 ciltlik bir şerh yazmış. Rivayet 

 

olunur ki; bu şerhi yazarken babası takılmış: "Ne o, yoksa İbn-i Hacer'e yetişmek mi istiyorsun? 

 

Unutma, Sen Kahire'de Nil suyuyla büyümüşken; O, Mekke-i mükerremede Zemzem suyu ile 

 

büyüdü." 

 

Siyer yani Efendimiz aleyhisselamın mübarek hayatı ile de ilgili yüzlerce eser yazılmış. Bu ilim, İbni 

 

İshak ve İbni Hişam hazretlerinin kitapları ile başlar. 

 

Kâdı Iyâd hazretlerinin, "Eş-Şifa bi Ta'rifi Hukuki'l-Mustafa" isimli eseri çok değerlidir. Arapça 

 

bilmeyen insanlar dahi bu güzel eseri, bereketlenmek için alıp evlerine koyarlar.

 

İmam-ı Kastalani hazretlerinin "El-Mevâhibü'l-ledünniyye"si de çok değerlidir. Şair Baki, bu eseri; 

 

ehemmiyetine binaen Osmanlıcaya çevirdi.

 

Aynı şekilde İslam âlimleri tarih sahasında da çok değerli eserler vermişler. İbnü'l-Esir El-Cezeri'nin El-

Kamil'i, İbni Haldun'un Kitabu'l-İber'i, İbni Hallikan'ın Vefeyatü'l-Ayan'ı, İbni Kesir'in El-Bidaye ve'n-

Nihaye'si, Mesudi'nin Murucu'uz-Zeheb'i bunlardan sadece birkaçıdır.

 

Arapça, İslam dini sayesinde dünyanın en önemli dili haline geldi, İslam öncesi dönemde tek bir 

 

gramer kitabına sahip olmayan Arap dili, şu anda yüzlerce gramer kitabına sahiptir ve bu eserlerin 

 

büyük bir kısmı Arap olmayan Müslüman âlimler tarafından yazılmıştır. 

 

Arapça grameri Sarf, Nahiv, Belagat, Aruz ve Fikhu'l-Lüga gibi alt dallara ayrılır. 

 

Sarf ilminin ana konusu "kelime"dir. Kelimenin; masdar, fiil, mazi, muzari, isim, ism-i fail, ism- i meful, 

 

sıfatu'l-müşebbehe, ismü't-tafdil gibi hallerini inceler. Sarf ilminin kitapları çoktur; Emsile, Bina, 

 

Maksud, İzzi, Meraf, Şafiye, Kifaye bunlardan sadece birkaçıdır.

 

Nahiv ise, cümleyi inceler ve cümle içindeki kelimelerin müpteda, haber, fail, meful gibi durumlarını 

 

inceler. Nahiv ilminin kitaplar daha çoktur: Avami, İzhar, kafiye, Ecrumiyye, Şerhu'l-Katır, Şuzuruz-

zeheb, Netaicul Efkar, Behcet'ül Mardıyye gibi. Nahivde El-Kitap denince Sibeveyhi'nin El-Kitab isimli 

 

eseri anlaşılır. 

 

Bir Türk âlimi olan Molla Cami, bir Kürt âlimi olan İbn-i Hacib'in El-Kafiye isimli kitabına El-Fevaidu'd-

Dıyaiyye isimli bir şerh yazmış. Birçok âlim de Molla Cami'nin bu kıymetli şerhine haşiyeler yazmış, 

 

hatta haşiyelerine de haşiyeler yazılmış. 

 

Belagat; kısa, öz, hoş, güzel konuşma ve yazma sanatıdır, yani paragrafla ilgilenir. Meâni, Beyan, 

 

Bedi gibi ana kolları var. Miftahü'l-Ulum, Telhisü'l-Miftah, Muhtasarü'l-Meani, Haşitü'd-Dusukî gibi 

 

kitaplarını hatırlıyorum şu anda. 

 

Aruz, şiir ilmidir, Fikhul-Lüga dil üzerine düşüncelerdir. 

 

Arapçanın çok muazzam sözlükleri vardır sonra, Zebîdî'nin 24 ciltlik Tacu`l-Arus'u, İbni Manzur'un 

 

10 ciltlik Lisanü'l-Arabı, Cevheri'nin Es-Sıhah'ı, Mütercim Asım Efendi'nin 4 Ciltlik Kamus tercümesini 

 

sayabiliriz burada.

 

Band dökümü bundan ibaret değil ama hepsini nasıl vereceksin? O da bir kitap olacak yoksa. 

 

Hasılı Mehmet Can Ağabeyi mutlu görüyorum, sevdiği işi yapıyor zira


.