Geçen gün anlatmıştım: Almanlar, İnebahtı’da Osmanlı Donanması’nı her nasılsa yenen Don Juan de Austria’nın (Avusturyalı Johann) heykelini Regensburg kenti meydanına diktiler…
Devasa heykelin ayaklarının altına bir Osmanlı denizcisinin başı var. “Türkleri böyle ayaklarımızın altına alıp ezdik” demeye getiriyorlar!
Övündükleri şeye bakın: Bir kere o savaşta Papalık, Venedik ve İspanya donanmaları Alman donanmasıyla beraberdi. Yani neredeyse tekmil Avrupa, başımıza üşüşmüştü. Tek başımıza dövüştük ve bir hata sonucu yenildik.
İnsan düşünmeden edemiyor: Mevzii bir zaferle bunca övünen Avrupa, eskaza Kosova, Niğbolu, Varna gibi büyük meydan savaşları kazansaydı, halimiz ne olurdu? Her savaş meydanına üçer-beşer birleşip geldiler ve her defasında ağır bir “Osmanlı tokadı” yiyerek pesperişan döndüler.
Bugün Avrupa Birliği kapısında bizi bekletmelerinin ve göz göre göre PKK’ya yardım ve yataklık etmelerinin asıl sebebi işte budur: Avrupa, maalesef geçmişin intikamını alma sevdasına düşmüştür.
Konuya dönelim: Evet, İnebahtı Deniz Savaşı’nda yenildik. Ama bu yenilgimiz, Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa’nın Venedik elçisine dediği gibi, “sakalımızın tıraş edilmesi” gibiydi, “kesilen sakal daha gür” çıktı: Bir yıl sonra Osmanlı’nın inşa ettiği muhteşem donanma, tüm Akdeniz’i “Türk gölü” yaptı. Haçlı kuvvetleri denizde ve karada nefes alamaz hale geldi.
Fakat çok tuhaf: Biz büyük zaferlerimizi küçümserken, Avrupa mevzii başarılarını heykellere, şenliklere dönüştürüyor.
Meselâ, hayatında hiçbir başarı kazanamamış, ülkesini bile miras yoluyla edinmiş meşhur “İmparator” Şarlken’i büyüttükçe büyütüyor, şerefine şenlikler düzenliyor, heykeller dikiyor.
Oysa Avrupa’nın Osmanlı Devleti karşısında en çok yenilgiye uğrayan en şöhretli ve en kudretli Hıristiyan hükümdarı Şarlken’dir.
“İmparator” sıfatını kullanıyordu, ancak kimse bu sıfatını tanımıyor, İspanya Krallığı’nın verdiği “kral” unvanıyla anılıyordu. Ama bütün başarısızlıklarına rağmen 1530’da Papa tarafından “Kutsal Roma- Cermen İmparatoru” ilân edildi: Osmanlı korkusu böyle saçmalıklar da yaptırıyordu.
1532’de Viyana önlerine gelen Kanuni Sultan Süleyman, Şarlken’i defalarca hesaplaşmaya davet etti, ama ortalıkta hiç gözükmedi. Kaçtı durdu.
Nihayet Kanuni, ona ağır bir mektup yazdı. Şöyle diyordu:
“Bu kadar zaman erlik davasın güder, merd-ü meydanım dersun. Şimduye kaç kere üzerine geldim ve mülkünde dilediğim gibi at oynattım, ne senden ne garundaşundan nam u nişan yok.
“Artık size saltanat ve erlik davası haramdır! Askerunden ve avretunden (eşinden) utanmaz mısın? Belki avrette (kadında) gayret var, sende yoktur. Er isen meydana gelesun, Hak Teâlâ hazretlerinin dilediği neyse yerine gelse gerektur.
“Senunle saltanatı Beç (Viyana) Sahrasında üleşelum (kozumuzu paylaşalım), reaya fukarası dahi asude olsun (halk da rahat etsin), yoksa meydan-ı aslandan (aslanlar meydanı=savaş meydanı) kanı buldukça, tilki gibi fırsatla şikar almayı erlik sayma.
“Bu kerre dahi meydana gelmez isen avretler gibi iğ ve çıkrık alub dahi padişahluk vurunmayasun ve erlik adını dilune geturmeyesun” (erkekliği ağzına alma).
Lakin Hıristiyan dünyasının “kahramanlar kahramanı” Şarlken, bu ağır mektubu da yuttu. Hiçbir cevap vermedi. Savaştan kaçmayı sürdürdü.
Osmanlı yönetiminin hiçbir zaman “imparator” olarak görmediği ve tanımadığı Şarlken sonunda siyaseti bırakmak zorunda kaldı. Yunte Manastırı’na çekildi (1557). Bir yıl kadar sonra da öldü (21 Eylül 1558).
Şimdi soru şu: Almanlar bu adamı yüceltirken, biz onu defalarca yenen Kanuni Sultan Süleyman’ı neden kirletmeye çalışıyoruz?





Ey kendilerini “Kemalist Gençlik” olarak tanımlayıp, Osmanlı tarihine ilişkin olarak yazdıklarıma itiraz eden grubun mensupları! Diyorsunuz ki: “Osmanlı, fethettiği şehirleri yağmalar, taş taş üstünde bırakmazdı… Fatih bile İstanbul’u fethedince üç gün yağma izni vermişti.”

Bu da yalan!..
Bir kere bugün “yağma” dediğiniz olaya, o günlerde “ganimet” denmektedir ve bu terim hukuki (İslâm Hukuku) bir terimdir, bir haktır.
Kuşatılan kalenin veya şehrin yöneticisine önce bir “ültimatom” verilir: “Ya şu zamana kadar teslim olursun, ya da savaşırız. Savaşırsak can ve mal emniyetiniz olmaz.”
Teklif reddedilir de şehir (ya da kale) zorla alınırsa, o zaman devreye “Ganimet Hukuku” girer. Buna göre, fethedilen bölgenin insanları “köle”, malları “helâl”dir. Fethedenler istedikleri gibi tasarruf etmekte özgürdürler.
İslâm Hukuku açısından bunu tartışacak durumda değilim, ancak buna “cevaz” veren birçok âyet ve hâdisin olduğunu biliyorum. Ayrıca da kılı kırk yaran Osmanlı ulemasından asırlar boyu bu konuya ilişkin olarak hiçbir itiraz gelmemiştir.
Ancak “ganimet”in “hırsızlık” suretiyle elde edilmemesi, savaş sonrasında “usulüne uygun” olarak toplanması ve bölüştürülünceye kadar el sürülmemesi şarttı.
Ganimetin beşte biri devlet hazinesine irad kaydedilir, beşte dördü ise “kılıç hakkı” olarak savaşan askerlere bölüştürülürdü.
Fatih, İstanbul’un ganimete dönüşmemesi için çok çabaladı. O kadar çabaladı ki, Bizans İmparatoru’na tam üç kez teslim teklif etti.
Çünkü zorla şehir ele geçirildiği takdirde, tüm varlığıyla “ganimet” sayılacaktı. Askeri durdurmak mümkün değildi. Yürürlükteki hukuka göre Padişah bile bunu engelleyemezdi.
Ne olursa olsun bu konuda bugünkü mantığın zorlandığını biliyorum. Ne var ki tarih, günümüzün şartlarına göre değil, kendi şartlarına göre şekillenir. Bugünkü alışkanlıklardan tarihe gidenler, fevkalâde yanıltıcı sonuçlarla karşılaşabilir, savaşa giderken geçtikleri bölgelerdeki çayırlarda atını otlatan askeri cezalandıracak kadar yahut fetih sonrasında, hançerinin ucuyla Ayasofya mozaiklerinden küçücük bir hatıra parça koparmak isteyen yeniçeri çorbacısını kırbaçlatacak kadar “kul hakkı” hassasiyeti gösterenlere iftira yağdırabilirler.
Unutmayın ki, biz ortaçağ hukukundan söz ediyoruz. O çağda tüm dünyada sınırsız “yağmacılık” vardır ve sadece Osmanlı buna hem “kural”, hem de “sınır” getirmiştir.
Kural: Ganimet, belirlenen kısıtlı süre içinde toplanacaktır…
Sınır: İbadet yerlerine ve tarihi mirasa dokunulmayacaktır.
En iyisi siz, asıl “yağma” ve “talân”ı, Cumhuriyet Türkiye’sinin örnek aldığı Batı dünyasında arayın!
Hem de bu iki-üç güne sıkıştırılmış bir yağmalama değil, yüzyıllarca süren bir yağmalamadır. Bütün Afrika ve Asya Batılı müstevliler tarafından yüzyıllar boyu yağmalanmış, tüm zenginliklerine el konulup Avrupa’ya nakledilmiştir…
Bununla dahi yetinilmemiş, Afrika’nın yerli halkı “ucuz iş gücü” olarak gemilerle Avrupa’ya taşınmıştır…
Bugün Londra’daki metroların temelinde, binlerce Afrikalı Müslüman’ın iskeleti vardır…
Ortadoğu petrolü ABD ve Avrupa’nın büyük petrol şirketleri tarafından hâlâ yağmalanmakta, Filistin’in, Afganistan’ın ve Irak’ın talânı ise hâlâ sürmektedir.
Üstelik de bütün bunlar “Ganimet Hukuku”nun yürürlükten çoktan kalktığı 20. ve 21. Yüzyılda olmaktadır.
 

Ey kendilerini “Kemalist Gençlik” olarak tanımlayıp, Osmanlı tarihine ilişkin olarak yazdıklarıma itiraz eden grubun mensupları! Diyorsunuz ki: “Osmanlı, zamanında Türk olmak ayıp sayılırdı, ümmet toplumu vardı. Türk kimliğini Cumhuriyet yüceltti...”
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun bu mealde konuştuğunu hatırlıyorum. Ama yanlış. Osmanlı Devleti’ni kuranlar ve geliştirenler, “Türklük bilinci”ne sahipti, tabii aynı zamanda “ümmet” olduklarını da ihmal etmiyorlardı. Ki bunların biri “millî”, diğeri “dinî” kimliktir. İkisi bir arada mükemmele ulaşır.
Meşhur Osmanlı tarihçisi ve Şeyhülislamı Hoca Sadeddin Efendi, “Tacü’t Tevarih” isimli eserinde Osmanlı fetihlerini anlatırken, “Türk yiğitleri”, “Zaferleri gölge edinmiş Türk askerleri” gibi ifadeler kullanıyor.
16. Yüzyılın en önemli tarihçilerinden Gelibolulu Mustafa Ali ise “Kühn-ül Ahbar” adlı tarihinde, “seçkin millet, güzel ümmet, Türk milleti” tanımlamaları ile “Türk” kimliğinin altını çiziyor.
17. Yüzyıl tarihçilerinden Solakzade Mehmet Hemdemi Efendi de eserlerinde “Konstantiniye’yi feth eden Türk’ün oğlu”dan bahsediyor…
Neredeyse tüm saray tarihçileri Osmanlı Hanedanı’nı Oğuz Han’a ve Orta Asya’ya bağlıyorlar. Osmanlıların, Oğuz neslinden ve Kayı Boyu’ndan geldiğini defalarca tekrarlıyorlar.
Fatih Sultan Mehmed, Cem Sultan’dan olan torununa “Oğuz”, II. Bayezid’den olan torununa ise “Korkud” adını veriyor. Sultan II. Abdülhamid’in torunlarından birinin adı, “Ertuğrul”dur (Şair Eşref’ti galiba, “Sultan Abdülhamid’in bir torunu oldu, adını Ertuğrul koydular” dediklerinde, “Biz hanedan bitti derken, onlar yeniden mi başlıyor?” diyen. Malum: Osman Gazi’nin babasının adı “Ertuğrul”du.
Timur Devleti “Türk” olduğunu iddia edince, Sultan II. Murad, Osmanlı Devleti’nin de “Türk Devleti” olduğunu vurgulama gereği duyup, paralara ve topların üzerine Kayı Boyu’nun damgası vurduruyor.
Yine Sultan II. Murad döneminde Türkçe ön plana çıkıyor, Yazıcızade Ali, Oğuzlar’ın ve Türklerin anlatıldığı “Selçukname”yi (İbn Bibi) zamanın Türkçesi’ne çevirmekle kalmıyor, bazı ekleme ve ilavelerle de zenginleştiriyor. Fatih döneminde pek çok dini, edebi, ahlâki, tıbbi, siyasi, sözlük ve ansiklopedik eserler Türkçe’ye tercüme ediliyor. Devletteki tüm resmi yazışmalar, zaten Türkçedir.
Avrupalılar da Osmanlılara daima “Türk”, Padişah’a “Türk sultanı”, Osmanlı Devleti’ne de “Türkiye” diyor, Avrupa haritalarında Osmanlı Devleti, “Türk İmparatorluğu” olarak gösteriliyor. O kadar ki, Avrupalılar, Müslüman olan birine “Türk oldu” diyorlar. Türklük’le Müslümanlık böylesine özdeşleştiriliyor.
Bazı sadrazamlar “devşirme” olsalar da, üst düzey bürokratların ezici çoğunluğu “Türk”tür. Yönetimin başında ise zaten “Türk oğlu Türk” padişah vardır.
Ama Osmanlı Devleti, asla “ulus devlet” değildir. Çok dinli, çok dilli, çok ırklı bir oluşumdu. Bu yüzden üst düzey yöneticiler “Türkçülük” yapmazlar, ancak “Türklük”lerinden de asla utanmazlar.
Nitekim Kanuni ile “Koca Türk” diye şakalaşan meşhur Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa’ya Kanuni’nin verdiği sert cevap meşhurdur: “Evet Türk’üm, bir diyeceğin mi var?”
Pargalı’nın bu cevap karşısında yerin dibine geçtiğini tahmin edersiniz.
“Cumhuriyet Türk kimliğini yüceltti” diyorsunuz, ama bir milletin yücelmesi, büyüklüğüne paraleldir. Sözle “yücelme” olmaz. Bu nasıl bir “yücelme”dir ki, 1950’ye kadar millet açtır. Ne doğru düzgün sanayi, ne tarım, ne yatırım vardır.
Şiirlerde ve marşlarda yüceldiğimiz doğru, ama gerçekte içimize büzülüp durmuşuz.  
Anlaşıldı mı, ey kendilerini “Kemalist Gençlik” olarak tanımlayıp, Osmanlı tarihine ilişkin olarak yazdıklarıma itiraz eden grubun mensupları!
 


Balıkesir’den Huri Meydan hanımefendi, Yavuz Sultan Selim’i anlatan bir roman okumuş, kendi ifadesiyle kafası adamakıllı karışmış…
Şunları soruyor:
Yavuz Sultan Selim, tahttan indirdiği babasını göğsünden ittirip minderlerin üstüne yuvarlamış mı?..
Sultan II. Bayezid, “Oğul beni zebun ettin, inşallah şirpençeler elinde can veresin” diye beddua etmiş mi?
Dimetoka yolunda ölen Sultan Bayezid’i, oğlu Yavuz Sultan Selim mi zehirlemiş?
Hayır, hayır ve hayır Huri Hanım! Tarih, göğsünden ittirip ittirmediğine ilişkin bir ayrıntı vermez, ama geleneksel Osmanlı aile yapısı ve kültürü böyle bir terbiyesizliğe asla müsaade etmez…
Zaten Yavuz Sultan Selim karakterinde bir evlât da babasına böyle bir saygısızlığı asla yapmaz! Bunu yıllar önce üç kitapta Yavuz Sultan Selim’i özetlemiş biri olarak söylüyorum.
Kaldı ki, Yavuz Padişah, babasına şahsi kin beslediği için babasını tahttan indirmedi, devletin bekası ile babası arasında kaldığında devletin bekasını tercih etti.
Yani bu tahttan indirme olayı, bir “ihtiras” olarak değil, bir “zaruret” olarak karşımıza çıkıyor.
Yavuz ya göz göre göre Anadolu’nun Şah İsmail’in eline geçip halkın büyük kısmının “Şii” olmasına katlanacak, ya da bu gidişe “dur” demek için kelle koltukta meydana atılacaktır.
Her vatanseverin yapacağını yaptı ve rahatını bozup meydana atıldı. Babasını tahttan indirdi.
Sultan Bayezid tahttan indirildiği tarihte 62 yaşındadır. O dönem açısından bu yaş oldukça ileri bir yaş sayılır. Üstelik çok hastadır. Sultan Selim, sarayda kalmasını, dinlenmesini babasından rica etmiş, ancak o Dimetoka’ya gitmekte ısrarcı olmuştur. Oğlunun cülusundan on bir gün sonra kalabalık bir maiyetle birlikte yola çıkmıştır.
Çok hasta ve bitkin olduğu için ata binememiş, tahtırevanla taşınmıştır. Yavuz, babasını Dimetoka’ya uğurlarken, derin bir baba saygısı içinde babasını taşıyan tahtırevanın yanı sıra saatlerce yaya yürümüştür.
Bayezid’in ömrü, Dimetoka’ya ulaşmaya yetmemiş, yola çıkışından 32 gün sonra 26 Mayıs 1512’de Edirne’nin Havsa ilçesinin Abalar köyünde vefat etmiştir.
Ordu pek tabii Yavuz’u istiyordu, ama Bayezid’in de sevenleri çoktu, o kadar ki, en küçük bir saygısızlık ordu içinde çalkantıya sebep olabilirdi. Böyle bir durum, bırakınız baba-oğul hukukunu bir tarafa, siyaseten bile eski padişaha saygı göstermeyi gerektiriyor.
Zehir meselesi yerli kaynaklardan ziyade, Yunan ve Bizans kaynaklarında geçer. Hâlbuki Yavuz’un en amansız rakibi olan ağabeyi Şehzade Ahmed, Memlüklü Sultânı’na gönderdiği mektupta (aslı Topkapı Sarayı’da), babasının Karlıdere mevkiinde hastalanarak vefat ettiğini, ancak halk arasında, vefatına kardeşi Selim’in sebep olduğu yolunda dedikodular çıktığını yazar.
Bu tür dedikoduların, Şah İsmail’in casusları tarafından kargaşa çıkması için uydurulması ihtimali çok yüksektir. Zira Yavuz’un Osmanlı tahtına geçmesi demek, Şah İsmail’in sonunun gelmesi demektir.
Bedduaya gelince:
Herkesin dilinde bir bedduadır dolaşıyor. Hatta Yavuz’un “şirpençe”den (“Aslan Pençesi” anlamındadır) vakitsiz ölmesini bile bu olmayan bedduaya bağlıyorlar.
Olmayan beddua, çünkü hiçbir kaynakta böyle bir bedduaya rastlamıyoruz. Ne var ki, internet siteleri bu beddua ile dolu. Kaynak da, bir roman… Lâkabı “Veli” olan Sultan II. Bayezid’le birlikte sekiz yıllık hükümdarlığına seksen yıllık icraatı sığdıran ve Osmanlı başkentini aynı zamanda Hilâfet Merkezi (Dar-ül Hilâfe) yapan Yavuz Sultan Selim’e atılan bu iftiranın günahından müfteriler nasıl kurtulur, bilemiyorum.
Tahta çıktıktan sonra, Yavuz Sultan Selim’in rütbesi “Padişah-ı Cihan”dır. Sultan II. Bayezid o andan itibaren “baba”lık şerefine dönmüştür. “Baba” bile olsa bir “kul”un Cihan Padişahına beddua etmesi, Osmanlı devlet geleneği açısından da imkânsızdır.
Yani böyle bir beddua yok. Ama Sultan II. Bayezid’in, oğlu Sultan Selim’e tavsiyeleri var. Diyor ki:
“Adâletten ayrılma…
“Âcizlere ve çaresizlere karşı merhametli ol…
“Kimsesizlere şefkat göster…
“Ulemaya karşı saygıyı ihmal etme…
“Zaruret olmadıkça, kimseye sert davranma…”





“Muhteşem Yüzyıl dizisi tarihe ilgiyi artırdı” diyenlere sorduğum tek soru var:
“İlgi gören tarih mi, yoksa entrika mı, düzenbazlık mı, çıplaklık mı?”
Dizideki Osmanlı Sarayı, Roma Sarayı’nın tıpkısının aynısı!..
Kanuni figürü, Bizans İmparatorlarından farksız: Onlardan ayırıcı tek farkı kıyafeti ki, o da dönemin kıyafeti değil!
Kanuni’nin dizide yaşadığı hayat tarzı, Borgia Haneda’nın (Papalık hanedanı) hayat tarzından farksız!
Babasından utanan, “Baban gibisin!” dendiğinde, katılıp kalan bir Kanuni! Yani, “zalim oğlu zalim” vurgusu…
Oysa “zulüm odağı” yapılan Yavuz Sultan Selim, sekiz yıla seksen yıllık icraat sığdıran bir Padişah.
Meşhur şeyhülislâm ve tarihçi Kemâlpaşazâde (1468-1534) Yavuz Sultan Selîm’i şöyle anlatır:
“Az zaman içre çok iş etmiş idi, sayesi olmuş idi âlem-gîr,
“Şems-i asr idi, asırda şemsin, zilli memdûd olur zamanı kasır;
“Tâc ü tahtıyla fahr eder beyler, fahr ederdi anınla tâc ü serîr.”
(Az zamanda çok işler başarmıştı, gölgesi bütün ci­hanı tutmuştu. 0 paâdişah ikindi güneşi gibi idi, bu va­kitte güneşin gölgesi uzun, ömrü kısa olur. Beyler, taç ve tahtlarıyla övünürken, taç ile taht bizzat onunla övünürdü).
Özet olarak başarılarına bakalım:
Rayından çıkan devleti neredeyse yeniden inşa;
Çaldıran Zaferi;
Doğu ve güney sınırlarındaki önemli kale ve şehirlerin fethi;
4. Mısır Seferi;
5. Mercidabık Zaferi;
6. Ridaniye Zaferi;
7. Hilâfetle buluşma;
8. İdari düzenlemeler ve ıslahat çalışmaları;
9. Askeri modernleştirme;
10. Donanmayı güçlendirme faaliyetleri;
11. İmar-iskân faaliyetleri;
12. İlmi-edebi ve tercüme eserleri teşvik.
Konumuz Yavuz olsaydı, söylenecek çok şey var, ama konumuz Yavuz değil, tabii Yavuz’u “zalim” göstermek de kimsenin haddi değil!
Dizideki Harem, “çıplaklar kampı” gibi!..
Haremdeki kadınlar, karpuz sanki: Seç, beğen, al, kullan at!
Hanedan kadınlarının tamamı 24 saat fitne düşünen, fitne yaşayan “cadı karı”lar zümresi!..
Ağaçlara zarar veren karıncaların öldürülmesinde “günah” olup olmayacağını Şeyhülislâm’a soracak kadar dini hassasiyeti olan Kanuni’nin evinde (harem) haram ilişkiler ayyuka çıkmış!..
Bu görüntü yetişme çağındaki çocuklarla tarihi dizilerden öğrenen cahilleri etkiler diyordum ya, sadece çocuklarla cahilleri değil, meğer insanlara her gün medyadan “akıl satan” mürekkep yalamış, üniversite okumuşları da etkiliyormuş.
Bayan Yazar’ın yazdıklarını okuyunca anladım bunu: “Tarihsizlik talihsizlikmiş” dedim içimden…
Muhteşem Yüzyıl’ı izlerken artık ecdadıyla iftihar edemediğini belirten Bayan Yazar, şöyle diyor:
“Kanuni ya da Muhteşem Süleyman yerine gaddar Süleyman diyeceğim geldi. Muhteşem Yüzyılı seyrederken, demokratik bir Cumhuriyet olduğumuz için şükrediyorum.
“Ne olursa olsun, Hikmet-i hükümet denilse de, kabullenmek zor. O sarayda yaşayanların hepsi bence ruhi bunalım içinde.”
Yani resmen “hepsi yarı deli” diyor!
Düşündüm: Bayan Yazar o eski “İnci” (eski Tercüman’ın magazin eki) ve “Bulvar” (sahipliğini ve yazarlığını yaptığı ilk magazin gazetelerinden) mantığına geri mi döndü, yoksa tarih konusundaki bilgisizliğinin kurbanı mı oldu?
Tepkilerden sonra “geyik yaptım” dese de, ecdat üstünden “geyik” olmaz!

“Kılavuzu karga olanın…” diye başlayan bir atasözümüz var… Galizdir, ama açıklayıcıdır: Yansımalarını hayatın her alanında görebilirsiniz.
Meselâ şu son yılların modası Kanuni tartışmalarında ağzı olan konuşurken, herkes bir birinden bir şeyler nakledip duruyor.
Osmanlıca okuma-yazma bilmeyen, bu konuda “elif”i “mertek” zanneden köşe yazarları, mangalda kül bırakmıyor! Etrafta yalan yanlış internet bilgileri uçuşuyor. “Kaynak” soruyorsunuz, lâtince birkaç karalamayla Lord Kinross isimli bir İngiliz’den ve Osmanlı’yı kirletme amaçlı birkaç Fransız romanından söz ediyorlar.
Kala kalıyorsunuz… Yahu efendiler! Bunlar kaynak değil, iddia… Osmanlı bir arşiv devletidir. Bu kadar bol belge bırakmış başka devlet zor bulunur. O kadar ki, saray mutfağına giren bir bağ taze soğanın bile defterde kaydı var. Her dönemin “vak’anüvis”i yaşanan her olayı günü gününe, hatta saati saatine yazmıştır. Buna rağmen Osmanlı düşmanlarından ve abuk-sabuk romanlardan bilgi derlemek, ya zihniyet açısından onlarla bütünlük içinde olduklarını ya da “cehl-i mürekkep” içinde bulunduklarını düşündürüyor. “Kılavuzu Lord Kinross olanın” hali budur!
Bu adam Atatürk biyografisiyle meşhur: Yazdıkları ise bizim “Atatürkçü” yazarların övgülerini aratmayacak cinsten. Üstelik de bu eseri çok istediğinden değil, İngiltere hükümeti tarafından Atatürk hakkında bir biyografi yazmakla görevlendirildiğinden yazdı (1952). Meşhur Türk düşmanı İngiliz Başbakanı Churchill’in eski karısıyla evli olduğunu da söylersem, sanırım tencere-kapak hikâyesi tam yerine oturmuş olur.
Bu ve benzeri saçmalıklardan beslenerek, roman yahut köşe yazısı yazanlar, Osmanlı padişahlarına “sarhoş” diyor, Fatih, Yavuz ve Kanuni dâhil, hemen hemen tüm padişahlara her gece “çilingir sofrası” kurdurup kafa çektiriyorlar.
Hani ya “belge?” diye sormayın sakın! “Kinross” diyorlar, “roman” diyorlar, geçiyorlar.
Milliyet’in köşe yazarı Mehmet Tezkan bile, Abdülmecid’i sarhoş ilân ederken, Cumhuriyet Gazetesi’nde yetişen gazeteci Hıfzı Topuz’u kaynak gösterdi…
Güler misiniz, ağlar mısınız?
Naima, Vasıf, Nişancı (Karamani) Mehmed Paşa, Aşık Paşazade, Enveri, Mehmet Neşri, Sinan Çelebi, Ruhi Çelebi, Keşfi Mehmed Çelebi, Kemal Paşazade, Matrakçı Nasuh, Muhyiddin Cemali, Lütfi Paşa, Hoca Sadüddin, Gelibolulu Mustafa Ali, Koçi Bey, İbrahim Peçevi, Solakzade Mehmed Hemdemi, Müneccimbaşı, Fındıklılı Mehmed Ağa, Sadullah Enveri Efendi, Mehmed Edib Emin Efendi, Halil Nuri Efendi, Pertev Efendi, Amir Efendi, Mütercim Asım Efendi, Mehmed Ataullah Efendi, Mehmed Esad Efendi, Cevdet Paşa, Ahmed Lütfi Efendi, Muallim Naci ve son vak’anüvis Abdurrahman Şeref Bey gibi “bizden” külliyetli kaynaklara sahip bir milletin çocuklarını gazeteci taifesi ile yabancı yazarlara mahkûm etmek akıl kârı mı?
“Kaynağını söyle, kim olduğunu söyleyeyim” hesabı!
Tezkan, bu çerçevede Sultan Abdülmecid’e veriştiriyor. Ne sarhoşluğunu bırakıyor, ne de çok çocuklu oluşunu…
Sultan Abdülmecid “Batılılaşma dönemi” padişahı olarak kendi devrinde de zaten pek sevilmezdi. İngiltere’den borç para alarak Batılı anlamda şatafatlı bir saray (Dolmabahçe Sarayı) yaptırması, sıradan vatandaşların bile bedduasını almasına sebep olmuştu. Verem olup genç yaşta ölmesini buna bağlayan tarihçiler az değil.   
Avrupa’da yayınlanan birçok mecmuaya abone olduğu, Batı musikisi ile yakından ilgilendiği, hatta piyano çaldığı biliniyor. Kısacası, bizim çoğu köşe yazarlarımızın bayıldığı türden, “Alafranga” yaşamaya meraklıydı. Bazı tarihçilerin “büyük sapma” olarak eleştirdiği Tanzimat, onun padişahlığı döneminde ilân edildi.
Anlaşılan o ki, Yıldırım’a, Fatih’e, Yavuz’a, Kanuni’ye “sarhoş” damgası vuranlar, tutturamayınca, Abdülmecid’e sarıldılar. Sultan Abdülmecid’i şimdiye kadar Osmanlı’ya kim “referans” gösterdi ki, onun üzerinden Osmanlı’yı vurmaya çalışıyorlar?
Hazır “içki” konusu açılmışken, meşhur “Çankaya sofraları”ndanı da konuşur musunuz?..
Yöneticilerin özel hayatına bu kadar meraklıysanız, “Lâtife Hanım’ın Anıları”nı da açar mısınız?..
Fikriye Hanım’ın ense köküne, kimin kurşun sıktığını da açıklar mısınız?
Abdülmecid’in kadınlarını ve çocuklarını saydığınız gibi (Mehmet Tezkan’ın 28 Kasım 2012 tarihli Milliyet’teki yazısı), Mustafa Kemal’inkileri de sayar mısınız?
Hadi bakalım, kolay gelsin!

Cenap Şahabeddin, Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Haşim, Abdülhak Hamid Tarhan, Ziya Gökalp, M. Emin Yurdakul, Süleyman Nazif, Enis Behiç Koryürek, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç ve Faruk Nafız Çamlıbel gibi, devrin kudretli ve şöhretli şairleri dururken, neden İstiklâl Marşı yazma görevi Mehmed Âkif’e verildi?..
Öncelikle bu bir “nasip” işidir. Mehmed Âkif’e “nasip” olmasının sırrı ise, Süleyman Nazif’i ağlatıp, “Allah’ın şehitleri olduğu gibi şairleri de var” dedirten meşhur “Çanakkale Şehitleri Destanı”dır.
Âkif bu şiiriyle, hem yorgun milletin yüreğini kıpırdatmış, hem de şehidi en iyi anlayan ve anlatan şair olduğunu göstermiştir.
18 yıl aralıksız savaşmış, insan, para ve silah kaynaklarını tüketmiş yorgun bir millete sur-u İsrafil etkisi yapıp uyandıracak etkili bir esere ihtiyaç vardı. Yarışmaya gelen şiirlerden umut kesilince, umutlar Âkif’e bağlandı. Kendi derin imanıyla Anadolu insanının imanını aksiyona dönüştürebilecek tek şair olarak belirdi ve İstiklâl Marşı ona ısmarlandı.
Bunun ne kadar isabetli bir seçim olduğunu İstiklâl Marşı’nın bütününde görüyoruz. On kıtalık şiirin “Korkma” ile başlaması bile Mehmed Âkif’in ilham kaynağını gösteren bir büyük olaydır. Çünkü bu kelime, Peygamber-i Âlişan Efendimiz’in Mekke’den Medine’ye hicreti sırasında sığındığı Sevr Mağarası’nda, muhteşem yol arkadaşı Hz. Ebubekir’e söylediği, “Korkma ey Ebu Bekir, Allah bizimledir!” şeklinde bir âyetin mealidir (bu bir metafor değil, rahmetli Eşref Edip’den dinlediğim bir hatıradır).
İlk vurucu kelimeyi bulduktan sonra, gerisi gelmiştir:
“Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,
“Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak…
“O benim milletimin yıldızıdır parlayacak;
“O benimdir, o benim milletimindir ancak!”
•
1921 yılıydı. Yaklaşık altı ay kadar önce, (23 Nisan 1920) Büyük Millet Meclisi açılmış, sıra uzun savaşlardan yorgun çıkmış milletin yüreğini tutuştaracak bir kıvılcım çakmaya gelmişti…
Bu arzu, önce, ülkeyi karış karış gezen “Heyet-i İrşadiye Teşkilâtı” mensuplarından geldi. Erkân-ı Harbiye Reis Vekili Miralay İsmet Bey’e arzularını rapor ettiler. Kabul gördü ve konuya ilişkin olarak Maarif Vekâleti tarafından 500 lira ödüllü bir yarışma açıldı. İstiklâl Marşı olmaya lâyık bulunacak şiirin yazarına 500 lira nakdi ödül verilecekti.
Bu para dönemin şartlarına göre oldukça cazipti. Yarışmaya tam 724 şiir geldi. Fakat hiç biri beğenilmedi. Bunun üzerine Maarif Vekili (Milli Eğitim Bakanı) Hamdullah Suphi, “Çanakkale Şehitleri Destanı”nı yazarak yürekleri serinleten Mehmed Âkif’ten İstiklâl Marşı’nı yazmasını rica etti.
Önceleri, “Milletvekili olarak aldığım parayı hakkedip etmediğimi düşünmekten uykularım kaçarken, üstüne bir de nasıl para alırım” diyerek teklifi şiddetle reddeden Mehmet Akif, “para engeli”nin kaldırılması üzerine Taceddin Dergâhı’na (Ankara’da) kapandı ve İstiklal Marşı’mızın ilk mısraının ilk kelimesini “besmele” eşliğinde döşedi: “Korkma!..”
Eserini 17 Şubat 1921’de tamamlayıp Maarif Vekâleti’ne gönderdi. 12 Mart 1921’de yapılan oylamada ise “Milli Marş” olması kararlaştırıldı. Hamdullah Suphi tarafından Meclis kürsüsünden okundu ve bütün mebuslarca ayakta alkışlandı.
Yıllar sonra Mehmed Akif’e İstiklâl Marşı’nın eskidiğini, yeni bir tane daha yazmak gerektiğini söylediklerinde hastaydı. Yatağında hışımla doğrulacak ve şöyle kükreyecektir:
“O şiir milletin o günkü heyecanının bir ifadesidir. Binbir fecayi (facialar) karşısında bunalan ruhların ıstıraplar içinde halas (kurtuluş) dakikalarını beklediği bir zamanda yazılan o marş, o günlerin kıymetli bir hatırasıdır... O şiir bir daha yazılamaz, onu ben de yazamam. Onu yazmak için o günleri görmek, o günleri yaşamak lâzım. O şiir artık benim değil, milletin malıdır. Benim, millete en kıymetli hediyem budur. Allah bir daha bu millete bir İstiklal Marşı yazdırmasın!”
Duasına “amin” diyor, Âkif’e rahmet diliyoruz.

Tüm zamanlarım dolu dolu geçiyor şükür, ama Mart ayı en yoğun ay; malum: İstiklâl Marşı’nın TBMM’de kabulü (12 Mart) ile Çanakkale Zaferi (18 Mart) bu ayın içinde. Milletimiz ikisine de sahip çıkıyor. Anma ve anlama programları arasında koşturup duruyorum.
Bu çerçevede Doğubayazit’e, Sivas’a, Pamukkale Üniversitesi’ne (Denizli), Güngören’e, Sakarya’ya, Rize’ye, Ardeşen’e, Malatya’ya, Bursa’ya, Zeytinburnu’na (Zeytinburnu Belediyesi’nin organizasyonunda her ay “Tarih Okumaları” başlığı altında programlar yapıyoruz) gittim…
Dün Konya vardı (Bera Otel), bugün Gemlik (Belediye Sosyal Yaşam Merkezi, saat: 20.00), yarın Sakarya (her hafta aynı gün, aynı saatte [18.30] yaptığımız bu programlar, Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı binasında gerçekleşiyor), 15 Mart Bozüyük (Grand Çalı Otel, saat: 19.00), 16 Mart Balıkesir/Kepsüt (Belediye Düğün Salonu, saat: 20.00), 17 Mart Bursa Kitap Fuarı (Buttim, saat: 13.00) ve Yalova (Raif Dinçkök Kültür Merkezi, saat: 19.30), 18 Mart Amasya Üniversitesi (Eğitim Fakültesi Kültür Merkezi), 19 Mart Ankara/Keçiören (Estergon Kültür Merkezi Kümbet Katı, saat: 18.30), 20 Mart Kırıkkale Üniversitesi’nde olacağım…
21 Mart Sakarya, 22 Mart Samsun/Canik, 23 Mart İstanbul (Suffe Vakfı), 24 Mart Çerkezköy, 25 Mart Konya, 26 Mart Çekmeköy ve Gebze, 27 Mart Pendik ve Beyoğlu, 28 Mart Sakarya, 29 Mart Esenler, 30 Mart Nazilli (yer ve saatlerini sonradan bildireceğim)…
Halkımızın “doğru tarih”e karşı gösterdiği ilgi müthiş… Ancak bu ilgi, bazılarının iddia ettiği gibi, meşhur ve maruf dizi ile başlayan yapay bir ilgi değil. Bu tarz ilgilenme sadece köşe yazarlarında var: Hayat boyu tarihe duyarsız kalmış eli kalem tutan zevat, dizideki anlatımı kendi yaşam biçimlerine uygun bulmuş olmalıdırlar ki, TV dizisine dört elle sarıldılar…
Yoksa Anadolu insanının tarihe ilgisi her zaman vardı. Bunu en iyi bilenlerden biriyim. Çünkü tam 41 yıldır tarih yaşıyor, tarih yazıyor, tarih konuşuyorum. 41 yıldır salonlar hınca hınç tarih sevdalılarıyla doluyor.
Masa başında ahkâm kesen tüm meslekdaşlarıma Anadolu’ya gitmelerini hararetle tavsiye ediyorum. Gitsinler, Anadolu’yu solusunlar. Anadolu insanının hâlâ tertemiz yüreğiyle buluşup helâlleşsinler: Çürümekten kurtulmanın başka yolu yok…
Küçük merkezler bu tür etkinliklere susamış durumda. Şayet belediyeler salt belediyecilik yerine, biraz da kültür yatırımları yapmazlarsa, insanlar cehaletten dolayı kendilerine, çevreye, şehre, ülkeye, hatta tüm dünyaya zarar verebilirler. Bu sebeple belediyelerin, insanların beyinlerini ve yüreklerini doyurmaya da kaynak ayırmaları gerekiyor.
Bu millet sağlam, bu millet şefkat yürekli, bu milletin mayası has ve hâlâ, her şeye rağmen pir u pak…
Ajandam şimdiden dolduğuna göre, belli ki Nisan ve Mayıs ayları da benzer bir yoğunlukta geçecek. Üstümde, yoğunluğun getirdiği tatlı bir yorgunluk var. Ama çok huzurluyum: Çünkü amacım belli, aracım belli: Amaç, Nemrut ateşinden İbrahimler toplamak…
Müslüman-Türk idrakinin, anavatanına neden “Anadolu” dediğini “Yürek Seferi” adını verdiğim bu koşturmalarım esnasında daha iyi anladım. Çünkü Anadolu müthiş bir değerler manzumesi, bir “ebedi oluş emeli”: Tüm insanî, vicdanî, ahlâkî değerleri ve doğal güzellikleriyle birlikte kendini geleceğe taşımasını bilen bir güzelleme… Aynı zamanda arkeolojik sırlarla birlikte değişik kültür ve medeniyetlerin de zengin bir galerisi...
NOT: Resul Tosun ve Dursun Gürlek dostlarımla birlikte TRT Anadolu kanalında her Pazar saat 22.45’te “Muhabbet Meclisi” isimli programımızda kültür ve tarih sohbetleri yapıyoruz…
Maksat hem kültür tarihimiz üzerine söylenmemiş doğruları söylemek hem de “sohbet” geleneğimizi tekrar hayata katmak… Bekleriz.

Dostlarım!.. Bir “Hayat Defteri”niz olsun. Yaptığınız hataları, yanlışları, yaşadığınız kırgınlıkları ve bunlardan çıkardığınız dersleri, günü gününe “Hayat Defteri”nize yazın…
Bir bakıma kendi “ruzname”nizi (günlüğünüzü) oluşturun. Zaman zaman da açın “Hayat Defteri”nizi, okuyun: Olgunlaşmanız açısından çok işe yaradığını göreceksiniz.
Benim de izlenimlerimi, düşüncelerimi, yaşadıklarımı, yaşadıklarımdan çıkardığım dersleri kaydettiğim yüzlerce nottan oluşan defterlerim var. Bugün bazı notlarımı siz dostlarımla da paylaşmak istiyorum. Umarım yararlı olur…
¥
Süreci yaşarken geçmez sandığımız acılar da geçer! “28 Şubat bin yıl yaşayacak” denmişti, ama bitti gitti! Millete o süreci dayatıp hayatını zindan edenler, şimdi “Silivri Zindanı”nda yatıyor…
İnsanlara kendinizi zorla sevdiremezsiniz, ama sevilebilecek özellikler taşıyan biri olmak için çaba gösterebilirsiniz...
İyiliğini düşündüğünüz insanlar, sizin iyiliğinizi düşünmeyebilirler. Bu onlar için iyilik düşünmekten vazgeçmenizi gerektirmez…
Peşin hükümleri bertaraf etmek kolay değildir, bu durumda kendini savunmak yerine, işi zamana bırakmak daha doğrudur… Çünkü “zaman en iyi müfessirdir”.
İnsan servetin-şöhretin değil, dostların ve dostlukların kıymetli olduğunu, ancak servetini-şöhretini kaybettikten sonra anlar… Servetinizi-şöhretinizi kaybettiğinizde kaybolmayan dost, “iyi dost”tur…
Konuşmaya başladıktan yarım saat sonra da doğru düzgün şeyler söyleyebilen insan, değerli insandır. Bilgiç görünmeye çalışan demagoglar, yarım saat içinde boşalıp boş teneke misali tangırdamaya başlarlar…
Fiziksel güzelliğin ömrü birkaç yıldır. İç güzellikle takviye edilmediği takdirde mum gibi erir, biter, tüm “cazibe” kaybolur…
Kendinizi başkalarıyla kıyaslayarak değil, kendinizle rekabet ederek aşabilirsiniz…
Önemli olan olaylar değil, insanlardır. Tarihe insan eksenli yaklaşılmalıdır…
İnsan sevdiği kişilerle karşılaştığında sevdiğini söylemekten çekinmemeli, zira bu görüşmenin son görüşme olma ihtimali çok yüksektir…
Haklı olarak bazen çok sinirlensek bile, asla acımasız olmamamız gerekiyor…
“Son söz”ü “ön söz” olarak söylemek pişmanlık getirir…
Aradaki mesafenin uzunluğu, gerçek dostlukların ve sevgilerin büyüyüp gelişmesine engel değildir...
Herkes kendince sever: Birinin sizi istediğiniz gibi sevmemesi, tüm benliğiyle sevmediği anlamına gelmez… Her arkadaşınız zaman içinde sizi üzebilir, kırabilir, kızdırabilir; bu yüzden arkadaşlığı bitirmenin anlamı yoktur… Bazen başkaları tarafından affedilmek yetmez, asıl önemli olan insanın kendini affetmesidir...
Başkalarının sizi nasıl gördüğü elbette önemlidir, ama asıl önemli olan sizin kendinizi nasıl gördüğünüzdür…
“İnsan ne kadar kırgın, kızgın, bıkkın, yorgun, ezik, acılı olursa olsun, unutmaması gereken şey; hayatın her şeye rağmen devam ettiğidir.” Bu düşünce toparlanmasına yardımcı olabilir…




Bir suikast Birinci Dünya Savaşı’nın bahanesini oluşturmuş, dünya kana bulanmış, milyonlarca insan ölmüş, yüzbinlerce ocak sönmüştü…
Atatürk’ün ölümüyle İsmet Paşa cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturup “Milli Şef” olmuştu… Otopsi yapılmadan defnedilmesi ise hâlâ kuşkulu bulunuyor.
Özal’ın zehirlenerek öldürüldüğü yolunda hâlâ süren iddialar, kamu vicdanının yapılan açıklamalardan tatmin olmadığını gösteriyor. Jandarma Genel Komutanı Org. Eşref Bitlis’in uçağı, BBP Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu’nun helikopteri düşürüldü. Hâlâ yüzlerce fail-i meçhul var. Bu durumda “Başbakan Erdoğan’a on yılda yüz suikast girişiminde bulunulduğu” şeklindeki açıklama, ciddiye alınmalıdır.
Geçmişimizde de pek çok suikast var… Meselâ Sultan I. Murad, Sırp ordularının korkunç bozgunuyla sonuçlanan Birinci Kosova Savaşı sonunda, bir suikast sonucu şehit edildi. Sırp Kralı Lazar’ın damadı Miloş Obroneviç (Kabiloviç) padişahın huzuruna çıktığı sırada, göğsünde sakladığı hançeri çekip Padişah’ın göğsüne sapladı (15 Haziran 1389). 63 yaşındaydı.
Venedik Cumhuriyeti’nin, Fatih Sultan Mehmed’e tam on dört başarısız suikast tertiplediğini eski tarihlerimiz yazıyor. Venedik casusları on dört suikast teşebbüsünde ıskalamışlar, ancak on beşincisinde başarıya ulaşmışlar…
Yahudi asıllı Maestro Iacopo isimli Yahudi doktora Fatih’i zehirletmişler. Kesin olmamakla birlikte, bazı tarihlerimizde böyle bir kayıt var.  
Iacopo İstanbul’a gelmiş. Hekimlikteki mahareti ve yardımseverliğiyle şöhret olmuş. Bir süre sonra Müslüman olduğunu ilân edip, adını Yakup olarak değiştirmiştir. Zaman içinde de Fatih’in özel hekimleri arasına girmeyi başarmış. Nihayet Gebze yakınlarındaki Hünkâr Çayırı’nda (eski Tekfur Çayırı) emeline nail olmuş. O tarihte Fatih 49 yaşındaydı (31 Mayıs 1481).
Osmanlı tarihinde bir isyan sonucu öldürülen ilk padişah Sultan II. Osman’dır. Yeniçeri ile bozuşmuş, çıkar isyan sonucu tahttan indirilmiş, Sadrazam Davud Paşa tarafından önce Yedikule Zindanı’na atılmış, ardından boğdurulmuştur (20 Mayıs 1622). Henüz on sekiz yaşındaydı.
Yerine Sultan İbrahim’i getirdiler, ama yeniçeri generallerinin (Ağalar) istekleri bitmiyordu. Sonunda Padişah’ın sinirleri bozuldu. Bu durumda mecburen tahttan indirdiler ve o tarihte henüz 11 yaşında bulunan IV. Murad’ı padişah yaptılar.
Sultan İbrahim ise hapse atıldı. Fakat yeniçeri ağaları Sultan IV. Murad’ı sürekli tehdit altında tutuyor, herhangi bir isteklerini reddedince “Sultan İbrahim’i isteriz” diye sokağa dökülüyorlardı…
Valide Kösem Sultan ve devlet ileri gelenleri Sultan İbrahim’i “alternatif” olmaktan çıkarmak için 18 Ağustos 1648’de boğdurttular.
Yıl 1800’le geldi. Tahtta Sultan III. Selim vardı. Kabakçı Mustafa İsyanı olarak tarihimize geçen isyan patladı. III. Selim 1807 Mayısında tahttan indirildi. Yerine IV. Mustafa geldi. Bu kez eski Padişah yanlıları, Alemdâr Mustafa Paşa önderliğinde Rusçuk’ta örgütlendiler. Bir orduyla birlikte İstanbul’a gelerek, Sultan Selim’i tekrar tahta çıkarmak istediler. 28 Temmuz 1808’de eski Padişah III. Selim, IV. Mustafa’nın emriyle öldürüldü. Fakat bu iş IV. Mustafa’ya da yaramadı: Bir süre sonra kendisi de aynı akıbete uğradı. Sultan II. Mahmud da onu öldürttü (17 Kasım 1808).
Tarih 1870’lere geldi. Tahtta Sultan Abdülaziz oturuyordu. Önce tahttan indirildi. Fer’iye Sarayı’ndaki bir odaya hapsedildi. Fakat tekrar tahta geçmesinden ve hesap sormasından korkuluyordu. Derin bir suikast plânlandı. 4 Haziran 1876 sabahında, hapsedildiği odada bilekleri makasla kesilmek suretiyle katledildi. 46 yaşındaydı.
21 Temmuz 1905 günü de Sultan II. Abdülhamid’e karşı, Hamidiye Camii önünde, Ermeni Devrimci Federasyonu tarafından bir suikast girişiminde bulunuldu. Arabasının yanına bırakılan patlayıcı yüklü bir araba patlatıldı. 26 kişi öldü, kimi ağır 58 kişi yaralandı.
Padişah bu suikasttan kılpayı kurtuldu.
Cumhuriyet tarihinde de pek çok suikast ve öldürme olayı var. Bir gün de onları konuşuruz inşallah.
Hepimizi “Allah korusun” diyelim!




Çanakkale’de dünyanın en güçlü armadasıyla ve en eğitimli ordusuyla savaşan Osmanlı Devleti’nin parası var mıydı? Yoktu… Devlet o kadar fakirdi ki, savaşan askerlerine miğfer dağıtamıyor, bu yüzden binlerce askerimiz, İngiliz uçaklarından atılan çivi bombalarına canlı hedef olup şehâdet şerbetini içiyordu.
Peki bari devlet cephelerde savaşan askerin karnını doyurabiliyor muydu?.. Hayır, doyuramıyordu: Anadolu’nun dört yanından gelen gencecik vatan evlâtları kavrulmuş süpürge tohumu kemirerek savaşıyor, subaylarımız haftada bir çıkan sıcak çorbalarını bile, “Onlar güzel yemeklere alışkındır, biz nasıl olsa idare ederiz” diyerek, İngiliz esirlerine ikram ediyordu…
Askerlerin silâhları muntazam mıydı? Değildi: Müttefiklerin modern silahlarının yanında “çakaralmaz” denebilecek kadar eski silahlarla savaşıyorlardı…
İsterseniz resmi belgelerden bir döküm vereyim… Müttefiklerin elindeki savaş gemilerinin toplamı 250 bin tondu ve dünyanın en modern, en büyük zırhlılarıydı… Bizim ise elimizdeki gemilerin toplamı sadece 25 bin tondu… Üstelik bunlardan bir kısmı çoktan hurdaya ayrılması gerekecek kadar eskiydi.
Düşmanın 18 büyük zırhlısı, 24 denizaltısı, 13 torpido gemisi, 42 bombardıman ve keşif uçağı vardı… 506 topla mevzilerimize günde ortalama 23 bin mermi atıyorlardı.
Bizde çoğu eski ve demode olmak üzere sadece 150 top vardı ve bunlarla günde ortalama 370 mermi ancak atılabiliyordu. Top açığını kapatmak için, Mehmetçikler, köylerden soba boruları toplamış, mevzilere dikmiş, arada bir altında çalı-çırpı yakarak duman çıkarmalarını sağlamışlardı…
Dumanı tüten soba borularının, İngiliz zırhlılarından ateşlenmiş top gibi görünmesini ve bu sayede morallerinin biraz olsun bozulmasını sağlamaya çalışıyorlardı.
Düşman ise hem teknik açıdan, hem de silah, mühimmat, gıda ve giyecek açısından mükemmeldi. Buna rağmen yenilmeleri ne anlama geliyor?
Kahramanlık destanlarının, savaş menkıbelerinin, akıl almaz gizemde olayların İngiliz resmi belgelerine kadar girmiş olması nasıl izah edilmeli?
Gerçek şu ki, saldırganların her şeyi vardı, savunanların ise hemen hiçbir şeyi yoktu… Buna rağmen bu işi nasıl başardık?
Tarihi gerçekleri inkâr etmek suretiyle tarihe ve tarihi yapan kahramanlara sataşmak, yeni bir moda akım galiba… Önce Fatih Sultan Mehmed’i hedef aldılar: İçki içtiğini filan yazdılar. Ardından gemileri karadan yürüttüğünü inkâr etmeye kalktılar… Neredeyse, “Bizans hiç fethedilmedi, İstanbul sandığınız yer aslında daima Bizans’tır” diyeceklerdi: Ecdadın yürek vuruşuyla buluşamamış olanlardan her şey beklenir.
Tabii iddiaların aksi tek tek ispatlandı. Ama bu sefer de Ulubatlı Hasan’a sarktılar: Öyle birisinin yaşamadığını yazıp çizdiler…
Yani yiğitlerden bir yiğit, Bizans’ın böğrüne “Hamd Sancağı’nı dikmemiş miydi? Dikmişti. İşte o Ulubatlı Hasan’dı!
Çanakkale Zaferi’ne ilişkin olarak anlatılan kahramanlık destanları “efsane”den ibaretmiş…
Ochean, Seyit Onbaşı’nın sırtında taşıdığı 250 kiloluk top mermilerinden biriyle batmamış. Mermi “meçhul” bir yerden gelmiş…
Bir televizyon tartışması sırasında, “Seyit besmele ile topu ateşledi” dediğimde muhatabım allak-bullak olmuş, “Bir de hatim indirtseydiniz bari, o kargaşada insanın aklına besmele gelir mi?” diye “bilimsel” bir tepki göstermişti! Anında şu cevabı verdim: “Sizin gibi besmelesizler dışında, herkesin aklına gelir!”
Seyit’in, daha önce hiçbir idman yapmadan, 250 kilodan daha ağır top mermilerini nasıl taşıyıp namluya sürdüğünü “Besmelesiz beslemeler” açıklayabilirler mi?
“Besmele” çekmek, yani işe Allah’ın adıyla başlamak bu milletin kökü, kültürü, temeli, ruhu, mayasıdır. Düşman donanmasının medar-ı iftiharı Ochean Zırhlısı’nı batıran mermi de, abdestli ağızdan çıkmış “besmele” eşliğinde gönderilen mermidir.
Unutmayın: Ne kadar “Besmeleli insan” yetiştirirsek, o kadar “Ochean” batacaktır!


“Hay başınıza 130 kiloluk taş düşesi!..” diyesi geliyor insanın…
Bunu kim bilebilir ki?..
Kim girmiş hareme, kim saymış, hangi kaynakta isim isim sıralanmış?
Biri atmış, öbürü tutmuş, hikâye budur!
Yoksa hareme girip isim isim not eden hiç kimse yok. Böyle bir şey de zaten mümkün değil.
Harem öylesine bir “yasak bölge”dir ki (aynı zamanda padişahın evi olması bakımından, zaten böyle olmak zorunda), meşhur tarihçimiz Peçevi’nin ifadesiyle, “Güneş farzımuhal erkek olsaydı, hareme girmesine izin verilmezdi”…
Bu derece sakınılan bir bölgeye ilişkin verilerin tamamına lakını “tahmin”den ibarettir. Herkes kendine göre tahminlerde bulunuyor. Böyle olmasına rağmen, görmüş gibi yazanlar bir haylidir. Bunlardan biri de şöyle diyor:
“Babası II.Selim’in hamamda cariyeleri kovalarken ölmesi üzerine tahta geçen Sultan Murat, dedesi Kanuni yerine babasının yolunu seçmişti”…
Sultan II. Selim’e bu iftira hep atıldı. Ama onu hamamda kim görmüş, kim cariye kovaladığına şahit olmuş? Zaten “kovalama”sına da ihtiyaç yoktur. Her cariye “köle” yeni “mal” statüsünde olduğu için, daima emre amadedir. Bir işarete bakar. Çünkü köle efendisinin malıdır. Bu hükmü koyan da Osmanlı değil, İslâm’dır.
İslâmiyete padişahlar üzerinden saldırmak yerine, mertçe cepheden saldırsınlar! İslâm hukukçularından da ağızlarının payını almaya hazır olsunlar. Çünkü bunun da envai çeşit gerekçesi ile hukuki, siyasi, ekonomik bir mantığı vardır.
Bir kere bu sistemi İslâm getirmedi, ondan önce de var olan sistemi ıslah etti ve bazı şartlarla devamına izin verdi.
İslam geldiğinde bölgede köle ticareti çok yaygındı. Köleliğin birden bire kaldırılması derin sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurabilirdi.
Bu sonuçlardan sadece köle sahipleri ile tüccarlar değil, bizzat köleler de etkilenirdi. Çünkü hiç biri “özgür” yaşamayı, kendi ayaklarının üstünde durmayı bilmiyordu. Hiç birinin gidecek yeri yoktu.
Bu durumda binlerce köle ortada kalır, en basit ihtiyaçlarını dahi karşılayamazlar, açlıktan ölürlerdi.
Binlerce kölenin bir anda sokağa düşmesinin doğuracağı kargaşayı düşünebiliyor musunuz?
Nitekim ABD’de kölelikten özgürlüğe geçiş sürecinde buna benzer problemler yaşandı. Geçişin arızasız olması için yapılan onca hazırlığa rağmen, eski köleler efendilerine gidip köle kalmak için yalvardılar.
Bu yüzden İslam, köleliği birden kaldırmak yerine, önce kölelerin durumunu ıslah etmeyi daha uygun buldu. Onlara bazı haklar tanıdı. Ardından kendi iradeleriyle çalışıp “kurtuluş akçesi” ödedikleri takdirde, hür olma imkânı verdi. Köle sahiplerini “köle azad etme”ye teşvik etti.
Bu arada köle lehine hükümler getirdi, kurallar koydu. Kölelere hakaret ve işkence etmeyi yasakladı, sahipleri ne yiyor ne giyiyorlarsa onlara da onları yedirilip giydirme mecburiyeti getirdi.
Güçlerinin yetmediği işte çalıştırılmalarını yasakladı. Böyle durumlarda efendileri kölelerine yardımcı olmaya mecbur etti.
İşte bu yüzden “Mecelle” yazarı Cevdet Paşa, “İslam’da köle almak, köle olmak demektir” diyor.
Köle almanın zorlaştırılması, İslâm’ın zaman içinde bu müesseseyi kaldırmak istemesinin en açık delilidir.
Gerisi yarına kaldı.



İslam’daki kölelik sistemi ile Osmanlı sarayındaki cariyelik sistemi bazılarının aklına yatmıyormuş, “izah eder misiniz?” diye soruyorlar.
Varsın yatmasın be dostlar! Çünkü her şey akılla kaim değil. Dünyanın gelmiş geçmiş en akıllı ve zeki insanlarından Hz. Âli şöyle diyor:
“Din, akılla, mantıkla olsaydı, mestin üstünü değil, altını mesh etmek gerekirdi. Hâlbuki Resulüllah mestlerinin üstünü mesh ederlerdi.”
Bugünkü mantıktan ve alışkanlıklarımızdan 500 yıl öncesine bakmak, insanı yanıltabilir.
Bu yüzden tarih kendi şartları içinde incelenmeli, dönemin hukuku ve dünyası dikkate alınmalıdır.
Bu iyi niyetliler içindir, kötü niyetlileri hiçbir şart bağlamaz.
Bağlamadığı için de “130 çocuklu padişah” türünden, kaynaksız, dayanaksız yazılar döşenir, söylentiler çıkarırlar.
Böyle bir iddianın hangi temel kaynaktan beslendiğini doğrusu çok merak ediyorum. Çünkü ulaşabildiğim temel kaynakların hiç birinde yok. Yok, çünkü bunu bilmek imkânsızdır.
Kaldı ki, İslam’da çocuk sayısını sınırlayan bir hüküm de hatırlamıyorum. Bu yüzden “olabilir” diyorum.
Çünkü her padişah pek çok cariyeye sahiptir. Cariye “mal” sayıldığı için de isterlerse bunlardan çocuk sahibi olabilmektedirler.
İslam hukukuna göre, bu durum, hür kadınla birlikte olmak gibi “zina” fiili oluşturmaz.
O zaman sorun nedir?..
Padişahın, çocuklarını geçindirmeyeceğinden mi korkuluyor, yoksa yetiştiremeyeceğinden mi?
Açıkça görülüyor ki, bu da, diğerleri gibi karalama kampanyasının bir parçasıdır.
İslam “kölelik” müessesesini getirmemiş, sadece köleler lehine daha insani ve vicdanı yumuşatmalar yapmıştır. Bunları bir çırpıda şöyle sıralamak mümkündür…
1. Köle bedelini ödemek şartıyla hür olmak isterse, para biriktirmek için başka yerlerde çalışmasına efendisi izin verecek, bu amaçla bazı günler köleyi izinli sayacaktır…
2. Kölelerin özgürleşmesini İslâm Devleti de hedeflemiş, bu amaçla zekât bütçesine ödenek koymuştur…
3. Cariyeden dünyaya gelen çocuk “hür” sayılacak, bu durumda annesinin statüsü değişecek, “ümmü’l-veled” (çocuk sahibi anne) diye anılacak ve alınıp satılamayacaktır…
4. İslam Devleti tarafından, bir kölenin ölene kadar köle olarak kalması engellenmiş, özgürlüğüne kavuşabilmesinin şartları oluşturulmuştur…
5. Herhangi hür bir insanı köleleştirmek şiddetle yasaklanmış, Hz. Peygamber “Bunu yapanlar kıyamette karşılarında dâvacı olarak beni bulacaklar” buyurmuştur.
6. Savaş esirlerine yapılacak muamele hakkında karar verme yetkisi devlet yöneticilerine bırakılmış, böylece karşılıksız salma, bedel ile serbest bırakma ya da Müslüman esirlerle değiştirilme yolu açılmıştır.
7. Bazı durumlarda, köle azat etme mecburiyeti getirilmiştir.
Osmanlı sarayında zaten hayat boyu köle kalan kimse yoktur. Cariye bir süre sonra evlendirilip saraydan çıkarılır (çırak çıkma) ve kalan hayatına hür bir kadın olarak devam eder.
Yarın Batı’daki uygulamalara bakacağız inşallah.
NOT: Fazla söze gerek yok. İşin özü ve özeti şu: Geri dönülemez bir yola girdik. İnşallah selamete çıkacağız. Bu süreçte, Diyarbakır Meydanı’nda bayrağımızın olmaması gibi, canımızı sıkan bazı olaylar yaşanabilir. Bunlara takılmamak lâzım. Aslolan barış, dostluk ve kardeşliktir. “Tek vatan, tek millet, tek bayrak” vurgusu ise çok anlamlıdır. Hayırlı olsun.

Ortaçağ Fransa’sında “Loi Salique Kanunu” yürürlüktedir. Bu kanun, özgür vatandaşlarla köleler arasına ciddi engeller koymuştur. Bir kere iki sınıf arasında evlilik kesinlikle mümkün değildir. Hür biri köle bir kadına aşık olup evlenirse, hem kendisi, hem de doğacak çocukları köle durumuna düşer.
Kölelerin hiçbir hakkı yoktur. Durumları Arap cahiliyesine benzemektedir.
Yine Fransa’da yürürlükte bulunan “Karalar Kanunu”, kölenin efendisine karşı en küçük bir saygısızlığı, yargısız infazla sonuçlanmakta, ne ceza vereceği tamamen efendinin vicdanına kalmaktadır.
Bu yüzden Paris, gözleri oyulan, vücudunun en hassas noktaları dağlanan, burnu ve kulakları kesilen kölelerle doludur.
Aynı dönemde İngiltere’de de bir “Karalar Kanunu” yürürlüktedir. Bizzat İngiltere Kraliçesi Elizabeth en büyük “köle tüccarı”ydı. Kendisine bağlı ticaret gemileri tek seferde 47 binden fazla köleyi Afrika’dan İngiltere’ye getirtmişti.
Kaçmaya çalışan kölelerin ya ayakları kesilir, ya da ömür boyu pranga ile yaşamaya mahkum edilirdi.
“Sanayi Devrimi”nin önce İngiltere’de gerçekleşmesinin temel sebebi köle ticaretindeki üstünlüğüdür. Afrika’dan köle taşıyan gemi sayısı giderek de artmıştır. 1730’larda Liverpool Limanı’na kayıtlı 15 “köle gemisi” varken, bu sayı 1792’de 132’ye çıkmıştır.
1807’de köle ticaretini güya yasaklayan İngiltere, 20. Yüzyıla kadar bu işe devam etmiş, “Ekonomi ancak kölelerin sırtında gelişir” anlayışı içinde hareket ederek alttan alta köle ticaretini sürdürmüştür.
Zaten yasaklanan “kölelik” değil, “köle ticareti”dir ve bir malın ticareti olmadan o “mal”ın sağlanması mümkün değildir.
Amerika’ya da bakalım isterseniz…
Aynı Batı kültürünün çocuğu olarak Amerika, 50 milyon civarında Kızılderili katletmek suretiyle tarihin belki de en büyük soykırım suçunu işlemiştir…
“En iyi Kızılderili ölü Kızılderili’dir” inancı çerçevesinde 50 milyon Kızılderili’yi öldürüp arazide ve sanayide çalıştıracak işçi bulamaz olunca, Afrika’ya yöneldiler.
Özel olarak bu iş için tasarlanmış gemilerle Afrika’dan Amerika’ya köle sevkiyatına başladılar. Milyonlarca insanı vatanlarından koparıp köleleştirdiler.
Kölelerin üst üste tıkıştırıldığı, kırbaçlandığı, aç ve susuz bırakıldığı ambarlar o kadar sağlıksızdı ki, sadece nakliyat esnasında hayatını kaybeden insan sayısının 20 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor.
Ölenlere “köpek leşi” muamelesi yapılarak denize atılıyor, Amerika’ya ancak en sağlam ve sağlıklı olanlar ulaşabiliyordu.
Bunların sayısı 10 ilâ 30 milyon arasında ifade ediliyor. Kesin sayıyı bilmek mümkün değil.
Sylviane Diouf’un verdiği bilgiye göre, köleleştirilen “zenci”ler arasında 3-4 milyon kadar da Müslüman vardır.
Avrupa ve Amerika’da hiçbir hak-hukuk tanımadan, üstelik “savaş esiri” olmadıkları halde “insan avı” sonucu yakalanıp köleleştirilen Afrikalıların son derece acımasız, son derece insanlık dışı muamelelere tabi tutuldukları “kölelik sistemi”, “iyi para kazandıran bir iş” olarak yüzyıllarca devam etti.
Bu durum üretimde makineleşme başlayana kadar sürdü. Ne de olsa makine ekmek istemiyor, doğurmuyor, hastalanmıyordu. Daha kârlıydı.
Köle, artık “angarya” gibi görülüyordu. Bu yüzden kurtulma cihetine gidildi.
Fernand Braudel şöyle diyor: “Lafı gevelemeden, Avrupalılar tarafından yapılan zenci köle ticaretinin, Amerika’nın artık bu kölelere acil ihtiyacının kalmadığı bir sırada sona erdiğini kabul edelim.”


Oldu: 1950 öncesi, Türkiye’nin yönetim biçimi “Hürriyetsiz Cumhuriyet”tir! CHP’nin sık sık, “Cumhuriyeti biz kurduk, demokrasiyi biz getirdik” şeklinde övünmesi ise koskocaman bir kandırmacadan ibarettir.
Zaten başka ne yapabilirdiniz ki? Saltanat ve hilafet devam etseydi, Cumhurbaşkanı, Başbakan ve bakan olamayacaktınız! Yani, Cumhuriyeti kuranlar açısından, cumhuriyet bir “mecburi istikamet”ti.
Ancak isimden ibaretti! Ne “kuvvetler ayrılığı” (yasama-yürütme-yargı partiye bağlıydı) prensibi vardı, ne “özgür basın” (o zamanki deyişle “matbuat”) vardı, ne “bağımsız hukuk” vardı, ne “muhalefet” partileri…
Buna bal gibi “diktatörlük” denir! Zaten öyleydi: Her şey birkaç kişinin kontrolünde gidiyordu… Demokratik açıdan gelen gideni aratıyordu!
Öte yandan Osmanlı, Mutlakıyetten Meşrutiyete çoktan geçiş yapmıştı. Anayasa hazırlanmış, Mecelle yürürlüğe girmiş, seçimler yapılmış, parlamentolar açılmıştı. Bu bir süreçti ve sistem, bir benzeri hâlen İngiltere’de bulunan “demokratik monarşi”ye doğru ilerliyordu.
Demokrasi bu gidişin kaçınılmaz şekilde son aşaması olacaktı. Bugünkünden farklı olarak belki devlet başkanlığı makamında padişah oturacak, hilafet devam edecek, tabiatıyla hilafet müessesesinin dünyadaki etkisi de sürecekti.
Saltanatın ve hilafetin kaldırılması bu süreci uzattı. Türkiye 1950 yılına kadar adı konmamış katı bir diktatörlük altında geldi. Yeni devlet, bazıları hilafetin, bazıları saltanatın kaldırılmasından kaynaklanan bir sürü “isyan”la boğuşmak zorunda kaldı. Çünkü hilafet, ülkedeki Müslüman unsurları (Araplar, Arnavutlar, Kürtler, Lazlar, Çerkezler, Abhazlar, vesaireler) bir birine bağlayan manevi bir bağdı. Bu bağın kopması, tespih taneleri gibi savrulmamıza yol açtı. Hâlâ o savrulmanın acılarını yaşıyoruz.
Meşrutiyet döneminde hiç olmazsa çok sayıda siyasi parti ve dernekler mevcuttu. Cumhuriyet döneminde tümü yok edildi. Savaş şartlarından kaynaklanan sansüre rağmen saraya yönelik eleştiriler yapabilen “muhalif” gazeteler, çıkarılan “Takrir-i Sükun Kanunu”na dayanılarak kapatıldı. Çeşitli unsurlar ve fikirler “resmi ideoloji” çerçevesinde o ideolojinin önderliğini yapan “devlet partisi”ne (CHP) cebren bağlandı. Ne matbuat alanında (medya diyelim), ne de Meclis’te muhalefete izin verildi.
Bu denetimsizliğin zaman içinde öyle sakıncaları yaşandı ki, Atatürk bile dayanamadı, kendi eliyle Serbest Cumhuriyet Fırkası’nı kurmak zorunda kaldı.
Ne var ki, buna da tahammül edilmeyecek ve birkaç ay sonra yeni fırkanın kapısına kilit vurulup, diktatörlüğe dönülecekti.
CHP’nin hâkim olduğu yıllarda şehirlerde “Polis Devleti”, köylerde “Jandarma Devleti” vardı… Vatandaşlar “parya” muamelesi görüyor, sırtlarına her türlü “angarya” yükleniyordu…
Millet yokluğun, kıtlığın, yoksulluğun yanında bir de ezansızlıktan dolayı acı çekiyordu… Bu yüzden eline geçen ilk fırsatta (14 Mayıs 1950 genel seçimlerinde) CHP’yi yerle bir etti. Öyle bir sille attı ki, bir daha ayağa kalkamadı, iktidara gelemedi. Bu gidişle de gelemeyecek: Çünkü hâlâ milletin tersine gidiyor.
Tek parti diktatörlüğü 1950’ye kadar kesintisiz devam etti. Demokrasiye bu millet, kısmen de olsa, Demokrat Parti iktidarından sonra kavuştu. Jandarma/ polis ve tahsildar korsunu ancak ondan sonra aştı. “Saygın birey” olduğunu fark etti. Bu yüzden de onca iftiraya rağmen, Başbakan Adnan Menderes’i milletimiz çok sevdi ve tüm seçimlerden galip çıkardı.
Ancak 27 Mayıs (1960) darbesiyle devirdiler. Demokrasiyi getirdiği iddia edilen CHP ise darbeyi ve darbecileri destekledi. CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, 27 Mayıs darbecilerinin başında bulunan Orgeneral Cemil Gürsel’e “Emrinizdeyim” diyerek hulûs çekmekten bile geri durmadı.
“İhtilâl’ın içinde misiniz, dışında mısınız?” diye soran gazeteciye, “İhtilâlin ne içindeyiz ne dışında” diyen de odur… İdam sehpalarından geçirilerek ikram edilen iktidarı içine sindirip teşehhüt miktarı başbakanlığa razı olan da o…
Ama memleketin kalkınmasına, gelişmesine ilişkin bir projesi yoktu, hâlâ da yok. Türkiye’nin en eski partisinin ülke kalkınmasına ilişkin hiçbir projesinin olmaması, uzun iktidar döneminden kalma hiçbir temel yatırımının bulunmaması ne büyük talihsizliktir…
Şimdi bile CHP “yok”luğa oynuyor…Terörü sona erdirmeye ilişkin hiçbir alternatif teklifi yok!.. Hiçbir ekonomik modeli yok!.. Hiçbir alternatif politikası yok!..
Koskoca CHP, marjinal partilerin koluna girmiş, onlarla birlikte bağırıyor, yürüyor, eleştiriyor.
Gerçekten de hem CHP, hem de Türkiye için büyük talihsizlik

Nisan başından beri yollardayım. Özellikle Mart ayı boyunca “Çanakkale Zaferi” üzerine konferanslar verdim. Ağrı’dan Doğu Beyazıt’a, Tekirdağ’dan Rize’ye, Malatya’dan Konya’ya, Amasya’dan Samsun’a, Ankara’dan Kırıkkale’ye kadar pek çok yere gittim…
Ayak izi bırakmadığım il ve ilçe kalmadı. Umarım bu arada “yürek izi” de bırakmışımdır. Çünkü her insan bir yerlere mutlaka ayak izi bırakır. Yürek izi bırakmak ise, sadece bazı insanlara nasip olur. Bu yüzden mutluyum.
Sorulan sorulardan anladım ki, “barış süreci” ve İsrail’in özrü konusunda bazı tereddütler var. Haklı olarak İsrail söz konusu olduğunda, kafalarda soru işaretleri oluşuyor. Zira İsrail, tarihi boyunca nalıncı keseri gibi sürekli kendine yontmuş, her şeyi kullanmış, hiçbir ilke ve kural tanımamış bir devlettir.
Ancak bu kez sert kayaya tosladığını düşünüyorum. Türkiye’nin kararlı ve istikrarlı tutumu uluslararası plâtformda İsrail’i sıkıştırmış, son derece haksız ve hukuksuz Mavi Marmara baskını yüzünden uğradığı itibar kaybı, tutumunu gözden geçirmeye zorlamıştır…
ABD Başkanı Obama da bastırınca, özür dileme noktasına gelmiştir ve Türkiye’nin tüm isteklerini karşılama sözü vermiştir.
Tabii her şeyi uygulama gösterecektir. Yine de gelen özür son derece önemlidir. Zira İsrail İsrail olalı ilk kez özür dilemektedir. İlk kez ABD’yi yanında bulamamıştır. Bu da çok önemlidir: Çünkü Türkiye’nin bölgesel ağırlığına işaret etmektedir.
Bölgede Türkiye’siz var olamayacağını, Türkiye’nin de artık eski Türkiye olmadığını İsrail de nihayet görmüştür. Umarım muhalefet de görür!
Zira muhalefetin Türkiye algısında arızalar var. Türkiye’yi de, bölgeyi de, dünyayı da okumakta zorluk çekiyorlar. Buna bağlı olarak herhangi bir proje geliştiremiyorlar ve alternatif olamıyorlar. Sadece itiraz ediyorlar. Hele de Bahçeli, her şeye “sert tepki” gösterme dışında bir şey yapmıyor. Ölçüsüz “tepki”nin kendi seçmeni üstünde kısa süreli “etki”si olabilir, ancak sonrası hüsrandır.
“Barış süreci” fazla “arıza” vermeden devam ediyor. Arada bazı “çatlak ses”ler çıksa da, tarafların kararlılığı sayesinde bunlar kolayca aşılıyor. Umarım böyle devam eder. Çünkü istismar odakları boş durmuyor. Kanın akmasını isteyenler, kan üzerinden siyaset yapanlarla el ele ortamı bulandırmaya çalışıyorlar. Hassasiyetler kaşınıyor. Bir taraftan Türklere, “Doğu elden gidiyor” derken, diğer taraftan Kürtlere, “haklarınız verilmeyecek” diyorlar. Türkiye’nin kalkınması, zenginleşmesi ve bölgenin önderi olarak belirmesinden rahatsızlık duyan dış güçler de çeşitli argümanlarla sık sık devreye giriyor.
“Akîl Adamlar” projesi işte bu yüzden önemli. Şer güçlerin etkisini kıracak tedbirler bu suretle alınabilirse, hükümetin yükü azalır.
Ayrıca bu, kökleri tarihimizde olan bir müessesedir. Biliyorsunuz her padişahın “akîl adamlar”ı ve onlardan oluşan danışma meclisleri vardı. Çeşitli arızaları belirler, çözüm yolları önerirlerdi. Meselâ meşhur Koçi Bey bunlardan biridir. Padişaha sunduğu raporlarda arızalara dikkat çekmiş, çözüm yolları önermiştir.
İşimiz kolay değil. Çünkü bu iş “halka rağmen” yapılan üstyapı devrimlerine veya “zoraki barış”lara benzemez. Öyle olsaydı işimiz kolaydı: “Ben yaptım oldu” anlayışıyla bir gece içinde hallolurdu. Şimdiye kadar öyle olduğu için, ne devrimler uzun soluklu olabildi, ne de barış... Hiçbiri süreklilik kazanamadı. Umuyorum ki, bu barış kalıcı bir barış olacak. Zira halkla birlikte yapılıyor. Bu zor bir yoldur, ama sağlam bir yoldur.
Kendimizi aşmamız lâzım. Hassasiyetlerimizi ve alınganlıklarımızı öncelemek yerine ittifak noktalarımızı öncelememiz gerekiyor.
İttifak noktamız da tarihimizdir: Çanakkale’de Türk’ün, Kürd’ün, Laz’ın, Çerkez’in, Arnavut’un, Roman’ın aynı amaçlar uğruna savaşıp aynı mezarda ebediyeti yaşadıkları gerçeğini unutmamalıyız.

Sultan I. Ahmed’den sonra padişahlığa getirilen Sultan I. Mustafa hem aşırı sinirli, hem de padişahlığa isteksizdi. 90 gün sonra tahttan indirildi ve Sultan I. Ahmed’in büyük oğlu Osman (Genç Osman lâkabıyla meşhur Sultan II. Osman) atalarının tahtına oturdu.
Henüz 14 yaşını sürüyordu. Çok genç ve çok tecrübesizdi. Tecrübesiz olduğu için de acele ediyor, öteden beri fark ettiği sorunları bir çırpıda çözüp devleti Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki göz kamaştırıcı haline tekrar yükseltmek istiyordu.
Ama önce kendini ispatlaması lâzımdı. “Bıyığını balta kesmez” Yeniçeri Ağalarına (generallerine) kendini ispatlama derdine düştü ve Lehistan Seferi’ne çıktı. Fakat hem rahata alışıp tembelliğe meyleden ordunun isteksizliği, hem de kendi tecrübesizliği sonucunda, istenen başarıyı kazanamadı. İstanbul’a döner dönmez de askerin durumunu ele aldı. Öncelikle maaş defterlerini incelemeye başladı.
Daha ilk bakışta haksız kazancı fark etmekte gecikmedi: Bazı üst rütbeli subaylar hayatta olmayan yeniçerilerin maaşını o hayatta imiş gibi alıp paylaşıyorlardı. Fazladan ödenen paraları derhal kesti. Usulsüzlük yapan subayları cezalandırdı: Kimini taş ocağına gönderdi, kimini kürekçiliğe…  
Bu olay, uygunsuz yoldan gelen paraya alışmış olan subayları Padişah’a karşı öfkelendirdi. Tabii “Haram para yiyemez olduk” diyemiyor, onun yerine “Başarılı subaylar yok ediliyor”, “Şeriat elden gidiyor!” diyorlardı. Bu söylem, bugün “Balyoz”dan ceza alan subayların ve yakınlarının söyleminden farksızdı. Ayrıca “Şeriat elden gidiyor!” çığlıklarının da bugünkü “Laiklik elden gidiyor” çığlıklarından pek farkı yoktu.
Bu arada padişah yeni bir ordu kurma tasavvurunu ilk kez yakınlarına açtı. Hocası Ömer Efendi ile Darüssaade Ağası Süleyman Ağa doğrui düşündüğünü söylediler. Ancak bunun için Padişah’ın Anadolu’ya gidip asker toplaması lazımdı. Bunun da sağlam bir kılıfa ihtiyacı vardı.
Kılıf bulundu: Hacca gideceğini açıkladı. Padişah’la birlikte, koruma amaçlı olarak 500 yeniçeri ve sipahi, ayrıca Sadrazam, Defterdar, Nişancı, Rikab ümerası, Gedikliler, 40 müteferrika ve 40 divan kâtibi da hac kafilesinde yer alacaktı.
Şeyhülislâm Esad Efendi bu projeye şiddetle karşı çıktı. Hac devlete farz değildi. Padişahlar devletin ordularını ve parasını kullanarak hacca gidemezlerdi. Parası varsa kendisi gitmeliydi. Ancak Genç Osman’ın bir orduyu hacca götürüp getirecek kadar parası yoktu. “O zaman yerinde oturup adaletle hükmetsun ki, fitne çıkmasun” dedi Şeyhülislâm, “bu yüzden padişahlara hac lâzım değildur!”
Şeyhülislâm Esad Efendi aynı zamanda Padişah’ın kayınpederiydi, ancak hukuki meseleleri akrabalık ilişkilerine dayandıramazdı. Sultan Genç Osman ise iyice kararlıydı: “Beni kararımdan kimse vaz geçiremez” diyordu.
Bu çıkışı yeniçerileri delirtti. Anadolu ve Mısır’dan asker toplayıp geleceğine ve Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldıracağına iyice inandılar. Yine isyan ettiler: “Ayruk senun padişahluğun bize lazım değildur, biz Sultan Mustafa’yı isteruz!” diyerek, daha önce tahttan indirilen amcası Sultan I. Mustafa’nın saraydaki dairesine yöneldiler. “Evvelen padişahumuz Sultan Mustafa idi, yine odur” diyerek tahta oturttular. Âlimlere de silâh zoruyla “biat” ettirdiler.
Artık iş işten geçmişti. Genç Osman’ı son çare olarak sığındığı, Ağa Kapısı’ndan sille-tokat alıp uyuz bir eşeğe bindirdiler. Yeniçeri Ocağı’nın en üst düzey generallerinin toplantı yaptığı Orta Cami’ye götürdüler. Sonra da öldürdüler.
Sultan Genç Osman olayı, hem politikaya bulaşan ordunun ne hale geldiğini görmek, hem de tarihin zaman zaman nasıl “tekerrür” ettiğini anlamak açısından, tam bir ibret tablosudur.
Dikkat edilirse, Genç Osman’a yapılanlarla Yassıada’da Adnan Menderes’e yapılanlar arasında müthiş bir benzerlik olduğu görülecektir.




Duydunuz mu?.. Başını açtığı için kocasından şiddet gören bir kadının başörtülü avukatı mahkemeden çıkarıldı…
İzleyiciler arasında bile oturamayacağı söylendi…
Duymaz olaydık!..
Başını açtığı için zulüm gören de kadın, örttüğü için dışlanan da…
Bu ne utanç verici bir durum ve “bu ne şiddet bu celâl!”
İşte dört başı mamur bir “kadına şiddet, kadını taciz” durumu daha!..
Üstelik mahkemede…
Ya bir başörtülü sanık karşısına gelirse, o hâkim ne yapacak?..
“Sanık olarak bile başörtünle mahkemede bulunamazsın, defol” mu diyecek?..
Bu ne akıl almaz iştir böyle!
Bazı insanlar ön yargılarından bir türlü kurtulamıyor. Bir türlü makul ve mantıklı olamıyor. Özgürce düşünemiyor. “İsteyen istediğini giysin, bana ne” diyemiyor.
Çünkü bazılarımız aldığımız ideolojik eğitimin kalıpları içinde mahpusuz. Kalıpları kıramıyoruz. “İdeoloji” denen deli gömleğinden ruhumuzu ve yüreğimizi kurtaramıyoruz. Beynimize geçirilmiş kelepçeleri söküp atamıyoruz.
Bu yüzden, Fatih’in 550 küsur sene önce hallettiği “kıyafet” meselesi ayaklarımıza dolaşıyor hâlâ…
Tam da bu yüzden Türkiye, mehter yürüyüşüyle ilerliyor: Üç ileri bir geri…
İnşallah “bu da geçer!”
Ama eminim başka bir şey çıkar karşımıza. İdeolojinin ruhumuza açtığı çukurlarda yine boğuşur dururuz.
Ama siz siz olun bunlara fazla takılmayın…
Hayatta bazı olumsuzluklar hep olacaktır: Siz siz olun hiçbir konuda, olumsuzluklar var diye asla umutsuzluğa düşmeyin.
Her umutsuzluk kertesinde yüreklerinizi yeniden yapılandırıp dirilin!..
Ayrıca hayallerinizi, ufkunuzu ve düşüncelerinizi Türkiye ile sınırlı tutmayın: Daha geniş, daha kapsamlı ve daha dinamik düşünün...
Bugünlere mahsus bazı olumsuzlukları abartıp ufkunuzu da karartmayın: Bilin ve inanın ki bugünler de geçecek.  
Ne başörtüsü baskısı kalacak, ne diğer antidemokratik dayatmalar...
Toplumların “toplum mühendisliği” ile değişmeyeceğini eninde-sonunda herkes öğrenecek: Zaman herkese öğretecek bunu...
Bugün baskıyla toplumu değiştireceklerini, değiştirip kendilerine benzeteceklerini zannedenler o gün geldiğinde yanıldıklarını anlayacaklar.
Şunu görecekler ki, toplum, kendisini zorla değiştirmek isteyenleri ya değiştirip kendine benzetmiş, ya da eline fırsat geçer geçmez tasfiye etmiştir.
Beşer tarihi bunun açık örnekleriyle doludur. En açık ve yakın örnek ise eski parti liderleridir.
Sosyolojik bir realite olarak şundan emin olalım ki, bazı sıkıntılar yüzünden, kimlik ve kişilik sahibi hiç kimse, inançlarını feda etmez...
Kimlik ve kişilik sahibi hiç kimse, baskıyla düşüncelerini değiştirmez…
Kimlik ve kişilik sahibi hiç kimse, inandığı gibi yaşamaktan vazgeçmez…
Kimlik ve kişilik sahibi hiç kimse, baskılara boyun eğmez.
Herkes şunu iyi bilsin ki, Nemrut ateşinin bile yakamadığı Hazret-i İbrahim sabrı, “inanan insan” sabrıdır ve tarih imanlı ve kararlı insanların zafer destanıdır!
Hazret-i Yusuf kuyudan nasıl kurtulduysa...
Hazret-i Yunus balığın karnından nasıl kurtulduysa...
Hazret-i Musa Firavundan nasıl kurtulduysa...
Hazret-i Peygamber (hepsine selam olsun) Ebucehil’den nasıl kurtulduysa...
Mazlum milletlerle fertler her türlü baskı ve şiddetten öyle kurtulacaktır!
Selam olsun!



Kendinize hiç sordunuz mu:
Yıllarca iktidardayız, ama acaba hayalimizdeki Türkiye’yi kurabildik mi?..
Evet, Türkiye ekonomik olarak gelişiyor… Milli gelir artıyor… Dindarı, dinsizi bundan nasibini alıyor, zenginleşiyoruz… Ama dostlarım, kültürel zemin kayıyor, “dindarlar” salt siyaset ve “ticaret” konuşuyor…
Başbakan ölesiye çalışıp Türkiye’yi ekonomik olarak geliştirirken, “dindar mütefekkir”ler kültürel bir altyapı oluşturmalıydı…
O zeminde, geleceğin Türkiye’sini her alanda ve her anlamda taşıyacak fikir/kültür adamları yetiştirilmeliydi.
Oysa popüler kültüre eklemlendik, savrulup gidiyoruz!
Dindarlar tarafından “hizmet” mülâhazasıyla kurulan televizyonlar, gazeteler, radyolar günlük siyaset sarmalında tükeniyor. Özellikle televizyonlarımızı magazin programları götürüyor.
Bizim de tutkumuz futbol (spor değil, dindarlar spor yapmayı sevmez) ve giyim-kuşam: Yani moda…
Güzellik merkezleri, zayıflama kürleri, manikür-pedikür (dindar erkeklerin de bu işe fena dadandığını duydum), marka sohbetleri, araba modelleri…
Kısacası dostlarım, dinsiz ne konuşuyorsa, dindar onu konuşuyor. Laik nasıl yaşıyorsa, dindar öyle yaşıyor…
Yani, “ehl-i dünya”nın dünyasını dolduran ıvır-zıvır bizim de dünyamızı doldurmuş durumda: Tefekküre, tezekküre, şefkate, infaka dünyamızda yer kalmadı!
“Sonradan görmelik” de cabası: Sonradan görme “görgüsüz”lerin kurduğu sitelerde “üstü kaval altı şişane” tanımlamasına uygun kıyafetleriyle “bizimkiler” zenginlik kusuyor!
Eskiden “himmetimiz milletimiz”di! Himmetimiz milletimiz olduğu için de her birimiz tek başımıza bir millettik! Sonra himmetimizi ve gayretimizi kendimize yönelttik. Dünyevi ihtiraslarımızda ahretimizi tüketiyoruz!
Eskiden fikir, kültür, medeniyet, sanat, estetik, kitap konuşurduk. Artık bunların semtine uğrayan yok. Açıkça söylemek gerekirse, “dindar iktidar” dindarlara çok pahalıya patladı! Dâvâmızı kemiriyoruz!
Asıl “imtihan”ımız “iktidarımız”la başladı: Bu dindarın servetle, şöhretle, güçle, iktidarla imtihanıdır!
Bir bakıma “ateşle imtihan!”
Daha öncesinde “baskıyla imtihan” edildik. Kıyafetimiz horlandı, inancımız aşağılandı, kutsallarımız hırpalandı; “mürteci” damgasıyla damgalandık, selamı bile fısıltıya gömerek verdik yıllarca, yıllarca itilip kakıldık, “tu kaka” muamelesi gördük!
Sabrımızla aştık o devirleri, sebatımızla geçtik o Sırat Köprüleri’ni, başarıyla verdik “sabır” imtihanımızı… Bu yüzünden mükâfatlandırılıp bu günlere eriştirildik!
Asıl korkma zamanı şimdi: Şımarmaktan, gururlanmaktan, “Biz neymişiz be abi” havasına kapılmaktan ve bir zamanlar bize yapılanları başkalarına yapmaktan korkmalıyız!..
“Artık güç bende, intikam saati geldi!..” sendromu içinde, vaktiyle bize gadir edenlere gadretmekten korkmalıyız!..
“İktidar bizde” kabarmasıyla sağa-sola çatmaktan korkmalıyız!
Kısacası dostlarım, bu kez servetle, şöhretle, güçle, iktidarla sınandığımızı unutup, sınavı kaybetmekten, bir “eksen kayması”na uğramaktan korkmalıyız!
Bu eksen kaymasında Türkiye’yi yönetenlerin suçu-günahı yok; suç ve günah bizim: Yani kültür ve fikir adamlarının!

Peşinen haber vereyim dedim, o kırmızı mumla aradığınız “âkil adam”lardan biri değilim… Ortada isimleri dolaşan “âkil adamlar”dan da memlekete-millete hayır geleceğine inanmıyorum!
Neden derseniz, bana fazla “akıllı” geliyor. Akıllılar ince hesap yaparlar; düzene-nizama harfiyen uyarlar; statükonun içinde kalmak için büyük bir hassasiyet gösterirler. O kadar ince eleyip sık dokurlar ki, ortaya hiçbir yenilik koyamazlar.
Türkiye’nin bence asıl ihtiyacı “deli”dir! Statükonun dışına çıkıp yapılamayanı yapmak için, “birazcık deli” olmak gerekiyor!
Sayın Başbakan “birazcık deli” olmasaydı, İsrail’e meydan okuyabilir, “çılgın proje”leri arka arkaya hayata geçirebilir, bir taraftan şehit cenazesi kaldırırken, öbür taraftan Apo ile görüşmeler yapmayı göze alabilir miydi?
Zaten Karadenizli olmak “birazcık deli” olmak anlamındadır! Bu bakımdan bendeniz de “birazcık deli”yim!
Yine de tarihteki-bakmayın Sultan İbrahim’in adının çıkmasına-“en deli deli” meşhur Yenişehirli Deli Hüseyin Paşa’dır (bir lâkabı da “Gâzi”dir)…
Sultan Dördüncü Murad devrinin komutan ve yöneticilerindendi. Kaptan-ı Deryalık yapmasının yanı sıra, Bağdat, Mısır ve Bosna valiliklerinde bulundu. Serdar olarak Girit’in alınmasında büyük emeği geçti. İlginç bir yükseliş hikâyesi var…
Bir gün, İran Şahı’ndan Padişah’a armağan olarak bir yay gelir. O kadar serttir ki, kurmak neredeyse imkânsızdır. İran Şahı “Osmanlı’da bu yayı kuracak babayiğit yok” mesajı vermektedir.
Padişah yayı getiren elçileri istirahata gönderdikten sonra, yayı kuracak babayiğidi aramaya başlar. Denemeler yapılır, ama nafile. Kimse yayı kuramaz. Padişah Yeniçeri Ağasına yayı teslim eder ve askerler arasında birini bulmasını emredir…
Fakat aranan bir türlü bulunamaz. Yeniçeri Ağası umutsuzluğa kapılır. Yayı ocağın üstüne asıp dışarı çıkar.
O sırada odaya lâkabı “deli” olan Hüseyin isimli oduncu girer. On sekizinde, gürbüz bir delikanlıdır. Ocağı yakmaya gelmiştir. Ocağın üstüne asılı yayı görünce alır. Bir hamlede kurar. Sonra çözer, tekrar kurar. Ayak sesleri duyunca da korkar, yayı kurulu halde yerine asar, dışarı kaçar.
Gelen Yeniçeri Ağasıdır. Ağa, İran Şahı’nın gönderdiği yayın kurulu olduğunu hemen fark eder ve kimin kurduğunu araştırır. Bulmakta da gecikmez. Deli Hüseyin’i karşısına alıp sorguladıktan sonra, birkaç kez yayı kurdurup çözdürür. Ardından alır Padişah’a götürür.
Hünerini bir de Padişah’ın huzurunda gösterir Deli Hüseyin. Yayı kurup çözer, kurup çözer. Sultan IV. Murad, gözlerine inanamaz, Deli Hüseyin’i kucaklamamak için kendini zor tutar: “Berhudar ol!” demekle yetinir.
İran elçileri çağrılır: “Şah’ınızın bize gönderdiği yayı fazla çürük bulduk. Doğrusu, Acem pehlivanlarının bu yayı kurup çözmekle nasıl övündüklerine şaştık! O işi bizim iç oğlanları yapıyor.”
İran Elçisi şaşkınlıktan neredeyse devrilecektir: “Aman Hünkârım, bu mümkün değil!” diye kekeler elçibaşı...
Deli Hüseyin’i huzura çağırırlar. Sultan Murad, Deli Hüseyin’e döner: “Al şu Acem yayını, kur ve çöz ki, namın yürüsün!”
Deli Hüseyin kolaylıkla yayı kurup çözer. Son defa bütün kuvvetiyle kirişe asılınca, yay ortadan ikiye bölünür. Götürür, parçaları elçibaşının önüne bırakır: “Bu yay fazla çürükmüş” der, “Acem Şahı, Osmanlı’nın gücünü denemek istiyorsa, yayın daha sertini, daha sağlamını göndersin!”
İran Elçileri başları önlerinde huzurdan çıkarken, Padişah, Deli Hüseyin’i alnından öper, onun yeniçeri ocağına yazılmasını emreder. Ve Deli Hüseyin, “Deli Hüseyin Paşa” olarak tarihe geçer.
Ne dersiniz; eksiğimiz “deli cesareti” olmasın?..
Bence Türkiye’nin “âkil adam”lardan çok, gözünü budaktan, sözünü dudaktan sakınmayan “deliler”e ihtiyacı var!

Büyüme çağında en çok duyduğumuz kelimelerden biri “akıl”dır: “Akıllı ol!”
Ardından “dengeli ol” çağrısı yaparlar. Sonra da her adımımızı hesaplı-kitaplı atmamızı öğütlerler: “Adımlarına dikkat et!”
“Statüko insanı” böyle yetişir. Ne var ki, tarihte iz bırakan isimler, statükonun dışına çıkan isimlerdir…
Statükonun dışına çıkana da, hiç lamı cimi yok, “deli” derler! Peygamber-i Âlişan Efendimiz’e bile böyle dememişler miydi?
Çünkü dönemin alışkanlıklarının, inançlarının, moda deyişle “kırmızı çizgi”lerinin dışına çıkmıştı. Tek başına bayrak açmış, büyük bir kitleyi karşısına almış, “Yürüdüğünüz yol yanlış, benimle gelin” demişti…
Değişimi göze alamayanlar, rutinin dışına çıkamayanlar, değişip yenileşmekten korkanlar “deli” damgasını vurup ondan kurtulmak istediler.
Aynı hal ne ilginçtir ki, Bediüzzaman Said Nursi hazretlerinin de başına geldi…
“Medresetüzzehra” adıyla Van’da kurmak istediği “Doğu Üniversitesi”ni anlatmak üzere gittiği Padişah, onu dinlemedi. Susturmak için de bir kese altın gönderdi. Reddedince “Padişah ihsanını reddeden delidir” denilerek akıl hastanesine gönderildi. Müşahade altına alındı. Onu muayene eden doktor, “Sizi buraya gönderenler gelsin” diyerek serbest bıraktı.
Cumhuriyet döneminde de durum aynıydı: Milletvekilliği teklifini reddetti. Vaizlik teklifini elinin tersiyle geri çevirdi. Küçücük makamlar için binlerce insanın takla attığı bir devirde “Tüm dünyasını bir bohçaya sığdıran adam” olarak kalmayı yeğledi.
Rahat yaşamak varken zulme, baskıya razı oldu. Yine “deli” deyip Barla’ya sürdüler… Yok edeceklerdi, ama yokluk içinde var olmayı başardı.
Aslına bakarsanız meşhur filozof Romen Diyojen de bir “deli”ydi: Bir eli yağda, bir eli balda yaşamak varken hepsini reddetmiş, fıçının içinde yaşamayı yeğlemişti.
Bir gün ziyaretine gelip bir ihtiyacı olup olmadığını soran Büyük İskender’e, “Gölge etme başka ihsan istemez” deyiverdi…
Hâlbuki akıllılar, İskender’in gölgesini olsun görebilmek için günlerce kuyrukta bekliyorlardı. Belli ki Diyojen, müseccel bir “deli”ydi!
Edison’a da “deli” damgası vuruldu: Herkes gibi çalışıp kazanacağına, servetine servet katacağına ahırdan bozma bir laboratuvara kapanmış, gerçekleşmeyecek bir hayalin arkasına takılmıştı…
Güneşten bir parça alıp cam fanusa koyacak (ampulü başka nasıl tarif etsin), herkes onunla aydınlanacaktı. Hâlbuki yağ olmadan fitil olmadan ışık olmazdı. Bu gerçeği çocuklar dahi bilirken, Edison’un bilmemesi aklın alacağı şey değildi: Belli ki adam “deli”ydi!
Mahallenin “âkil adam”ları sık sık toplanıp Edison’u irşada giderlerdi: “Yağ olmadan, fitil olmadan ışık olmaz. Kendini boş yere telef ediyorsun.”
Çünkü “âkil adam”lar sadece gördüklerine inanıyor, başka türlüsünün olabileceğine ihtimal dahi vermiyorlardı. Onlara göre ışığın kaynağı çoktan bulunmuştu: Lamba. Yüzyıllardan beri o kaynaktan yararlanılıyordu. Bunun ötesini düşünmek, başka ışık kaynakları bulmaya çalışmak “delilik”ti.
Tarihsel örnekleri çoğaltmak, hatta keyfine bakabilecekken İstanbul’u fethetme çilesini göze alan Fatih Sultan Mehmed’i, Hilâfet yolunda, Büyük İskender’in geçemediği tehlikeli Sina Çölü’nü, ölüm pahasına geçen Yavuz Sultan Selim’i ve daha nicelerini bu listeye eklemek mümkün…
Sonuç şu: Akıllı düşünene kadar deli köprüyü geçer!
Türkiye’nin, kırmızı çizgilerin dışına çıkabilecek bu türden “deli”lere ihtiyacı var!
 

“Âkîl adamlar” projesi tarihimizden kopuk bir proje değil. Ama tarihin “Âkîl adamlar”ı da bugünküler gibi değil.
Padişahlara akıl verenlerin en meşhurlarından biri Koçi Bey’dir ki, Arnavut asıllıdır. Küçük yaşta devşirilip İstanbul’a getirilmiş, Enderun’da eğitilmiş, onyedinci yüzyılın yönetim bilimcisi ve uygulayıcısı olmuştur.
Sultan I. Ahmed’den (Sultan Ahmed Camii’ni yaptıran hayırsever Padişah) sonra tahta çıkan Sultan I. Mustafa, Sultan II. Osman ve Bağdat Fâtihi, Sahib-î-Kıran Gazi Sultan IV. Murad Han’a kadar pek çok padişaha akıl hocalığı yapmış, bir anlamda “âkîl adam” olmuştur.
Özellikle Sultan İbrahim’e ve Sultan IV. Murad’a “sırdaş”lık yapmıştır.
Enderun’da (Siyaset ve Diplomat Okulu) eğitildiği için bilgisi ve görgüsü son derece geniştir. Ayrıca çeşitli devlet görevlerinde pratik yapmış, gözlemlerde bulunmuştur. Hasoda’ya alındıktan sonra da padişahlara “yakın danışman” olarak deneyimlerini arttırmış, herkesin sevgisini, güvenini ve saygısını kazanmıştır.
İşte bu birikimleriyle, Koçi Bey, “âkîl adam” olmuştur.
Yazdığı eserlerden anlaşıldığı kadarıyla Koçi Bey, Osmanlı toplumu ve devlet kurumları hakkında son derece geniş ve son derece derin bir bilgiye sahiptir. Aynı zamanda bilgiyi analiz edip mevcut duruma uyarlayabilme yeteneği de vardır.
Şuradan bellidir ki, devletin aksayan yönlerine işaret etmekle kalmıyor, alternatif çözümler de önerebiliyor.
Çok da mütevazıdır…
Enaniyetten (benlik ve bencillikten) öyle bir arınma arınmıştı ki, Sultan I. Ahmed’e sunduğu raporda, fikirlerin kendisine ait olduğunun bilinmesini istemiyor, “kendi fikirleriymiş gibi” uygulamasını öneriyor. Hatta okuyup hazmettikten sonra, raporun yakılmasını istirham ediyor (iyi ki Padişah o raporu yakmadı, yoksa “Âkîl adam” portresini nasıl çizebilirdik?)
Koçi Bey, raporunun başında Osmanlı’nın en parlak devirlerini tasvir ediyor ve bunun sebeplerini sıralıyor…
Ardından mevcut düzene gelip acımasızca ve pervasızca eleştiriyor…
Ona göre “kanun-i kadim” bozulmuş, işler şirazesinden çıkmış, kurumlar laçkalaşmış, dalkavukların sayısı artmış, rüşvet çoğalıp yaygınlaşmıştır…
Bu eleştirilerden sonra, önerilerini sıralıyor:
Padişah devlet ve toplum işleriyle bizzat ilgilenmeli;
Tımar ve kul sistemlerinin tavizsiz uygulanmasını sağlamalı;
Başarılı devlet görevlilerini sık sık değiştirmemeli;
Tüm toplumda yaşayan farklı milliyet ve inanç sahiplerinin dengeli beraberliği sağlanmalı…
Gerekçeleri de oldukça sağlamdır:
“Üst düzey yöneticilerin sık sık değiştirilmesi, onları itaatkâr hâle getirir, bu da onları doğruyu yapma azminden ve adaletten uzaklaştırıp, makam korkusuyla dalkavuklaştırır. Dalkavuktan vatana-millete hayır gelmez...” diyor.
Kısacası Koçi Bey, devlet kurumlarının yeniden tanziminden toprak rejimine, devlet hazinesinden ticaret hayatına, bürokrasiden eğitime kadar pek çok konuda, dönemin şartlarına göre son derece gerçekçi ve kalıcı reçeteler yazıp dönemin padişahlarına sundu…
İlginçtir: Bunu yaparken ne mevki ve makamını kaybetmekten korktu, ne kellesinin alınması ihtimalinden endişeye düştü (Osmanlı padişahlarına “diktatör” diyenler, bu duruma göre ithamlarını bir kez daha gözden geçirmelidirler).
Mevcut durumla bu örneği karşılaştırdığınızda, ne görüyorsunuz?.




“Ehl-i dünya” dediklerimiz, “dindar iktidar hayatımıza müdahale edecek” diye endişelenirken, “iktidar”ın getirdiği imkânlar sebebiyle, kendi hayatımızı değiştirdik…
“İnandığımız gibi yaşama” azmimizi yitirdik!
İktidar Türkiye’yi kalkındırıyor, demokratikleştiriyor, hukuk zeminine oturtuyor; belediyelerimiz şehirleri temizliyor, güzelleştiriyor, yeşillendiriyor; TOKİ başarılı çalışmalarıyla yeni dünyalar inşa ediyor, THY sürekli büyüyor, kazanıyor; asker kışlaya döndü; YÖK ideolojik yaklaşımlardan sıyrılıp yasal çerçevesine oturdu; çeteler temizleniyor, darbe süreci kapandı, YARSAV siyasetle değil hukukla meşgul…
Bunlar çok güzel, ama öte yandan imanlı insanımızda bir başıboşluk, bir başıbozukluk bir umursamazlık, bir derin yozlaşmadır gidiyor! Maddeten zenginleşirken, mânen fakirleşiyoruz.
On yıl kadar önce iktidara geldik, ama hâlâ kültür ve medeniyete ilişkin projelerimiz hayata geçirilemedi, hayallerimizdeki Türkiye kurulamadı. Kültür temellerimize dönemedik. Ayasofya’yı bile açamadık. Hatta “Ruhban Okulu” kadar olsun tartışamadık.
“Ehl-i dünya” televizyonlarla “reyting” yarışına giren “bizden” televizyonları geçtik, TRT’de bile kültür programı mumla aranıyor! (Dursun Gürlek ve Resul Tosun dostlarımla, TRT Anadolu kanalında, Pazar akşamları saat 22. 45’te ‘Muhabbet Meclisi” adıyla bir süredir kültür programları yapmaya çalışıyoruz).
Hani “bizden” belediyeler sürekli kültür programlarıyla halkı bilinçlendireceklerdi ya, bazılarını istisna tutarsak, belediyelerin çoğunda uzun zamandan beri sazlı-sözlü programlar icra ediliyor. Bir kültür programına on eğlence programı düşüyor: Ramazanda bile çalgı-çengi gırla gidiyor!
Hesap, “Aman ‘dinci’ demesinler” hesabı!.. Hedeflerimizin çoğunu bu hesaba kurban ediyoruz!
Hatırlayalım ki, eskiden dindarlar farklıydı… Giyim kuşamlarından tutun, her türlü davranışlarına kadar “fark”ı “fark” ederdik…
Şimdi farksızız… Önce kıyafette farksızlaştık, sonra hâl ve harekette… Sakal “kirli”ye döndü, bıyıklar kırpıldı, saçlar jölelendi, tırnaklar manikürlendi…
“Onlar gibi görünme” hastalığı, sonunda bizi “onlar”a benzetti…
Mevlana Hazretleri bir kez daha haklı çıktı: İnandığınız gibi yaşamazsanız, yaşadığınız gibi inanırsınız.
Artık bu süreçteyiz… “Fark”ımız siyasete münhasır kaldı. Dindarlar tarafından vaktiyle “hizmet” mülâhazasıyla kurulan televizyonlar, gazeteler, radyolar bile siyaset farkından öte bir “fark” ortaya koyamıyorlar.
“Ebediyet” yazanlar, “edebiyat” konuşanlar, “kitap-kültür” konularına girenler, üvey evlât muamelesi görüyor!
“Halk böyle istiyor”muş… Yapmayın: Halk bazen yanlış şeyler de ister, ama siz doğrusunu vermelisiniz! “Doğru insan” olmanın başka yolu yok.
Kaldı ki, bazıları kendi tercihini “halkın arzusu” gibi sunabilir!
Bendeniz izninizle buna “itiraz ediyorum” efendim! Halka doğru olanın verilmesi gerektiğine inanıyorum. Sahi, ben bir “gerici” miyim yoksa? Neden bu konuda kelaynaklar gibi yalnızlaştığımı düşünüyorum?
“Dinci” demesinler diye eğilip bükülenleri izlemekten yoruldum. Oysa eskiden “dinciyim” diye bağıranlara itiraz eder, “leblebici gibi oluyor, dindarlık neyinize yetmiyor?” derdim. Artık diyemiyorum: Çünkü “dinciyim” diyen kalmadı, “dindarım” diyen de... Sanki “dindar” olmak utanılacak bir şey!
Biz inandığımız gibi düşünür, düşündüğümüz gibi davranırdık; hâlâ aynı düşünsek bile “ötekiler” gibi davranıyor, onlar gibi yaşıyoruz.
Sanki meşruiyet mührü “ötekiler”de…
Peki, Allah’ın çizdiği “meşruiyet sınırları” ne olacak?


Boşanmalar artıyor… Doğumlar azalıyor… Aile bağları git gide zayıflıyor… Sık sık aile faciaları yaşanıyor… Bu manzara karşısında, “Uyan Türkiye” diye bağırmamak için kendimi zor tutuyorum!
Bunlara karşın biz anne ve baba olarak ne yapıyoruz? Hemen hemen hiçbir şey! Zaten çocuklarımıza ayıracak pek vaktimiz de yok… Her günümüz koşturmaca, her gecemiz televizyon: Gecelerimizi televizyon başında yitire yitire, ailemizi yitirmeye başladık, farkında değiliz. Ailemizi yitirmesek bile, her gece, geleneklerimizden, göreneklerimizden bir şeyler yitiriyoruz…
Hepimiz bir şekilde sanallaştık: Televizyon dizilerinde yaşananları (Milliyet’in haberine göre, Suudi Arabistan hükümeti “aileyi koruma” adına Türk dizilerini yasaklama kararı aldı) hayata geçirmeye çalışmaktan, kendi gerçeğimizi yaşamaya sıra gelmiyor.
Evlerimiz televizyon stüdyosu değil, hayatımızın her yerinde kamera yok, ancak beynimiz kamera dolu; kendimizi zumluyor, pek de farkında olmadan, rol kesiyoruz: Yaşamak yerine rol yapmak, ne vahim bir tecelli!..
Bunun faturası ağır: Suç oranlarında, boşanmalarda, intiharlarda ve uyuşturucuda büyük artış var! Şehirlerimiz gaspçıdan, çeteciden, soyguncudan geçilmiyor. Yani “Rüzgâr eken fırtına biçer” atasözü boşuna söylenmemiş.
Rüzgâr ektik, soygun, vurgun, rüşvet, kapkaç, gasp, boşanma, uyuşturucu, intihar fırtınaları biçiyoruz!
Bir memleketin sivil-asker aydınları “çetecilik”ten (Ergenekon) hüküm giyiyor ya da “darbeye teşebbüs”ten yargılanıyorsa…
Bir memlekette Genelkurmay Başkanlığı veya kuvvet komutanlığı yapmış generaller darbecilikten “tutuklu” bulunuyorsa…
Bir ülkede, “Laikliği koruyup kollama”yı kendine görev addettiğini söyleyen medya patronları ile tanınmış bazı iş adamları kendi bankalarını hortumluyor, birisi, bir kalemde dokuz milyar dolarımızı götürüyorsa…
Bir ülkede “sanatçı”lar evlenip boşanmaktan ve sözde “âşık” olmaktan fırsat bulup şarkılarını besteleyemiyor da, yabancı şarkıcıların melodisini çalıyorsa…
“Oyuncu”larımız, uyuşturucu bulundurma, içme ve satma suçundan grup halinde gözaltına alınıyorsa…
Üstüne üstlük, bir de din başta olmak üzere moral değerler ideolojik nedenlerden dolayı sürekli saldırıya uğruyor, insanların imanıyla, vicdanıyla, yüreğiyle ve kılık kıyafetiyle oynanıyorsa…
Ve sayısız âbideleriyle “âbide insanları” olan bir ülke, kendini hâlâ dizi filmlerle, şiş kebap ve lokumla tanıtıyorsa, “düzgün insan” zor yetişir. “Üzüm üzüme baka baka kararır” derler, “iyi örnek” kıtlığında, gençlerimiz, “kara insan”lara bakarak kararıyor!
Başta televizyon kanalları olmak üzere,  neredeyse her şey, gençleri “kötü” olmaya özendiriyor… Televizyonlar mafya dizilerinden geçilmiyor. Her gece onlarca insan katlediliyor. Onlarca şiddet sahnesi gösteriliyor… Toplumun “sapma” saydığı “cinsel tercih”ler “normalmiş gibi” sunuluyor… Çıtımız çıkmıyor…
Televizyon dizileri dini, millî, tarihi ve ahlakî değerlerimizin üstünde tepiniyor, milli mefahirimiz zir u zeber ediliyor, televizyon yarışmaları gençleri “çalışmadan kazanma”ya yöneltiyor, sözde okul hayatını anlatan diziler ders çalışmayı “angarya”, başıboşluğu “hayatın gerçeği” olarak sunuyor…
Kısacası, geleneksel aile yapımızın yüreğini çatlatacak envai çeşit “oyun” tezgâhlanıyor…
Unutmayalım ki, bu toplumu ayakta tutan şey, aile yapımızdır. O bozulursa, her şey çözülür, nesiller kaybederiz!
Yıllar önce Prof. Gaston Jezz, “Türk milletinin elinden aile nizamını alırsanız, geriye hiçbir şey kalmaz” demişti.
Aile yapımıza dadanmaları bundandır: Aile nizamımızı elimizden alarak, ellerimiz böğrümüzde bırakmaya çalışıyorlar. Bu tehdit karşısında sadece Başbakan bağırıyor, uyarıyor; yalnızca o dertli gibi…
Ekilen rüzgâr, bir süre sonra toplumsal fırtınaya dönüşünce, biz de feryada katılacağız, ama korkarım iş işten geçmiş olacak.




Başlığa çektiğim soruya hemen cevap vereyim: Hülya Avşar…
Evet böyle…
Bir araştırma kurumunun (MediaCat-Ipsos) 12 ili kapsayan araştırmasına göre, Türk kadınlarının birinci rolmodeli (örneği) Hülya Avşar…
İkincisi: Sibel Can…
Üçüncüsü: Seda Sayan…
Dördüncüsü: Hadise.
Merak etmeyin: “Kılavuzu karga olanın” diye başlayan o sert atasözünü kullanmayacağım; sadece “ört ki ölem” diyeceğim!
Başka ne denebilir ki?
Hadi hayırlı olsun!
•
Defalarca yazdım, ama Fransız gezgin ve yazar Brayer’i bir kez daha hatırlamanın şimdi tam sırasıdır…
1800’lerde Osmanlı Devleti’ni gezen ve İstanbul’da uzun süre kalan Fransız gezgin Brayer, şöyle diyor:
“Osmanlılar Peygamber Hazret-i Muhammed’e hayrandır… Hayatlarını O’na göre düzenlemeye çalışırlar, sadece O’nu örnek alır ve sadece O’nu taklit ederler.”
İyi ki bu araştırmayı görecek kadar yaşamadı, eğer yaşasaydı mutlaka kahrından ölürdü. “Ört ki ölem” demem de bu deme zaten…
Türk kadınının en büyük önderi, Hülya Avşar!..
Varın gerisini siz tahmin edin.
•
“Ya erkekler” diyeceksiniz?
Aynı yürekler acısı durum, erkekler cephesinde de sürüyor…
Erkeklerin birinci rolmodeli, Acun Ilıcalı…
İkincisi: Recep Tayyip Erdoğan…
Üçüncüsü: Orhan Gencebay…
Dördüncüsü: Kıvanç Tatlıtuğ…
Şu meşhur “Kurtlar Vadisi”nin tek mermi ile bir düzine insan öldüren, ama kimseye hesap vermeyen “muhteşem kabadayı” Polat Alemdar (Necati Şaşmaz) bile sıralamaya girmiş…
Recep Tayyip Erdoğan vaziyeti biraz kurtarıyor, ama onca çabasına rağmen ancak ikinci sırayı alabilmiş (yüzde 23)…
Buna da şükür: Kemal Kılıçdaroğlu gibi yüzde 03’de de kalabilirdi…
Bu ülkede her şey mümkün…
Yabancılardan yarışma formatı satın alıp ufak tefek değişikliklerle Türkiye’ye uyarlamaktan başka bir marifeti/ mahareti olmayan Acun Ilıcalı erkeklerde birinci…
Yıllardır onun yarışmalarında jüri üyeliği yapmaktan başka bir şey üretmeyen Hülya Avşar da kadınlarda birinci…
Biri kadınların rol modeli, diğeri erkeklerin…
Kadınlar Hülya Avşar gibi, erkekler Acun Ilıcalı gibi olmak istiyor…
Belli ki her şeyi televizyon belirliyor…
Yine de çok şükür: Pekalâ Zekeriya Beyaz ya da Banu Alkan da çıkabilirdi!
Televizyona esir edilmiş insan yapısından başka ne beklenir?

“Gör öz hâlini vü çekme gam-i mâzî vü müstakbel,
“Ki hâlâ mevsim-i gül-geşt ü devr-i câm-i sahbâdır…
“Seher gül-zâre gir bi’llah bu mevsimlerde vü her dem,
“Temâşâ kıl ki dîvânında gülün hoş temâşâdır.
“Açıldı gonca tûmârı vü ma’lum oldu mazmûnu,
“Budur kim fevt kılman mevsim-i gül câm-i gül-gûnu.”
Ah Fuzuli! Sen her defasında baharı fark etmiş ve mısralara dökmüşken, biz kendimizi bile fark etmekten âciz kaldık…
Daha da zoru ve tuhafı seni anlayamaz hale getirildik. Dilimizde sen olunca, çaresiz elimizde sözlük olmak zorunda… Yine de seni çözdüğümüz söylenemez. Zira seni çözebilmek, yüreğini okuyabilmeye bağlı: Sen okunamaz değilsin, biz okuyamaz olmuşuz, bağışla!
Seni okuyamaz olan ne hayatı okuyabilir, ne baharı… Sanırım bu yüzden biz bahardan bile kaçmaya başladık: Ne büyük talihsizlik!
Bahardan (lâleden, gülden, güzelliklerden) kaçtıkça yeknesaklaştık: Siyasetin değişmez gündemine saplandık: Hayatımız tek konu ekseninde geçiyor.
Ama bendeniz artık bıktım, siyasetin değişmez gündeminden…
Artık sıkıldım televizyon kanallarının ve gazetelerin “haber” adı altında dayattıkları olumsuzluklardan…
Ergenekon ve darbe gevezeliklerinden artık yoruldum…
Muhalefet-iktidar kapışmasından fena halde gına geldi…
Yazarların kendi aralarında kapışmalarından usandım…
Bunlara saplandığımız ölçüde, dünyaya gönderiliş gayemizden uzaklaştığımızı görüyor ve daha beter sıkılıyorum.
Bugün izninizle, gündeme ilişkin tüm dayatmaları reddedip, “hayatın gündemi”ne kaçmak istiyorum.
Hayatın gündemi bahar…
Pek kimsenin fark etmediği, algılamadığı, “rutin”den sayıp üzerinde düşünmediği en güzelleme…
Nisan ayını ortalıyoruz neredeyse. İstanbul köşe-bucak “lâlezar”… Hayatımızı biraz olsun renklendirmek için İstanbul’a (ve başka şehirlerimize) milyonlarca lâle dikildi…
Sadece İstanbul’a yaklaşık 15 milyon lâle… Bu durumda kişi başına bir lâle düşüyor, ama kendi lâlesini koklamaya giden insan sayısı çok sınırlı. Çoğumuz güzelliklere yürek kapılarımızı kapatmış, kendi çoraklığımızı beslemeye başlamışız.
Oysa Nisan’ı ıskalamamak lâzım: Nisan, hayatımıza renk katan güzelliklerin (ağaçların, çiçeklerin, güllerin) canlanma ayıdır! Bu yüzden ona sizin de adınıza “merhaba” demek istiyorum; “Merhaba Nisan”, “Marhaba lale” ve “merhaba bahar!”
Baharı fark etmemek, bana Allah’ın nimetlerini dikkate almamak gibi bir “cürüm” hissi veriyor.
Düşünün: Kudret eliyle Allah, baharı “mevsim” denen vazoya koyup bize sunuyor. Bu vazonun içinde nefis kokulu güller, lâleler, rengârenk çiçekler var. Ama biz sırtımızı o güzellemeye dönüp televizyon seyrediyoruz… Eskiler buna “küfran-ı nimet” (Allah’ın ikramlarını inkâr) derlerdi.
Hayatı fark etmeden, hayatın içindeki değişimleri (örneğin sonbaharın ilkbahara dönüşmesini) algılamadan yaşamak, bir nevi “küfran-ı nimet”tir!
Oysa insan “şükran-ı nimet” içinde yaşarsa, kulluğunun farkında olarak yaşamış olur.
Hadi hep birlikte Nisan’ı (lâleleri ve baharı) yaşayalım!



Köln’den Fatma Ayşe soruyor: “Osmanlı halkı cahildi, okuma-yazma oranı çok düşüktü, Harf İnkılâbıyla bu durum değişti diyorlar, doğru mu?”
Önce şunu söyleyeyim ki, okuma yazma bilmemek başka, “cahil” olmak başkadır. Ülkemizde nice okuma-yazma bilmez “ârif”lerle nice “profesör” titri taşıyan “cahil”ler var. Efendimiz’in de “ümmi” olduğunu unutmayalım.
İkincisi: Her dönem kendi şartlarıyla değerlendirilir. Devletler aynı dönemin devletleriyle karşılaştırılır. Kanuni dönemini bugünle kıyaslayamazsınız. Ancak o dönemin Fransa’sı, Almanya’sıyla mukayese ederseniz, sağlıklı sonuçlara ulaşabilirsiniz.
Kanuni’nin Türkiye’sinde, çağdaşı Avrupa devletlerine göre daha fazla kitap, daha çok okul, daha yüksek oranda okur-yazar var.
Osmanlı’nın eğitim faaliyetini okulla sınırlamak doğru olmaz. Bütün camiler sürekli eğitim kurumudur. Buralarda din ilimlerinin yanı sıra fen ilimleri de öğretilir.
Osmanlı “cahil” bir millet değil. Bir kere Müslüman nüfusun yüzde doksana yakını Kur’an okumayı bilir. Akşamları evlerde Kur’an’ın yanı sıra, Hadis, Mevlid, Ahmediye ve Muhammediye gibi, Efendimiz’i anlatan kitaplar ailece okunur.
Böyle bir millete “cahil” demek “cehalet”in anlamını bilmemek demektir!.
Gelelim istatistiklere: 1895 yılında İttihat ve Terakki Partisi’nin savaştan önce yaptırdığı araştırmaya göre, okuma yazma oranı yüzde 40’lardadır… Hatta aynı yıl yapılan başka bir araştırmaya göre oran yüzde 60’a kadar çıkıyor.
Tabii gerçek okur-yazar oranını tespit etmenin en sağlam ölçüsü, gazete ve dergi tirajlarıdır…
1908-1914 tarihleri arasında Osmanlı Devleti sınırları içinde yayınlanan 801 dergi ve gazetenin toplam satışı yüz bin civarındadır.
1920-1925 yılları arsında gazete ve dergi çeşidi 252’lere, okur sayısı 40 binlere düşmüştür.
Harf Devrimi’nden (1928) sonra, gazete ve dergi sayısı 50’lere, okur sayısı de 20 binlere gerilemiştir.
Anlaşılan o ki, Harf Devrimi, bize anlatıldığı gibi “okuma-yazmayı kolaylaştırmak” için yapılmadı. “O zaman neden yapıldı?” diyeceksiniz. İsterseniz bunu bize “İkinci Adam” İsmet İnönü anlatsın:
“Harf devriminin tek amacı ve hatta en önemli amacı okuma yazmanın yaygınlaşmasını sağlama değildir. Okur-yazar oranının düşük oluşunun yegâne sebebi alfabenin öğrenilmesinin zor olduğu değildi… Devrimin temel gayelerinden biri yeni nesillere geçmişin kapılarını kapamak, Arap-İslam dünyası ile bağları koparmak ve dinin toplum üzerindeki etkisini zayıflatmaktı... Yeni nesiller, eski yazıyı öğrenemeyecekler, yeni yazı ile çıkan eserleri de biz denetleyecektik. Din eserleri eski yazıyla yazılmış olduğundan okunmayacak, dinin toplum üzerindeki etkisi azalacaktı.” (İnönü, Hatıralar, C.II s. 223).
Cumhuriyetin “İkinci Adam”ı İsmet İnönü Paşa böyle buyuruyor! İnkılâbın amacını böyle açıklıyor. “Okuma-yazma zordu, bu yüzden alfabeyi değiştirdik” diyen tüm “Cumhuriyet filozofları”nı “yalancı” çıkarıyor…
Devlet, milletine neden yalan söyler?
Konuyu kapatmadan İnönü’den bir alıntı daha yapalım: “Uzun yıllar devlet (Osmanlı Devleti) eğitim sorununa eğilmemiş, kütlesel eğitime önem vermemişti. Vermiş olsaydı, şüphesiz ki daha yüksek olurdu.” (a.g.e).
Eğitime önem verecek zaman mı vardı? Osmanlı son zamanlarını Avrupa’nın kışkırttığı isyanlardan doğan savaşlarla geçirdi. Aralıksız 17 yıl savaştıktan, insan, para ve silah kaynaklarını iyice tükettikten sonra, Birinci Dünya Savaşı’na girdi, onun yaraları sarılmadan Kurtuluş Mücadelesi vermek zorunda kaldı.
Tarihe kasıtlı değil, iyi niyetli yaklaşmak lâzım.

Bakkala, berbere, terziye, aşhaneye gelen “müşteri”nin “misafir” sayıldığı, misafirin hürmetle karşılanıp ağırlandığı günlerde, dışarıda yemek yediğimiz yerlere “aşhane” denirdi.
Rahmetli babacığım da öyle derdi; “Hadi seni bir aşhaneye götüreyim” dediğinde, sevinçten ayaklarım yerden kesilirdi.
O taskebabı severdi, ben haşlama. Sonra sonra ben de taskebabı sevmeye başladım. Birlikte yemeğe çıktığımızda iki taskebabı söyler, suyuna ekmeğimizi bana bana keyifle yerdik.
Sonra “aşhane”nin ismi değişti, “lokanta” oldu; derken “Restaurant”a dönüştü!.. Ardından da “kebapchi”ler türedi…
Geçenlerde bir dostumla böyle bir “kebapchi”deyiz…
Ne hikmettir bilinmez, “kebapçı”lar, “kebapchi”ye dönüşürken, lezzetlerinden bir hayli kaybetmişler…
Eskiden etler “et tadında”ydı; ne olduysa oldu, hayat gibi, etin de tadı kaçtı.
Yüklendiğiniz kolesterol aynı olsa da, lezzet artık o eski lezzet değil!
Birden aklıma takılan soruyu dostuma sordum:
“Sence fazla et yediğimiz için mi böyle şiddete meylettik?”
“Ne alâka?” dedi, şaşkın şaşkın.
“Etoburlar genelde vahşi oluyor ya, ondan!”
Devam etmek niyetindeydim, ama sözüm şiddetli bir çarpma sesiyle kesildi. Önümüzdeki caddede iki araba toslaşmıştı…
Biraz sonra şaşkınlık dağılıyor ve sürücüler bir birlerini boğazlamaya çalışıyorlardı. Küfürler bizim “kebapchy”ye kadar geliyordu.
Arkadaşıma gülümseyerek baktım. O da omuz silkip kebabına daldı…
Yağmur yağmaya başlamıştı, ama kazazedelerin umurunda değildi. Zaman zaman yumruklaşma, zaman zaman küfürleşme ve ağız dalaşı şeklinde, polisler gelene kadar kavga devam etti.
Arkadaşım bir ara kebabından başını kaldırıp kaza yapan arabaların etrafında el-kol hareketleri eşliğinde ahkâm kesen kalabalığa baktı. Eski İstanbulluların el-kol hareketi yapmadan konuştuğunu hatırlamış olacak ki, başını iki yana salladı ve şöyle dedi: “Her şey çok bozuldu.”
Bilmez miyim? Yemekler ve kebaplar bile bozulduktan sonra….
¥
İstanbul’un meşhur esnaf lokantaları vardı. Lezzetli ev yemekleri yaparlardı. En büyük reklâmları bacadan ve kapıdan sızan nefis yemek kokusuydu. Bu kokuya tok bile acıkır, farkında olmadan içeri girip bir masaya otururdu.
Garsonlar genelde ya lokanta sahiplerinden birkaçı ya da yakınlarıydı. Kitap kalınlığında “mönü” henüz icat edilmediği için, hoşbeşten sonra hâl-hatır sorar, ardından mutfaktaki yemekleri tek tek sayar, kendince bazı tavsiyeler yapar, nihayet ne yiyeceğinize kadar vermenizi beklerdi.
Batı’dan henüz “porsiyon” gelmediği için tabaklar ağzına kadar doldurulur, bir tabakla insan doyurulurdu…
Kepçeler tabaklarla birlikte küçüldü. Zaten bir süre sonra da esnaf lokantaları (birkaçı hariç) ortadan kalktı.
Her yer kebapçı…
Küçümsemiyorum, işini doğru-düzgün yapanlar da çok, ancak yılların “kebapçı”sının İngilizce harflerle yazması tepemi attırıyor.
Bir de “müşteri”ye çoktandır “misafir” muamelesi yapılmıyor. Masaya oturur oturmaz tepenize dikilen garsonun, “Bu adam kaç liralık yemek yer, ne kadar bahşiş bırakır?” der gibi bakması çok rahatsız edici.
Affedersiniz, ben bunları düşünürken, kebabım soğudu, iyisi mi daha fazla bekletmeyeyim.

“Kimsesizlerin kimsesiyiz!”
“Devlet insan için vardır!”
“İnsanı yaşat ki, devlet yaşasın!”
“Nil kıyısında kuzuyu kurt kapsa, hesabını Ömer’den (yani ülkeyi yöneten sorumlulardan) sorarlar!”
Sondan bir önceki söz Şeyh Edebali’ye, sonuncu söz ise Hz. Ömer’e aittir.
Sayın Başbakan bu sözleri sık sık tekrarlar. Bunda samimi olduğuna da hiç kuşku yok. Ne var ki, bazı yaklaşımlar bu sözlerle paralellik arz etmiyor.
Geçtiğimiz Cuma günü Edirne’de yaşanan bir olayı hatırlayalım… Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar, Cuma namazı kılmak üzere Selimiye Camii’ne girmek üzereyken, kanser hastası 23 yaşında bir kız yolunu kesiyor…
Üniversite öğrencisi olduğunu, kanser tedavisi gördüğünü, ancak yurtdışından gelmesi gereken bazı ilaçlar konusunda çaresiz kaldığını söylüyor ve bu konuda bakandan yardım istiyor… Bakan, araya Cumaya yetişme telaşı da eklenince, olayı yanlış anlıyor…
“Yardım” denince, çoğumuzun ilk aklına gelen şey, onun da aklına geliyor: “Para!” Genç kızın para talebinde bulunulduğunu zannederek, cebine bir miktar para koyuyor… Genç kız aşağılandığını düşünüyor. Ağlıyor, isyan ediyor. Dilenci olmadığını, ilaç getirtmek için yardım istediğini söylüyor ve cebine tıkıştırılan parayı iade ediyor…
Sayın Bakan namaz çıkışında olayı ancak kavrıyor. Genç kızı teselliye çalışıyor, ama nafile: Genç kız ağlayarak oradan kaçıyor.
Kanser çaresizliğini bilirim: Bu yüzden bu olay beni ziyadesiyle etkiledi: “Keşke” diye düşündüm, “devlet, vatandaşını dinlemekte biraz daha sabırlı davransa…”
Ayrıca bu olay bana, Kanuni ile yaşlı bir kadın arasında geçen olayı hatırlattı…
Bir sefer sırasında yaşlı bir kadın Osmanlı ordugâhına geliyor. Padişahla görüşmek istiyor.
Bunun mümkün olmadığı söylenince de, Otağ-ı Hümayun (padişah çadırı) çevresinde öyle bir şamata koparıyor ki, Padişah merak edip kapıya çıkıyor. Kadını bırakmalarını söylüyor. Kadın Padişah’ın yanına geliyor.
“Padişah sen misin?” diye soruyor kadın Kanuni’ye, hesap sorar gibi.
“Beli, Padişah benim.”
“O zaman dinle ey Padişah!.. Dün gece evime hırsız girdi. Neyim var neyim yok çalındı.”
“Karakolhaneye gitseydin, yahut Kadı Efendi’ye haber verseydin, neden bana geldin?”
Kadın hâlâ öfkeli gözlerle Kanuni’ye bakıyor:
“Çünkü balığın baştan kokup kokmadığını görmek istedim!”
Kanuni sabırla soruyor:
“Peki hırsızları fark etmedin mi?”
“Etmedim, uyuyordum.”
“Tıkırtıları da mı duymadın?”
“Uyuyordum dedim ya, duymadım.”
“Be hey kadın, bu ne derin uykudur!”
Yaşlı kadın dik dik Padişah’a bakıyor:
“Yaşlılık uykusu Padişahım. Ne bileyim, sizi ve devletinizi uyanık zannettiğimden mışıl mışıl uyumuşum. Geldim gördüm ki, gaflet içindesiniz. Gayri damla uyku girmez gözüme, artık uyuyamam!”
Padişah donup kalıyor, yaşlı kadın feracesini savura savura Otağ-ı Hümayun’dan çıkıyor.
Zararı karşılanıyor, hırsızlar bulunup cezalandırılıyor, ama bunlar Kanuni’yi tatmin etmiyor. “Balık baştan kokar” sözünü de hayatı boyunca unutamıyor.
Yarın başka bir örneğe bakalım inşallah.

Eskiden “vezir” derlerdi, şimdi “bakan” diyorlar…

“Kelime” deyip geçiyoruz, ama kelimeler arasındaki fark, içeriğe de sinmiş durumda: Dolayısıyla içerik de farklılaşmış…
“Vezir”, Arapça “vizr” kökünden gelir. “Vezr” kelimesinden alınırsa; “halkın sığınağı” demek olur.
Yani “vezir”, “halkın sığınağı”dır!
“Bakan” ise, adı üstündedir: Bakar…
Bakar, ama kimi zaman görür, kimi zaman görmez…
Kimi fark eder, kimi etmez…
Yani “bakmak” için ille de “bakan” olmak şart değil!
¥
Osmanlı padişahlarının zaman zaman “tebdil” çıkmalarının bir hikmeti var: Halkla direkt temas ederek, çevrenin kendisinden sakladıklarına ulaşmak…
Bir bakıma “halkın gündemi” ile bizzat yüzleşmek…
Sıkıntılarını, dertlerini, problemlerini bizzat görmek, kendi ağızlarından dinlemek…
Çünkü halk her zaman “saray”dan (şimdi Ankara’dan) göründüğü gibi olmayabiliyor. Hallerini görüp anlamak, dertlerine deva olmak lâzım…
Malum:
“Halka hizmet Hakk’a hizmettir!”
Osmanlı yöneticilerini bu ilke üzerinde tutmak için, hem din adamları, hem ilim adamları, hem devlet adamları sürekli çaba gösterirler, kimi vasiyetleri, kimi öğütleriyle onlara Cennet’in yolunu gösterirlerdi.
Osmanlı Devleti’nin temeline yüreğini koyan Hayme Ana’nın, oğlu Ertuğrul Gazi’ye vasiyetine bir de bu nazarla bakar mısınız?
Özetle, şöyle diyor:
“Boyundan, soyundan olsun olmasın insanlara âdil davran; adâletten ayrılma ki insanlar (halk) birlik ve dirlik kazansın…
“Bu dünya dinlenme yeri değildir. İyi ve doğru işler yaparsan, insanların gönlünde taht kurarsın!..
“Yüreğinden imanı, dilinden duayı, içinden fazileti eksik etme…
“Bir de sabırlı ol. Ekşi koruk sabırla tatlı üzüm olur…
“Daima açık sözlü ol. Her sözü üstüne alma, gördün söyleme, bildin bilme, sevildiğin yere sık gidip gelme ki, itibarın zedelenmesin.”
Gelelim şimdi Osman Gazi’nin oğlu Orhan Gazi’ye öğütlerine…
“Bak oğul, Allah’ın emirlerine aykırı işler işlemeyesun…
“Bilmediklerini ulemadan sorup öğrenesun…
“Farklı inançlara mensup olanları hoş tutasun…
“Askerlerine in’amı, ihsanı eksik etmeyesün kim, insan ihsanın kulcağızıdır…
“Zalim olmayasun, âlemi adâletle şenlenduresun…
“Ulemaya riayet eyleyesun, âlimleri el üstünde tutasun…
“Askerlerine ve dünya malına gurur getirip doğru yoldan ayrılmayasun…
“Bizim mesleğimiz Allah yoludur, maksadımız İ’la-yı Kelimetullahdır. Dâvamız kuru gavga ve cihangirlik dâvası değildir.
“Milletin-memleket işlerini noksansız gör, herkese ihsanda bulun.“
¥
Yöneticinin görevi hava atmak, gurur saçmak değil, halkı memnun etmektir… Zira yöneticinin Cenneti, “vatandaş memnuniyeti”dir…
Sorumlu makamda oturan herkes, Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’ye tavsiyesini yüreğine emzirmelidir:
“Oğul Osman, artık beysin; insanı yaşat ki, devlet yaşasın!”
Son söz: “bakan”larımız, sadece “bakan” olmaktan çıkıp, eskiden olduğu gibi “sığınak” haline gelmeli, yani bir parça “vezir”leşmelidirler.

Fatih Sultan Mehmed, Mahmut Paşa’yı vezir-i âzamlıktan (başbakanlık) uzaklaştırdıktan birkaç sene sonra, tekrar aynı makama getirmek isteyince, Mahmud Paşa dayanamıyor, Padişah’ın affına sığınarak, sebebini soruyor:
“Devlet aynı, Hünkâr (Padişah) aynı, fakir (kendisi) aynı; peki bu azledup tekrar nasbetmenun (önce kovup tekrar tayin etmenin) hikmeti n’ola?”
Padişahın cevabı ibret vericidir:
“Arnavutluk’ta Nasuh Beyin ahaliye zulm ve gadr ittüğün duyduk. Eğer bundan haberin yoğ ise, memalik ef’alinden (memlekette olup bitenlerden) gaflettesün (habersizsin) dimektur. Haberin var da def’i yolun tutmamış isen, (haberdar olduğun halde tedbir almamışsan) zulme rıza ittün sayılur. Ne gaflet, ne de zulm ile vezarette (bakanlıkta) muvaffak olunamaz. Vezir olana kemâl (fazile-iyilik-mükemmellik-ahlâk-terbiye-edeb) lâzımdır. Vezarette kemalât olmazsa, umran (medeniyet) ve imâret (mamur etmek, şenlendirmek) de olmaz. Seni anın içün azlettuk. Lâkin senden elyak (daha lâyık) vezir bulamaduğumuzdan, tekrar nasb eyledük (atadık).”
Mahmud Paşa bu cevap karşısında Padişah’ın haklı olduğunu kabul ediyor ve uzatılan mührü alıp tekrar sadrazam oluyor.
Kısacası: “Vezarette kemalât” aranır! “Vezarette kemalât olmazsa, umran ve imâret de olmaz.”
Sadece “zeval” olur!
Bu yüzden önce vezirlerde (bakanlarda), sonra da tüm vatandaşlarda “kemalât” olmalı. Kemalât olmadan fazilet olmaz!
“Kâmil vezir” vatandaşın derdini dinlemede sabırsız davranmaz…
“Cuma namazı geçiyor” yahut “çok işim var” gibi mazeretlere sığınmaz!
Zira yöneticinin birinci görevi vatandaşı memnun etmektir…
Cenneti de vatandaş memnuniyetidir…
Sorumlu makamda oturan herkes, Başbakan’ın sık sık tekrarladığı ilkelere kulak vermek ve buna göre davranmak durumundadır…
“Kimsesizlerin kimsesiyiz!”
“Devlet insan için vardır!”
“İnsanı yaşat ki, devlet yaşasın!”
“Nil kıyısında kuzuyu kurt kapsa, hesabını Ömer’den (yani ülkeyi yönetenlerden) sorarlar!”
Kansere yakalanmış bir genç kız, bir bakana ulaşıp yardım istemişse, hayatla ölüm arasındaki çizgide çaresiz kalmış demektir…
Elbette bu çaresizliğini, “Kimsesizlerin kimsesiyiz!” diyen, her vesile ile “Devletiniz yanınızdadır” mesajı veren bir Başkan’ın yönetimindeki devletine arz edecektir.
Geçtiğimiz Cuma günü, Selimiye Camii avlusunda, Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’a derdini anlatmaya çalışan kanser hastası genç kızımız, aslında bir şahsa değil devletine sığınmış demektir.
Yapılacak şey, onu dikkatle dinlemek ve sorununu çözmek için talimat vermekten ibarettir.  
Esasen sayın Bakan’ın bu karakterde biri olduğunu da biliyorum. Bu yüzden cebine para tıkıştırıp camie girmesini hiç anlayamadım.
Neyse sonunda olay tatlıya bağlandı sanırım. Genç kız bulundu ve sorunu halledildi.
 

Özellikle “dindar” ve “zengin” ailelerde bir şeyler ters gidiyor, dostlarım…
İçimizde boşluklar, loşluklar oluşuyor. Ondan kurtulmak için kendimizi alışverişe vuruyoruz, araba/ ev değiştiriyoruz, mobilyaları yeniliyoruz, zayıflama kürleri yapıyoruz falan…
Ama bunların getireceği mutluluk günlerle sınırlıdır. Kısa süre sonra “yeni” eskiyor, kilolar geri dönüyor ve huzursuzluk tekrar başlıyor.
Bu kez başka “çare”ler aramaya çıkıyoruz: Psikiyatristlere, psikologlara gidiyoruz…
Hiçbiri “çare” olmuyor.
Öyleyse ne?..
Hayatımızda hangi parça eksik?
¥
Geçenlerde akrabadan bir hanımefendi aradı ve “Hayatımda bir şeyler ters gidiyor” dedi.
Oysa maddi sıkıntısı yok…
Parayla alınabilen her şeye sahip…
Her şey tıkırında görünüyor: İyi bir ev, iyi bir araba, iyi bir evlilik, beş aylık bir kız çocuğu, çocuk bakıcısı ve hizmetçi…
Son model cep telefonları, bilgisayar, televizyon, vesaire…
Çoğumuzun sadece hayal edebildiği ve ulaşmak için çabaladığı gibi bir hayatı var…
Bu durumda “mutlu” olması gerekirken, mutsuz…
Huzurlu olması icap ederken, huzursuz…
Bir şeyler eksik, bir şeyler ters!
Peki bu nasıl olur?..
İnsanı hafakanlar basıyor!
Bu da “tüketim” iştahını kabartıyor. Biraz daha alışveriş, biraz daha yeni şey…
Arkasından yine doyumsuzluk, tatminsizlik, huzursuzluk, mutsuzluk geliyor…
Bir kısır döngü içinde debelenip duruyoruz!
Her türlü modern iletişim aracına sahip bulunmamıza rağmen yalnızlık duygusu ruhumuza çörekleniyor. Bilgisayarla telefon arasında mekik dokuyoruz. Yüzlerce “sanal” arkadaşımız oluyor bu arada, ancak “gerçek” arkadaşlardan git gide kopuyoruz.
Bilgisayara, telefona, televizyona, kısacası “modern iletişim araçları”na rağmen, insanın kendini “yalnız” hissetmesi, ilk bakışta çelişki gibi görünüyor, ancak zaten hayat “çelişkiler yumağı”dır.
Zaten yalnızlaşmamız biraz da onların eseri: Çünkü hiçbiri “gerçek” değil: Ne telefon “gerçek” bir iletişimdir, ne televizyon, ne de bilgisayar/ internet ortamı.
Graham Bell, telefonu icat ederken, muhtemelen ses iletişimi sayesinde insanların yalnızlıktan kurtulacağını umuyordu…
İcat ettiği cihazın insanları daha beter yalnızlaştıracağını bilseydi, belki de icat etmezdi. Bir birimizden biraz da bu iletişim kolaylığı sayesinde koptuk.
Sonuçta müthiş bir yalnızlaşma duygusuna sürüklendik. Çünkü telefon, insanın ihtiyaç duyduğu “görme”, “dokunma”, “sarılma” gibi duygusal dürtüleri karşılamıyor.
Yüz yüze görüşmeyen, konuşmayan, bir birlerinin elini sıkmayan, sarılmayan insanlar, kaçınılmaz olarak, zaman içinde “yalnızlık” hissine kapılıyor.
Bunun bir adım sonrası “depresyon”dur…
Daha sonrası uyuşturucudur…
Delirme ve intihara kadar giden bir süreç başlıyor.
¥
Artık eskiye dönemeyiz. Yeni hal içinde bir çare bulmamız lâzım.
Çare insanın “Kullanma Kılavuzu” olarak ihsan edilen Kur’an-ı Kerim’de var: “Hablullah!”
“Allah’ın ipine sımsıkı sarılınız!”
Yeniden Yaratıcı’ya dönmek, ve O’na tutunmaktan söz ediyorum. İnanın ki, o zaman hayatımızda hiç “eksik parça” kalmayacaktır.

“Biz eskiden” diye söze başlayan yaşlılara “eskiden” çok kızardım. Buna rağmen ben de bugün öyle söze başlamak istiyorum (galiba yaşlanıyorum)…
Biz eskiden otomobil kullanmaz, yakın yerler için otobüse dahi binmezdik; şimdi öksürüğümüzün ulaştığı mesafelere bile otomobille gidiyoruz…
Hareketsizlikten göbeklerimiz çıkıyor, eritmek için de spor salonlarına avuç avuç para döküyoruz.
Biz eskiden evlerimize telefon bağlatmak için yıllarca sıra beklerdik (meselâ ben “basın tercihli” telefonumun bağlanması için 7 seneyi aşkın bir süre beklemiştim).
Önce Büyük Postane’ye kaydımızı yaptırır, bazen beş, bazen on, hatta on beş sene sabırla beklerdik…
“Telefon ticareti” denen bir ticaret türü vardı: Çeşitli isimler telefon sırasına kaydedilir, çıkınca fazlalar satışa sunulurdu. Gazetelerin ilân sayfalarında her gün “satılık telefon” ilânları olurdu. Fiyatı da oldukça yüksekti.
Çünkü telefon yalnızca bir “iletişim aracı” değil, çok zor ulaşılabildiğinden dolayı, aynı zamanda bir “statü” göstergesiydi…
Bırakınız telefona sahip olmayı, telefona çağrılmak bile önemli sayılırdı. Âcil görüşmesi gerekenler ya bakkalı arar ya da telefonlu komşusundan yardım isterdi.
“Telefona çağrılmak” çok önemliydi. Tüm mahalle gelen haberi merak eder, dedikodusu yapılırdı:
“Kız biliyor musun Hayri Bey bugün karısını telefona çağırdı? Ne olduğunu doğrusu çok merak ediyorum…”
Şimdi herkesin cebinde birkaç (biri az geliyor nedense) telefon var…
Ama “telefon kültürü”müz hâlâ oluşmuş değil, maalesef. Olur olmaz yerlerde telefon serenadı başlıyor.
Eskiden camide cemaatle kıldığımız namazlarımıza huzur ve huşu’ hâkimdi. Cep telefonu yaygınlaştı yaygınlaşalı huzur içinde namaz kılamaz olduk. Secde namazın en huzurlu anıdır, telefon melodileri o huzur anını da param parça etti.
Bu yüzden sohbetlerin bile tadı-tuzu kaçtı: Rahatça bir “konferans” (sohbet) dinleyemiyoruz. En can alıcı yerinde telefonlar çalmaya başlıyor. Ya da dinleyicilerden birkaçı, hatibin gözünün önünde pervasızca telefonla oynuyor.
“Ne yapıyorsunuz dostum?”
“Söylediğiniz güzel sözleri arkadaşlara “twit”liyorum!”
Hay twitin batsın! Ne kendin huzur buluyorsun, ne başkalarına huzur veriyorsun!
Her teknolojinin bir kültürü vardır dostlar. Bize teknoloji geliyor, ama kültürü gelmiyor. “Teknik” ithal edilebiliyor, ama “kültür” ithal edilemiyor. O sadece içeriden oluşturulur çünkü. İşte bu yüzden bir telefon kültürü, bilgisayar kültürü oluşturamadık. Bilgisayarı “bilgi” için, telefonu iletişim için kullanmamamız bundandır.
•
Biz eskiden komşularımızla sık sık görüşür, dert ve neşe alışverişi yapardık. Bu yüzden hafifler, her derdi içimizde biriktirmek zorunda kalmaz, tabiatıyla depresyona girmezdik…
Güvenilir komşularımız vardı. “Komşuda pişer, bize de düşer”di. Tek başımıza üstesinden gelemediğimiz işleri “komşu yardımı”yla çabucak yapardık…
Ne de olsa, “Komşu komşunun külüne muhtaç”tı.
Komşu ziyaretlerinde geçen akşamlarımız doyumsuz sohbetlerle şenlenirdi. Komşumuzu yüzü asık görsek, “Karadeniz’de gemilerin mi battı?” diye sorar, “Derdini demeyen derman bulamaz” diye konuşmaya teşvik ederdik.
Yüz yüze müthiş bir paylaşımımız vardı. Dolayısıyla daha mutlu, daha huzurluyduk.
Şimdi komşularımızı tanımıyoruz bile, aynı apartmandan cenaze çıksa, haberimiz olmuyor.
Acaba bu yüzden mi daha mutsuz, daha huzursuzuz dersiniz?

Sürekli çalan telefonlarıyla (bir değil, iki değil, tam üç cep telefonu) boğuşan eski çocukluk arkadaşım, her nasılsa fırsat bulup, “Yahu birader, bu telefonlar yokken ne yapıyorduk?” diye sorunca, tepem büsbütün attı. Zaten benimle konuşmak yerine telefonla konuşmayı, arta kalan zamanında da şuna-buna “twit atma”yı tercih eden arkadaşıma müthiş içerlemiştim.
Kabalığı ele alıp: “Rahmetli Mustafa Amca da mı üç telefon taşırdı?” diye soruverdim.
Mustafa Amca arkadaşımın babasıydı. Köyün en garibanlarındandı. Şuna-buna çay setleri yapıp ekmeğini çıkarırdı.
Ölene kadar telefon gördüğünü sanmıyorum. Köye elektrik geldiğinde, sabaha kadar uyumayıp yanan ampulü seyrettiğini anlatırdı.
Bedava sanıyordu garibim. Yaktığı kadar ödeyeceğini duyunca, çok bozulmuştu.
Oğlu da çok bozuldu. Belli etmemek için de “O eskidendi” dedi.
“Eskiden” evet: Güzellikler diyarından!..
Eskiden yokluklar, imkânsızlıklar içindeydik, ama en azından hayatımızı telefonlar, televizyonlar, bilgisayarlar kontrol etmiyordu. Hayat bizimdi ve “bizim” olanı kendimizce yaşıyorduk.
Şimdiki gibi bölünmüyor, parçalanmıyorduk. Hayatın tadı-tuzu vardı hiç değilse. Şarkılar, şarkıcılar, artistler bile şimdikinden çok farklıydı.
Eskiden kırk yılda bir “sanatçı” çıkar, kırk yıl gündemde kalırdı: Safiye Ayla, Müzeyyen Senar, Alaeddin Yavaşça, Zeki Müren, Arif Sami Toker böyleydi. Şimdi her hafta başı bir “star” doğuyor, her hafta sonu bir “star” batıyor!
Yazarlar “muharrir”di, eskiden; Arada bir kitapları çıkar, heyecanla ikincisi beklenirdi…
Şimdiki gibi, her gün yeni bir “roman” sürülmezdi piyasaya. Okuyucunun (kari’) muharrire, muharririn okuyucuya hürmeti vardı. Varlıklarını bir birlerini borçlu olduklarını bilirlerdi.
Kitabını yazıp yayınlayan muharrir, işini yapmış olmanın huzuru içinde arkasına yaslanır, “kitap hem beni, hem kendini anlatır” diye düşünürdü.
Bu dönemin yazarları “pop modası”na uydu: Cd’si cıkan popçu kanal kanal dolaşıp nasıl reklâmını yapıyorsa, yazar da aynısını yapıyor, kanal kanal dolaşıp kitaplarını anlatıyorlar.
“İyi eser” kendini anlatabilen eserdir. Anlatılmaya muhtaç eser ise zaten “eser” değildir.
Şekspir, Tolstoy, Dostoyevski, Hugo gibi klâsik eserler yazmış dev yazarlar da televizyon sayesinde mi eserlerini okutuyorlar?
Ayrıca eskiden “eser”den “müessir”e gidilirdi. Şimdi hiçbir yere gidilemiyor. Birkaç ay içinde eskiyen “çöp kitap”larla, “çöp şarkı”larla beynimiz çöplüğe dönüşüyor.
Devir “reklam devri”! Ama reklam devri okuma oranını değil, yalnızca satış oranını yükseltiyor âdeta.
Bu yüzden mi acaba, yeni “şarkıcı”larda, “eski şarkıcı”ların, yeni “yazar”larda eski “muharrir”lerin ağırlığı yok?
Bu yüzden mi, “yeni şarkı”lar, “yeni roman”lar çabucak eskiyor, “yeni şarkıcı”lar ve “romancı”lar çabucak ortadan kayboluyor.
 “Moda” akımların özelliği, zaten ömürlerinin kısa oluşudur...
Bunların “sanat”a, “edebiyat”a, “kültür”e ve “bilim”e hiçbir katkıları yok…
Saman alevi gibi, yanıyor ve sönüyorlar.

“Güzel yurdum ellere bir mal gibi satıldı,
“Atamın gür kaşları birden bire çatıldı…
“Binerek bir hamlede şahlanan kır atına,
“Haykırdı ‘alçak’ diye sultanın suratına.
“Çarpsaydı damarında eğer halis Türk kanı,
“Satar mıydı Vahdettin keyfi için vatanı.
“Ne kollarımda zincir, ne boynumda tasma var,
“Başımda dalgalanan ay yıldızlı yosmam var.”
“Nasıl Türküz taşıp da coşmaz insan,
“Sevinin arkadaşlar bugün 23 Nisan.”
Yıllarca kafamda “keyfi için vatanını satan padişah” portreleri dönüp durdu. “Neden sattı”, “kaça sattı” gibi sorular kafamı keşmekeşe çevirdi.
Başöğretmenime göre, her şey son derece yalındı: “Vahdettin vatanı satmış, Atatürk ise geri almış”tı. “Atatürk bizi kurtarmasaydı, şimdi İngiltere’nin esaretinde bulunacaktık!”
İyi ama biz kurtuluş savaşımız boyunca İngiltere ile hiçbir cephede savaşmamış, İngiltere’yi hiçbir cephede yenmemiştik ki! Nasıl gelmişlerse öyle gitmişlerdi…
Bu noktaya bir “mim” koymaktan kendimi alamamıştım.
Yine de şiirin en rahatsız edici bölümü “Çarpsaydı damarında eğer halis Türk kanı/ Satar mıydı Vahdettin keyfi için vatanı” şeklindeki mısralardı…
Acaba “halis Türk kanı” nasıl olurdu?..
Acaba aynı ülkenin vatandaşı olan Lazların, Kürtlerin, Çerkezlerin, Abazaların, Romanların kanı “halis” miydi, değil miydi? Bir kanın “halis” olmadığı nasıl anlaşılır, hangi araştırmalardan geçirilirdi?
Çözemedim gitti, kafasında muammalarla dolaşan bir çocuk oldum bu yüzden.
Sultan Vahideddin’in neden “hain” sayıldığını defalarca Başöğretmenime sormama rağmen, tehdit dışında cevap alamadım. Ona göre her şey netti: Atatürk öyle diyorsa, öyleydi…
Ama bugünün tarihçileri iç politikaya yönelik olarak söylenmiş o sözlere fazla rağbet etmiyorlar. Atatürk’ü Samsun’a Sultan Vahideddin’in gönderdiğini, Bandırma Vapuru’nun “çürük-çarık, pusulasız, haritasız, ışıksız” olmadığını çoktan beridir sağır sultanlar da biliyor…
“Vahideddin hain değildi” diyenlerin de sayısı çok arttı. Ona bakarsanız, Sayın Devlet Bahçeli de Sayın Erdoğan’a sık sık “hain” diyor, ama hiçbir ehl-i insaf bu hükmü doğrulamıyor.
Sultan Vahideddin’e “hain” denmesinin en büyük gerekçesi Sevr’i kabul etmiş gibi gösterilmesiydi. Oysa ne hükümet kabul etmişti bu dayatmayı, ne de Sultan Vahideddin…
Gerçi Türk heyeti, Sevr (Fransızcası: Le Traité de Sèvres) dayatmasını 10 Ağustos 1920’de Fransa’nın başkenti Paris’in üç kilometre kadar batısında bulunan Sevr banliyösündeki Seramik Müzesi’nde (Musée National de Céramique) o günün şartlarında parafe etmişti. Ancak yürürlüğe girmesi Meclis’in onayını gerektiriyordu. Oysa Meclis-i Meb’usan, İşgal Kuvvetleri tarafından dağıtılmış, kimi tutuklanmış, kimi saklanmak zorunda kalmıştı. Yani İstanbul’da seçilmiş bir Meclis yoktu.
Ankara Hükümeti ise Sevr’i kabul etmedi. Bunun üzerine İngiliz baskısıyla İstanbul’da alelâcele bir “Şura-ı Saltanat” oluşturuldu ve onun kabulü sağlandı. Ancak hiçbir hukuki dayanağı yoktu. Dolayısıyla Sevr’i tasdik etmesi bir şey ifade etmiyordu.
Zaten Padişah da imzalamadı. Böylece Sevr bir “proje” olarak kaldı (Nutuk’un ilk baskılarında Atatürk de “proje” olarak söz etmiştir, ancak sonraki baskılarında nedense “antlaşma” olarak değiştirilmiştir).
Son söz olarak şunu da eklemeliyim: Birinci Dünya Savaşı’nın mağlupları arasında, galip devletlerin dayatmalarını reddeden tek devlet Türkiye’dir...
Ne var ki, esasa taalluk eden bu ayrıntılar geniş kitlelere ulaştırılmadığı, kasten geçiştirildiği için Sultan Vahideddin hâlâ “vatan haini” olarak tanımlanmaktadır.
Bu damgayı tarih doğrulamıyor.

Resmi tarihe göre padişahlar milletin işiyle ilgilenmezler, milleti umursamazlar, sarayın dört duvarı arasında, milletten habersiz olarak, zevk-safa içinde yaşarlar…
Bakalım öyle mi?
•
Fatih Sultan Mehmed, Mahmut Paşa’yı vezir-i âzamlıktan (başbakanlık) uzaklaştırdıktan birkaç sene sonra, tekrar aynı makama getirmek isteyince, Mahmud Paşa dayanamaz, Padişah’ın affına sığınarak, sebebini sorar:
“Devlet aynı, Hünkâr (Padişah) aynı, fakir (kendisi) aynı; peki bu azledup tekrar nasbetmenun hikmeti n’ola?”
Padişahın cevabı ibret vericidir: “Arnavutluk’ta Nasuh Beyin ahaliye zulm ve gadr ittüğün duyduk. Eğer bundan haberin yoğ ise, memalik ef’alinden (memlekette olup bitenlerden) gaflettesün (habersizsin) dimektur. Haberin var da def’i yolun tutmamış isen, (haberdar olduğun halde tedbir almamışsan) zulme rıza ittün sayılur. Ne gaflet, ne de zulm ile vezarette (bakanlıkta) muvaffak olunamaz. Vezir olana kemâl (olgunluk-beceriklilik) lâzımdır. Vezarette kemalât olmazsa, umran ve imâret de olmaz. Seni anın içün azlettuk. Lâkin senden elyak (daha lâyık) vezir bulamaduğumuzdan tekrar nasb eyledük (atadık).”
Mahmud Paşa bu cevap karşısında Padişah’ın haklı olduğunu kabul etti ve uzatılan mührü alıp tekrar sadrazam oldu.
Kısacası “Vezarette kemalât” aranır! “Vezarette kemalât olmazsa, umran ve imâret de olmaz.” Sadece “zeval” olur.
“Vezarette kemalât ”bugün de muhtaç olduğumuz bir husustur.
Kâmil insan, “maslahat icabı” makamını kaybettiğinde, bunu olgunlukla karşılayabilen insandır.
Oysa günümüzde görevden alınan bazı bakanların bunu sorun yaptıklarını ve haksızlığa uğradıkları yolunda bir izlenim vermeye çalıştıklarını görüyoruz.
Oysa ortada haksızlık yok, görev değişimi vardır. Malum: “Mahkeme kadıya mülk değildir!”

 

Bir süre önce Sayın Başbakan’ın bürosunun dinlendiğinin belirlenmesi, istihbarat konusunu yeniden gündeme getirdi.
Doğrusu benim açımdan kışkırtıcı da oldu. Osmanlı istihbaratı konusunda pek çok soru aldım.
Osmanlı Devleti de dinleme yapar mıydı, iç ve dış istihbarat nasıldı, vesaire? Son derece geniş olan bu konuyu özetlemeye çalışayım…
Doğrudan istihbarat: Padişahlar zaman zaman kılık değiştirerek halkın arasına karışır, bilâvasıta, yani aracı kullanmadan halkın halini-ahvalini öğrenmeye çalışır, moda deyişle halkın nabzını tutarlardı.
“Ayak Divanı” da halkın nabzını tutmaya yarayan başka bir modeldi. Padişah, üst düzey yöneticilerle birlikte sarayın bahçesine çıkar, ülkenin dört tarafından gelmiş halk temsilcileriyle bizzat görüşüp şikâyetlerini dinler, dilekçelerini alırdı.
2. Doğal İstihbarat Merkezleri: Osmanlı zamanında faaliyet gösteren tekke ve zaviyeler, her dinden ve dilden çokta misafir ağırlamaları sebebiyle, “doğru insan” yetiştirmenin yanı sıra, “Doğal İstihbarat Merkezleri” işlevi de görürlerdi. Hanları da bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor.
Ayrı milletlerden tüccarların geldikleri yerlerdeki hayata ve yönetimi ilişkin pek çok sır verdikleri biliniyor. Bunlar ortak bir mekânda ağırlanır, sohbet kıvamına getirilip ağızlarından lâf alınır, nihayet istihbarat toplama amacıyla kurulmuş olan en yakın “Menzil”e ulaştırılır, orada kaba bir analizi yapıldıktan sonra, ulaklar tarafından Başkent’e gönderilirdi.
Mahalle imamları da mahalleye gelen giden konusunda istihbarat toplayıp belirlenen merkeze ulaştırmakla yükümlüydüler (II. Mahmud’a kadar).
Ayrıca dışarıdan gelen ressamlar, gezginler ve sanatçılar da bilerek yahut bilmeyerek ülkeleri hakkında bilgiler verirlerdi.
3. Menzil Teşkilâtı ve ulak: İstihbarat toplama amacıyla kurulan teşkilata “Menzil Teşkilatı”, haber getirip götürenlere de “ulak” denirdi. Ulaklar çok hızlı hareket eder, haber götürüp getirirken, bazen at çatlatırlardı. “At çatlatma” tabiri buradan gelmedir.
Casuslara “çaşit”, “martalos” (zaman içinde martaloz, martoloz, martuluz, martilos, martulos gibi isimler almıştır) ve “Voynuk” denirdi.
İlk Osmanlı mantalosu, Bizans tekfurları (askeri valiler) tarafından, bir düğün bahanesiyle öldürüleceğini Osman Gazi’ye haber veren ve bu haber sayesinde hem Osman Gazi’nin hayatını kurtarıp hem de Yarhisar ile Bilecik Kalelerinin fethine vesile olan Harmankaya Tekfuru Köse Mihal Bey’dir (sonradan Müslüman oldu, büyük işler yaptı ve “Mihal Gazi” ismiyle tarihimize geçti).
4. Osmanlı’da casusluk çeşitleri: Osmanlı asırlarında dönem dönem farklılık göstermekle birlikte, genel olarak casusluğu üç sınıfta incelemek mümkündür…
a) Gönüllü casusluk;
b) Ulufeli (ücretli) casusluk;
c) Dil (esir) alma yöntemi…
İlk ikisi isimlerinden belli olduğuna göre, “dil alma” yöntemini kısaca açıklığa kavuşturalım. Kuşatılan, ya da kuşatılması düşünülen bölgeden esir (dil) alınır, çeşitli yollarla (buna makam-mevki ve para vermek dâhildir) konuşturulur, strateji buna göre tespit edilirdi.
Bazen de Müslümanlığı bırakıp Hıristiyan olduğunu söyleyen bir grup fethi düşünülen kaleye sığınır, topladıkları istihbaratı beylerine gönderirlerdi.
Fatih Sultan Mehmed’in, İstanbul kuşatması öncesinde, gerçekte Müslüman olan Hıristiyan görünümlü 40 martalos kullanıldığına dair tarihi kayıtlar var.
Yine de istihbarat toplamaya en fazla önem veren padişah Yavuz Sultan Selim’dir. Etkin bir istihbarat teşkilâtı kurulmasını teklif eden Sadrazam Piri Mehmed Paşa’ya yetki vermiş, o dönemde Mısır ve İran Osmanlı casuslarıyla dolmuştur.
Yavuz Sultan Selim’in, Saint-Jean Şövalyeleri’nin elinde bulunan Rodos Adası’nda etkin bir “İstihbarat Ağı” oluşturulduğunu, başına da din değiştirip Hıristiyan olduğunu söyleyen bir Yahudi hekim getirdiğini biliyoruz.
Konu sandığımdan da uzun çıktı. Münasip bir vakitte devam ederiz inşallah.

Başlığa çektiğim cümle, yaklaşık olarak, “Meraklı haller ve casuslar” anlamına geliyor.  Osmanlı Devleti, kuruluşundan itibaren içeriden ve dışarıdan sağlıklı haber alma konusuna dikkatle eğiliyor, haber alma örgütleri kurup zaman içinde geliştirerek yaygınlaştırıyor.
Dönem dönem, Osmanlı Devleti’nin “beka”sı için yapılan önerilerin (meşhur Koçi Bey Risalesi benzerlerinin) çoğunda “İstihbarat Teşkilâtı”nın önemine değiniliyor.
Hezarfen Hüseyin Efendi başta olmak üzere, yazılan pek çok kitapta, meselâ 1675’te padişaha sunulan “Ahval-i tecessüs ve Casusan” (Meraklı haller ve casuslar) bölümü bulunuyor.
Şöyle diyor, Hezarfen Hüseyin Efendi:
“Ebul-feth Sultan Mehemmed’in ve Mahmud Paşa’nın casusları kişveri (ülkeyi) gezub küşe-i inzivada (kenar köşede) muhtefi (gizli-saklı) olan erbab-ı haşmeti (oluşumları) tetebbüe (araştırmaya) dikkat iderlerdi.
“Mahmud Paşa casuslarından gayri padişahın müstakil ve mahfî (gizli) casusları olub, şöyle ki; casus-ı sultan bir marifet ehli bulub vezir anı bilmiş olmayub iptida padişah Iisanından işitse (vezirden önce gizli bir sırrı padişah öğrense), bu te’hir (ihmal) kenduye (vezire) cürüm-i kebir (büyük suç) olurdu.
“Padişahlara lazım olanın biri dahi budur ki, mahfice caşuslar kullanub vüzera ve ulema ve ümera ve umumen payı taht-ı selase ve sair memalik-i mahrusa sükkânını (sakinlerini) şöyle bilmek gerekdur ki, herkes ne amelde ise güya ki kendi ile bile idi (kimin ne tasarladığını padişah bilirdi).
“Böyle olıcak (böyle olunca) herkesin kalbi havf (korku) üzere olub kem amellerden (kötü işlerden) ictinab ederlerdi.” (kaçınırlardı).
16. Yüzyılın ünlü tarihçisi Gelibolulu Mustafa Âli 1587’de yazıp Sultan III. Murad’a sunduğu “Mevâ’ıdü’n-Nefâis fi Kavâ’ıdil-Mecalis” (Değerli Tavsiyeler Topluluğu) isimli eserinde, halkın huzuru için iç ve dış düşmanların yakından takip edilmesi vurgulanıyor ve “ajan teşkilatı”nın zaruretine değiniliyor.
Lütfi Paşa da meşhur “Asafnâme”sinde casuslara dikkat çekiyor, Yavuz Selim’in Diyarbakır yakınlarında otağının İran casusları tarafından yakılmak istendiğinden söz ediyor.
“Osmanlı Devleti 1560’ta Venedik donanmasını casusları vasıtasıyla yakıyor. Venedik Tersanesi’ne önemli zararlar veriliyor.
Venedikliler bunun intikamı için casuslarını harekete geçiriyorlar, birkaç deneme bile yapıyorlar, ancak başarılı olamıyorlar. Casusların çoğu yakalanıyor.
Biliyorsunuz Fatih Sultan Mehmed Rodos’u kuşatmış, ancak fethedememişti. Bunu Kanuni başarıyor. Çünkü fetihten önce, babasının Rodos’ta vaktiyle kurduğu casusluk teşkilatını güçlendiriyor.
Kanuni’nin Rodos’taki en faal casusunun “Büyük Şövalye” unvanlı Don Andrea d’Amaral olduğu yolunda kayıtlar var. Kanuni bu sayede adada olup bitenleri izleyebiliyor, âdeta Rodos şövalyelerinin soluk alışını dinliyor.
Kuşatma sırasında örgüt çok iyi çalışıyor. Adanın zayıf noktaları bildiriliyor. Casuslar şehirde olup bitenleri yazıp oklara bağlıyor ve kuşatmacılara doğru fırlatıyorlar. Bu ilginç haberleşme yöntemi sayesinde Rodos düşüyor.
İlginç bir ayrıntı daha var: Vaktiyle Rodos Şövalyeleri tarafından esir alınan Türk kadınları, şehrin önemli noktalarına sabotajlar düzenleyip yangınlar çıkarıyorlar. Çok büyük katkılarda bulunuyorlar. Buna rağmen hiçbir tarih kitabı onlardan bahsetmiyor.
Çünkü kadın lehine bir oluştur bu, oysa erkek tarihçiler, tarihin içinde olumlu kadın figürü görmeye dayanamıyor. Sadece “olumsuz kadınlar”dan söz ediyorlar. Ya da önce olumsuzlaştırıyor (Hürrem ve Kösem Sultan’a yapıldığı gibi), sonra ipini çekiyorla

Hatice Yamanyürek’in sorusu şu: “Kemalizm kavramı Türkiye’de ne zamandan beri var?”
Böyle şeyler genellikle CHP ideologlarından Mahmut Esat Bozkurt’un kafasında ürerdi (İktisat (Maliye) ve Adalet bakanlığı yaptı).
Kasım 1932’de İzmir’de yayınlanan Anadolu gazetesine verdiği röportajda ilk kez “Kemalizm”den söz ediyor, 1933’ten sonra İstanbul Üniversitesi’nde vermeye başladığı “Devrim Tarihi” derslerinde de sık sık “Kemalizm” vurgusu yapıyor.
Bunun daha öncesi de var tabii: Milliyet gazetesinin kurucusu Ali Naci Karacan 2 Aralık 1930 tarihli İnkılâp gazetesinde, “Rusya’da nasıl Komünizm, İtalya’da nasıl Faşizm varsa, bizde de Kemalizm olmalıdır” diyor.
Bu tıpkı Komünizm ve Faşizm gibi, ideolojik bir tanımlamadır ve Mustafa Kemal ideolojisine verilen isimdir.
Karacan bu ifadeleri, 1930’da kullanıyor. Mustafa Kemal’in gençlik arkadaşı Ali Fethi Okyar’a kurdurduğu Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın, kuruluşundan 99 gün sonra kapattırması üzerine yapılan kaçınılmaz tartışmalar sırasında, Mustafa Kemal aleyhine sayılabilecek fısıltıların kulaktan kulağa dolaştığı günlerde ve onlara cevap mahiyetinde…
Ardından dilbilimci Ahmet Cevat Emre, çıkardığı Muhit dergisinin Temmuz 1930 tarihli sayısında, “Kemalizm doktrin olarak, bütün siyasi prensipleri malum bir demokrasi mektebidir” diyor.
Bu kervana katılmayan, Atatürk yerine “Türk İnkilâbı” demeyi ısrarla sürdüren Kadro Dergisi (ki, Şevket Süreyya Aydemir, Vedat Nedim Tör, Burhan Asaf Belge, İsmail Hüsrev Tökin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Mehmet Şevki Yaman gibi, aslında CHP ideologlarından oluşan bir yazar kadrosuna sahiptir) bizzat Mustafa Kemal’in emriyle kapatılıyor.
Aynı yıl Halkevleri açılıyor ve Recep Peker’in öncülüğünde “Kemalizm” ekseninde yayın yapan bir propaganda dergisi çıkarılıyor: Ülkü (1933)…
Dergi, tüm yazılarında “Kemalizm”in teorisyenliğini üstleniyor. Alt yapısını oluşturmaya çalışıyor.
Aynı derginin Fransızca versiyonu “La Turquie Kemaliste” (Kemalist Türkiye) adıyla yayınlanıyor.
“Parti Genel Başkanı” sıfatıyla, Atatürk’ün başkanlığında 9-16 Mayıs 1935 günlerinde toplanan CHP Dördüncü Büyük Kurultayı’nda “Kemalizm” kavramı ilk defa olarak parti programında kullanılmaya başlanıyor, bu kurultayın 13 Mayıs 1935 Pazartesi günü yapılan oturumunda kabul olunan parti programının giriş bölümüne, bizzat Atatürk tarafından yazılan yazıda, “Kamalizm prensipleri”nden (başlangıçta, Türkçe ses uyumuna uydurum “Kamal” ve “Kamalizm” dendiğini hatırlatayım) söz ediliyor…
“Cumhuriyet Halk Partisi’nin programına temel olan ana fikirler, Türk devriminin başlangıcından bugüne kadar yapılmış olan işlerle, yalın olarak ortaya konmuştur… Yalnız birkaç yıl için değil, geleceği de kapsayan tasarılarımızın ana hatları burada toplu olarak yazılmıştır. Partinin güttüğü bu esaslar Kamalizm prensipleridir.”
“Kemalizm”in kısa hikâyesi böyle Hatice Yamanyürek; o gün bugündür konuşuluyor, tartışılıyor, uğruna kavgalar veriliyor, ancak hâlâ bir türlü tanımlanamıyor, sınırları bir türlü çizilemiyor.
Çünkü her “izm”in “olmazsa olmaz”ı “sanat” ve “felsefe”dir. Hiçbir “izm”, sanatsız ve felsefesiz yaşayamaz.
Faşizm de Komünizm de bu yüzden yıkıldı; “Kemalizm”in yaşıyor gibi durması, “resmi ideoloji” olarak anayasa koruması altına alınması ve kanun maddelerinden zırh giydirilmesiyle ilgili olabilir.

Daha önce de yazdım: 1800’lerde Osmanlı Devleti’ni gezen ve “İstanbul’da 9 yıl” isimli bir kitap yazan Fransız gezgin Brayer’in Osmanlı insanı hakkında gözlemi şu: “Osmanlılar Peygamber Hazret-i Muhammed’e hayrandır… Hayatlarını O’na göre düzenlemeye çalışırlar, sadece O’nu örnek alır ve sadece O’nu taklit ederler…”
Osmanlı’yı “cihan örneği” yapan sır, bu tespitte saklı. Sorunlarımızın temelinde ise, Peygamber Efendimiz’den kopmamız yatıyor.
Çocuklarımızı uzun zamandır “sünnet ekseni”nde terbiye etmiyoruz. Kullandığımız metod Batılı. Batı Hıristiyanlık temelinde kendini inşa ettiği için, metodu bize uymuyor. Yürek başka tarafta kalıyor, mantık başka yerde: Paramparça olup savruluyoruz!
“Modern hayat”ın dayatmaları, Peygamberimizle aramıza girmiş, “Modern Müslüman” olma takıntısı, geçmişle aramızdaki tüm irtibatları koparmış: En derin tahribatı ise aile yapımızda meydana getirmiş. Düne kadar Kur’an sesleri gelen evlerimizden bugün pop müzik sesi geliyor!
Bu durumda, boşanmaların artmasına hayret edene hayret etmek gerekiyor! Çünkü boşanma, Batılı aile tipinin ayrılmaz parçasıdır.
Konuya “geniş aile”, “çekirdek aile” kavgasından bakabilir miyiz acaba? Bendenizin yıllardır savunduğum “geniş aile” kavramını, nihayet Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin’in de dillendirmesi (5 Nisan 2013 tarihli Akit’in manşetiydi), bir umut ışığı olabilir mi?
Olabilir. Zira “geniş aile”, hayat tecrübesi olan büyüklerin nezaretinde yürüyen bir ailedir ki, bu aile yapısında hem yeni evli gençlerin ufak-tefek problemleri hallolur, hem de çocuklar bir tecrübe ummanı içinde kendilerini geliştirme fırsatı bulurlar.
Brayer, bu noktaya da temas ederek şöyle diyor: “Çocuklar yetişip adam oldukları zaman, analarıyla babalarını yanlarında bulundurmakla iftihar ettikleri ve küçükken onlardan gördükleri şefkate mukabele etmekle bahtiyar oldukları halde başka memleketlerde çok defa çocuklar, olgunluk çağına girer girmez analarıyla babalarından ayrılmakta, ekonomik menfaatleri hususunda onlarla çekişe çekişe tartışmakta, hatta bazen kendileri refah içinde yaşadıkları halde anne-babalarını sefalete yakın bir hayat içinde bırakmakta, zavallılara karşı âdeta yabancılaşmaktadırlar...”
Şimdi bizim ailelerde de durum aynı: Anneler, babalar, nineler, dedeler aile dışında, kalan ömürlerini yalnız yaşamaya mahkûm… Bu da iki yönlü dram yaşanmasına sebep oluyor: Bir taraftan genç evliler ufak-tefek sorunlarını çözecek tecrübeden mahrum kalırken, diğer taraftan yaşlılar yalnızlığa itiliyor.
Eskiden çocuklara birlikte göz-kulak olurlardı. Çocuklar anne babalarından yeni dünyayı, nine ve dedelerinden yeni dünyanın tarihsel köklerini öğrenirlerdi. Tabii “kökü mazide olan âti” türünden insanlar yetişirdi. Tartışmalar ise çatışmaya dönüşmeden çözülürdü.
Ne yapmamız gerektiğini Avusturya Başbakanı Prens Metternih söylemişti, (1840’lı yıllar), ama sözünü Tanzimat yöneticilerine dinletememişti. Bence aynı temelde ailemizi yeniden yapılandırabiliriz…
Prens Metternih şöyle diyor: “Avrupa medeniyetinden sizin kanun ve nizamlarınıza âdet ve maişet tarzınıza uymayan kanunları almayınız. Zira Batı’nın kanunları, hükûmetinizin temelini teşkil eden kanunların dayanağı bulunan usul ve kaidelere (İslâm) asla benzemeyen kaideler üzerine kurulmuştur. Garp medeniyetine esas olan şey, Hıristiyan kanunlarıdır... Siz İslâmiyet’e yapışınız...”
Umarım hem bu tavsiyeleri, hem de Sayın Bakan’ın “Geniş aile” vurgusunu tekrar değerlendiririz.
Zira ailelerimizi bugün sağlamlaştıramazsak, yarın yeni teröristlerle tekrar burun buruna geliriz!
 

Bir röportaj sırasında “Yavuz Bahadıroğlu kimdir?” diye sorulunca, şöyle bir cevap vermiştim:
“Hz. Ebubekir kadar fedakâr, Hz. Ömer kadar âdil, Hz. Hamza kadar sert, ama mert; Hz. Osman kadar mülayim; Hz. Âli kadar cesur; Mevlâna kadar âşık; Yunus kadar karmaşık; Gazali kadar âlim; Bediüzzaman kadar minnetsiz; Evliya Çelebi kadar gezgin, Sadi kadar hayalperest, Nasreddin Hoca kadar komik olmak isteyen biri…”
Çünkü eskilerimiz bu isimlerden hız ve ilham alır, bu isimler gibi yaşamaya çalışırdı.
Erkekler erkek sahabelere, kadınlar kadın önderlere benzemeye çalışırdı…
Osmanlı kadınının örnek aldığı kadınlardan biri, yaradılış sürecinin ilk kadını, sabrın ve direncin timsali Hz. Havva idi: Tamamen yabancısı olduğu bir dünyada, duyguları sayesinde hayatta kalabilen Hz. Havva’dan her şart altında ayakta kalmayı öğrenirlerdi… Bu bağlamda her kadın bir Havva’ya dönüşür, varlığını ve ailesini savunurdu. Bu duruş “Osmanlı kadını” deyip hâlâ saygıyla andığımız kadın tipini inşa etti.
İkincisi, Hz. Hacer’di: Hacer, çölde yalnızlaştırıldığı demde umudunu yitirmeden su aramaya çıkan ve bu canhıraş çabası Zemzem’le ödüllendirilen kadındı…
Osmanlı kadını, hayata Hacer’ce yaklaşır, pes etmeyi, vazgeçmeyi bilmezdi.
Üçüncü örnek, Firavun’un sarayında Hz. Musa’yı büyüten aklın ve iradenin timsali Hz. Asiye idi…
Hz. Asiye, Firavun gibi kuşkucu birinden kaynaklanan tüm zorlukların üstesinden gelmiş, aklı ve zekâsıyla sorunları aşıp bir büyük Peygamber’e “annelik” etmişti… Her Osmanlı kadını Asiye gibi olmak ister, o örneğin ışığında ailesine yönelik tüm saldırıları püskürtmeyi başarırdı…
Üçüncü örnek Hz. Meryem’di: Horlanıp dışlanmasına rağmen, oğlunu doğurup büyütmüş, “anne” kimliğiyle tüm hayata meydan okumuştu. Osmanlı kadını da, yeri geldiğinde tüm hayata meydan okur, bir anda Meryemleşip tüm tehdit ve tehlikeleri göğüslerdi…
Dördüncü örnek Hz. Hatice idi: Efendimiz’in Peygamberliğini ilk o öğrenmiş, ilk o tabi olmuş, maddi-mânevi tüm varlığını Peygamber-i âlişan’ın emrine tereddütsüz tahsis etmiş, bu teslimiyeti ve kararlılığıyla da Allah’ın selâmına mazhar olmuştu…
Efendimiz, ondan şöyle bahsediyor: “Bütün insanlar beni yalanlarken, o beni tasdîk etti; insanlar benden kaçarken, o beni malı ile destekledi...”
Kız çocuklarının “ihtiyaç fazlası” sayılarak diri diri toprağa gömüldüğü bir dünyada, Hz. Hatice âşık olduğu erkekle evlenme iradesini gösteriyor…
O devirde, evlilik gibi, kuralları son derece belirgin bir konuda “kadın iradesi”yle şartları zorlamak, toplumun hışmına uğramaya sebepti. Bunu göze aldı ve bu uğurda toplumun yerleşik düzeniyle savaştı.  
Hz. Hatice Validemiz’in bu tavrı, erkek egemen bir dünya düzenine derin ve anlamlı bir meydan okuyuştu; bu bakımdan, sadece Müslümanlığıyla değil, meydan okuyan kadınlığıyla da Osmanlı kadınına örnek ve önder oldu.
Ve Hz. Ayşe: Erkeklerin iftirasına (meşhur IFK Olayı) uğrayıp herkes tarafından terk edildiği dönemde bile dimdik ayakta kalabilmişti.
Örneklerimiz bunlardı. Bunları örnek alırken, aileler “doğru insan” yetiştirirdi. Sonra ne olduysa oldu, Batılılaşma rüzgârı, Tanzimat sürecinde fırtınaya dönüştü: Erkeğimiz kadınımızla savrulurken, örneklerimizden de koptuk. Müthiş bir boşluk ve loşluk oluştu. Terör ve uyuşturucu başta olmak üzere, her türlü olumsuzluk o boşluğa yerleşti.
Kalıcı örneklerimize yeniden dönmemiz ve kendimizi o eksende tekrar inşa etmemiz gerekiyor.

Fransız yazar A. Brayer, 19. Yüzyıl’da Paris’te yayınlanan “İstanbul’da Dokuz Yıl” isimli eserinde, Türk tevazuu konusunda şunları yazıyor:
“Türkler arasında kibir ve gurur adeta bilinmez. Kur’an’ın en şiddetle yasakladığı temayüllerin biri de budur: ‘Yeryüzünde sakın azametle yürüme, insanlardan nazarlarını gururla çevirme… Kibirli ve mağrur olanı Allah sevmez... Hareketlerinde mütevazı ol, yavaş sesle konuş... Kibir cehaletten ileri gelir, âlim asla mağrur olmaz.’
Mütemadiyen tevazu telkin edilir: ‘Tevazu Cennet kapısının anahtarıdır… Tevazu saadetin süsüdür… Tevazu insana asalet katar… Herkese karşı daima mütevazı ol!’
İşte bundan dolayı Müslüman Türk’ün yürüyüşünde vakar ve ihtişam olmakla beraber, katiyen kibir ve azamet yoktur.
Daima yavaş sesle konuşur, el ve kol hareketlerinde hiçbir zaman zorbalık taslayan bir eda sezilmez. Hizmetinde tatlılık ve kolaylık vardır. Yalnız bir şeyle, diniyle mağrurdur. Onun her emrini yerine getirmeyi borç bilir. Bütün dünyanın İslâmiyet’i kabul etmesini ister.” (1836 Paris, cilt 1, s. 198-199).
1791’de yayınlanan “Tableau General de L’Empire Otoman” isimli eserin dördüncü cildinin birinci kısmının 315. sayfasında ise şöyle yazar:
“Osmanlı Türkleri, umumi ve ferdi ahlâklarının ciddiyetini İslâmiyet’in iffet ve hayâ ahkâmına medyundurlar. Ahlâkî ve dinî bir hukuk sisteminin zaruri bir neticesi olan bu hâli örf ve âdetlerinden milletin göçebeliğinden ve kocalarının kıskançlığından mütevellit göstermek haksızlıktır.”
Osmanlı insanında gurur yok, vekar var…
Yabancı gezginler, yazarlar ve araştırmacıların Osmanlıların vakarından çok etkilendiklerini görüyoruz...
Ağırbaşlılığın, “her kesimden ve her yaştan Osmanlı’nın ortak vasfı” olduğu çeşitli eserlerinde ifade edilmektedir…
Gelin, M. d’Ohsson’un yazdıklarına bakalım: “Osmanlı Türklerinin milli seciyesini teşkil eden vakarın, ağırbaşlılığın tasviri kolay değildir. Dünyada huzur ve sükûna bundan daha müptela millet yoktur...
Olağanüstü bir şey, meselâ garip kıyafetli bir ecnebi ya da  tuhaf bir hayvan görse biraz durur, soğukkanlılıkla bakar, sonra gülümser ve daha fazla oyalanmaya lüzum görmeyerek yoluna devam eder…
Sokakta toplanmak, birini kovalamak, sevinç veyahut hayret taşkınlıklarına kapılmak gibi haller hiçbir Müslüman Türk şehrinde halk arasında bile hiçbir zaman görülmeyen hareketlerdir.” (Tableau General de I’Empire Ottoman, s. 356).
Ya çocuklar?..
Onları A. Ubicini anlatıyor: “Türk çocukları başka memleketlerdekilere benzemezler. Ne gürültü ederler, ne de ağlayıp dururlar. Şarkta geçirdiğim üç seneye yakın zaman zarfında, hiçbir Türk çocuğunun bağırıp çağırdığını işitmedim. Mektebe gittiklerini gördüğüm yavruların tavırları sakin, yürüyüşleri tıpkı yaşlı başlı Osmanlılar gibi vakurdu.” (La Turquie Actuelle, Paris 1855, s. 283).
Kısacası “vekar” ve “tevazu”, Osmanlı insanının ortak vasıflarıydı…
Böbürlenme, büyüklenme, gurur ve kibir bilmezlerdi…
Şimdiki gibi, kimse makamını ayaklarının altına almaz, işgal ettiği koltuğu “basamak” olarak kullanmaya kalkışmazdı.
Bu da yönetenlerle yönetilenler arasında “uçurumlar” oluşmasını engellerdi.

* Osmanlı bir “kanun”  ve “Töre Devleti”dir: Başta Padişah ve akrabaları olmak üzere, “Kanun-u Kadim” herkesi bağlar…
* Her padişah, tahta çıkar çıkmaz, Kur’an’a ve töreye (kendinden önceki uygulamalara) bağlı kalacağına yemin eder…
* Hiç kimsenin kudret ve kuvveti kanun ve törelerin üstünde değildir: Özellikle padişahlar denetim (şeyhülislâmlık müessesesinin denetimi) altındadırlar ve kanunlarla törelere uymak zorundadırlar…
* Padişahlar savaş ve barış ilanı hakkından bile mahrumdurlar. Bunun için ulemanın onayını almak zorundadırlar (Mesela Sultan Dördüncü Mehmed, Macaristan savaşını erteleyememiştir).
* İsrafa ve sefahate meyleden padişahlar, ulema fetvasıyla halledilir (tahttan indirilir). Osmanlılarda bu yüzden Avrupalı anlamda bir “istibdat” ve “mutlakıyet” yoktur, hoşgörü ve özgürlük vardır…
* Osmanlı Devleti, insan, hayvan ve bitkiye yönelik hizmetler üreten büyük bir hayır kurumudur. Padişahlar bu büyük hayır kurumunun yöneticileridir!..
* Osmanlı’da, kim olursa olsun, neye inanırsa inansın, nasıl giyinirse giyinsin insanlar hürdür (ama Abdullahdır, kuldur)…
* Osmanlı’da “hak kuvvette” (günümüzün “kuvvetli olan haklıdır” anlayışı) değil, “kuvvet hakta”dır (haklı olan kuvvetlidir anlayışı) geçerlidir: Bu yüzden sistematik haksızlık ve adaletsizlik olmamıştır…
* Osmanlı’da padişahlar adliyeye karışamaz, gerektiğinde padişahlar da yargılanır ve mahküm olur (Fatih Sultan Mehmed’le Mimar İpsilantı Efendi Davası örneği) [Hukukun üstünlüğü ilkesi]…
* Osmanlı’da devlet başkanları (padişahlar) hükümete sadece tavsiyede bulunabilir, talimat veremezler [Koçi Bey şöyle der: “Vezir-i âzam (yürütmenin başı=Başbakan) müstakil olup umûr-u saltanata (devleti yönetme biçimine) kimse müdahale etmezdi.”]
* Orta zamanların sonuna kadar padişahların şeyhülislâmları görevden alma yetkileri yoktur, ama şeyhülislâmlar padişahları azletme yetkisine sahiptirler…
* Osmanlı devlet sistemi, pek çok yabancı düşünürün tetkik ve tescilinden geçtiği üzere “mutlakıyet” değil, insanı merkez alan ve insana değer veren, bugünkü demokratik anlayışa yakın bir yapıdır…
* İnsanı merkez alan anlayışın kaynağı Kur’an’dır ve Kur’an hükümleri zulüm ve istibdad meyline karşı en büyük engeldir. Bu yüzden padişahlar ve yöneticiler zulmü bir yöntem olarak benimsememişler, bazı münferit hareketleri ise şiddetle cezalandırmışlardır…
* Halkın iradesi padişahın nüfuz ve kudretinden üstündür. Bu sebeple padişahlar zaman zaman kıyafet değiştirip halkın içine karışmakta, talep ve değerlendirmeleri birinci elden almaya özen göstermektedirler (tebdil çıkma)…
* Sultan I. Mahmud devri Reis-ül-Küttablarından (Dışişleri Bakanı diyebiliriz) Emârzâde Hacı Mustafa Efendi’nin, Fransız Sefiri Marquis Villeneuve’e söyledikleri meşhurdur: “Aslına bakarsanız, Osmanlı Devleti, adı henüz konmamış bir cumhuriyettir.”
* Osmanlılarda en nüfuzlu insan padişah değil, şeyhülislâmdır. Şeyhülislâmın herhangi bir kararına padişahın itiraz etmesi söz konusu bile değildir. Oysa padişahların isteğini reddeden pek çok şeyhülislâm vardır…
* Avrupa’da hiç bir insan hakkı yokken, Osmanlı’da padişahların ve diğer yöneticilerin, insan haklarına riayetleri diplomatik belgelerden anlaşılmaktadır (bu da zaten inanç temellidir: Çünkü insan haklarına riayetsizlik kul hakkını gözetmeme anlamına gelir)…
* Halk, padişahı açıktan açığa tenkit etmek, devlet ve hükümet adamlarını alaya almak hakkına sahiptir. Vaizler vaazlarında, halk hatipleri meydanlarda tenkit hakkını kullanırken, zabıta müdahale etmez. Özgürce konuşurlar. Bunun sayılamayacak kadar örneği var...

Kimisi “müzisyen”, kimisi “yazar”, kimisi “sanatçı” geçinir…
Ayrı ayrı yerlerdedirler, ama ortak bir noktaları var: Halkımızı beğenmezler…
Kimi “bidon kafalı”, kimi “karafatma”, kimi “göbeğini kaşıyan adam”, kimi “cahil”, kimi “öcü”, kimi “hain”, kimi “köylü” diye aşağılar…
Bu tipler anlaşılan meşhur Kazak Abdal (17. yüzyıl) zamanında da varmış ki, aşağıdaki müthiş hicviyeyi kaleme almış.
Söz Kazak Abdal’ın…
•
Ormanda büyüyen adam azgını,
Çarşıda pazarda insan beğenmez…
Medrese kaçkını softa bozgunu,
Selam vermeğe dervişan beğenmez.

Alemi taneder yanına varsan,
Seni yanıltır mes’ele sorsan…
Bir cim çıkmaz eğer kamını yarsan,
Camiye gelir de erkân beğenmez.

Elin kapusunda kul kardaş olan,
Burnu sümüklü, hem gözü yaş olan…
Bayramdan bayrama bir tıraş olan,
Berber dükkânında oğlan beğenmez.

Dağlarda bayırda gezen bir Yörük,
Kimi timarlı sipahi, kimi serbölük…
Bir elife dili dönmeyen hödük,
Şehristana gelir ezan beğenmez.

Bir çubuğu vardır gayet küçücek,
Zu’mu fasidince keyif sürecek…
Kırık çanağı yok ayran içecek,
Kahvede fağfuri fincan beğenmez.

Yaz olunca yayla yayla göçenler,
Topuz korkusuna şardan (şehirden) kaçanlar…
Meşe yaprağını kıyıp içenler,
Rumeli Yenicesi duhan (sigara) beğenmez.

Aslında, neslinde giymemiş hare,
İş gelmez elinden, gitmez bir kare…
Sandığı gömleksiz duran mekkâre,
Bedestene gelir kaftan beğenmez.

Kazak Abdal söyler bu türlü sözü,
Yoğurt ayran ile hallolmuş özü…
Köyden şehre gelse bir köylü kızı,
İnci-yakut ister, mercan beğenmez.
•
Fazla söze ne hacet? Taşlama bugün de geçerli.

Avrupa Birliği’ne “Biz de Avrupalıyız” diyoruz ya, değiliz! Onlar bunu çok iyi biliyor, biz ise ya bilmiyoruz ya da bilmezden geliyoruz.
Başöğretmenim (benim ilkokul çağımda okulu “müdür” yerine “başöğretmen” yönetirdi) Hikmet Bey de bilmezden gelirdi. Her fırsatta, “Biz Avrupalıyız çocuklar” der; ne hikmetse bu koca yalanı kafacıklarımıza çakmak isterdi.
Çok sonra anladım ki, Avrupa’da olduğumuz asırlarda bile “Avrupalı” değilmişiz. Çünkü mayamız farklı: Biz, kaynağı Kur’an olan “Vahiy “Medeniyeti”nin çocuklarıyız, Avrupalılar kaynağı Hıristiyanlık olan kadim Yunan-Roma-Lâtin felsefesinin çocuklarıdır…
Bu yüzden biz “hayat muavenettir” (yardımlaşma) anlayışı içinde dünyayı bir barış havzasına döndürmeyi düşlerken, onlar “hayat mücadeledir” diyor, bu temel eksende dünyayı cehenneme çeviriyorlar.
Delil isteyen, iki dünya savaşı ile Kore-Vietnam savaşlarına, Filistin’e, Bosna-Hersek’e, Kosova’ya, Afganistan’a, Irak’a ve dünyayı kasıp kavuran acımasız teröre baksın...
Öylesine dehşetengiz bir manzara ki, Avrupa, yüzyıllar sonra dönüp kendi geçmişine baktığında, kendisi bile ürküyor. Zira geçmişinde ezdiği, sömürdüğü, yaşama hakkı dâhil hiçbir hak ve hürriyet tanımadığı milletlerin kanı, canı var. Kulaklarında esir pazarlarında satılmak üzere gemi ambarlarına tıkıştırılmış Afrikalı kölelerin iniltileri çınlıyor, bombalar altında can veren çocukların, yaşlıların, kadınların hıçkırığı, acımasız kapitalizmin kabuğunu kırıp yüreklere damlıyor.
Yüzyıllar boyu “sömürü düzeni”nin çarkları insan öğütmüş, vicdan öğütmüş! Meşhur keşifleri bile “dünyayı tanımak” için değil, yeni sömürü alanları bulmak için yapmış. Ama bu iğrenç amacını özenle saklayıp, dünyaya başka ambalâjlarla sunmayı başarmış. Biz de bunu yutmuşuz.
Başöğretmenim, Amerika Kıtası’nın keşfini anlatmaya bayılır, orada yaşayan yerlilere ne olduğuyla hiç ilgilenmezdi.
O da çoğumuz gibi Amerikan filmlerinin etkisindeydi:
“Beyaz adam” haklı, Kızılderili haksız!.. “Beyaz Adam” iyi, Kızılderili kötü!
Tom Miks, Teksas gibi çizgi romanlar, Amerika’ya yerleşmeye çalışan “Beyaz Adam”ın zafer hikâyeleriyle doluydu. “En iyi Kızılderili ölü Kızılderilidir” sözünü biz de kabullenmiş, “Beyaz Adam”ın kazanması bizi de keyiflendirir olmuştu.
Neden sonra onların da “insan” olduğunu ve topraklarını, düzenlerini, uygarlıklarını savunmaya çalıştıklarını fark ettim.
Fark eder etmez de Başöğretmen’e itirazı bastım: “Kızılderililer haklı, çünkü onlar sadece kendilerini savunuyorlar!”
Günlüğümdeki nota göre, o tarihte beşinci sınıfa gidiyordum. İtirazım Başöğretmenimin pek hoşuna gitmemişti:
“Uygarlığa karşı çıkılmaz” dedi, “uygarlığa karşı çıkmak ilkelliktir.”
Dinamosu ve teknolojisinin temel malzemesi “ilkel insan” olan “Kapitalist İmparatorluk”tan söz ediyordu. Yerliler bu uğurda tüketilmiş, uygarlıklarıyla beraber yok edilmişlerdi, ama geriye kalanlar bile ülkenin gelişmesinden pay alamamıştı. Bu büyük bir haksızlıktı.
Batı Uygarlığı’nın yükselmesi ve Avrupalı sanayi ahtapotunun semirmesi uğruna insanların yanı sıra kurban edilen çevre de bugün can çekişiyor. Bitkiler-hayvanlar ölüyor, türler yok oluyor, küresel ısınma hayatı tehdit ediyor, tabiatıyla bundan bütün dünya etkileniyor.
Özetle, Avrupa Uygarlığı’nın mazisinde cinayet, sefalet, hiddet, şiddet, zorbalık, eşkıyalık, haksızlık, hırsızlık, ahlâksızlık var. “Amaç her türlü aracı meşru kılar” biçimindeki Makyavelist (Machiavelli) zorbalığın her türlüsü Avrupalı hayat telâkkisinde mevcuttur.

Batı Uygarlığı’nın hedefi, sözde “insanların refahı ve mutluluğu”ydu. Ne var ki, kapitalist imparatorluklar ancak insan iskeletleri üstünde yükselebiliyor. İnsanların çoğu ne maddî refahı yakalayabildi ne de bunu yakalayanlar huzur, güven ve mutluluk hedefine ulaşabildiler.
Maksada ulaşmak için her türlü vasıtayı meşru sayan Makyavelistlerin sınır tanımaz ihtirası çoktan beri hayatı kemiriyor, ama huzur ve mutluluk hâlâ bir hayalden ibaret…
“Hedef”le “durum” arasında müthiş bir çelişki var!
İşte bu nokta uzun süreden beri insaflı Avrupalıların kafalarını kurcalıyor. Devre dışı bırakılan vicdan yeni yeni devreye giriyor. Sorular da bir biri arkasından geliyor: Avrupa yıllar yılı akıntıya mı kürek çekti? Milyonlarca insanın canı boşuna mı yandı? Eski uygarlıklar (misal: Amerika’da İnka-Aztek Uygarlığı, Avrupa’da Endülüs Medeniyeti, Bosna’da Osmanlı Medeniyeti) boşuna mı yağmalandı? Boşuna mı bunca savaşta bunca insan katledildi, dünyanın yarıdan fazlası kan gölüne çevrildi, üstelik de kâinatın dengesiyle oynandı (Çevre kirliliği yüzünden türlerin yok olması ve küresel ısınma sonucu oluşan ekolojik karmaşa)…
Kısacası dostlarım, Avrupa’nın aklı başında insanları bir panik hali yaşıyor. İnsanlık adına insanları, yeni uygarlık uğruna eski medeniyetleri, kalkınma-gelişme ihtirasıyla kâinatı feda ederek mutlu olmanın ve diğer insanları mutlu etmenin imkânsızlığı yeni yeni fark edilmekte. Kırıp döktüklerinin kefareti ağır…
İnsanları maddeden ibaret sayan zihniyet, bâtıl. Yaradılış maksadına zıt uygulamanın hüsranla neticelendiği ise kesin.
Yaradılış maksadına zıt, çünkü çıkış noktası “hayat mücadeledir” felsefesi ile “amaç her türlü aracı meşrû kılar” zorbalığı...
Bediüzzaman, Batı’nın tüm zorbalıklarını, beş ana esasa dayandırıyor:
1. Kuvvet;
2. Menfaat;
3. Cidal (savaş-terör);
4. Menfî milliyet (ırkçılık-kafatasçılık);
5. Heva ve hevesi tahrik (zevkperestlik)…
Mazlumları ve mazlum milletleri ezerek; komünizmin alternatif bir sistem olarak doğmasına ve taraftar bulmasına sebep olan Batı Uygarlığı’nın Bediüzzaman tarafından tahlili şöyle:
“Şu medeniyet-i habîse ki (“kirli medeniyet” yani uygarlık), biz ondan yalnız zarar gördük... Çünkü beş menfî esas üzerine teessüs etmiştir. Nokta-i istinadı kuvvettir. O ise, şe’ni, tecâvüzdür. Hedef-i kasdı, menfaattir. O ise, şe’ni tezahümdür. Hayatta düsturu cidâldir (savaş). O ise, şe’ni tenazüdur (çekişme-vuruşma). Kitleler mabeynindeki râbıtası, âheri yutmakla beslenen unsuriyet ve menfî milliyettir. O ise şe’ni, böyle müthiş tesâdümdür. (çarpışma). Cazibedar hizmeti, hevâ ve hevesi teşci ve arzularını tatmin ve metalibini teshildir (talebi kolaylaştırma). O heva ise, şe’ni, insaniyeti dereke-i melekiyeden (melek derecesinden) dereke–i kelbiyete (köpek seviyesine) indirmektir. İnsanın mesh-i manevisine (mânen hayvanlaşmasına) sebep olmaktır...”
İlk bakışta sert gibi görünen bu ifadelerin yerli yerine oturması için Avrupa Uygarlığı’nın geliş çizgisini tahlil etmek yeter. Bu çizgide sömürülen, horlanan, satılan, köleleştirilen ve Avrupa’nın üç paralık menfaati için akla gelmedik eziyetlere muhatap tutulan insanlar vardır. Yok edilen medeniyetler vardır. Kanlı savaşlar, boğazlaşmalar vardır...
Menfaat için insanlıktan çıkmanın tüm unsurları yani…
Gerisini sonra konuşuruz.
 

Birkaç milletvekiliyle görüştüm. “İmtiyazlar” konusunda haklı olduklarını düşünüyorlar. Ben de sordum: “Madem haklı olduğunuza inanıyorsunuz, neden gecenin bir vakti gümrükten mal geçirir gibi geçirdiniz?” diye sordum.
“Öyle denk geldi” demekten başka bir cevap alamadım.
Hayır, öyle denk getirildi. Haklı olduğuna inanan insan, haklılığını herkesin önünde çatır çatır savunur. Öyle gece imzala, gündüz imzayı geri çek olmaz!
Gerçi ben milletvekili maaşının yeterli olmadığına inanıyorum. Çünkü “seçmen ağırlamak” gibi, çok ağır bir alışkanlık var Türkiye’de. Bu da ayda hatırı sayılır bir miktar tutuyor.
Madalyonun bir yüzü böyle… Ama bir de öteki yüzü var: Asgari ücretle geçinmeye çalışan milyonlarca insan yaşıyor bu ülkede. Üç kuruş maaş alan emekliler. En beteri de işsizler… Böyle bir ülkede milletvekilinin aldığı maaş bile göze batar. Kimine göre yüz lira “büyük para” iken, kimine yüz bin lira beş para…
Yine de bence asıl tasarruf başka alanlarda yapılmalı. Mesela üst düzey bürokratlara tahsisli tatil yerleri, dinlenme mekânları, orduevleri, tatil köyleri, lojmanlar…
Saymakla bitiremezsiniz.
Hangi tatil beldesinden geçsem, yüksek bürokratlara tahsisli resmi dinlenme tesisleriyle karşılaşıyorum. Bunlar kabul edilemez. Fukara milletin parasıyla tatil olmaz.
Türkiye yıllardan beri “Yağma Hasan’ın Böreği” misali yağmalanıyor. Başlangıçta AK Parti bunun üzerine gideceğini söylerdi. Galiba o da alıştı. Bu konuda pek ses seda çıkmıyor.
Şimdi size bir döküm vereceğim. Rakamlar biraz eski olmakla birlikte çok şeyin değişmediğini biliyorum…
İngiltere’de Kraliyet Ailesi’nin kullandığı dört sarayın toplam personeli bin civarında iken, Sayın Süleyman Demirel’in Cumhurbaşkanlığı döneminde Çankaya Köşkü’nde çalışanların sayısı 1. 200 kişi civarındaydı.
Sayın Abdullah Gül bu sayıyı kaça indirdi bilmiyorum. Ama Başbakanlık yaptığı dönemde “Özel kalemimde 80 kişi çalışıyor, çoğunu hiç görmedim” diye yakındığını çok iyi hatırlıyorum.
Dahası var…
KİT ve belediyelerle birlikte kamunun elindeki araç sayısı 125 bin civarında… Oysa Japonya’da bu sayı 10 bin, İngiltere’de 12 bin, Almanya’da 11 bin, Fransa’da 9 bindir.
237 bin 224 lojman kamu görevlilerine hizmet veriyor. Devletimiz komik bir kira karşılığında lojmanda oturan çalışanının ayrıca kapıcı, su, elektrik, bahçıvan, demirbaş, telefon, aşçı, kaloriferci, bakım-onarım masraflarını da karşılıyor.
Kimi eski, kimi çalışan siyasetçilere ve yüksek bürokratlara hem otomobil, hem eskort, hem de koruma veriliyor. Bunların tüm masrafları devlet kesesinden karşılanıyor…
Hiçbir şey yapmadıklarından dolayı çok yorulan devletlülerimizin istirahat buyurmaları için 2 bin 644 resmi tatil köyü var. Tatil köylerinde her şey sudan ucuz. Bakım, onarım da devlete ait…
172 dünya devletin içinde yurtdışında en fazla müşavir bulunduran ülke olma rekoru yıllardan beri Türkiye’ye ait… Dışarıda çoğu lisan bilmeyen 7 bin 500 personelimiz var.
Fransa, ABD ve Almanya’yı 14’er, Japonya’yı 12 bakan yönetirken, Türkiye’yi 21 “sayın bakan” yönetiyor.
Öte yandan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yüzde 38’i yoksul (Tam 25 milyon kişi) Bu kesim beslenmek için günde 1,5 dolar bile harcayamıyor. Günde temel gıda maddeleri için 1,5 dolar dahi harcayamayan kesimin yüzde 47’si 14 yaşın altında…
“İmtiyaz” işte bu yüzden ağır geliyor.

“Üzüm üzüme baka baka kararır” derler ya, insanlar da galiba bir birlerine baka baka bozuluyor!..
Eskiden hafif argoya kaçana, “Başka İstanbul yok, gelmişken konuşmasını öğren” derlerdi…
Şimdi ise düzgün konuşana “züppe”, nazik ve centilmen olmaya çalışana “sünepe”, herkesin hakkına-hukukuna saygı duyana “pısırık”, kendi hakkına rıza gösterene ise “korkak” diyorlar.
İstanbul, İstanbul olmaktan çıkalı çok oldu, maalesef. İstanbul’da ne İstanbul kaldı, ne İstanbullu!..
Kalabalıklar İstanbul’da yaşıyor hâlâ, ama İstanbul’u yaşayanların sayısı çok az. Çünkü bu tamamen bir “şehir kültürü” gerektiriyor.
Baksanıza, İstanbul’da güzelim “İstanbul Türkçesi”ni mumla arıyoruz!
“İlkeli yayıncılık” sorumluluğu içinde, topluma aynı zamanda Türkçe öğretmesi gereken ekranlar, “gidiyom-geliyom”dan geçilmiyor…
Hadi dizi filmlerde yerel ağız kullanılması, diyelim ki, renkliliktir; peki koskoca “haberci”lerin Türkçe hatalarıyla malul “bülten”ler okuması nedir?..
Hoş zaten “haber spikerleri” de çoktan beri, “enkırmen” olmuş, Türkçeyi “enkırıp” duruyorlar.
Hâlâ anlamış değilim: Biz kendi dilimizden nefret mi ediyoruz?..
Nefret etmiyorsak neden Amerikan ağzıyla Türkçe geveliyor, iki kelime arasına İngilizce sıkıştırıyoruz?..
Bir yanda çıtakça benzeri Türkçe konuşanlar, öte yanda “gâvurca”dan ne kadar çok kelime kullanırsa, o kadar “aydın” olacağını zannedenler…
Bilgisizlikle sorumsuzluğun, duygusuzlukla duyarsızlığın, düşüncesizlikle nemelâzımcılığın arasında dilimiz de, nezaketimiz de, saygımız da, hoşgörümüz de aşındı…
Büyüklerimizle dalga geçiyor, küçükleri eziyor, internette “sörf” yapmayı bilgilenmek zannediyoruz…
Ağız dalaşına girmeyi de, çoktan beri “tartışma” ilân etmişiz…
Geçenlerde üst düzey (böyle demek moda şimdi) bir trafik görevlisiyle konuşuyorum. Dedi ki:
“Bu millet düzelmedikçe bu trafik düzelmez.”
Doğru söze ne denir?
Kendi şeridinde düzgün gitmeyi “acemilik”, trafik kurallarına uymayı “enayilik”, başkasının hakkına saygı göstermeyi “korkaklık”, trafik içinde yarışmayı “ustalık”, başkasının hakkını yemeyi “uyanıklık”, doğru düzgün konuşmayı “ukalâlık” addeden bir toplum, düzgün trafiği hak etmediği gibi, düzgün sağlık ve düzgün eğitim hizmetini de hak etmez: Bozduğu kuralların içinde patinaj yapar durur.
Medeniyet “uygar”laştırıldığından bu yana, “aygır” sayısı çok arttı!
Hepimiz “vatan kurtarmak”la öylesine meşgulüz ki, kendimizi kurtarmaya vakit bulamıyoruz!
Kendimize emek harcamıyoruz, gelişmeye çalışmıyoruz; okumuyor, yazmıyor, dinlemiyoruz…
Ortaya ne çıkıyor o zaman? Agresif, saldırgan, anlayışsız, hoşgörüsüz, ilkel, kavgacı, saygısız, sevgisiz, kaba-saba, az gelişmiş, korkak tipler çıkıyor…
Bilmeyen ya korkar ya da korkutmaya çalışır. Bu eğilim de, şiddete çıkar…
“Sevgililer Günü” diye sevdiğine hediye alan insanın, başka birinin sevdiğine sille-tokat girişmesi başka nasıl izah edilebilir?

Bir tarafımız Fatih, Yavuz, Kanuni, Molla Fenari, Zembilli, İbn-i Kemal, Hızır Çele­bi, Molla Güranî, Molla Hüsrev, Ak Şemseddin, Ebussuûd Efendi, Mimar Sinan, Barbaros, Turgut Reis, Uluğ Bey, Koçi Bey, Pirî Paşa gibi her biri asırlara şan verebilecek kalite ve kapasitede insanlarımız…
Bir tarafta Süleymaniye, Selimiye, Şehzade, Sultanahmed gibi âbide eserlerimiz…
Kervansaraylarımız, su kemerlerimiz, vakıflarımız, imaretlerimiz…
Her biri bir milleti tüm tarih boyunca taçlandıracak büyüklükte ve parlaklıkta zaferleri saymıyorum bile…
Bunca “âbide insan” ve “âbide” eserin ortasında yıllar boyu durmuş, kendimizi “şişkebap” ve “Türk lokumu” ile tanıtmaya çalışmışız…
Avrupa’yı gözümüzde büyüte büyüte, kendimizi küçümsemişiz. Bizi yönetenler de aynı eğitim kıskacından geçtikleri için, son yıllara kadar, “Sen şişkebap ve lokumdan ibaret değilsin, sen tarihe şan veren bir milletin çocuğusun” diyememişler…
İlk kez Özal’dan duyduk buna benzer sözleri… O kadar unutmuşuz ki kendimizi, önce yadırgadık… Sonra sonra “Sahiden” diye düşündük, “biz büyük bir milletin çocuklarıyız!”
Derken, Recep Tayyip Erdoğan, daha büyük bir inançla vurguladı tarihsel kimliğimizi: Dikkatimizi kendimize çekti, kendimizle birlikte Süleymaniye’ye, Selimiye’ye, Konstantiniye fethine ve Çanakkale’ye…
“Figüran”lığa razı edilmiş millete liderliğini tekrar hatırlattı. Kimi tutan, kimi tutmayan, ama her biri cesaretimizi, özgüvenimizi yeniden tesis eden adımlar attı. İddialı olmaktan, risk almaktan, süreci yönetmekten, davayı kazanmaktan söz etti.
Krizlerle boğuşan, her kriz sonrasında IMF’ye yüzsuyu döken, her dayatılan şartı mecburen kabul eden “çaresiz Türkiye”den, “çare üreten Türkiye”ye geldik.
Şart koşulan ülke iken, şart koşan ülke olduk!..
Borç alan ülkeden, borç veren ülkeye dönüştük!..
Figüranlıktan kurtulduk, başrol oynamaya çıktık!
Artık krizler bile Türkiye’yi “teğet” geçiyor…
Özgüvenimizi bu olguların üzerine yeniden inşa etti, Başbakan. “Lider” kimliğimizi vurgulaya vurgulaya, lider olduğumuza inandırdı.
“İnanmak” olmaktan daha güçlü, daha dinamik bir duygudur!
Artık Amerika, İsrail ve Batı karşısında eskisi gibi boynu bükük değiliz. Olanları seyretmiyor, yönetmeye, yönlendirmeye çalışıyoruz. Muhalefet sözcüleri istisna tutulursa, çoktan beridir, “biz adam olmayız abi” diyen yok. Muhalefet partileri, tek bildikleri muhalefet anlayışı da ellerinden çıkar diye statükoyu ölesiye korumaya çalışıyorlar. Fanatikler dışında kimse de ciddiye almıyor.
İsrail’in bile dize gelip özür dilediği yerde, onlar hâlâ eski alışkanlıklarını sürdürüyor, “İsrail’in bir bildiği var abi” demeye getiriyorlar.
Hiçbir bildiği yok oysa İsrail’in; sadece bizim muhalefetin okuyamadığı şartları okuyor, Türkiye’nin eski Türkiye olmadığını, ona rağmen Ortadoğu’da hiçbir şey yapılamayacağını görüyorlar.
Tam bu sırada Başbakan, alışkanlıklarımızı tepetakla eden “barış süreci”ni başlattığını açıklıyor.
İyi bir zamanlama: Çünkü bu sürecin arızasız işleyebilmesi, büyük ekseriyetin “özgüven” kazanmasıyla mümkündü.
Yani hiçbir şey hesapsız-kitapsız değil. İzlemeye devam ediyoruz.

Rahatça söyleyebilirim ki, tarihinde övünebileceği çok şey olmasına rağmen, övünmek şöyle dirsin, hatta dövünen başka bir millet yoktur!
Şöyle bir düşünün bakalım, kaç âbide, kaç “âbide insan” hatırlayacaksınız?
Saymakla bitiremeyeceğinizden eminim. Ne çare ki reddettik! Yokmuş gibi yaptık! Türkiye’yi bin yıllık geçmişinden koparıp, doksan seneye hapsettik. Tabiatıyla tökezledik! Özgüvenimizi yitirdik. O kadar ki, “Biz adam olmayız” sözünü dillerimize pelesenk edip kendi kendimizi sürekli aşağıladık.
Kısacası “redd-i miras”(geçmişi reddetmek) bu milletin özgüvenine mal oldu?
Bu öyle bir “redd-i miras”tır ki, alfabeden başlar, kılık kıyafette çıkar…
Ama orada da bitmez: Şehir, hatta köy isimlerini değiştirmeye kadar gider.
Mevsim isimleri, ay isimleri, gün isimleri, saat, takvim, vesaire…
Birinci Dünya Savaşı’nda Almanlardan aldığımız meşhur “Goben” zırhlısının “Yavuz Sultan Selim” olarak değiştirilen ismini, “Cumhuriyet Türkiyesi” bir kez daha değiştirir ve “Sultan Selim”i çıkarıp “Yavuz”u bırakır.  
Amaç, hiçbir padişahın hatırlanmaması…
Söyler misiniz bunlar hangi derdimize deva oldu? Meclis kürsüsünden II. Abdülhamid’e ve Sultan Vahideddin’e yapılan hakaretler hangi problemlerimizi çözdü?
Burada izninizle Fransız yazar Claude Ferrere’­den konuyla ilgili hayret uyandıran kısa bir değerlendirme aktaracağım:
“Size tuhaf bir şey söyleyeceğim: Günümüzün cumhuri­yetçi Türkleri, kendilerini Bayezid’in torunları değil de Timur’un torunları sayıyorlar. Cumhuriyet donanma­sında bir zırhlı var: Almanların eski ‘Goben’ Zırhlısı... Bu gemi­nin adını değiştirmek ve millî bir isim vermek gerekti. Çok haklı olarak ‘Yavuz Selim’ adı teklif edildi. Ama Çankaya Hükûmeti buna razı olmadı. Kısaca ‘Yavuz’ denmesini uygun buldu. Osman’ın (Osman Gazinin) kanı, Ankara’­daki adamlar için tarihten silinmesi gereken, nefret edile­cek bir şey hâline geldi. Tahripkâr ve zalim Cengiz’le Ti­mur; sayısız saraylar yaptıran, mabetler inşa ettiren, yol­lar açan, bunca eyaleti Türk topraklarına katan hü­küm­darlara (padişahlara) tercih edilmektedir... Cumhuriyet Türkleri, cetlerinin mirasını hor görmeye baş­ladılar.” (Claude Ferrere, Türklerin Manevî Gücü, s. 1987 v.d.)
Yabancıları bile dehşete düşüren bu “redd-i miras”, sa­dece kişilere münhasır kalsaydı, belki tahribat bu seviyede olmayacaktı. Hazin ki, aşiretten beylik, beylikten devlet çıkaran ve devleti en az 500 sene cihanın üçte birine hâkim kılan temeller de tahrip edildi.
Âkif’in hicranla dile getirdiği gibi, “inkı­lâp ümmetinin şanı, yakıp yıkmaktı.” “Eski” adına ne varsa yerle bir edilmeliydi ki, enkazın üzerinde yeni bir devlet kurulabilsin!
Yeni devletin telâkkileri gibi insanları da “modern” olacaktı. Avrupa örnek alınacaktı... Onun gibi giyinecek, onun yazı­sıyla yazacak, kendi kültür kaynaklarımıza sırt çevirip tarihi­mizi inkâr ederek onun kaynaklarına yönelecektik. Papa’­nın teklifini kabulle Hıristiyan olmadığı için Fatih’i kına­yacak, Yavuz’u “kanlı katil” ilân edecek, Sultan II. Abdülhamid’e “Kızıl Sultan”, Sultan Vahideddin’e “vatan haini” diyecek, bütün tarihi “hane­dan tarihi” ilân edip kendimize Etilerden, Sümerlerden, Moğollardan ec­dat arayışına çıkacaktık.
Vesikalar, vakıalar önemsizdi. Nazarlarında tarih, bir ilim değil, bir sanattı. Objektif olunmasının önemi yoktu. “Sa­dece millî olmalı”ydı. Bunun için de “dinî” unsurlardan ayıklanması gerekiyordu. Yani geçmiş reddediliyor, yok ediliyor, “yok”un üzerine geleceği inşa etmek gibi imkânsız bir hayalin peşinde koşuluyordu.
Bu uğurda neler yapıldığına yarın bakalım..

Tarihi bozmak için yapılanları bir zamanlar üniversitelerimizde okutulan, Dr. İlter Turan’ın kaleme aldığı bir kitaptan aktarayım:
1. Türk Devleti, kanunlarla ıslahat yapmak yerine, din esaslarına dayanmayan Batı dev­letleri kanunlarını doğ­rudan kabul ederek, di­nin siyasî hayat üzerindeki etkisini bertaraf etme yoluna gitti. Bu suretle siyasî hayat üze­rinde büyük nüfuz sahibi olan din âlimleri [ulema] sınıfı­nın da otorite kaynağını ortadan kaldırdı. Kanunların halk tarafından benimsenmesi için, bu kanunların şu veya bu ülkeden aktarıldığı üzerinde durulmadı, kamuoyuna “uygar ülkelerin kanunları” diye takdim edil­di.
2. Millî devlet, tekkeleri kapatarak ve tari­kat faaliyet­lerini yasaklayarak, bölücü ve devlet otoritesini zayıfla­tıcı niteliklerini asga­riye indirmeye çalıştı.
3. Memlekette kullanılan kıyafetlerin Batı memleketle­rinde kullanılanlardan ayrı oluşu, Batılılaşma çabasında olan bir toplumun bu yolu benimsemesine psikolojik bir engel teşkil ediyordu. Ayrıca Batı âdetlerini benimsemiş aydınların Avrupalı kıyafetlerle gezmeleri ya­nında gele­neksel kostümlerin kullanılışı, zaten mevcut olan halk ayırımını kuvvetlendirici ve görülebilir şekle sokacak nitelik­teydi.
Millî devlet, sosyal ayırımları görünebilir ve sembolik şekilde ifade eden kıyafetlerin giyil­mesini yasaklayarak, yerlerine herkesçe giyi­le­bilecek kıyafetlerin giyilmesini sağlamaya çalı­şarak, bu ayırımların zayıflamasına ça­lışmış­tır.
4. Millî devrimin bir amacı, Türkiye’yi Asya ve Arap kültüründen çıkararak Batı kültürüne mâl etmekti. Sosyal ve siyasî hayatın her yö­nüne nüfuz etmiş olan dini bu yerinden çıka­rarak birey [fert] ile Tanrı arasında bir olay yapmak, Arap kültüründen çıkmanın başlan­gıcını teşkil ediyordu. Bunu gerçekleştirmek, dinin toplumsal kurumla­rını ve görüntülerinin bir kısmını ortadan kaldırmakla mümkün ola­bilirdi. Devrimlerin izlediği yol da bu oldu. An­cak din gibi, hislere hitap eden bir kurumun za­yıfla­ması, bir “his boşluğu” meydana getiri­yor­du. Bu boşluğu doldurmak veya diğer bir de­yimle “bireysel” hislerin top­lumsal hareketler şeklinde ifade edilmesini sağlamak için, millî hislerin geliştirilmesine, milliyetçiliğin yayılma­sına çalışıldı. Mustafa Kemal’in kişiliğine yö­nelen bağlılık, sul­tan ve halifeye duyulanın ye­rini aldı. Milleti yüceltmek emel ise hiç ol­maz­sa aydınlara erişilmesi güç, kendilerini verme­lerini gerektiren bir ideal verdi. İhdas edilen millî bayramlar, düzenlenen törenler, dinî tö­ren ve bayram­larda duyulan hislerin millî gün­lerde de duyulmasını sağlamaya ça­lıştı ve bunda başarıya ulaştı. (Dr. İlter Turan, Cumhuriyet Tarihimiz, s. 82-83).
Şimdi hepimizi uzun uzun düşündüreceğine inandığı­m konuya geçelim. Aynı ders kitabından aktarıyorum:
“Arap harflerini kullanmanın doğurduğu güç­lükler milliyetçilerce düşünülürken, Sovyetler Birliğindeki Türk cumhuriyetlerinde Arap ya­zısı yerine Lâtin harfleri kabul edildi. Değişik­liğin amacı Sovyet Türklerini kültürel ba­kım­dan Türkiye’den ve dinî bağları olan Araplar­dan ayırmak olmasına rağmen, milli­yetçi kad­roya Lâtin harf­lerinin Türkçe için çok daha uy­gun olacağını gösterdi.
Gelecek yazımızda alfabe değişikliğinin “en önemli amacı”na bakalım…
 

H. Ritter şöyle diyor: “Lâtin yazısın­dan beş defa kısa ve harikulâde müsait olan Arap yazısı okuma yazmayı kolaylaştırdığı için İslâm âlimleri sayısız eser vermiştir (Classicisme et Declin culturel dans l’histoire de Islâm, Paris 1957, s. 178-179).
Prof. Osman Turan da aynı konuda şu görüşleri dillendiriyor:
“Gerçekten İslâm harfleri şakulî, ufkî ve inkinaî olduğundan onunla bir metnin yazılması ve okunması, zaman ve emek tasarrufu sağlar; Lâtin harfleri gibi sadece ufkî ve uzun olmadığı için muhakeme mana üzerinde toplanır; Lâtin harfleriyle yazılı bir kelime incelenirken, eski yazı ile bir bakışta bir cümle okunur, hatta bir sahifenin muhtevasına nüfuz edilir... Mimarîde büyük selâtin camileri ve kervansaraylar, musi­kide Dede Efendiler ne ise, yazı sanat eserleri ile tuğralı fermanlar da ay­nı ince ve yüce ruhun tecellileridir.” (Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi)”
Dr. İlter Turan ise “işin gerçeği”ni fısıldıyor idrakimize: “Harf devriminin tek amacı ve hatta en önemli amacı, okuma yazmanın yaygınlaş­masını kolaylaştırmak de­ğildir... Devrimin temel gayelerinden biri, yeni nesillere geçmişin kapılarını kapamak, Arap-İslâm dünyasıyla bağları koparmak ve dinin toplum üzerindeki etkisini zayıflatmaktı.” (İsmet İnönü de aşağı yukarı hatıralarında bunları yazıyor).
“Milliyetçiler (yani dev­leti yönetenler), yeni bir toplum meydana ge­tirmek isteğindeydiler. Toplumun geçmişiyle bağları ne kadar kuvvetli olursa, toplumu de­ğiştirmek o kadar güç olurdu. Yeni nesiller eski yazıyı öğ­renmeyecekler, yeni yazıyla çıkan eserlerin muhtevasını ise milliyetçiler denetleyebileceklerdi. Türk yazısı ile Arap yazısı başka olduğundan, Araplarla kültür bağ ve ilişki­leri zayıflayacak ve Türkiye Batıya yöne­lecekti. Din eser­leri eski yazıyla yazılmış ol­duğundan okunmayacak, di­nin toplum üzerin­deki etkisi azalacaktı.”
“Dinin toplum üzerindeki etkisi” azaldı. Millet, Batı is­tikametinde yıllar boyu ite-kaka yürütüldü. Sonuç: Kültürden kaçan, kütüphanelere mezar­lık gözüyle bakan, günde sadece iki buçuk-üç milyon ga­zete okuyan bir toplum... Şark’ı küstüren, Garp tarafından da reddedilen az gelişmiş bir ülke ve boşlukta bırakılan nesillerin Batı’nın “izm”leriyle birbirlerini vurması...
İşin en acı tarafı ise, bu tablonun sorumlularının hâlâ alkışlanması...
Toplumlar bir kere şaşırtıldıktan ve bir fikrin güdü­müne sokulduktan sonra, demek ki, kolay toparlanamı­yor; kurbanlar verme pahasına, alıştırıldığı yolda yürümeyi sürdürüyor.
Tarih de aynı görüşe verilmiş bir başka kurban. Zaten hepsi öylesine iç içe ki, birbirinden ayırmak mümkün değil.
Yeniler, eskiyi “hanedan tarihi” saydığından ve yeni devlet “redd-i miras” üstüne bina edildiğinden, millete yeni bir tarih gerekliydi. 1930’da bir “Tarih Tetkik Heyeti” ku­rularak işe başlandı. 1933’te ise Türk Tarih Kurumu, bu he­yetin yerini aldı.
Aynı tarih kitabından olayı takip edelim:
“Yeni bir tarih tezi ileri sürüldü. Bu teze göre medeniyetin ilk kurucuları Orta Asya’daki Türkler, Orta Asya’dan göç ederek medeniyeti dünyanın diğer bölgelerine yaymış­lardı (Meşhur “Güneş Dil Teorisi”nin tarihe yansıması)… Bugünkü Avrupa medeniyetinin öncüleri de Türklerdi. O hâlde Türklerin Batılılaşmak is­temesi, doğmasında kendilerinin büyük payı olan bir uygarlığa tekrar dönmelerinden iba­retti. ‘Batılılaşmak’ demek, kendilerinin de bir parçası olduğu uygarlığı yeniden benimse­mek demektir.
Devam etmemiz şart…

Dünden devam ediyoruz, birleştirip tekrar okursunuz artık… “İkinci olarak, Anadolu’da tarih boyunca ku­rulan uygar­lıklar incelenerek, bunların Türk uygarlıkları olduğunun gösterilmesine çalışıldı. Anadolu uygarlıkları arasında, özellikle Sü­merler ve Etiler üzerinde duruldu. Sümerler ve Etilerin tercih edilmiş olması sebepsiz de­ğildir. Osmanlı Devletinin kalıntılarının yı­kılmak is­tendiği bir devrede, Osmanlı tarihi incelene­mezdi. Sonra gerek Selçuklu, gerek Osmanlı tarihinin araştırılması, Türklerin İslâm’a olan yakın ilgisini de belirtmek zorun­daydı. Lâik­leşme döne­minde İslâm’ın bir araş­tırma konu­su edilmesi uygun düş­mezdi. Hâlbuki Sümerler ve Etiler, Anadolu’da yaşa­mış oldukları gibi, Selçuklu ve Osmanlıların ortaya çıkardığı sa­kıncalar (yani Müslümanlık) onlar için varit değildi (çünkü onlar Müslüman değildi). Dola­yısıyla onların pek de kesin olmayan Türklük­leri—ki, bugün Etilerle Sümerlerin Türk olmadı­ğı konusundaki deliller kesindir—üzerinde du­ruldu, kurdukları uygarlıkların “Anadolu Türk uygarlığı” olduğu ve Türklerin Anadolu’da uzun bir tarihe sahip olduğu gösterilmeye ça­lışıldı.
“Çalışmalar belirli bir gayeye hizmet etmek için yapıldı­ğından zaman zaman bilimsellik dışına çıkmışlardır” (s. 93-94).
“Belirli bir gaye”den muradın ne olduğunu bugün hepi­miz biliyoruz. Kitleleri dininden, dilinden, kültüründen, me­deniyetinden, tarihinden koparıp Batılılaştırma gaye­sidir bu. Hatta bu “gaye”nin gerçekleşmesi için isyanlar ter­tip­lenmiş, sehpalar kurulmuş, kelleler alınmış, arkada kandan bir iz bıra­kılmıştır.
Ama acaba umulan elde edilmiş midir?
Eğer bir türlü belini doğrultamayan, kendi ayakları üzerinde du­ramayan, bir asra dünya çapında birkaç deha oturtama­yan fukara, ilmî gelişmelerin dışında, kabuğuna büzülmüş bir Türkiye murat ediliyordu ise, evet, umduklarını elde etmiş sayılabilirler.
Yok, kültürlü, dünyada sözü geçen ve ilim, fen, edebiyat, teknik sahalarında söz sahibi bir Türkiye murat ediliyordu ise, bunun hâlâ çok uzağındayız.
Zaten o yoldan yürüyüp parıltılı bir noktaya gelmek, geçmişi in­kâr zeminine sağlam bir gelecek inşa etmek imkânsızdı. Gele gele inkârcıların gelebileceği bir noktaya gelmişiz: Hüsran noktası...
Bu noktadan geçmişi tahlile çalışırken, kahırlanmamak elden gelmiyor. Ancak kahırlanıp kalmak da çare olarak gözükmüyor. Öyleyse çare nedir? Bizce ilk çare, kaybettiğimiz değerleri, kaybettiğimiz yerlerde ara­maya başlamaktır. İşte bu sebeple “tahlilî tarih”lere ve bi­yografilere ihtiyaç var. Böylece, elinizdeki kitabın hangi maksatla ve hangi tarz içinde kaleme alındığını da açık­lamış oluyoruz.

Batı’dan gelme “çekirdek aile” kavramı, aile algımızı değiştirdi. “Çekirdek aile” içinde “dede” ve “nine”nin öğretisinden mahrum kalan çocuklarımız, “vicdan” çekirdeğinden yoksun büyüyor.
Büyüyünce de ya boş şeylerle uğraşıyorlar ya da şiddete kapılıp sağa-sola tosluyorlar.
Okuldaki kavgaların artması, öğrencilerin öğrenciden başka her şeye benzemeye başlaması, bir yere kadar öğrenci dizilerinin etkisiyle olabilir, ama gerisi aile içinde verilmesi gerekirken verilemeyenlerle ilgilidir…
Bunların başında da “sevgi”, “vicdan”, “paylaşım” ve “irade” gelir…
Sevgi, ama herkese ve her şeye yönelik bir sevgi… Böyle bir sevginin alt katmanlarında “şefkat”, “merhamet”, “hamiyet” vardır.
“Vicdan”, zaten varlığı “insan” yapan temel değerdir…
“İrade” hata ve yanlışa düşmeyi büyük ölçüde engeller…
“Paylaşım” ise, dini ve tarihi duruşumuzun önsözüdür…
Osmanlı büyümesinin özündeki sırdır…
“Paylaşım”, Osmanlı ailesindeki ilk öğretilerden biridir. Çocuk, elindekini başkalarıyla paylaşmayı dünyaya geldiği andan itibaren öğrenmeye başlar.
Osmanlı toplumunda kırk bin civarında vakıf işte bu çerçevede kurulmuş sosyal dayanışmada zirveye çıkılmıştır.
¥
Eskiden, çocuklarımıza nine ve dede tarafından aktarılan, çoğu Kur’an eksenli “menkıbe”lerimiz vardı: Şimdi dizi dizi filmlerimiz var…
Çocuklarımız her akşam, yaşanmamış hayatları seyrede ede ve onlara özene özene büyüyor.
Nine ve dedelerin aileden uzaklaştırılması, her biri hayat tecrübesinin imbiğinde damıtılmış “kıssa” ve “hisse” arasındaki muhteşem ilişkiyi de kopardı…
“Kıssa” olmayınca, “hisse” alınamaz oldu. Asırlar boyu bu ilişki çerçevesinde yeşeren çocuklar, artık ne “kıssa”dan haberdar, ne “hisse”den; hayatları tıka basa televizyon ve internet...
Genç anne-babaların zaten çocuklarına anlatacak, anlatıp yüreklerini titretecek hikâyeleri yok! Bu durumda her akşam televizyona kaçmaktan başka çareleri kalmıyor.
Bu durumda kadınlarımızın rol-modelinin (12 ilde yapılan bir araştırmaya göre) Hülya Avşar, erkeklerinkinin Acun Ilıcalı olmasına şaşmamalı…
Bütün şehirlerimizin kendilerini yiyecek-içecekle (kayısı, çay, ekmek, tantuni, mantı, pastırma-sucuk, pişmaniye, şeftali, zeytin-peynir, kebap, lahmacun, ciğer, v.s.) tanımlamalarına da şaşmamalı…
“Övünülecek insan” yetiştiremeyen toplumların şuuru mideye düşer ve mideye sunduklarıyla övünmeye başlarlar…
Türkiye de yıllar boyu “şiş kebap” ve “lokum”la övünmemiş miydi?
Diyeceğim şu ki, “övünülecek insan” yetiştirmemiz lâzım. Ama nasıl? Sımsıcak aile sohbetlerimizi “televizyon” ve “internet” çaldı. Çocuksu meraklar televizyon ekranındaki şiddet ve cinsellik içeren “dizi”lerde tükenip gidiyor. “Bir kıssa”dan “bin hisse” çıkarma anlayışı, televizyon programlarının yapay dünyasına kurban: Zıtlıklar çocuk beyinleri keşmekeşe çeviriyor…
Aileler sessiz ve ıssız! Bu ıssızlıkta büyüyen çocukların yürek olgunluğuna erişmesi çok zor… Çünkü yürekler sohbetle olgunlaşır, mantık ve duygu ilişkisi kitapla kurulur.
Evler hem sohbetsiz, hem kitapsız kaldığına göre, nesillerin hamlığına (nezaketsizlik, duygusuzluk, bilgisizlik, v.s) şaşmamalı!

Eskiden alkışlamayı da, alkışlanmayı da pek sevmezdik…
Batılılaşma sürecinde başlayan alkış tutkumuz git gide bütün ruhumuzu avuçladı, alkışsız, tantanasız yapamaz olduk…
Politikacı kürsüye çıkarken alkış, inerken alkış…
Konuşurken alkış, susarken alkış…
Pop şarkıcısı yürürken alkış, dururken alkış…
Meşhurlardan birinin şöyle kısa bir selam vermesi bile ortalığın alkıştan inlemesine sebep oluyor…
“Gıdamız alkıştır” diyorlar…
Bu söz, bize tuhaf gelmemeye başlayan sonsuz tuhaf bir sözdür aslında...
Ahrete bir şey bırakmama yemini gibi!..
¥
Konferanslarım alkış kıyamet. “Alkış yerine dua edin” diyorum, onu daha çok alkışlıyorlar.
Konuşmacı öyle bir şartlanma şartlanıyor ki alkışa, konuyu bir tarafa bırakıp alkışlanacak atraksiyonlar yapmaya başlıyor, konferansını hamasi nutka dönüştürüyor…
Oysa biz eskiden ne alkışlamayı bilirdik, ne alkışlanmaya çalışırdık: Tüm amellerimizde “Allah rızası” esastı.
“O razı ise gerisi boştur” derdik.
Buyurun, Yavuz Padişah’ın alkıştan nasıl kaçtığına bakın…
Aylar süren zorlu Mısır Sefer-i Hümayunu’ndan İstanbul’a dönmüş, ordusuna biraz nefes aldırmak için, Maltepe’de konaklamıştı.
Artık o sadece “Sultan-ı İklim-i Rum” (Anadolu Sultanı) değil, aynı zamanda “Sultan-ı Arap”tı. Daha da önemlisi o hem “Halife-i Ruyi zemin”, hem de “Hâdım-ül Haremeyni’ş-Şerefeyn”di (Kutsal toprakların hizmetkârı).
Bunu simgelemek için sembolik bir süpürgeyi sarığına sorguç yapacak, hayatı boyunca taşıyacaktı.
Beraberinde mukaddes emanetleri de getiren Yavuz Sultan Selim, vezirleri tarafından Maltepe’ye kurduğu ordugâhta karşılanıyor, Dersaâdet’in (İstanbul) bir gelin gibi süslendiği, halkın günlerdir kendisini alkışlamak için beklediği, şanına layık bir karşılama töreni yapılacağı bildiriliyor.
Vezirleri dinleyen Yavuz Padişah’ın kaşları çatılıyor. Gazabından ürken vezirler şaşkın şaşkın bakışıp ne kusur ettiklerini düşünüyorlar.
Nihayet vezirlerden biri tüm cesaretini toplayıp soruyor:
“Şevketlü Hünkârım, yanlış bir şey mi söyledik?”
Yavuz Padişah acı acı gülüyor:
“Hayır” diyor, “siz yanlış bir şey söylemediniz. Ya biz yanlış bir şey mi yaptık ki, halkımız bize alkış ücreti vermeye kalkışıyor?”
Hiçbir şey anlayamıyorlar. Yavuz ciddileşiyor:
“Bakın a vezirlerim, beylerim; kararında takdir insanı teşvik eder, aşırı takdir ise bitirir. Biz alkışlar eşliğinde bitmekten korkmaktayız. Allah biliyor ki, ahaliden alkış almak için değil, Efendimiz Aleyhisselâtü vesselâmın dâvetini icabet için bu sefere çıktık.”
Gece kılık değiştiriyor. Atla Üsküdar’a gidiyor. Sıradan bir sandal kiralanmasını emrediyor. Kendisi gibi kılık değiştirmiş dört muhafızıyla birlikte Sarayburnu’na geçiyor. Arka kapıdan sarayına giriyor (Bu ibret tablosu “Biz Osmanlıyız” isimli kitabımdan özetlenmiştir).
Ordulardan korkmayan Yavuz Padişah, alkıştan korkmuş, alkıştan kaçmıştır…
Çünkü alkış “iğfal” edicidir!

İçki satışını belirli kurallara bağlayan kanun yüzünden, belirli çevreler, bir intikam dürtüsüyle Osmanlı ceddimizi ve padişahları hemen işin içine çektiler: “Dördüncü Murad yasakları” dediler, “Osmanlı’da bile meyhaneler serbestti” dediler.
Ağzı olan konuşuyor. Bu arada katıldığım televizyon programlarında da aynı iddialar masaya sürüldü. Konuk kalabalığından ve zaman darlığından söylemem gerekenlerin çoğunu maalesef söyleyemedim. Ben de şimdi söylerim…
Öncelikle şunu bilmek lâzım ki, Osmanlı Devleti’nde, Müslümanların içki içmesi, üretmesi ve ticaretini yapması yasaktır.
Ancak Osmanlı toplumu, Müslümanlardan ibaret bir toplum değildir. İçinde Rum, Ermeni, Musevi gibi Müslüman olmayan unsurlar da vardır. Tabiatıyla bunlar içkiyi “haram” saymıyor.
Kaldı ki, gayrimüslimler “özel hukuk”a tabidir. Bu sebeple Osmanlı Devleti, kendi inançları ve arzuları istikametinde kanun çıkaramıyor. Hele de “içki yasağı” söz konusu olduğunda yabancı (en çok İngiliz) elçilikler ayaklanıyor, dünyanın en ciddi meselesi bu imiş gibi (şimdi de bizim ekâbir ayaklandı), Saray’a ültimatomlar veriliyordu (Günümüzde bu görevi çoktan beri bizim “laik kesim” yapıyor: İçki düzenlemesi karşısında kopardıkları kızılca kıyamet ortada).
Sonuçta, Osmanlı yönetimi, Avrupa’nın iç işlerine karıştığı son zamanlarında içki üretimine, taşınmasına ve belirlenen yerlerde satılmasına, belli şartlar çerçevesinde gayrimüslimlere (Müslüman olmayanlara) izin veriyor.
Buna rağmen zaman zaman tümüyle yasaklandığı da oluyor. Meselâ, Sultan III. Selim, 1800 yılı başlarında yayınladığı bir Hatt-ı Hümayun’da meyhanelerin kapatılmasını ve “Ehl-i İslâmın içkiden külliyen men edilmesi”ni istiyor. Hatta, “Eğer Müslüman’dan bir kimsene sarhoş görülürse, içkiyi kangı kâfirden aldı ise katlolunsun” diyecek kadar sertleşiyor.
Ancak bu emri uygulamaya koymak hiç kolay değildir. Bu konuda üst üste yapılan toplantılarda her kafadan bir ses çıkıyor, ekonomik gerekliliklerden tutun, dini hassasiyetlere kadar bir sürü “gerekçe” çarpışıyor…
Tartışmaların gereğinden fazla uzaması, en sonunda Padişah’ı çileden çıkarıyor: “Kıyl-ü kal (gereksiz ayrıntı) ve söze ba’is olmak küşküllüğü kendinize ‘ad etmişsiniz. İslambol’da iki-üç meyhane kapatup bir iki avretin (fahişeleri kastediyor) hakkından gelmesi için yirmi gün kadar meşveret edip bir nizam veremiyorsun sübhanellah” diye Sadrazam’ı azarlıyor.
Sekbanbaşı, Sultan III. Selim’e şöyle bir öneri getiriyor: “Meyhanelerin hepsi kapatılsın, fakat reayanın (gayrimüslim teb’a) bekârları için şehrin kenar yerlerinde iki üç tane meyhane açık bırakılsın. Müslümanların girmemesi için de kapılarına nöbetçi konulsun.”
Sekbanbaşı’nın önerisi Şeyhülislam’ın şiddetli itirazıyla karşılaştığı için kabul görmüyor. Böylece Müslüman ve gayr-ı Müslimlerin alenen içki içmeleri, satmaları ve meyhane açmaları yasaklanıyor.
Bu karardan tabiatıyla yabancı elçilikler de etkilenmiştir: Elçilik temsilcileri birkaç kez Sadarete (başbakanlık) müracaat ederek, içki yasağının kendilerini kapsamamasını talep ediyorlar, ama ısrarlı talepleri dikkate alınmıyor.
Baskılar artıyor. İngiltere ile neredeyse savaşın eşiğine geliniyor. Bunun üzerine Sultan III. Selim, yasağı yumuşatmak zorunda kalıyor. Elçilik mensuplarının “kifayet miktarı” (yeteri kadar) içki satın almalarına izin veriliyor.
Aslında Sultan III. Ahmed döneminde (1703-1730), ve ilk Meclis’te de benzer tartışmalar yaşanıyor.
O tarihlerde ikisi sur dışında, biri Galata’da olmak üzere İstanbul’da yaşayan azınlıklar için sadece üç meyhane vardır. Sayı 18. Yüzyılda artıyor. Bunun bir de yakın tarih yönü var: İlk Meclis’te de içki savaşları çıktı. Yarın yazalım.

Tarih 1920…
İngiltere’nin Başkent İstanbul’u işgal etmesiyle dağıtılan “Meclis-i Meb’usan” (Millet Meclisi) 23 Nisan 1920’de Ankara’da ilk toplantısını yapmış, İstiklâl Savaşı’nı başlatmıştır.
Alınan her kararda “din vurgusu” yapılmakta, halkın dini duygularına seslenilmek suretiyle, savaşa katılması sağlanmaya çalışılmaktadır…
“İkinci Grup”un (muhalefet kanadı) önder isimlerinden Trabzon milletvekili Ali Şükrü Bey’in alkollü içkilerin ithalinin, imalinin ve satışının yasaklanması teklifi böyle bir havada Meclis’e geliyor…
Takvimler 28 Nisan’ı göstermektedir. Yani Meclis’in Ankara’da tekrar toplanmasından sadece beş gün sonrasını…
Ali Şükrü Bey, Büyük Millet Meclisi’ne sunduğu tasarıda, özetle şöyle diyor:
“Dini mübinimizce, tahrim (haram) edilmiş olan işretin (alkollü içkilerin) halkımız arasında taammümü (umumileşmesi) istimailinden tevellüd eden (doğan) fenalıklar, felaketler, tadad edilemeyecek (sayılamayacak) derecede çok mühlik (helak edici) ve muhribtir (helak edici). Salik (mensup) bulundukları din menetmediği halde milletini bu beliye i uzmadan (büyük belâdan) bir kanunu mahsus kurtarmış olan Cemahiri Müttehidei Amerika (Amerika Birleşik Devletleri) Hükûmeti, cidden takdire ve nümunei imtisal olmağa lâyiktır. Cehalet-i amikası (derin cahilliği) hasebile içki hususunda had ve hudud bilmeyen, binaenaleyh, her dem hanümansuz felâketlere duçar olan memleketimiz halkını bu müdhiş belâdan kurtarmak için âtideki (gelecek) mevaddın (maddelerin) kanun şeklinde kabulünü teklif eylerim…”
17 Mayıs 1920’de teklifin görüşülmesine başlanıyor.
Ve Meclis’te küçük çaplı bir kıyamet kopuyor! Hükümet, özellikle de Maliye Bakanı teklife şiddetle karşı çıkıyor. Onunla birlikte hareket edenler, içki içilmesini doğrudan savunamadıkları için, “Gelirlerinin azalacağı, savaşı finanse etmenin zorlaşacağı” şeklinde gerekçelere sığınıp, sonuç itibariyle her türlü sarhoş edici içkinin serbest olmasını savunuyorlar…
İçki yasağından yana olanlar ise bu gibi itirazlara şu türden cevaplar veriyorlar:
“Kuvvei İcraiye (hükümet) memleketin sıhhati bahasına, hayatı bahasına, aileleri saadeti bahasına bir varidat (gelir) elde edemez.”
Sanırsınız ki, Ak Parti ile CHP sözcüleri tartışıyor…
Tabii bu arada, tıpkı şimdi yapıldığı gibi, Sultan Dördüncü Murad dönemi yasaklarına atıfta bulunuluyor…
“Gerici”, “kâfir” ithamları havada uçuşuyor (Sonradan hatıralarını kaleme alan meşhur Dr. Rıza Nur, bu yasağın hararetli savunucuları arasında Mehmed Âkif’i de zikrediyor ve yasak yanlılarının bir “din partisi” peşinde koştuklarını söylüyor).
Nihayet teklif oylamaya sunuluyor ve “Men-i Müskirat Kanunu” çıkıyor. Fakat sattığı, içtiği tespit olunanlar için hükümet sürekli af çıkarmak suretiyle kanunun etkili biçimde işlemesini engelliyor.
Bu uygulamada içkiyi sevdiğini bildiğimiz Atatürk’ün ne kadar payı var bilmiyoruz, ama Atatürk’ü neredeyse adım adım takip eden gazetecilerden Rüşen Eşref Ünaydın şöyle bir olay anlatıyor:
“…Bir akşam, İzmir’de Naim Palas’ın alt kat taşlığında kalabalık sofrada, Atatürk, ‘Açın! Kapıları ardına kadar açın! Ne var, millet görsün ve bilsin ki biz, işte böyle yemek yiyoruz, böyle içki içiyoruz!..” (Aktaran Oğuz Akay, Atatürk’ün Sofrası, s. 64).
Not: Bu yazıyı Doç. Dr. Onur Karahanoğulları’nın çalışmasından yararlanarak oluşturdum.

Bir kez daha belirtmeliyim ki, Osmanlı Devleti, Konstantiniye’yi fethetmek üzere kurulmuştur. Başka türlü, Kayı Âşireti’nin Ahlat civarından kalkıp Bizans istikametine, yani tehlikenin içine yürümesini izah etmek imkânsızdır. Çünkü Bizans o tarihte en büyük bölgesel güçtür. Üzerine yürümek şöyle dursun, yakınından geçmek bile intihardan farksızdır.
Böyleyken, küçücük bir aşiretin böylesine bir tehlikeye atılması son derece güçlü bir motivasyon kaynağından beslenmesini gerektirir. Bence bu güçlü kaynak, Peygamber-i Âlişan Efendimiz’in, Konstantiniye (İstanbul) fethine ilişkin hadis-i şerifleridir. Bu hadis sanırım Ahmet Yesevi Hazretleri’nin “Alp Erenler”i tarafından Kayıhan Aşireti yöneticilerinin kulaklarına fısıldanmıştır. Ve aşiret, Peygamber’inin işaret ettiği istikamette “mutlu ordu” sıfatını kazanmak için Batı’ya yönelmiştir. Bence “Feth-i Mübin” bu yürüyüşle başlamıştır.
Kayı Aşireti, Horasan’dan Söğüt’e, arkasında mezar taşlarından izler bırakarak yürürken, güçlü bir devlet olma hayalini de beraberinde taşıyor, bunun kalıcı olmasının Konstantiniye’nin fethine bağlı bulunduğunu seziyor ve hiç şüphesiz, “Konstantiniye mutlaka fetholunacaktır” müjdesini mukaddes bir muska gibi kalbinde taşıyordu.
“Bir toplum çok zor şartlarla karşı karşıya kalır ve bunlara karşı kendinde direnme ve meydan okuma gücü bulursa, mutlaka büyür ve güçlenir” demekte, İngiliz tarihçi Toynbee çok haklı.
Kayı Âşireti, Anadolu’nun Doğu bölgesinde kalmak yerine Batı’ya rota tutarken, bölgede tutunabilmenin zorluklarını elbette biliyor, fetih yolunda bir anlamda ateşle imtihanı göze alıyor, hatta buna talip oluyordu. Biliyoruz ki, Konstantiniye’nin “bir gün mutlaka” fethedileceğine dair Peygamber müjdesini alan Müslümanların yüreği, o günlerden başlayarak İstanbul surları önünde vurmaya başlamıştı.
Müthiş arzu ve istekler zamanla ordulaşıp hamleye geçti. Selçuklular büyük Malazgirt Zaferi’nden sonra İstanbul’a yaklaştılar. İznik’i fethedip kendilerine başkent, yani yönetimin kalbi yaptılar. Halis niyetleri İznik’i bir atlama taşı olarak kullanıp gerektiğinde saldırılar düzenleyerek Bizans’ı taciz etmek, en azından mevcudiyetlerini hissettirmekti. Peygamber müjdesine bu kadar yaklaşmış olmaktan duydukları mutluluğu da hesaba katmak lâzım...
Çünkü özellikle o çağlarda, milletlerin yaptığı her büyük hamlenin odak noktası dindi. İhtimal o günkü imkânlarla denizi aşıp Bizans’ı fethetmenin imkânsızlığını biliyorlardı. Deniz geçilse bile Bizans’ın son kalesi ve kalbi Konstantinopolis’i çepe çevre saran kalın ve muhkem surları yerle bir edecek güçten mahrumdular.
Bu sebepten, harp meydanlarında yerden yere vurdukları “Bizans keferesi”nin muhkem kalesine giremediler. “Feth-i Mübîn”i zamana bırakırken, düşmanı taciz ve yıpratma konusunda ellerinden gelen her şeyi yaptılar.
Selçuklu Devleti misyonunu tamamlayıp tarih sahnesinden çekilirken, İlâhî bir tecelli olarak Osmanlı Devleti tarih sahnesine çıktı; fetih bayrağını devraldı.
Fetih yolunda yürüyen Kayıhan Aşireti’ninin yiğit serdarı Ertuğrul Gazi, Yassıçemen mevkiinde Selçuklularla savaşan Moğol ordusuna tereddütsüz saldırıp zafer tacına ortak oldu.
Selçuk Sultanı Keykûbad’la Kayı Âşireti’nin genç serdarı Ertuğrul Gazi arasında cereyan eden kısa çadır sohbeti, sanki bir devr-i teslim töreniydi: Anadolu’yu Müslümanlaştırma ve Türkleştirme misyonunu üstlenen Selçuklular, fetih bayrağını, yeni doğuşun müjdecisi olarak, Anadolu’ya ayak basan Osmanlı soydaşlarına teslim ediyor, şerefleri, şanlarıyla tarih sahnesinden çekilmeye hazırlanıyorlardı.
İhtimal o sıralar, bu muazzam devr-i teslimin farkında değillerdi. Ama tarihin tecellisi mezkûr buluşmanın esas mahiyetini çiziyor, Sultan Keykûbad’dan nasibini alan Ertuğrul Gazi, bir avuç kahramanıyla, aşiretine ikram edilen topraklara yürüyüp nihayet Söğüt’e yerleşmek suretiyle mukadder fethe ilk büyük adımı atıyordu.
Zaman içinde, çevredeki Bizans kaleleri bir biri arkasından düştü. Artık Osmanoğulları diye anılan Kayılar, Marmara Denizi’ne dayandılar (1308). Fetih yakındı ve “mutlaka” gerçekleşecekti.

1950’li yıllar…
Başbakan Adnan Menderes, âcil olarak ezanı aslına döndürüp (18 sene Türkçe okunmuştur) açlığın, yokluğun, yoksulluğun, susuzluluğun, yolsuzluğun, baskının, devlet terörünün, polis ve jandarma baskısının etkilerini kısmen azalttıktan sonra, İstanbul’a yöneliyor…
Zira yaklaşık otuz sene CHP iktidarının elinde kalan İstanbul, eski deyişle “harab ve yebab”dır (bu tabiri Tursun Bey, fetihten sonraki Ayasofya’nın halini tanımlamak için kullanır)…
Tarihi çeşmeler bakımsız, türbeler enkaz, camiler harabe haline gelmiştir…
At arabası için yapılmış yollara dokunulmamış, sadece Taksim Gezisi’ne, sonradan İsmet İnönü’nün heykelini dikilmek üzere, bir kaide yapılmıştır.
CHP yönetiminin tüm icraatı bundan ibarettir…
27 yıllık muhalefetsiz ve kesintisiz, yıllar içinde dönem dönem iktidar olmalarına rağmen, “Bu da CHP’nin millete armağanı” denebilecek bir eserlerinin olmaması, CHP’nin ideolojiye tıkanmış mantığında “millete hizmet” anlayışının olmadığına en açık delilidir.
Nasipsizlik diyelim!
Neyse; yılların ihmaliyle harabezâra dönmüş İstanbul’u Başbakan Adnan Menderes bizzat ele alıyor: İstanbul bir anda inşaat alanına dönüşüyor…
Bir taraftan yeni meydanlar, bulvarlar açılırken, bir taraftan da İstanbul’a deniz doldurulmak suretiyle bir sahil yolu ve Vatan, Millet caddeleri armağan ediliyor.
CHP yöneticilerinde bir feryad u figân, bir kızılca kıyamet!
“Menderes İstanbul’u yıkıyor!”
Aslında İstanbul yıkılmıştır, Menderes ayağa kaldırıyor…
Vatan ve Millet caddelerinin genişliğini akıllarına sığdıramıyorlar. Bu yüzden de, havaalanı ile kıyaslıyorlar: “Menderes buraya uçak mı indirecek, bu kadar geniş caddelere ne gerek var? Bu sorumsuz bir israftır!” diyorlar, tuhaf ama o günlerin medyası da onlara destek veriyordu (O caddeler ve sahil yolu olmasaydı, İstanbul’un halini bir düşünür müsünüz?)…
Yassıada’da Menderes’e bunun hesabı bile soruldu, “Sizi buraya tıkan kuvvet (yani CHP’li subaylar) böyle istiyor” diyen hâkim ve savcılar tarafından.
27 Mayıs darbesinden sonra, medyanın ve halkın kıblesine hor bakan aydının göz bebeği İsmet İnönü başbakan oldu… Hiçbir yatırım yok!
Ardından Adalet Partisi iktidara geldi, Demirel başbakan oldu…
1965’te Keban Barajı’nın temeli atıldı. CHP’de yine müthiş bir karalama (uzmanlaştıkları tek konu) kampanyası: “Demirel Türkiye’nin bu kadar yüksek elektrik üretimine ihtiyacı yok, ne yapacaksın, elektriği toprağa mı vereceksin?”
Ardından Günaydın Gazetesi’nin başını çektiği çete, geçenlerde rahmetli olan Nazmiye Demirel’e yönelik korkunç bir iftira kampanyası başlattı… Amaç Süleyman Demirel’i yıpratıp bıktırarak istifaya zorlamaktı. Kendileri bir şey yapmamıştı çünkü, Demirel de yapmamalıydı.
Demirel 20 Şubat 1970’de ilk Boğaz Köprüsü’nün temelini attı. Bugün üçüncü köprünün adına itiraz eden kesim yine heyheylendi: “Zap suyunun üstünde köprü yokken, mutlu azınlığın otomobilleri için Boğaz’a köprü yapılıyor!”
Bu tutmayınca kafalarında mevcut çatlağı köprüye uyarlayıp, “Köprünün bir ayağı çatlak” demeye başladılar.
Bugün televizyonlardan ve gazetelerden ahkâm kesen “istemezükçü”lerin tamamı “itirazcı koro”nun öncülüğünü yapıyordu.
Kısacası, Türkiye’de halkı rahatlatan ne varsa “CHP’ye rağmen” yapıldı. Bu hayati projeler hayata geçerken CHP ve yandaşlarının payına yalnızca “istemezük”çülük düştü.
Ama tarih itiraz edenleri değil, icra edenleri yazar.

Matematikte sabah-akşam, gece-gündüz, iki kere iki her zaman dört eder, ama sosyal olaylarda 2x2’nin karesi edebilir…
Bu yüzden yöneticiler sosyal olaylara “iki kere iki” mantığından bakmamalı, “insan” denen “sosyal” varlığın yerinde ve zamanında yapılan kışkırtmalarla, içine sokuşturulan fitnelerle vahşileşip kontrolden çıkabildiği gerçeğini daima göz önünde tutmalıdırlar…
Buna tarih de şahittir…
*
Yavuz Sultan Selim Çaldıran yolunda… Çaldıran yolu meşakkatli bir yoldur. Üstelik Şah İsmail, çocukluğundan gelen “kaçma” güdüsüyle (babası öldürüldükten sonra, bir süre zindanda kalmış, kaçtıktan sonra da yıllarca saklanmıştı) sürekli çekiliyor, çekilirken de ekinleri ateşe veriyor, evleri yakıyor, su kuyularını zehirliyordu. Osmanlı Ordusu bozkırda aç-susuz yol almak durumunda kalmıştır.
Yavuz’a düşman siyasetçiler bunu bahane edip askeri kışkırtmaya başlar. Şah’ın casusları da ateşi körüklemeye… Sonunda bazı yeniçeri bölükleri ayaklanıp Yavuz’un çadırına ok ve kurşun yağdırmaya başlarlar.
Yavuz atına atlar ve gözü dönmüş isyancıların arasına sürer:
“Biz henüz hedefimize varmadık” diye bağırır isyancı yeniçerilere, “düşmanla karşılaşmadık, dönmek ihtimali yoktur, hattâ bunu düşünmek bile hayaldir. Teessüf olunur ki, Şah’ın maiyeti kendi efendileri yoluna can verdikleri halde, biz şerîat-ı Ahmediyye’ye muhalif hareket edenleri yola getirmek için buralara kadar gelmişken, birtakım gayretsizler, bizi yolumuzdan geri çevirmek isterler…
“Biz, katiyen yolumuzdan dönmeyeceğiz. Ülülemre itaat edenlerle, kastettiğimiz yere kadar gideriz. Kalpleri zayıf olanlar, ehlü iyâllerini düşünenler ve yol zahmetini bahane edenler, kendileri bilirler. Dönerlerse dîn-i mübîn yolundan dönerler.
“Eğer bahane, ‘düşman gelmedi’ ise, düşman daha ileridedir. Er iseniz benimle beraber gelin ve illâ ben tek başıma da giderim!”
Cesarete âşık olan yeniçeriler bu cesaret gösterisinden sonra, Padişah’ı takip etmeye başladılar. Böylece Yavuz Padişah, Çaldıran Zaferi’ni (23 Ağustos 1514) kazanır.
Yavuz’un amacı, kendi sözlerinde şöyle ifadesini bulmaktadır:
“Ben bu saltanatı, ümmete hizmet içün pederumun elinden aldum ve ıslâh-ı âlem (insanların ıslahı ile mutluluğu) uğruna birader ve biraderzadelerimi (kardeşlerimi ve çocuklarını) feda eyledum...
“Ben uykularımı, rahat ve huzurumu terk ile din-i mübînin te’yidine uğraşıyorum. Eğer İslâmı ihyâ etmek (geliştirmek, hayata geçirmek, yaşamak ve yaşatmak), maksudunuz (isteğiniz, niyetiniz) değilse, benum de nefs-ül emirde saltanata kat’a hevesum yoktur.” (eğer bu yoldan hedefe gidemeyeceksem, sizin de böyle bir amacınız bulunmuyorsa, padişahlıkta gözüm yoktur)…
Biliyorum, Sayın Başbakan da böyle düşünüyor: “Ben uçurumun kenarından aldığım ülkemi kalkındırmak için uykularımı, rahat ve huzurumu feda ettim. Bunlar iki ağacı bahane ederek ülkemi karıştırıyorlar.”
Böyle değerlendirmekte haklıdır. Ancak olaylar bu noktaya geldikten sonra kimin haklı, kimin haksız olduğu pek de önemli değildir. Ortamı yumuşatmak ve olayları soğutmak lâzım… Bu görev de en çok Başbakan’a düşer. “Dediğim dedik” tavrı bazı zamanlarda işe yarar, ama şimdiki zaman bu tavrı sürdürecek zaman değildir.
Malum: Gördüğünüz şey baktığınız yere göre değişir. Türkiye nüfusunun bir bölümü çaprazdan bakıyor ve yapılan bazı düzenlemelerle hayatlarına müdahale edildiğini düşünüyor. Ben katılmasam da, olay budur. Gezi ağaçları kendilerini haklı ya da haksız sıkışmış hisseden kitlelerin patlama bahanesidir.
Hak verilmese de anlamaya çalışmak ve artık sükûneti sağlamak lâzım.
 

Sarı saçlarına deli gönlümü,
Bağlamıştın, çözülmüyor Mihriban…
Ayrılıktan zor belleme ölümü,
Görmeyince sezilmiyor, Mihriban.
*
Yar deyince kalem elden düşüyor,
Gözlerim görmüyor, aklım şaşıyor…
Lâmbada titreyen alev üşüyor,
Aşk kâğıda yazılmıyor, Mihriban.
*
Tabiplerde ilaç yoktur yarama,
Aşk değince, ötesini arama;
Her nesnenin bir bitimi var, ama…
Aşka hudut çizilmiyor, Mihriban.
*
Mihriban kimdir?..
Yaşamış mıdır, yaşamamış mıdır?
Sevmiş midir, sevmemiş midir?..
Bunları bilemezsiniz. Yine de şairi böylesine etkileyen bir figüre karşı, derin bir saygı beslersiniz.
Belki de o yalnızca “şiirsel bir simge”den ibarettir, ama “aşkın simgesi” gerçeği kadar etkili olabilir. Bu yüzden o “simge”yi şairle birlikte siz de seversiniz.
“Tarife sığmıyor aşkın anlamı,
“Ancak çeken bilir bu derdi, gamı;
“Bir kördüğüm baştan sona tamamı…
“Çözemedim çözülmüyor, Mihriban.”
Şiirdeki duygu sağanağı gözlerinize dolup yaşarttığı an, söylenmemişleri de duymaya başladığınız andır…
O an şiirleşmeye de başlarsınız. Şiirin insan hayatına böyle derin bir katkısı var. İşte bu yüzden bir şair bir şair daha iki şair etmez, bir cihan eder.
Bence şairler pek de farkında olmadan bir birlerini tamamlarlar. Birinin bıraktığı yerden öteki başlar. Birinin eksiğini öteki şair tamamlar ve böyle böyle zaman içinde yeni bir dünya ortaya çıkar: Yaşanamamışlıkların ya da şairin dünyası…
Bakın bakalım: Abdurrahim Bey’den yüzlerce yıl önce, Ak Şemseddin’in yazdığı şu şiir, yüreğimize aynı duyguları ekmiyor mu, aynı “aşk” gerçeğini fısıldamıyor mu?
“Bu aşkı ben bilmez idim/ Bir acaib sevdâ imiş…
“Bir zerresi ay-u güneş/ Bir damlası derya imiş.”
Veya Daimî’nin “Ağlayan Şiir”i benzer duygularla bizi kuşatmıyor mu?
“Ne ağlarsın benim zülfü siyahım?
“Bu da gelir, bu da geçer ağlama…
“Göklere erişti feryad-ı ahım,
“Bu da gelir, bu da geçer ağlama.”
¥
Abdurrahim Karakoç, başka hiçbir şey yazmayıp hayatı boyunca sadece “Mihriban”ı yazsaydı bile kıyamete kadar hatırlanmaya ve anılmaya lâyık olurdu…
Kaldı ki yüzlerce anlamlı mısra yazdı. Ebediyette âbideleşmesinin birinci yıldönümünde ona ve 7 Haziran 1987’de Ahret’e doğan Cahit Zarifoğlu’na Allah’tan rahmet diliyorum.
 

Şimdi size tarihten bir tablo sunacağım, günümüzle bağlantı kurarsınız, ya da kurmazsınız, o sizin bileceğiniz…
Osmanlı tarihinin 1718-1730 yılları arasındaki dönemin, Meşrutiyet’ten sonra “Lale Devri” olarak anılmaya başlandığını biliyorsunuz...
Biz bu dönemi “Zevk-u safa” ile ziyan edilmiş olarak hatırlasak da, aslında bu kanaat gerçeklerle pek örtüşmüyor.
Neden derseniz, bu dönem sadece çeşitli lalelerin üretildiği, helva gecelerinin tertiplendiği, Sadabad eğlencelerinde zevk-u safa ile vakit geçirildiği bir dönem değil, aynı zamanda her çeşit kültür faaliyetlerinin arttığı, matbaanın tam olarak hizmet vermeye başladığı bir sulh ve sükûn dönemidir.
Osmanlı tahtında Sultan III. Ahmed (1703-1730), Sadaret (Başbakanlık) makamında ise meşhur Nevşehirli Damat İbrahim Paşa oturmaktadır.
Osmanlı Devleti, Rusya, Venedik Cumhuriyeti ve Avusturya ile iki önemli barış antlaşması (Prut ve Pasarofça) imzalamış, böylece bir sulh ve sükûn dönemi başlamıştır. Tabiatıyla uzun savaşlarda yorulan halk nefes alacak, yılların ihmali yüzünden harabeye dönen şehirler onarılacak ve güzelleştirilecektir.
Bu mantıkla yola çıkan Osmanlı yönetimi, İstanbul başta olmak üzere, bütün memleketi imar etmeye başlamış, şehirler bu devirde parklar, bahçeler ve meydanlarla süslenmiş, çeşmelerle, sebillerle, imaretlerle (fukaranın bedavaya karın doyurduğu yerler) medreselerle, (üniversite) kütüphanelerle ve camilerle donatılmış, pek çok tarihi miras onarıma alınmıştır.
Bir taraftan bunlar yapılırken, tercümeye de ağırlık verilmiş, tercüme büroları kurulmuştur. Bir sürü Arapça, Ermenice, İbranice, Rumca kitap bu devirde Türkçeye kazandırılmıştır. Ayrıca matbaa resmen çalışmaya başlamıştır. Matbaanın ve hattatların kâğıt ihtiyacını karşılamak için de Yalova’da bir kâğıt fabrikası kurulmuştur.
Meydanlara dikilen ağaçlar ve oluşturulan lale bahçeleri sayesinde İstanbul öyle güzelleşmiştir ki, devrin en büyük şairi Nedim dayanamamış, “Bu şehr-i Sitanbûl ki, bî-misl ü behâdır (paha biçilmezdir)/ Bir sengine (taşına) yekpâre (tüm) Acem mülkü (İran) fedâdır” mısralarını kâğıda dökmüştür. Olmak üzere Osmanlı Devleti’ni param parça etmek isteyenler tarafından halka yanlış yansıtılmış, yapılan bazı hatalar abartılarak sunulmuş, “Politikacılar keyfe düştü, halkın dertleri unutuldu” şeklinde propagandalara İran mağlubiyeti de eklenince, halkın bir kısmı ayaklanarak sokağa döküldü.
Lale bahçeleri ve eğlence mekânları tahrip edildi, dikilen ağaçlar kökünden söküldü, inşa edilen kasırlar yağmalanıp yerle bir edildi.
Muhteris bazı siyasetçilerin kışkırtmaları da işin içine girince, iş çığırından çıktı. Bazı Yeniçeri bölükleri de ayaklanmaya katıldı.
Derler ya, “her isyan kendi liderini çıkarır”. Nitekim bu isyan da içinden bir “lider” çıkardı: Patrona Halil (boş vakitlerinde ikinci iş olarak Bayezid hamamında tellâklık yapan bir deniz askeri)…
Halil, temelde dindar bir insandı. Devlet büyüklerinin eğlenceden başka bir şey düşünmediklerine samimiyetle inanmıştı. Onları yıkacak, lale bahçelerini ve tüm eğlence mekânlarını yakacak, böylece hem vatanı, hem de İslâmı kurtaracaktı!
İsyancıların önüne düştü. Böylece tarihin en plânsız, en kötü, en derbeder isyanı başlamış oldu. İsyanı bastırması gerekenler ise asilerle pazarlığa oturdular. Taviz tavizi getirdi, ama tavizler hiçbir işe yaramadı. Çünkü kimin ne istediği belirsizdi. İsyan büyüdü. En başta Sadrazam İbrahim Paşa olmak üzere, pek çok devlet adamı, şair, yazar, edip ve ilim adamı katledildi.
Ancak bununla da yetinmediler: Sultan III. Ahmed’i tahttan indirip Sultân Mahmûd’u padişah yaptılar.
Sonunda can verme sırası isyancılara geldi. Patrona Halil ve arkadaşlarının (Muslu Paşa, Ali Usta, Kara Yılan, Emir Ali, Çınar Ahmed, Oduncu Mehmed, Laz Mustafa, Turşucu İsmail, Gavur Ali, Ciğerci Ramazan gibi tipler) başları vuruldu.
İhtilâl bir kez daha kendi çocuklarını yedi.

Bizim medya, son günlerde iki tabiri çok seviyor:
1. “Orantısız güç”…
2. “Savaş alanına döndü”…
Kanal muhabiri, Suriye’deki iç savaşı anlatırken bile “savaş alanına döndü” diyor…
“Savaş alanı” başka ne alanına dönecekti, “barış alanı”na mı?
Taksim Gezi Parkı için de medya günlerdir aynı ifadeyi kullanıyor: “Savaş alanı!” Muhabirlerini meydana salmadan önce, keşke birkaç yeni kelime öğretseler…
Gelelim “orantısız güç” konusuna… Orantı, yani denk… Polis kendine saldıranlara aynı saldırı araçlarıyla karşılık verecek ki, “orantılı güç” olsun…
Yani; molotofkokteyli atanlara molotofkokteyli atacak… Taş atanlara taş atacak… Sapanla bilye fırlatanlara bilye fırlatacak… Havai fişek savuranlara havai fişekle mukabele edecek.
Cop yok, gaz yok, panzer yok, kalkan yok, silah yok, su sıkmak yok… Geriye ne kalıyor o zaman? Saldırgan teröristlere yalvarmak kalıyor:
“Taş atmayın çocuklar!..”
“Molotof atmayın çocuklar!..”
Ne çocuğu? Bunlar kamu malına zarar veren, mağazaları yağmalayan, araçları yakan, dükkânları kundaklayan ve kamusal alanı işgal altında tutan teröristlerdir. Teröre merhamet olmaz. İsteyen istediği yeri işgal edecek ve devlet de buna göz yumacaktı ise otuz beş yılda PKK terörüne kırk bin can neden verdik? Oldu olacak, yakaladıkları teröristlere sarılıp yanaklarından öpsünler bari: Çünkü bir bu eksik!
15 gündür Taksim Meydanı işgal altında. Kültür Merkezi ve anıt da işgalden nasibini almış, envai çeşit yasadışı pankartın panosu haline getirilmişler…
Duvarlara Başbakana ve hükümete söven yazılar yazılmış…
Sözde “sanatçı”larımız da sık sık bunları yapanları ziyaret edip “yardım ve yataklık” yapmışlar.
Yahu siz milletin sanatçısı mısınız, bir avuç sergerdenin sözcüsü mü?..
Bir de işgale destek vermeyen gerçek sanatçılara utanmadan “mahalle baskısı” uyguluyorlar.
Çünkü “kendini ifade etme hakkı” filan bahane, asıl istenen kargaşa! Bir ülkenin sanatçısı kargaşa ister mi, demeyin, ideolojik saplantıları varsa, ister. Askeri darbelere ivedilikle arka çıkan bu “sanatçı”lar değil miydi?
Bunlara karşı etkili bir silahımız var aslında, ama bilinçsizlik yüzünden kullanamıyoruz: Bu silahın adı, “İzlememe ve alkışlamama silahı”dır: Tiyatrolarını, filmlerini, dizilerini, şarkılarını boykot eder ve alkışı kesersek, öyle bir yola gelirler ki, muma dönerler. Anladıkları dil budur.  
Borsadan, faizden, alkol ve sigara ithalatından beslenen işadamları, sigara/alkol sınırlamasıyla ve faizlerin düşmesiyle uğradıkları zararın intikamını almak için meydanlarda boy göstermişler…
Başbakanı çileden çıkaran tablo işte bu tablodur…
Çünkü Başbakan, ülkeyi yekpare tutmak zorundadır…
“Sert” olarak yorumlanan tavrı bundandır. Sırtında yumurta küfesi var. Bu yüzden ne Kılıçdaroğlu, ne de “sanatçı”lar gibi rahat olması mümkün değil.
Taviz tavizi doğurur ve yol olur. Bir bahane bulan herkes “sosyal medya”da örgütlenir ve kafasına taktığı meydanı işgal eder.
Yapılacak iş belli: Gerçekten “ağaç nöbeti” tuttuğuna inanan tüm Gezi Parkı eylemcileri, istismar edildiklerini bizzat gördükten sonra, artık evlerine dönmeli.
Böylece polis, olayı kendi amaçları doğrultusunda istismar eden teröristlerle baş başa kalacak ve işlerini bitirecek.
Bunu yapmazlarsa kurunun yanında yaşın yanması kaçınılmaz olur. O zaman da “orantısız güç”ten yakınma hakları kalmaz.  
 

Tüm dünya şunu çok iyi bilsin ki, Başbakan su, elektrik ve doğalgaz borçlarımı külliyen silene kadar Gezi Parkı’nda bekleyeceğim!..
Başbakan kredi borçlarımı faizleriyle birlikte silene kadar Gezi Parkı’ndayım!..
Başbakan evden kaçan eşimi bana döndürene kadar bekleyeceğim!.. Kıyamet kopsa bir yere gitmem!.. Leylaaa, seni Gezi Parkı’nda bekliyoruuum!
Giyecek bir şeyim kalmadı, Başbakan bana iyi marka iki takım elbise göndersin. Adresim malum: Taksim Gezi Parkı (Not: bedenim 46/6’dır)!..
Bazı derslerim zayıf, Başbakan dekanla görüşüp zayıf derslerimden geçmemi sağlasın! Müjdeyi Gezi Parkı’nda bekliyorum (sömestri kaybedeceğim yahu)!..
Sürekli bir baltaya sap olamadığımı tekrarlayıp duran pederle kavgalıyım. Başbakan, babamı getirip bizi barıştırana kadar Gezi Parkı’nda bekleyeceğim !..
Polislerle sabahları top oynamaktan ayakkabılarım parçalandı. Başbakan Gezi Parkı’ndaki mavi çadıra 42 numara iki çift ayakkabı göndersin!.. Yoksa sonsuza kadar burada kalmaya kararlıyım!
İşsiz-güçsüzdüm. Gezi Parkı’nı duyar duymaz buraya koştum. İlk kez bir işin ucundan tutuyorum. Ama eğer buradan ayrılmamı istiyorlarsa, Başbakan’a söylesinler, bana doğru düzgün bir iş versin!..
Eğitimimi tamamlamam açısından çok miktarda bursa ihtiyacım var, Başbakan bana bol bol burs göndersin!.. Yoksa valla-billa Gezi Parkı’ndan bir yere ayrılmam!
Gerçi hiçbir tecrübem yok, üniversite de bitirmedim, ama Başbakan beni bir devlet kurumuna genel müdür olarak atasın!.. O zaman Gezi Parkı’ndan ayrılır işimin başına geçerim!
Başbakan’ın sık sık üstünde gördüğüm kareli ceketi çok beğendim, onu bana göndermezse, Gezi Parkı’ndan asla ayrılmam!..
Özgürce sigara içtiğim için beni kahvehaneden zorla çıkaran bizim mahallenin kahvecisini, Başbakan gözaltına aldırıp Silivri’ye göndersin!.. Ancak o zaman Gezi Parkı’nı terk ederim.
Kaydım olmadığı için bana ikametgâh vermeyen mahalle muhtarını Başbakan görevden alsın!.. Ben de mahalleye döneyim!
Yıllardır Hürrem Sultan rolünü oynayan Meryem Uzelli’yi çok seviyorum, Başbakan Muhteşem Yüzyıl dizisine dönmesi için Meryem Uzelli’yi ikna etsin, gerekirse zorla getirip oynatsın!.. O zaman evime döner, televizyon karşısına geçerim…
Başbakan, en sevdiğim dizileri yayından kaldırıp yaz tatiline sokan televizyon yöneticilerini cezalandırsın!.. Merak içindeyim. Merak içinde yaşamaktansa Gazi Parkı’nda gaz koklamayı tercih ederim!..
Kendimi bildim bileli bana kimse itibar etmiyor, iltifat etmiyor; ilk kez itibara kavuştum, televizyonlar iltifat etti, bu itibarı korumam yüksek bir mevkie atanmama bağlı gözüküyor; Başbakan bunu bana sağlasın, Gezi Parkı’nı bırakıp gideyim!..
Işıklı reklâmlardan çok hoşlanıyorum, bu yüzden AKM yıkılmasın, reklâm panosu olarak kullanılsın!.. Bunu göreceğim günü bekliyorum…
Hayatımda ilk kez Taksim Gezi Parkı’nı gördüm, bu haliyle bile güzel, çok alıştım, bu yüzden köye dönmek istemiyorum. Tabii Başbakan benim köyüme de bir gezi parkı yapar, bir köşesine AKM, bir köşesine AVM inşa ederse, dönmeyi düşünebilirim!..
“Topçu Kışlası”, “AKM” ve “AVM” isimlerini ilk kez duyuyorum. Bunların ne anlama geldiğini öğrenene kadar burada kalmaya kararlıyım!..
Gaz kokusu hoşuma gidiyor, o kadar ki, artık tiryakisi oldum. Bu koku olmadan yaşayamam. Bu yüzden Gezi Parkı’nda kalıyorum!..
Gazi’ye gidiyordum aslında, kalabalık arasında Gezi’ye sürüklendim. ‘Ha Gazi, ha Gezi’ dedim kaldım. Gazi ile Gezi arasındaki farkı anlayana kadar buralarda takılacağım!..
•
Kısacası herkesin maksadı da, maksudu da farklı…

Farkındayım, “Gezi Olayı” “birkaç ağaç” için çıkmadı, ağaçlar işin bahanesi olarak kullanıldı, ama bu münasebetle ağaç o kadar küçümsendi ki, “ağaç kültürü”müzden bahsetmek şart oldu.
“Ağaç” değil, bir hayat görüşü, bir çevre duyarlılığı, bir vakıf ahlâkıdır…
Bazıları bunu (Taksim Gezi Parkı’nı ve ağaçları) hükümeti “alaşağı” etmenin aracı olarak kullanmaya kalktılar, ama direnişin içinde ağaçları yeşertip yaşatma geleneğimizin yansımaları da yok mu?
Elbette var. Bunu işin başında görmek gerekirken, sonuna doğru ancak görebildik: Sayın Cumhurbaşkanı ve Sayın Bülent Arınç arka arkaya yaptıkları açıklamalarla yüreklerimize su serptiler. Teşekkür ederim.
“O ağaçları ben diktim” diyen sayın Başbakan’a da teşekkürler… Çünkü ağaç dikmek bir erdemdir. Geleneksel yapımıza da son derece uygundur. Ancak dikilene kadar her fidanın bir sahibi olsa da, dikildikten sonra, hele de ağaca dönüştükten sonra, her ağaç herkesindir: Herkesin her ağaçtan “keyif alma hakkı” vardır. Bir ağacı kesmek yahut yerini değiştirmek bu hakkı gasp etmektir ki, “suç” oluşturmasa bile, “kul hakkı” oluşturur.
Bu yüzdendir ki, Osmanlı ceddimiz her ağacın üstüne titrer, yeşile “canlı” muamelesi yapar, ölmemeleri için çaba gösterirdi.
Fransız gezgin Dr. A. Brayer, “Neuf annees a Constantinople” ismiyle 1836’da Paris’te yayınladığı İstanbul anılarının birinci cildinde Osmanlı insanının tüm canlılara (insan, hayvan ve bitki) çok değer verdiğinden bahsederek, Hıristiyan bir hastasından şöyle bir olay dinlediğini anlatır:
“Oğlumu evlendirdiğim için ev yetmez oldu. Mevcut evi bizim bahçeye doğru biraz genişletmek istiyorum, ama bu durumda bahçemde gördüğünüz ağaçlardan beş-altı tanesini kesmem icap ediyor. Lakin o takdirde Müslüman komşularımın beni ‘ağaç katili’ ilan edip tüm ilişkilerini kesmelerinden korkuyorum. Adamlar yeşile âşık… Çok çaresizim.” (sayfa: 281).
Sonra, İstanbul’da, çevre duyarlılığı konusunda gördüklerini, duyduklarını bir cümle içinde şöyle özetliyor:
“Müslüman Türklerin asırlardan beri gölgelerinde dinlendikleri ağaçlara gösterdikleri hürmet sayesinde Osmanlı Devleti’nde altı, sekiz, hatta on kadem kutrunda çınarlar var…”
Bu tespiti İslâm ve Türk düşmanı Avukat Guer şu itiraflarıyla misallendiriyordu:
“İstanbul’da, sokaktaki ağaçların kuraklıktan kurumasını önlemek için bir fakire para verip sulatacak kadar kaçık Müslümanlara bile rastlamak mümkündür...”
“Kaçık!”
Guer bizi böyle görmekte elbette mazurdu, çünkü o tarihlerde Avrupa’da “çevre” kavramı yoktu. Ancak her şeyi kirlettikten sonra, bu kavram gelişmeye başladı, ne var ki iş işten çoktan geçmiş, çevreyi eski ekolojik dengesine kavuşturma imkânı çoktan ortadan kalkmıştı.
Türk düşmanı olduğunu eserlerinde açıkça itiraf eden İngiliz bayan gezgin Lady Craven, “Voyage de Milady Craven a Constantinople” ismiyle Fransızcaya aktarılan eserinde ceddimizin ağaç tutkusunu şöyle anlatır:
“Türkler tabiat güzelliklerine o derece hürmet gösterirler ki, eğer ev kuracakları yerde bir ağaç varsa, ağacı asla kesmez, evi ağacın çevresinde inşa ederler. Çatıda da, ağacın büyüyüp gelişebilmesi için kocaman bir delik bırakırlar. Bu tür evler Türklerin övünç kaynağıdır.” (Paris, 1789, s. 171).
Taksim Gezi Parkı’ndaki ağaç duyarlılığına bir de bunların ışığında bakmak lâzım: Tabii marjinal gruplarla darbe tezgâhçılarının, yabancı kışkırtıcıların ve vurup kırma meraklılarının amaçlarını da dikkate alarak...

Bir yazımda, Türkiye’nin en büyük talihsizliğinin medyası olduğunu söylemiştim…
Az söylemişim…
Aynı zamanda başının en büyük belası imiş…
Darbe dönemlerinde yaptıkları yağcılıklarına, “halka rağmen”ci tavırlarına, zalimden yana duruşlarına, yalan ve iftiralara çanak tutuşlarına bir bakın, neden böyle dediğimi anlarsınız.
28 Şubat sürecini çoğunuz zaten hatırlıyorsunuz… Meşhur medya patronlarıyla namlı genel yayın yönetmenlerinin askeri brifingleri nasıl ayakta alkışladıklarını yakınen biliyorsunuz (bilenler bilmeyenlere anlatsın)…
Ama bu sapıtmaların daha öncesi de var ki, maalesef unutulmuş.
27 Mayıs 1960’ta, amirlerine isyan eden bir grup subay darbe yapmış ve dönemin iktidar partisinin tüm mensuplarını Yassıada zindanlarına atmışlardı…
Her türlü zulmü, şiddeti reva görmeleri yetmiyor, bir de medya (o zaman basın denirdi) aracılığıyla manşetten envai çeşit iftiralar atıyorlardı…
Gazetelerde büyük harflerle verilen kaynağı belirsiz haberlere göre, Menderes çok sayıda üniversite gençlerini katlettirmişti…
Fakat ortada ceset filan yoktu. “Kıyma makinesi” yalanını uydurdular. Buna göre, Başbakan Adnan Menderes üniversite öğrencilerini Et-Balık Kurumu’na ait dev kıyma makinelerine attırıp kıyma yaptırmıştı.
Çocukların bile inanmayacağı bu “kuyruklu yalan”a bizim medya dört elle sarılıp günlerce manşetlere çekti…
Anlı-şanlı yazarlarımız bu yalan üzerine öyle hikâyeler uydurdu, öyle masallar anlattı, öyle efsaneler oluşturdu, tesadüfen hepsi de CHP yöneticisi olan görgü şahitlerinin ağzından öyle beyanatlar döşendi ki, vicdan tüm hücreleriyle isyan eder.
Bu da yetmedi, Menderes Hükümeti’nin Harbiye başta olmak üzere tüm üniversiteleri içindekilerle birlikte imha etmek için plan yaptığını, bu planların ele geçirildiğini yazdılar.
Hatta Dünya Gazetesi bir yalanı alelacele kamuoyuna duyurmak için ikinci baskı bile yaptı.
Manşeti şöyle: “Katliam Plânı”…
Ara başlık: “DP’nin 40 milyon lira sarfıyla üniversite ve Harbiye’yi imha için teşkilat kurduğu anlaşıldı.”
“Menderes (Başbakan) ve Polatkan’ın (Maliye Bakanı) para dolu bavulları ele geçti.”
Hepsi külliyen yalandı ve bunu manşeti atanlar da çok iyi biliyordu. Aslında on yıllık başbakanlığı döneminde Menderes’in hiçbir yolsuzluğuna şahit olunmamıştı. Buna rağmen iftira üstüne iftira atılıyor, korkunç bir karalama kampanyası sürdürülüyordu.
28 Şubat sürecinde başka biçim yalanları “Üst düzey bir askeri yetkili”ye dayandırarak ortaya atmış ve manşetlere çekmişlerdi.
Dindar Müslümanları karalamak için “Fadime” ismi verdikleri bir “malum kız”ı, kanal kanal dolaştırıp ağlattılar.
“Bunlar geçmişte kaldı” diyemiyoruz. Çünkü aynı refleksi Taksim Gezi Parkı olaylarında da sürdürüyorlar.
Kırk küsür yıllık gazeteciyim, bu medyanın meşruiyetten, demokrasiden ve seçilmişlerden yana tavır takındığını hiç görmedim.
En büyük talihsizliğimiz budur…
Bereket versin, yalan söyleye söyleye etkisizleştiler. Artık kimse ciddiye almıyor.
 

Pazar günü Kazlıçeşme Meydanı müthişti…
Bir ilâ bir buçuk milyon insan…
Ellerde bayraklar…
Manzara, gelincik tarlasını andırıyor…
Bayraklar sallandıkça, rüzgâr altında ürperen gelincikleri hatırlatıyor…
Cumhuriyet tarihinin en büyük, en kalabalık, en iyi organize edilmiş mitingi…
Meydan hınca hınç! Buna rağmen tek bir taşkınlık, tek bir olumsuz kare yok…
Kimsenin tırnağına diken batmıyor, kimsenin burnu kanamıyor, kimse tartışmıyor bile…
Bir birlerine müthiş kenetlenmiş bir kitle…
Yüzlerde tebessüm, gözlerde umut ışığı...
Türkiye’nin geleceğinden hiç kimsenin bir endişesi yok.
Sarıklılarla kasketliler, sakallılarla matruşlar, kapalılarla açıklar el ele, kol kola, yürek yüreğe…
Herkes alabildiğine coşkulu ve heyecanlı: Mitingde verilen mesajlar anında alınıp anında karşılık buluyor.
Belli ki bu insanlar seçtikleri siyasetçinin arkasında kale gibi durduklarını göstermeye gelmişler…
Bu çok önemli: Çünkü şimdiye kadar seçmen siyasetçinin arkasında duramadı. Durabilseydi muhtemelen Menderes idama gitmeyecekti…
Demirel, Erbakan, Türkeş, Ecevit sürülemeyecekti…
Haklı ve güçlü olmanın vakarı içinde toplanıp dağıldılar.
Çünkü haklı olan güçlüdür, çünkü “Kuvvet Haktadır!”.
¥
Birtakım çılgınlıklara, yobazlıklara karşılık verilmemesi, kimseyi cesaretlendirmesin. Bu vakur duruş ne pısırıklıktandır, ne korkudan; dindarlar kargaşa istemiyor: “Biz muhabbet fedaileriyiz, husumete vaktimiz yoktur!” (Bediüzzaman) demeye devam ediyor.
Yalnız şunu herkes bilsin: Bağırıp çığırarak, polise-sivile saldırarak, tencere-tava tangırtarak hiçbir inanç sahibini ne inancından, ne kıyafetinden, ne de siyasetinden vazgeçirebilirler.
Çünkü bu büyük kitlenin önderi Marks değil, Lenin değil, Stalin değil, Hitler ve Mussolini değil, bizzat Peygamberlerdir.
Her türlü zulüm ve işkence imtihanından geçtiler ve zafere ulaştılar.
“Dindar” kitle de cumhuriyet kurulduktan itibaren her türlü zulmün ve işkencenin odağı oldu…
Ezanına karıştılar: Muhammedî kimliğinden çıkarıp Türkçeleştirdiler…
Kur’anına karıştılar: Kur’an öğrenemez ve öğretemez oldular…
Camilerine karıştılar: Kimini sattılar, kimini kiraya verdiler...
Kılığına karıştılar: Batılıya benzettiler. Üstelik “Çarşafla mücadele Haftası” gibi saçma sapanlıklar dayattılar…
“Araplara para vermeyiz” diyerek haccını, umresini yasakladılar…
Ders kitaplarına envai çeşit yalan tıkıştırıp, nesilleri dininden ve tarihinden soğutmaya çalıştılar…
Yakın tarihte başörtüleriyle uğraştılar, önlerine sekiz yıl kesintisiz eğitim oyunu çıkarıldı, üniversite puanlarıyla oynandı, “bidon kafalı”, “göbeğini kaşıyan adam”, “karafatma” (örtülü kadınlara) gibi aşağılık benzetmeler yapıldı…
Sabrettiler. Sustular. Beklediler…
Her defasında cevabı sandıkta verdiler…
Sandığa kadar sabır diliyorum!

Yıl 1915…
Osmanlı Devleti, Çanakkale dâhil, beş cephede varlık mücadelesi veriyor...
O sırada İttihad ve Terakki iktidarı var ve Enver Paşa, Padişah’tan sonraki en etkili isimdir…
Yunanlılarla Ermeniler, Enver Paşa ile Sadrazam Said Halim Paşa hakkında envai çeşit spekülasyon üretiyorlar. İçimizdeki yandaşlarını da kullanarak her türlü iftirayı fütursuzca atıyorlar.
Esasen Paşa’ların (ve tabii İttihad-Terakki iktidarının) eleştirilecek yanları çoktur, ama bu eleştirilerin başka amaçlara yönelik olarak dışarıdan gelmesi ve yedi düvelle savaşan Osmanlı’yı karıştırmayı amaçlaması, Bediüzzaman’ı çok rahatsız ediyor. Enver Paşa ile hükümete yönelik tüm eleştirilerini bıçak gibi kesiyor…
Bunun sebebini soranlara ise şu tarihi cevabı veriyor: “Ben tokadımı Atranik’le beraber (Ermeni/Taşnak Komitesi Reisi) Enver’e, Venizelos (Yunan Başbakanı) ile beraber Said Halim’e (Osmanlı Sadrazamı) vurmam! Vuran da nazarımda sefildir!” (Sünûhat).
Neden anlattım?.. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ı ve hükümetini zaman zaman eleştirdiğimi beni dinleyenler ve okuyanlar bilirler. Bunu “Hakkın hatırı âlidir, başka hatırlara bakılmaz” (Bediüzzaman) hükmü çerçevesinde menfaatsiz ve beklentisiz yaptığımı da beni tanıyanlar çok iyi bilir…
Şu Gezi Parkı olaylarının başladığı günlerde de “sert” ve “uzlaşmaz” gibi gözüken tavrından dolayı Başbakan’ı eleştirmiştim. Ağacın ve çevrenin tarihi kıymetini anlatan pek çok örnek de vermiştim…
Konu ağaç ve çevre olsaydı, haklı olacaktım; fakat gelişen olaylar ağacın ve çevre duyarlılığının sadece istismar edildiğini, asıl meselenin sandıkta elde edilemeyeni sokakta elde etme ihtirası olduğunu gösterdi.
Halka “bidon kafalı”, “göbeğini kaşıyan adam”, “karafatma” (örtülü kadınlarımıza) diyenlerin halktan umutları kalmadı. Bin seçim yapılsa kaybedeceklerini anladılar ve son çare olarak Türkiye’yi karıştırma amacıyla sokağa döküldüler… Taksim’i işgal ettiler… Atatürk Kültür Merkezi’ne ve heykel çevresine paçavralarını astılar… Bu tamamıyla plânlı ve örgütlü bir saldırıydı…
Sloganlarla duvar yazıları bile reklam ajanslarında belirlenmiş, bazı oteller ve marketlerle gizli anlaşmalar yapılmış, eylem alanları belirlenmiş, tencere-tava olayları hortlatılmıştı.
Başbakan, radikal/terörist unsurların, benim gibi saf niyetlilerden ayrışması için birden yumuşadı, ancak çok güçlü ve kendine güvenli iktidarların verebileceği tavizler verdi…
Hiçbir temsil sıfatı olmayan, ama kendilerinde güç vehmeden gruplara Bakanlar Kurulu’na bile ayırmadığı zamanı ayırıp saatlerce görüştü.
Gezi Parkı’nın akıbeti için mahkeme kararının bekleneceğini, lehte sonuçlansa bile İstanbul halkına sorulacağını söyledi.
İpler o anda koptu. İçeride olumlu konuşanlar, dışarı çıkar çıkmaz maskelerini indirip gerçek yüzlerini gösterdiler, niyetlerinin “üzüm yemek” olmadığını “Bağcı dövmek”, yani iktidarı sokak hareketleriyle devirmek olduğunu belli ettiler.
Başbakan haklı çıkmıştı. Meğer önceden yaptığı bir “niyet okuma” değil, iç yüzlerini deşifre etmekmiş.
Artık iş “gösteri” olmaktan çıkmış, devlete meydan okumaya dönüşmüştü. Bu “İşgal” bu amaçla sürdürülüyordu.
Bu aşamada elbette devlet refleksi devreye girecek ve devlete meydan okuyanlar dağıtılacaktı. Sözün kısası, Başbakan haklı çıkmıştı.
Bir karar aldım: Şu bela savuşuncaya, iç ve dış menfaat şebekelerinin oyunu bozuluncaya kadar, Başbakan’ı ve hükümeti alenen eleştirmeyeceğim. Eleştirilerimi başka kanallardan duyuracağım.
Çünkü sorumsuzlarla, faiz lobileriyle, borsa cambazlarıyla, tenekeleri Mercedes fiyatına satıp semirdikten sonra terörü destekleyenlerle, İsrail’le, AB ile aynı safta görünmek istemiyorum.

Buyruk şu: “Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygambere ve sizden olan ulû’lemre (yöneticilere) itaat ediniz.” (Nisâ, 4/59).
Sanırım İlâhî buyruğun “sizden olan” kısmını ıskalıyoruz. Bu da bizi “körü körüne itaat”e sevk ediyor.
Tabiatıyla da “sivil itaatsızlık” kavramı güme gidiyor...
“Gidene ağam, gelene paşam” demeye başlıyoruz...
27 Mayıs 1960 darbesi sırasında böyle oldu.
Oy verdiğimiz partiyi (Demokrat Parti) Yassıada’ya tıktılar. Sevdiğimiz ve takdir ettiğimiz politikacılara envai çeşit iftira attılar, zulmettiler...
Sesimizi çıkarmadık...
Nihayet sevdiğimiz Başbakan’ı (Adnan Menderes) astılar...
Hiçbir itirazda bulunmadık...
Sadece söyleyeceğimizi sandıkta söyledik.
İsmet İnönü’nün kısa başbakanlığı sonrasında Demokrat Parti fikriyatını devam iddiasıyla kurulan Adalet Partisi iktidara geldi, Süleyman Demirel Başbakan oldu...
Ne var ki 12 Mart 1971 müdahalesiyle onu da indirip kırk yılın CHP’li yöneticisi Nihat Erim’i Başbakanlığa getirdiler (Alay eder gibi bir de “tarafsız” olduğunu söylediler)...
Hiç itiraz etmedik...
Derken tekrar Demirel ve tekrar askeri müdahale...
Partiler kapatıldı. Bu kez yalnız Demirel değil, Ecevit, Erbakan ve Türkeş de askerlerin gazabına uğradı: Her biri ücra bir köşede gözetim altına alındı...
Bizde hâlâ itiraz yok!
Bu kargaşanın ardından Turgut Özal geldi.
Sandıkta destekledik, ama seçim aralarında ortalarda gözükmedik. “Ne olur ne olmaz” diye kendimizi sakladığımız zamanlar bile oldu.
Özal, Cumhurbaşkanlığı köşküne çıktıktan bir süre sonra şaibeli bir şekilde öldü.
Kılımız kıpırdamadı...
Duruşu bize yakın olan askerlerden Orgeneral Eşref Bitlis de şaibeli şekilde öldü, Muhsin Yazıcıoğlu da...
Onları da çok seviyorduk! Ancak sesimiz soluğumuz çıkmadı...
“Ne oluyoruz yahu?” demedik, “Bunlar rastlantı mı?” diye sormayı aklımıza bile getirmedik.
Başımızda nasılsa bir “ulû’lemr” vardı ve ne yapacağını o bilirdi!
Bize de “itaat” etmek düşerdi.
“Bizden mi?” diye sorgulamayı hiç düşünmedik.
Bu umursamazlığımız yüzünden gelen vurdu, giden vurdu yüreğimize...
Hayat tarzımıza karıştılar, başörtümüzü açtırdılar, “kamusal alan” diyerek üniversitelerden ve devlet dairelerinden kovdular.
Selamımızı bile değiştirdiler: O gün bugündür, “selam şaşkını”yız! “Selamün aleyküm”, “merhaba”, “iyi günler”, “günaydın”, “tünaydın” arasında gide-gele, selam vermekten korkar olduk.
“Ulû’lemr” dedik, hepsini sineye çektik.
Şimdi sanırım başka bir döneme giriyoruz: Adalet ve Kalkınma Partisi’ne oy verenler ilk kez oylarına sahip çıkıyor: “Yedirtmeyiz” diye bağırıp varlıklarını haykırıyorlar.
Taksimi işgal eden faiz lobisine, tütün lobisine, alkol lobisine ve Ergenekon artıklarına direnme kararlılığı içinde egemenliklerine sahip çıkıyorlar.
Türkiye’nin siyasi geleceği ve demokratik yapısının kökleşmesi açısından bunu iyi bir gelişme olarak görüyorum.

İlginç bir durum: 1911 yılında yapılan satış mukavelesi bir süre sonra feshedilmeseydi, bugün bazı gençler Taksim Gezi Parkı’nda oturamayacaktı…
Çünkü Taksim Meydanı, bugünlerde çok adı geçen Topçu Kışlası’yla birlikte, İngiliz, Fransız, Avusturya ve Türk şirketlerinden oluşan bir konsorsiyuma satılmıştı. Ancak meydan ve kışla her ne sebeptense 1917’de Osmanlı hükümetine iade edildi.
Sosyal medyada (bu tabiri hiç sevmiyorum) müthiş bir bilgi kirliliği var. Bir yalan bir günde bir milyon takla atıyor!
Bugünlerde Topçu Kışlası çok gözde: Herkes ahkâm kesiyor. Kimi Ayasofya’nın önünde Sultan Abdülaziz’in ziyaretini beklerken gösteren eski bir fotoğrafı “Topçu Kışlasının önünde gerici ayaklanması” diye veriyor, kimi 31 Mart Olayı’nın Topçu Kışlası’nda plânlandığını ve oradan yönetildiğini iddia ediyor.
Tabii buna inananlar hemen Sayın Başbakan’ın kışlayı yeniden yapma amacıyla 31 Mart’ı buluşturup “Gerici Başbakan gerici ayaklanmasına sahip çıkıyor” mesajı veriyor: “31 Mart Ayaklanması Topçu Kışlası’da başladı, bu yüzden kışla Rumeli’den gelen Hareket Ordusu tarafından yıkıldı” diyorlar.
Hiç ilgisi yok… Çünkü Topçu Kışlası 31 Mart ayaklanmasında böyle belirleyici bir rol oynamadı, çünkü ayaklanma Taksim’de değil Sultanahmet Meydanı ile Ayasofya çevresinde başladı…
Yakalanan Avcı Taburları’nın subayları ise, Topçu Kışlası’na değil, Taksim’deki “Taşkışla”ya hapsedildiler…
Taşkışla, şimdi de ayaktadır, kullanılmaktadır ve İTÜ’ye aittir. Yani “Topçu Kışlası” başka, “Taşkışla” başkadır. “Sosyal medyatör”lerimiz, her şeyi karıştırdıkları gibi, kışlaları da karıştırıyorlar.
Şimdi Topçu Kışlası’nın kimliğine bakalım: Sultan III. Selim zamanında Anadolu yakasındaki Selimiye Kışlası’nın (ki bu da Sultan III. Selim zamanında Nizam-ı Cedid askeri için yapılmıştır) Avrupa yakasındaki benzeri (mimari olarak değil işlevsel olarak) olarak yapıldı (1780).  
Mimarı Krikor Balyan’dır… Osmanlı-Rus ve Hint mimarisinin bir terkibi olarak inşa edildiğinden, “bize has” bir kimliği yoktur.
Kışla birkaç kez yangın ve deprem geçirdikten sonra, Sultan Abdülmecit döneminde Tophane Müşiri Damat Gürcü Halil Rifat Paşa’nın gayretleriyle 19. Yüzyıl mimari üslubunda ve çok gösterişli olarak yeniden yapılmıştır.
1860-1870 yılları arasında Osmanlı ordusunun modernleştirilmesi sürecinde önemli bir rol oynamış, diyebiliriz ki, en şenlikli günlerini bu yıllarda yaşamıştır.
Hele Sultan Abdülaziz, Mısır seyahati dönüşünde kışlayı ziyaret edip (1864) kışlada yemek yiyince, kışlanın itibari zirve yapmıştır.
Ne var ki, Kabakçı Mustafa isyanında âdeta yerle bir edilmiş, Sultan II. Mahmud, kışlayı yeniden inşa edercesine onarımdan geçirmiştir. Ardından yine yangınlar ve başka onarımlar gelmiştir. 1911’de bir bizden ve yabancılardan oluşan konsorsiyuma, 1913’te de “Sanayi ve Ticaret Şirket-i Milliye-i Osmaniye”ye satılmıştır. İstanbul’un işgali sırasında da Fransız işgalciler tarafından Senegalli askerlere tahsis edilmiştir.
Nihayet cumhuriyet dönemi: Mimari açıdan fazla değerli olmasa da tarihi açıdan değerli olan Topçu Kışlası, cumhuriyetin ilânıyla birlikte zaman zaman stadyum, hipodrom, hatta cambazhane olarak kullanılmış, daha sonra ise kaderine terk edilmiş, hızla mezbeleliğe dönüşmüştür.
Kışlanın 1940’ta yeniden gündeme geldiğini görüyoruz. Bir ara onarılmasına karar verilmişse de onarım parası bulunamadığından, şehir planlamacısı Henri Prost’un da önerisiyle dönemin İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar zamanında yıktırılmıştır.
Niyet sosyal konutlar yapmaktır, ancak bu proje hiçbir zaman gerçekleşememiştir. Zaten CHP döneminin hangi projesi gerçekleşmiştir ki?.. Türkiye’de dikili ağacı, çakılı kazığı yoktur!
Üzerine kavga üretenler kavga malzemesi yaptıkları tarihi binayı tanısınlar istedim.

Zaman zaman şöyle olur, böyle olur dostlarım. Ne olursa olsun, siz işinize bakın! Siyasetin arkasında durun. Seçtiklerinize sahip çıkın… Hiçbir zaman umudunuzu yitirmeyin, karamsarlığa kapılmayın…
Asla “umut fakirin ekmeği” diye düşünmeyin ve asla “her gün bir öncekinin aynısı, değişen hiçbir şey yok... O kadar yeni başlangıçlar yaptık, hiçbir işe yaramadı, başaramadık” diye yakınmayın.
Hayata böyle yaklaşımlar umudu boğar. Umudun boğulduğu yerde insan da boğulur.
“Şimdiye kadar olmadı, ama bu kez olacak!” deyin... “Bu sefer inşallah başaracağız; inşallah tüm güçlükleri yenip düze çıkacağız” diye niyet edin. Besmele ile işe başlayıp tekrar tekrar deneyin...
Göle maya çalan Nasreddin Hoca gibi, her sabah yüreğinize “umut mayası” çalın, belki çaldığınız mayalardan biri tutar. Tutan niyetler, gerçekleşen hayaller, yeni başlangıçların (göle maya çalmaların) sonucu değil mi?
Başarmak isteyen herkes belki başaramaz, belki herkes ulaşmak istediği yere ulaşamaz; ama başarmak istemeyenin başardığı hiç görülmemiştir. Çünkü hayat niyete göre şekillenir!
Siz başarmak isteyin. Her zaman bir hedefiniz, hayaliniz, ütopyanız, niyetiniz olsun. Bunlar olursa, ulaşmak için umudunuz da olur ve bir gün her şey değişebilir.
•
Sultan II. Murad gibi, düşmanlarının bile hürmetle andığı yetenekli bir padişah ölmüş, taht 20 yaşında bir delikanlıya kalmıştı.
Devlet bürokrasisiyle siyasiyesi Sultan II. Mehmed’i benimsemekte zorluk çekiyordu. Başta Sadrazam Çandarlı Halil Paşa olmak üzere üst düzey idarecilerin çoğu genç Padişah’a güvenmiyor, ona karşı mesafeli, temkinli ve tedbirli davranıyorlardı.
Hele tahta oturur oturmaz Bizans fethi için hazırlık yapılmasını buyurunca, kuşkuları iyiden iyiye arttı. Bizans’ı fethetmeyi “bu oğlancık” ne sanıyordu? Son derece iyi komutan ve hükümdar olan babasıyla, neredeyse her yeniçerinin ayrı ayrı nabzını tutan dedesinin alamadığı kaleyi o deneyimsiz haliyle nasıl alacaktı?
Önce küçücük kalelerden başlamalı, kendisini orduya ve bürokrasiye ispat etmeliydi. Sadrazam Çandarlı’yı sözcü seçip Padişah’a gönderdiler. Görevi Bizans seferinden Padişah’ı vazgeçirmekti: “Surlar muhkemdir, kalındır, yüksektir, alimallah en küçük bir hesapsızlık tekmil Ümmet-i Muhammed’i surların önünde perişan eder; Bizans’ı alalım derken devletimizden de oluruz” diye konuştu.
Söyledikleri mantıklıydı. Ama hayat mantıktan ibaret değildi. Genç Padişah yaşlı Sadrazam’ını sonuna kadar dinledi, ama kararını değiştirmedi. Sadrazam’ın her itirazında kararlılığını vurguladı: “Ya ben İstanbul’u alırım, ya İstanbul beni!”
Sıkışan Çandarlı Sadrazam, bu kez mantığıyla gencecik Padişah’ı ezmeyi denemeye karar verdi: “Peki, Bizans’ın dillere destan sağlamlıkta surları nasıl yıkacaksın?”
“Toplarla” dedi Padişah.
“O kuvvette topun var mı?”
Padişah zerre kadar tereddüt göstermedi: “O top bir gün yapılacak mı Vezirim?”
“Evet” dedi Çandarlı, “günü gelince yapılır.”
Genç Padişah ayağa fırladı: “Günü geldi Çandarlı” diye gürledi, “o gün bugündür, amma sen farkında değilsin!”  
Çandarlı daha cevapsız sandığı bir soru sordu: “Surlardan geçtik diyelim, Haliç’teki Bizans donanmasını nasıl yok edeceksin?”
“Haliç’in ağzındaki zinciri keserim. Gerekirse gemilerimi uçurur Haliç’teki Bizans donanmasının üzerine indiririm, sen ne belledin!”
Gerçekten de Bizans surlarını yıkacak topları döktürdü ve ateşledi. Gerçi gemileri uçuramadı, ama karadan yürüterek Haliç’teki Bizans donanmasının tepesine indi.
Ne demiş bir düşünür? “Hedefine yürüyen insanın önünden dünya kenara çekilir.”

Önceki gece ile dün gece Ay’ı seyrederken, Kanuni’nin Hürrem Sultan’a yazdığı, “Celis-i halvetim, varım, habibim mah-ı tabanım” (Birlikteliğim, sevgilim, parıldayan ayım) diye başlayan o muhteşem şiirin, böyle bir gecede yazıldığını düşündüm…
Çünkü 23-24 Haziran gecelerinde Ay her zamankinden yüzde 30 daha parlak, yüzde 15 daha büyük görünüyordu. Ayrıca da yıldızlar avuçlarımıza dökülecek gibiydi… Kısacası gökyüzü muhteşemdi.
Merak ediyorum: Tüm ülkede bu değişimi kaç kişi fark etti acaba? Eminim çok azdır. Çünkü biz olumsuzluklara kilitli yaşıyoruz. Güzellikleri görmezden geliyoruz. Dolayısıyla da hayattan lezzet alamıyoruz.
Çünkü tüm dünya terörden, savaşlardan, protestolardan, vurup kırmalardan, cinayetlerden, hırsızlıklardan, uğursuzluklardan, vurgunlardan, soygunlardan ibaret kalıyor. Dolayısıyla hayat çekilmez hale geliyor…
Tuhaf gibi, ama “Gezi Protestosu” yaptıklarını söyleyen gençlerin de böyle bir dertleri olduğuna inanıyorum. Baksanıza, çoğu neyi protesto ettiklerini bile bilmiyorlar…
Belediye eski yaklaşımdan vazgeçti, buna rağmen, hâlâ “ağaç” diyorlar, “Gezi Parkı” diyorlar, köşe yazarı ağabeylerinden duydukları, “yaşam biçimimize müdahale edilmesin” tekerlemesini tekerleyerek, ama bu iddianın içini, tıpkı ağabeyleri gibi, dolduramayarak kem-küm ediyorlar…
Bir şeylere öfkelendikleri belli, ancak bu öfkenin kaynağı ne “ağaç”tır, ne “Gezi Parkı”, ne de “yaşam biçimine müdahale”… Protestolara kadar onların çoğu “Gezi Parkı”nın yerini dahi bilmiyordu. “Yaşam biçimi” üzerine de hiç durmamışlardı. Vakıa “yaşam biçimi”ne bir “müdahale” var, ama bu ne iktidardan geliyor, ne Başbakan’dan: “Şehir hayatı”nın bizatihi kendisinden geliyor. Çünkü şehir hayatı insanları hem monotonlaştırıyor, hem rutinleştiriyor, hem de güzelliklerden koparıyor.
Yetişkinlerin büyük beklentileri olmadığı için buna katlanabiliyorlar, ama gençler katlanamıyor. Beklentilerine kolayca ulaşamamak, derslerle boğuşmak, parasızlık yüzünden isteklerini ertelemek yüreklerini yoruyor…
Bir de buna maneviyat boşluğu eklenince, patlama kaçınılmaz hale geliyor.
Gezi Parkı protestocularının büyük bölümünün kendilerine “inançsız” olarak tanımlaması tespitimi doğruluyor. Büyük bir boşluk içindeler. O boşluğu hayatın sunumlarıyla dolduramayınca ve doldurulacağına ilişkin umutları da kalmayınca, öfkeleniyorlar ve öfkelerini protestolara eklemlenerek dindirmeye çalışıyorlar.
Bu ise daha fazla öfkelendirmekten başka bir işe yaramıyor. Odaklarında hükümet var gibi, ancak tüm hayata karşı öfkeliler. Çünkü-çoğumuz için böyle ama-özellikle gençler açısından hayat son derece monoton…
Ders çalışmaktan, kız peşinde koşmaktan, hayali başarı hikâyeleri uydurmaktan, futbol fanatizmi ile deşarj olmaya çalışmaktan, hiçbir işe yaramadıklarını düşünmekten bıktılar… Bunlar bir yere kadar insanı oyalar, sonu yine boşluktur! Şehirli (özellikle büyük şehirli) gençlerimizin büyük bir bölümü boşlukta…
Geçici olarak Gezi Parkı protestolarına eklemlenerek bunu doldurmaya çalışıyorlar. Peki, olaylar durulunca ne olacak?.. Başladıkları yere dönecekler…
Yine bunalacaklar, yine öfkelenecekler, yine istismara en açık alanı oluşturacaklar. Dolayısıyla yine kullanılacaklar…
Çare nedir?..
Gençlere önce “fark etme”yi, “tevhid”i, “infak”ı (yardım etme), “hizmetteki lezzet”i, ardından da “konuşma”yı (kendini rahat ve özgürce ifade etmeyi) öğretmek lâzım...
Zira iki yüz (çoğunlukla da kırk) kelime ile konuşuyorlar. Bu kadar kısır bir kelime dağarcığına mahkûm gencin fikre talip olması mümkün değil. Bırakın fikri kendini ifadede zorlanır. Bu yüzden de üretilmiş sloganlara kapılır…
İki “kahrolsun”, iki “yaşasın”la gençliklerini tüketirler.
Gençlere konuşmayı öğretmek için, ilkokuldan itibaren “sohbet alanları” oluşturulmalı. Şiir başta olmak üzere edebiyatın tüm alanları sevdirilmeli. Zira edebiyat hayatın en derin renklerinden oluşur.
Bir gün devam ederiz inşallah…

Daha önce defalarca yazdım, televizyonlardan, radyolardan anlattım; fakat okumayan için hiçbir kitap yazılmamış, dinlemeyen için hiçbir söz söylenmemiştir. (Mevlâna)
Bazıları “üç may-munlar”ı oynama alışkanlığını sürdürüyor: “Duymadım”, “görmedim”, “bilmiyorum”…
Yazıyorsunuz okumuyor, konuşuyorsunuz dinlemiyor, anlatıyorsunuz anlamıyor. “Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur” hesabı, sadece bildiğini okuyor.
Araplar buna, “Konuş konuş faydası yok” anlamında, “Kellim kellim lâ yenfa’” derler.
Safî zihinler idlâl (temiz insanların kandırılmaması) olmasın diye bir kere daha anlatmayı deneyeceğim…
1- Yavuz Sultan Selim; kendi halinde Alevileri kesmedi, kesseydi Anadolu’da Alevi kalmazdı.
2- Rivayete göre olay Tokat ve Sivas dolaylarında geçmiş. O günden beri çeşitli vesilelerle bölgenin altı üstüne (yol, baraj, inşaat, vs.) getirilmesine rağmen hiçbir toplu mezara rastlanmamış. Acaba katledildiği söylenen kırk bin Alevi’nin cesedi uçmuş mu?
Konuyu hassasiyetle araştıran yerli ve yabancı tarihçiler, verilen sayının fevkâlâde abartılı olduğunu, böyle bir olayın yaşanmadığını söylüyorlar.
Meselâ, Tarihçi Mustafa Akdağ, “Bu pek şişirilmiş bir sayıdır” diyor, “Çünkü bu padişah devrine ait pek çok mahkeme defterleri hâlâ elimizdedir. Bunlar üzerinde yaptığımız araştırmalarda, bu çapta kitle idamlarına rastlayamadık. Eğer öyle kanlı bir olay geçseydi, bu defterlerde yer alması zorunlu idi.”
Tarihçi Prof. Dr. Feridun Emecen, “40 bin Alevi’nin Yavuz tarafından katledildiğine dair herhangi bir bilgi, dönemin kaynakları olan ‘Selimnâme’ literatüründe, biri dışında geçmez. Üstelik Şah İsmail’in de İran’a hâkim olduğunda büyük bir Sünni temizliğine gittiği yine devrin kaynaklarında yer alır. Safevi/İran kaynaklarında ve bazı Batılı çağdaş kaynaklarda bunun için yine 40-50 bin Sünni’nin katledildiği belirtilir. Bütün bunlar her iki tarafın kaynaklarının abartmasıdır, gerçek rakamları göstermeyip çokluk ifade eder…
Bu konudan söz eden ilk kaynak, İdris-i Bitlisi’nin ‘Selimşahnâme’ adlı kitabıdır… İdris-i Bitlisi, o döneme dair bilgileri toplamış, fakat yazdıklarını temize çekme ve düzenleme imkânı bulamadan ölmüştür. Daha sonra oğlu Ebulfazl Mehmed Çelebi, babasının notlarını derleyip toplayarak ve kendi edindiği bilgilerle de eklemeler yaparak Selimşahnâme adlı eseri tamamlamıştır. İşte bu eserde, Çaldıran Seferi evvelinde Yavuz’un ‘Kızılbaş taifesinin kökünü kazımak için’ memleketin idarecilerine bir emir yolladığına dair iddia yer alır. O yazara göre bu emre dayanarak katliam yapılmıştır.
Bu bilgi daha sonraki tarihçiler tarafından okunmuş ve Osmanlı tarihleri bu bilgileri esas alarak bir yanlışın daha da yayılmasına yol açmışlardır.
İdris-i Bitlisi’nin iddia ettiği teftişe dair herhangi bir arşiv belgesi veya o dönemde yazılmış bir kitabî kaynak mevcut değildir.”
Son söz Robert Mantran’ın: “Göründüğü kadarıyla, bu ‘büyücü avı’, özellikle olaylara bulaşan tımar sahiplerini yerlerinden atmak ve bilinen elebaşları öldürmekten ibaret kaldı. 1513 ya da 1514’te olan 40.000 ‘sapkın’ın kırılması efsanesini destekleyen hiçbir kanıt yok elimizde.”
En az yabancılar kadar insaflı ve vicdanlı olmak gerekmiyor mu?

Üçüncü Boğaz Köprüsü’nün Yavuz Sultan Selim olarak belirlenen ismine “Yavuz Alevileri katletmişti” iftirasını gerekçe yapanlara, daha tutarlı gerekçeler sunmak istiyorum…
 Meselâ…
“Zap Suyu’nun üstünde hâlâ doğru düzgün bir köprü yokken, mutlu azınlığın arabaları geçsin diye İstanbul Boğazı’na üçüncü köprüyü yapıyorlar” diyebilirler (Hay aksi! Bu argüman Birinci Köprü inşaatı sırasında tüketilmişti)…
“Tespit edilen bölge uygun değildir, bölgede heyelan vardır, köprüyü daha müsait bir yere kaydırsınlar” diye mühendislik hesabı yapabilirler (Ne yazık ki, bu da, Birinci Köprü’nün yapımı sırasında tüketilmişti)…
 “Çevredeki arazileri kapatan yandaşlarına çıkar sağlıyorlar” diyerek milli menfaatleri koruma havası atabilirler (Aksi gibi bu da İkinci Köprü’nün yapımı sırasında bolca tüketilmişti)…
“Köprü için tespit edilen yerde çatlaklar var” diyerek pedolog edasıyla ahkâm kesebilirler (Bu da yine İkinci Köprü’nün yapım aşamasında çokça dillendirilmişti)…
Ağaçların kesileceği propagandasına sarılıp, “Yaş ağacı kesenin boynunu keserim!..” diyebilirler (Fatih onlardan önce davranıp bunu söylemeseydi, etkili olabilirlerdi. Ne yazık ki bunu da Fatih’e kaptırdılar)…
“İstanbul’a köprü değil, tüp geçit lâzım” diyebilirler (lakin herkes Kılıçdaroğlu değil, bunu söyledikten iki saniye sonra biri kulağına bir şeyler fısıldadı, boynunun bükülmesine bakılırsa, İstanbul’a ilk tüp gecidin Tayyip Erdoğan tarafından yapıldığını, adının “Marmaray” olduğunu hatırlatmış olabilirler)…
¥
Yavuz Sultan Selim adına itirazı olanlara öneriler…
CHP öncülüğünde para toplayıp bir köprü daha onlar yapsın, yapsınlar da ister “İnönü”, ister “Ecevit”, ister “Hacı Bektaş”, ister “Şahkulu” adını versinler…
Karşıya rahat geçelim de köprünün adı ne olursa olsun (CHP kesintisiz ve muhalefetsiz 27 yıl iktidarda idi. Keşke bir büyük tesis de o yaptırıp dilediği ismi verseydi).
Daha da iyi bir teklifim var: Bu öyle bir teklif ki, kimse itiraz edemez…
Tüm köprülere, tüm havaalanlarına (biliyorsunuz, mevcut Atatürk Havalimanı’nın yedi katı büyüklüğünde bir havalimanı yapılıyor) büyük tesislere “Atatürk” adını verelim!
Zaten verildi denmesin, yine verilsin!
“İstanbul’da üç köprü var, karışır” derseniz, çözümü belli: Birinci Köprü’ye Atatürk 1; İkinci Köprü’ye Atatürk 2; Üçüncü Köprü’ye Atatürk 3; sonradan yapılacaklarda ise “Atatürk 4”, “Atatürk 5” derseniz, valla ne Alevilerin sesi çıkar, ne CHP’lilerin!
Bizimkiler ise meşhur “Koruma Kanunu” yüzünden gık bile diyemezler.
¥
Bu gidişle dördüncü köprü de yapılacağına göre, şimdiden isim teklif etmekte bir mahzur yok…
“İsmet İnönü Köprüsü”: Ama devr-i iktidarında böyle şeylerle değil, ezanla filan uğraştığı için, olmaz…
“Bülent Ecevit Köprüsü”: Bu da olmaz, zira rahmetlinin teknoloji ile pek arası yoktu; ömür boyu “köy-kent” diye tutturdu, ama onu bile gerçekleştiremedi. Tütün içer, şiir yazar, Sanskritçe bilirdi. Hafızalarımızda, cumhuriyet döneminin tek başörtülü milletvekilini göstererek, “Bu kadına haddini bildirin” diye bağırmasıyla kaldı…
Deniz Baykal Köprüsü: El malum sebeplerden dolayı bu hiç olmaz…
Kemal Kılıçdaroğlu Köprüsü: Herkes üstünden geçerken, o köprünün altından geçmeye kalkışır, bu yüzden asla olmaz!

.