ehlisunnnetde - S PEYGAMBERİM R AY

ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

.Sevgili
Peygamberim
sallallahü aleyhi ve sellem

İÇİNDEKİLER
TAKDİM...............................................................................................................................................................................................5
BİRİNCİ BÖLÜM
KÂİNATIN SULTÂNI PEYGAMBER EFENDİMİZ .......................................................................................................9
Mübârek Nûr’unun yaratılması .......................................................................................................................................10
Nûrunun temiz alınlardan, temiz alınlara geçmesi ............................................................................................10
Dedesi hazret-i Abdülmuttalib .........................................................................................................................................13
Zemzem ..........................................................................................................................................................................................14
Kurbanlık oğul ............................................................................................................................................................................16
Babası hazret-i Abdullah .....................................................................................................................................................17
Mübârek Nûr’unun annesine geçmesi .........................................................................................................................19
Fil vak’ası .......................................................................................................................................................................................21
MÜJDE HABERLERİ..................................................................................................................................................................23
Câhiliyye devri ............................................................................................................................................................................24
Zulümât ve âb-ı hayât ...........................................................................................................................................................26
Kâinatın Sultanı geliyor ........................................................................................................................................................27
MEKKE-İ MÜKERREME DEVRİ-DÜNYÂYI TEŞRÎFLERİ (DOĞUMU)...........................................................29
Ümmetim, ümmetim..............................................................................................................................................................29
Resûllahın doğduğu gece vukû bulan önemli hâdiseler ...................................................................................35
Mevlid Gecesi ..............................................................................................................................................................................37
ÇOCUKLUĞU.................................................................................................................................................................................39
Süt anneye verilmesi ..............................................................................................................................................................39
Mübârek Başı üzerinde bir bulut .....................................................................................................................................41
Mübârek Göğsünün yarılması (Şakk-ı sadr) .............................................................................................................43
Muhterem Annenin vefâtı ..................................................................................................................................................44
Anne ve Babası mü’min idi ................................................................................................................................................45
Mübârek Dedesinin yanında ..............................................................................................................................................45
Necrânlı rahip .............................................................................................................................................................................46
Mübârek Dedesinin vefâtı ...................................................................................................................................................46
Ebû Tâlib’in himâyesinde ....................................................................................................................................................47
Râhip Bahîra ................................................................................................................................................................................49
Amcası Zübeyr ile Yemen’e gitmesi................................................................................................................................50
GENÇLİĞİ VE EVLENMESİ...................................................................................................................................................51
Gençliği ...........................................................................................................................................................................................51
Ticâretle meşgûl olması ........................................................................................................................................................53
Hazret-i Hadîce vâlidemiz ile evlenmesi ....................................................................................................................56
Zeyd bin Hârise ..........................................................................................................................................................................58
Kâbe hakemliği ..........................................................................................................................................................................60
Bİ’SETİ VE DÂVETİ....................................................................................................................................................................61
İlk vahiy ..........................................................................................................................................................................................62
Taşların ve ağaçların selâmı ..............................................................................................................................................62
Tebliğ emrinin gelmesi ..........................................................................................................................................................63
İlk müslümanlar (Sâbikûn-i İslâm) ...............................................................................................................................64
Yakın akrabâyı dâvet ..............................................................................................................................................................68
Güneşi sağ elime verseler ....................................................................................................................................................71
EZİYET, İŞKENCE VE ZULÜM .............................................................................................................................................73
Ebû Leheb’in elleri kurusun ...............................................................................................................................................74
Eshâb-ı kirâma yapılan işkenceler .................................................................................................................................79
Allah birdir, Allah birdir .......................................................................................................................................................79
Olmadık işkence ........................................................................................................................................................................80
Bayılıncaya kadar işkence ...................................................................................................................................................82
Dâr-ül-Erkâm ..............................................................................................................................................................................83
699
Öldüresiye işkence ...................................................................................................................................................................83
İlk şehîd, ilk kan..........................................................................................................................................................................84
Hazret-i Ebû Zer Gıfârî’nin müslüman olması ........................................................................................................84
Kâbe’de açıktan Kur’ân-ı kerîm okunması ................................................................................................................87
Tufeyl bin Amr’ın müslüman olması ...........................................................................................................................87
Panayırlarda dâvet ...................................................................................................................................................................89
Müşriklerin Kur’ân-ı kerîm dinlemesi .........................................................................................................................92
Hâlid bin Sa’îd’in îmânı .........................................................................................................................................................96
Mus’ab bin Umeyr’in müslüman olması ....................................................................................................................97
HABEŞİSTAN’A HİCRET.........................................................................................................................................................99
Habeşistan’a birinci hicret ...................................................................................................................................................99
Hazret-i Hamza’nın müslüman olması ....................................................................................................................101
Hazret-i Ömer’in müslüman olması ..........................................................................................................................103
Habeşistan’a ikinci hicret ..................................................................................................................................................109
MUHÂSARA................................................................................................................................................................................115
Muhâsaranın başlaması ....................................................................................................................................................115
Muhâsaranın kaldırılması ................................................................................................................................................118
Ay’ın ikiye ayrılması .............................................................................................................................................................119
Rabbim size de hidâyet nasîb etsin ............................................................................................................................120
HÜZÜN SENESİ........................................................................................................................................................................123
Evlât acısı ...................................................................................................................................................................................123
Ebû Tâlib’in vefâtı ..................................................................................................................................................................123
Hazret-i Hadîce vâlidemizin vefâtı .............................................................................................................................125
Birinin eli havada kaldı, biri âmâ oldu .....................................................................................................................126
Hazret-i Âişe ve Hazret-i Sevde’nin nişânı .............................................................................................................127
Akabe mülâkatı .......................................................................................................................................................................127
Tâiflileri îmâna dâveti .........................................................................................................................................................128
“Lâ ilâhe illallah” diyerek kurtulunuz ........................................................................................................................131
MÎRÂC............................................................................................................................................................................................135
İnandım! Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah .................................................................................................148
AKABE BÎ’ATLARI...................................................................................................................................................................151
Birinci Akabe bî’atı ................................................................................................................................................................151
Medîne’de doğan güneş ......................................................................................................................................................151
Senet-üs-sürûr (Sevinç yılı) ..............................................................................................................................................153
İkinci Akabe bî’atı ..................................................................................................................................................................154
HİCRET...........................................................................................................................................................................................157
Sürâka bin Mâlik ....................................................................................................................................................................163
Kâinatın Sultânı geliyor .....................................................................................................................................................165
MEDÎNE-İ MÜNEVVERE DEVRİ.....................................................................................................................................169
Ensâr ile Muhâcirlerin kardeş olması .......................................................................................................................171
ESHÂB-I KİRÂMIN EĞİTİMİ.............................................................................................................................................175
Mescid-i Nebî ...........................................................................................................................................................................175
Hurma kütüğünün inlemesi ...........................................................................................................................................177
Aile fertlerinin Medîne’ye gelişi.....................................................................................................................................177
Ezân-ı Muhammedî ..............................................................................................................................................................178
Eshâb-ı soffa .............................................................................................................................................................................179
Gönüller Sultânının sohbeti ............................................................................................................................................181
Cibrîl hadîs-i şerîfi..................................................................................................................................................................182
Selmân-ı Fârisî’nin müslüman olması .....................................................................................................................185
Melekler dinlemek için gelirdi .......................................................................................................................................188
Abdullah bin Selâm’ın müslüman olması ..............................................................................................................189
Hicretin birinci senesinde vukû bulan bâzı olaylar ..........................................................................................194
İlk yazılı andlaşma ................................................................................................................................................................194
Ey Habîbîm, mahzûn olma ..............................................................................................................................................195
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
700
GAZÂLAR VE SERİYYELER................................................................................................................................................197
Sefer, gazâ ve seriyye ..........................................................................................................................................................197
İlk Seriyyeler..............................................................................................................................................................................199
Hazret-i Hamza Bölüğü ......................................................................................................................................................199
Ubeyde bin Hâris bölüğü ...................................................................................................................................................199
İlk Gazâlar....................................................................................................................................................................................201
Veddân Gazâsı ..........................................................................................................................................................................201
Buvât Gazâsı .............................................................................................................................................................................201
Zül Uşeyre Gazâsı ..................................................................................................................................................................201
İlk Bedr Gazâsı .........................................................................................................................................................................201
Abdullah bin Cahş bölüğü (Batn-ı Nahle seriyyesi)...........................................................................................202
Mescid-i Kıbleteyn ................................................................................................................................................................203
BEDR GAZÂSI............................................................................................................................................................................205
Meleklerin yardıma gelmesi ...........................................................................................................................................211
Ebû Cehil’in öldürülmesi ...................................................................................................................................................220
Zafer inananlarındı ...............................................................................................................................................................222
Hazret-i Rukayye’nin vefâtı .............................................................................................................................................224
Bedr Gazâsından sonraki hâdiseler..............................................................................................................................228
Hicretin ikinci senesinde vukû bulan bâzı hâdiseler .......................................................................................228
Hazret-i Âişe ile evlenmesi ..............................................................................................................................................229
Karkara-i Kedr Gazvesi .......................................................................................................................................................229
Benî Kaynukâ Gazâsı ...........................................................................................................................................................231
Sevîk Gazvesi ............................................................................................................................................................................232
Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın evlenmesi ....................................................................................................232
Ka’b bin Eşrefin öldürülmesi ..........................................................................................................................................237
Gatfân Gazâsı ...........................................................................................................................................................................239
Bahrân Gazâsı ..........................................................................................................................................................................240
UHUD GAZÂSI ..........................................................................................................................................................................241
Bu kılıcın hakkını kim verir .............................................................................................................................................249
Hazret-i Ali’nin yiğitliği ......................................................................................................................................................253
Talha bin Ubeydullah’ın kahramanlığı .....................................................................................................................257
Hamra-ül Esed Gazâsı .........................................................................................................................................................265
RECİ’ VAK’ASI............................................................................................................................................................................267
Bİ’R-İ MAÛNE VAK’ASI.......................................................................................................................................................273
BENÎ NÂDİR GAZÂSI ...........................................................................................................................................................277
Hicrî dördüncü sene vukû bulan önemli olaylar ................................................................................................278
Fâtıma binti Esed’in vefâtı ...............................................................................................................................................278
Hicrî dördüncü sene vukû bulan diğer önemli hâdiseler ..............................................................................279
KÜÇÜK BEDR GAZÂSI ........................................................................................................................................................281
Zâtü’r-Rika’ Gazâsı .................................................................................................................................................................281
Dûmetü’l-Cendel Gazâsı ....................................................................................................................................................283
Müreysî Gazâsı ........................................................................................................................................................................283
Hicrî beşinci sene vukû bulan bâzı hâdiseler .......................................................................................................284
HENDEK GAZÂSI.....................................................................................................................................................................285
Bir şimşek çaktı ......................................................................................................................................................................286
Allahü teâlâ en güzel vekildir ........................................................................................................................................290
Yâ Rabbî, küffârı münhezim kıl ....................................................................................................................................297
BENÎ KUREYZÂ GAZÂSI .....................................................................................................................................................303
Sa’d bin Mu’âz’ın şehâdeti ................................................................................................................................................306
Ebû Süfyân’ın intikâm arayışı ........................................................................................................................................308
Hicretin beşinci senesinin bâzı mühim olayları .................................................................................................309
Benî Lıhyân Gazvesi..............................................................................................................................................................309
Gâbe Gazâsı ...............................................................................................................................................................................310
Yağmur duâsı ............................................................................................................................................................................311
701
HUDEYBİYE VAK’ASI............................................................................................................................................................312
Niyet Ömre, akıbet Hudeybiye ......................................................................................................................................312
Bî’at-ı Rıdvân ............................................................................................................................................................................316
Hudeybiye sulhnâmesi........................................................................................................................................................319
DÂVET MEKTUPLARI...........................................................................................................................................................325
Hükümdârlara gönderilen mektuplar.........................................................................................................................325
Necâşî Eshame’ye mektup ...............................................................................................................................................325
Rum İmparatoru Heraklius’a mektup .......................................................................................................................328
Râhip Safâtır .............................................................................................................................................................................331
Mısır Meliki Mukavkas’a mektup .................................................................................................................................333
İrân Kisrâsı Hüsrev Pervîz’e mektup ..........................................................................................................................337
Gassânî Hükümdârı Hâris bin Ebî Şimr’e mektup .............................................................................................337
Yemâme Hükümdârı Hevze bin Ali’ye mektup ...................................................................................................338
Bahreyn Emîri Münzir bin Sâvî’ye mektup ...........................................................................................................338
Hicrî altıncı sene vukû bulan diğer hâdiseler ......................................................................................................339
HAYBER’İN FETHİ...................................................................................................................................................................341
Hazret-i Ali’nin kahramanlığı .........................................................................................................................................346
Leyle-i Ta’ris kıssası...............................................................................................................................................................351
Güneşin hazret-i Ali için geri dönüşü .......................................................................................................................351
Vâdi-yül-kurâ Gazâsı ...........................................................................................................................................................351
ÖMRE-TÜL-KAZÂ SEFERİ..................................................................................................................................................353
Hâlid bin Velîd’in müslüman olması .........................................................................................................................358
MÛTE HARBİ.............................................................................................................................................................................360
MEKKE’NİN FETHİ.................................................................................................................................................................371
Kim Mescid-i harâm’a sığınırsa .....................................................................................................................................373
Hak geldi, bâtıl zâil oldu ....................................................................................................................................................377
Hükümlüler ...............................................................................................................................................................................381
Merhamete kavuşanlar ......................................................................................................................................................381
HUNEYN GAZÂSI....................................................................................................................................................................383
Evtas Seriyyesi..........................................................................................................................................................................386
Tâif Gazvesi.................................................................................................................................................................................386
Hicrî sekizinci sene vukû bulan bâzı olaylar .........................................................................................................389
Hicrî dokuzuncu sene vukû bulan önemli olaylar .............................................................................................389
Necâşî’nin vefâtı.......................................................................................................................................................................390
TEBÜK GAZÂSI.........................................................................................................................................................................391
Hâlid bin Velîd’in Dûmet-ül-Cendel seriyyesi ......................................................................................................396
Tuzak .............................................................................................................................................................................................396
Mescid-i Dırâr ..........................................................................................................................................................................397
Abdullah bin Übey’in ölümü ..........................................................................................................................................398
Hicrî dokuzuncu senesinde vukû bulan diğer olaylar .....................................................................................398
Senetül-vüfûd (Elçiler yılı) ...............................................................................................................................................398
HACCIN FARZ OLUŞU..........................................................................................................................................................401
Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ali’nin hacca gönderilmesi ...........................................................................401
Hâlid bin Velîd’in Yemen seriyyesi...............................................................................................................................402
Hicrî onuncu sene vukû bulan olaylar ......................................................................................................................403
VEDÂ HACCI...............................................................................................................................................................................405
VEDÂ HUTBESİ.........................................................................................................................................................................407
Hicretin onuncu yılında vukû bulan diğer olaylar ............................................................................................410
PEYGAMBER EFENDİMİZİN VEFÂTI...........................................................................................................................411
Üsâme bin Zeyd’in kumandan tayin edilmesi .....................................................................................................413
KRONOLOJİ.................................................................................................................................................................................427
DİNDEN DÖNME HAREKETLERİ .................................................................................................................................435
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
702
İKİNCİ BÖLÜM
KABİR HAYÂTI..........................................................................................................................................................................443
Peygamber Efendimizin kabrinde diri olması ......................................................................................................443
Peygamber Efendimizi görmek .....................................................................................................................................445
Peygamber Efendimizin Kabr-i şerîfini ziyâret ...................................................................................................449
PEYGAMBER EFENDİMİZLE TEVESSÜL...................................................................................................................455
Resûlullah Efendimize Salevât-ı şerîfe getirmenin önemi ve fazileti ...................................................460
PEYGAMBER EFENDİMİZİN MÜBÂREK İSİMLERİ............................................................................................465
HİLYE-İ SAÂDET......................................................................................................................................................................469
Peygamber Efendimizin güzelliği ................................................................................................................................475
PEYGAMBER EFENDİMİZİN YÜKSEK AHLÂKI ...................................................................................................478
PEYGAMBER EFENDİMİZİN FAZÎLETLERİ ............................................................................................................487
PEYGAMBER EFENDİMİZİN İSTİĞFÂRI ...................................................................................................................495
PEYGAMBER EFENDİMİZİN ŞEFÂATİ ......................................................................................................................497
PEYGAMBER EFENDİMİZİN MÛCİZELERİ .............................................................................................................503
PEYGAMBER EFENDİMİZİN EHL-İ BEYTİ...............................................................................................................515
Peygamber Efendimizin evlenme sebebleri ..........................................................................................................515
Peygamber Efendimizin mübârek hanımları .......................................................................................................517
Peygamber Efendimizin çocukları................................................................................................................................521
Ehl-i Beyt-i Resûl (Âl-i Resûl - Âl-i Abâ)..................................................................................................................523
PEYGAMBER EFENDİMİZİN ESHÂBI..........................................................................................................................529
PEYGAMBER EFENDİMİZİN BÂZI ZEVÂİD SÜNNETLERİ .............................................................................533
Peygamber Efendimizin temizlik, tertip ve düzene verdiği önem ...........................................................534
Peygamber Efendimizin Hâne-i saâdetleri ............................................................................................................535
Peygamber Efendimizin ev içindeki hâlleri ...........................................................................................................536
Peygamber Efendimizin ev dışındaki hâlleri ........................................................................................................536
Peygamber Efendimizin yatması, uyuması ...........................................................................................................540
Peygamber efendimizin yürüyüşü ..............................................................................................................................541
Peygamber efendimizin oturuşu ..................................................................................................................................541
Peygamber Efendimizin yemesi ve içmesi ............................................................................................................542
Peygamber Efendimizin mübârek sakal ve saçları ...........................................................................................548
Peygamber Efendimizin giydiği elbiseler ................................................................................................................550
Veysel Karânî Hazretlerine gönderdikleri Hırka-i şerîfleri ...........................................................................552
Hazret-i Ka’b bin Züheyr’e verdiği Hırka-i saâdetleri .......................................................................................555
Peygamber Efendimizin döşeği .....................................................................................................................................557
Peygamber Efendimizin yüzükleri ..............................................................................................................................558
Peygamber Efendimizin Nakş-ı kademi şerîfleri.................................................................................................560
Kademi şerîf ve I. Sultan Ahmed Han........................................................................................................................561
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîfleri ................................................................................................................561
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîf şekli.............................................................................................................562
Yusuf Nebhânî hazretlerinin Na’lın-ı şerîf şiiri.....................................................................................................563
Peygamber Efendimizin taşıdığı yedi şey ...............................................................................................................564
Peygamber Efendimizin âsâsı ve değnekleri ........................................................................................................564
Peygamber Efendimizin kılıçları ..................................................................................................................................565
Peygamber Efendimizin mızrakları ............................................................................................................................565
Peygamber Efendimizin yayları ....................................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin kalkanları .............................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin zırh gömlekleri .................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin zırh miğferleri ...................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin bayrak ve sancakları .....................................................................................................567
Peygamber Efendimizin atları .......................................................................................................................................568
Peygamber Efendimizin merkep ve katırları ........................................................................................................568
Peygamber Efendimizin develeri .................................................................................................................................569
Peygamber Efendimizin vakfettiği mülkleri .........................................................................................................569
HİLYE-İ SE’ÂDET ŞİİRİ.........................................................................................................................................................573
703
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLÂM DÎNİ................................................................................................................................................................................579
EHL-İ SÜNNET İ’TİKÂDI.....................................................................................................................................................581
Ehl-i sünnet itikâdındaki önemli bazı hususlar .................................................................................................583
İtikâddaki ve ameldeki mezheb imâmlarımız .....................................................................................................585
AHKÂM-I İSLÂMİYYE (AHKÂM-I ŞER’İYYE)..........................................................................................................587
Mükellef kime denir..............................................................................................................................................................587
Ef’âl-i mükellefin ...................................................................................................................................................................587
İbâdet Nedir? ............................................................................................................................................................................589
İslâmiyyetin Kısımları .........................................................................................................................................................589
Kalb ile itikâd edilmesi, inanılması lâzım olanlar şartlar..............................................................................589
Beden ve kalb ile yapılacak ibâdetler ........................................................................................................................590
ÎMÂNIN ŞARTLARI................................................................................................................................................................591
1- Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inanmak ............................................................................................591
Allahü teâlânın zâtî ve subûtî sıfatları .....................................................................................................................593
2- Meleklere inanmak .........................................................................................................................................................594
3- Kitablara inanmak ..........................................................................................................................................................596
4- Peygamberlere inanmak .............................................................................................................................................597
Peygamberlerde bulunan sıfâtlar ................................................................................................................................598
5- Âhirete inanmak: .............................................................................................................................................................599
6- Kadere inanmak ...............................................................................................................................................................604
İSLÂMIN ŞARTLARI..............................................................................................................................................................607
NAMAZ KILMAK.....................................................................................................................................................................609
Namazın ehemniyeti ...........................................................................................................................................................609
Namâz kimlere farzdır ........................................................................................................................................................611
Beş vakit namaz .....................................................................................................................................................................612
Namazın farzları......................................................................................................................................................................613
A) Namazın şartları................................................................................................................................................................613
1- Hadesden tahâret ............................................................................................................................................................613
Hanefî mezhebine göre abdest nasıl alınır ............................................................................................................613
Abdesti bozan şeyler ............................................................................................................................................................614
Gusl (Boy abdesti) ..................................................................................................................................................................614
Guslün farzları .........................................................................................................................................................................615
Gusl abdesti nasıl alınır .....................................................................................................................................................615
Dolgu ve kaplama dişi olanlar için mühim açıklama ......................................................................................615
Diğer üç mezhebde guslün farzları .............................................................................................................................616
Diğer üç mezhebde abdestin farzları .........................................................................................................................616
Teyemmüm ...............................................................................................................................................................................617
Teyemmümün farzları ........................................................................................................................................................617
Teyemmüm nasıl yapılır ...................................................................................................................................................617
Teyemmümü bozan şeyler ...............................................................................................................................................618
Kadınların hayz ( âdet) ve nifâs (lohusa) hâlleri .................................................................................................618
Mâlikî’de hayz ve nifâs .......................................................................................................................................................619
Şafi’î’de hayz ve nifâs ..........................................................................................................................................................619
Hanbelî’de hayz ve nifâs ....................................................................................................................................................620
2- Necâsetden tahâret ........................................................................................................................................................620
İstincâ, istibrâ ve istinkâ.....................................................................................................................................................620
3- Setr-i avret (Avret yerini örtmek) ..........................................................................................................................620
4- İstikbâl-i kıble (Kıbleye dönmek) ...........................................................................................................................621
5- Vakit .........................................................................................................................................................................................621
Kerâhet Vakitler ......................................................................................................................................................................622
Ezân ve İkâmet ........................................................................................................................................................................622
6- Niyyet .....................................................................................................................................................................................622
7- Tahrime tekbîri .................................................................................................................................................................623
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
704
B) Namâzın Rükünleri ........................................................................................................................................................623
1- Kıyâm .....................................................................................................................................................................................623
2- Kırâet .......................................................................................................................................................................................623
3- Rükû ........................................................................................................................................................................................624
4- Secde .......................................................................................................................................................................................624
5- Ka’de-i ahîre ........................................................................................................................................................................624
AVRET MAHALLİ VE KADINLARIN ÖRTÜNMELERİ........................................................................................625
NAMAZIN KILINIŞI...............................................................................................................................................................629
Yalnız kılan erkeğin namâzı .............................................................................................................................................629
Diğer namazların kılınışı....................................................................................................................................................630
Yalnız kılan kadının namâzı ............................................................................................................................................631
Namazdan sonra nümûne bir duâ ..............................................................................................................................631
Namazın vâcibleri .................................................................................................................................................................632
Sehv (Yanılma ve unutma) secdesi .............................................................................................................................632
Secde-i sehvi îcâb etdiren husûslar ............................................................................................................................633
Namazın sünnetleri ..............................................................................................................................................................633
Namazın müstehâbları ......................................................................................................................................................634
Namazın mekrûhları ...........................................................................................................................................................635
Namâz dışında mekrûh olan şeyler ...........................................................................................................................636
Namazı bozan şeyler ............................................................................................................................................................636
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılmak ............................................................................................................................637
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılarken Dikkat Edilecek Hususlar ...............................................................638
ZEKÂT VERMEK.......................................................................................................................................................................639
ORUÇ TUTMAK ........................................................................................................................................................................641
Orucun farzları..........................................................................................................................................................................641
Orucu bozan şeyler ...............................................................................................................................................................642
Orucu bozmayan şeyler .....................................................................................................................................................643
HACCA GİTMEK.......................................................................................................................................................................645
Haccın farz olmasının şartları.........................................................................................................................................645
Haccın farzları...........................................................................................................................................................................645
KURBAN KESMEK .................................................................................................................................................................647
Akîka kesmek ............................................................................................................................................................................647
ÂHİRET HAYATI.......................................................................................................................................................................649
Âhiret hayatı ölümle başlar ............................................................................................................................................649
Müslüman hanımların ölümüne dair .......................................................................................................................649
Kâfirlerin ölümüne dair .....................................................................................................................................................651
MEYYİTE YAPILACAK DÎNÎ VAZÎFELER ...................................................................................................................653
Ölüm alâmetleri görülünce yapılacak şeyler.........................................................................................................653
Vefât edince yapılacak şeyler .........................................................................................................................................653
Ölünün yıkanması .................................................................................................................................................................654
Erkeğin kefenlenmesi ..........................................................................................................................................................655
Kadının kefenlenmesi .........................................................................................................................................................656
Kabir ziyareti ve Kur’ân-ı kerîm okumak ................................................................................................................656
KÜFÜR BAHSİ...........................................................................................................................................................................659
Küfre sebep olan şeylerden bâzıları.............................................................................................................................659
54 FARZ.........................................................................................................................................................................................663
BÜYÜK GÜNÂHLAR..............................................................................................................................................................665
Güzel ahlâk ................................................................................................................................................................................666
MUHAMMED ALEYHİSSELÂMA TÂBİ OLMAK ..................................................................................................667
HAKİKİ BİR MÜSLÜMAN OLMANIN ŞARTLARI ...............................................................................................671
MEHAZLAR - KAYNAKLAR .............................................................................................................................................679
II. Abdülhümid Han Yıldız Albümleri Mekke-Medine Fotoğrafları..........................................................682
İÇİNDEKİLER

.
3. Baskı
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
2
Mescid-i Nebî - Medîne-i Münevvere
3
“Her Peygamber (salevâtullahi teâlâ aleyhim
ecma’în) kendi zamanında, kendi mekânında, kendi
kavminin hepsinden her bakımdan üstündür. Muhammed aleyhisselâm ise, her zamanda, her memlekette,
yâni dünyâ yaratıldığı günden, kıyâmet kopuncaya kadar, gelmiş ve gelecek bütün varlıkların her bakımdan
en üstünüdür. Hiçbir kimse hiçbir bakımdan O’ndan
üstün değildir. Bu, güç bir şey değildir. Dilediğini yapan, her istediğini yaratan, O’nu böyle yaratmıştır.
Hiçbir insanın O’nu medh etmeye gücü yetmez. Hiçbir kimsenin de O’nu tenkîd etmeye iktidârı (kudreti)
yoktur.”
Seyyid Abdülhakîm-i Arvâsî
“kaddesallahü teâlâ sirrehül’azîz”
Medrese-tül-mütehassısîn’de Ordinaryüs Profesör
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
4
Yazan
Prof. Dr. Ramazan Ayvallı
Sayfa Düzeni - Grafik Tasarım
Ahmet Düzelten
Davut Okumuş
Kapak ve Harita Çizimleri
Emir Ökke
Editör - Musahhih
Ercan Bozoğlu
3. Baskı: .... 2021
www.pencereleryayinevi.com
www.mybelovedprophet.com
info@mybelovedprophet.com
Baskı ve Cilt
Çınar Matbaacılık
Yüzyıl Mah. Matbaacılar Cad.
Atahan No: 34 Kat: 5
Bağcılar / İSTANBUL
Sertifika No : 12683
Tel: (0212) 628 96 00
Kitap İsteme
Tel: 0212 876 09 67 Gsm: 0536 399 95 31
5
TAKDİM
Her canlıyı yaratan, her mevcûdu, her an varlıkta durduran, hepsini dehşetten koruyan Allahü teâlâ’ya hamd ediyoruz.
O’nun sevgili Peygamberi, insanların her bakımdan en güzeli, en
iyisi, en üstünü olan Muhammed aleyhisselâm’a ve O’nun, ilim,
irfân ve iyi ahlâk saçan Âl’ine, akrabâsına ve yine O’nun rûhlara şifâ
olan güzel yüzünü görmekle, faydalı sözlerini işitmekle şereflenen,
böylece bütün insanların en kıymetlileri olan Eshâbı’nın hepsine (radıyallahü teâlâ anhüm / Allahü teâlâ onlardan râzı olsun) ve onların
izinde gidenlere de bizden salât (duâ) ve selâmlar olsun.
Allahü teâlâ, dünyada bütün insanlara acıyarak, onlara faydalı
olan şeyleri yaratıp göndermektedir. Âhirette, Cehennem’e gitmesi
gereken mü’minleri, ihsân ederek afv edecek, Cennet’e kavuşturacaktır. Muhammed aleyhisselâm, Allahü teâlânın nebîsi, resûlü ve
habîbidir. Âdemoğullarının seyyidi (efendisi)dir. Böyle şerefli bir
Peygambere inanan ve O’nun yolunda gidenler, elbette ümmetlerin
en iyileri oldular.
Cenâb-ı Hak, merhamet buyurarak bizi, O’na ümmet etmekle, nimetlerinin en büyüğüne kavuşturdu. O’na tâbi olmak, uymak lazım
geldiğini açıkça bildirdi. Rabbimize bu muazzam nimetinden dolayı ne kadar hamd ve şükretsek azdır. Allahü teâlâ, hiçbir şey yaratmadan önce, Server-i âlem (sallallahü aleyhi ve sellem) efendimizin
mübârek nûrunu yarattı. Kur’ân-ı kerîm’de Peygamber Efendimiz’e
hitâben: “Seni âlemlere rahmet olarak gönderdik” buyuruldu.
Hadîs-i kudsîde de: “Sen olmasaydın, sen olmasaydın mahlûkâtı
yaratmazdım” buyurulmuştur.
Îmânın asıl şartı, “Hubb-i fillah ve buğd-ı fillah” yâni Allahü
teâlânın dostlarını sevmek, düşmanlarını sevmemektir. Bu olmadıkça hiçbir ibâdet kabûl olmamakta, sâhibinin yüzüne çarpılmaktadır.
Bu sebeple “Âlemlerin Efendisi”ni sevmemiz farz olmuş ve O’nun
mübârek muhabbetini kalbimize yerleştirmemiz ve güzel ahlâkı ile
ahlâklanmamız emredilmiştir. Bu muhabbetin devâm etmesi için,
asırlardan beri Peygamber Efendimiz’in mübârek hayâtını anlatan
kitaplar yazılmıştır; hâlen de yazılmaktadır. Daha doğrusu O’nun
mübârek ismi ile bereketlenilmektedir. Biz de, bu bereketten istifâde
etmek ve O’nun sevgisinin kalplerimize dolup taşması için, Ehl-i
sünnet âlimlerinin kitaplarından uzun tedkîkler yaparak Kâinatın
Sultânı, Resûlullah Efendimiz’in mübârek hayâtını vermeye çalıştık.
Emeği geçenlerin hepsinden Allahü teâlâ razı olsun.
Cenâb-ı Hak, hepimizin kalbini Peygamber Efendimiz’in muhabbeti ile doldurup, bizleri Ehl-i sünnet âlimlerinin bildirdiği doğru yolda bulundursun! Âmîn.
Prof. Dr.Ramazan Ayvallı
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
6
Kâbe-i Muazzama ve Mescid-i Harâm
Mekke-i Mükerreme
7
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
8
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Seyyidel-evvelîne vel-âhirîn.
Arab Yarımadası
(m. 6. yüzyıl)
9
KÂİNATIN SULTÂNI
PEYGAMBER EFENDİMİZ
Muhammed (aleyhisselâm); Allahü teâlâ’nın habîbi (sevgilisi),
yaratılmış bütün insanların ve diğer mahlûkâtın her bakımdan en
üstünü, en güzeli ve en şereflisidir. Allahü teâlâ’nın medhettiği,
bütün insanlara ve cinne peygamber olarak seçip gönderdiği, son
ve en üstün Peygamber’dir.
Âlemlere rahmet olarak gönderilmiş olup, her şey onun hürmetine yaratılmıştır. Mübârek ismi, tekrar tekrar medhedilmiş,
pek çok övülmüş mânâsına gelen Muhammed’dir. Ahmed,
Mahmûd, Mustafâ gibi başka mübârek isimleri de vardır. Babasının ismi Abdullah olup hicretten, 53 (m.51) sene önce
Rebîu’l-evvel ayının onikisinde Pazartesi gecesi, sabaha
karşı Mekke-i Mükerreme’de doğdu. Târihçiler, bugünün, milâdî
sene ile 571 senesinin Nisan ayının yirmisine rastladığını bildirmektedirler.
Doğmadan birkaç ay önce babası Abdullah, altı yaşında iken de annesi Âmine vefât etti. Bu sebepten Peygamber
Efendimiz’e “Dürr-i Yetîm (Kâinât sedefinde bulunan tek, büyük
ve en kıymetli inci)” lakabı da verilmiştir. Sekiz yaşına kadar dedesi Abdülmuttalib’in, onun ölümü üzerine ise amcası Ebû Tâlib’in
yanında kaldı. Yirmibeş yaşında Hadîcetü’l-Kübrâ vâlidemiz ile
evlendi. Bu hanımından doğan ilk oğlunun adı Kâsım idi. Araplarda ilk oğlun babası olarak, künye ile anılmak âdetti. Bundan dolayı Peygamberimize “Ebü’l-Kâsım” yâni “Kâsım’ın babası” denildi.
Kırk yaşında iken, bütün insanlara ve cinne peygamber olduğu Allahü teâlâ tarafından bildirildi. Üç sene sonra herkesi
îmâna çağırmaya başladı. Elliiki yaşında iken Mîrâc vuku buldu. Milâdın 622 yılında 53 yaşında olduğu hâlde, Mekke’den
Medîne’ye hicret etti. Yirmiyedi kerre muhârebe yapmış, dokuzunda er olarak hücûm etmiş, diğerlerinde baş kumandanlık
mevkîinde bulunmuşdur. H.11 (m.632) senesinde Rebîu’l-evvel
ayının onikisinde Pazartesi günü öğleden evvel, 63 (m.61) yaşında iken Medîne-i Münevvere’de vefât etti.
Allahü teâlâ, bütün peygamberlerine ismi ile hitâb ettiği
hâlde, O’na; “Habîbim (Sevgilim)” diye iltifât etmiştir. Cenâb-ı
Hak, bir âyet-i kerîmede meâlen; “Seni âlemlere rahmet olarak
gönderdik”1 ve bir hadîs-i kudsîde de; “Sen olmasaydın, sen
olmasaydın, mahlûkâtı yaratmazdım”2 buyurdu.
1 Enbiyâ: 21/107.
2 Süyûtî, Leâli’l-Masnûa, I, 272; Aclûnî, Keşf-ül-hafâ, II, 164.
“Sen olmasaydın,
sen olmasaydın,
mahlûkâtı
yaratmazdım.”
Hadîs-i kudsî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
10
Seyyid Abdülhakîm-i Arvâsî hazretlerinin buyurduğu gibi; “Her Peygamber, kendi
zamanında, kendi mekânında, kendi kavminin hepsinden her bakımdan üstündür.
Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm ise, dünyâ yaratıldığı günden kıyâmet kopuncaya kadar, her zamanda, her memlekette, gelmiş ve gelecek bütün varlıkların her
bakımdan en fazîletlisi, en üstünüdür. Hiçbir kimse hiçbir bakımdan O’nun üstünde
değildir. Cenâb-ı Hak, O’nu öyle yaratmıştır.”
Mübârek Nûr’unun yaratılması
Allahü teâlâ, her şeyden yâni hiçbir şeyi yaratmadan önce, sevgili Peygamberimiz
Muhammed aleyhisselâmın mübârek nûrunu yarattı. Tefsîr ve hadîs âlimlerimizden
çoğu bildirdiler ki: “Cenâb-ı Hak, kendi nûrundan latîf ve büyük bir cevher yaratıp, ondan bütün kâinâtı sırasıyla vücûda getirdi. Bu cevhere “Nûr-ı Muhammedî” denir.
Bütün rûh ve cisimlerin başlangıcı ve menşei bu cevherdir.”
Eshâb-ı kirâmdan Câbir bin Abdullah, bir gün; “Yâ Resûlallah! Allahü teâlânın her
şeyden evvel yarattığı şey nedir?” diye sorunca; “Her şeyden evvel senin Peygamberinin yâni benim nûrumu kendi nûrundan yarattı. O zaman; levh, kalem,
Cennet, Cehennem, melek, semâvât (gökler), arz (yeryüzü), güneş, ay, insan ve
cinnîler yoktu” buyurdular.
Nûr-ı Muhammedî, Âdem aleyhisselâmın kalbi ve cesedi şerîfi yaratılınca, onun
iki kaşı arasına kondu. Âdem aleyhisselâm kendisine rûh verilince, alnında, zühre
yıldızı gibi parlayan bir nûrun olduğunu fark etti.
Âdem aleyhisselâm yaratıldığında, Cenâb-ı Hakk’ın kendisine; Ebû Muhammed
yâni Muhammed’in babası diyerek hitâb ettiğini ilhâm ile anladı ve; “Ey Rabbim!
Bana niçin Ebû Muhammed künyesini verdin?” diye suâl edince, Allahü teâlâ;
“Ey Âdem! Başını kaldır!” dedi. Âdem aleyhisselâm, başını kaldırıp baktığında, Arş-ı
a’lâda sevgili Peygamberimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) nûrdan yazılmış Ahmed
ismini gördü. O zaman; “Ey Rabbim! Bu kimdir?” diye suâl etti. Allahü teâlâ da;
“Bu, senin zürriyetinden bir peygamberdir. O’nun ismi göklerde Ahmed, yerde ise Muhammed’dir. Eğer O olmasaydı, seni yaratmazdım. Yerleri ve gökleri de halk etmezdim”3 buyurdu.
Nûrunun temiz alınlardan, temiz alınlara geçmesi
Âdem aleyhisselâm yaratılınca alnına, sevgili Peygamberimiz Muhammed
aleyhisselâmın nûr-ı şerîfi kondu. O nûr alnında parlamaya başladı. “Tefsîri
Mazharî”de bildirildiği gibi; Âdem aleyhisselâmdan itibâren temiz babalardan ve temiz analardan geçerek, Peygamber efendimize kadar geldi. Bunu Allahü teâlâ âyet-i
kerîmede meâlen şöyle bildirmiştir:
“Sen, yâni Senin nûrun, hep secde edenlerden dolaştırılıp, sana ınkılâb
etmiş, ulaşmıştır.”4
Bir hadîs-i şerîfte; “Allahü teâlâ insanları yarattı. Beni insanların en iyi kısmından vücûda getirdi. Sonra, bu kısımlarından en iyisini (Arabistan’da) seçti.
Beni bunlardan vücûda getirdi. Sonra evlerden, âilelerden en iyisini seçip,
3 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, VII, 437; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, VIII, Şem-seddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ,
I, 85.
4 Şü’arâ: 26/219; Tam İlmihâl Se’âdet-i ebediyye, 387.
11
beni bunlardan meydana getirdi. O hâlde, benim rûhum ve
cesedim mahlûkların en iyisidir. Benim silsilem, ecdâdım
en iyi insanlardır” buyurulmuştur.
Diğer bir hadîs-i şerîfte ise: “Allahü teâlâ, her şeyi yoktan
var etti. Her şey içinden insanları sevdi, kıymetlendirdi;
insanlar içinden de seçtiklerini Arabistan’da yerleştirdi.
Arabistan’daki seçilmişler arasından da, beni seçti. Beni,
her zamanki insanların seçilmişlerinde, en iyilerinde bulundurdu. O hâlde, Arabistan’da bana bağlı olanları sevenler, benim için severler. Onlara düşmanlık edenler, bana
düşmanlık etmiş olurlar” buyurulmuştur.
Hak teâlâ çün yaratdı Âdemi,
Kıldı Âdem’le müzeyyen âlemi.
Âdem’e kıldı feriştehler sücûd,
Hem ona çok kıldı ol lûtf ıssı cûd.
Mustafâ nûrunu alnında kodu,
Bil, Habîbim nûrudur, bu nûr dedi.
Kıldı ol nûr, ânın alnında karâr,
Kaldı ânın ile, nice rûzigâr.
Sonra Havvâ alnına, nakl etdi bil,
Durdu ânda dahî nice ay ve yıl.
Şîs doğdu, ona nakl etdi bu nûr,
Ânın alnında, tecellî kıldı nûr.
İrdi İbrâhîm ve İsmâîl’e hem.
Söz uzanır, ger kalanın der isem.
İş bu resm ile müselsel, muttasıl,
Tâ olunca Mustafâ’ya müntekıl.
Geldi çün ol rahmeten li’l-âlemîn,
Vardı nûr, ânda karâr kıldı hemîn.
Ger dilersiz bulasız oddan necât,
Aşk ile şevk ile edin es-salât.
Yaratılan ilk insan olan Âdem aleyhisselâm, Muhammed
aleyhisselâmın zerresini taşıdığı için, alnında O’nun nûru parlıyordu. Bu zerre Hazret-i Havvâ’ya, ondan da Şît aleyhisselâma ve
“Sen, yâni Senin
nûrun, hep secde
edenlerden
dolaştırılıp, sana
ınkılâb etmiş,
ulaşmıştır.”
Şü’arâ: 219
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
12
böylece temiz erkeklerden temiz kadınlara ve temiz kadınlardan temiz erkeklere geçti.
Muhammed aleyhisselâmın nûru da zerre ile birlikte, temiz alınlardan temiz alınlara
geçti.
Melekler ne zaman Âdem aleyhisselâmın yüzüne baksalar, alnında Muhammed
aleyhisselâmın nûrunu görürler ve O’na istiğfârda bulunurlardı.
Âdem aleyhisselâm vefât edeceği zaman, oğlu Şît aleyhisselâma dedi ki: “Yavrum! Bu alnında parlayan nûr, son Peygamber Muhammed aleyhisselâmın
nûrudur. Bunu, mü’min ve afîf, temiz hanımlara teslim et ve oğluna da böyle
vasiyette bulun!”
Muhammed aleyhisselâma gelinceye kadar, bütün babalar, oğullarına böyle vasiyet ettiler. Hepsi bu vasiyeti yerine getirip, en asîl ve en kibâr kızlar ile evlendiler.
Nûr, kadın-erkek, temiz alınlardan geçerek asıl sahibine ulaştı. Resûlullah Efendimizin dedelerinden birinin iki oğlu olsa, yâhut bir kabîle iki kola ayrılsa, Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın nûru, en şerefli ve hayırlı olan tarafta bulunurdu. Her asırda O’nun dedesi olan zât, yüzündeki nûrdan belli olurdu, O’nun nûrunu
taşıyan seçilmiş bir soy vardı ki, her asırda bu soydan olan zâtın yüzü pek güzel ve
çok nûrlu olurdu. Bu nûr ile kardeşleri arasında seçilir, içinde bulunduğu kabîle başka
kabîlelerden daha üstün, daha şerefli olurdu.5
Nitekim Peygamber efendimiz bir hadîs-i şerîfinde buyurdular ki: “Benim dedelerimin hiç biri zinâ yapmadı. Allahü teâlâ, beni, tayyib, iyi babalardan,
temiz analardan getirdi. Dedelerimden birinin iki oğlu olsaydı, ben bunların
en hayırlısında, en iyisinde bulunurdum.”
Âdem aleyhisselâmdan beri, evlâddan evlâda geçerek gelen bu nûr, Târûh’a, ondan oğlu İbrâhîm aleyhisselâma, sonra oğlu İsmâil aleyhisselâma geçmiştir. Onun
da alnında güneş gibi parlayan nûr, evlâdından Adnân’a, ondan Me’âdd’a, ondan da
Nizâr’a intikal etmiştir. Nizâr doğunca, babası Me’âdd, oğlunun alnında nûru görüp
sevinmiş, büyük bir ziyâfet vererek; “Böyle oğul için, bu kadar ziyafet az bir şey”
dediği için, oğlunun adı Nizâr, yâni az birşey mânâsında kalmıştır. Bundan sonra da
nûr, sıra ile intikal ederek asıl sâhibi olan Hâtem-ül-Enbiyâ sevgili peygamberimiz
Muhammed aleyhisselâma ulaşmıştır.
Peygamber efendimiz bir hadîs-i şerîfte şöyle buyurdu ki: “Ben, Abdullah, Abdülmuttalib, Hâşim (Amr), Abdü Menâf (Muğîre), Kusayy (Zeyd), Kilâb, Mürre, Ka’b, Lüveyy, Gâlib, Fihr, Mâlik, Nadr, Kinâne, Huzeyme, Müdrike (Âmir),
İlyâs, Mudar, Nizâr, Me’âdd, Adnân oğlu Muhammed’im. Mensûb olduğum
topluluk, ne zaman ikiye ayrılmış ise, Allahü teâlâ beni muhakkak onların
en hayırlı olan tarafında bulundurmuştur...”6
Başka bir hadîs-i şerîfte de; “Allahü teâlâ, İbrâhim oğullarından İsmâil’i seçti. İsmâil oğullarından Kinâne oğullarını seçti. Kinâne oğullarından Kureyş’i
seçti. Kureyş’ten Hâşim oğullarını seçti. Hâşim oğullarından Abdülmuttaliboğullarını seçti. Abdülmuttaliboğullarından da beni seçti”7 buyurmuştur.
5 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 82.
6 İbni Sa’d, Tabakât, I, 55-56.
7 İbni Sa’d, Tabakât, I, 20; Hanbel, Müsned, 4, 107; Tirmizî, Sünen, 5, 583.
13
Peygamber Efendimizin şerefli nesebi Adnân’a kadar
şöyledir:
Muhammed aleyhisselâm
Abdullah
Abdülmuttalib (Şeybe)
Hâşim (Amr)
Abdü Menâf (Muğîre)
Kusayy (Zeyd)
Kilâb
Mürre
Ka’b
Lüveyy
Gâlib
Fihr
Mâlik
Nadr
Kinâne
Huzeyme
Müdrike (Âmir)
İlyâs
Mudar
Nizâr
Me’âdd
Adnân
Dedesi hazret-i Abdülmuttalib
Peygamber efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem), Kureyş
kabîlesinin Hâşim oğulları kolundandır. Babası Abdullah’dır.
Onun da babası Şeybe’dir. Peygamberimizin dedesi olan Şeybe,
Medîne’de doğdu. Şeybe, babası Hâşim vefât ettiğinde, daha çocuktu. Bir gün Medîne’de, dayılarının evi önünde arkadaşlarıyla
“Yavrum!
Bu alnında
parlayan nûr,
son Peygamber
Muhammed
aleyhisselâmın
nûrudur. Bunu,
mü’min ve afîf,
temiz hanımlara
teslim et ve
oğluna da böyle
vasiyette bulun!”
Âdem
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
14
ok tâlimleri yapıyordu. Onları seyreden büyükler, Şeybe’nin alnında parlayan nûrdan,
onun şerefli bir kimsenin oğlu olduğunu tahmin ederek hayran kaldılar. Ok atma
sırası Şeybe’ye geldiğinde, yayını gerip hedefe okunu saldı. Ok, tam isâbet edince, o
heyecanla; “Ben Hâşim’in oğluyum. Elbette okum hedefini bulur!” dedi. Onun
bu sözlerinden, Mekkeli Hâşim’in oğlu olduğunu anladılar. O sırada Hâşim ölmüştü.
Abd-ü Menâf oğullarından biri Mekke’ye döndüğünde, Hâşim’in kardeşi Muttalib’e;
“Medîne’de bulunan yeğenin Şeybe çok akıllı bir çocuk. Alnında da herkesi
hayran bırakan bir nûr parlıyor. Böyle kıymetli bir çocuğu yanınızdan ayırmanız doğru mu?” dedi. Bunun üzerine Muttalib, hemen Medîne’ye gitti ve yeğeni Şeybe’yi alarak Mekke’ye getirdi. Mekke sokaklarında; “Bu çocuk kimdir?” diye
soranlara da; “kölemdir” derdi. Bundan sonra Şeybe’nin ismi, Muttalib’in kölesi
anlamına gelen Abdülmuttalib olarak kaldı.8
Abdülmuttalib, amcası Muttalib vefât edinceye kadar onun yanında kaldı. Abdülmuttalib’in mübârek bedeninden misk kokusu gelirdi. Alnında, Allahü
teâlânın habîbi Muhammed aleyhisselâmın nûru parlar, etrafına hayırlar, bereketler saçardı. Her ne zaman Mekke beldesine yağmur yağmayıp kıtlık olsa, Mekkeliler
Abdülmuttalib’in eline yapışıp kendisini Sebir dağına çıkarırlar, duâ etmesi için ona
yalvarırlardı. O da kimseyi kırmaz. Allahü teâlâya yağmur ihsân etmesi için duâ ederdi. Cenâb-ı Hak da, Abdülmuttalib’in alnında parlayan sevgili Peygamberimizin nûru
bereketine duâsını kabûl eder, bol bol yağmur gönderirdi. Böylece Abdülmuttalib’in
günden güne kıymet ve itibarı çoğaldı. Mekkeliler onu başlarına reis seçtiler. Ona karşı gelen olmaz, emri altına giren de rahat ve huzur bulurdu. O devrin hükümdarları da,
Abdülmuttalib’in fazîletini ve büyüklüğünü tasdik ederlerdi. Sâdece İran kisrâsı onu
çekemez, açık ve gizli olarak ona düşmanlık beslerdi.
Abdülmuttalib, hanîf yâni müslüman idi.9
O, tevhid yolunda olup, Allah’ın varlığına ve birliğine inanan, Ondan başka bir düşüncesi bulunmayan ve hanîf olan dedelerinden İbrâhim aleyhisselâmın dini üzere idi. Bu sebeple, hiç bir zamân puta tapmadı ve hattâ yanlarına bile yaklaşmadı. Kâbe’nin etrafında Allahü teâlâya duâ eder,
ibâdetini yapardı.
Zemzem
Bir gün rüyâsında bir kimse; “Ey Abdülmuttalib! Kalk Tayyibe’yi kaz!” diyerek
kayboldu. Ertesi gün; “Kalk, Berre’yi kaz!” dedi. Üçüncü gün de aynı kimse; “Kalk,
Mednûne’yi kaz!” emrini verdi. Rüyânın arkası kesilmiyordu. Dördüncü gün ise, yine
o kimse; “Ey Abdülmuttalib! Kalk, zemzem kuyusunu kaz!” deyince, Abdülmuttalib; “Zemzem nedir? Kuyu nerededir?” diye sordu. O zât da; “Zemzem bir sudur
ki, hiç eksilmez ve dibine erişilmez. Dünyânın dört bucağından gelen hacılara kifâyet eder. Cebrâil aleyhisselâmın kanadıyla vurduğu yerden çıkmıştır.
Allahü teâlânın, İsmâil aleyhisselâm için yarattığı sudur. Susuzları kandırır.
Açları doyurur. Hastalara şifâ olur. Yerini bildireyim. Kurban kestikleri zaman artıklarını bir yere dökerler. Sen orada iken kırmızı gagalı bir karga gelir. Gagasıyla yeri eşer. Karganın eştiği yerde, bir de karınca yuvası görürsün.
8 İbni Sa’d, Tabakât, I, 82.
9 “İbrâhîm “aleyhisselâm” yahûdî ve hıristiyan değildi. O Allahü teâlâya teveccüh etmiş Hanîf
(doğru inanan) ve O’na teslîm olmuş bir müslümân idi. Müşriklerden değildi.” [Âl-i imrân: 3/67]
15
İşte orası zemzemin yeridir” dedi.10
Abdülmuttalib, sabahleyin yanına oğlu Hâris’i alarak Kâbe’ye
gitti ve heyecanla beklemeye başladı. Bir ara rüyâda söylenildiği
şekilde kırmızı gagalı karga gelip, oradaki bir çukura kondu ve gagası ile yere vurmaya başladı. Altından karınca yuvası çıktı. Abdülmuttalib ile oğlu Hâris, derhâl orayı kazmaya başladılar. Bir
müddet kazdıktan sonra kuyunun ağzı göründü. Abdülmuttalib
bunu görünce; “Allahü ekber, Allahü ekber!” diyerek tekbir getirmeye başladı.
Başından beri, kuyunun kazılmasını dikkatle takip eden
Kureyşliler, ona dönerek; “Ey Abdülmuttalib! Bu, babamız
İsmâil’in kuyusudur. Onda bizim de hakkımız vardır. Bizi
bu işe ortak etmelisin!” dediler. Abdülmuttalib ise, derhâl karşı
çıktı ve; “Hayır! Bu iş, sâdece bana ihsân edilmiş bir vazifedir” diye cevab verdi. Bunun üzerine Kureyşliler; “Sen yalnızsın.
Tek oğlundan başka kimsen de yok. Bu şekilde bize karşı
koyman mümkün değil!” dediler.
10 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 2-5; İbni Hişâm, Sîret, I, 143; İbni Sa’d, Tabakât, I, 83-84.
Zemzem Kuyusu
Zemzem kuyusu, Mescid-ül harâm içinde, Hacer-i esved köşesinin karşısında idi. Taş bileziği vardı. Zemini mermer döşeli
ve duvarlara doğru meyilli idi. I. Abdülhamîd hân kuyuyu su
sızmıyacak şekilde yaptırmıştı.
Târîhin kıymetli yâdigârı olan bu güzel san’at eseri 1963 yılında, Vehhâbî Suudî hükümetince yıkdırıldı. Kuyu ağzını ve
birkaç metre çevresini, yerden birkaç metre aşağı indirdiler.
Daha sonra da üzerini tamamen kapatıp mermer döşediler.
Şimdi bu kuyu görünmemektedir.
“Zemzem,
doyurucu ve
hastaya şifâ
vericidir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
16
O zaman içi burkuldu. Çünkü kendisini kimsesizlikle ayıplıyorlardı. Ellerini semâya
kaldırarak; “Yâ Rabbî! Bana on oğul ihsân eyle. Eğer bu duâmı kabul buyurursan, içlerinden birini Kâbe’de kurban edeceğim” diye yalvardı.11
Abdülmuttalib, kazı işinin tehlikeli bir hâl aldığını, neticede şiddetli çarpışmaların
olabileceğini düşündü. Bunun üzerine kazmayı bırakarak anlaşma yoluna gitti. İşin
bir hakem tarafından hâlledilmesini istedi. Sonunda, Şam’da oturan bir kâhinin buna
bir çâre bulacağına karar verdiler. Kureyşin ileri gelenlerinden bir grup ile yola çıkıldı.
Yolda susuzluktan ve sıcaktan ziyadesiyle bunalan kervan, hareket edemez oldu. Artık bir damla suya can atacak hâle gelmişlerdi. Tek arzularının bu olmasına rağmen,
kavurucu çölün ortasında su bulmak imkânsızdı.
Herkesin ümidini kestiği bir anda, Abdülmuttalib onlara; “Geliniz, geliniz! Toplanınız! Hem size, hem de hayvanlarınıza yetecek kadar su buldum!” diye
bağırdı. Muhammed aleyhisselâmın mübârek nûrunu alnında taşıyan Abdülmuttalib,
su ararken, devesinin ayağı büyük bir taşa takılmış ve taş yerinden oynayınca altından su çıkmıştı. Herkes koşarak geldi, kana kana su içerek yeniden hayat buldu.
Abdülmuttalib’in bu büyüklüğü karşısında mahcûb olan Kureyşliler; “Ey Abdülmuttalib! Artık sana diyecek bir sözümüz kalmadı. Zemzem kuyusunu kazmaya en lâyık olan sensin. Bu hususta seninle bir daha münâkaşa etmeyeceğiz. Artık hakeme gitmeye de lüzum kalmadı, geri dönüyoruz” dediler ve
Mekke’nin yolunu tuttular. Abdülmuttalib, alnında parlayan nûrun hürmetine, zemzem kuyusunu kazıp suyu çıkarma şerefine kavuştu.12
Kurbanlık oğul
Abdülmuttalib’in, zemzem kuyusunu kazdıktan sonra şânı ve şöhreti daha çok
arttı. Aradan yıllar geçti. Cenâb-ı Hak, gönlünün derinliklerinden koparak yaptığı
duâyı kabûl edip Abdülmuttalib’e Hâris’den başka on oğul ve altı kız çocuğu ihsân etti.
Bu oğullarının ismi; Kusem, Ebû Leheb, Abdülka’be, Hacl, Zübeyr, Ebû Tâlib,
Abdullah, Gaydak, Dırâr ve Mukavvim idi. [Hamza ve Abbâs henüz doğmamıştı.]
Kızları ise; Safiyye, Âtike, Ümm-ü Hakîm Beydâ, Berre, Ümeyme ve Ervâ idi.
Abdülmuttalib, çocukları arasında en çok Abdullah’ı severdi. Çünkü alnındaki nûr,
onda parlamaya başlamıştı.
Abdülmuttalib’e, bir gün rüyâsında; “Ey Abdülmuttalib! Adağını yerine getir!”
denildi. Sabahleyin Abdülmuttalib bir koç kurban etti. Gece rüyâsında; “Ondan daha
büyüğünü kurban et!” emri verildi. Sabahleyin bir sığır kurban ettiği hâlde tekrar,
rüyâsında; “Ondan daha büyüğünü kurban et!” emri üzerine; “Ondan daha büyüğü nedir?” diye sordu. O zaman; “On oğul ihsân edilirse, oğullarından birini
kurban etmeyi adamıştın. Adağını yerine getir!” denildi.
Ertesi günü Abdülmuttalib çocuklarını toplayarak, seneler önce yaptığı duâyı
söyledi. Sonra oğullarına, içlerinden birini kurban etmesi lâzım geldiğini bildirdi.
Evlâdından hiç bir muhalefet görmedi. Üstelik onlar; “Ey babamız! Adağını yerine getir! İstediğini yapmakta serbestsin!” diye rızâ gösterdiler. Abdülmuttalib,
kur’a çekerek kurban olacak oğlunu tesbit etti. Kur’a, en çok sevdiği oğlu, alnında
Allahü teâlânın habîbi Muhammed aleyhisselâmın nûrunu taşıyan Abdullah’a çık11 İbni Hişâm, Sîret, I, 144-145; İbni Sa’d, Tabakât, I, 88; Taberî, Târih I, 128.
12 İbni Hişâm, Sîret, I, 144-145; İbni Sa’d, Tabakât, I, 81-88.
17
mıştı. Abdülmuttalib, bir an sendeledi, göz pınarları yaşla doldu.
Allahü teâlâya verdiği sözü yerine getirmeliydi. Bir eline bıçağı,
bir eline ciğerpâresi Abdullah’ı alarak, Rabbine verdiği sözü yerine
getirmek için Kâbe’ye vardı. Gözü yaşlı baba, Abdullah’ı kurban
etmek için bütün hazırlıklarını tamamladı. O esnada, Kureyş’in
ileri gelenleri, hayret dolu bakışlarla hâdiseyi takip ediyorlardı, içlerinden Abdullah’ın dayısı; “Ey Abdülmuttalib! Dur! Biz senin
bu oğlunu boğazlamana aslâ râzı değiliz. Eğer böyle bir iş
yaparsan, bundan sonra Kureyş arasında âdet olur. Herkes oğlunu kurban için nezredip keser. Böyle şeye ön ayak
olma! Sen, Rabbini başka bir şekilde râzı eyle!...” dedi. Sonra;
“Bir kâhine sor da sana yol göstersin” diye teklifde bulundu.
Abdülmuttalib, bu söz üzerine, Hayber’de bulunan Kutbe (veya Secak) adındaki kâhine gitti ve durumu anlattı. Kâhin; “Sizde bir insanın diyeti ne kadardır?” diye sordu. “On devedir” diye cevap alınca; “On deve ve oğlunuz arasında kur’a çekiniz. Kur’a oğlunuza
çıkarsa, on deve daha artırarak yeniden kur’a çekiniz. Kur’a
develere çıkıncaya kadar böyle artırarak devam ediniz” dedi.
Abdülmuttalib, hemen Mekke’ye döndü ve kâhinin dediği gibi
yaptı. On deve artırarak defalarca kur’a çekti. Hep Abdullah’a çıktı.
Ancak deve sayısı yüze çıkınca, kur’a develere isabet etti. İhtiyat
olsun diye iki defa daha çekti. Her iki kur’a da, develere çıktı. Abdülmuttalib; “Allahü ekber! Allahü ekber!” diyerek tekbirlerle
develeri kurban etti. Etlerini kendisi ve oğullarından hiç biri almadı. Hepsini fakirlere dağıttı.13
Âdem aleyhisselâmdan beri, bir de İsmâil aleyhisselâmın kurban edilme hâdisesi vardır. Peygamber efendimizin nesebi, İsmâil
aleyhisselâma dayandığı için; “Ben, iki kurbanlığın oğluyum”
buyurmuşlardır.14
Babası hazret-i Abdullah
İki cihânın efendisi olan Peygamberimiz Muhammed
aleyhisselâmın nûrunu alnında taşıyan Abdullah, doğduğunda,
kitap ehli birbirlerine; “Âhir zaman peygamberinin babası
Mekke’de dünyâya geldi” diye haber verdiler.
İsrâiloğullarının yanlarında yünden örülme bir cübbe var idi
ki, bu cübbe Yahyâ aleyhisselâmın olup, şehîd olduğu zaman
üzerinde bulunuyordu ve mübârek kanı bu cübbeye bulaşmış
idi. Kitaplarında da; “Ne zaman bu kan tazelenir damlamaya
başlarsa, âhir zaman peygamberinin babası dünyâya gelir”
yazıyordu. İşte ehl-i kitap bu alâmeti görerek, Abdullah’ın doğduğunu anladılar. Lâkin kıskanıp nice defalar öldürmeye kasdettiler13 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 10-17; İbni Hişâm,I, 151-154; İbni Sa’d, I, 88-94.
14 İbni İshâk, Sire, 38-44; İbni Hişâm, Sire, I, 43-56; İbni Sa’d, et-Tabakât, I, 55-56,
92, 108; Taberî, Târih, I, 557; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, I, 216.
“Ben, iki
kurbanlığın
oğluyum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
18
se de, Allahü teâlâ Abdullah’ı alnındaki nûrun bereketiyle korudu.
Abdullah bülûğ çağına eriştiğinde, gerek güzel ahlâkı ile, gerekse yakışıklılığı ile insanlar arasında mümtaz bir şahıs oldu. Hele onsekiz yaşına girdiğinde
güzelliği dillere destan oldu. Alnındaki nûr, güneş gibi parlar, gören kızların ister istemez gönlü ona akardı. Güzelliği ve şöhreti Mısır’a kadar yayılmıştı. Uzaktan-yakından
herkes, ona kızlarını vermek için yarışa girdiler. Nice hükümdarlar Abdülmuttalib’e
gelerek kızlarını oğluna alması için teklifte bulundular. Bunun için her fedâkârlığa
katlanacaklarını da bildirdiler. Bunun gibi iki yüze yakın kız da Mekke’ye kadar gelip,
Abdullah ile evlenmek için teklifte bulunmuşlardı. Fakat Abdülmuttalib her birini
uygun lisan ile reddederdi.
Çünkü Abdülmuttalib, oğluna, İbrahim aleyhisselâmdan beri uydukları atalarının
dînine bağlı olan en kibar, en asîl ve en güzel, hanîf yâni müslüman bir kız arıyordu.
Kitaplarında bildirilen âhir zaman Peygamberinin, kendi kavimlerinden olmayacağını anlayan İsrâiloğulları, çekememezlik yüzünden, Abdullah’ı öldürmeye and
içtiler. Bu iş için silâhlı yetmiş kişiyi Mekke’ye gönderdiler. Bir fırsatını bulup, o ânı
beklemeye başladılar. Nihâyet Abdullah’ın kıra çıktığı birgün, kimsenin görmediğini zannettikleri bir sırada kılıçlarını çekip, üzerine hücum ettiler. O gün, hikmet-i
ilâhiyye gereği, Abdullah’ın akrabâlarından Vehb bin Abd-i Menâf da, bir kaç arkadaşı
ile ava çıkmıştı. Bunlar, tam o sırada Abdullah’ın üzerine çullanan İsrâiloğullarını
gördüler. Akrabâlık gayretiyle Abdullah’ı kurtarmak için yardım etmeye karar verdiler. Fakat karşıdakiler çok kalabalıktı. Bu çarpışmada mağlûb olacakları belli idi.
Nihayet, nasihat yolunu seçmeyi uygun buldular. Onlara doğru yaklaştıkları zaman,
bu âlemde hiç kimseye benzemeyen, yağız atlara binmiş, eli kılıçlı pek çok kimsenin
gaybdan yıldırım gibi yetiştiklerini, tekbir sesleri ile İsrâiloğullarına saldırdıklarını ve
hepsini kılıçtan geçirerek kaybolduklarını gördüler. Vehb, bu hâl karşısında şaştı ve
Abdullah’ın nasıl korunduğunu ve Allahü teâlâ katındaki kıymetini anladı.
Eve gelince, durumu hanımına anlattı. Her ikisi de kızlarının dengi olan yiğidin,
Abdullah olduğunu kabul edip, Âmine’yi ona vermek için karara vardılar.
Abdülmuttalib de, Benî Zühre kabîlesinin büyüğü Vehb’in kızı Âmine’nin hüsn-ü
cemâlini, iffet ve hayâsını, dînine bağlılığını işitmişti. Soy bakımından da akrabâ idiler ve bir kaç batın yukarıda birleşiyorlardı. Oğlu Abdullah’a bu kızı almak için Vehb’in
evine gitti. Abdülmuttalib, Vehb’in kızını oğlu Abdullah’a isteyince, Vehb; “Ey amca
oğlu! Biz bu teklifi sizden önce aldık” dedi ve daha önce şâhid olduğu hâdiseyi
anlattı. Sonra şunu da ilâve etti. “Âmine’nin annesi bir rüyâ gördü. Anlattığına
göre evimize bir nûr girmiş, aydınlığı yeri ve gökleri tutmuş. Ben de bu gece
rüyâmda, dedemiz İbrâhîm aleyhisselâmı gördüm. Bana; “Abdülmuttalib’in
oğlu Abdullah’la, kızın Âmine’nin nikâhlarını ben kıydım. Sen de onu kabul
et!” dedi. Bugün sabahtan beri bu rüyânın tesiri altındayım. Acaba ne zaman
gelecekler, diye merak ediyordum.” Bu sözleri duyan Abdülmuttalib’in dilinden
“Allahü ekber! Allahü ekber!” sesleri dökülmüştü.
Nihayet on sekiz yaşında bulunan oğlu Abdullah’ı, on dört yaşındaki Vehb’in kızı
Âmine ile evlendirdi. Âmine ile Abdullah’ın evlenmeleri husûsunda başka rivayetler
de vardır.15
15 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 119-124; İbni Hişâm, Sîre, I, 232-233; İbni Sa’d, Tabakât, I, 94-95.
19
Mübârek Nûr’unun annesine geçmesi
Server-i Âlem (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimizin
mübârek nûru, annesine geçtiği zaman kurtlar, kuşlar birbirlerine;
“Kâinâtın Efendisi’nin dünyâyı teşrifleri yaklaştı. O, yeryüzünün emîni, zamanın güneşidir” diyerek müjde verdiler. O
gece; Kâbe’deki bütün putlar yüz üstü düştü. Şeytânlar âciz kalıp,
işlerini yapamaz oldular. Melekler İblîsin tahtını parçalayıp, denize attılar ve İblîse kırk gün cezâ verip, eziyyet ettiler. Sonra kaçıp,
Ebû Kubeys dağının üzerine çıkdı ve şiddetli bir feryâd etdi. İblîsin
bu feryâdını duyan bütün orduları etrafında toplandı. Onlara;
“Vay sizin hâlinize. Muhammedin aleyhisselâm doğması yaklaşdı.
Bundan sonra Lât ve Uzzâya tapılmaz. Tevhîd nûru bütün âleme
yayılır” dedi. O gece bütün sihirbâzlar ve kâhinler işlerinde âciz
kaldılar. Kehânet sona erdi. Sihirleri tesîrsiz kaldı. O gece yeryüzündekiler, gökden; “Âhir zaman peygamberinin binlerce iyilik ve
ihsânlarla gelme zamanı yaklaşdı” diye bir ses işittiler.
O zamanlar Mekke-i Mükerreme’de kıtlık vardı. Senelerdir
yağmur yağmamıştı. Ağaçlarda yeşil bir yaprak yoktu, mahsûlden
eser görünmez olmuştu. İnsanlar sıkıntı içine düşmüş, ne yapacaklarını bilemez hâle gelmişlerdi. Sevgili Peygamberimizin
mübârek nûru, Hazret-i Abdullah’dan Hazret-i Âmine’ye geçtikten
sonra o kadar yağmur yağdı, o kadar mahsûl oldu ki, o seneye bolluk senesi diye isim verdiler. Hazret-i Âmine Ona hâmile olduğu
dokuz ay müddetle hiçbir elem ve sıkıntı çekmedi.
Âmine vâlidemizin hâmileliği iki ay iken, kocası Abdullah ticâret için Şam’a gitmişti. Dönüşünde hastalandı. Medîne
civârında Dâr-ün-nâbiga’da dayıları Neccâroğullarının yanında
onsekiz veya yirmibeş yaşında iken vefât etti.16
Bu haber Mekke’de duyulunca koca şehir üzüntüye gark oldu.17
Eshâb-ı kirâmdan Abdullah ibn-i Abbâs (radıyallahü anhümâ)
şöyle bildirmiştir: “Peygamber efendimizin babası Abdullah, oğlu doğmadan vefât edince melekler; “Ey Rabbimiz,
Resûlün yetim kaldı” dediler. Allahü teâlâ; “O’nun koruyucusu
ve yardımcısı benim” buyurdu.
Âmine hâtun, kocasının ölümüne çok üzüldü. Bir şiirinde onun
vefâtını şöyle terennüm etti:
Hiç beklenmedik anda, aldı onu eceli,
Hâlbuki o çok cömert, çok merhametli idi
16 İbni Sa’d, Tabakât, I, 99; Belâzurî, Ensâbu’l-eşrâf, I, 92.
17 İbni Sa’d, Tabakât, I, 99-100.
“Peygamber
efendimizin
babası Abdullah,
oğlu doğmadan
vefât edince
melekler; “Ey
Rabbimiz,
Resûlün yetim
kaldı” dediler.
Abdullah ibn-i
Abbâs
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
20
Fil Vak’ası
21
Fil vak’ası
Resûl-i Ekrem (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz’in doğmasına iki ay kadar zaman vardı. Bu sırada Fil vak’ası meydana
geldi. İnsanların her taraftan akın akın gelip Kâbe’yi ziyaret etmesine engel olmak isteyen Habeşistan Krallığı’nın Yemen valisi
Ebrehe, Bizans imparatorunun da yardımı ile San’â’da “Kuleys”
adı verilen büyük bir kilise yaptırdı. İnsanların bu kiliseyi ziyaret
etmelerini istedi. Araplar ise eskiden beri Kâbe’yi ziyaret ettiklerinden, Ebrehe’nin yaptırdığı kiliseye hiç itibar etmediler. Hakaret
gözüyle baktılar. Hattâ içlerinden biri kiliseyi kirletti.
Bu hâdiseye kızan Ebrehe, Kâbe’yi yıkmaya karar verdi ve
bu maksatla büyük bir ordu hazırlayıp Mekke üzerine yürüdü.
Ebrehe’nin ordusu Mekke’ye yaklaşınca, Kureyş’in mallarını yağma etmeye başlamışlar, Abdülmuttalib’e âit iki yüz deveye de
el koymuşlardı. Abdülmuttalib, Ebrehe’ye gidip develerini istedi.
Ebrehe; “Ben sizin mukaddes Kâbe’nizi yıkmaya geldim. Sen onu
korumak istemiyorsun da develerini mi istiyorsun?” dedi.
Abdülmuttalib; “Ben develerin sahibiyim. Kâbe’nin elbette sahibi vardır. Onu, O korur” dedi. Ebrehe; “Bana karşı
onu koruyacak yoktur!” dedi ve Abdülmuttalib’e develerini verip
gönderdi. Sonra Kâbe’ye doğru ordusuna hareket emrini verdi.
Ebrehe’nin ordusunda, önde yürütülen ve böylece zafere kavuşulacağına inanılan “Mahmûde” adında bir fil vardı.
Ebrehe’nin yol kılavuzlarından Nukayl bin Lebib, koca filin kulağına eğilip, “Ey Mahmûde, yıkmak için gittiğin ev Allahü
teâlânın evidir. Hemen çök! Sakın ileri gitme! Yoksa helak
olursun” dedi. Ebrehe, Kâbe’ye yönelince, bu fil yere çöktü ve yürümez oldu. Hâlbuki Yemen’e çevrilince, koşarak gidiyordu.
Böylece, Mekke’ye yaklaşıp hücûma gücü yetmeyen Ebrehe’nin
ordusu üzerine, Allahü teâlâ, Ebâbîl yâni Dağ Kırlangıcı denilen
kuşlardan bir sürü gönderdi. Bu kuşların her biri, nohut veya
mercimek büyüklüğünde üçer taş taşıyorlardı ki, bu taşların biri
ağızlarında, ikisi de ayaklarında idi. Bunları Ebrehe’nin ordusu
üzerine bıraktılar. Taşlar, askerleri, başlarından itibaren dikine delip geçiyordu. Taşa hedef olan her asker, derhâl ölüyordu. Âyet-i kerîmede de bildirildiği gibi, ordu, yenilmiş
ekin yaprağı gibi oldu. Bu durumu gören Ebrehe, telâşlanarak
kaçmak istedi. Fakat kaçamadı. Taşlara asıl hedef o idi ve ona da
isabet etmişti. Kaçtıkça, etleri parça parça dökülerek öldü.
Bu vak’a, Kur’ân-ı kerîm’in Fîl Sûresi’nde meâlen şöyle bildirilmiştir:
“(Ey Resûlüm! Kâbe’yi tahrib etmek isteyen) fil sahiplerine (fillerle techîz edilmiş Ebrehe ordusuna), Rabbinin nasıl
muâmele ettiğini görmedin mi? Onların (Kâbe-i muazzama-
“Ben develerin
sahibiyim.
Kâbe’nin elbette
sahibi vardır.
O’nu, O korur.”
Şeybet-ül Hamd
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
22
yı tahrip etmek şeklindeki) hîlelerini, boşa çıkarmadı mı? Üzerlerine, sürüler
hâlinde kuşlar gönderdi. O kuşların her biri onların üzerine, çamurdan yapılmış ve ateşde pişirilmiş taş atarlardı. Nihayet Allahü teâlâ onları, güve
yemiş ekin yaprağı gibi, yok ediverdi. (Kurtlar tarafından kemirilip, doğranan
yenik ekin yaprakları hâline getiriverdi.)”18
.
18 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 38-44; İbni Hişâm, Sîret, I, 43-56; İbni Sa’d, Tabakât, I, 55-56, 92, 108; Süheylî,
Ravd-ül-ünf, I, 269-270.
Arabistan ve Çevresindeki Kültür Merkezleri
23
MÜJDE HABERLERİ
Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın geleceği,
Âdem aleyhisselâmdan itibaren her peygambere ve ümmetlerine bildirilmiş; doğması yaklaşınca, olacak hâdiselerden pek çoğu
müjdelenmiştir.
Mûsâ aleyhisselâma gelen, sonradan tahrif edilen hakiki Tevrât’ta;
“O, öyle mübârek bir zâttır ki, himmeti yüksek, yardımı
ziyâdedir. Fakirlerin sevgilisi, zenginlerin tabîbidir. O, güzellerin
güzeli, temizlerin temizidir. Sohbet ederken yumuşak, taksim
ederken âdil, her muamelede doğrudur. Kâfirlere karşı sert ve
şiddetlidir. Yaşlılara hürmet, küçüklere şefkat ve rahmet eder. Az
şeye şükreder. Esirlere acır. Hep güler yüzlüdür. Gülüşü tebessüm
şeklindedir, kahkaha etmez. Ümmîdir; hiç bir şey okumadan ve
yazmadan her şey O’na bildirilmiştir. O, Allahü teâlânın resûlüdür.
Kötü huylu, katı kalpli değildir. Çarşı ve pazarlarda yüksek sesle
bağırmaz. O’nun ümmeti iyi ahlâk sâhibidir. Yüksek yerlerde Allahü teâlânın ismini anarlar. Müezzinleri minarelerde halkı namaza
davet ederler. Abdest alarak namaz kılarlar. Namazda safları düzeltir, bir hizâda dururlar. Geceleri onların tesbih sesleri bal arısının sesi gibi duyulur. Mekke’de doğar. Medîne’den Şam’a kadar her
yer O’nun idâresinde olur. İsmi Muhammed’dir ki, O’na Mütevekkil diye isim verdim. Bozuk dinleri kaldırıp doğru olan hak dîni
yayıp yerleştirmedikçe, O’nu dünyâdan çıkarmam. O, halkı Hakk’a
çağırır, O’nun bereketiyle görmeyen gözler açılır, görür, işitmeyen
kulaklar işitir. Kalblerden gaflet gider...”19 diye yazılıdır.
Dâvûd aleyhisselâma gelen, sonradan tahrif edilen
hakiki Zebûr’da;
“O, öyle bir kimsedir ki, eli açıktır; yâni cömerttir. Asla kızmaz. Çok yumuşaktır. Güzel yüzlü, tatlı sözlü, nûrânî yüzlüdür.
İnsanların tabibidir. Çok ağlar, az güler. Az uyur, çok düşünür. Yaratılışı hoş ve güzeldir. Sözleri gönülleri alır, rûhları cezbeder... Ey
Habîbim! Himmet kılıcını sıyırıp, bütün kuvvetinle kahramanlık
meydanında kâfirlerden intikam alasın. Güzel bir lisân ile benim
hamd ve senâmı her yere yayasın. Bütün kâfirlerin başları, senin
kerâmetli ellerin önünde eğilecektir...” diye yazılıdır.
19 İbni İshâk, Sîre, 38-44; İbni Hişâm, Sîre, I, 43-56; İbni Sa’d, Tabakât, I, 55-56, 92,
108; Taberî, Târih, I, 557; Süheylî, Ravd-ül-ünf, I, 123; Şemseddin Şâmî, Sübülü’lHüdâ, I, 216.
“Yâ Rabbî! Beni
Muhammed
aleyhisselâmın
ümmetinden
eyle!”
Mûsâ aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
24
Îsâ aleyhisselâma gelen, sonradan tahrif edilen hakiki İncîl kitabında;
“O, çok yemez; cimri değildir. Hîle yapmaz, kimseyi kötülemez, hiç acele etmez.
Kendi için intikam almaz. Tembel değildir. Kimseyi gıybet etmez...” şeklinde bildiriliyor.
Gelecek Peygamberin ismi nedir ve Onun gelişinin alâmetleri nelerdir? diye soran
kâhine Îsâ aleyhisselâm şöyle dedi:
“Resûlün adı hayran olmağa değer güzellikdedir. Allahü teâlâ Onun rûhunu yaratdığı zaman, Ona bu ismi verdi ve Onu semâvî ihtişâmı içine koydu ve bekle ey
Ahmed! Senin hâtırın için ben Cennet’i, dünyâyı ve birçok mahlûku yaratdım. Bunları
sana hediyye ediyorum. Sana kıymet veren, benden kıymet bulacak. Sana lânet eden
(küfreden), tarafımdan lânet olunacakdır. Ben seni dünyâya, kurtarıcı Resûlüm olarak göndereceğim. Senin sözün sırf hakîkat olacakdır. Yer ve gök ortadan kalkabilir.
Fakat, senin yolun dâimâ sonsuz olacakdır, dedi. Onun mukaddes ismi Ahmeddir.
Bunun üzerine Îsâ’nın etrafında toplanmış olan halk, seslerini yükselterek, Ey Ahmed!
Dünyâyı kurtarmak için çabuk gel! diye bağırdılar.”
Bugünkü İncîllerde bile müjdelenen ve hıristiyanların (paraklit) dedikleri, türkçeye
tercüme ederken (tesellîci) diye tercüme etdikleri, yegâne tesellîci olan Muhammed
aleyhisselâma ümmet olmak için, çok duâ etdi. Allahü teâlâ kıyâmete yakın Onu
tekrâr yeryüzüne indirecekdir. O zaman, Îsâ aleyhisselâm Muhammed aleyhisselâmın
dîni üzere hareket edecek, Onun helâl dediklerine helâl diyecek, harâm dediklerine
harâm diyecekdir. Paraklit, Ahmed demekdir. Ahmed de, Muhammed aleyhisselâmın
isimlerindendir.
Yine İncîl’de şöyle yazılıdır:
“Rab tarafından çıkıp gelecek olan O Münhamennâ, Rab tarafından çıkıp gelecek O
Rûhu’l-kuds gelmiş olsaydı, O, bana şehâdet ederdi. Siz de, şehâdet edersiniz. Çünkü
öteden beri benimle birlikte bulunuyorsunuz. Ben bunları, size söyledim ki, şüpheye düşmeyesiniz ve sürçmeyesiniz.” Burada geçen Münhamennâ kelimesi Süryânîce
Muhammed demektir.20
Câhiliyye devri
Fahr-i Kâinât Efendimiz doğmadan önce, bütün âlem, manevî yönden müthiş bir
zulmet, karanlık içinde idi. İnsanlar hadsiz, hudutsuz derecede azgınlaşmışlar, Allahü
teâlânın gönderdiği dinler unutulmuş; ilâhî hükümlerin yerini, insanların kafalarından çıkan fikirler, düşünceler almıştı. Bütün mahlûklar, insanların vahşet ve zulümlerinden iyice bunalmışlardı.
Yeryüzünde bulunan bütün milletlerde Allahü teâlâ unutulmuş, huzûrun, saâdet
ve sevincin kaynağı olan Tevhîd inancı ortadan kalkmıştı. Küfür fırtınası, kalblerden
îmânı söküp atmış, gönüllerde Allahü teâlâya inanma yerine, putlara tapma fikri yerleşmişti.
Mûsâ aleyhisselâmın getirdiği din unutulmuş, Tevrat bozulmuştu. İsrâiloğulları
birbirlerine düşmüştü. Îsâ aleyhisselâmın getirdiği İsevîlik de büsbütün bozulmuş,
din ile hiç bir alâkası kalmamıştı. Teslis, yâni üçlü tanrı fikri kabul edilmişti. İncil’in
aslı kaybolmuş, papazlar onu istedikleri gibi değiştirmişlerdi. Her iki kitap da, Allah
kelâmı olmaktan çıkmıştı.
20 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 119-124; İbni Hişâm, Sîret, I, 232-233; İbni Sa’d, Tabakât, I, 360-363.
25
Mısır’da, bozulmuş Tevrat’ın hükmü, Bizans’da ise değiştirilmiş
İsevîlik yâni hıristiyanlık vardı. İran’da ateşe tapılıyor, ateşperestlerin ateşi tam bin senedir söndürülmüyordu. Çin’de Konfüçyüsizm, Hindistan’da Budizm gibi uydurma dinler hüküm sürüyordu.
Arabistan’ın insanları daha da şaşırmış ve sapıtmışlardı. Bunlar, Allahü teâlânın çok kıymet verdiği Kâbe-i muazzamaya, üçyüzaltmış (360) adet put yerleştirmişlerdi. Kâbe-i muazzama
ise, Arş’da meleklerin ziyaret ettiği “Beyt-i Ma’mûr”un aynı
büyüklükte bir numûnesi idi. Kim Kâbe’ye hürmetsizlikte bulunmuşsa, Cenâb-ı Hak onu, en kısa zamanda helâk eylemişti.
Cürhüm kabîlesi de zinâ ve fuhuşta ileri gitmişti. Bu kabîlenin
çok saygısız ve pek alçakça hareketlerini gören hükümdarları, onlara; “Ey Cürhümîler! Allahü teâlânın Harem-i şerîfîni ve Harem’in
emniyetini gözeterek kendinize geliniz. Sizden önce gelen Hûd,
Sâlih ve Şu’ayb’ın (aleyhimüsselâm) ümmetlerinden her birinin
başlarına gelen hâlleri ve nasıl helâk olduklarını biliyorsunuz.
Birbirlerinize iyiliği emrediniz, kötülüklerden sakındırınız. Geçici kuvvetinize güvenerek aldanmayınız. Mekke’de, Hak’dan yüz
çevirmekten ve zulümden sakınınız. Çünkü; zulüm, insanların
helâkine sebeb olur. Allahü teâlâya yemîn ederek söylüyorum ki,
bir kimse bu bölgede otursun, zulüm yapsın, Hak’dan yüz çevirsin
de Allahü teâlâ onların soylarını kesmiş, köklerini kazımış ve yerlerine başka bir kavmi getirmiş olmasın. Azgınlığına devam eden
ve Hak’tan yüz çeviren Mekke halkı için, burada devamlı kalmak
yoktur. Sizden önce bu bölgede oturan, sizden daha uzun ömürlü,
sizden daha kuvvetli, sizden daha kalabalık ve zengin olan Tasm,
Cedis ve Amâlika’lıların başlarına gelenleri biliyorsunuz, Onların,
Harem-i şerîfi hafife almaları, Hak’dan yüz çevirerek zulme dalmaları, bu mübârek yerden çıkarılıp atılmalarına sebeb olmuştur.
Allahü teâlânın, bâzılarına küçük karıncaları musallat ederek, kimini kıtlıkla, bâzılarını da kılınçla çıkardığını görmüş ve işitmişsinizdir!” diyerek onlara nasihat eyledi.
Fakat onlar dinlemediler. Neticede Allahü teâlâ onları da, bu
azgınlıkları sebebiyle, perişân eyledi...
İşte böyle bir zamanda, yeryüzünün merkezi olan mübârek
Mekke’de, küfür sel gibi akıyor, Beytullah’ın içine, Lât, Uzzâ,
Menât gibi yüzlerce put dolduruluyordu. Zulüm son haddine varıyor, ahlâksızlık, iftihar vesîlesi olarak kabul ediliyordu. Arabistan,
dînî, rûhî, içtimaî ve siyâsî bakımlardan, yaygın bir karanlık, tam
bir câhiliyet, taşkınlık, azgınlık ve sapıklık içerisinde idi. Câhiliyye
devri denilen bu zamanda, insanlar genellikle göçebe hayâtı yaşıyorlardı ve kabîlelere bölünmüşlerdi.
Cahiliyye dönemi zulmet dolu bir devirdi. Devamlı çekişme
hâlinde olan Arap kabîleleri, baskın ve yağmacılığı, kendileri için
“Benden sonra
Ahmed isminde
bir resûl
geleceğini size
müjdeleyiciyim.”
Îsâ aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
26
bir geçim vâsıtası sayıyorlardı. Zulmün ve yağmacılığın yaygınlaştığı kabîlelerden
meydana gelen Arabistan’da, siyâsî bir nizam, içtimâî bir düzen de mevcut değildi. Ayrıca içki, kumar, zinâ, hırsızlık, zulüm, yalan ve ahlâksızlık nâmına ne varsa alabildiğine yayılmıştı. Zulme, güçlünün güçsüze karşı kullandığı en amansız ve tüyleri ürpertici bir vâsıta olarak başvuruluyordu. Kadın, elde basit bir mal gibi alınıp satılıyordu.
Bir kısmı da kız çocuklarının doğmasını bir felâket ve yüz karası sayıyorlardı. Bu korkunç telakkî o dereceye çıkmıştı ki, küçük kız çocuklarını, kumlar üzerinde açtıkları
çukurlara diri diri yatırıp; “Babacığım! Babacığım!..” diyerek boyunlarına sarılmalarına
ve acı acı feryat etmelerine hiç kulak asmadan, üzerlerini toprakla kapatarak ölüme
terk ediyorlardı. Bu hareketlerinden dolayı vicdanları hiç sızlamıyor, hattâ bunu bir
kahramanlık sayıyorlardı. Netice itibariyle o zamanın insanları arasında şefkat, merhamet, iyilik ve adâlet gibi güzel hasletler yok olmuş gibiydi.
Ancak bu devirde Araplar arasında, dikkate değer bir husus vardı. O da edebiyât,
belâğat ve fesâhatin değer kazanıp zirveye çıkmasıydı. Şâire ve şiire çok önem verirler,
bunu büyük bir iftihar vesilesi sayarlardı. Güçlü bir şâir, hem kendisi hem de kabîlesi
için itibar sağlardı. Muayyen zamanlarda panayırlar kurulur. Şiir ve hitâbet yarışmaları yapılırdı. Birinci gelenlerin şiirleri veya hitâbeleri Kâbe duvarına asılırdı. Câhiliye
devrindeki Kâbe duvarına asılan en meşhur yedi şiire, “Muallakâtu’s-Seb’a” yâni
yedi askı denilirdi.
O zaman Arabistan’da insanlar, inanç bakımından da, bölük pörçüktü. Bir kısmı
tamamen inançsız ve dünyâ hayâtından başka bir şey kabul etmiyor. Bir kısmı ise
Allahü teâlâya ve âhiret gününe inanıyor, fakat insanlardan bir Peygamberin geleceğini kabul etmiyordu. Bir kısmı da Allahü teâlâya inanıyor, âhirete inanmıyordu.
Diğer büyük bir kısmı da, Allahü teâlâya şirk koşup putlara tapıyordu. Müşriklerin her
birinin evinde bir put bulunuyordu.
Âlem öylesine kararmış ve etrafı zulmet o şekilde kaplamıştı ki, insanlar her şeyin
yaratıcısı olan Allahü teâlâya îmân ve ibâdet etmeyi bırakmışlardı. Şaşkınlıklarından
kâinatta cereyan eden hâdiselere ve Cenâb-ı Hakk’ın yarattığı eşyaya, bilhassa elleriyle yonttukları taştan ve tahtadan putlara “ilâh” diye tapınıyorlardı.
Bütün bunlardan başka, Hazret-i İbrâhîm’in bildirdiği din üzere olan ve “Hanîf”
denilen doğru imân sahibi mü’min kimseler de vardı. Bunlar Allahü teâlâya inanır ve putlardan uzak dururlardı. Peygamber efendimizin babası Abdullah,
dedesi Abdülmuttalib, annesi ve bâzı kimseler, İbrâhim aleyhisselâmın dini
üzere idiler.
Hanîf olan mü’minlerden başka bütün gruplar bâtıl yolda olup, büyük bir zulmet
ve karanlık içinde idiler.
Zulümât ve âb-ı hayât
Ebû Mücahid Enver bin Nâzif rahmetullahi aleyh, “Âb-ı hayat, zulûmâtta bulunur” buyurdu. Âb-ı hayat, içenin ölmediği can suyu; zulûmat ise, karanlık demektir. Bu su, balta girmemiş ormanlarda, vahşi hayvanların arasında, zifirî karanlıkta,
ormanların diplerinde bulunduğu farz edilir. Bu suya kavuşmak imkânsız denecek
kadar çok zordur. Bu çetin engelleri aşıp da, o suya kavuşan kimsenin ölmeyeceği
rivayet edilir. Ehl-i sünnet itikâdı da, sanki Kaf Dağının arkasında, balta girmemiş
ormanların en ücrâ köşesindeki âb-ı hayat suyu gibidir. Sonsuza akan bu sudan bir
27
damla içenler, sonsuz nimetlere kavuşurlar.
Mısra:
Âb-ı hayât karanlık yerlerde bulunur!
Hüseyin Hilmi bin Sa’id kuddise sirruh hazretleri de buyurdu
ki, “Kim ondan bir damla içse artık ona ölüm yok, Cennet’te ona
sonsuz hayat vardır. Kötü, bozuk insanların, bid‘atlerin, küfrün olduğu yerlerde âb-ı hayat olur.”
Kâinatın Sultanı geliyor
Âlem mahzûn, varlıklar mahzûn, gönüller mahzûndu ve yüzler
gülmeyi unutmuştu. Allahü teâlânın, diğer mahlûklardan üstün
olarak yarattığı insanların, Cehennem’den kurtulmalarına sebep
olacak bir kahraman lâzımdı. Nitekim doğmasına çok az bir zaman kalmıştı. Âlem, Âdem aleyhisselâmdan bugüne kadar, temiz
alınlardan temiz alınlara geçerek gelen nûrun sahibini karşılamak
için hazırlanıyordu. İnsanlara ve cinne ebedî saâdeti gösterecek
Eşsiz İnsan geliyordu!... Şefkat ve merhamet menbaı, Rabbi’nin
ahlâkı ile ahlâklanmış Yüce İnsan geliyordu!...
Makâm-ı Mahmûd sahibi, şefâatçilerin baş tâcı geliyordu!...
Kâinatın hocası, varlıkların özü, insanların efendisi geliyordu!
Mahşer gününün imdâda yetişicisi, peygamberlerin sultânı geliyordu!... Allahü teâlânın Habîbi, sevgilisi, hürmetine yaratıldığımız, âlemlere rahmet olan sevgili Peygamberimiz geliyordu!..
Peygamber Efendimiz, Hazret-i Muhammed Mustafâ (sallallahü
aleyhi ve sellem) geliyordu…
Dediler oğlun gibi hiç bir oğul
Yaradılalı cihân gelmiş değil
Bu senin oğlun gibi kadr-i cemîl
Bir anaya vermemiştir ol Celîl
Ulu devlet buldun ey Âmine sen
Doğacaktır senden ol hulk-i hasen
Bu gelen ilmi ledün sultânıdır,
Bu gelen tevhîd-ü irfân kânıdır.
Bir adı Mahmud, bir adı Ahmed’dir,
Varlığı cümle âleme rahmettir.
Bu gelen aşkına, devreyler felek,
Yüzüne müştâk durur ins-ü melek.
“Kıyâmet
günü, önce
gelenlerin ve
sonra gelenlerin
seyyidiyim.
Hakîkati
bildiriyorum,
öğünmüyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
28
Geldi bir ak kuş kanadıyla revân,
Arkamı sıvadı kuvvetle hemân.
Doğdu ol sâatde ol Sultân-ı Dîn,
Nûra gark oldu semâvât-ü zemîn.
Kim olmak isterse ateşten necât,
Aşk ile, şevk ile etsin es-salât!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Seyyidel-evvelîne vel-âhirîn.
Mekke-i Mükerreme Bölgesi
29
MEKKE-İ MÜKERREME DEVRİ
DÜNYÂYI TEŞRÎFLERİ (DOĞUMU)
Yedi kat yer, yedi kat gök, kısaca âlem büyük bir hürmet ve
sevinç içinde Seyyidü’l-Mürselîn, Hâtemü’l-Enbiyâ, Habîb-i Hudâ
olan efendisini beklemekte idi. Bütün mahlûkât hâl lisânı ile: “Hoş
geldin yâ Resûlallah!” demek için hazırlanmıştı. Hicretten 53
sene evvel Fil vak’asından ellibeş gün sonra, Rebî’ul-evvel ayının
onikinci Pazartesi gecesi sabaha karşı Mekke’nin Hâşimoğulları
mahallesinde, Safâ tepesi yakınında bir evde hasretle beklenen,
Allahü teâlânın nûru Muhammed Mustafâ (sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem) doğdu. O’nun teşrifiyle âlem, yeniden hayat buldu.
Karanlıklar, birden “Nûr” ile aydınlandı.21
Bu gece, ol gecedir kim, ol şerîf,
Nûr ile âlemleri eyler latîf.
Bu gece dünyâyı ol Cennet kılar,
Bu gece eşyâya Hak rahmet kılar.
Bu gece şâdân olur erbâb-ı dil,
Bu geceye cân verir eshâb-ı dil.
Rahmeten li’l-âlemîndir Mustafâ,
Hem şefîü’l-müznibîndir Mustafâ.
Ümmetim, ümmetim
Şereflerin en yücesine mazhar olan annelerin en bahtiyârı
Hazret-i Âmine, hamileliğini şöyle anlatır: “O servere hâmile olduğum günlerde, hiç acı ve elem görmedim. Hâmile olduğumu
hissetmezdim. Ancak altı aydan sonra bir gün, uyku ile uyanıklık
arasında bir kimse bana; “Senin hâmile olduğun kimdir, bilir
misin?” dedi. “Bilmiyorum” cevâbını verince; “Bilmiş ol ki, Peygamberlerin sonuncusuna hamilesin!” haberini verdi. Doğum
zamanı yaklaşınca, o kimse tekrar geldi, dedi ki: “Ey Âmine! Çocuk doğunca, ismini “Muhammed” koy. Başka bir rivayette de;
“Ey Âmine! Çocuk doğunca, İsmini “Ahmed” koy” şeklinde
bildirilmiştir.”
Hazret-i Âmine vâlidemiz, doğum ânını da şöyle anlatır:
“Doğum ânı geldiğinde, heybetli bir ses işittim. Ürpermeye
başladım.
21 İbni Sa’d, Tabakât, I, 100-103; İbni Esîr, Üsüd-ül-gâbe, I, 21.
“Allahü teâlânın
habîbiyim,
sevgilisiyim.
Peygamberlerin
reîsiyim.
Öğünmek için
söylemiyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
30
Ger dilersiz bulasız oddan necât
Aşk ile şevk ile edin es-salât
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Nûr-u Arşillah
Peygamber Efendimizin doğduğu ev Kâbe’nin 300-400 metre kuzey doğusunda
olup büyük dedesi Hâşim bin Abdümenâf’a aitti.
Peygamber Efendimiz hicretleri esnasında bu mübârek evi Akil bin Ebi Talib’e
teslim etmişti. Akil’in torunları da Muhammed bin Yusuf-i Sekafî’ye satmışlardı.
Bilâhare bu mübârek ev, Harun Reşid’in annesi Hayzürân Hatun tarafından satın
alınarak mescide çevrilmiştir.
Abbasiler ve Memlüklüler tarafından korunan bu mescid Osmanlı döneminde de
itina ile muhafaza edilmiştir. Kanuni Sultan Süleyman Han mescidi yeniden yaptırdı.
Bu mescid tarih boyunca birçok kez tamir görmüştür.
1924’te Suudiler Mekke’yi işgal edince bu mescidi yerle bir ettiler. Şeyh Abbas
Kattân tarafından 1950’de yaptırılan ev, 1959 yılından beri Mekke Halk kütüphanesi
olarak kullanılmaktadır. Buna da tahammül edemeyen Vehhâbî hükümeti, ileriki
yıllarda şimdiki kütüphane binasını da yıktırmayı planlamaktadır.
Peygamber Efendimizin Doğduğu Evin Eski Yeri
(Günümüzde Mekke Kütüphanesi olarak kullanılmaktadır)
31
Sonra beyaz bir kuş gördüm, gelip kanadı ile beni sıvazladı.
Korku ve ürpertiden eser kalmadı. O anda susamış, sanki hararetten yanıyordum. Yanımda süt gibi beyaz, bir kâse şerbet gördüm.
O şerbeti, içmem için bana verdiler. İçtim, baldan tatlı ve soğuk
idi. Artık susuzluğum kalmamıştı. Sonra büyük bir nûr gördüm,
evim o kadar nûrlandı ki, O nûrdan başka bir şey görmüyordum.
O sırada etrafımı sarıp, bana hizmet eden pek çok hanım gördüm. Boyları uzun, yüzleri güneş gibi parlıyordu. Bunlar, Abdü
Menâf kabîlesinin kızlarına benzerlerdi. Bunların birden bire ortaya çıkmalarından hayret içinde idim. Onlardan biri dedi ki: “Ben
Fir’avn’ın hanımı Âsiye’yim!” Diğeri de; “Ben de Meryem
bint-i İmrân’ım. Bunlar da Cennet hûrileridir” dedi.
Yine o esnada beyaz, uzun ve gökden yere kadar uzanmış ipek
bir kumaş gördüm. “Onu insanların gözünden örtün” dediler.
O anda bir bölük kuş peydâ oldu. Ağızları zümrütten, kanatları
yâkûttandı. Korkudan terlemiştim, düşen ter damlalarından misk
kokusu yayılıyordu. O hâlde iken gözümden perdeyi kaldırdılar.
Bütün yeryüzünü doğudan batıya kadar gördüm. Etrafımı melekler kuşatmıştı.
Muhammed aleyhisselâm doğar doğmaz, mübârek başını secdeye koydu, şehâdet parmağını kaldırdı. Sonra gökden, onu bürüyen, beyaz bir bulut parçası indi. Bir ses işittim; “O’nu mağripten
meşrıka kadar her yerde gezdirin. Gezdirin ki, cümle âlem
O’nu ismiyle, cismiyle ve sıfatıyle görsünler. O’nun isminin
Mâhî olduğunu yâni Allahü teâlâ, O’nunla şirk eserlerini
yok ettiğini bilsinler” diyordu. O bulut da gözden kayboldu ve
Muhammed’i (sallallahü aleyhi ve sellem) bir beyaz yünlü kumaş
içinde sarılı gördüm. Yine o sırada, yüzleri güneş gibi parlayan üç
kişi geldi. Birinin elinde gümüşten bir ibrik, birinin elinde zümrütten bir leğen, birinin elinde de bir ipek vardı. İbrikten sanki misk
damlıyordu. Mübârek oğlumu leğenin içine koydular. Mübârek
başını ve ayağını yıkayıp, ipeğe sardılar. Sonra mübârek başına
güzel koku sürdüler, mübârek gözlerine sürme çektiler ve gözden
kayboldular.”22
İndiler gökden melekler sâf sâf.
Kâbe gibi kıldılar evim tavâf.
Geldi hûrîler bölük bölük buğur,
Yüzleri nûrundan evim doldu nûr.
Hem havâ üzre döşendi bir döşek,
Adı Sündüs döşeyen ânı melek.
22 Molla Miskîn Mü’în, Me’âricü’n-nübüvve (Altıparmak Tercümesi), 218.
“Kıyâmetde,
herkes susduğu
zaman, ben
söyliyeceğim.
Kimsenin
kımıldıyamadığı
vakitde,
onlara şefâ’at
ediciyim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
32
Çün göründü bana bu işler ayân,
Hayret içre kalmış idim ben hemân.
Yarılıp dıvâr çıkdı nâgehân,
Geldi üç hûrî bana oldu ayân.
Bâzıları der ki, ol üç dilberin,
Âsiye’ydi biri ol mâh-peykerin.
Biri Meryem Hâtun idi âşikâr,
Birisi hem hûrîlerden bir nigâr.
Geldiler lutf ile ol üç mâh-cebîn,
Verdiler bana selâm ol dem hemîn.
Çevre yanıma gelip oturdular,
Mustafâ’yı birbirine muştular.
Muhammed aleyhisselâm doğduğu sırada, Hazret-i Âmine vâlidemizin yanında
Abdurrahmân bin Avf’ın annesi, Şifâ Hâtun, Osman bin Ebi’l-Âs’ın annesi Fâtıma
Hâtun ve Peygamberimizin halası Safiyye Hâtun vardı. Bunlar da gördükleri nûru ve
meydana gelen diğer hâdiseleri şöyle haber verdiler:
Şifâ Hâtun anlatıyor: “Ben, o gece Âmine’nin yanında yardımcı olarak bulunuyordum. Muhammed aleyhisselâmın, doğar doğmaz duâ ve niyaz ettiğini işittim.
Gâibden; “Yerhamüke Rabbüke” diye söylendi. Sonra bir nûr çıkıp o kadar ışık verdi
ki, doğudan batıya kadar her yer göründü...”
Bundan başka bir çok hâdiseye şâhid olan Şifâ Hâtun; “Ne zaman ki, O’na peygamberliği bildirildi, hiç tereddüd etmeden ilk îmân edenlerden biri de ben oldum”
demiştir.
Yaratılmış cümle oldı şâdümân,
Gam gidip âlem yeniden buldu cân.
Cümle zerrât-ı cihân edip nidâ,
Çağrışarak dediler kim merhabâ.
Merhabâ ey Âl-i sultân merhabâ,
Merhabâ ey Kân-ı irfân merhabâ.
Merhabâ ey sırr-ı Furkân merhabâ,
Merhabâ ey derde dermân merhabâ.
Merhabâ ey Bülbül-i bâğ-ı cemâl,
Merhabâ ey âşinâ-yi Zü’l-Celâl.
Merhabâ ey mâh u hurşîd-i Hudâ,
Merhabâ ey Hak’dan olmayan cüdâ.
33
Merhabâ ey âsî ümmet melcei,
Merhabâ ey çâresizler melcei.
Merhabâ ey cân-ı bâkî merhabâ,
Merhabâ uşşâka sâkî merhabâ.
Merhabâ ey kurretü’l-ayn-ı Halîl,
Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-i Celîl.
Merhabâ ey rahmeten lil-âlemîn,
Merhabâ sensin şefî’ü’l-müznibîn.
Merhabâ ey pâdişâh-ı dü cihân,
Senin için oldu kevn ile mekân.
Safiyye Hâtun da şöyle anlatmıştır: “Muhammed aleyhisselâm
doğduğu sırada, her tarafı bir nûr kapladı. Doğar doğmaz secde
etti, mübârek başını kaldırıp açık bir dil ile; “Lâ ilâhe illallah,
innî resûlullah” dedi. O’nu yıkamak istediğimde, “Biz onu yıkanmış olarak gönderdik” denildi. Göbeği kesilmiş ve sünnet edilmiş olarak görüldü. Doğar doğmaz secde etti. O sırada hafif sesle bir şeyler söylüyordu, kulağımı mübârek ağzına yaklaştırdım
“Ümmetî, ümmetî!.. (Ümmetim, ümmetim!..)” diyordu.”
Şöyle Beytullah’a karşı ol Resûl,
Yüz yere sürmüş ve secde kılmış ol.
Secdede başı dili tahmîd eder,
Hem getirmiş parmağın tevhîd eder.
Der ki, ey Mevlâ yüzüm tutdum sana,
Yâ İlâhî ümmetim vergil bana.
Hakk’a bağlayıp gönülden himmeti,
Der idi kim, ümmetî vâ ümmetî.
Sevgili Peygamberimiz doğduğu sırada, dedesi Abdülmuttalib,
Kâbe-i şerîfenin yanında Allahü teâlâya yalvarıp duâ ediyordu.
Ona bu doğum zamanı şöyle müjdelendi:
Kâbe ansızın, Makâm-ı İbrâhim’e doğru secde etti ve yine eski
hâline geldi. Abdülmuttalib, Kâbe’nin fasih bir lisân ile, “Allahü
ekber! Muhammed sallallahü aleyhi ve sellemin sesi, beni
putlardan temizler” dediğini işitti. O sırada Hübel putu yüzü
üzere düştü. Bir nidâ geldi ki; “Âmine’nin bir oğlu dünyaya geldi.
Muhammed sallallahü aleyhi ve sellem halkı dalâlet karanlığından hidâyet nûruna eriştirir. Hak teâlâ Onu insanlara ve cinlere
“Kıyâmet günü,
Peygamberlerin
imâmı, hatîbi
ve hepsine
şefâ’at edici
benim. Bunları
öğünmek için
söylemiyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
34
peygamber olarak gönderdi. Ey Melekler şâhid olun ki, Ona bütün hazinelerin anahtarları verildi. Onun doğum gününü unutmayıp, o gün kıyâmete kadar sizin bayramınız olsun.” Abdülmuttalib bu sözleri işitti, hayretten dili tutuldu. “Acaba rüya mı
görüyorum” diye elini göğsüne sürdü. Yine bir nidâ işitti ki; “Ey Kureyşin efendisi seni
korkutan hâl nedir?” Cevap verecek gücü yoktu.
Âmine’nin evine yaklaştığı zaman evin damında bir kuş gördü. Kanatlarını evin
üzerine yayıp örtmüştü. Mekke dağları onun nûrundan parlıyordu. Bir beyaz bulut
evi gölgeliyordu. İki melek kapı önünde durup onu içeri girmekten men etti. “Bu hâl
nedir, acaba rüyada mıyım” diye düşünürken içeriden gelen misk koku genizine işledi.
Muhammed aleyhisselâmın doğduğu günde bir çok hâdiseler gören Abdülmuttalib, bu müjdeye çok sevinip; “Bu oğlumun şânı, şerefi çok yüce olacaktır” dedi.23
Abdülmuttalib, böylesine büyük bir mutluluğu kutlamak için, doğumun yedinci
gününden itibaren Mekke halkına üç gün süreyle ziyâfet verdi. Ayrıca şehrin her mahallesinde develer keserek, insan ve hayvanların istifâdesine sundu.24 Ziyafet sırasında çocuğa hangi ismi koydun diyenlere; “MUHAMMED (sallallahü aleyhi ve sellem)
ismini verdim” dedi. Neden atalarından birinin ismini vermedin diyenlere ise; “Allahü teâlânın ve insanların O’nu medhetmelerini, övmelerini istediğim için”
cevâbını verdi.25 Başka bir rivayette de “Muhammed” ismini koyanın Âmine Hâtun
olduğu bildirilmiştir.
Ey cemâli gün yüzü bedr-i münîr,
Ey kamu düşmüşlere sen destegîr.
Ey gönüller derdinin dermânı sen,
Ey yaradılmışların sultânı sen.
Sensin ol sultân-ı cümle enbiyâ,
Nûr-ı çeşmi evliyâ vü asfiyâ.
Ey risâlet tahtının sen hâtemi,
Ey nübüvvet mührünün sen hâtemi.
Çünkü nûrun rûşen etdi âlemi,
Gül cemâlin gülşen etdi âlemi.
Oldu zâil zulmet-i cehl-ü-dalâl,
Buldu bâg-ı ma’rifet ayn-i kemâl.
Yâ Habîballah bize imdâd kıl,
Son nefes didârın ile şâd kıl.
23 İbni Sa’d, Tabakât, I, 100-103.
24 Ebû Nuaym, Delâil-ün-nübüvve, I, 138.
25 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, I, 113; Ebü’l-Fidâ, el-Bidâye ven-nihâye, II, 266.
35
Resûllahın doğduğu gece vukû bulan önemli
hâdiseler
Resûl-i Ekrem (sallallahü aleyhi ve sellem) efendimiz, doğmadan önce ve doğduğu sırada; O’nun dünyâyı teşrif etmesine alâmet
olarak bir çok hâdiseler meydana gelmiştir. O zamanın meşhûr
kimseleri, daha Peygamber efendimiz doğmadan önce rüyâlar
görmüşlerdi. Rüyâlarını kâhinlere ve zamanın meşhûr âlimlerine
tâbir ettirdiklerinde, bunların, “Muhammed aleyhisselâmın geleceğini gösterdiğini” söylemişlerdir.
Sevgili Peygamberimizin dedesi Abdülmuttalib şöyle anlatmıştır: “Bir defasında uykuya dalmıştım. Gördüğüm rüyâdan büyük ürpertiyle uyandım. Hemen bir kâhine gidip tâbir ettirmek istedim. Yanına vardığımda, yüzüme bakıp; “Ey Kureyş’in reîsi! Sana
ne oldu? Yüzünde bambaşka bir hâl görülüyor. Yoksa seni bu hâle
getiren mühim bir hâdise mi var?” dedi. “Evet, henüz hiç kimseye
anlatmadığım dehşetli bir rüyâ gördüm” dedikten sonra, yanında
oturup anlatmaya başladım:
“Bu gece rüyâmda çok büyük bir ağaç vardı. Bir ucu semâya
yükselmiş, dalları doğuya ve batıya yayılmıştı. O ağaçtan öyle bir
nûr saçılıyordu ki, güneş yanında çok hafif kalır. Bâzen gözüküyor,
bâzen gözden kayboluyordu. İnsanlar ona yönelmişti. Her an nûru
artıyordu. Kureyş kabîlesinden bâzıları o ağacın dallarına tutunuyor, diğer bir kısmı da ağacı kesmeye çalışıyordu. Bir genç de
onu kesmek isteyenlere mâni oluyordu. Çok güzel bir yüzü vardı
ve ben şimdiye kadar öyle bir yüz görmedim. Ayrıca vücûdundan
etrafa hoş kokular yayılıyordu. Ağacın bir dalını tutmak için elimi
uzattım, fakat ulaşamadım.”
Rüyâmı bitirince, kâhinin yüzü değişti. Benzi sarardı. Sonra;
“Ondan senin nasibin yok!” demesi üzerine; “Kimin nasîbi var?”
diye sordum. “O ağacın dalına tutunanların” dedi ve devam ederek;
“Senin sulbünden bir peygamber gelecek, her tarafa mâlik olacak,
insanlar O’nun dînine girecekler” dedi. Sonra yanımda bulunan
oğlum Ebû Tâlib’e dönerek; “Bu, herhâlde O’nun amcası olacak”
dedi. Ebû Tâlib bu hâdiseyi Peygamber efendimize peygamberliği
bildirilince anlatmış ve; “İşte o ağaç, Ebü’l Kâsım, el-Emîn Muhammed aleyhisselâmdır” demiştir.
Sevgili peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın dünyâya
geldiği gece, bir yıldız doğdu. Bunu gören Yahudi âlimleri, Muhammed aleyhisselâmın doğduğunu anlamışlardı.
Eshâb-ı kirâmdan Hassan bin Sabit anlatır: “Ben sekiz yaşında
idim. Bir sabah vakti Yahudi’nin biri; “Hey Yahudiler!” diye çığlık
atarak koşuyordu. Yahudiler; “Ne var, bu bağırman nedendir?” diyerek yanına toplanınca, o; “Haberiniz olsun, Ahmed’in yıldızı bu
gece doğdu! Ahmed bu gece dünyâya geldi...” diye cevap verdi.
“Her asırda,
her zamanda
yaşayan
insanların en
iyilerinden,
seçilmişlerinden
dünyâya
getirildim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
36
Mekke-i Mükerreme ve Çevresi
37
Resûl-i Ekrem efendimizin doğduğu gece Kâbe’deki putların
hepsi yüz üstü yere yıkıldı.
Urvetü’bnü’z-Zübeyr rivâyet eder: “Kureyş’den bir cemâatin bir
putu vardı. Yılda bir defa onu tavâf ederler, develer kesip şarap
içerlerdi. Yine öyle bir gün, putun yanına vardıklarında, onu yüzüstü yere yıkılmış buldular. Kaldırdılar, yine kapandı. Bu hâl üç
defa tekrarlandı. Bunun üzerine etrafına iyice destek verip diktikleri sırada, şöyle bir ses işitildi: “Bir kimse doğdu, yeryüzünde her
yer harekete geldi. Ne kadar put varsa hepsi yıkıldı. Kralların korkudan kalbleri titredi!” Bu hâdise tam Muhammed aleyhisselâmın
doğduğu geceye rastlıyordu.
Medâyin şehrindeki İran Kisrâsının sarayının on dört kulesi
(burcu) yıkıldı. O gece gürültüyle ve dehşetle uyanan Kisrâ ve
halkı; yine kendilerinden bâzı ileri gelenlerin gördükleri korkunç
rüyâları tâbir ettirdiklerinde, bunun büyük bir şeye alâmet olduğunu anlamışlardı.
En namlı kâhinler bu rüyâların; “Şam’ın, Dicle’nin, Fırat’ın,
Irak’ın, İran’ın İslâmın mülkü olacağını haber vermektedir” diye
tâbirler yaptı.
Yine o gece, mecûsî yâni ateşe tapanların bin seneden beri
yanmakta olan kocaman ateş yığınları âniden sönüverdi. Ateşin
söndüğü târihi kaydettiler, Kisrâ’nın sarayında burçların yıkıldığı
geceye rastlıyordu.
O zaman mukaddes sayılan Sâve gölünün de o gece bir anda
suyu çekilip kuruyuvermişti.
Şam tarafında bin yıldan beri suyu akmayan ve kurumuş olan
Semâve nehri vâdisi, o gecede dolup taşarak akmaya başladı
Muhammed aleyhisselâmın doğduğu geceden itibaren, şeytan
ve cinler artık Kureyş kâhinlerine hâdiselerden haber veremez
oldu. Kehânet sona erdi...
Habîb-i Ekrem Efendimizin doğduğu gece ve daha sonra, o zamana kadar görülmemiş bu hâdiselerden başka, bir çok
hâdiseler vukû buldu. Bütün bunlar, son peygamber Muhammed
aleyhisselâmın doğduğuna işaretti.26
Mevlid Gecesi
Peygamber Efendimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) doğduğu
geceye Mevlid Gecesi denir. Mevlid, doğum zamanı demektir.
Kadir gecesinden sonra en kıymetli gecedir ve bu gecede sevgili Peygamberimiz doğduğu için sevinenler affolunur.
Bu gece, Peygamber efendimizin doğduğu sırada görülen
hâlleri, mûcizeleri okumak, dinlemek, öğrenmek çok sevâbdır.
Sevgili Peygamberimiz kendi de anlatırdı.
26 İbni Kesîr, Bidâye, III, 211-212.
“Beni medh
etmek [mevlid,
ilâhî okumak]
ibâdetdir. Def
[çalgı] çalarken,
eğlence, oyun
arasında ibâdet
câiz değildir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
38
Eshâb-ı kirâm da bu gece bir yere toplanırlar, o günü yâd ederler, okurlar ve anlatırlardı.
Dünyânın her tarafındaki müslümanlar, her sene Rebî’ul-evvel ayının 12. gecesini,
Mevlid Kandili olarak kutlamaktadır. Her yerde Mevlid kasideleri okunarak, Kâinatın
Sultânı hatırlanılmaktadır.
Her peygamberin ümmeti, kendi peygamberinin doğum gününü bayram yapmıştır. Bugün de, müslümanların bayramı olup, neş’e ve sevinç günüdür.
Âmine hatundur onun ânesi,
O sedeften doğdu O dürdânesi.
Ol Rebîu’l-evvel ayı nicesi
On ikinci gice isneyn gicesi
Ol gice kim doğdu ol hayr-ül-beşer
Ânesi anda neler gördü neler
Dedi gördüm ol Habîbin ânesi
Bir aceb nûr kim güneş pervânesi
Berk urup çıktı evimden nâgehân
Göklere dek nûr ile doldu cihân
Gökler açıldı, yok oldu karanlık,
Üç melek gördüm, elinde üç ışık.
Biri doğu biri batıda onun,
Biri damında, dikildi Kâbe’nin.
Kâbe bir savt etti ol dem nâgehân,
Dedi doğdu bu gece şems-i cihân.
Yâ İlâhî, ol Muhammed hakkı çün,
Ol şefâat kân-ı Ahmed hakkı çün.
Ümmetinden râzı olsun ol muîn,
Rahmetullahi aleyhim ecmâin.
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Nûr-u Arşillah
Süleyman Çelebi
39
ÇOCUKLUĞU
Sütanneye verilmesi
Âmine vâlidemiz, nûrlu yavrusunu kucağına aldığında, kocası
Hazret-i Abdullah’ın vefât acısını unutur gibi oldu.
Peygamber efendimizi, annesi dokuz gün emzirdikten sonra
da, Ebû Leheb’in cariyesi olan Süveybe Hâtun bir kaç gün sütannelik hizmetinde bulundu. Süveybe Hâtun daha önce de Hazret-i
Hamza’yı, sonra da Ebû Seleme’yi emzirmişti.
Hâfız İbni Cezrî diyor ki: “Ebû Leheb rüyada görülüp, ne hâlde
olduğu soruldukta, kabir azabı çekiyorum. Ancak, her sene,
Rebî’ul-evvel ayının on ikinci geceleri, azabım hafifliyor. İki parmağım arasından çıkan serin suyu emerek ferahlıyorum. Bu gece,
Resûlullah dünyâya gelince, Süveybe ismindeki cariyem, bunu
bana müjdelemişti. Ben de, sevincimden, bunu âzâd etmiş ve O’na
sütannelik yapmasını emretmiştim. Bunun için, bu gecelerde azabım hafifliyor dedi.”
O zamanda Mekke halkı, âdet olarak, çocuklarını bir sütanneye verirlerdi. Havası iyi, suyu tatlı olan civar yerlerdeki yaylalara gönderilen çocuklar, bir müddet, verildikleri sütannelerinin
yanında kalırlardı. Buna Mekke’nin sıcak havası sebep oluyordu.
Her sene bu maksatla Mekke’ye pek çok hanım gelirdi. Bunlar emzirmek için birer çocuk alıp giderlerdi. Çocukları büyütüp teslîm
edince, pek çok ücret ve hediyeler alırlardı.
Peygamber efendimizin doğduğu sene de yaylalarda yaşayan Benî Sa’d kabîlesinden birçok hanım, sütanneliği niyeti ile
Mekke’ye geldi. Her biri emzirmek üzere birer çocuk almıştı. Benî
Sa’d kabîlesi, Mekke civarındaki kabîleler arasında; şerefte, cömertlikte, mertlik ve tevâzûda ve Arapça’yı düzgün konuşmakta pek
meşhurdu. Kureyş kabîlesinin ileri gelenleri çocuklarının, daha
çok bu kabîleye verilmesini isterlerdi. O sene Benî Sa’d kabîlesinin
yurdunda şiddetli bir kuraklık ve kıtlık hüküm sürüyordu.
Bu kabîleden Halîme Hâtun bu durumu şöyle anlatır: “Ben o
sene kırlarda gezip ot toplar, bunu bulduğum için Allahü teâlâya
şükrederdim. Bâzen üç gün geçmesine rağmen ağzıma bir şey
koymazdım. Bu hâlde iken bir çocuğum oldu. Bir taraftan açlık,
diğer yandan da doğumun sıkıntısı vardı. Açlıktan yer ile göğü,
gece ile gündüzü fark edemediğim anlar da olurdu. Bir gece sahrada uyuyakalmışım. Rüyamda bir şahıs beni sütten ak bir suyun
içine daldırdı ve; “Bu sudan iç” dedi. Kanıncaya kadar içtim. Sonra
içmem için yine zorladı. İçtikçe içtim, baldan tatlı idi. “Sütün çok
olsun ey Halîme! Beni tanıdın mı?” diye sordu.
Tanımadığımı söyleyince; “Ben senin sıkıntılı hâlinde ettiğin
“Biz oyun
oynamak için
yaratılmadık.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
40
hamd ve şükrünüm. Ey Halîme! Mekke’ye git. Orada sana bir “Nûr” arkadaş olur, bereketlerle dolarsın. Bu rüyayı da kimseye söyleme” dedi. Uyandığımda göğüslerimi süt
ile dolu bulduğum gibi, sıkıntı ve açlığın da beni terkettiğini gördüm.”
O sene kıtlıktan dolayı, ücretle çocuk emzirip sıkıntılarını gidermek üzere, diğer
senelere nisbetle; daha çok sütannesi Mekke’ye gelmişti. Hepsi de zengin ailelerin
çocuklarını almak telâşı içinde idi. Acele ile gelen kadınlar, birer çocuk almışlardı. Fakat Peygamber efendimiz yetim olduğu için, fazla ücret alamama düşüncesiyle, O’na
istekli görünmemişlerdi. Bu kadınlar içinde; iffeti, temizliği, hilmi yâni yumuşaklığı,
hayâsı ve güzel ahlâkıyla tanınmış Halîme Hâtun da vardı. Bindikleri hayvan zayıf
olduğu için Mekke’ye gelmekte geç kalmışlardı. Fakat bu gecikme onlara, aradıklarından daha fazlasına kavuşmaya sebep olmuştu. Kocası ile Mekke’de dolaşarak zengin
ailelerin çocuklarının alınmış olduğunu gördüler. Lâkin boş dönmek de istemiyorlardı. Bir çocukla dönmek tek arzuları olmuştu.
Nihâyet hürmet celbeden ve siması çok sevimli olan bir zâtla karşılaştılar. Bu,
Mekke’nin reîsi Abdülmuttalib idi. İsteklerini öğrendikten sonra, torununu almalarını,
bu sayede, büyük devlet ve saâdete kavuşacaklarını söyledi. Abdülmuttalib’in muhabbeti ve yakınlığı onları kendisine çekiyordu. Teklifini hemen kabul ettiler. Sonra yaşlı
dede, Halîme Hâtun’u Hazret-i Âmine’nin evine götürdü. Halîme Hâtun şöyle anlatır:
“Çocuğun başucuna vardığımda, kundağa sarılı, yeşil ipekten bir örtünün üstünde
mışıl mışıl uyuyor, etrafa misk kokusu yayılıyordu. Hayret içinde kalıp bir anda O’na
öylesine ısındım ki, gönlüm uyandırmağa razı olmadı. Elimi göğsüne koyunca, uyandı
ve bana bakıp tebessüm etti. Bense bu tebessüme tutulup kendimden geçtim. Sonra,
annesi böylesine güzel ve mübârek çocuğu bana vermez düşüncesiyle yüzünü örtüp,
hemen kucağıma aldım. Sağ mememi verdim, emmeğe başladı. Sol mememi verdim,
emmedi. Abdülmuttalib, bana dönerek; “Sana müjdeler olsun ki, hanımlar içinde senin gibi nimete kavuşan olmadı” dedi.27
Âmine Hâtun da bana sevgili yavrusunu verdikten sonra; “Ey Halîme, üç gün evvel;
‘Senin oğluna süt verecek kadın, Benî Sa’d kabîlesinin Ebû Züveyb soyundandır’ diye
bir ses işittim, dedi. Bunun üzerine; ‘Ben, Benî Sa’d kabîlesindenim ve babamın künyesi Ebû Züveyb’dir’ cevâbını verdim.”
Halîme Hâtun yine şöyle anlatmıştır: “Âmine Hâtun bana daha nice vak’alar anlattı ve vasiyette bulundu. Ben de Mekke’ye gelmeden önce gördüğüm rüyayı ve gelirken sağımdan solumdan; “Sana müjdeler olsun ey Halîme! O gözler kamaştıran ve
âlemleri aydınlatan nûru emzirmek sana nasîb olacak” diye sesler geldiğini anlattım.”
Halîme Hâtun der ki: “Muhammed aleyhisselâmı alıp Hazret-i Âmine’nin evinden
ayrıldım. Kocamın yanına geldim. O da kucağımdaki çocuğun yüzüne bakıp kendinden geçti ve; ‘Ey Halîme bugüne kadar böyle güzel yüz görmedim’, O’nu yanımıza
alır almaz kavuştuğumuz bereketleri görünce de; ‘Ey Halîme! Bilmiş ol ki, sen çok
mübârek ve kadri yüksek bir çocuk almışsın’ dedi. Ben de; ‘Vallahi, zâten böyle dilerdim, istediğim oldu’ diye mukabelede bulundum.”
Halîme Hâtun, kocası ile birlikte, Muhammed aleyhisselâmı alıp, Mekke’den yola
çıktıkları andan îtibaren O’nun bereketine kavuşmaya başladılar. Çelimsiz ve hızlı
gidemeyen merkebleri, artık küheylan kesilmişti. Beraber geldikleri kafile, onlardan
27 Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 144-145; Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 37.
41
önce yola çıkıp çok uzaklaşmış olmasına rağmen, kafileye yetişip
onları geride bırakmıştı. Benî Sa’d yurduna vardıktan sonra görülmemiş bir bolluğa ve berekete kavuştular. Sütü az olan hayvanlarının memeleri dolup taşıyordu. Bunu gören komşuları hayret
edip, bunun, emzirmek için aldıkları çocuk sebebiyle olduğunu
açıkça anlamışlardı.
Peygamber efendimiz, sütannesi Halîme Hâtun’un sağ memesini emer, sol memesini emmezdi. Onu da süt kardeşine bırakırdı.
İki aylık iken emekledi. Üç aylık olunca ayakta durur, dört aylık
iken duvara tutunarak yürürdü. Beş aylık iken yürüdü, altı aylık iken çabuk yürümeye başladı. Yedi aylık iken her tarafa gider
oldu. Sekiz aylık iken anlaşılacak şekilde, dokuz aylık iken gâyet
açık konuşmaya başladı. On aylık iken ok atmaya başladı.
Halîme Hâtun şöyle anlatmıştır: “İlk konuşmaya başladığında “Lâ ilâhe illallahü vallahü ekber. Velhamdülillahi rabbil
âlemîn” dedi. O günden sonra Allahü teâlânın ismini anmadan
hiç bir şeye elini uzatmadı. Sol eli ile bir şey yemezdi. Yürümeye
başladığında, çocukların oynadıkları yerden uzak durur ve onlara;
“Biz, bunun için yaratılmadık” buyururdu. Her gün O’nu güneş
ışığı gibi bir nûr kaplar ve yine açılırdı. Ay ile konuşur, ona işaret
ettikçe ay hareket ederdi.
Kuraklık sebebiyle çok sıkıntıya düştüler ve bir ara yağmur
duâsına çıktılar. Muhammed aleyhisselâmı yanlarında götürüp
duâ ederek O’nun hürmetine bol yağmura ve berekete kavuştular.
Halîme Hâtun şöyle anlatır: “Muhammed aleyhisselâm, iki
yaşına girince, O’nu sütten kestim. Sonra annesine vermek üzere
kocamla Mekke’ye gittik. Fakat O’nun öyle bereketlerine kavuşmuştuk ki, O’ndan ayrılmak, mübârek yüzünü görmemek bize çok
güç geliyordu. O’nun hâllerini annesine anlattım. Âmine Hâtun;
“Benim oğlumun büyük şânı vardır” dedi. Ben; “Vallahi, bundan
daha mübârek bir kimse görmedim” dedim. Sonra, Âmine Hâtun’a,
bir çok bahaneler bularak biraz daha yanımızda kalmasını istedim.
Bizi kırmadı ve yanımızda kalması için izin verdi. O’nunla tekrar
kabîlemize döndük. Bu sayede evimiz bereketle doldu, malımız,
mülkümüz ve şânımız arttı. Sayısız nimetlere kavuştuk.”28
Mübârek Başı üzerinde bir bulut
Halîme Hâtun anlattı: “Server-i âlem (sallallahü aleyhi ve sellem) bir gün; “Gündüzleri kardeşlerim görünmezler. Sebebi nedir?”
diye sorunca; “Koyun gütmeye giderler. Eve, ancak gece gelirler”
dedim. Bunun üzerine, “Beni de onlarla beraber gönder. Ben de
koyun güdeyim” dedi. Bahaneler bulup nice özürler söyledim. Sonunda gönlünün razı olması için; “Peki” dedim.
28 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 25-28; İbni Hişâm, Sîret, I, 158-167; İbni Sa’d, Tabakât,
I, 108-115.
“Benim
dedelerimin
hiçbiri zinâ
yapmadı.
Allahü teâlâ,
beni, tayyîb,
iyi babalardan,
temiz analardan
getirdi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
42
Sa’doğulları Sahrası
43
Ertesi gün mübârek saçlarını taradım. Elbiselerini giydirip süt
kardeşleriyle beraber gönderdim. Bir kaç gün gidip geldi. Bir gün
süt kardeşi Şeymâ kırdan geldiğinde; “Gözümün nûru oğlum Muhammed nerededir?” diye sordum. “Sahradadır” dedi. “Ciğerimin
köşesi bu sıcağa nasıl dayanıyor?” diye sorduğumda, Şeymâ; “Ey
anneciğim! O’na asla zarar gelmez. Zîrâ, mübârek başı üzerinde bir bulut, devamlı O’nunla hareket etmekte; böylece güneşin sıcağından korunmaktadır” cevâbını verdi. “Neler
söylüyorsun? Bu söylediklerin hakîkaten doğru mudur?” dediğimde, yemîn etti. Ancak o zaman rahatladım.
Mübârek Göğsünün yarılması (Şakk-ı sadr)
Yine bir öğle vakti süt kardeşi Damra bana gelip; “Anneciğim!
Acele koşun!... Kureyşî karındaşımla beraber koyun güdüyorduk.
Ansızın yeşiller giymiş üç kimse geldi. Kardeşimi yanımızdan alıp
dağın başına götürdüler. Arkası üzere yatırıp bıçak ile karnını yardılar. Haber vermek için geldiğimde oradaydılar. Kardeşimin sağ
kalıp kalmadığını bilemiyorum” dedi.
Devamını Halîme Hâtun şöyle anlattı:
O ânda kan beynime sıçradı. Sür’atle oraya geldik. O’nu gördük. Hemen mübârek yüzünü, başını öpüp; “Ey gözümün nûru! Ey
âlemlere rahmet oğlum! Bu nice hâldir? Ve başına gelen nedir?
Seni kim rahatsız etti?” diye sordum.
O da; “Evden çıktıktan sonra yeşil elbiseli iki kimse gördüm. Birinin elinde gümüşten bir ibrik, birinin elinde yeşil
zümrütten bir leğen vardı. Leğen, kardan beyaz bir şey ile
dolu idi. Beni dağ başına götürdüler. Biri, arkam üzere yatırdı. Ben seyrederken göğsümü göbeğime kadar yardı. Hiç
acı ve elem duymadım. Elini sokup içinde ne varsa çıkardılar. O beyaz şey ile yıkayıp yerine koydular. Biri diğerine;
“Kalk, ben de hizmetimi yerine getireyim” dedi ve elini sokup yüreğimi çıkardı. İki parça etti ve içinden siyah bir şey
çıkarıp attı. Ve; “Senin vücûdunda şeytanın nasîbi bu idi.
Çıkarıp attık. Ey Allahü teâlânın sevgilisi! Seni vesveseden
ve şeytanın hîlesinden emîn ettik” dedi. Sonra yüreğimi
kendi yanlarında olan latîf ve yumuşak bir şey ile doldurdular. Nûrdan bir mühürle mühürlediler. Hâlen o mührün
soğukluğu, bütün âzâlarımda mevcuttur. Onlardan biri,
elini yarılan yere koyunca yaram iyileşti. Sonra beni ümmetimden on kişi ile tarttılar, ben ağır geldim. Bin kimse
ile tarttılar yine ağır geldim. Bunun üzerine onlardan biri
diğerine; “Artık onu tartmayı bırak. Vallahi O’nu bütün ümmetiyle bile tartacak olsan, ağır gelir” dedi. O zaman her
biri elimi ve yüzümü öptüler ve beni burada koyup gittiler”
“Muhammed’i
(sallallahü
aleyhi ve sellem)
emzirdiğim
müddetçe, Ondan
son derece
memnundum.
Asla hiçbir şeyi
kirletmezdi.
Gündüz ve gece
bir defa tebevvül
eder, bir daha
o vakte kadar
hiç tebevvül
etmezdi.”
Halime Hâtûn
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
44
dedi. Yarılan yer, mübârek göğsünde belli idi.29
Sevgili Peygamberimizin başından geçen ve Kur’ân-ı kerîmin İnşirâh sûresinin
birinci âyet-i kerîmesinde bildirilen bu hâdiseye “Şakk-ı sadr” yâni göğsünün yarılması denir.
Muhammed aleyhisselâma peygamberliği bildirildikten sonra Eshâb-ı kirâmdan
bâzıları, “Yâ Resûlallah! Bize kendinizden bahseder misiniz?” deyince; “Ben, ceddim
İbrâhîm’in duâsıyım. Kardeşim Îsâ’nın müjdesiyim! Annemin ise rüyâsıyım. O
bana hâmile iken Şam saraylarını aydınlatan bir nûrun kendisinden çıktığını
görmüştü... Ben Sa’d bin Bekr oğulları yanında emzirilip büyütüldüm” buyurdu.
Halîme Hâtun, dört yaşından sonra O’nu Mekke’ye götürüp annesine verdi. Dedesi
Abdülmuttalib, Halîme Hâtun’a çok büyük hediyeler verip ihsânda bulundu. Halîme
Hâtun O’nu Mekke’ye bırakınca, ayrılığının acısını; “Sanki canım ve gönlüm de O’nunla
birlikte kaldı” sözleri ile dile getirmişti.
Muhterem Annenin vefâtı
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, altı yaşına kadar da annesinin
yanında büyüdü. Altı yaşında iken, annesi, Ümmü Eymen adındaki câriye ile birlikte,
akrabâlarını ve babası Abdullah’ın mezarını ziyâret etmek için Medîne’ye gittiler.
Burada, bir ay kaldılar. Peygamber efendimiz Medîne’de Neccâroğullarına ait havuzda yüzmeyi öğrendi. Bu sırada bir Yahudi bilgini O’ndaki nübüvvet alâmetlerini
gördü. Yanına yaklaşıp ismini sordu. “Ahmed” deyince, o bilgin; “Bu çocuk, âhir zaman
peygamberi olacaktır!” diye bağırdı. Ayrıca oradaki Yahudi âlimlerinden bâzıları da,
O’ndaki peygamberlik alâmetini görmüşler, peygamber olacağını aralarında konuşup
anlatmışlardı.
Onların bu sözlerini duyan Ümmü Eymen, durumu Hazret-i Âmine vâlidemize
haber verince, mübârek anneleri bir zarar gelmesinden çekinerek, O’nu alıp Mekke’ye
dönmek üzere yola çıktı. Ebvâ denilen yere geldiklerinde, Hazret-i Âmine vâlidemiz
hastalandı. Hastalığı artıp sık sık kendinden geçiyordu.
Başında duran sevgili oğlu Muhammed aleyhisselâma bakarak; “Ey çekilen dehşetli ölüm okundan, Allahü teâlânın lütfu ve yardımı ile yüz deve karşılığında kurtulan zâtın oğlu! Allahü teâlâ seni, mübârek eylesin. Eğer rüyada
gördüklerim doğru çıkarsa, sen celâl ve bol ikram sahibi olan Allahü teâlâ
tarafından, âdemoğullarına helâl ve harâmı bildirmek üzere gönderileceksin.
Cenâb-ı Hak seni, milletlerle birlikte sürüp gelen putlardan ve putperestlikten muhafaza edip koruyacaktır” dedi ve şu beytleri söyledi:
Eskir yeni olan, ölür yaşayan,
Tükenir çok olan, var mı genç kalan?
Ben de öleceğim, tek farkım şudur:
Seni ben doğurdum, şerefim budur.
Geride bıraktım hayırlı evlâd,
Gözümü kapadım, içim pek rahat.
29 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 121; İbni Hişâm, Sîret, I, 164-165; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 167.
45
Benim nâmım kalır dâim dillerde,
Senin sevgin yaşar hep gönüllerde.
Sonra vefât etti. Orada defn edildi. Âmine vâlidemiz vefât ettiğinde yirmi yaşında idi.
Ümmü Eymen, Âlemlerin efendisini yanına alıp, birkaç gün
süren yolculuktan sonra Mekke’ye getirip dedesi Abdülmuttalib’e
teslim etti.30
Anne ve Babası mü’min idi
Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin babası
ve annesi İbrâhîm aleyhisselâmın dîninde idi. Yâni mü’min idiler.
İslâm âlimleri; onların İbrâhîm aleyhisselâmın dîninde olduklarını ve Muhammed aleyhisselâma peygamberliği bildirildikten sonra da onun ümmetinden olmaları için diriltilip, Kelime-i şehâdeti
işittiklerini, söylediklerini ve böylece bu ümmetten de olduklarını
bildirmişlerdir.31
Mübârek Dedesinin yanında
Muhammed aleyhisselâm, sekiz yaşına kadar dedesinin yanında büyüdü. Dedesi Abdülmuttalib, Mekke’de sevilen ve çeşitli işleri idare eden bir zât olup, heybetli, sabırlı, ahlâklı, dürüst, mert ve
cömert idi. Fakirleri doyurur, hattâ aç ve susuz kalan hayvanlara
bile yiyecek verirdi. Allahü teâlâya ve âhirete inanırdı. Kötülüklerden sakınır, câhiliyye devrinin her türlü çirkin âdetlerinden uzak
dururdu. Mekke’de zulme, haksızlığa engel olur ve gelen misafirleri ağırlardı. Ramazân ayında Hirâ dağında inzivaya çekilmeyi âdet
edinmişti. Çocukları seven ve şefkat sahibi olan Abdülmuttalib,
sevgili torununu bağrına basıp gece gündüz yanından ayırmazdı. O’na büyük bir sevgi ve şefkat gösterirdi. Kâbe’nin gölgesinde
kendisine mahsus olan minderine O’nunla beraber oturur, mâni
olmak isteyenlere; “Bırakın oğlumu, O’nun şânı yücedir” derdi.32
Peygamber efendimizin dadısı Ümmü Eymen’e, O’na iyi bakmasını ısrarla tenbih eder; “Oğluma iyi bak. Ehl-i kitab, benim oğlum
hakkında bu ümmetin peygamberi olacak diyorlar” der idi. Ümmü
Eymen demiştir ki: O’nun çocukluğunda ne açlıktan, ne de susuzluktan şikâyet ettiğini gördüm. Sabahleyin bir yudum zemzem
içerdi. Kendisine yemek yedirmek istediğimizde; “İstemem, tokum” derdi.
Abdülmuttalib uyurken ve odasında yalnızken, O’ndan başkasının yanına girmesine müsâde etmezdi. O’nu şefkatle bağrına
basar, okşar, sözlerinden ve hareketlerinden son derece hoşlanır30 İbni Hişâm, Sîret, I, 168; İbni Sa’d, Tabakât, I, 116.
31 Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 652.
32 İbni Sa’d, Tabakât, I, 70-74.
“Cenâb-ı Hak
seni, milletlerle
birlikte sürüp
gelen putlardan
ve putperestlikten
muhafaza edip
koruyacaktır.”
Âmine Hâtûn
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
46
dı. Sofrada O’nu yanına alır, dizine oturtur, yemeğin en iyisini, en lezzetlisini O’na
yedirir ve O gelmeden sofraya oturmazdı. O’nun hakkında nice rüyalar görüp, bir çok
hâdiselere şâhid oldu.
Bir defasında, Mekke’de kuraklık ve kıtlık olmuştu. Abdülmuttalib, gördüğü bir
rüya üzerine Muhammed aleyhisselâmın elinden tutarak Ebû Kubeys dağına çıkıp;
“Allah’ım, bu çocuk hakkı için, bizi bereketli bir yağmur ile sevindir” diyerek duâ etti.
Duâsı kabul olundu ve bol yağmur yağdı. O zamanki şâirler bu hâdiseyi, şiirler yazarak dile getirmişlerdi.
Necrânlı rahip
Abdülmuttalib, bir gün Kâbe’nin yanında otururken, Necrânlı bir râhip yanına gelerek konuşmaya başlamıştı. Bir ara; “Biz İsmâiloğullarından en son gelecek olan peygamberin sıfatlarının kitaplarda yazılı olduğunu okuduk. Burası, yâni Mekke O’nun
doğum yeridir. Sıfatları şöyle, şöyledir!” diyerek birer birer saymaya başladı. Bu sırada,
sevgili Peygamberimiz yanlarına gelmişti. Necrânlı râhip, O’nu dikkatle seyretmeye
başladı, sonra da yaklaşıp gözlerine, sırtına, ayaklarına baktı ve heyecanla; “İşte, O
budur. Bu çocuk senin neslinden midir?” dedi. Abdülmuttalib; “Oğlumdur!” deyince,
Necrânlı râhip; “Kitaplarda okuduğumuza göre O’nun babasının sağ olmaması lâzım!”
dedi. Abdülmuttalib; “O, oğlumun oğludur. Babası daha O doğmadan, annesi hâmile
iken ölmüştü” deyince, râhip; “Şimdi doğru söyledin” dedi. Bunun üzerine Abdülmuttalib, oğullarına; “Kardeşinizin oğlu hakkında söylenileni işitin de, O’nu görüp gözetin
ve iyi koruyun” dedi.
Mübârek Dedesinin vefâtı
Abdülmuttalib vefât edeceğine yakın, oğullarını toplayıp; “Artık dünyâdan âhirete
göç etme vaktim geldi. Tek düşüncem bu yetimdir. Keşke ömrüm uzun olaydı da
bu hizmeti severek devam ettirseydim. Fakat elden ne gelir? Ömür vefa etmeyecek.
Şimdi gönlüm ve dilim bu hasret ateşiyle yanıyor. Bu inci tanesini içinizden birine
emânet etmeyi isterim. Acaba hanginiz lâyıkı ile O’nun haklarını gözetir ve hizmetinde kusur etmez” dedi. Ebû Leheb dizleri üzerine çöküp; “Ey Arab’ın efendisi! Eğer bu
emâneti teslîm etmek için aklınızdan geçirdiğiniz biri varsa ne âlâ, yoksa bu hizmeti
ben görürüm” dedi. Abdülmuttalib ona; “Malın çoktur. Fakat sen katı kalblisin ve merhametin azdır. Yetim kalbi ise yaralı ve incedir. Hemen kırılır” dedi. Diğer çocuklardan
bâzıları da aynı isteği tekrarladılar. Abdülmuttalib her birinin hususiyetlerini söyleyerek kabul etmedi. Sıra Ebû Tâlib’e gelince; “Ben, hepsinden çok bunu istiyorum.
Fakat, büyüklerim dururken, öne geçmek uygun olmazdı. Malım azdır, ama, benim
sadâkatim kardeşlerimden ziyâdedir” dedi. Abdülmuttalib de; “Doğru söylersin. Bu
hizmete lâyık olan sensin. Lâkin, ben her işte O’na danışır ve isteği üzere hareket ederim. Her seferinde de doğru neticeye varırım. Bu hususta kendisiyle meşveret edeyim.
Hanginizi tercih ederse o, benim de kabûlümdür” dedi.
Sonra sevgili Peygamberimize dönerek; “Ey gözlerimin nûru! Senin hasretinle
âhirete yöneldim. Bu amcalarından hangisini tercih ediyorsun?” diye sordu. Peygamber efendimiz o an kalkıp, Ebû Tâlib’in boynuna sarıldı ve dizine oturdu. Abdülmuttalib, o zaman çok ferahladı ve; “Allahü teâlâya hamdolsun. Benim istediğim de bu idi”
dedi ve Ebû Tâlib’e dönerek; “Ey Ebû Tâlib! Bu inci dânesi, ana baba şefkati görme-
47
miştir. Ona göre bakıp üzerine titreyesin. Seni diğer çocuklarımdan daha üstün görürüm. Bu büyük ve pek kıymetli emâneti sana
havale ettim. Çünkü sen, O’nun babasıyla aynı anadansınız. O’nu
kendi nefsin gibi koruyasın. Bu vasiyetimi kabul ettin mi?” diye
sordu. O da; “Kabul ettim” deyince, Abdülmuttalib sevgili Peygamberimizi kucakladı, mübârek başını, yüzünü öptü ve kokladı.
Sonra; “Hepiniz şâhid olun ki, ben bundan daha güzel bir koku
koklamadım ve bundan daha güzel bir yüz görmedim” dedi.33
Ebû Tâlib’in himâyesinde
Dedesinin vefâtından sonra, Kâinatın efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, sekiz yaşından itibaren amcası Ebû Tâlib’in yanında kalmaya başladı ve onun himâyesinde büyüdü. O zaman Ebû
Tâlib de, babası Abdülmuttalib gibi, Mekke’de Kureyş’in ileri gelenlerinden, sevilen, saygı gösterilen ve sözü dinlenilen bir zât idi.
O da Peygamber efendimize büyük bir sevgi ve şefkat gösterdi.
O’nu kendi çocuklarından çok sever, yanına almadan uyumaz,
bir yere gitmez ve; “Sen çok hayırlısın, çok mübâreksin!” derdi. O,
elini uzatmadan yemeğe başlamaz, önce O’nun başlamasını isterdi. Bâzen de O’na ayrı sofra kurdururdu. Sabahları uyandığında yüzünün ay gibi parladığını, saçlarının tarandığını görürlerdi.
Ebû Tâlib’in fazla malı yoktu, ailesi de kalabalıktı. Resûl-i ekrem
sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi himâyesine aldıktan sonra
bolluğa ve berekete kavuştu. Mekke’de vukû bulan kuraklık sebebiyle halk sıkıntıya düştüklerinde, Ebû Tâlib O’nu Kâbe’nin yanına
götürüp, duâ etti. O’nun bereketiyle bol yağmur yağdı. Kuraklıktan ve kıtlıktan kurtuldular.34
Âl-i gâlib neslinden bir Peygamber çıkacak,
Zemzem ile Hacerin arasında duracak.
Bütün şehir halkıyla O’na yardım ediniz,
Ey Âmiroğulları, se’âdet O’na yardımda olacak.
33 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 45-48; İbni Hişâm, Sîret, I, 169-178; İbni Sa’d, Tabakât,
I, 117; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 188; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, II, 135; İbni
Esîr , Üsüd-ül-gâbe, I, 22.
34 İbni Hişâm, Sîret, I, 179-180; İbni Sa’d, Tabakât, I, 119.
“Artık dünyâdan
âhirete göç etme
vaktim geldi.
Tek düşüncem
bu yetimdir.
Keşke ömrüm
uzun olaydı
da bu hizmeti
severek devam
ettirseydim.
Fakat elden ne
gelir? Ömür vefa
etmeyecek. Şimdi
gönlüm ve dilim
bu hasret ateşiyle
yanıyor.”
Abdülmuttalib
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
48
Mekke-Busrâ Seyahati
49
Râhip Bahîra
Sevgili Peygamberimiz on iki yaşlarında iken, bir gün Ebû
Tâlib’in ticâret için sefer hazırlığı yaptığını gördü. Kendisini götürmek istemediğini anlayınca üzülerek, Ebû Tâlib’e; “Bu şehirde
beni kime bırakıp gidiyorsun? Ne babam var, ne de bir acıyanım!...” buyurdu. Bu söz Ebû Tâlib’e çok tesir etti. O’nu da yanında götürmeye karar verdi. Ticâret kervanı uzun bir yolculuktan
sonra, Busrâ’da Hıristiyanlara mahsus bir manastırın yakınında
konakladı.
Bu manastırda Bahîra adında bir râhip kalıyordu, önceden Yahudi âlimlerinden iken, sonradan Hıristiyan olan bu bilgili rahibin
yanında, elden ele geçerek saklanan bir kitap vardı ve sorulanlara
ondan cevap verirdi. Kureyş’in kervanı, daha önceki yıllarda buradan defalarca gelip geçmesine rağmen hiç ilgilenmemişti. Her sabah manastırın damına çıkıp, kafilelerin geldiği yöne bakar, arayış içinde merakla bir şeyler beklerdi. Râhib Bahîra’ya bu defa bir
hâl olmuş ve heyecanla irkilip yerinden fırlamıştı. Çünkü, Kureyş
kervanı uzaktan görününce, üstünde bir bulutun da onlarla birlikte süzülüp geldiğini farketmişti. Bu bulut, Peygamber efendimizi gölgelemekteydi. Kervan konaklayınca, Bahîra, Habîb-i ekrem
efendimizin altına oturduğu ağacın dallarının üzerine doğru eğildiğini de görerek iyice heyecanlanmıştı. Derhâl sofralar kurdurdu.
Sonra, adam göndererek, Kureyş kervanında bulunanların hepsini
yemeğe dâvet etti.
Kervanda bulunanlar, sevgili Peygamberimizi, mallarının yanında bırakıp, rahibin yanına gittiler. Bahîra, gelenlere dikkatle
bakıp; “Ey Kureyş topluluğu, içinizde yemeğe gelmeyen var mı?”
diye sorunca; “Evet, bir kişi var” dediler. Çünkü Kureyşliler geldiği
hâlde bulut hâlâ orada idi. Bunu görünce, kervanda birinin kaldığını anlamıştı. Râhib Bahîra, ısrarla O’nun da gelmesini istedi.
Gelir gelmez O’na dikkatle bakmaya ve incelemeye başladı. Ebû
Tâlib’e; “Bu çocuk senin neslinden midir?” dedi. Ebû Tâlib; “Oğlum”
deyince, Bahîra; “Kitablarda bu çocuğun babasının sağ olmayacağı yazılı, O senin oğlun değildir” dedi. Bu sefer Ebû Tâlib; “O benim kardeşimin oğludur” diye cevap verdi. Bahîra’nın; “Babası ne
oldu?” sorusuna da; “Babası, doğmasına yakın öldü” dedi. Bahîra;
“Doğru söyledin, annesi ne oldu?” deyince; “O da öldü” diye cevap
verdi. Bunlar karşısında; “Doğru söyledin” diyen Bahîra, Peygamber efendimize dönüp, putlar adına yemin verdi. Sevgili Peygamberimiz, Bahîra’ya; “Putların ismiyle yemin verme. Dünyâda
bana onlardan büyük düşman yoktur. Ben, onlardan nefret
ederim” buyurdu. Bahîra, bu sefer Allahü teâlâ adına yemin verip;
“Uyur musun?” dedi. “Gözlerim uyur fakat kalbim uyumaz”
buyurdu.
“Ben şehâdet
ederim ki, sen
Allahü teâlânın
Resûlüsün!..
İşte Âlemlerin
Efendisi.. İşte
âlemlerin
Rabbinin
Resûlü... İşte
Allahü teâlânın
âlemlere
rahmet olarak
gönderdiği büyük
Peygamber!..”
Râhip Bahîra
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
50
Bahîra, daha pek çok suâller sorup, cevaplarını aldı. Aldığı cevaplar, önceden okuduğu kitaplara aynen uyuyordu. Sonra sevgili Peygamberimizin mübârek gözlerine
bakıp, Ebû Tâlib’e;
- “Bu kırmızılık, mübârek gözlerinde devamlı durur mu?”diye sordu.
O da;
- “Evet, gittiğini görmedik” dedi.
Bahîra, bu alâmetin de uygunluğunu görünce, kalbinin yakîn hâsıl etmesi için,
mühr-i nübüvveti görmeyi istedi. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem,
edeblerinden mübârek sırtını açmak istemediler.
Ebû Tâlib;
- “Ey gözümün nûru! Bu arzusunu da yerine getir” deyince, mübârek sırtını açtı.
Bahîra, “Mühr-i Nübüvveti” bütün güzelliği ile doya doya temaşa etti. Heyecanla
öptü ve gözlerinden sel gibi yaşlar boşandı. Sonra da;
- “Ben şehâdet ederim ki, sen Allahü teâlânın Resûlüsün” dedi. Sesini daha
da yükselterek; “İşte Âlemlerin Efendisi.. İşte âlemlerin Rabbinin Resûlü... İşte
Allahü teâlânın âlemlere rahmet olarak gönderdiği büyük Peygamber...” dedi.
Orada bulunan Kureyşliler, hayret ederek; “Muhammed’in, bu râhib yanındaki kıymeti ne kadar fazla imiş” dediler.
Bahîra, Ebû Tâlib’e dönerek;
- “Bu, peygamberlerin sonuncusu ve en şereflisidir. Bunun dîni, bütün
yeryüzüne yayılır ve eski dinleri nesh eder. Bu çocuğu Şam’a götürme. Zîrâ
İsrâiloğulları O’na düşmandır. Korkarım ki, mübârek bedenine bir zarar verirler. Bunun hakkında çok ahd ve mîsak olmuştur” dedi.
Ebû Tâlib;
- “Bu ahd ve mîsak nedir?” diye sorunca;
Bahîra;
- “Allahü teâlâ bütün peygamberlerden ve en son da Îsâ aleyhisselâmdan ümmetlerine, âhir zaman peygamberinin geleceğini bildirmeleri üzerine söz almıştır” dedi.
Ebû Tâlib, Bahîra’nın bu sözleri üzerine Şam’a gitmekten vazgeçti. Mallarını
Busrâ’da satıp Mekke’ye döndü.35 Bahîra’dan işittikleri, Ebû Tâlib’in ömrü boyunca
kulaklarında çınladı. Peygamber efendimizi daha da çok sevdi. O’nu ölünceye kadar
korudu ve her işinde yardımcı oldu.
Amcası Zübeyr ile Yemen’e gitmesi
Her hâliyle fazîletler ve güzellikler sahibi ve müstesna bir insan olan sevgili Peygamberimiz, büyümüş ve on yedi yaşına girmişti. Bu sırada Yemen’e ticâret için giden
amcası Zübeyr, ticâretinin bereketli olması için O’nu da yanında götürdü. Bu seferde
de nice hârikulâde hâlleri görüldü. Mekke’ye döndüklerinde, O’nun bu hâlleri anlatıldı
ve Kureyş kabîlesi arasında; “Bunun şânı pek yüce olacak” diye söylenmeye başlandı.36

35 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 53-58; İbni Hişâm, Sîret, I, 180-182; İbni Sa’d, Tabakât, I, 76, 154-156; Süheylî,
Ravd-ül-ünf, II, 216-220; İbni Kesîr, Bidâye, III, 283-286.
36 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 53-59; İbni Sa’d, Tabakât, I, 120-123.
51
GENÇLİĞİ VE EVLENMESİ
Gençliği
Her bakımdan insanların en üstünü olan Muhammed
aleyhisselâm, daha gençlik yıllarında Mekke halkı arasında akranlarına göre çok beğenilmiştir. Güzel ahlâkı, insanlara görülmemiş
bir şekilde iyi davranması, sakinliği, yumuşaklığı ve diğer üstün
hâlleriyle sevilmiştir. İnsanlar bu hasletlerinden dolayı O’na hayran olmuştur. Mekke halkı, gördükleri şaşılacak derecedeki doğru
sözlülük ve güvenilirlikten dolayı, O’na “El-Emîn” yâni kendisine her zaman güvenilir lakabını verdiler. Böylece gençliğinde bu
isimle meşhur oldu.
Peygamberimizin gençlik yıllarında, Araplar koyu bir
câhiliyyet devri yaşıyorlardı. Puta tapmak, içki, kumar, zina, faiz
ve daha bir çok çirkin işler aralarında yaygınlaşmıştı. Muhammed aleyhisselâm onların bu bozuk hâllerinden son derece nefret
eder, her kötülüklerinden dâima uzak dururdu. Bütün Mekke halkı, O’nun bu hâlini bilirler ve hayret ederlerdi. Putlardan şiddetle
nefret ettiği için asla yanlarına yaklaşmazdı. Putlar için kesilen
kurbanların etlerinden hiç yemedi. Çocukluğunda ve gençliğinde kendine ait koyunları, Ciyad dağı ve civarında güder, geçimini
böyle sağlardı. Bu şekilde aşırı derecede bozulmuş olan cemiyetten, uzak dururdu. Bir defasında Eshâb-ı kirâma; “Koyun gütmeyen hiç bir peygamber yoktur” buyurmuştu. “Yâ Resûlallah! Siz
de güttünüz mü?” dediklerinde; “Evet ben de güttüm” buyurdu.
Sevgili Peygamberimiz yirmi yaşlarında bulunduğu sıralarda,
Mekke’de âsâyiş tamamen bozulmuştu. Zulüm son derece yaygınlaşıp; mal, can ve namus emniyeti kalmamıştı. Mekke’nin yerli
halkı, ticâret ve Kâbe’yi ziyâret için gelen yabancılara haksızlık
ve zulmediyorlardı. Zulme uğrayan kimseler, haklarını almak için
mürâcaat edecek bir yer bulamıyorlardı. Bu sırada ticâret maksadıyla Mekke’ye gelen Yemenli bir tüccarın malları, As bin Vâil
adında bir Mekkeli tarafından zorla elinden alınıp gasb edilmişti. Bu hâdise üzerine Yemenli, Ebû Kubeys dağına çıkıp feryâd
ederek, hakkının alınması için kabîlelerden yardım istedi. Artık
zulmün had safhaya ulaştığını dile getiren böyle hâdiseler üzerine, Hâşim ve Zühre oğulları ile diğer kabîlelerin ileri gelenleri
Abdullah bin Cüdâ’nın evinde toplandılar. Yerli, yabancı hiç kimseye zulüm ve haksızlık yapılmamasına, zulme mâni olmaya ve
haksızlığa uğramış olanların haklarını almaya karar verdiler. Bu
maksadla bir adalet cemiyeti kurdular.37

37 Süheylî, Ravd-ül-ünf, I, 91.
“İşte, ne
mükemmel bir
insan olduğunu
bütün dünyânın
tasdîk etdiği
Muhammed
aleyhisselâma,
son derece
dürüstlüğü ve
sadâkati sebebi
ile, en büyük
düşmanları,
azgın kâfirler
dahî Muhammedül-emîn (Kendine
güvenilir
Muhammed)
derlerdi.”
Hüseyin Hilmi
bin Sa’îd
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
52
İnsana gelir nasibi
Mahrum komazlar garibi
N’eylesin cânı Eyyübî
Cânânı şen olmayınca.
Şâhım, Habîb-i Kibriyâ
Cemâlin her derde devâ
Nasıl olur sana vefâ
Âşıkın cân olmayınca.
Arabistan ve Çevresindeki Meşhur Panayır ve Pazarlar
53
Sevgili Peygamberimizin genç yaşta katıldığı ve kuruluşunda
da çok tesirli olduğu bu cemiyete Hılf-ül Füdûl denildi. Daha
önce Fadl adında iki kişi ve Fudayl adında biri tarafından da böyle bir cemiyet kurulmuştu. Onların önceden kurdukları cemiyete
izafeten bu isim verilmişti. Bu cemiyet, zulmü önleyip, Mekke’de
bozulmuş olan âsâyişi yeniden kurdu. Tesiri uzun müddet devam
etti. Resûlullah efendimiz, kendisine peygamberlik bildirildikten
sonra Eshâb-ı kirâma anlatıp; “Abdullah bin Cüdâ’nın evinde
yapılan yeminleşmede ben de bulundum. Bana o yeminleşme, kırmızı tüylü develere (servete) sahip olmaktan daha
sevimlidir. Şimdi de böyle bir meclise çağrılsam icâbet
ederim” buyurdu.38
Ticâretle meşgûl olması
Mekkeliler öteden beri ticâretle uğraşarak geçimlerini bu yoldan sağlarlardı. Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem amcası Ebû Tâlib de ticâretle uğraşırdı. Sevgili Peygamberimiz
yirmi beş yaşlarında iken, Mekke’de geçim sıkıntısı iyice artmıştı.
Bu sebeple Mekkeliler, Şam’a gitmek üzere büyük bir ticâret kervanı hazırladılar. Bu günlerde Ebû Tâlib, Resûlullah efendimize
gelip; “Ey muhterem yeğenim! Fakirlik son haddine ulaştı. Kıtlık
ve mücâdele ile geçirdiğimiz bu son yıllar elimizde, avucumuzda
bir şey bırakmadı. İşte, Kureyş kervanı hazırlanmış, Şam’a hareket etmek üzeredir. Hadîce Hâtun da kervanla mal gönderecek.
Mutlaka bu işi yapacak güvenilir kimseler arıyordur. Muhakkak
ki, senin gibi emîn, temiz ve vefakâr bir kimseye ihtiyâcı vardır.
Gidip bir konuşsak da, senin vekil olarak gitmeni sağlasak iyi
olacak. Şüphesiz seni, başkalarına tercih eder. Aslında ben senin
Şam’a gitmeni istemiyorum. Zîrâ oradaki Yahudilerin sana bir zarar vermesinden korkuyorum. Fakat başka çâre de bulamıyorum”
dedi. Peygamber efendimiz ona; “Sen nasıl istersen öyle yap”
buyurdular.
Hazret-i Hadîce; güzelliği, malı, aklı, iffeti, hayâsı ve edebi ile
Arabistan’da büyük şöhreti olan bir hanımefendi idi. Bu sebeple
her taraftan kendisine tâlib olan ve rağbet eden pek çok kimse
vardı. Fakat gördüğü bir rüya gereği o hiç kimseye iltifat etmemişti. Rüyasında, gökten ay inip koynuna girmiş, ayın nûru koltuğundan çıkıp bütün âlemi aydınlatmıştı. Sabahleyin bu rüyayı
akrabâsından olan Varaka bin Nevfel’e anlattı. Varaka; “Âhir zaman Peygamberi vücûde gelmiştir. Seninle evlenir ve senin zamanında O’na vahiy nâzil olur. Dîninin nûru âlemi
doldurur. En önce îmân eden sen olursun. O Peygamber,
Kureyş’ten ve Benî Hâşim’den olur” dedi. Hazret-i Hadîce, bu
38 İbni Hişâm, Sîret, I, 133; İbni Sa’d, Tabakât, I, 82; Süheylî, Ravd-ül-ünf, I, 91; İbni
Habîb, Mühebber, 167; İbni Kesîr, El-Bidâye, III, 290-293.
“Bir müslümân,
helâl kazanıp,
kimseye muhtâç
olmaz ve
komşularına,
akrabâsına
yardım ederse,
kıyâmet günü,
ayın ondördü
gibi parlak, nûrlu
olacaktır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
54
cevâba çok sevindi ve o Peygamberin gelmesini beklemeye başladı.
Hazret-i Hadîce, ticâretle uğraşır, anlaştığı kimselerle ortaklık yapardı. Ebû
Tâlib, Hazret-i Hadîce vâlidemize durumu anlattı. Bunun üzerine Hazret-i Hadîce,
Resûlullah efendimizi görüp konuşmak üzere evine dâvet etti. Efendimiz teşrif edince pek ziyâde tâzim ve hürmette bulundu. Peygamber efendimizin nezâketini, nezîh
ve pak cemâlini görüp hayran kaldı. Resûlullah efendimize, “Doğru sözlü, güvenilir,
emniyetli ve güzel huylu olduğunuzu biliyorum. Bu iş için hiç kimseye vermediğim
ücretin, kat kat fazlasını vereceğim...” dedi. Ücret miktarı da görüşüldükten sonra,
hazret-i Hadîce vâlidemiz, Resûlullah’a bu hizmette lâzım olacak elbiseler vererek,
hânelerinden kalb huzûru içinde teşyî eyledi, uğurladı. Ayrıca, Resûlullah’ın yolda
giymesi için de Meysere’ye başka kıymetli elbiseler de verdi.
Hazret-i Hadîce vâlidemiz, bilgili bir Hıristiyan olan amcasının oğlu Varaka
bin Nevfel’den peygamberlik alâmetlerini öğrenmişti. Resûlullah efendimizin bu
ziyâretinde de peygamberlik vasıflarını üzerinde teşhis etmişti. Bu sebeple Meysere
ismindeki kölesine; “Kervan Mekke’den ayrılacağı zaman, devenin yularını Muhammed aleyhisselâmın eline ver ki, Mekkeliler herhangi bir dedikodu yapmasınlar. Şehirden uzaklaşıp gözden kaybolunca bu kıymetli elbiseleri O’na giydir” dedi.
Sonra develerinden en güzelini sultanlara lâyık bir şekilde donattı. Meysere’ye;
“O’nu bu deveye büyük bir hürmet ile bindirip yularını eline al ve kendini o
Hazretin hizmetkârı bil! O’ndan izinsiz bir iş yapma ve O’nu muhafaza etmek,
tehlikelerden korumak için canını esirgeme! Gittiğiniz yerlerde çok eğlenmeyiniz ve çabuk geliniz. Böylece Hâşimoğulları katında mahcûb olmayalım.
Eğer bu dediklerimi harfiyyen yerine getirirsen, seni âzâd eder ve istediğin
kadar da mal veririm” dedi.
Kervan hazırlandı, Mekkeliler yakınlarıyla vedâlaşmak üzere büyük kalabalıklar
hâlinde toplandılar, Sevgili Peygamberimizin akrabâsı, amcaları ve Hâşimoğullarının
büyükleri de orada hazır oldular. Peygamberimizin halası, Allahü teâlânın Resûlünü
sallallahü aleyhi ve sellem hizmetçi elbisesi ile ve devenin yularını eline
almış görünce dizlerinin bağı çözüldü. Ağlayıp feryâd etti. Ah vah edip, gözlerinden yaşlar dökerek; “Ey Abdülmuttalib! Ey Zemzem kuyusunu kazan büyük zât! Ey
Abdullah! Kabirlerinizden kalkıp, başınızı bu tarafa çevirip de şu mübareğin hâlini
görün!” diyerek acılarını dile getirdi. Ebû Tâlib de aynı duygular ve aynı hâller içinde
idi. Resûlullah efendimizin Hakk’ı gören mübârek gözlerinden inci gibi yaşlar döküldü
ve; “Beni sakın unutmayın. Gurbet elde gam ve keder çektiğimi yâd eyleyin”
buyurdu. Bu sözleri işitenlerin hepsi ağlaştı. Gökteki melekler de bu hâle ortak oldular
ve; “Ey Rabbimiz! Bu, kendine habîb yaparak, en büyük makamı ihsân eylediğin Muhammed aleyhisselâmdır. Bu hâlin hikmeti nedir?” dediler. Allahü teâlâ
onlara; “Evet, O benim Habîbimdir. Fakat siz muhabbet sırrını bilemezsiniz.
Sevilen ve seven arasındaki sırlara vâkıf olamazsınız. Bu makâmı kimse bilmez. Bu gizli işten, kimse bir şey anlamaz” buyurdu.
Nihâyet kervan yürüyüp, Mekke görünmez olunca, Meysere, aldığı emir üzerine,
kıymetli elbiseleri, sevgili Peygamberimize giydirdi. Çeşitli kumaşla örtülmüş ve pek
güzel süslenmiş deveye bindirdi. Yularını da kendi eline aldı.
Bu yolculukta kervandakiler, âlemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygam-
55
berimizin üzerinde, O’nu gölgeleyen bir bulutun ve kuş şekline
giren iki meleğin O’nunla birlikte, sefer bitinceye kadar hareket
ettiğini gördüler.39 Yolda yürüyemeyecek derecede yorulup kervandan geri kalan iki devenin ayaklarını mübârek eliyle sığamasından sonra, develerin birden sür’atlenmesi gibi nice hâllerini görünce, O’nu son derece sevip, şânının çok yüce olacağını anladılar.
Busrâ denilen yere vardıklarında, yine oradaki manastırın yakınında konaklamışlardı. Gördüğü bir çok alâmetlerden, O’nun
son peygamber olacağını anlayıp söyleyen râhip Bahîra ölmüş,
yerine Nastûra adında bir başkası geçmişti. Manastırın yakınına
gelip konan Kureyş kervanını seyreden râhip Nastûra, yakınında
bulunan bir kuru ağacın altına birinin oturduğunu ve o anda yeşerdiğini görünce, Meysere’ye; “Şu ağacın altındaki zât kimdir?”
diye sordu. Meysere; “Bu, Kureyş kabîlesinin Harem halkından
bir zâttır” dedi. Râhip; “Şimdiye kadar bu ağacın altına peygamberden başkası oturmamıştır” dedi. Sonra da; “O’nun gözlerinde biraz kırmızılık var mı?” diye sordu. Meysere; “Evet vardır
ve gözlerinden hiç ayrılmaz” dedi. Nastûra; “Îsâ aleyhisselâma
İncil’i indiren Allahü teâlâ hakkı için bu zât son peygamber
olacaktır. Ne olaydı ben O’nun peygamberlikle emrolunduğu zamana ulaşsaydım” dedi...
Muhammed aleyhisselâm, Busrâ pazarında Hadîce Hâtun’un
mallarını satarken de, O’nunla pazarlık yapan bir Yahudi inanmadığı için; “Lât ve Uzzâ’ adındaki putlara yemin et de, inanayım”
deyince, Muhammed aleyhisselâm; “Ben o putlar adına asla
yemin etmem! Onların yanından geçerken yüzümü başka
tarafa çeviririm” buyurdu. O’ndaki diğer alâmetleri de gören Yahudi; “Söz, senin sözündür. Vallahi bu zât peygamber olacak bir
kimsedir” dedi ve; “Âlimlerimiz kitaplarda bunun vasfını bulmuşlardır” diyerek hayranlığını dile getirdi.
Meysere, Resûlullah efendimizde gördüğü ve hakkında duyduğu her şeyi zihnine nakış nakış işliyor ve O’na olan hayranlığı git
gide artıyordu. Meysere’nin kalbinde Âlemlerin efendisine karşı
büyük bir muhabbet hâsıl olmuştu. Artık O’na zevkle ve hürmetle
hizmet ediyor, en küçük bir işaretini büyük bir aşkla yerine getiriyordu.
Götürülen mallar satılmış, Peygamber efendimizin bereketiyle her zamankinden kat kat fazla kâr edilmişti. Kervan dönüşe
geçti. Merrüzzahrân mevkiine geldikleri zaman Meysere, sevgili
Peygamberimize, Mekke’ye müjde haberi götürmesini teklif etti.
Efendimiz de kabul buyurarak kervandan ayrılıp Mekke’ye doğru
devesini süratlendirdi.
Nefise binti Müniyye Hâtun anlattı ki: “Kervanın gelme za39 Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 41.
“Ben o putlar
adına asla yemin
etmem! Onların
yanından
geçerken yüzümü
başka tarafa
çeviririm.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
56
manı yaklaşmıştı. Hadîce Hâtun her gün hizmetçileriyle evinin üzerine çıkıp kervanın yollarını beklerdi, öyle bir gün Hadîce’nin yanında idim. Ansızın uzaktan deveye
binmiş bir kimse göründü. Üzerinde bir bulut ve kuş şekline girmiş iki melek O’na
gölge yapıyor, Peygamberimizin mübârek alnındaki nûr, ay gibi parlıyordu. Hadîce
Hâtun gelenin kim olduğunu anlayıp gönlü ferahladı. Fakat bilmezlikten gelip; “Bu
sıcak günde gelen kim olabilir?” diye sordu. Hizmetçiler; “Bu gelen Muhammed’e
(aleyhisselâm) benzer” dediler ve gördüklerinden hayrete düştüler. Az sonra Resûl-i
ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hadîce vâlidemizin konağına geldi ve
durumu anlattı. Verdiği müjde ile onu çok sevindirdi.
Bir müddet sonra kervan Mekke’ye girdi. Meysere, Hazret-i Hadîce vâlidemize,
yolculuk esnasında Peygamber efendimizin gölgelendirildiğini, râhib Nastûra’nın
söylediklerini, zayıf develerin nasıl sür’atlendirildiğini ve buna benzer gördüğü nice
fevkalâde hâlleri tek tek anlattı. Peygamber efendimizi dili döndüğü kadar medh etti.
Hazret-i Hadîce, bunları biliyordu, fakat bu sözler onun yakînini arttırdı. Meysere’ye;
“Bu gördüklerini kimseye söyleme!” diyerek tenbih etti.40
Hadîce vâlidemiz, bu işittiklerini haber vermek üzere Varaka bin Nevfel’e gitti.
Olanları büyük bir hayranlıkla dinleyen Varaka; “Ey Hadîce, bu anlattıkların doğru ise, Muhammed aleyhisselâm, bu ümmetin peygamberi olacaktır” dedi.
Peygamber efendimiz 12 yaşında iken amcası Ebû Tâlib ile ticâret için Busrâ’ya
kadar, 17 yaşında iken amcası Zübeyr ile Yemen’e, 20 yaşında hazret-i Ebû Bekr ile
Şam’a ve 25 yaşında da Hazret-i Hadîce vâlidemizin mallarını satmak üzere yine
Şam’a gitti.41 Tam dört defa seyahate çıktı. Bu seyahatlerinden başka hiç bir yere
seyahat yapmadı.
Hazret-i Hadîce vâlidemiz ile evlenmesi
Hazret-i Hadîce vâlidemiz, Varaka bin Nevfel’in verdiği müjdeyle ve sevgili Peygamberimizin güzel hasletlerini görünce, O’nun hanımı olup, hizmetiyle şereflenmeye
meyl etti. Nefîse binti Müniyye, bu hâli sezip araya girdi. Bu niyetle Resûl-i ekremin
yüksek huzûruna geldi ve; “Yâ Muhammed! Zât-ı âlinizi evlenmeden alıkoyan nedir?”
diye sordu. Peygamberimiz; “Evlenmek için yeterli para elimde mevcut değildir”
buyurdu. Nefîse Hâtun; “Yâ Muhammed! Eğer iffetli ve şerefli, mal ve cemâl sahibi
bir hâtunla evlenmek istersen hizmetine hazırım” dedi. Sevgili Peygamberimiz; “O
hâtun kimdir?” buyurunca; “Hadîce binti Hüveylid’dir” dedi. Resûlullah efendimiz;
“Bu işe kim vesîle olur?” buyurunca da; “Bu işi ben yaparım” deyip huzûrlarından
ayrıldı. Hazret-i Hadîce’ye varıp müjdeyi verdi. Hazret-i Hadîce, akrabâsı Amr bin Esed
ile Varaka bin Nevfel’i çağırıp durumu anlattı. Ayrıca Resûlullah efendimize haber
gönderip belli bir saatte teşrif etmesi için dâvet etti. Ebû Tâlib ve kardeşleri de hazırlıklarını yaptılar ve Peygamber efendimizle birlikte gittiler.
Hazret-i Hadîce vâlidemiz, evini donatıp süsledi. Bugünün şükrânesi olarak bütün zînetlerini hizmetçilerine hediye etti. Sonra onları hürriyetlerine kavuşturdu.
Resûlullah efendimiz, Hadîce vâlidemizin evine amcaları ile teşrif ettiler. Ebû Tâlib;
“Yaradanımıza hamdolsun ki, bizi İbrâhîm aleyhisselâmın evlâdından ve İsmail
aleyhisselâmın neslinden eyledi. Bizi, Beytullah’ın muhafızı kıldı. İnsanların kıblesi
40 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 59; İbni Kesîr, Sîre, I, 262; İbni Cevzî, el-Vefa bi ahvâl-il-Mustafâ, I, 143.
41 Fâideli Bilgiler, 445/5-446/1.
57
ve âlemlerin tavâf ettiği o mübârek hâneyi, her kötülükten koruduğu Harem-i şerîfi bize müyesser eyledi. Kardeşim Abdullah’ın
oğlu Muhammed öyle bir kimsedir ki, Kureyş’ten her kim ile
kıyâslansa üstün gelir. Gerçi malı azdır, lâkin mala itibar olunmaz.
Çünkü mal gölge gibidir. Elden ele geçerek gider. Yeğenimin şerefi,
üstünlüğü hepinizin malûmudur. Şimdi Hadîce binti Huveylid’i
helâllığa taleb eder. Malımdan ne kadar mehir verilmesini istersiniz? Yemîn ederim ki, Muhammed’in mertebesi yüksek olsa gerektir” dedi. Varaka bin Nevfel, bu konuşmaları tasdik etti. Hadîce
vâlidemizin amcası Amr bin Esed; “Şâhid olun ki, Hadîce binti
Huveylid’i Muhammed aleyhisselâma hâtunluğa verdim” dedi.
Böylece nikâh akdi tamam oldu. Bir rivâyete göre mehir; 400 miskal altın, bir rivâyete göre de beş yüz dirhem, başka bir rivâyete
göre de 20 deve idi.42
Ebû Tâlib, düğün ziyâfeti için bir deve kesip, o güne kadar
görülmedik bir yemek verdi. Evlilik vâki oldu. Hazret-i Hadîce
vâlidemiz bütün varlığını Peygamber efendimize hediye etti ve;
“Bu malların hepsi yüce şahsınıza aittir. Ben de sana muhtacım ve minnetin altındayım” dedi.
Hazret-i Hadîce vâlidemiz, evlilik hayâtı boyunca, peygamberimiz Muhammed aleyhisselâma dâima hizmet edip yardımcısı oldu. Peygamber efendimizin bu evliliği, Hadîce vâlidemizin
vefâtına kadar yirmi beş sene sürdü. Bunun on beş senesi bi’setten
önce, on senesi bi’setten (peygamberliğin bildirilmesinden) sonra
idi. Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm, ilk zevcesi Hazret-i
Hadîce hayatta iken başkası ile hiç evlenmedi. İkisi erkek, dördü
kız olmak üzere altı çocuğu oldu. Bunlar; Kâsım, Zeyneb, Rukayye, Ümmü Gülsüm, Fâtıma ve Abdullah (Tayyib veya Tâhir) dir.
Peygamberliği sırasında evlendiği Hazret-i Mâriye’den de İbrâhîm
adında bir oğlu olmuştu. Diğer zevcelerinden çocuğu olmadı. Zeyneb, kızlarının en büyüğü idi. En küçük kızı Fâtıma, babasının
en sevgilisiydi. Hicretten onüç sene önce doğdu. Erkek evlâtları
küçük yaşta vefât ettikleri gibi, Hazret-i Fâtıma’dan başka bütün
kızları da O’ndan önce vefât ettiler. Fâtıma vâlidemiz de Peygamber efendimizden altı ay sonra vefât etti. Sevgili peygamberimiz
Muhammed aleyhisselâmın soyu, Hazret-i Fâtıma’nın evlâdları ile
devam etti.43
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hadîce
vâlidemizle evlendikten sonra da ticâretle meşgûl oldu. Kazançlarıyla; misafirleri ağırlarlar, yetimlere ve fakirlere yardım ederlerdi.
42 İbni Hişâm, Sîret, I, 43; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 9; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 231;
Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 41; İbni Esîr , Üsüd-ül-gâbe, I, 23.
43 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 59-61; İbni Sa’d, Tabakât, I, 82-85; 131-132; İbni Kesîr,
Bidâye, III, 293-295.
“Bu malların
hepsi yüce
şahsınıza aittir.
Ben de sana
muhtacım
ve minnetin
altındayım.”
Hadîce-tül-kübrâ
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
58
Zeyd bin Hârise
Zeyd bin Hârise çocuk yaşlarında iken, annesi Su’da ile birlikte akrabâlarını
ziyârete gitmişti. Bu sırada başka bir kabîlenin baskınına uğradılar. Zeyd’i esir aldılar.
Mekke’ye Sûk-ı Ukâz denilen panayıra getirip satılığa çıkardılar. Hazret-i Hadîce’nin
yeğeni Hâkim bin Hizâm, Zeyd’i 400 dirheme satın aldı. Hâkim bin Hizâm da, Zeyd
bin Hârise’yi halası Hazret-i Hadîce’ye, o da Peygamber efendimize hediye etti. Peygamber efendimiz onu derhâl âzâd ederek yanında alıkoydu. Zîrâ âzâd olan Zeyd bin
Hârise’nin gidecek yeri olmadığı gibi, Resûlullah’dan daha iyi ona bakacak kimsesi de
yoktu. O da seve seve Resûlullah’ın yanında kaldı.
Zeyd bin Hârise, peygamberliği bildirilmeden önce de, adâlet, insâf, merhamet,
insan sevgisi, güler yüzlülük, kerem, cömertlik, ahde vefâ (sözünde durma), emânete
riâyet, yardımseverlik, fedâkârlık, güvenilirlik, mazlumu, düşkünü, fakiri koruma,
çocuklara sevgi ve muhabbet gösterme, dürüstlük, doğru sözlülük, nezâket, tevazu,
îtidâl, insanları güzel surette idare etme, cesaret ve şecâat gibi görünür görünmez,
bilinir bilinmez her türlü güzel ahlâkı tamamlamak için yaratılmış, her bakımdan,
gelmiş-gelecek bütün yaratılmışlardan üstün olan, herkesin itimâdını kazanarak “ElEmîn” lakabını alan Peygamber efendimizden gördüğü güzel muameleden dolayı,
babasından ve anasından daha çok seviyor, yanından hiç ayrılmak istemiyordu.
Anne ve babası, oğullarının nereye götürüldüğünü, ne yapıldığını bilmiyorlardı.
Babası Hârise, evlâd ateşiyle yanıp tutuşuyor, diyar diyar dolaşarak oğlunu arıyordu.
Yemen’den çeşitli ülkelere giden akrabâlarına ve tanıdıklarına sıkı sıkı tenbih ederek,
oğlu Zeyd’den bir haber getirmelerini istiyor, şiirler söyleyerek, gözyaşı döküyordu.
Ağladım Zeyd’ime bilmem ne yaptı?
Sağ mı yoksa ona ecel mi çarptı?
Sorma ey gönül beyhûde onu!
Bilemezsin mezârı ya ova, ya sarptı.
Oğluna olan hasretini dile getiren bir şiiri de şöyledir:
Zeyd’im, yavrum! Gidenin geri döneceğini bilsem âh!
Senden başkasının dönmesini istemem vallahi.
Anarım esince rüzgâr, nerde bir çocuk görsem onu,
Ve doğarken güneş hatırlatıyor seni her sabah.
Feryâd, ciğer pârem için binlerce feryâd,
Binerek hayvanıma ararım, hâlim olsa da berbâd.
Ben ve bineğim bilmeyiz ne usanmak ne bıkmak,
İhtimâlken oğlum bulunup karşıma çıkmak.
Ne kadar ümid insanı aldatsa da o fânidir nihâyet,
Oğullarım! Kays, Amr, Yezîd, Cebel; Zeyd’im size emânet.
59
Neticede, İslâmiyet’in gelmesinden önce Benî Kelb kabîlesinden
Kâbe’yi ziyârete gelenlerden bâzıları, Hazret-i Zeyd’i görerek tanımışlar, Hazret-i Zeyd onlara; “Ailemin benim için feryâd-ü figân
edeceğini bilirim, şu beytleri onlara ulaştırın” diyerek aşağıdaki
şiiri söylemiştir:
Yanıyor yüreğim, uzağım ben yuvamdan,
Komşuyum Kâbe’ye, uzaksam da anam babamdan.
Üzüntünüz sakın kalbinizi yakmasın,
Benim için feryâdınız arşa kadar çıkmasın.
Hamdolsun Mevlâya öyle bir yuvadayım,
Ki, gördüğüm şeref ve hayırdan hep duâdayım.
Hârise bu haber üzerine çok sevindi. Hemen kardeşi Ka’b ile birlikte yanına fazla miktarda para alarak Mekke’ye geldi. Mekke’ye
varınca, Peygamberimizin evini öğrenip huzûrlarına çıktı ve şöyle
dedi: “Ey Kureyş kavminin efendisi, ey Abdülmuttalib’in torunu,
ey Benî Hâşim soyunun oğlu! Siz Harem-i şerîfin komşususunuz.
Misafirlere ikram, esirlere ihsân eder, onları esaretten kurtarırsınız. Köleniz bulunan oğlumuzun kurtulması için ne kadar para
istersen onu verelim, serbest bırak, ne olur bu dileğimizi geri çevirme!” dedi. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem; “Zeyd’i
çağırıp kendisine durumu bildirelim. Onu serbest bırakalım. Şâyet size gelmeyi tercih ederse, siz herhangi bir para
vermeden onu alıp götürebilirsiniz. Şâyet beni tercih eder,
yanımda kalmayı isterse, Allah’a yemîn ederim ki, beni tercih edeni kimseye terk etmem, yanımda kalır” buyurdu.
Hârise ve kardeşi, Peygamber efendimizin bu cevâbına çok
memnun oldular; “Sen bize çok adaletli ve insaflı davrandın” dediler.
Bunun üzerine Peygamber efendimiz, Zeyd’i huzûruna çağırarak kendisine; “Bunları tanıyor musun?” buyurunca; “Evet
biri babam, diğeri amcamdır” dedi. Bunun üzerine; “Ey Zeyd sen
benim kim olduğumu öğrendin, sana olan şefkat ve merhametimi, davranışımı gördün. Bunlar seni almaya gelmişler.
O hâlde, ya beni tercih et, yanımda kal veya onları tercih
et, git” buyurdu.
Babası ve amcası artık bizi tercih eder, Zeyd’i alıp götürürüz
diye bekliyorlardı. Zeyd; “Ben hiç kimseyi size tercih etmem. Siz,
benim hem amcam, hem de babam makâmındasınız. Sizin yanınızda kalmak istiyorum” dedi.
Babası ve amcası hayretler içinde şaşırıp kaldılar. Babası, kızarak Zeyd’e; “Yazıklar olsun sana, demek ki, sen köleliği hürriye-
“Ben hiç
kimseyi size
tercih etmem.
Siz, benim
hem amcam,
hem de babam
makâmındasınız.
Sizin yanınızda
kalmak
istiyorum.“
Zeyd bin Hârise
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
60
te, annene, babana ve amcana tercih ediyorsun!” dedi. Zeyd de babasına; “Babacığım
ben bu zâttan öyle bir şefkat ve muamele gördüm ki, O’na kimseyi tercih edemem”
cevâbını verdi.
Peygamber efendimiz Zeyd’i çok severdi. Kendisine olan bu bağlılığını ve sevgisini
görünce, onu Kâbe-i muazzamada Hicr’e götürüp, oradakilere hitâb ederek; “Şâhid
olunuz Zeyd benim oğlumdur. O bana vâris, ben ona vârisim” buyurdu. Babası
ve amcası bu durumu görünce kızgınlıkları geçti. Sevinç içinde memleketlerine döndüler. Eshâb-ı kirâm bundan sonra Zeyd’e, Zeyd bin Muhammed (Muhammed’in oğlu
Zeyd) demeye başladılar. Daha sonra Allahü teâlânın, Ahzâb sûresinin 5. âyetindeki;
“Evlâdlarınızı babalarının ismiyle çağırın, böylesi Allah katında daha doğrudur.” Ve 40. âyetindeki; “Muhammed (aleyhisselâm) sizden hiç bir erkeğin (Zeyd
gibi) babası değildir” emirleri ile evlâd edinmek de kaldırılınca, Hazret-i Zeyd babasının ismiyle, yâni “Hârise’nin oğlu Zeyd” (Zeyd bin Hârise) diye çağrılmaya başlandı.44
Kâbe hakemliği
Resûlullah efendimiz otuz beş yaşlarında iken, Kâbe hakemliği yaptı. O zaman, yağmur ve seller Kâbe’nin duvarlarını iyice yıpratmıştı. Ayrıca çıkan bir yangın, Kâbe’yi
tahrib etmişti.45 Binayı yeniden yapmak lâzımdı. Bunun üzerine Kureyş kabîlesi,
Kâbe’yi İbrâhîm aleyhisselâmın yaptığı temele kadar yıkıp, yeniden yapmaya başladı.
Her kabîleye bir bölümünü vererek duvarları yükselttiler. Bu işin büyük bir şeref olduğunu bilen kabîleler, Hacerül-esved taşını yerine koyma hususunda anlaşamadılar.
Her kabîle, bu şerefe kavuşmak istediğinden, aralarında büyük bir anlaşmazlık çıktı.
Abdüddâroğulları; “Bu işi bizden başkası yaparsa kan dökeriz” diyerek ahdettiler. Dört
beş gün süren bu anlaşmazlık sebebiyle, neredeyse kan akıtılacaktı.
Bir pazartesi günü idi. Abdülmuttalib’in dayısı ve yaşlı bir zât olan Huzeyfe bin
Mugîre; “Ey Kureyş topluluğu! Anlaşamadığınız iş hakkında hüküm vermek üzere, şu
kapıdan ilk girecek zâtı aranızda hakem yapın” diyerek, Kâbe’ye açılan Benî Şeybe kapısını gösterdi. Orada bulunanlar bu teklifi kabul ettiler ve Benî Şeybe kapısına bakarak, ilk girecek ve işin en nâzik ânında bu işi hâlledecek kimseyi beklemeye başladılar.
Nihâyet kapıdan; doğruluğunu, üstün ahlâkını son derece takdir ettikleri ve El-Emîn
yâni hep kendisine güvenilir dedikleri Muhammed aleyhisselâmın geldiğini gördüler.
“İşte El-Emîn. O’nun hükmüne razıyız” dediler.
Durum, sevgili peygamberimiz Muhammed aleyhisselâma anlatılınca, bir örtü istedi. Onu yere sererek Hacerül-esved’i örtünün üzerine koyup; “Her kabîleden bir
kişi bir ucundan tutsun” buyurdu. Taşı, konulacağı yere kadar kaldırttı. Sonra kendisi taşı kucaklayıp yerine koydu. Böylece, çıkmak üzere olan büyük bir çarpışmanın
önlendiğini gören kabîleler, bu hareketten memnun kaldılar. Duvarları, kaldıkları yerden yaparak tamamladılar.46
44 Buhârî, Tefsîr, 2; İbni Sa’d, Tabakât, I, 487.
45 İbni Kesîr, Sîre, I, 273; Ezrakî, Ahbâr-u Mekke, I, 158-160; Beyhekî, Delâil, II, 57.
46 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 83-105; İbni Hişâm, Sîret, I, 192-198; İbni Sa’d, Tabakât, I, 145-147; İbni Kesîr,
Bidâye, III, 298-305.
61
Bİ’SETİ VE DÂVETİ
Âlemlerin efendisi (sallallahü aleyhi ve sellem), otuz yedi yaşında iken, gâibden; “Yâ Muhammed!” diye kendisini çağıran sesler duyardı. Otuz sekiz yaşına girince, birtakım nûrlar görmeye
başladı. Hâllerini, sâdece Hazret-i Hadîce vâlidemize anlatırlardı.
Muhammed aleyhisselâma peygamberliğin bildirilmesi47 yaklaştığı sırada, zamanın meşhur edîblerinden Kus bin Sa’îde, Ukâz
panayırında, deve üzerinde büyük bir kalabalığa karşı okuduğu
hutbede, O’nun geleceğini müjdelemişti. Sevgili Peygamberimiz
de bu hutbeyi dinleyenler arasında idi. Kus bin Sa’îde, bu meşhur
hutbesinin bir bölümünde şöyle demiştir:
“Ey insanlar! Geliniz, dinleyiniz, bekleyiniz, ibret alınız!
Yaşayan ölür, ölen fena bulur, olacak olur!... Kulak veriniz
iyi dinleyiniz! Gökte haber var, yerde ibret olacak şeyler
var!... Allah’ın indinde bir din!... Ve Allah’ın gelecek olan bir
peygamberi vardır. Gelmesi pek yakındır. Gölgesi başınızın üstüne düştü. O’nu dinleyen ve O’na îmân edenler, ne
mübârektir. Vay O’na isyan ve muhalefet eden bedbahta!
Yazıklar olsun, ömürleri gaflet ile geçen ümmetlere!...”
Bu sırada, Arabistan’da, insanlar ilâhî ölçülerden uzaklaşmış,
zengin fakir, kuvvetli zayıf, efendi köle gibi sınıflara ayrılmıştı.
Bir öncekiler, sonrakileri, tahakkümü altında eziyor, onları insan
hesabına katmıyordu. Zayıfların malları, zorla ellerinden alınıyor,
buna mâni olacak bir yetkili bulunamıyordu. Allahü teâlâya îmân
etmenin verdiği hayâ ve korkudan mahrum, fazîletten iyice uzaklaşmışlardı. Her türlü ahlâksızlık, haysiyet ve namusu ayaklar
altına almak gibi, adî hareketler serbestçe işleniyor; kumar, içki,
zevk ve sefâ âlemleri hiç yadırganmıyordu. Arkası kesilmeyen öldürmeler, zina ve baskın olayları, ortalığı kasıp kavuruyor, masum
insanların iniltileri ve acıklı bağırışları arşı çınlatıyordu. Ahlâkî
cihetten tam bir düşkünlük hüküm sürüyor, insanlar cehalet denizinde boğuluyordu. Kadın, basit bir mal gibi alınıp satılıyor; kız
çocukları, diri diri insafsızca toprağa gömülüyordu. Hepsinden
kötüsü, katı kalpli, inatçı ve merhametten uzak olan bu insanlar, kendi elleriyle yaptıkları fayda ve zararı dokunmayan putlara
tapmayı, büyük bir şeref kabul ediyorlardı.
Âdem aleyhisselâmdan beri, dünyâda böylesine bir vahşet, sapıklık, ahlâksızlık, inançsızlık ve sefâhet görülmemişti. İnsanlar
âdetâ birer canavar hüviyetine bürünmüşlerdi. Herkes birbirine
düşman, cemiyet her an patlamaya hazır bir durumda idi. İnsanların huzûra kavuşmaları için, bu karanlıkta, bir saâdet güneşi47 Bi’set: Peygamberliğin bildirilmesi.
“Bir kilim getirip
taşı (Hacerül-esvedi)
içine koyunuz
ve hepiniz
kenârlarından
tutup, taşın
konulacağı
yere kadar
kaldırınız!”
Muhammed-ülEmîn (sallallahü
aleyhi ve sellem)
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
62
nin doğması gerekirdi. O doğunca; inançsızlığın yerini îmân, zulmün yerini adalet,
câhilliğin yerini ilim alacak ve insanlar ebedî saâdete kavuşacaklardı.
Nihâyet sevgili Peygamberimize, önce sâdık rüyalar gösterilmeye başlandı. Hadîs-i
şerîfde, vahyin ilk olarak sâdık rüya ile başladığı bildirilmiştir. Rüyasında gördükleri
aynen çıkıyordu. Bu hâl, altı ay devam etti. Vahiy gelmesi yaklaşınca; “Yâ Muhammed” diyen sesler çoğaldı. Bundan sonra yalnızlığı sevip, insanlardan uzaklaşarak,
Hirâ dağındaki bir mağarada tefekküre dalmaya başladı. Bâzen Mekke’ye gelir, Kâbe’yi
tavaf eder ve saâdethânelerine giderdi. Hâne-i saâdette bir müddet kalıp, yanında
biraz yiyecekle tekrar Hirâ dağındaki mağaraya döner; tefekkür ve ibâdetle meşgûl
olurdu. Bâzen günlerce kaldığı olurdu. O zaman da Hazret-i Hadîce yiyecek gönderir
veya götürürdü.48
İlk vahiy
Peygamber efendimiz kırk yaşında iken, yine bir Ramazân ayında, Hirâ dağındaki mağaraya çekilmiş ve tefekküre dalmıştı. Ramazân’ın 17. Pazartesi gecesi, gece
yarısından sonra, adını çağıran bir ses işitti. Başını kaldırıp etrafa bakınca, ikinci defa
aynı sesi duydu ve her tarafı aniden bir nûrun kapladığını gördü. Arkasından Cebrâil
aleyhisselâm karşısına geldi ve; “Oku!” dedi. Efendimiz, ona; “Ben okumuş değilim”
cevâbını verdi. O zaman melek, tutup tâkatı kesilinceye kadar sıktı ve; “Oku!” dedi.
Yine “Ben okumuş değilim” cevâbını verdi. Bir daha sıktı ve; “Oku!” dedi. “Ben
okumuş değilim” buyurunca, üçüncü defa sıktı. Sonra bıraktı ve “(Ey Muhammed
aleyhisselâm!) Her şeyi yaratan Rabbin Allah’ın ismi ile oku! O, insanı pıhtılaşmış kandan (alakdan) yarattı! Oku, Allah büyük kerem sahibidir. O, kalemle
öğretir, bilmediklerini öğretir” meâlindeki Alak sûresinin ilk beş âyet-i kerîmesini
getirdi.49 Muhammed aleyhisselâm da onunla beraber okudu. İlk vahiy bu suretle
geldi ve bütün cihanı aydınlatan İslâm güneşi böyle doğdu.50
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, büyük bir ürperti ve heyecanla
Hirâ dağındaki mağaradan çıkıp, aşağıya inmeye başladı. Dağın ortasına geldiği sırada bir ses duydu. Cebrâil aleyhisselâm; “Yâ Muhammed! Sen, Allahü teâlânın
resûlüsün, ben de Cebrâil’im” dedi ve ökçesini yere vurdu. Vurduğu yerden su çıktı
ve abdest almaya başladı. Peygamber efendimiz dikkatle onu seyrediyordu. Cebrâil
aleyhisselâm abdestini bitirince, Peygamber efendimize, gördüğü gibi abdest almasını söyledi. Sevgili Peygamberimiz, abdestini bitirdikten sonra, Cebrâil aleyhisselâm
imâm olup, iki rekat namaz kıldılar. Bundan sonra Cebrâil aleyhisselâm; “Yâ Muhammed! Rabbinin sana selâmı var” deyip, peşinden; “Sen benim, cin ve insanlara resûlümsün. O hâlde onları tevhîde dâvet eyle” buyurduğunu söyledi
ve ayrılıp göğe yükseldi. Sevgili Peygamberimiz; böylece Cebrâil aleyhisselâmı hem
görmüş, hem de konuşmuş oldu.
Taşların ve ağaçların selâmı
Peygamber efendimiz, hâne-i seâdetlerine gelinceye kadar, yanından geçtiği her
taşın, her ağacın; “Esselâmü aleyke yâ Resûlallah!” dediğini işitti. Evine gelip;
48 İbni Hişâm, Sîret, I, 233-240.
49 Alak: 96/1-5.
50 İbni Sa’d, Tabakât, I, 196.
63
“Beni örtünüz! Beni örtünüz!” buyurdu ve ürpermesi geçinceye kadar, istirahat ettiler. Sonra gördüklerini Hazret-i Hadîce
vâlidemize anlattılar ve “Cebrâil (aleyhisselâm) gözümden
gayb oldu. Lâkin onun heybet, şiddet ve korkusu üzerimden gitmedi. Bana mecnûn diyeceklerinden ve dil uzatıp
kötüleyeceklerinden korktum” buyurdular. Bu hâlleri ve bu
günleri bekleyen, buna hazır olan Hazret-i Hadîce; “Allahü teâlâ
korusun. Hak teâlâ sana hayır ihsân eder ve hayırdan başka bir
şey dilemez. Allahü teâlânın hakkı için, bu ümmetin peygamberi
olacağına inanıyorum. Zîrâ sen, misafiri seversin. Doğru söylersin
ve eminsin. Âcizlere yardım eder, yetimleri korur, gariplere yardımda bulunursun. İyi huylusun, bu hasletlerin sahibinde korku
olmaz”51 dedi.
Sonra, bu durumu sormak üzere, Varaka bin Nevfel’e gittiler.
Varaka, Resûlullah efendimizin anlattıklarını dinledikten sonra;
“Müjde ey Muhammed aleyhisselâm! Allahü teâlâya yemîn ederim ki, sen, Hazret-i Îsâ’nın haber verdiği son peygambersin. Sana
görünen melek, senden evvel Mûsâ aleyhisselâma gelen Cebrâil
aleyhisselâmdır. Ah! Keşke genç olsaydım. Seni Mekke’den çıkardıkları zamana yetişseydim de, yardımına koşsaydım. Çok yakın
bir zamanda tebliğ ve cihâdla emrolunursun” dedi ve Peygamber
efendimizin mübârek elini öptü. Çok geçmeden vefât etti.52
Tebliğ emrinin gelmesi
Sevgili Peygamberimize, peygamberliğinin bildirildiği ilk vahiy
böyle gelmişti. Sonra kesildi ve üç sene gelmedi. Bu arada İsrafil
aleyhisselâm ismindeki melek gelip, bâzı şeyler öğretti. Bunlar
vahiy değildi. Bu zaman zarfında, ara sıra Resûlullah efendimiz
çok muzdarip olurdu. Efendimiz üzüldükçe, Cebrâil aleyhisselâm
görünerek; “Ey Habîbullah! Sen Allahü teâlânın peygamberisin”
der ve üzüntüsünü yatıştırırdı. Peygamber efendimiz buyurdu ki:
“Vahyin kesildiği zamanda idi. Hirâ dağından aşağı inerken, ansızın gök tarafından bir ses işittim. Yukarı baktım.
Cebrâil’i (aleyhisselâm) gördüm. Yer ile gök arasında, bir
kürsî üzerinde oturmuş idi. Bana korku geldi. Eve vardım.
‘Beni bir şey ile örtün’ dedim. Hak teâlâ vahiy gönderdi;
‘Ey örtüsüne bürünen Muhammed aleyhisselâm! Kalk da
(kâfirleri Allahü teâlâ’nın azâbı ile) korkut! Rabbini tekbîr et,
ta’zîm et! Giydiklerini temiz tut!’ meâlindeki, Müddessir
sûresinin ilk âyetlerini getirdi.53 Bundan sonra vahyin arkası kesilmedi.”
51 Taberî Târih, II, 298-302; Belâzûrî, Ensâb, I, 108-110.
52 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 140-142; İbni Hişâm, Sîret, I, 239-240; İbni Sa’d,
Tabakât, I, 129, 194-195; Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 48.
53 Müddessir: 74/1-4.
“Ey örtüye
bürünen
Muhammed!
Kalk da [kâfirleri
Allahü teâlânın
azâbı ile] korkut!
Rabbini tekbîr et,
ta’zîm et! ”
Müddessir: 1-3
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
64
Fahr-i kâinat (aleyhi efdalüssalevât) efendimiz, insanları İslâm’a dâvete, Allahü
teâlânın emir ve yasaklarını tebliğe başladı. Cebrâil aleyhisselâm, vahiy getirirken
bâzen insan şekline girer ve Eshâb-ı kirâmdan Dıhye-i Kelbî’nin sûretinde gelirdi.
Bâzen Peygamber efendimizin kalbine ilkâ, telkin ederdi. Resûlullah efendimiz, onu
görmezdi. Bâzen rüya ile, bâzen de dehşet saçan bir uğultu ile gelirdi. Vahyin, Peygamber efendimize en ağır ve çetin geleni bu idi. Bu hâllerinde Resûlullah’ın en soğuk
günde bile mübârek alınlarından terler dökülür, deve üzerinde iseler, vahyin ağırlığından deve yere çökerdi. Yanında bulunan sahâbîler de, vahyin ağırlığını hissederlerdi.
Cebrâil aleyhisselâm, birkaç defa kendi şekil ve sûretinde geldi.
Allahü teâlâ, meleksiz ve perdesiz, yâni hiç bir vâsıta olmadan da Peygamber efendimize vahyetmiştir. Bu hâl Mîrâc gecesinde vâki olmuştur.
İlk vahyin gelmesiyle peygamberlik vazifesine başlayan Muhammed Mustafâ sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, İslâm’ı tebliği yirmi üç sene devam etti. Bu
zamanın onüç senesi Mekke’de, on senesi de Medîne’de geçmiştir. Kur’ân-ı kerîm 22
sene 2 ay 22 gün gibi bir zamanda vahyedilip tamamlanmıştır.
Muhammed aleyhisselâm ümmî idi. Yâni kitap okumamış, yazı yazmamış ve hiç
kimseden ders görmemişti. Mekke’de doğup büyümüş, belli kimseler arasında yetişmişti. Böyle olduğu hâlde, Tevrat’ta ve İncil’de, Yunan ve Roma devirlerinde yazılmış
kitaplarda bulunan bilgilerden, hâdiselerden haber verdi. İslâmiyet’i bildirmek için,
hicretin altıncı senesi sonlarında ve yedinci sene başlarında Rum, İran ve Habeş hükümdarlarına ve diğer Arab pâdişâhlarına mektuplar gönderdi.
Huzûruna altmıştan ziyâde yabancı elçi gelmiştir. Bu husus, Kur’ân-ı kerîmde
meâlen; “Sen, bu Kur’ân-ı kerîm gelmeden önce, bir kitap okumadın. Yazı yazmadın. Okur yazar olsaydın, başkalarından öğrendin diyebilirlerdi”54 şeklinde
bildirilmektedir.
Hadîs-i şerîfte de; “Ben ümmî peygamber Muhammed’im... Benden sonra
peygamber yoktur” buyruldu.55 Yine Kur’ân-ı kerîmde şöyle buyrulmaktadır: “O
(Muhammed aleyhisselâm) kendiliğinden konuşmaz. O’nun sözleri, O’na vahiy
ile bildirilmekte, öğretilmektedir.”56
İlk müslümanlar (Sâbikûn-i İslâm)
Peygamber efendimize, ilk vahyin gelmesinden sonra, ilk îmân eden Hazret-i
Hadîce vâlidemizdir.57 Hiç tereddüt etmeden İslâmiyet’i hemen kabul ederek, ilk müslüman olmakla şereflendi. Peygamber efendimiz, Hazret-i Hadîce vâlidemize, Cebrâil
aleyhisselâmın öğrettiği gibi abdest almasını öğretti. Sonra, Peygamber efendimiz imâm
oldu, birlikte iki rekat namaz kıldılar. Hadîce vâlidemiz, sevgili Peygamberimizin her sözüne, her emrine, en mükemmel şekilde, itâat etti. Böylece Allahü teâlânın katında pek
yüksek derecelere kavuştu. Resûlullah efendimiz üzülse, inkâr edenlerin alay etmesiyle
elem çekse, O’nu tesellî eder, kederini giderirdi. Derdi ki: “Yâ Resûlallah! Hiç üzülme,
gam çekme. Sonunda dînimiz kuvvet bulup, müşrikler helâk olurlar. Kavmin sana itaat eder...” Hadîce vâlidemizin bu yardımlarından ötürü bir gün, Cebrâil aleyhisselâm
54 Ankebût: 29/48.
55 Heysemî, Mecma’uz-zevâid, I, 205.
56 Necm: 53/3-4.
57 İbni Hacer, El-İsâbe, IV, 281-283.
65
gelip; “Yâ Resûlallah! Hadîce’ye, Allahü teâlânın selâmını
bildir” dedi. Peygamber efendimiz; “Ey Hadîce! İşte Cebrâil
(aleyhisselâm), Allahü teâlânın sana selâmını bildiriyor” buyurdu.58
Peygamber efendimiz bir defasında da; “Allahü teâlâ bana
Cennet’te inciden bir ev ile Hadîce’ye müjde vermemi emretti. Orada hastalık, üzüntü ve baş ağrısı yoktur” buyurdu.
Hazret-i Hadîce’den sonra yetişkinlerden ilk müslüman olan,
Resûlullah efendimizin yakın arkadaşlarından Hazret-i Ebû
Bekr’dir. Hazret-i Ebû Bekr, yirmi sene önce bir rüya görmüştü:
“Gökten dolunay inip, Kâbe-i muazzamaya gelmiş, parça parça
olmuş, parçalardan her biri, Mekke evlerinden biri üzerine düşmüş, sonra bu parçalar bir araya gelerek gökyüzüne yükselmişti. Ebû Bekr’in evine düşen parça ise, gökyüzüne yükselmemişti.
Hâdiseyi gören Hazret-i Ebû Bekr, hemen evin kapısını kapamış,
sanki bu ay parçasının gitmesine mâni olmuştu.”
Ebû Bekr heyecanla rüyadan uyanmış, sabah olunca, hemen,
Yahudi âlimlerinden birisine koşup, rüyasını anlatmıştı. O âlim
cevâbında; “Bu karışık rüyalardan biridir, onun için tâbir edilmez”
demişti. Fakat bu rüya, Ebû Bekr’in zihnini kurcalamaya devam etmiş, Yahudi’nin cevâbı da onu tatmin etmemişti. Bir aralık ticâret
için gittiklerinde, yolu râhip Bahîra’nın diyarına uğramıştı. Gördüğü rüyanın tâbirini Bahîra’dan isteyince, Bahîra; “Sen neredensin?” dedi. Hazret-i Ebû Bekr; “Kureyş’tenim” diye cevap verince,
Bahîra; “Orada bir peygamber çıkacak ve hidâyet nûru Mekke’nin
her yerine ulaşacak. Sen, hayâtında O’nun vezîri, vefâtından sonra da, halîfesi olacaksın” dedi. Hazret-i Ebû Bekr bu cevâba çok
hayret etmişti. Bu rüyasını ve tâbirlerini, Peygamber efendimiz,
peygamberliğini açıklayıncaya kadar kimseye söylememişti.
Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm peygamberliğini açıklayınca, Hazret-i Ebû Bekr hemen Peygamber efendimize koşup; “Peygamberlerin, peygamberliklerine delilleri vardır, senin delîlin nedir?” diye suâl etti. Peygamber efendimiz cevâbında;
“Bu nübüvvetime delil, o rüyadır ki, bir Yahudi âlimden
tâbirini istedin. O âlim; “Karışık rüyadandır, tâbir edilmez”
dedi. Sonra râhip Bahîra, doğru tâbir etti” buyurarak, Hazret-i
Ebû Bekr’e hitaben; “Yâ Ebâ Bekr! Seni, Allah’a ve Resûlüne
dâvet ederim” buyurdu.
Bunun üzerine Hazret-i Ebû Bekr; “Şehâdet ederim ki, sen, Allahü teâlânın resûlüsün, senin peygamberliğin hakdır ve cihânı
aydınlatan bir nûrdur” diyerek müslüman oldu.
Diğer bir rivâyette ise Hazret-i Ebû Bekr, Peygamber efendimize peygamberlik gelmeden önce, ticâret maksadıyla Yemen’e
58 Hâkim, Müstedrek, III, 206; İbni Hişâm, Sîret, I, 241; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 416.
“O (Muhammed
aleyhisselâm)
kendiliğinden
konuşmamaktadır. O’nun
sözleri, O’na
bir vahiy ile
bildirilmekte,
öğretilmektedir.”
Necm: 3, 4
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
66
gitmişlerdi. Bu seferlerinde, Yemen’de bulunan, Ezd kabîlesinden, çok kitap okumuş
bir ihtiyâra rastlamıştı. Bu ihtiyâr, Hazret-i Ebû Bekr’e bakıp; “Zannederim ki sen,
Mekke halkındansın” deyince, Hazret-i Ebû Bekr; “Evet, öyledir” demiş ve aralarında
şu konuşma geçmişti.
- Sen Kureyş’ten misin?
- Evet!
- Benî Temîm’den misin?
- Evet!
- Bir alâmet daha kaldı.
- Nedir?
- Karnını aç, göreyim.
- Bundan maksadın nedir, söyle.
- Kitaplarda okudum ki, Mekke’de bir peygamber gelir. O’na, iki kimse yardımcı olur. Biri genç, diğeri ihtiyârdır. Genç olanı, nice zorlukları kolaylığa çevirir. Çok
belâları giderir. O ihtiyâr kişi ise, beyaz benizli, ince belli olup, karnı üzerinde bir siyah
ben vardır. Zannederim ki, o kimse sensin. Karnını aç, göreyim.
Bunun üzerine Hazret-i Ebû Bekr mübârek karnını açmış; göbeği üzerindeki siyah
beni görünce; “Vallahi o kimse sensin” deyip, Ebû Bekr’e bir çok vasiyetlerde bulunmuştu.
Hazret-i Ebû Bekr, işini bitirince, vedâlaşmak için ihtiyârın huzûruna varmış, Peygamber efendimiz hakkında bir kaç beyt söylemesini ondan istemiş, bunun üzerine
ihtiyâr, on iki beyt okumuş, Hazret-i Ebû Bekr bunları ezberlemişti.
Hazret-i Ebû Bekr seferden Mekke-i mükerremeye dönünce, Ukbe ibni Ebî Mu’ayt,
Şeybe, Ebû Cehil, Ebü’l-Bühterî gibi, Kureyş’ten ileri gelen kimseler, onu ziyârete evine gelmişlerdi. Ebû Bekr efendimiz onlara hitaben; “Aranızda hiç bir hâdise oldu mu?”
buyurmuş. Cevaplarında; “Bundan daha garip bir hâdise olur mu ki, Ebû Tâlib’in yetimi, peygamberlik dâvası ediyor ve sizler, baba ve dedeleriniz, bâtıl dindensiniz diyor.
Eğer hatırın olmasaydı, O’nu bu zamana kadar sağ bırakmazdık. Sen O’nun iyi dostusun, bu işi sen hâllet” demişlerdi.
Hazret-i Ebû Bekr onları başından savıp, Peygamber efendimizin, Hazret-i
Hadîce’nin evinde olduğunu öğrendi. Gidip kapıyı çaldı. Peygamber efendimiz kendilerini karşılayınca; “Yâ Muhammed! Senin hakkında söylenilenler nedir?” dedi.
Peygamber efendimiz; “Ben Hak teâlânın peygamberiyim. Sana ve bütün
âdemoğullarına gönderildim. Îmân getir ki, Hak teâlânın rızâsına vâsıl olasın ve canını Cehennem’den koruyasın” buyurdular. Hazret-i Ebû Bekr; “Buna
delil nedir?” deyince, Resûl-i ekrem efendimiz; “O, Yemen’de gördüğün ihtiyarın
hikâyesi delildir” buyurdular.
Hazret-i Ebû Bekr; “Ben, Yemen’de pek çok ihtiyâr ve genç gördüm” dedi. Peygamber efendimiz cevâbında; “O ihtiyâr ki, sana on iki beyt emânet verdi ve bana
gönderdi” diyerek, o beytlerin hepsini okudu. Hazret-i Ebû Bekr; “Bunu sana kim
haber verdi” deyince, cevâbında; “Benden evvelki peygamberlere gelen melek
haber verdi” buyurdular. Bunu söyler söylemez, elini bana ver deyip, mübârek elini
tutmuş; “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve
67
resûlühü” diyerek müslüman olmuştur.59
Hayâtında ilk defa duyduğu yüksek bir sevinçle, evine müslüman olarak dönmüştür. Nitekim bir hadîs-i şerîfde: “Her kime
îmânı arzettiysem, yüzünü buruşturur, tereddütle bakardı.
Ancak Ebû Bekr-i Sıddîk îmânı kabul etmekte hiç tereddüt
ve duraklama etmedi” buyrulmuştur.
Peygamber efendimiz, bir gün Hazret-i Hadîce vâlidemizle namaz kılarlarken, Hazret-i Ali onları gördü. O zaman on veya on
iki yaşında idi. Namazdan sonra; “Bu nedir?” diye sordu. Resûl-i
ekrem sallallahü aleyhi ve sellem; “Bu, Allahü teâlânın dînidir.
Seni bu dîne dâvet ederim. Allahü teâlâ birdir, ortağı yoktur. Seni bir olan, eşi, ortağı bulunmayan Allah’a îmâna
dâvet ediyorum...” buyurdu. Hazret-i Ali: “Önce babama danışayım” dedi. Resûlullah ona; “İslâm’a gelmezsen, bu sırrı kimseye söyleme!” buyurdular. Hazret-i Ali ertesi sabah, Resûlullah’ın
huzûruna gelerek; “Yâ Resûlallah! Bana İslâm’ı öğret” dedi ve
müslüman oldu.60 Hazret-i Ali, müslüman olanların üçüncüsüdür.
Resûl-i ekrem efendimiz uğrunda gösterdiği fedâkârlık ve O’nu
kendine tercih etmesi ise her türlü takdirin üstündedir.
Zeyd bin Hârise ilk îmân edenlerdendir. Hazret-i Hadîce,
Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ali’den sonra dördüncü, âzâd olmuş
köleler içinde ise ilk müslüman olmakla şereflendi. Kendisiyle beraber, hanımı Ümmü Eymen de müslüman olmuştu.61
Hazret-i Ebû Bekr, müslüman olunca, hemen çok sevdiği arkadaşlarına gitti. Onları da, müslüman olmaları için ikna etti.
Eshâb-ı kirâmın ileri gelenlerinden; Osman bin Affân, Talhâ bin
Ubeydullah, Zübeyr bin Avvâm, Abdurrahmân bin Avf, Sa’d bin Ebî
Vakkâs gibi kavminin ileri gelen yüksek şahsiyetleri bunların belli
başlılarıdır.62 Hazret-i Hadîce vâlidemizden sonra müslüman olan
bu sekiz kişiye Sâbıkûn-ı İslâm yâni ilk müslümanlar denir.
Hazret-i Osman, müslüman olmasını şöyle anlatır: “Benim
kâhin bir teyzem vardı. Bir gün onu ziyâret etmiştim. Bana; “Sana
bir hanım nasîb olur. Fakat ne sen ondan önce bir hâtun görmüş
olursun, ne de o, senden önce bir erkek görmüş olur. O, güzel yüzlü, zahide bir hanım ve bir büyük peygamber kızı olsa gerek” dedi.
Ben, teyzemin bu sözüne hayret ettim. Yine bana dedi ki: “Bir
peygamber geldi. O’na gökten vahy nâzil oldu.” Ben dedim ki: “Ey
teyzem! Böyle bir sır, şehirde hiç duyulmadı. O hâlde bu sözü açık
söyle.” O zaman teyzem; “Muhammed bin Abdullah’a peygamberlik geldi. Halkı dîne dâvet eder. Kısa zamanda O’nun dîni ile âlem
59 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 120-121; İbni Hişâm, Sîret, I, 249-250.
60 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 118; İbni Hişâm, Sîret, I, 245-247.
61 İbni Hişâm, Sîret, I, 247-248.
62 İbni Hişâm, Sîre, I, 250-251; Taberî, Târih, II, 307, 309-318; İbni Kesîr, El-Bidâye,
III, 24-33; Belâzûrî, Ensâb, I, 112-113.
“Sâbıkûn-i
İslâm yâni ilk
Müslümanlar:
Ebû Bekr-i
Sıddîk, Ali bin
Ebî Tâlib, Zeyd
bin Hârise,
Osman bin Affân,
Abdurrahmân
bin Avf, Sa’d
bin Ebî Vakkâs,
Zübeyr bin
Avvâm, Talha bin
Ubeydullah’dır.”
“radıyallahü
anhüm ecma’în.”
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
68
nûrlanır ve karşı gelenlerin başı kesilir” dedi.
Teyzemin bu sözleri, bana çok tesir etti. Endişeye düştüm. Hazret-i Ebû Bekr ile
aramızda büyük bir dostluk vardı. Birbirimizden hiç ayrılmazdık. Bu meseleyi görüşmek üzere, iki gün sonra Hazret-i Ebû Bekr’in yanına gittim. Teyzemin söylediklerini
anlatınca, bana dedi ki: “Yâ Osman! Sen akıllı bir kimsesin. Hiç görmeyip, işitmeyen;
bir şeye fayda ve zarar vermekten uzak olan bir kaç taş, tanrılığa nasıl lâyık olur?”
Ben; “Doğru söylüyorsun, teyzemin sözü gerçektir” dedim.”
Hazret-i Ebû Bekr, Hazret-i Osman’a İslâmiyet’i anlattıktan sonra, onu,
Resûlüssekaleyn yâni insan ve cinlerin peygamberi olan Efendimizin huzûruna götürdü. Sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Osman’a şöyle buyurdu: “Yâ Osman! Hak teâlâ,
seni Cennet’e misâfirliğe dâvet eder. Sen de icâbet eyle (kabûl et) Ben, bütün
insanlara hidâyet rehberi olarak gönderildim.” Hazret-i Osman, Resûlullah’ın
yüksek hâlleri ve güler yüzle söylediği sözler karşısında kendinden geçip, büyük bir
şevk ve teslimiyetle; “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden
abdühü ve resûlühü” deyip müslüman oldu.
Resûlullah efendimiz, peygamberliğinin ilk üç yılında, insanları gizlice İslâm’a
dâvet etti, insanlar, yavaş yavaş, birer ikişer müslüman oluyorlardı. Bu zaman içinde
müslümanların sayısı ancak otuza ulaşabildi. Onlar da, ibâdetlerini evlerinde yapıyorlar ve Kur’ân-ı kerîmin nâzil olan âyet-i kerîmelerini gizlice okuyup ezberliyorlardı.
Yakın akrabâyı dâvet
Resûlullah efendimiz, Müddessir sûresinin nâzil olmasıyla, insanları İslâm
dînine dâvete başlamıştı. Bu dâveti gizli olarak yapıyordu. Bir müddet sonra da; “Yakın akrabânı Allahü teâlânın azâbı ile korkutarak, onları hak dîne çağır”63
meâlindeki âyet-i kerîme nâzil oldu. Bunun üzerine Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâm, akrabâsını dîne dâvet etmek için Hazret-i Ali’yi gönderdi ve hepsini Ebû Tâlib’in evine çağırdı. Önlerine bir kişiye yetecek kadar, bir tabak yemek ve
bir tas süt koydu, önce kendisi Besmele ile başlayıp, gelen akrabâsına; “Buyurun”
dedi. Gelenlerin sayısı kırk kişi idi. Ancak, konulan yemek hepsini doyurdu ve hiç
eksilmedi. Gelenler bu mûcize karşısında şaşıp kaldılar. Yemekten sonra Peygamber
efendimiz, akrabâlarını İslâm’a dâvet etmek için söze başlamak üzere idi. Amcası Ebû
Leheb düşmanlık ederek; “Biz bugünkü gibi bir sihir görmedik. Akrabânız sizi bir sihirle büyüledi. Ey kardeşimin oğlu! Ben senin getirdiğin gibi şer ve kötülük getiren başka
bir kimse görmedim” diyerek, sözlerine hakâretle devâm etti.
Peygamberimiz de, Ebû Leheb’e; “Kureyş ve bütün Arab kabîlelerinin yapamayacağı kötülüğü bana sen yaptın” buyurdu. Hiç biri müslüman olmadan dağıldılar.
Bu hâdiseden kısa bir müddet sonra, akrabâsını tekrar dâvet etti. Hazret-i Ali yine
hepsini çağırdı. Önceki gibi önlerine yemek kondu. Peygamber efendimiz, yemekten sonra ayağa kalkıp; “Hamd, yalnız Allahü teâlâya mahsustur. Yardımı ancak O’ndan isterim. O’na inanır, O’na dayanırım. Şüphesiz bilir ve bildiririm
ki, Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur, O birdir. O’nun eşi ve ortağı yoktur”
buyurduktan sonra, sözlerine şöyle devam etti: “Size asla yalan söylemiyorum
63 Şü’arâ: 26/214.
69
ve doğruyu bildiriyorum... Sizi, bir olan ve O’ndan başka
ilâh olmayan Allahü teâlâya îmân etmeye dâvet ediyorum. Ben, O’nun size ve bütün insanlığa gönderdiği peygamberiyim. Vallahi siz, uykuya daldığınız gibi, öleceksiniz, uykudan uyandığınız gibi de diriltileceksiniz ve bütün
yaptıklarınızdan hesaba çekileceksiniz, iyiliklerinizin karşılığında mükâfat, kötülüklerinizin karşılığında da ceza
göreceksiniz. Bunlar da, ya Cennet’te ebedî kalmak veya
Cehennem’de ebedî kalmaktır. İnsanlardan, âhiret azabı ile
ilk korkuttuğum kimseler sizlersiniz.”
Ebû Tâlib, bu sözleri dinledikten sonra; “Ey muhterem yeğenim! Sana yardım etmekten daha kıymetli bir şey bilmiyorum.
Nasihatlerini benimseyip kabullendik, sözlerini de gönülden tasdik ettik. Şu anda, burada toplananlar, deden Abdülmuttalib’in
çocuklarıdır. Muhakkak ki, ben de onlardan biriyim. Senin istediğin şeye, içimizde en önce ben koşarım. Etrafını kuşatıp, seni
korumaktan bir an geri durmayacağıma söz veriyorum. Sen, emrolunduğun şeye devam et. Fakat, eski dînimden ayrılmak hususunda, nefsimi bana boyun eğer bulmadım” dedi.
Ebû Leheb hâriç, oradaki akrabâları ve amcaları yumuşak konuştular. Fakat Ebû Leheb; “Ey Abdülmuttaliboğulları! Başkaları
O’nun elini tutup mâni olmadan önce, siz mâni olun. Eğer bugün O’nun dediklerini kabul ederseniz, zillete, hakârete uğrarsınız. O’nu korumaya kalkarsanız hepiniz öldürülürsünüz...” diye
küstahça sözler söyledi ve tehditler savurdu. Ebû Leheb’e karşılık,
Peygamber efendimizin halası; “Ey kardeşim! Kardeşimin oğlunu
ve O’nun dînini yardımsız bırakmak sana yakışır mı? Vallahi bugün yaşayan âlimler, Abdülmuttalib’in soyundan bir peygamberin geleceğini bildiriyorlar. İşte o peygamber budur” dedi.
Ebû Leheb, bu sözler karşısında çirkin konuşmalarına devam
etti. Ebû Tâlib, Ebû Leheb’e kızarak; “Ey korkak! Vallahi biz sağ
oldukça, O’nun yardımcısı ve koruyucusuyuz” dedi. Muhammed
aleyhisselâma dönerek; “Ey kardeşimin oğlu! İnsanları Rabbine
îmâna dâvet etmek istediğin zamanı bilelim; silâhlanıp seninle
birlikte ortaya çıkarız” dedi. Sonra, Fahri kâinat efendimiz tekrar
söze başlayıp; “Ey Abdülmuttaliboğulları! Vallahi, Arablar
içinde benim size getirdiğim, dünyâ ve âhiretiniz için hayırlı olan şeyden (yâni bu dinden) daha üstününü ve daha
hayırlısını kavmine getirmiş bir kimse yoktur. Ben sizi, dile
kolay gelen, mizânda ağır basan iki kelimeyi söylemeye
dâvet ediyorum. O da; Allah’dan başka ilâh olmadığına ve
benim O’nun kulu ve resûlû olduğuma şehâdet etmenizdir.
Allahü teâlâ sizi buna dâvet etmemi emretti. O hâlde, hanginiz benim bu dâvetimi kabul eder ve bu yolda yardımcım
“Yakın akrabânı,
Allah’ın azâbı
ile korkutarak,
onları hak dîne
çağır.”
Şü’arâ: 214
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
70
olur?” buyurdu. Kimseden ses çıkmadı, başlarını önlerine eğdiler, Peygamber efendimiz, bu sözlerini üç defa tekrarladı. Her söyleyişinde Hazret-i Ali ayağa kalkıyordu.
Üçüncü defasında; “Yâ Resûlallah! Her ne kadar bunların yaşça en küçüğü isem de,
sana ben yardımcı olurum” dedi. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz, Hazret-i Ali’nin
elinden tuttu. Diğerleri hayret içinde dağıldılar.
Allahü teâlânın Habîbi sallallahü aleyhi ve sellem, akrabâlarının bu tutumu karşısında çok üzüldüler. Fakat yılmadan, onların Cehennem’den kurtulması, saâdete kavuşması için dâvete devam ettiler.
Bi’setin dördüncü yılında Hicr sûresinin 94. âyet-i kerîmesi nâzil oldu. Meâlen; “(Ey
Habîbim!) Sana emrolunan şeyi (emir ve yasakları) açıkça ifade et. Müşriklerden
yüz çevir! Onların sözlerine iltifat etme!” ilâhi emri gelince, sevgili Peygamberimiz, Mekkelileri açıktan açığa İslâm’a dâvet etmeye başladı. Bir gün Safâ tepesine
çıkıp; “Ey Kureyş halkı! Buraya toplanıp sözlerimi dinleyiniz!” buyurdu. Kabileler toplandıktan sonra da; “Ey kavmim! Hiç benden yalan söz işittiniz mi?”
buyurunca, hepsi birden; “Hayır, işitmedik” dediler. Buyurdu ki: “Allahü teâlâ bana
peygamberlik ihsân etti ve beni size peygamber olarak gönderdi.” Sonra da;
“(Ey Habîbim!) Onlara de ki: Ey insanlar! Ben sizin hepinize gelmiş, yerlerin ve
göklerin sâhibi Allahü teâlâ’nın Resûlüyüm. Her canlıyı öldüren ve dirilten
O’dur. (İbadete layık) O’ndan başka ilâh yoktur” meâlindeki A’râf sûresinin 158.
âyet-i kerîmesini okudu. Dinleyenlerden, amcası Ebû Leheb kızarak; “Kardeşimin oğlu
divâne olmuş! Bizim putlarımıza tapmayanın, dînimizden ayrılanın sözünü dinlemeyiniz” diye küfürde direterek bağırdı. Orada bulunanlar dağıldı ve hiç kimse îmân etmedi.
Peygamber efendimizin, doğru sözlü, yüksek ahlâklı olduğunu bildikleri hâlde, yüz çevirdiler ve düşman kesildiler.
Yine bir gün Allahü teâlânın; “Sana emrolunan şeyi (emir ve yasakları) açıkla” emrine uyarak, tekrar Safâ tepesine çıktı. Yüksek ve gür bir sesle; “Yâ sabâhâh! Buraya
geliniz, toplanınız, size mühim bir haberim var” diye seslendi.64 Bu dâvet üzerine,
kabîleler koşarak toplandılar. Hayret ve merak içinde beklemeye başladılar. Gelmeyenler
adamlarını göndererek, niçin toplanıldığını öğrenmek istediler. Gelenlerden bir grup; “Ey
Muhammed-ül-emîn! Bizi buraya niçin topladın, neyi haber vereceksin?” diye sormaya
başladılar. O da, “Ey Kureyş kabîleleri!” hitâbıyla konuşmaya başladı. Herkes büyük
bir dikkatle dinliyordu... “Benimle sizin hâliniz, düşmanı görünce, âilesine haber
vermek üzere koşan ve düşmanın kendisinden önce ailesine ulaşıp, zarar vermesinden korkarak; yâ sabâhâh (düşman tarafından kuşatıldık, sarıldık! Sabah vakti gelip
çattı. Hemen çarpışmaya hazırlanın) diye haykıran bir kimsenin hâline benzer. Ey
Kureyş topluluğu! Ben size, şu dağın ardında bir düşman ordusu var, üzerinize
hücum etmek üzeredir desem, bana inanır mısınız?” buyurdular. Onlar; “Evet inanırız. Çünkü, Sende şimdiye kadar doğruluktan başka bir şeye şâhid olmadık. Senin yalan
söylediğini hiç görmedik!...” dediler.
Bunun üzerine bütün Kureyş kabîlelerinin ismini; “Ey Hâşim oğulları! Ey Abd-i
Menâf oğulları Ey Abdülmuttaliboğulları! (şeklinde sayarak) Ben size geleceği muhakkak olan şiddetli azâbın bildiricisiyim. Allahü teâlâ bana, en yakın akrabâlarımı âhiret azâbı ile korkutmamı emretti. Sizi, Lâ ilâhe illallahü
64 Buhârî, Tefsîr, 4; Tirmizî, Tefsîrü’l- Kur’ân, 91.
71
vahdehû la şerîkeleh (Allah birdir, O’ndan başka ilâh yoktur)
diyerek îmân etmeye dâvet ediyorum. Ben de O’nun kulu
ve resûlüyüm. Eğer buna îmân ederseniz, Cennet’e gideceksiniz. Siz, “Lâ ilâhe illallah” demedikçe, ben size ne dünyâda
bir fayda, ne de âhirette bir nasîb sağlayabilirim?” buyurdu.
Dinleyen kabîleler arasından, Ebû Leheb “Bizi bunun için mi topladın?” diyerek, yerden aldığı taşı sevgili Peygamberimize fırlattı.
Diğerlerinden böyle bir muhalefet gelmedi, aralarında konuşarak
dağıldılar.65
Güneşi sağ elime verseler
Sevgili Peygamberimiz, bu dâvetlerden sonra nerede bir kimse
veya topluluk görse, onlara İslâm’ı anlattı. Hakîkî kurtuluşun; nefse uymaktan, zulümden, haksızlıktan ve her türlü kötü işlerden
uzaklaşmakla ve Allahü teâlâya îmân etmekle mümkün olacağını bildirdi. Nefslerinin isteklerine, şehvetlerine uyanlar, zayıfları
ezenler ve azgınlıkta aşırı gidenler buna şiddetle karşı çıktılar.
Bütün bu bozuk işlerine son verileceğini görerek, Muhammed
aleyhisselâmın bildirdiklerini inkâr ettiler. O’na ve inananlara
düşman oldular.
Müşrikler, önce alay ediyorlardı. Sonra baskı ve işkencelerini
arttırmaya karar verdiler. Mü’minleri sindirmek, İslâm dâvasını
söndürmek istiyorlardı. Bunların başlarında; Ebû Cehil, Utbe, Şeybe, Ebû Leheb, Ukbe bin Ebî Mu’ayt, As bin Vâil, Esved bin Muttalib, Esved bin Abdi Yagves, Velîd bin Mugîre... vardı.
Bir gün Utbe, Şeybe ve Ebû Cehil, Ebû Tâlib’e; “Sen bizim büyüğümüzsün. Biz, sana dâima saygı gösterir, hürmet ederiz. Şimdi,
kardeşin oğlu, yeni bir din kurdu. Putlarımıza söğüp bizi kâfirlikle
ithâm ediyor. Kendisine nasihat et. Bu işten vazgeçir. Şâyet vazgeçmezse, O’nun hakkından nasıl gelineceğini biz biliriz...” dediler.
Ebû Tâlib, onları yatıştırarak geri gönderdi ve durumu Peygamberimiz üzülmesin diye, O’ndan sakladı. Müşrikler, bir müddet sonra
tekrar toplanıp, Ebû Tâlib’e geldiler; “Bundan önce sana gelmiş,
durumu bildirmiştik. Sözümüze iltifat etmedin. O, hâlâ putlarımızı kötülemeğe devam ediyor. Artık, tâkatımız kalmadı. Her ikinizle
de kanımızın son damlasına kadar çarpışacağız. Mekke’de, ya O,
yâhud da biz yok oluruz” dediler. Ebû Tâlib, onları yatıştırmaya
çalıştı fakat inâdlarında ısrar ettiler.66
Ebû Tâlib, Resûlullah efendimizin kırılmasını istemediği gibi
kavmiyle aralarında herhangi bir düşmanlık çıkmasını da arzu
etmiyordu. Peygamberimize gelip; “Ey Muhammed! Bütün kavim
sana düşmanlıkta birleştiler ve bana şikâyete geldiler. Akrabâ
65 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 188-191; İbni Sa’d, Tabakât, I, 133; İbni Kesîr, Bidâye,
III, 38-41.
66 Taberî, Târih, II, 322.
“Ey amca! Şunu
bil ki, güneşi sağ,
ayı da sol elime
verseler (her ne
vâd ederlerse
etsinler) ben
aslâ bu dinden
ve onu insanlara
tebliğ etmekten,
bildirmekten
vazgeçmem. Ya
Allahü teâlâ bu
dîni bütün cihâna
yayar, vazifem
biter veya bu
yolda cânımı
fedâ ederim.”
Muhammed
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
72
arasında düşmanlık, iyi değildir. Onlar kendilerine kâfir dememeni ve bozuk yolda
olduklarını söylemeyip kötülememeni isterler” dedi. Bunun üzerine Habîb-i ekrem
efendimiz; “Ey amca! Şunu bil ki, güneşi sağ elime, ayı da sol elime verseler
(Her ne va’d ederlerse etsinler) ben asla bu dinden ve onu insanlara tebliğ etmekten, bildirmekten vazgeçmem. Ya, Allahü teâlâ bu dîni bütün cihâna yayar, vazifem biter; veya bu yolda canımı fedâ ederim” buyurdu ve ayağa kalktı.
Mübârek gözleri yaş ile dolmuştu.
Resûlullah efendimizin üzüldüğünü gören Ebû Tâlib, söylediklerine pişman oldu
ve O’nun boynuna sarılarak; “Ey kardeşimin oğlu! Yoluna devam et, istediğini yap. Ben
hayatta oldukça seni himâye edip, koruyacağım” dedi.67
Müşriklerin ileri gelenlerinden on kişi, Ebû Tâlib’in, Hazret-i Muhammed’i himâye
ettiğini anlayınca, Umâre bin Velid’i de yanlarına alarak Ebû Tâlib’e gittiler. Ona;
“Ey Ebû Tâlib! Bilirsin ki, bu Umâre, Mekke gençlerinin en yakışıklısı, en güçlüsü,
en ahlâklısıdır. Ayrıca şâirdir. Onu sana verelim, kendi işlerinde kullan. Umâre’nin
karşılığında bize Muhammed’i ver, öldürelim. Sana adam karşılığında adam! Daha
ne istersin!” diyerek, kabulü mümkün olmayan bir teklifte bulundular. Ebû Tâlib, bu
söze son derece hiddetlendi ve; “Siz, önce bana kendi oğullarınızı verin. Onları ben öldüreyim. Ondan sonra yeğenimi vereyim” deyince, müşrikler işin vahâmetini anlayıp;
“Bizim çocuklarımız, O’nun yaptığını yapmıyor ki...” dediler. Ebû Tâlib; “Yemîn ederim
ki, benim yeğenim sizin çocuklarınızın cümlesinden daha hayırlıdır. Demek, siz oğlunuzu bana verip besletecek, benim ciğerparemi alıp öldüreceksiniz ha!... Dişi deve
bile yavrusundan başkasını özlemez ve esirgemez. Bu iş akıl ve mantıktan çok uzaktır.
Artık iş çığrından çıkmıştır. Kim ciğerpârem Muhammed’in (aleyhisselâm) düşmanı
ise, ben de onun düşmanıyım. Bunu böylece bilin ve elinizden ne gelirse yapın!” dedi.68 Müşrikler, hışımla yerlerinden kalkıp gittiler. Ebû Tâlib, hemen Hâşimoğullarını
ve Abdülmuttaliboğullarını topladı. Onlara durumu anlatıp, sevgili Peygamberimize
sallallahü aleyhi ve sellem yardım etmeye ikna etti. Resûlullah’ı öldürmeye kalkan
kollar kırılacaktı. Bu konuda müşriklere karşı birleştiler. Sâdece Ebû Leheb katılmadı.
Ebû Tâlib onlara; “Ey yiğitler! Yarın herbiriniz kılınçlarınızı belinize takın ve benim
ardımdan gelin” dedi. Ertesi günü Ebû Tâlib, Peygamber efendimizin evine gitti. Hep
beraber Harem-i şerîfe doğru yürüdüler. Hâşim oğullarının yiğitleri onları takip ediyorlardı. Kâbe’ye varıp müşriklerin karşılarına geçtiler. Ebû Tâlib, müşriklere; “Ey Kureyş topluluğu! Kardeşimin oğlunu öldürmeye karar aldığınızı duydum. Bu arkamdaki
gençlerin, elleri kılınçlarında, sabırsızlıkla bir işaretimi beklediklerini biliyor musunuz? Yemîn ederim ki, Muhammed’i öldürecek olursanız, hiç birinizi sağ bırakmam!...”
dedikten sonra, sevgili Peygamberimizi öven şiirler söylemeye başladı. Başta Ebû Cehil olmak üzere, orada bulunan müşrikler dağıldılar.

67 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 135; Taberî, Târih, II, 326-327.
68 İbni Sa’d, Tabakât, I, 134-135; Taberî, Târih, II, 326-377.
73
EZİYET, İŞKENCE VE ZULÜM
Kureyş’in ileri gelen müşrikleri, artık, Peygamber efendimizi
yalnız gördükleri zaman, üzerine saldırırlar, hakâret etmeye, hattâ
dövmeye kalkışırlardı. Eshâbına da işkence yapmaktan geri durmazlardı. Bir gün Kureyş’in ileri gelen müşrikleri, Kâbe-i şerîfin
yanında oturuyorlardı. Peygamber efendimizden bahsetmeye
başladılar ve; “O’na tahammül ettiğimiz gibi hiç bir şeye tahammül etmedik. Bize sefihsiniz der, ilâhlarımızı tahkir edip kötüler,
dînimizi ayıplar, cemâatimizi birbirinden ayırır, yine de sabredip
bir şey demeyiz” şeklinde konuşuyorlardı. O anda Habîb-i ekrem,
Kâbe’yi ziyârete geldi. Hacer-i esvedi öpüp tavâfa başladı. Onların yanından geçerken, müşrikler, Peygamber efendimize hakâret
dolu sözler söylemeye başladılar. Resûlullah efendimiz buna çok
üzüldüler, fakat bir şey demeyip tavâfa devam ettiler. Üçüncü
defa yanlarından geçerken durup; “Ey Kureyş! Beni dinleyin!
Nefsim yed-i kudretinde bulunan Allahü teâlâya yemîn
ederim ki, bana, sizin perişân olacağınız bildirildi...” buyurunca, oradaki müşrikler ne yapacaklarını şaşırarak dona kaldılar.
Tek bir söz söyleyemediler. Sâdece Ebû Cehil, Resûlullah efendimizin huzûruna varıp; “Ey Ebü’l-Kâsım! Sen yabancı değilsin. Bizim kaba hareketimize bakma, ibâdetine devam et. Bize uyacak
kadar câhil değilsin” diyerek yalvarmağa başladı. Bunun üzerine
Muhammed aleyhisselâm oradan ayrıldı.
Ertesi gün müşrikler, aynı yerde toplanmışlardı. Peygamber
efendimizin aleyhinde atıp tutmaya başladılar. O sırada Resûlullah efendimiz orayı teşrif etti. Müşrikler, hemen Allahü teâlânın
Habîbinin üzerine saldırdılar. İçlerinde en bedbaht olanlardan
Ukbe bin Mu’ayt, sevgili Peygamberimizin mübârek yakasına
yapıştı. Mübârek boynunu nefes alamayacak kadar sıktı. O anda
oraya gelen Hazret-i Ebû Bekr; “Rabbim Allah’dır diyen bir kimseyi öldürecek misiniz? Size Rabbülâlemînden âyet getirdi...” diye
bağırarak, Resûlullah’ı korumak için aralarına daldı. Müşrikler,
Habîbullah’ı bırakıp, Ebû Bekr-i Sıddîk’a saldırdılar. Mübârek başına yumruk ve tekme vuruyorlardı. Utbe bin Rebîa denilen bedbaht, Hazret-i Ebû Bekr’in mübârek yüzüne ayakkabılarıyla vurdu
ve kan içinde bıraktı. Tanınmayacak hâle getirdi. Teymoğulları
yetişip ayırmasaydılar, öldürünceye kadar döveceklerdi. Kabilesinden olanlar, bitkin ve perişân bir hâle gelen Hazret-i Ebû Bek,
bir çarşafın içine koyarak evine götürdüler. Hemen geri dönüp
Kâbe’ye geldiler; “Eğer Ebû Bekr ölecek olursa, yemîn olsun ki biz
de Utbe’yi gebertiriz!” dediler, sonra Hazret-i Ebû Bekr’in yanına
“Ey Kureyş! Beni
dinleyin! Nefsim
yed-i kudretinde
bulunan Allahü
teâlâya yemîn
ederim ki, bana,
sizin perişân
olacağınız
bildirildi.”
Muhammed
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
74
gittiler.69
Hazret-i Ebû Bekr, uzun bir süre kendine gelemedi. Babası ve Benî Teymliler, ayılması için çok uğraştılar. Ancak akşama doğru kendine gelebildi. Gözlerini açar açmaz
ezik bir sesle; “Resûlullah ne yapıyor? O, ne hâldedir? O’na da dil uzatmışlar, hakâret
etmişlerdi” diyebildi. Annesi Ümm-ül Hayr’a; “Sor bakalım, bir şey yer veya içer mi?”
dediler. Ebû Bekr-i Sıddîk’in hiç tâkatı yoktu. Birşey yemek ve içmek de istemiyordu. Ev, tenhâlaşınca, annesi; “Ne yersin, ne içersin?” diye sorunca, gözlerini açmış
ve; “Resûlullah ne hâldedir, ne yapıyor?” diyerek kendi ağrı ve sızılarını değil,
canından çok Sevdiğinin hâlini sormuştu. Annesi; “Vallahi arkadaşın hakkında hiç bir
bilgim yok!” diye cevap verdi. Hazret-i Ebû Bekr de; “Hattâb’ın kızı Ümmü Cemil’e git,
Resûlullah’ı ondan sor!” dedi.
Ümmü Cemîl Hazret-i Ömer’in kız kardeşi olup, müslüman olmuştu. Annesi
Ümm-ül-Hayr, kalkıp, Ümmü Cemil’in yanına gitti ve; “Oğlum Ebû Bekr senden Muhammed aleyhisselâmı soruyor. Acaba ne hâldedir?” dedi. Ümmü Cemîl de; “Benim
ne Muhammed aleyhisselâm ne de Ebû Bekr hakkında bir bilgim var! İstersen seninle
birlikte gidelim?” dedi. Ümm-ül-Hayr; “Olur” deyince, kalktılar, Hazret-i Ebû Bekr’in
yanına geldiler. Ümmü Cemîl, Ebû Bekr-i Sıddîk’ı böyle perişân bir vaziyette, yaralar
ve bereler içinde görünce, kendisini tutamıyarak çığlık kopardı ve; “Sana bunu yapan
bir kavim, muhakkak azgın ve taşkındır. Allahü teâlâdan dileğim, yaptıklarının karşılığını bulmalarıdır” dedi. Hazret-i Ebû Bekr, Ümmü Cemil’e; “Resûlullah ne yapıyor,
ne hâldedir?” diye sordu. Ümmü Cemîl, ona; “Burada annen var, söylediğimi işitir”
deyince, Hazret-i Ebû Bekr; “Ondan sana bir zarar gelmez, sırrını yaymaz” buyurdu.
Ümmü Cemîl; “Hayattadır, hâli iyidir” dedi. Tekrar; “Şimdi O nerededir?” diye sordu. Ümmü Cemîl, “Erkâm’ın evindedir” diye cevap verdi. Hazret-i Ebû Bekr; “Vallahi,
Resûlullah’ı gidip görmedikçe, ne yemek yer, ne de bir şey içerim!” dedi. Annesi; “Sen, şimdi biraz bekle! Herkes uykuya dalsın, o zaman gideriz” dedi.
Herkes uyuyup, ortalık tenhâlaşınca, Hazret-i Ebû Bekr, annesine ve Ümmü
Cemil’e dayanarak, yavaş yavaş Resûlullah’ın yanına vardı. Sarılıp öptü. Müslüman
kardeşleriyle kucaklaştı. Hazret-i Ebû Bekr’in bu hâli, Peygamber efendimizi çok üzdü.
Hazret-i Ebû Bekr; “Yâ Resûlallah! Babam-anam sana fedâ olsun! O azgın adamın, yüzümü gözümü yerlere sürtüp, beni bilinmez hâle getirmesinden başka bir üzüntüm
yok! Bu yanımdaki de, beni dünyâya getiren annem Selmâ’dır. Ona duâ buyurmanızı
istirhâm ediyorum. Umulur ki, Allahü teâlâ, senin hürmetine onu Cehennem ateşinden kurtarır” diye arzetti. Bunun üzerine sevgili Peygamberimiz, Selmâ’nın müslüman olması için Allahü teâlâya yalvardı. Resûlullah efendimizin duâsı kabul olmuştu.
Böylece Ümm-ül-Hayr da hidâyete kavuşup müslüman oldu ve ilk müslümanların
arasında olmak şerefine kavuştu.
Ebû Leheb’in elleri kurusun
Peygamber efendimizin evi, Ebû Leheb ile Ukbe bin Mu’ayt denilen iki azılı müşrikin evleri arasında idi. Bunlar her fırsatta sevgili Peygamberimize eziyet etmeye çalışırlardı. Hattâ, geceleri hayvan işkembelerini Resûlullah efendimizin kapısının önüne atarlardı. Amcası Ebû Leheb, bununla yetinmez, komşusu Adiy’in evinden, O’na
69 Taberî, Târih, II, 332-333.
75
taş atarak eziyet ederdi. Karısı Ümmü Cemil ondan aşağı kalmaz,
topladığı dikenli ağaç dallarını Resûlullah’ın mübârek ayaklarına
batması için geçeceği yollara dökerdi. Ebû Leheb bir gün, getirdiği
pisliği, Peygamber efendimizin kapısı önüne dökerken, Hazret-i
Hamza gördü. Hemen koşup kardeşi Ebû Leheb’i yakaladı ve getirdiği pisliği başına döktü.
Ebû Leheb ve karısının bu eziyetlerinden sonra, onlar hakkında; “Ebû Leheb’in elleri kurusun, zâten kurudu...” diye başlayan Tebbet sûresi nâzil oldu.
Ebû Leheb’in karısı Ümmü Cemîl, kendileri hakkında sûre indiğini işitince, Peygamber efendimizi aramaya başladı. Kâbe’de olduğunu öğrenince, eline koca bir taş alıp oraya gitti. Hazret-i Ebû
Bekr, o anda Peygamberimizin sohbetiyle şerefleniyordu. Ümmü
Cemil’i elinde taş olduğu hâlde görünce; “Yâ Resûlallah! Ümmü
Cemîl geliyor. Çok şerli bir kadın, size zarar vermesinden korkuyorum. Bir köşeye çekilseydiniz de eziyete mâruz kalmasaydınız”
dedi. Resûlullah efendimiz; “O beni göremez” buyurdu. Ümmü
Cemîl, Hazret-i Ebû Bekr’in başına dikilip; “Ey Ebû Bekr! Çabuk
söyle, o arkadaşın nerede! Beni ve kocamı hicv edip, kötülemiş.
O şâirse ben de, kocam da şâiriz. İşte ben de O’nu hicv ediyorum.
Biz O’na isyan ediyor, peygamberliğini kabul etmiyor ve dîninden
de hoşlanmıyoruz. Yemîn ederim ki, eğer O’nu bir görseydim; şu
taşı başına vuracaktım...” diyerek alçakça sözler söyledi. Hazret-i
Ebû Bekr; “Benim sahibim şâir değildir ve seni hicv etmemiştir”
buyurunca, Ümmü Cemîl çekip gitti. Hazret-i Ebû Bekr, Peygamber efendimize dönerek; “Yâ Resûlallah! O, sizi görmedi mi?” diye
suâl edince; “Beni görmedi. Allahü teâlâ, onun gözünü, beni
göremez hâle getirdi” buyurdu.70
Peygamber efendimizin, mübârek kızlarından Hazret-i Ümmü
Gülsüm, Ebû Leheb’in oğlu Uteybe ile; Hazret-i Rukayye de öteki
oğlu Utbe ile nişanlı olup, henüz evlenmemişlerdi. Tebbet sûresi
nâzil olunca, Cehennemlik Ebû Leheb, karısı ve Kureyş’in ileri gelenleri, Utbe ve Uteybe’ye; “O’nun kızlarını alıp, yükünü hafiflettiniz. Kızlarını boşayın ki, zahmete düşsün. Size Kureyş’ten istediğiniz kızı alalım” diye teklif ettiler. Onlar da; “Peki, boşadık” dediler.
Uteybe denilen alçak, daha da ileri giderek, Peygamberimizin sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem huzûr-u şerîfine gelip; “Ey Muhammed! Ben, seni ve dînini tanımıyorum. Kızını da boşadım. Artık ne
sen beni sev, ne de ben seni! Ne sen bana gel, ne de ben sana gelirim!...” diye hakâret etti. Sonra, sevgili Peygamberimize saldırıp,
mübârek yakasına yapıştı. Gömleğini yırttı ve hakârette bulundu.
Bunun üzerine sevgili Peygamberimiz; “Yâ Rabbî! Buna cana70 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 71; Ebû Ya’la, Müsned, I, 26, 50; V, 413; İbni
Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LXVII, 173; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, VII, 53.
“Ebû Leleb’in
elleri kurusun
(helâk olsun),
zâten kurudu
da. Ona ne malı
(babasından
miras kalan),
ne de kazandığı
fayda vermedi.
O alevli bir
ateşe girecek,
karısı da odun
hammalı olarak.
Boynunda
bükülmüş bir ip
olduğu hâlde.”
Tebbet: 1-5
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
76
varlarından birini musallat et” diye bedduâ buyurdular. Uteybe bedbahtı, babasına gidip olanları anlatınca, Ebû Leheb; “Muhammed’in, oğlum hakkındaki duâsından
korkuyorum” dedi.
Bir kaç gün sonra Ebû Leheb, oğlu Uteybe’yi Şam’a ticâret için gönderdi. Kafile
Zerka denilen yerde yatmak üzere konaklamıştı. Bir aslan çevrede dolaşmaya başladı.
Uteybe bu hâli görür görmez; “Eyvah! Yemîn ederim ki, Muhammed’in (aleyhisselâm)
bedduâsı kabul oldu. Bu aslan beni yiyecek! Kendisi Mekke’de olsa da benim kâtilimdir”
dedi. Aslan biraz sonra kayboldu. Uteybe’yi yüksekçe bir yere yatırdılar. Gece, aslan
tekrar geldi. Kâfiledekileri birer birer koklayarak Uteybe’nin yanına vardı. Üzerine sıçrayıp karnını yardı, başını yakaladı ve fecî bir şekilde ısırıp işini bitirdi. Uteybe can
verirken; “Ben size, Muhammed, insanların en doğru sözlüsüdür, dememiş miydim?”
diyerek feryâd ede ede can verdi. Bir aslan tarafından oğlunun parçalandığını işiten
Ebû Leheb de; “Ben size, Muhammed’in, oğlum hakkındaki duâsından korkuyorum
dememiş miydim?” diye ağladı.71
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem insanları ebedî saâdete çağırıyor, Allahü teâlânın varlığına, birliğine dâvet ederek, Cehennem’de yanmamaları için
uğraşıyordu. Müşrikler ise; “Babalarımızın dîni budur” diyerek putperestliğe devam
ediyorlardı. Peygamber efendimiz, onları insanca yaşamaya, haysiyetli ve şerefli olmaya, kıymetsizlikten kurtulup, yüksek ulvî makamlara çıkarmaya dâvet ediyordu.
Onlar ise inadlarında diretiyorlardı. Ebû Leheb, hakâret ve eziyet edenlerin başında
geliyordu. Resûlullah’ı devamlı takip ediyor, insanları, O’nu dinlemekten vazgeçirmeye, zihinlerinde şüphe meydana getirmeye uğraşıyordu. Toplantı yerlerinde, panayırlarda, Resûlullah efendimiz; “Ey insanlar! Lâ ilâhe illallah, deyiniz ki kurtulasınız” buyurdukça, o hemen arkasından yetişip; “Ey insanlar! Bu konuşan benim
yeğenimdir. Sakın O’nun sözüne inanmayın. O’ndan uzak durun!” diyordu.
Muhammed aleyhisselâm bir gün Kâbe-i şerîfde namaz kılıyordu. Kureyş’in ileri
gelenlerinden Ebû Cehil, Şeybe bin Rebîa, Utbe bin Rebîa, Ukbe bin Ebî Mu’ayt’ın bulunduğu yedi kişilik bir müşrik topluluğu, gelip Resûlullah’a yakın bir yere oturdular.
O civarda bir gün önce kesilmiş bir devenin işkembesi ve artıkları vardı. Alçak Ebû
Cehil, yanındakilere döndü ve; “İçinizden kim, şu deve işkembesini alıp, Muhammed
secdeye varınca iki omuzu arasına kor” diye, çirkin bir teklifte bulundu. Oradakilerin en zâlimi, en gaddarı, en merhametsizi, en bedbahtı olan Ukbe bin Ebî Mu’ayt;
“Ben yaparım” diyerek hemen kalktı. İşkembeyi içindekilerle birlikte, secdede iken
Peygamberimizin mübârek omuzlarına koydu. Bunu seyreden müşrikler, katıla katıla
gülmeye başladılar. Peygamber efendimiz, secdesini uzatıyor, mübârek başını kaldırmıyordu. O sırada Eshâb-ı kirâmdan Abdullah bin Mes’ûd vaziyeti gördü. O, bu
hâdiseyi şöyle anlatmıştır:
“Resûlullah’ı o hâlde görünce kan beynime sıçradı. Fakat, beni müşriklerin elinden
koruyacak bir kavmim, kabîlem yoktu. Kimsesizdim, zayıftım. O anda konuşmaya bile
gücüm yetmiyordu. Ayakta bekleyip duruyor, Resûlullah’ı büyük bir üzüntü içinde
seyrediyordum. Ne olurdu, o zaman kendimi müşriklerden koruyabilecek bir gücüm
veya koruyucum olsaydı da, Resûl aleyhisselâmın mübârek omuzuna koyduklarını
kaldırıp atsaydım. Ben böyle beklerken, Resûlullah’ın kızı Hazret-i Fâtıma’ya haber
71 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXXVIII, 301.
77
verdiler. O zaman Fâtıma küçüktü. Koşarak geldi, babasının üzerindekileri attı. Bunu yapanlara bedduâ etti, ağır sözler söyledi.
Resûlullah efendimiz, hiç bir şey olmamış gibi namazını tamamladıktan sonra üç defa; “Allah’ım! Kureyş’ten şu topluluğu sana havale ediyorum! Allah’ım! Ebû Cehil Amr bin
Hişâm’ı sana havale ediyorum! Allah’ım! Ukbe bin Rebîa’yı
sana havale ediyorum! Allah’ım! Şeybe bin Rebîa’yı sana
havale ediyorum! Allah’ım! Ukbe bin Mu’ayt’ı sana havale
ediyorum! Allah’ım! Ümeyye bin Halef’i sana havale ediyorum! Allah’ım! Velîd bin Utbe’yi sana havale ediyorum!
Allah’ım! Umâre bin Velîd’i sana havale ediyorum!” buyurdu. Bu bedduâyı işiten müşrikler, gülmeyi bıraktılar. Korkmaya
başladılar. Çünkü Beytullah’da yapılan duânın kabul olunacağına inanıyorlardı. Resûlullah efendimiz, Ebû Cehil’e; “Vallahi
sen, ya bundan vazgeçersin veya Allahü teâlâ başına bir
felâket indirecektir” buyurdu. Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
Resûlullah’ın isimlerini söylediği bu kimselerin herbirinin, Bedr
muharebesinde öldürülüp yerlere serildiklerini, sıcaktan kokmuş
bir leş hâlinde Bedr çukuruna doldurulduklarını gördüm.”
Bir gün Ebû Cehil, Beytullah’da, Kureyşli müşriklere; “Ey Kureyş topluluğu! Görüyorsunuz ki, Muhammed, dînimizi ayıplamak, putlarımıza ve ona tapan babalarımıza dil uzatmak ve bizlere akılsız gözüyle bakmaktan geri durmuyor. Huzûrunuzda yemîn
ederek söylüyorum ki, yarın kolay kolay taşıyamıyacağım bir taşı,
buraya gelip namaz kılarken secdeye kapandığında, başına hızla
vuracağım. O zaman siz beni, Abdülmuttaliboğullarına karşı ister
koruyun, ister korumayın. Ben O’nu öldürdükten sonra, akrabâları
bana istediğini yapsın...” dedi. Orada bulunan müşrikler; “Yemîn
ederiz ki, biz seni hem koruruz, hem de hiç kimseye teslîm etmeyiz. Yeter ki, sen O’nu öldür!” diye kışkırttılar.
Sabahleyin Ebû Cehil, elinde kocaman bir taş olduğu hâlde
Kâbe’ye geldi. Müşriklerin yanına oturup beklemeye başladı. Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem her zamanki gibi
Beytullah’a gelip namaz kılmaya başladı. Ebû Cehil, yerinden kalkıp elindeki kocaman taşı vurmak üzere Resûlullah’a doğru yürüdü. Bütün müşrikler hâdiseyi heyecanla takip ediyorlardı. Ebû
Cehil, Resûlullah’ın yanına yaklaşınca, birden titremeye başladı.
Koca taş elinden yere düştü, benzi kül gibi olup, büyük bir korku
ile geri çekildi. Müşrikler hayretle Ebû Cehil’in yanına varıp; “Ey
Amr bin Hişâm! Söyle, ne oldu?” diye sordular. Ebû Cehil de; “Tam
O’nu öldürmek için taşı kaldırdığımda, önüme hırçın bir deve çıktı.
Yemîn ederim ki, ömrümde; öyle yüksek ayaklı, keskin dişli, heybetli bir deve ne gördüm ne de işittim. Eğer biraz daha yaklaşsaydım, muhakkak beni öldürürdü” dedi.
“Ey Ebû Cehil!
Vallahi sen,
ya bundan
vazgeçersin veya
Allahü teâlâ
başına bir felâket
indirecektir.”
Muhammed
alehisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
78
Yine bir gün Ebû Cehil, müşrikleri toplayıp; “Abdullah’ın yetimi, burada namaz
kılar ve yüzünü toprağa sürer mi?” diye sordu. Onlar da; “Evet” dediler. Zâten bu sözü
bekleyen Ebû Cehil; “Eğer O’nu öyle görürsem, başını ayağımla ezeceğim” dedi. Bir
gün Peygamberlerin efendisi, Kâbe’de namaza durmuştu. Ebû Cehil de arkadaşları ile
oturuyordu. Yerinden kalkarak, Resûlullah sallallahü aleyhi ve selleme doğru yürüdü. İyice yaklaştı. Fakat birden bire eliyle yüzünü silerek kaçmaya başladı. Müşrikler
yanına gidip; “Ne oldu, nedir bu hâlin?” dediler. Ebû Cehil; “Aramızda bir ateş kuyusu
meydana geldi. Bâzı kimselerin üzerime hücum ettiğini görünce, geri döndüm” diye
cevap verdi.
Velîd bin Mugîre, Ebû Cehil (Amr bin Hişâm), Esved bin Muttalib, Ümeyye bin
Halef, Esved bin Abdiyagves, Âs bin Vâil, Hâris bin Kays gibi müşriklerin ileri gelenleri, Resûlullah’ı gördükçe; “Bu da peygamber olduğunu ve yanına Cebrâil’in geldiğini
sanır” diyerek alay ederlerdi. Bunun üzerine Habîb-i ekremin çok üzüldüğü bir gün,
Cebrâil aleyhisselâm geldi ve bâzı âyet-i kerîmeler getirdi. Meâlen;
“And olsun ki (ey Resûlüm) senden önce gönderilen peygamberlerle de istihza edildi. Onları, peygamberleri istihzâ, alay edenleri, istihzâlarının karşılığı olarak belâ ve azâb çepeçevre kuşatıverdi.”72
“Muhakkak ki biz, seninle alay edenlere karşı kâfiyiz. Onlar, o kimselerdir
ki, Allahü teâlâ ile beraber başka bir ilâh tanırlar. Onlar, yakında (başlarına
gelecek akıbeti) bileceklerdir. Gerçekten biliriz ki, onların sözlerine, (şirk koşmalarına, Kur’ân-ı kerîme dil uzatmalarına ve sana karşı alaylı söz söylemelerine)
göğsün daralıyor, için sıkılıyor”73 buyruldu.
Kâinatın sultânı, bir gün Kâbe-i muazzamayı tavaf ederken, Cebrâil aleyhisselâm
geldi ve; “Ben onların (alay edenlerin) hakkından gelmek üzere emir aldım” dedi.
Biraz sonra Velîd bin Mugîre önlerinden geçti. Cebrâil aleyhisselâm; “Bu geçen nasıl
bir kimsedir?” diye sordu. Peygamber efendimiz de; “O, Allahü teâlânın en kötü
kullarından biridir” buyurdu, Cebrâil aleyhisselâm, Velîd’in bacağına işaret etti ve;
“Hakkından geldim” dedi. Biraz sonra Âs bin Vâil geçiyordu. Onu da sorup aynı
cevâbı alınca, karnına işaret etti ve; “Ona da haddini bildirdim” dedi. Esved bin Muttalib geçince, gözüne; Abdiyagves’i görünce, başına işaret etti. Hâris bin Kays geçerken
de karnına işaret etti ve; “Yâ Muhammed! Allahü teâlâ bunların şerrinden seni
kurtardı. Yakında bunların her biri bir belâya uğrar” dedi. Bunlardan;
Âs bin Vâil’in ayağına diken battı. Ne kadar ilâç yaptılarsa da derdine çâre bulamadılar. Nihâyet ayağı deve boynu gibi şişip; “Muhammed’in Allah’ı beni öldürdü” diye
feryâd ederek can verdi.
Esved bin Muttalib’in gözleri kör oldu. Cebrâil aleyhisselâm, başını ağaca çarparak
helâk etti.
Esved bin Abdiyagves, Bâd-ı semûm denilen yerde iken, yüzü ve gövdesi simsiyah
oldu. Evine gelince tanımadılar ve kapıdan kovdular. Kahrından başını evinin kapısına
vura vura öldü.
Hâris bin Kays da tuzlu balık yemişti. Harareti arttıkça arttı. Ne kadar su içtiyse
kanmadı. Sonunda çatladı.
72 En’âm: 6/10.
73 Hicr: 15/95-97.
79
Velîd bin Mugîre’nin de baldırına demir parçası battı. Yarası
iyileşmedi, çok kan kaybetti ve; o da, “Muhammed’in Allah’ı beni
öldürdü” diye feryâd ederek can verdi.
Böylece her biri yaptıklarının karşılığını görmüş oldu. Ayrıca müşriklerin, ebedî olarak Cehennem’de kalacakları, âyet-i
kerîmelerle bildirildi.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, bir gün Hakem bin Ebü’l-Âs’a rastladı. Yanından ayrıldıktan sonra Hakem,
Resûlullah efendimizin arkasından alay ederek; ağzını, yüzünü
ve vücûdunu oynattı. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem,
Hakem’in yaptıklarını nübüvvet nûru ile gördü ve öyle kalması
için duâ buyurunca, vücûdunu bir titreme aldı, ömrünün sonuna
kadar öyle kaldı.
Eshâb-ı kirâma yapılan işkenceler
Müşrikler sâdece Peygamber efendimize eziyet etmiyordu.
O’nun şanlı Eshâbına da radıyallahü anhüm işkence yapıyorlardı. Bilhassa fakir, kimsesiz olanları tercih ediyor, ellerinden gelen,
akla hayâle sığmayan baskı ve zulmü hiç çekinmeden yapıyorlardı. İşkenceye en çok mârûz kalanlar; Bilâl-i Habeşî, Zinnîre Hâtun,
Habbâb bin Eret, Ammâr bin Yâser ve ailesi “radıyallahü anhüm
ecmaîn” idi. Bunlardan kimini güneşin sıcağında kızmış taşlarla
dağlarlar, kimini aç susuz tutup, “Muhammedin dininden dön”
diye işkence ederlerdi. Onlar bu dayanılmaz cefâlara sabr edip
din-i islâmdan asla dönmezlerdi.
Allah birdir, Allah birdir
Ümeyye bin Halef isminde bir müşrikin kölesi olan Hazret-i
Bilâl, Ebû Bekr-i Sıddîk’ın vâsıtası ile müslüman olmuştu. Ümeyye, on iki kölesinden en çok Bilâl’i sevdiği için, puthâneye bekçi
yapmıştı, Hazret-i Bilâl, müslüman olunca, puthânedeki bütün
putları secde vaziyetine getirdi. Bu haber Ümeyye’ye ulaşınca,
büyük bir dehşete kapıldı. Çağırtıp; “Sen müslüman olmuşsun.
Muhammed’in Rabbine secde ediyormuşsun, öyle mi?” diye sordu. Hazret-i Bilâl de; “Evet. Büyük ve yüce olan Allahü teâlâya secde ederim” dedi. Ümeyye, hoşlanmadığı bu cevâbı alınca, derhâl
eziyet ve işkencelerine başladı. Öğle vakti güneş tam tepeye geldiğinde, onu soyar, sıcaktan kavrulmuş taşları, çıplak vücûduna
koyarak dağlardı. Ateş gibi yanan taşların bir kısmını arkasına,
bâzısını da karnı üzerine yığdıktan sonra; “İslâm dîninden dön!..
Lât ve Uzzâ putlarına îmân et” der, Hazret-i Bilâl ise; “Allahü
teâlâ birdir! Allahü teâlâ birdir!” diyerek îmânını bildirirdi.
Ümeyye bin Halef, onun bu sabrını gördükçe deliye döner,
dikenler üzerinde sürterek vücûdunu yaralar ve işkence ederdi.
Hazret-i Bilâl, vücûdundan oluk gibi akan kanlara aldırmadan;
“And olsun ki (ey
Resûlüm) senden
önce gönderilen
peygamberlerle
de istihzâ
edildi. Onları,
peygamberleri
istihzâ, alay
edenleri,
istihzâlarının
karşılığı olarak
belâ ve azâb
çepeçevre
kuşatıverdi.”
En’âm: 10
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
80
“Allah’ım! Senden gelene razıyım. Allah’ım! Senden gelene razıyım” der ve îmânında
sebat gösterirdi. Hazret-i Bilâl, bu hâlini şöyle anlatmıştır:
O habis Ümeyye, beni, günün sıcağında bağlayıp, gece de azâb ederdi. Sıcak bir
gün idi. Her zamanki gibi yine işkenceye başladı. İslâm’dan döndürmek için; “Putlarımıza tap! Muhammed’in Allah’ını inkâr et, inkâr et, inkâr et!” dedikçe; “Allah birdir!
Allah birdir!” derdim. Hıncını almak için, o gün çok büyük bir kayayı göğsümün
üzerine koydu. O anda bayılmışım. Ayıldığımda, üzerimdeki kayanın kalkmış ve güneşin buluta girmiş olduğunu gördüm. Allahü teâlâya şükrettim ve kendi kendime;
“Ey Bilâl! Cenâb-ı Hak’dan gelen her şey güzeldir, hoştur” dedim.
Ümeyye bin Halef, yine bir gün Bilâl-i Habeşî’ye işkence yapmak için dışarı çıkarmıştı. Elbiselerini çıkarıp sâdece bir don ile, yakıcı sıcakta kızgın kumlara yatırıp,
üzerine taşlar yığmıştı. Müşrikler toplanıp ağır işkenceler yapıyorlar; “Dîninden dönmezsen seni öldüreceğiz” diyorlardı. Bilâl-i Habeşî, bu dayanılmaz işkenceler altında;
“Allah birdir! Allah birdir!” diyordu. Bu sırada sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi
ve sellem oradan geçiyordu. Hazret-i Bilâl-i Habeşî’nin bu hâlini görünce çok üzüldü;
“Allahü teâlânın ismini söylemek seni kurtarır” buyurdu.
Evine döndükten biraz sonra, yanına Hazret-i Ebû Bekr geldi. Bilâl-i Habeşî’nin
çektiği işkenceyi, Ebû Bekr-i Sıddîk’a anlatıp; “Çok üzüldüm” buyurdu, Hazret-i Ebû
Bekr, hemen oraya gitti. Müşriklere; “Bilâl’e böyle yapmakla elinize ne geçer? Bunu
bana satın” dedi. “Dünyâ dolusu altın versen satmayız. Fakat, senin kölen Âmir ile
değişiriz” dediler. Hazret-i Ebû Bekr’in kölesi Âmir, onun ticâret işlerini yapar ve
çok para kazanırdı. Yanında şahsî malından başka, on bin altını vardı. Hazret-i Ebû
Bekr’in yardımcısı olup, her işini yürütürdü. Fakat kâfir idi ve küfründe ısrar ediyordu.
Hazret-i Ebû Bekr; “Âmir’i bütün malı ve paraları ile, Bilâl için size verdim” buyurdu.
Ümeyye bin Halef ve diğer müşrikler çok sevinip; “Ebû Bekr’i aldattık” dediler.
Hazret-i Ebû Bekr, hemen Bilâl-i Habeşî’nin üzerindeki ağır taşları atıp ayağa kaldırdı. Bilâl-i Habeşî, ağır işkenceler sebebiyle çok hâlsizleşmişti. Elinden tutup, doğruca sevgili Peygamberimizin huzûruna getirdi. “Yâ Resûlallah! Bilâl’i, bugün Allah
rızâsı için âzâd ettim” dedi. Resûlullah efendimiz, çok sevindi. Hazret-i Ebû Bekr’e çok
duâ buyurdu. O sırada Cebrâil aleyhisselâm; Ebû Bekr’in Cehennem’den uzak olduğunu müjdeleyen, Leyl sûresinin 17 ve 18. âyet-i kerîmelerini getirdi. Âyet-i kerîmelerde
meâlen; “(Hazret-i Ebû Bekr gibi) ziyâde takvâ sahibi olup, (şirk ve günâhdan sakınıp) malını, Allahü teâlânın katında pak olmak (ve va’d-i ilâhîye kavuşmak)
için hayr yolunda harcayan kimse, ondan (Cehennem’den) uzaklaştırılmıştır”
buyruldu.
Olmadık işkence
Habbâb bin Eret hazretleri de dîninden döndürülmek için zulmedilenlerdendi.
Hazret-i Habbâb da kimsesizdi ve Ümmü Enmâr adlı müşrik bir kadının kölesi idi.
Onu koruyacak bir akrabâsı olmadığı için, müşrikler toplanırlar, mübârek vücûdunu
soyup, üzerini dikenlerle tararlardı. Bâzen de çıplak vücûduna demirden gömlek giydirip, güneş altında bekletirlerdi. Güneşte veya ateşte ısıttıkları taşları çıplak vücûduna
bastırırlar; “Dîninden dön! Lât ve Uzzâ’ya tap!” derlerdi. Habbâb da îmânında ısrar
eder; “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün resûlullah” diyerek onlara karşı koyardı.
Müşrikler, bir gün toplanıp bir meydanda ateş yaktılar. Hazret-i Habbâb’ı bağlayıp,
81
getirdiler. Soyarak, ateşin üzerine yatırdılar. Ya dîninden döndürecekler veya ateşte yakacaklardı. Ateşin ortasına sırt üstü yatırılan
Hazret-i Habbâb; “Allah’ım! Hâlimi görüyor, durumumu biliyorsun. Kalbimdeki îmânı sabit et, büyük bir sabır ihsân eyle” diye
duâ ediyordu. Müşriklerden biri ayağıyla Hazret-i Habbâb’ın göğsüne bastı. Fakat onlar, Allahü teâlânın inananları koruduğunu
bilmiyorlardı.
Yıllar sonra bu hâdiseyi Habbâb’a sorduklarında, sırtını açıp
yanık izlerini göstererek; “Benim için bir ateş yaktılar, sonra sürükleyerek içine attılar. O ateşi ancak benim etim söndürmüştü”
dedi.
Hazret-i Habbâb’a dışarda böyle işkence ederlerken, sahibi
Ümmü Enmâr da, dîninden döndürmek için ateşte demiri kızdırır
ve başına basarak dağlardı. O, dîni için bütün bu acılara katlanır,
teklif ettiklerini yerine getirmez ve îmânından dönmezdi.
Bir gün Hazret-i Habbâb, sevgili Peygamberimizin huzûrlarına
çıktı ve; “Yâ Resûlallah! Müşrikler dışarda beni gördükleri yerde
ateşte yakıyorlar. Evde, sahibim Ümmü Enmâr da kızdırılmış
demirle başımı dağlıyor. Duânızı istirhâm ediyorum!” dedi. Sonra sırtındaki ve başındaki yanıkları gösterdi. Peygamberimiz bu
hâline çok acıdı, Dîninden dönmemek için çektiği ızdırâba, yapılan zulme dayanamadı ve; “Yâ Rabbî! Habbâb’a yardım et”
diyerek duâda bulundu. Cenâb-ı Hak, Resûlünün duâsını ânında
kabul buyurdu ve Ümmü Enmâr’ın başına şiddetli bir ağrı verdi.
Ümmü Enmâr, başının ağrısından sabahlara kadar inlerdi. Çâre
olarak ateşte kızdırılmış bir demirle başının dağlanmasını söylediler. Sonunda Habbâb’ı çağırarak, demir çubuğu ateşte kızdırmasını ve başını dağlamasını emretti... Hazret-i Habbâb da demirle
onun başını dağlardı...
İslâm’ın ilk günlerinde, müşrikler, Habbâb bin Eret’in durumuna pek aldırış etmiyorlardı. Fakat her geçen gün îmân edenlerin
sayısı artıyordu. Sonunda, ister istemez bu işi ciddiye almaya
mecbur olmuşlardı. Nihâyet Hazret-i Habbâb’a olan işkencelerini
artırdılar. Ziyâdesiyle vurdular, dövdüler, yaraladılar, işkence üstüne işkence yaptılar...
Bütün bunlara rağmen, Hazret-i Habbâb îmânından zerre
kadar tâviz vermedi. Fakat eziyet ve işkenceler de dayanılmaz
hâle gelmişti. Olup bitenleri Kâinatın efendisine arzedip; “Yâ
Resûlallah! Çektiğimiz işkencelerden kurtulmamız için, duâ buyurur musunuz?” dedi.
Bunun üzerine Resûlullah efendimiz; “Sizden önceki ümmetler içinde öyle kimseler vardı ki, demir tarakla derileri,
etleri soyulup kazınırdı da, bu işkence yine onları dîninden
döndüremezdi. Testere ile tepesinden ikiye bölünürdü de,
“(Ey Bilâl!)
Allahü teâlânın
ismini söylemek,
seni kurtarır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
82
yine bu işkenceler onları dinlerinden geri çeviremezdi. Allahü teâlâ elbette
bu işi (İslâmiyet’i) tamamlayacaktır. Bütün dinlerden üstün kılacaktır. Öyle
ki, hayvanına binip, San’a’dan Hadramût’a kadar tek başına giden kimse, Allahü teâlâdan başkasından korkmayacak, koyunları hakkında da kurt saldırmasından başka bir endişe duymayacaktır. Fakat, siz acele ediyorsunuz”
buyurdular ve sırtını okşayıp duâ ettiler. Resûlullah’ın rûhlara gıda ve şifâ olan bu
latif sözleri, Habbâb’ın acılarını dindirmişti.
Hazret-i Habbâb’ın bilhassa azgın müşrik olan Âs bin Vâil’den epeyce alacağı vardı.
Onu istemek için yanına gitti. Âs bin Vâil, Habbâb’a; “Muhammed’i inkâr etmedikçe
sana alacağını vermem” deyince, Hazret-i Habbâb; “Vallahi ben hayâtımda olduğu gibi
öldükten sonra kabrimden kalkınca da asla peygamberimi red ve inkâr edemem. Her
şeyden vazgeçerim, yine bu inkârı yapamam” cevâbını verdi. Bunun üzerine Âs bin
Vâil; “Öldükten sonra dirilecek miyiz? öyle bir şey varsa o zaman malım da, evlâdım
da olacak. Borcumu, sana o gün öderim” dedi.
Âs bin Vâil’in bu sözleri üzerine, Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde Meryem sûresinin
77-79. âyet-i kerîmelerinde meâlen şöyle buyurdu: “(Ey Habîbim!) Şimdi şu
âyetlerimizi inkâr eden ve; “Elbette bana (kıyâmet günü) mal ve evlâd verilecektir” diyen adamı (Âs ibn-i Vâil’i) gördün mü? O, gaybe muttali mi olmuş,
yoksa Rahmân’ın huzûrunda bir söz mü almış? Hayır, Öyle değil, biz onun
dediğini yazacağız. (Kıyâmet günü onun üzerine hesaba çekeceğiz) ve azâbını da
çoğalttıkça çoğaltacağız.”
Bayılıncaya kadar işkence
Müşrikler işkencede kadın-erkek gözetmezlerdi. İlk müslümanlardan olan ve kimsesi bulunmayan Zinnîre Hâtun da bir köle idi. Müslüman olduğunu öğrenen müşrikler, ona da işkence yapmaktan hiç çekinmediler. Zinnîre Hâtun, Lât ve Uzzâ putlarına
tapması için zorlanır, boğazı sıkılır, nefes alamayıp bayılıncaya kadar işkence yapılırdı. Buna rağmen dîninden asla dönmez, onların dediklerini tutmazdı. Bilhassa Ebû
Cehil pek çok işkence ederdi. Bu yüzden Zinnîre’nin gözleri görmez olmuştu. Bir ara
Ebû Cehil; “Gördün mü? Lât ve Uzzâ senin gözünü kör etti!” deyince, Zinnîre Hâtun,
îmânının tezâhürü olarak; “Ey Ebû Cehil! Vallahi o, senin dediğin gibi değildir. Lât ve
Uzzâ dediğin putlar hiç bir işe yaramaz, kendilerine tapanlardan ve tapmayanlardan
haberleri yoktur. Benim Rabbim, gözümün nûrunu vermeye ve beni eski hâlime döndürmeye elbette kâdirdir” dedi.
Ebû Cehil, Hazret-i Zinnîre’nin sarsılmaz îmânı karşısında şaşırıp kaldı. Allahü
teâlâ, Zinnîre’nin duâsını kabul etmiş, gözü eskisinden daha iyi görür olmuştu. Ebû
Cehil ve Kureyş müşrikleri bu hâli gördükleri hâlde inâd edip, îmân etmediler. Üstelik;
“Bu da, peygamberlerinin bir sihridir! Muhammed’in yolunda giden akılsızlara şaşmaz
mısınız? Eğer onların gittiği yol hayırlı ve gerçek olsaydı, önce biz ona uyardık. Demek, bizden önce bir köle mi doğruyu buldu?” dediler.
Bunun üzerine Allahü teâlâ, Ahkâf sûresinin 11. âyet-i kerîmesini nâzil etti.
Meâlen; “O kâfirler, îmân edenler için; “Eğer onda (İslâmiyet’te) bir hayır olsaydı, bu hususta onlar (fakirler, bîçâreler) bizim önümüze geçemezler, bizden önce, ona koşamazlardı” dediler. Hâlbuki onlar, onunla (Kur’ân-ı kerîmle
mü’minler gibi) hidâyete kavuşmadıkları için (Kur’ân-ı kerîmi inkâr etmek için);
83
“Bu Kur’ân-ı kerîm (Muhammed’in ortaya çıkardığı) eski bir
yalandır” diyeceklerdir” buyruldu.
Dâr-ül-Erkâm
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, müşriklerin, Eshâbına yaptıkları zulüm ve işkencelere çok üzülüyorlardı. İslâmiyet’in yayılması ve öğrenilmesi için emniyetli bir yer
lâzımdı. Efendimiz, bu mukaddes vazife için Hazret-i Erkâm’ın
evini seçti.74 Bu ev, Safâ tepesinin doğusunda, dar bir sokak içinde ve yüksekçe bir yerde idi. Buradan Kâbe-i muazzama rahatça
görülürdü. Evin giriş ve çıkışı, gelip geçenleri kontrol etmek bakımından çok elverişli idi. Ayrıca Hazret-i Erkâm, Mekke’nin ileri gelenlerinden, itibarı yüksek bir zât idi. Habîb-i ekrem efendimiz, bu
evde Eshâbına İslâmiyet’i anlatıyordu. Yeni müslüman olacaklar
buraya gelip İslâmiyet’le şereflenirler, Resûlullah efendimizin gönüllere deva olan mübârek sözlerini dinlemekle bereketlenirlerdi.
Peygamber efendimizi, sanki başlarına kuş konmuş da konuşunca
uçacakmış gibi nefes almaz bir şekilde dinlerlerdi. Mübârek sözlerini, âdetâ yutarcasına, hiç bir kelimesini kaçırmadan, ezberlerlerdi. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, gündüzlerini
Erkâm’ın evine ayırıyor ve sabahtan akşama kadar Eshâbını yetiştirmekle meşgûl oluyorlardı. Burası müslümanların ilk karargâhı,
“Dâr-ül İslâm” idi. İlk müslümanlar burada toplanırlar, böylece
müşriklerin her türlü kötülüklerinden korunmuş olurlardı.
Öldüresiye işkence
Ammâr bin Yâser anlatıyor: “Dâr-ül-Erkâm’a” gidip Resûlullah’ı
görerek müslüman olmak istiyordum. Kapıda Hazret-i Süheyb’e
rastladım. “Burada ne yapıyorsun!” diye sorduğumda, aynı suâli
bana sordu. Ben de; “Hazret-i Muhammed’in huzûruna gidip, sözlerini dinleyip müslüman olmak istiyorum” dedim. O da; “Ben de bunun için gelmiştim” dedi. Beraberce yüksek ve şerefli huzûrlarına
girdik. Bize İslâm’ı arz etti. Severek müslüman olduk.”75
Ammâr müslümanlığını açıklamaktan çekinmeyen mücâhidlerden biri idi. Dininden dönmemek için en ağır işkencelere katlanırdı. Müşrikler onu yalnız buldukları zaman, Ramda mevkiine,
Mekke kayalıklarına götürürler, elbiselerini çıkarıp, demir gömlek
giydirirlerdi. Bu şekilde yakıcı güneşin altında bekletilir ve işkence edilirdi. Bâzen de sırtı ateşle dağlanır, bitmez tükenmez işkencelere uğrardı. Her defasında; “İnkâr et!... İnkâr et!... Lât ve Uzzâ’ya
tap da kurtul!..” derlerdi. Hazret-i Ammâr, bu dayanılmaz işkencelere büyük bir sabırla; “Rabbim Allah, peygamberim Muham74 İbni Hacer, el-İsâbe, I, 28-29.
75 İbni Sa’d, Tabakât, III, 227; Hâkim, Müstedrek, III, 449; İbni Asâkir, Tarih-i
Dımeşk, XXIV, 219.
“Ey Ebû Cehil!
Vallahi o, senin
dediğin gibi
değildir. Lât ve
Uzzâ dediğin
putlar hiç bir
işe yaramaz,
kendilerine
tapanlardan ve
tapmayanlardan
haberleri yoktur.
Benim Rabbim,
gözümün nûrunu
vermeye ve beni
eski hâlime
döndürmeye
elbette kâdirdir.”
Zinnîre Hâtûn
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
84
med aleyhisselâmdır” diyerek karşılık verirdi. Müşrikler buna daha çok sinirlenirler,
göğsü üzerine, sıcaktan yanmış kayaları koyarlar, bâzen de kuyu içine atarak suda
boğmaya çalışırlardı. Ammâr bin Yâser bir gün sevgili Peygamberimizin huzûrlarıyla
şereflendiğinde; “Yâ Resûlallah! Müşriklerin bize yaptığı işkenceler son haddine vardı”
deyince, Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Hazret-i Ammâr’ın hâline acıdılar ve; “Sabr ediniz ey Yahzân’ın babası!” buyurduktan sonra; “Yâ Rabbî! Ammâr
ailesinden hiç kimseye Cehennem azabını tattırma” diye duâ ettiler.
İlk şehîd, ilk kan
Hazret-i Ammâr’ın babası Yâser, annesi Sümeyye, kardeşi Abdullah ailece müslüman olmuşlardı. Müşrikler, Hazret-i Ammâr’a yaptıkları işkencelerden daha fazlasını
annesine, babasına ve kardeşine yaparlardı. İşkence sırasında, küfür olan sözlerini
bunlara söyletmek isterler, onlar da; “Derimizi yüzseniz, etimizi dilim dilim doğrasanız, sizi dinlemeyiz” diye cevap verirler; “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah”
derlerdi. Yine bir gün Bathâ denilen yerde, Yâser ailesine topluca işkence yapılırken,
Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem oradan geçiyordu. Eshâbının bu dayanılmaz işkencelerini görünce çok üzüldüler. Hazret-i Yâser; “Yâ Resûlallah! Zamanımız hep böyle işkence ile mi geçecek?” diye suâl edince, Efendimiz; “Sabrediniz ey
Yâser ailesi! Sevininiz ey Ammâr ailesi! Hiç şüphesiz, sizin mükâfat yeriniz
Cennet’tir” buyurdu.
Yine bir gün, Mekke müşrikleri, Ammâr’a ateşle eziyet ve işkence ediyorlardı.
Resûlullah efendimiz orayı teşrif ettiler; “Ey ateş! İbrâhîm’e (aleyhisselâm) olduğun
gibi, Ammâr’a da serin ve selâmet ol!” buyurdular. Daha sonra Ammâr sırtını açtığında ateşin izi görünüyordu. Bu iz, Resûlullah’ın duâsından önce idi.
Yine Yâser ailesini işkenceye tâbi tuttukları bir günde, Hazret-i Yâser’i ve oğlu
Hazret-i Abdullah’ı okla şehîd ettiler. Ebû Cehil, Hazret-i Sümeyye’nin mübârek ayaklarını iple bağlattı. İplerin uçlarına da iki deveyi bağlatıp, ayrı istikâmetlerde sürerek
Hazret-i Sümeyye’yi parçalattı ve şehîd etti. Merhametsiz, gaddar, zâlim Ebû Cehil
ve diğer müşriklerin, işkencelerle Yâser ailesini şehîd ettikleri haberini Peygamber
efendimiz ve Eshâb-ı kirâm aleyhimürrıdvân duyduklarında, pek ziyâde üzüldüler.
Bu olay, Eshâbın birbirlerine daha çok bağlanmasına ve kenetlenmesine sebeb oldu.76
Eshâb-ı kirâm, namaz kılacakları zaman kimsenin bulunmadığı yerlere giderler,
orada ibâdetlerini gizlice yaparlardı. Yine böyle bir gün; Sa’d bin Ebî Vakkâs, Sa’îd bin
Zeyd, Abdullah bin Mes’ûd, Ammâr bin Yâser, Habbâb bin Eret, Mekke vâdilerinden
Ebû Düb denilen mevkiîde namaz kılıyorlardı. O sırada, onları takip eden Ahnes bin
Şerik ve bâzı müşrikler yanlarına gelip ibâdetleriyle alay etmeye, kötülemeye başladılar. Buna dayanamayan Hazret-i Sa’d bin Ebî Vakkâs ve arkadaşları, müşriklere hücum ettiler. Hazret-i Sa’d, eline geçirdiği bir deve kemiğini, kâfirlerden birinin kafasına
vurarak yardı. Müşrikler korkarak kaçtılar. Böylece müslümanlar ilk defa, kâfir kanı
akıtmış oldular.
Hazret-i Ebû Zer Gıfârî’nin müslüman olması
İnsanlar, birer-ikişer hidâyete kavuşuyor ve İslâm’ın nûru Mekke dışında da yayılarak âlemi aydınlatmaya başlıyordu. İslâm’ın doğuş haberi ve yayılışı karşısında,
76 İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 42; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 264; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 86.
85
müşrikler engelleme yollarına baş vuruyorlardı. Nihâyet bu haber, Benî Gıfâr kabîlesine de ulaştı. Ebû Zer Gıfârî bu haberi işitir
işitmez kardeşi Üneys’i Mekke’ye gönderip, durumu araştırmasını
istedi. Üneys, Mekke’ye gidip, Peygamber efendimizin meclisinde
bulundu. Hayran kalarak geri döndü. Kardeşi Ebû Zer hazretleri;
“Ne haber getirdin?” diye sorunca; “Efendimiz! Vallahi hep hayrı,
iyiliği emreden ve kötülüklerden sakındıran pek yüce bir zât gördüm” dedi. Ebû Zer Gıfârî; “Peki, insanlar O’nun hakkında ne diyorlar?” deyince, zamanın meşhur şâirlerinden olan kardeşi Üneys;
“Şâir, kâhin, sihirbaz diyorlar. Fakat O’nun sözleri kâhinlerin, sihirbazların sözlerine benzemiyor. Ayrıca söylediklerini, şâirlerin
her çeşit şiirleriyle karşılaştırdım. Onlara da benzemiyor. Benzeri
olmayan bu sözler hiç kimsenin sözüyle de ölçülemez. Vallahi, O
zât hakkı bildiriyor, doğruyu söylüyor. O’na inanmayanlar yalancı
ve sapıklık içindedirler” diye cevap verdi.
Ebû Zer Gıfârî bu haber üzerine Mekke’ye gitmeye ve Peygamber efendimizi görüp müslüman olmaya karar verdi. Eline bir
değnek ve biraz da azık alarak, şevkle Mekke’nin yolunu tuttu.
Mekke’ye varınca, hâlini kimseye anlatmadı. Çünkü müşrikler,
Peygamber efendimize ve yeni müslüman olanlara şiddetli düşmanlık yapıyorlar, eziyetlerini de git gide arttırıyorlardı. Bilhassa
müslüman olan, kimsesiz ve garip kimselere pek fazla işkence
yapıyorlardı. Ebû Zer, Mekke’de kimseyi tanımıyordu. Garib ve yabancı idi. Bu bakımdan kimseye bir şey sormadı. Kâbe’nin yanında
Resûlullah’ı görmek için fırsat kolluyor, nerede olduğunu öğrenmek için bir işaret arıyordu.
Akşam üstü bir sokak köşesine çekildi. Hazret-i Ali, Ebû Zer’i
gördü. Garîb olduğunu anlayarak evine götürdü. Hâlini sormayınca Ebû Zer sırrını açmadı. Sabah olunca tekrar Kâbe’ye gitti.
Akşama kadar dolaştığı hâlde isteğine ulaşamamıştı. Önceki yere
gidip oturdu. Hazret-i Ali, o gece yine oradan geçiyordu. “Bu bîçâre
hâlâ evini öğrenememiş” diyerek tekrar götürdü. Sabahleyin yine
Beytullah’a gitti ve oturduğu köşeye çekildi. Hazret-i Ali tekrar
evine dâvet etti. Bu defa nereden ve niçin geldiğini sordu. Ebû
Zer hazretleri de; “Eğer bana doğru bilgi vereceğine kat’î söz verirsen, söylerim” dedi. Hazret-i Ali; “Söyle, hâlini kimseye açmam”
deyince, Ebû Zer Gıfârî; “Burada bir peygamberin çıktığını işittim.
O’nunla görüşmek ve O’na kavuşmak için geldim” dedi. Hazret-i
Ali Efendimiz; “Sen doğruyu buldun, akıllılık ettin. Şimdi ben O
zâtın yanına gidiyorum. Beni takip et, benim girdiğim eve sen de
gir. Eğer yolda sana bir kimsenin zarar vereceğini anlarsam, ayakkabımı düzeltiyormuş gibi davranırım. O zaman beni beklemeden
geçip yürürsün” dedi.
Ebû Zer Gıfârî, Hazret-i Ali’yi takip etti. Sonunda Peygamberi-
“Sabrediniz ey
Yâser ailesi!
Sevininiz
ey Ammâr
ailesi! Hiç
şüphesiz, sizin
mükâfat yeriniz
Cennet’tir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
86
mizin mübârek yüzünü görmekle şereflendi. Ve; “Esselâmü aleyküm” diyerek selâm
verdi. Bu selâm İslâm’da verilen ilk selâm ve Ebû Zer Gıfârî de ilk selâmlayan kimse
oldu. Peygamber efendimiz selâmına cevap verip; “Allahü teâlânın rahmeti üzerine olsun” buyurdu. Peygamber efendimiz; “Sen kimsin?” diye sorunca; “Ben Gıfâr
kabîlesindenim” dedi. “Ne zamandan beri buradasın?” buyurdu. “Üç gün üç geceden beri buradayım.” “Seni kim doyurdu?” buyurunca; “Zemzem’den başka bir yiyecek, içecek bulamadım. Zemzemi içtikçe hiç bir açlık ve susuzluk duymadım” dedi.
Peygamberimiz; “Zemzem mübârektir. Aç olanı doyurur” buyurdu. Bundan sonra
Ebû Zer Gıfârî, Peygamber efendimize; “Bana İslâm’ı bildir” dedi. Peygamberimiz, ona
Kelime-i şehâdeti okudu, o da söyleyerek, İslâmiyet ile şereflenip, ilk müslümanlar
arasına karıştı.77
Ebû Zer Gıfârî hazretleri, müslüman olduktan sonra Peygamberimize; “Yâ
Resûlallah! Seni hak peygamber gönderen Cenâb-ı Hakk’a yemîn ederim ki, ben bunu
müşriklerin arasında açıkça söyleyeceğim” dedi. Kâbe yanına gidip, yüksek sesle; “Ey
Kureyş topluluğu! “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden
abdühü ve Resûlühü - Ben şehâdet ederim ki, Allahü teâlâdan başka ilâh
yoktur. Muhammed aleyhisselâm O’nun kulu ve resûlüdür” dedi. Bunu işiten
müşrikler, hemen üzerine hücum ettiler. Taş, sopa ve kemik parçalarıyla vurarak kan
içinde bıraktılar. Bu hâli gören Hazret-i Abbâs; “Bırakın bu adamı, öldüreceksiniz! O,
sizin ticâret kervanınızın geçtiği yol üzerinde oturan bir kabîledendir. Bir daha oradan
nasıl geçeceksiniz” dedi. Ebû Zer hazretlerini müşriklerin elinden kurtardı. Ebû Zer,
müslüman olmakla şereflenmenin verdiği sevinçle yerinde duramıyordu. Ertesi gün
yine Kâbe’nin yanında Kelime-i şehâdeti yüksek sesle, bağıra bağıra söyledi. Müşrikler
bu defa da dövdüler. Yere yıkıldı. Yine Hazret-i Abbâs yetişip, ellerinden kurtardı.
Ebû Zer Gıfârî hazretlerine, Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem kendi
memleketine dönmesini ve orada İslâmiyet’i yaymasını emir buyurdu. Bu emir üzerine kabîlesi arasına dönüp, onlara Allahü teâlânın birliğini, Muhammed aleyhisselâmın
O’nun resûlü olduğunu anlattı. Bildirdiklerinin gerçek ve doğru olduğunu, taptıkları
putların bâtıl, boş ve mânâsızlığını söyledi. Kendisini dinleyen kalabalıktan, bir kısmı
îtirâz etmeye başladı. Bu sırada, kabîlenin reisi Haffâf, bağıranları susturdu ve; “Durun, dinleyelim bakalım ne anlatacak” dedi. Bunun üzerine, Ebû Zer hazretleri şöyle
devam etti:
“Ben müslüman olmadan önce, bir gün Nuhem putunun yanına gidip, önüne
süt koymuştum. Bir köpeğin yaklaşıp sütü içtiğini ve putun üzerine pislediğini gördüm. Putun buna mâni olacak güce sahip olmadığını yakînen anladım. Köpeğin bile
hakâret ettiği puta tapmak nasıl hoşunuza gider? Bu delilik değil midir? İşte sizin
taptığınız budur.”
Herkes başını eğmiş duruyordu. İçlerinden biri; “Peki senin bahsettiğin Peygamber
neyi bildiriyor? O’nun doğru söylediğini nasıl anladın?” deyince, Ebû Zer hazretleri
yüksek sesle;
“O, Allahü teâlânın bir olduğunu, O’ndan başka ilâh olmadığını. O’nun her şeyi yaratan ve herşeyin mâliki, sahibi olduğunu bildiriyor... İnsanları O’na îmân etmeye çağırıyor... İyiliğe, güzel ahlâka ve yardımlaşmaya dâvet ediyor. Kız çocuklarını diri diri
77 Buhârî, Menâkıb, 11; Fezâilü’s-Sahâbe, 62; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 83.
87
gömmenin ve yaptığınız diğer her türlü kötülüğün, haksızlığın,
zulmün çirkinliğini ve bunlardan sakınmayı bildiriyor” dedi ve
İslâmiyet’i uzun uzun açıkladı. Kabilesinin içinde bulunduğu sapıklığı bir bir sayıp döktü. Sonra bunların zararlarını ve çirkinliğini
anlattı. Onu dinleyenler arasında başta kabîle reîsi Haffâf ve kendi
kardeşi Üneys olmak üzere pek çok kimse müslüman oldu.78
Kâbe’de açıktan Kur’ân-ı kerîm okunması
Eshâb-ı kirâm bir gün tenhâ bir yerde toplanmışlar, konuşuyorlardı; “Vallahi Resûlullah’dan başka şu Kureyşli müşriklere
Kur’ân-ı kerîmi açıktan dinletebilen bir kimse çıkmadı. Onlara
açıktan Kur’ân-ı kerîmi okuyup dinletecek bir kimse var mıdır?”
dediler. Orada Abdullah bin Mes’ûd hazretleri de vardı. “Ben dinletirim” buyurdu. Eshâbın bâzıları; “Ey Abdullah! Müşriklerin sana
bir zarar vereceğinden korkarız. Biz öyle bir kimse istiyoruz ki,
gerektiği zaman kendini müşriklerden koruyabilecek bir kavmi
ve kabîlesi bulunsun” deyince, “Siz, bana müsâade edin, gideyim.
Cenâb-ı Hak beni muhafaza eder” diye ısrar etti.
Ertesi gün kuşluk vakti Makâm-ı İbrâhîm’e vardı. Müşrikler
orada toplanmışlardı. İbn-i Mes’ûd ayakta Besmele-i şerîfe çekti ve Rahmân sûresini okumaya başladı. Müşrikler birbirlerine;
“Ümmü Abd’in oğlu ne söylüyor? Herhâlde Muhammed’in getirdiği şeyleri okuyor” diyerek üzerine yürüdüler. Yumruk, tekme ve
tokatlarla yüzünü, gözünü morartarak tanınmaz hâle getirdiler.
Fakat o, tokat ve yumruklar altında okumaya devam ediyordu.
Yüzü, gözü, yara bere içerisinde Eshâb-ı kirâmın yanına döndü.
Eshâb-ı kirâm buna çok üzüldüler; “Zâten biz senin bu akıbete
uğrayacağından korkmuştuk. Nihâyet korktuğumuz başına geldi”
dediler.
Fakat Abdullah ibni Mes’ûd hiç üzgün değildi; “Allahü teâlânın
düşmanlarını ben bugünkü kadar zayıf görmedim. İsterseniz yarın sabah, onlara bir o kadar daha dinletebilirim” buyurdu. Eshâb-ı
kirâm; “Hayır, sana bu kadarı yeter. O azılı kâfirlere hoşlanmadıkları şeyi dinlettin” dediler.79
Tufeyl bin Amr’ın müslüman olması
Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem Mekke’de İslâmiyet’i
açıkça yaymaya başladığı yıllarda, gece-gündüz insanlara nasihat
veriyor, onları, İslâm dînine dâvet ediyordu. Mekkeli müşrikler,
Resûlullah efendimizin bu gayretlerini boşa çıkarmak için çabalıyorlardı. O’nun anlattıklarını kabul edip îmân edenlere, her türlü
78 Buhârî, Menâkıb, 10; Fezâilü’s-Sahâbe, 62; İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 122-123;
Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 83.
79 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 166; İbni Hişâm, Sîret, I, 314-315; Taberî, Târih, II,
234-235.
“Vallahi, O zât
hakkı bildiriyor,
doğruyu
söylüyor. O’na
inanmayanlar
yalancı ve
sapıklık
içindedirler.”
Hazret-i Ebû Zer
Gıfârî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
88
yalan, iftira ve işkenceyi reva görüyorlardı. Peygamber efendimizle görüşen, konuşan
birini gördüler mi, hemen yanına varıyorlar, O’nu dinlememesi ve anlattıklarına inanmaması için her türlü hileye, yalana başvuruyorlardı. Dışarıdan Mekke’ye gelenleri
O’nunla görüştürmemek için, ellerinden geleni yapmaktan geri durmuyorlardı.
Müslümanların, sıkıntı içinde oldukları ve kâfirlerden eziyet çektikleri bir zamanda, Tufeyl bin Amr Devsî Mekke’ye gelmişti. Bunu gören müşriklerin önderleri,
yanına giderek; “Ey Tufeyl! Sen, bizim memleketimize geldin. Aramızda ortaya çıkan
Abdülmuttalib’in yetiminin, şaşılacak bir çok hâlleri vardır. Söylediği sözler sihir gibidir. Oğlunu babasından, kardeşi kardeşten, kocayı karısından ayırıyor! Ortaya attığı
fikirlerle, ortalığı karıştırıyor, O’nun sözünü işiten oğul, babasına bakmıyor. O’na tâbi
oluyor. Artık kimse birbirini dinlemeyip, müslüman oluyor. Korkarız ki, bizim başımıza gelen bu ayrılık belâsı, seninle kavminin başına da gelir. Sana nasihatimiz olsun,
O’nunla sakın konuşma. Ne O’na bir söz söyle, ne de O’nun sözünü dinle. Anlattıklarına kulak asma! Çok dikkatli ol. Burada fazla da kalma Hemen çekip git!” dediler.
Bundan sonrasını Tufeyl bin Amr şöyle anlatıyor:
“Yemin ederek söylüyorum, bu sözü o kadar çok söylediler ki, artık O’nunla konuşmamaya ve sözünü asla dinlememeye karar verdim. Hattâ Kâbe’ye girdiğim zaman,
ne olur ne olmaz belki sözlerini duyarım endişesiyle kulaklarıma pamuk bile tıkamıştım. Ertesi gün, sabahleyin Kâbe’ye gittim. Resûl aleyhisselâmın orada namaz kıldığını gördüm. O’na yakın bir yerde durdum. Cenâb-ı Hakk’ın hikmeti olarak, okuduklarından bâzısı kulağıma çarptı. İşittiğim sözler ne kadar güzeldi. Kendi kendime; “Ben,
iyiyi kötüyü ayırt edemeyecek bir adam değilim. Hem de şâirim. Bunun söylediklerini
ne diye dinlemeyeyim? Sözlerini güzel bulursam kabul ederim, güzel gelmezse terk
ederim” dedim. Ve bir tarafa gizlenip, Resûlullah namazını kılıp evine hareket edinceye kadar orada bekledim.
Sonra peşinden gittim. Evine girince, ben de girdim ve; “Yâ Muhammed
aleyhisselâm! Ben bu diyara geldiğimde, senin kavmin bana şöyle şöyle dediler... Senden uzak durmamı istediler. Korkumdan sözünü işitmemek için kulaklarıma pamuk
tıkadım. Ama Allahü teâlâ senin okuduklarından bir miktarını işittirdi. Onları pek
güzel buldum. Şimdi sen, bana ne söyleyeceksen bildir! Kabûl etmeye hazırım” dedim.
Resûlullah efendimiz bana İslâmiyet’i anlattı ve Kur’ân-ı kerîmden bir miktar okudu. Yemîn ederim ki, ömrümde bundan daha güzel söz işitmemiştim. Hemen Kelime-i
şehâdet getirip müslüman oldum.
O anda dedim ki: “Yâ Resûlallah! Ben, kavmimde sözü dinlenen, itibarlı bir kimseyim. Hiç biri sözümden dışarı çıkmaz. Gidip, onları da, İslâm dînine dâvet edeyim.
Duâ ediniz de, Allahü teâlâ benim için bir alâmet, bir kerâmet buyursun! Böylece o
alâmet, kavmimi İslâmiyet’e dâvet ederken bana bir kolaylık, bir yardım olsun!” Bu
ricam üzerine Resûlullah efendimiz;
“Ey Allah’ım! Onun için bir âyet, alâmet ihsân eyle!” diye duâ buyurdu.
Bundan sonra kendi beldeme döndüm. Karanlık bir gecede, kavmimin oturduğu
su başına bakan tepeye vardığım zaman, alnımda kandil gibi bir nûr peyda oldu ve
ışık vermeye başladı. O zaman duâ edip; “Ey Allah’ım! Bu nûru alnımdan başka bir
yere naklet! Devs kabîlesinin câhilleri görüp de, dîninden döndüğü için, Allah, onun
alnında ilâhî bir ceza olarak bunu çıkardı sanmasınlar!” dedim. O nûr, hemen elim-
89
deki kamçının ucuna gelip kandil gibi asıldı. Kabilemin yurduna
yaklaşıp da, yokuştan aşağıya inmeye başladığım sırada, orada
bulunanlar, elimdeki kamçının başında kandil gibi parlayan nûru
birbirlerine gösteriyorlardı. Bu vaziyette yokuştan aşağıya inip
evime geldim. Yanıma ilk önce, babam gelip, beni bu hâlde gördü.
Bana olan sevgisinden boynuma sarıldı. Babam çok yaşlıydı.
Ona dedim ki: “Ey babacığım! Eğer evvelki hâlin üzere kalırsan, ne ben sendenim, ne de sen bendensin!” Bu sözümü işitince
babam şaşırdı ve; “Sebebi ne ey oğlum!” diye sordu. Ona cevap
olarak; “Ben artık Muhammed aleyhisselâmın dînine girip müslüman oldum” dedim.
Bunun üzerine babam; “Oğlum, ben de senin girdiğin dîne girdim. Senin dînin benim de dînim olsun!” deyip, hemen Kelime-i
şehâdet getirerek müslüman oldu. Bundan sonra İslâm dîninden
bildiğimi ona öğrettim. Sonra, yıkanıp temiz elbiseler giydi. Daha
sonra yanıma hanımım geldi. Ona da aynı şeyleri söyledim. O da
kabul edip müslüman oldu.
Sabah olunca, Devs kabîlesinin içine çıktım. İslâmiyet’i anlatıp, hepsini İslâm’a dâvet ettim. Fakat kabullenmede ağır davrandılar. Çok zaman muhalefet ettiler. Günâh ve kötülük olan
işlerinden el çekmediler. Daha da ileri gidip göz, kaş hareketleri
yaparak benimle alay ettiler; faiz ve kumara düşkünlüklerinden
sözlerimi dinlemediler. İslâmiyet’e uymaktan kaçındılar. Allah’a
ve Peygamberine âsî oldular.
Bir müddet sonra Mekke’ye gelip, kavmimi Resûlullah’a
şikâyet ederek; “Yâ Resûlallah! Devs kabîlesi, Allahü teâlâya âsî
oldular. İslâm’a girmeleri için yaptığım dâveti kabul etmediler.
Onlar için duâ buyurun!” dedim. Herkese şefkat ve merhameti çok olan sevgili Peygamberimiz, ellerini açıp kıbleye dönerek;
“Yâ Rabbî! Devs halkına doğru yolu göster de, onları İslâm
dînine getir!” diye duâ ettiler. Bana da; “Kavmine dön, Onları
güler yüzle ve tatlı dille İslâmiyet’e dâvet etmeye devam
et! Kendilerine yumuşak davran!” buyurdular. Hemen memleketime geldim, Devs halkını İslâm’a dâvetten hiç boş kalmadım.”80
Panayırlarda dâvet
Her sene çeşitli şehirlerdeki insanlar, belli günlerde Kâbe-i
muazzamayı ziyâret etmek için Mekke’ye gelirlerdi. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz de gelenleri karşılayıp,
her gruba İslâmiyet’i anlatır, “Allahü teâlânın bir, kendisinin hak
peygamber olduğunu ve kurtuluşun bunda bulunduğunu” bildirirlerdi.
Bir gün Velîd bin Mugîre, müşrikleri toplayıp; “Ey Kureyş
80 İbni Hişâm, Sîret, I, 382-385; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 168; Şemseddin Şâmî,
Sübü-lü’l-Hüdâ, II, 417.
“Peygamberimiz;
‘Yâ Rabbi! Devs
halkına doğru
yolu göster de,
onları İslâm
dînine getir’ diye
duâ buyurdu.
Bana da;
‘Kavmine dön!
Onları güleryüzle
ve tatlı dille
İslâmiyete da’vet
etmeye devam
et! Kendilerine
yumuşak davran!’
buyurdu.”
Tufeyl bin Amr
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
90
cemâati! Yine Kâbe’yi ziyâret etme mevsimi geldi. Muhammed’in sesi, âleme yayılmıştır. Arab kabîleleri yanına gelip, tatlı sözlerine meyl ederler ve dînine girerler.
Buna bir tedbir düşünmek lâzımdır. Hepimiz anlaşalım, O’nun hakkında bir şey söyleyerek birbirimizi yalancı çıkarmış olmayalım” dedi.
Kureyşliler; “Ey Abd-i Şems’in babası! İçimizde en ileri görüşlü olan sensin. Sen, ne
söyleyelim dersen, biz de onu söyleriz” dediler.
Velîd; “Hayır, siz söyleyin ben dinleyeyim” deyince, onlar; “Kâhin diyelim” dediler. Velîd derhâl îtirâz etti ve; “Hayır! Yemîn ederim ki, O kâhin değildir. Biz, çok
kâhin gördük. Doğruyu da yalanı da hiç çekinmeden söylerler. Muhammed’in okuduğu şeyler, kâhinlerin uydurduğu şeylere hiç benzemiyor. Sonra biz, şimdiye kadar
Muhammed’den bir yalan da işitmedik. Eğer böyle söylersek kimse inanmaz” dedi.
Bu defa; “Mecnûndur, delidir diyelim” dediler. Velîd yine îtirâz ederek; “Hayır!
Yemîn ederim ki O, bir mecnûn ve deli de değildir. Biz deli ve mecnûnları biliriz, delilik
alâmetlerinden de anlarız. O’nun ne boğulması, ne çırpınıp titremesi, ne de evhamlanması vardır. Böyle söylersek bizi tekzîb edip yalanlarlar” dedi.
Kureyşliler; “Şâirdir diyelim...” dediler. Velîd yine îtirâz etti ve; “O şâir de değildir!
Biz, şiirin her çeşidini çok iyi biliriz. O’nun okudukları şiire hiç benzemez” dedi.
Bu defa; “O, sihirbazdır diyelim” dediler. Velîd; “O sihirbaz değildir. Biz, sihirbazları
ve yaptıkları sihirleri gördük, onları da biliriz. O’nun sözlerinde sihirden eser yoktur. Muhammed’in kelâmı bütün âleme galiptir. Bilinmeyen kimse de değildir. Halkı
O’ndan ayırıp konuşmalarına mâni olamayız. Sonra fesâhat ve belâgatta, güzel ve
mânâlı konuşmada akranlarından üstündür.
Velhâsıl O’nun hakkında her ne söylesek, halk bizim sözümüzün yalan olduğunu
anlar” dedi. Kureyşliler, diyecek bir şey bulamayınca; “İçimizde en yaşlı ve tecrübeli
sensin, sen ne dersen biz ona razıyız” dediler.
Bunun üzerine Velîd bin Mugîre bir müddet düşündükten sonra; “Yine hepsinden
iyisi, biz O’na sihirbaz, büyücü diyelim, akla en uygun geleni budur. Çünkü, sözleriyle
halkı kavminden ve akrabâsından ayırıyor. Kardeşi kardeşten, iki dostu birbirinden
soğutuyor” diyerek etrafındakileri ifsâd etti.
Kureyşliler hemen dağılıp, Mekke’de başlarına topladıkları insanlara; “Muhammed
sihirbazdır!..” dediler ve halk arasına yaydılar. Kâbe’yi ziyâret için kabîleler gelmeye
başlayınca, önüne çıkıp, Peygamber efendimizle görüşmekten sakındırmadıkları kimse bırakmadılar.
Müşriklerin bu hareketleri sebebiyle, İslâmiyet bütün Arab ülkelerinde merak
edilmeğe ve zihinlerde de putlara karşı şüpheler ve sorular oluşmağa başladı.
Allahü teâlâ, Velîd bin Mugîre kâfirine acı azâblar tattıracağı hakkında âyet-i
kerîmeler indirdi. Nitekim, Müddessir sûresinin 11-29. âyet-i kerîmelerinde meâlen;
“(Ey Resûlüm!) Kendisini tek başına (servetten mahrûm bir hâlde) yarattığım şahsın (Velîd bin Mugîre gibi bir kâfirin) işini (cezasını) bana bırakın (o kâfire layık müstehak olduğu cezayı vereyim). Ona pek çok mal verdim (o bir şeye mâlik olmayan
nankör şahsa, nice bağlar, bostanlar, mallar ihsân ettim, sonradan pek çok nimetlere
kavuşturdum). Ona her zaman yanında hazır olan (onu görüp gözeten, kendisine
yapılacak bir tecavüzü anında önlemeye amâde güçlü kuvvetli) çocuklar verdim.
Ona herşeyi kolaylaştırdım, çok büyük imkânlar bahşettim (her şeyi kolay-
91
ca ele geçirebilecek hâle getirdim, onun yolunu açtım. Mekke’de
yüksek bir riyasete kavuştu. Kendisine, Reyhânet-ül-Arab lakabı
verildi. Kendini, kavmine pek güzide bir kimse olarak tanıtıyordu). Sonra (o harîs, nankör şahıs) bütün bu imkânlardan sonra (malını ve evlâdını) daha da artırmamızı (hırsla istiyor) arzu
ediyor (nâil olduğu nimetlerin kadrini bilip, şükrünü yapmaya
çalışmıyor). Hayır! İlânihâye onun istekleri verilmeyecek!
(o münkirin, o tamâhkârın arzusu yerine getirilmeyecektir; onun
malı ve evlâdı artırılmayacaktır). Çünkü o, bizim âyetlerimize
karşı son derece inadcı kesilmiştir. Onu Cehennemde kaygan, o ayak tutmaz kaya üzerine şiddetli sürecek (Cehennemin şiddetli ve elim ızdırâbı içinde onu layık olduğu cezaya çarptıracağım) onu sıkıntı ve meşakkat içine sokacağım! (Bir gün
Peygamber efendimiz sesli olarak Kâbe’de Kur’ân-ı kerîm okurken
âyet-i kerîmelerin tesiri, onda derin iz bıraktı. Kureyşlilere gidip
dedi ki; “Muhammedin okuduğu bir kelâm işittim. Bu bir insan
ve Cin sözü olamaz. Bu söz şiir değildir, kâhin sözü de değildir.
Bu insan yalan da söylemiyor. Ben nice veciz sözlere muhatap
olmuş insanım. Ben onu hiçbir şeye benzetemedim. Onun hiç yalan söylediğini gördünüz mü?” deyince, Kureyşliler muazzam bir
endişeye kapılıp, “Eyvah! Bu akıllı, bu zengin, bu nüfuzlu adamı da
elimizden kaçırdık! Muhammedin sallallahü aleyhi ve sellem sözleri buna da tesir etti” dediler. Bunun yanına hemen Ebû Cehil’i
gönderdiler. Ebû Cehil gelip; “Ne oluyor da seni öyle mahzun, mükedder görüyorum. Muhammedin sihri sana da mı tesir etti, Onun
malından, mülkünden artan birşeyler mi dokundu? Biz aramızda
kararlaştırdık. Sen mala mülke tamah gösteriyorsan, biz sana istediğin kadar mal mülk verelim. Sen böyle sapık yollara düşme”
dedi. Velid bin Mugire de, “Kureyşin en zengini benim. Bana nasıl
böyle bir şey teklif edersiniz” dedi. Ebû Cehil de, “Peki! O zaman, niçin Onun okuduğu Kur’ân için sitayiş dolu sözler söyledin?” dedi.)
(Bunun üzerine, o inkârcı şahıs, Resûlullah’tan işittiği Kur’ân-ı
kerîme dil uzatmak için) Zihninde bazı şeyleri canlandırdı
(düşünüp taşındı) ve arkasından da ortaya bir kıymet hükmü (ölçü) koydu (düşüncesinin neticesini beyân etti). Kahrolası
(geberesi), nasıl da takdîr etti (tutarsız, insicamsız; bir önce söylediğini nakzeden, hiç olmayacakmış bir değer ortaya koydu. Bu
adam söylediği sözlerin tevîlini yapma lüzumunu hissetti. Ben bu
söylediğim sözleri onlara nasıl izah edebilirim.) Sonra kahrolası,
nasıl da (öyle korkunç) bir değer hükmü ortaya koydu. Sonra baktı (meseleye dikkat kesildi, konuya tekrar nüfuz-u nazarla
baktı, iyice kendi kontrolü altına almak için meseleyi tekrar tefekkür etti). Sonra kaşlarını çattı ve yüzünü gerdi. Sonra o
haktan yüz çevirdi ve böbürlendi. Bu insanlardan tevârüs
“Hayır yine gidip
okuyacağım.
Müşrikleri
ilk defa böyle
perişan hâlde
gördüm. Onların
âcizliği beni çok
sevindiriyor.
Bana yapılan
işkencelerden acı
duymuyorum.”
Abdullah bin
Mes’ûd
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
92
edilen (devamlı birinden diğerine intikal eden) bir sihirden ibarettir, dedi. Bu
ancak, insan sözüdür. (Hâlbuki o şahıs, Kur’ân-ı kerîmin, hârika bir kelâm olduğunu, insan ve cinnin sözlerine benzemediğini, evvelce kavmi arasında îtirâf etmişti.
Sonra o inkârcı şahıs, kavmini memnun etmek için sözünü değiştirip, Kur’ân-ı kerîm
hakkında, ona aslâ lâyık olmayan, iftirâlarda bulundu. Böylece kendisini ilâhî azâba
müstehak kıldı. Allahü teâlâ buyurdu ki:) Onu Cehenneme (Sekar’a, şiddetli bir ateş
içine) sokacağım. Sekar’ın ne olduğunu, biliyor musun? (Şiddetli ateşin ne olduğunu sen ne bilirsin? Onun özellikleri hakkında bilgin var mı?) O, ne bırakır, ne de
terk eder! (Ne ibkâ eder, ne de ifnâ eder! Yâni; insanı ne öldürür, ne de oldurur! İçine
girenleri ne çıkartır, ne de azaptan vazgeçer). İnsanın bütün derilerini soyar (yakıp
kavurur, karartır), kemiklerini meydana çıkarır” buyruldu.
Müşriklerin Kur’ân-ı kerîm dinlemesi
Müşriklerin ileri gelenleri çeşitli hilelerle ve zulümle insanların îmân etmesine mâni oluyorlardı. Mekke halkını, Muhammed aleyhisselâmın okuduğu âyet-i
kerîmeleri dinlemekten men ederlerdi. Kendileri ise, geceleri gizlice, Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın bulunduğu evin yanına gelerek bir köşeye saklanıp dinlerlerdi. Sabah olup ortalık aydınlanmaya başlayınca, birbirinden habersiz,
gece Kur’ân-ı kerîmi dinlemeye geldiklerini gören müşriklerin ileri gelenleri, birbirilerini ayıplarlar; “Bir daha böyle yapmayalım” derlerdi. Ancak ertesi gece gene birbirlerinden habersiz, gidip bir köşeye saklanarak tekrar dinlerlerdi. Sabah olunca da
birbirlerini görüp şaşırırlardı. Bir daha böyle yapmamak üzere yemîn ederek ayrılırlar, fakat bundan vazgeçemezlerdi. Ancak nefslerine uyup, üstünlük taslayarak, diğer
müşriklerin kendilerini ayıplamalarından çekinerek ve daha bir çok boş düşüncelere
kapılarak îmân etmediler. Başkalarına da mâni oldular. Üstelik sokaklarda; “Muhammed sihirbazdır” diye bağırdılar.
Bir akşam üzeri müşrikler Kâbe’nin etrafında toplanıp; “Muhammed’i çağırtıp bu
meseleyi görüşelim! Tâ ki sonunda bizi kınamasınlar ve mazur görsünler” diyerek
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimize haber gönderdiler. Bu dâvet üzerine
Peygamber efendimiz Kâbe’ye gelip, müşriklerin karşısına oturdu.
Müşrikler; “Ey Muhammed! Sana haber salmamızın sebebi, seninle anlaşmak içindir. Yemîn ederiz ki, Arablardan senin gibi kavminin başını derde sokan bir kimse
görülmedi! Sen dînimizi ayıpladın! Tanrılarımıza dil uzattın! Akıllarımızı beğenmedin!
Birliğimizi bölüp, bizi birbirimize düşürdün! Başımıza getirmediğin kötü iş kalmadı!
Eğer sen, bu hareketlerinle ve sözlerinle zengin olmak istiyorsan, istediğinden fazla
mal toplayalım. Şan ve şeref kazanmak istiyorsan, seni başımızda efendi kabul edelim. Hükümdar olmak istiyorsan, hükümdar olduğunu îlân edip etrafında toplanalım.
Şâyet tesiri altında kaldığın bir şey varsa, seni ondan kurtaralım. Cinlerden meydana
gelen bir hastalık ise, bütün varlığımızı dökerek şifâsını arayalım!...” dediler.
Âlemlerin efendisi onları sabırla dinledikten sonra, şu muazzam cevâbı verdiler:
“Ey Kureyş topluluğu! Bu söylediğiniz şeylerin hiç birisi bende yoktur. Ben
size getirdiğim şeylerle, ne mallarınızı istemek, ne içinizde büyük şeref ve
şan kazanmak, ne de üzerinize hükümdar olmak için gelmiş değilim. Fakat
Allahü teâlâ, beni size peygamber olarak gönderdi ve bana bir de Kitap indirdi. Sizin (kabul edenleriniz) için (Cennet’le) bir müjdeleyici ve (kabul etme-
93
yenleriniz için de Cehennem’le) bir korkutucu olmamı, bana
emretti. Ben de, Rabbimin bu emrini size tebliğ ettim, size
nasihatta bulundum. Eğer getirdiğim şeyi kabul ederseniz,
O, size dünyâda ve âhirette nasîb ve azık olacaktır. Şâyet
kabul etmez de reddederseniz, Allahü teâlâ, benimle sizin
aranızda hükmünü verinceye kadar, bana düşen, Cenâb-ı
Hakk’ın emrini yerine getirmek üzere her güçlüğe göğüs
gerip katlanmaktır...”
Ebû Cehil, Ümeyye bin Halef ve diğer müşrikler dediler ki: “Yâ
Muhammed! Geçim hususunda bizden daha zor şartlar altında
olan bir kimsenin olmadığını bilirsin. Madem ki peygambersin,
Rabbinden dile de, bizi sıkan, geçimimizi zorlaştıran şu dağları
ortadan kaldırıp uzaklaştırsın! Yurdumuzu genişletip, üzerinde
Şam ve Irak ırmakları gibi nehirler akıtsın! Ayrıca başta Kusay
bin Kilâb olmak üzere geçmiş dedelerimizden bâzılarını diriltsin!
Kusay bin Kilâb ki, doğru sözlü ulu bir kimse idi. Söylediklerinin
hak mı, bâtıl mı olduğunu ona soralım! Eğer o, seni tasdik ederse
ve bizim istediklerimizi yaparsan seni tasdik ederiz. Hem böylece
senin Rabbin katındaki mevkiini de öğrenmiş oluruz. Eğer bizim
için bunları yapmazsan, kendin için Rabbinden bir şeyler edin.
Söylediklerini tasdik edecek, bizi, senin üzerinden geri çevirecek
bir melek göndermesini iste! Ayrıca Rabbin sana bahçeler, köşkler,
hazîneler versin de geçim sıkıntısından kurtul! Çünkü, sen de, bizim gibi çarşılarda dolaşıyor, geçim için uğraşıyorsun!...”
Fahr-i âlem efendimiz onlara; “Ben, size, bunlarla gönderilmedim. Allahü teâlâ, beni ne ile gönderdi ise, ben, ancak
Cenâb-ı Hak tarafından size onu getirdim. Size onu tebliğ
ettim. Ben, (mal, mülk vermesi için) Rabbimden istekte bulunacak bir insan değilim... Allahü teâlâ beni (getirdiklerimi
kabul edenleriniz için Cennet’le) bir müjdeleyici ve (kabul etmeyip reddedenleriniz için de Cehennemle) bir korkutucu olarak gönderdi” buyurdu.
Müşrikler bu defa da; “Madem ki, Rabbin isterse her şeyi muhakkak yapar, iste bakalım, şu göğü parçalayıp üstümüze düşürsün!... Sen bunu yapmadıkça biz sana inanmayız!” dediler. Peygamber efendimiz; “Bu iş Allahü teâlâya aittir. O, size bunu
yapmak isterse elbette yapar” buyurdu. Bunun üzerine müşrikler daha da ileri giderek; “Ey Muhammed! Senin Rabbin, bizim,
seninle oturacağımızı, sana soracaklarımızı, senden isteyeceklerimizi bilmiyor mu idi ki, sana daha önceden haber verip öğretmedi? Senin, bize tebliğ ettiklerini kabul etmediğimiz takdirde, bize
ne yapacağını niçin bildirmedi?... Sözlerinin doğruluğuna melekleri şâhid olarak bize getirmedikçe sana inanmayız... Artık sana
karşı bir sorumluluğumuz kalmadı. Yemîn ederiz ki, artık senin
Vahşî, kalbleri
katı câhiller,
sana inanmaz.
Dahâ çok
münâfıkdırlar.”
Tevbe: 98
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
94
yakanı bırakmayız? Ya biz seni yok ederiz veya sen bizi...” dediler. Onların, kendisine
yaklaşacakları yerde böyle büsbütün uzaklaştıklarını gören sevgili Peygamberimiz
yanlarından ayrıldı.81
Mekkeli müşriklerin, Kâinatın sultânını reddetmesi üzerine, Allahü teâlâ Cebrâil
aleyhisselâm ile vahy göndererek onlara âyet-i kerîmelerle cevap verdi. Onların
düşecekleri acı azâbları bildirdi. En’âm sûresinin 4. âyet-i kerîmesinden 11.âyet-i
kerîmesine kadar meâlen şöyle buyruldu: “Onlara, Rablerinin âyetlerinden gelen hiç bir âyet (Kur’ân-ı kerîmin âyetlerinden bir âyet, delîllerden bir delil veya
mûcizelerden bir mûcize) yoktur ki, ondan yüz çevirmiş olmasınlar. İşte onlar,
Hak (Kur’ân-ı kerîm) kendilerine geldiği vakit tekzîb ettiler, yalanladılar. Fakat yakında onlara, ne ile istihzâ, alay etmekte olduklarının haberi (cezası)
gelecektir. (Mekke halkı), kendilerinden evvel, nice nesilleri helâk ettiğimizi görmediler mi? Yakînen bilmediler mi? Onlara, size vermediğimiz bütün
imkânları vermiş idik. Gökten üzerlerine bol bol yağmurlar göndermiştik.
(Bostanlarının, bahçelerinin ve köşklerinin) altından akan ırmaklar akıttık. Sonra
onları (bu nimetlere şükretmemeleri ve) günâhları sebebiyle helâk ettik. Onların yerine başka başka nesiller yarattık. Eğer sana kâğıt hâlinde yazılı bir
kitap indirseydik, kendileri de elleriyle onu tutmuş olsaydı, yine o kâfirler
inâdlarından; “Bu apaçık bir sihirden başka bir şey değildir” diyeceklerdi. Ayrıca; “Ne olaydı O’na (Muhammed aleyhisselâma bizim de göreceğimiz) bir melek
gönderileydi (de bize O’nun peygamber olduğunu söyleyeydi)” dediler. Eğer biz,
bir melek göndermiş olsa idik (ve onlar da îmâna gelmeseydi), elbette iş bitirilmiş olurdu (hepsinin helâkına hüküm verilmiş olurdu). Sonra, kendilerine göz
açıp kapayıncaya kadar mühlet verilmez, nazar olunmazdı. Eğer O’nu (Peygamberi) bir melek yapsaydık, elbette O’nu, yine bir erkek (sûretinde) gösterir
ve onları yine düşmüş oldukları şüpheye düşürürdük. And olsun ki, senden
önceki peygamberlerle de istihzâ, alay edildi de, istihzâ ettikleri şeyin cezası
olan belâ ve azâb, onları çepeçevre kuşatıverdi. De ki: “Yeryüzünde dolaşınız,
sonra da bakınız. Peygamberleri yalanlayanların sonu nasıl olmuştur?”
Furkân sûresinin 7. ve 10. âyet-i kerîmelerinde de meâlen; “Kâfirler; “Bu nasıl
peygamberdir? Bizim gibi yiyip içiyor, sokaklarda geziyor. Peygamber olsaydı, kendisine melek gelirdi. Yardımcıları olur, bize onlar da haber verir, Cehennem ile korkuturlardı. Yâhud, Rabbi para hazîneleri gönderir, yâhud meyve bahçeleri, çiftlikleri olur, istediğini yerdi’ dediler. O zâlimler birbirlerine
dediler ki: “Eğer siz buna tâbi olursanız büyülenmiş bir adama tâbi olmuş
olursunuz.” (Ey Habîbim!) Nazar et ki, senin hakkında ne kötü misâller getirip,
hak yoldan ayrıldılar, dalâlete düştüler. Artık dalâletten çıkıp hidâyete yol
bulamazlar. Allahü teâlanın şânı ne yücedir ki O, dilerse sana, (dünyâda)
bunlardan daha hayırlı olmak üzere, altından ırmaklar akan bostanlar, bahçeler verir, senin için saraylar yapar!” buyruldu.
21. âyet-i kerîmede de meâlen; “Bize kavuşmayı ümîd etmeyenler dediler ki:
“Ne olaydı bize melekler indirileydi (de Muhammed’in doğru söylediğini haber
vereydi) veya Rabbimizi göreydik.” And olsun ki, onlar nefslerinde bir büyük81 İbni Hişâm, Sîret, I, 315.
95
lük görmüşler ve büyük bir azgınlıkla haddi aşmışlardır...”
buyruldu.
Sebe’ sûresinin 9. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Eğer biz dilersek onları (açık âyetlerimizi görüp de yalanlamaları sebebiyle,
Karun gibi) yere geçirirdik veya (Eyke ahalisine yaptığımız gibi)
üzerlerine gökten parçalar düşürürdük” buyruldu.
İsrâ sûresi 97. âyet-i kerîmesinde de meâlen; “... Biz, onları
kıyâmet günü körler, dilsizler, sağırlar olarak yüzü koyun
haşr edeceğiz! Onların varacağı yer, Cehennemdir ki, ateşi
yavaşladıkça, biz onun alevini artırırız!” buyruldu.
Müşrikler, kendileri hakkında gelen âyet-i kerîmeler karşısında düşmanlıklarını iyice arttırdılar. Bilhassa Übey bin Halef ile
kardeşi Ümeyye, Resûlullah efendimizi çok üzüyorlardı. Bahtsız
Übey, çürümüş bir kemikle, Peygamberimizin yüksek huzûrlarına
geldi. Sonra; “Ey Muhammed! Şu kemiği çürüdükten sonra, senin Allah’ın diriltecekmiş, öyle mi? Demek sen, çürüdükten sonra,
bunu Rabbinin dirilteceğini sanıyorsun ha!” dedi ve kemiği ufaladı.
Sonra tozunu sevgili Peygamberimize doğru üfledi. Devam ederek;
“Yâ Muhammed! Bunu böyle çürüdükten sonra, kim diriltebilecekmiş?” dedi. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem,
buyurdular ki: “Evet. Allahü teâlâ seni de öldürecek, onu da...
Sonra seni diriltecek ve Cehennem’e sokacaktır.” Bu hâdise
üzerine, Cenâb-ı Hak şu âyet-i kerîmeleri indirdi. Meâlen;
“O (inkarcı) insan, onu bir nutfeden yarattığımızı görmedi mi, yakînen bilmedi mi? Öyle iken aşikâr bir mücadeleci
kesiliverdi. Yaratılışını unutarak, bize; “Çürüyüp dağılmışken bu kemiği kim diriltir?” diye misâl getirdi. (Ey Resûlüm!)
Deki: “Onları (yok iken) ilk defa yaratan (Allahü teâlâ) diriltir
ve O, her yaratılanı hakkıyla bilendir. O (Allahü teâlâ) ki,
size yemyeşil bir ağaçtan ateş çıkarandır. Şimdi de siz ondan ateş yakarsınız. Gökleri ve yeri yaratanın onlar gibisini
yaratmaya gücü yetmez mi? Elbette buna gücü yeter. O,
her şeyi yaratandır, her şeyi bilendir...” buyruldu.82
82 Yâsîn: 36/77-81.
“Biz, onları
kıyâmet günü
körler, dilsizler,
sağırlar olarak
yüzü koyun
haşr edeceğiz!
Onların varacağı
yer, Cehennemdir
ki, ateşi
yavaşladıkça,
biz onun alevini
artırırız!”
İsrâ: 97.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
96
Hâlid bin Sa’îd’in îmânı
İslâm’a dâvetin ilk zamanlarında Hâlid bin Sa’îd bir rüya görmüştü. Rüyasında;
Cehennem’in kenarında dururken, babası onu itip düşürmek istedi. Tam o sırada,
Peygamberimizin, belinden yakalayıp, Cehennem’e düşmekten kendisini kurtardığını
gördü. Feryâd ederek uyandı ve; “Vallahi bu rüya gerçektir” diye söylendi. Dışarı çıkınca, Hazret-i Ebû Bekr’e rastlayıp rüyasını anlattı. Hazret-i Ebû Bekr, ona; “Rüyan
haktır, bu kimse, Allahü teâlanın peygamberidir. Hemen git, O’na tâbi ol! Sen, O’na
uyacak, getirdiği dîne girecek ve beraber bulunacaksın. O da seni, rüyada gördüğün
gibi Cehennem’e düşmekten koruyacaktır. Baban ise Cehennem’de kalacaktır!” dedi.
Hazret-i Hâlid bin Sa’îd, rüyanın tesiri altındaydı. Vakit kaybetmeden hemen,
Ecyâd denilen yere, Muhammed aleyhisselâmın huzûruna gitti ve; “Yâ Muhammed!
Sen, insanları neye dâvet ediyorsun?” diye suâl etti.
Peygamber efendimiz, cevâbında; “Ben, insanı, eşi ve benzeri olmayan tek
Allah’a ve Muhammed’in de (aleyhisselâm) O’nun kulu ve peygamberi olduğuna inanmaya ve işitmeyen, görmeyen hiçbir zarar ve fayda vermeyen, kendisine tapınanları da, tapınmayanları da bilmeyen birtakım taş parçalarına
tapınmaktan vazgeçmeye dâvet ediyorum” buyurdu.
Bunun üzerine, Hâlid bin Sa’îd, hemen; “Ben de, şehâdet ederim ki, Allahü
teâlâdan başka tapılacak ilâh yoktur ve yine şehâdet ederim ki, sen Allahü
teâlânın peygamberisin!” diyerek müslüman oldu. Onun müslüman olması Peygamberimizi çok sevindirdi. Arkasından hanımı Ümeyye de müslüman olmakla şereflendi.
Hazret-i Hâlid bin Sa’id, kardeşlerinin de müslüman olmasını istiyor ve bunun için
çalışıyordu. Onlardan Ömer bin Sa’îd de müslüman olmuştu. Şiddetli bir İslâm düşmanı olan babası Ebû Uhayha, Hâlid’in ve Ömer’in müslüman olduğunu ve Mekke’nin
tenhâ bir yerinde namaz kıldıklarını öğrenince, çocuklarından müslüman olmayanları gönderip, onları yanına getirtti. Sonra, yeni girdikleri dinden ayrılmalarını söyledi.
Azarlayıp dövmeye başladı.
Sonra Hâlid bin Sa’îd’e; “Sen, Muhammed’e mi tâbi oldun? Hâlbuki sen, O’nun kavmine aykırı hareket ettiğini ve getirdiği şeyle putlarımıza ve atalarımıza hakârette
bulunduğunu görüyorsun?” dedi.
Hâlid bin Sa’îd hazretleri de; “Allah’a yemin ederim ki, Muhammed aleyhisselâm
doğru söylüyor. O’na tâbi oldum. Ölürüm de dînimden dönmem!” deyince, babasının
kızgınlığı daha çok arttı.
Kırılıncaya kadar sopayla vurduktan sonra: “Ey yaramaz oğlum! İstediğin yere git.
Yemîn olsun ki, sana ekmek vermeyeceğim!” dedi.
Hazret-i Hâlid; “Sen benim nafakamı kesersen, Allahü teâlâ elbette rızkımı ihsân
eder” dedi.
Babası, öteki çocuklarını; “Eğer sizden biriniz, onunla konuşacak olursa, ona yapmadığım şeyi size yaparım” diye tehdit etti. Hazret-i Hâlid’i de evin mahzenine hapsettirdi, üç gün onu Mekke’nin sıcağında aç, susuz bıraktı. Hâlid bin Sa’îd hazretleri
bir kolayını bulup, babasının elinden kurtuldu. Babası şiddetli bir hastalığa yakalandı.
Ebû Uhayha, hasta yattığı yerde İslâmiyet’e olan düşmanlığından; “Hastalıktan kurtulup ayağa kalkarsam, Mekke’de bulunan herkes putlarımıza tapacak. Hiç kimse on-
97
lardan başkasına ibâdet edemeyecektir?..” diyordu. Hazret-i Hâlid,
babasının hak dine olan düşmanlığının sona ermesi ve müslüman kardeşlerine bir zarar vermemesi için ellerini kaldırıp; “Ey
âlemleri yaratan Allah’ım! Babamı bu hastalıktan kaldırma!” diyerek duâ etti. Cenâb-ı Hak, duâsını kabul buyurdu, Ebû Uhayha,
hasta yatağından kalkamayıp öldü.
Mus’ab bin Umeyr’in müslüman olması
Mus’ab bin Umeyr (radıyallahü anh), Kureyş’in asil ve zengin
bir ailesine mensuptu. Peygamberimizin mübârek sözlerini işitince, kalbinde büyük bir muhabbet hâsıl oldu. O’na kavuşmak
arzusu ile yanıp tutuşuyordu. Sonunda Dâr-ül Erkâm’a gitti ve
müslüman oldu. Bunu duyan anne ve babası, ona da işkence etmeye başladılar Dîninden döndürmek için, evlerindeki mahzene
hapsedip, günlerce aç ve susuz bıraktılar. Arabistan’ın yakıcı güneşi karşısında, ağır ve tahammülü zor işkenceler yaptılar. Fakat
Mus’ab bin Umeyr hazretleri, bu ağır ve acımasız işkencelere sabır
göstererek İslâmiyet’ten dönmedi.
Hazret-i Mus’ab, müslüman olmadan önce ailesinin zenginliği
sebebiyle, refah ve bolluk içinde büyütülmüştü. Herkes ona imrenirdi. Müslüman olunca, ailesi her şeyden mahrum bıraktı ve işkencelere tâbi tuttu. Her türlü sıkıntıya dîni için katlanan Mus’ab
bin Umeyr, bir gün Resûlullah efendimizin huzûruna gitti. Onun
bu gelişini Hazret-i Ali şöyle anlattı: “Resûlullah ile oturuyorduk.
Bu sırada Mus’ab bin Umeyr geldi. Üzerinde, yamalı bir elbisesi
vardı ve acınacak hâlde idi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem,
onun bu hâlini görünce, mübârek gözleri yaşla doldu. Mus’ab’ın
çektiği bu işkence ve fakirliğe rağmen, dininden dönmemesi üzerine; “Kalbini, Allahü teâlânın nûrlandırdığı şu kimseye bakın. Anne ve babasının onu, en iyi yiyecek ve içeceklerle
beslediklerini gördüm. Allahü teâlâ ve Resûlünün sevgisi,
onu gördüğünüz hâle getirmiştir” buyurdu.
Canlar içinde cânân,
Ma’den-i ilm-ü irfân,
Ceddim-ü pîrim sultân,
Sensin yâ Resûlallah.
Açan râh-ı tevhîdi,
Bulan sırr-ı tefrîdi,
Hüdâyî’nin ümmîdi,
Sensin yâ Resûlallah.
“Allahım!
Onların
günâhlarını afv
et! Çünkü onlar,
ne yaptıklarını
bilmiyorlar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
98
Habeşistan’a Hicret
99
HABEŞİSTAN’A HİCRET
Habeşistan’a birinci hicret
Resûlullah efendimizin peygamberliğinin (bi’setin) beşinci yılında, müşriklerin işkencelerine rağmen, müslümanların sayısı
artmaya devam ediyordu. Fakat müşrikler de işkencelerini arttırıyor, ellerinden geleni yanlarına bırakmıyorlardı. Peygamber efendimiz, Eshâbının dayanılmaz işkencelere uğramasına, ayaklarından iplerle develere bağlanıp, aksi istikâmetlere doğru çekilerek
parçalatılmasına çok üzülüyordu. Bu işkenceler, her geçen gün
daha da şiddetleniyor, merhamet dolu kalbi, bunlara tahammül
edemiyordu.
Bir gün Eshâb-ı kirâmı topladı ve; “Ey Eshâbım! Şimdi yeryüzüne dağılınız. Allahü teâlâ, yakında sizi yine bir araya
toplar” buyurdu.
Onlar da; “Yâ Resûlallah! Nereye gidelim?” diye suâl ettiler.
Peygamberimiz, mübârek eliyle işaret ederek, Habeş ülkesini gösterdiler ve; “İşte oraya! Habeş toprağına gidiniz!83 Çünkü orada, yanındakilerin hiçbirine zulmetmeyen bir hükümdar
vardır. Hem orası bir doğruluk ülkesidir. Allahü teâla, içinde bulunduğunuz sıkıntılardan bir çıkış ve kurtuluş yolu
açıncaya kadar, siz, orada bulununuz” buyurdu.
Server-i âlem Muhammed Mustafâ sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, böylece Eshâbının işkencelerden kurtulmasına ve
Mekkeli müşriklere karşı mücâdelesini tek başına sürdürmeye
karar vermişti. Doğduğu vakit; “Ümmetim! Ümmetim!” diyen
sevgili peygamberimiz, şimdi de, Eshâbının kurtuluşu için, kendisini fedâ ediyordu. O’nun bu müsâadesi üzerine, Eshâb-ı kirâmdan
bir kısmı, vatanlarından ayrılarak hicret ediyorlardı!.. Fakat sevgili
peygamberimizden ayrıldıkları için, üzüntüleri de pek fazla idi.
Bu ilk hicrete; Hazret-i Osman ve hanımı Hazret-i Rukayye binti Resûlullah, Ebû Huzeyfe ile hanımı Sehle binti Süheyl,
Zübeyr bin Avvâm, Mus’ab bin Umeyr, Abdurrahmân bin Avf,
Ebû Seleme bin Abdülesed ile hanımı, Ümmü Seleme, Hâtib bin
Amr, Âmir bin Rebîa ve hanımı Leylâ binti Ebî Hasme, Osman
bin Maz’ûn, Ebû Sebre bin Ebî Rühm ile hanımı Ümmü Gülsüm
binti Süheyl, Süheyl bin Beydâ, Abdullah bin Mes’ûd “radıyallahü
anhüm” katıldılar.84 Peygamber efendimiz, Hazret-i Osman için;
“Şüphesiz ki, Osman, Lût peygamberden sonra zevcesiyle
birlikte hicret eden ilk kimsedir” buyurdu.
83 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 194; İbni Hişâm, Sîret, I, 321; İbni Sa’d, Tabakât, I, 203-
204; İbni Kesîr, Bidâye, III, 94.
84 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 205-210; İbni Sa’d, Tabakât, I, 204.
“Ey Eshâbım!
Şimdi yeryüzüne
dağılınız. Allahü
teâlâ, yakında
sizi yine bir
araya toplar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
100
Eshâb-ı kirâmın bir kısmı binekli, bir kısmı yaya olarak, gizlice Mekke’den ayrıldılar. Kafile Şuaybe’ye vardığında, yüce Allah’ın lütfu ile iki tüccar gemisi gelmişti.
Eshâb, tüccarlara yarımşar altın ücret vererek gemilere bindiler. Bu sırada bunu haber
alan müşrikler, Eshâbın peşine düştüler. Deniz sahiline vardıkları sırada Muhacirler
gemiye binip denize açılmış oldukları için hiçbirini yakalayamadılar. Gayretleri boşa
gitti ve me’yûs bir şekilde geri döndüler. Eshâb, Kızıldeniz’den Habeşistan’a selametle
ulaştı.85 Habeş hükümdârı Necâşî, müslümanları ülkesine yerleştirdi. Onlara çok iyi
davrandı.
Eshâb Habeşistan’a gittikten sonra Vennecm sûresi nâzil oldu. Resûlullah Mescid-i
harâm’da Kureyş’e bu sûreyi okurken 19. ve 20. âyet-i kerîmede müşriklerin putlarının zikrolunduğu yere gelince lâin şeytan; “putlar ulu putlardır, onlardan şefâat olunur” gibi şeyler sokuşturdu. Müşrikler bunları Resûlullah’ın söylediğini sandılar. Madem ki, O bizim dinimize muvafakat etti. Biz de Onunla sulh ettik dediler. O sıralarda
Velid bin Mugire de, Resûlullah’a gelip, bundan sonra sana dokunmayacağız, deyince
Peygamber efendimiz, hayret ettiler. Müşriklerin bu sulh haberi (!) Ramazân-ı şerîfin
sonlarında Habeş’deki Eshâba ulaştı.
Habeşistan’daki müslümanlar; “Mekke’de, müşriklerle müslümanlar anlaşma yapmışlar!” diye haber aldılar. Bunun üzerine, “Bizim hicretimiz, yerimizi ve yurdumuzu
terketmemiz, müşriklerin düşmanlığı yüzündendir. Artık onların düşmanlığı dostluğa
çevrilmiştir. Öyle ise gidip, Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin hizmetiyle şereflenelim” diye düşündüler.
O sırada Cebrâil aleyhisselâm şeytânın bu hilesini Resûlullah’a bildirdi. Çok üzüldüler. Cenâb-ı Hak, “Senden önce gönderdiğimiz şeriat sahibi Resûller ve onlara tâbi olan Nebiler, âyet-i kerîme okumak veya kendilerinden bir şey
söylemek istedikleri zaman şeytan onların okuduğuna yahut söylediğine bir
şey karıştırır. Allahü teâlâ, şeytanın karıştırdığını doğrusundan ayırır. Sonra kendi âyetlerini sağlamlaştırır. Allahü teâlâ, insanların hâllerini bilici ve
hükmünü icra edicidir” meâlindeki Hac sûresinin 52. âyet-i kerimesini inzâl buyurdu. Müşrikler bu âyeti işitince tekrar ezâ ve cefâya başladılar.
Muhâcirler, Habeş hükümdârından izin alarak Şevvâl ayında Mekke-i mükerreme’ye
geldiler. Fakat aldıkları haberin yanlış olduğunu öğrendiler.86 Bu olanları öğrenince
şaşırdılar. Sonra, Peygamber efendimizin huzûruna gelip Habeşistan için, “Biz orada iyi bir komşuluk ve himâye gördük. Dînimize dokunulmadı, incitilmedik. Hoşlanmadığımız bir söz de duymadık. Huzûr içinde, Allahü teâlâya ibâdet ettik” dediler.87 Habeşistan’ın suyunun, havasının ve meyvelerinin kuvvet verdiğini; dört tane
ibâdethâne bulunduğunu, her gün bu yerlerde develer, koyunlar kesildiğini, fakirlerin
ve gariblerin dâvet edilip hoş tutulduğunu, hükümdarlarının kendilerini ziyâret edip
emân verdiğini ve sıkıntılarının giderildiğini uzun uzun anlatıp, memnuniyetlerini
bildirdiler.88 İki aydan fazla Habeşistân’da kalmış oldular.
85 İbni Sa’d, Tabakât, I, 204; Taberî, II, 221; İbni Seyyidinnâs, I, 116; Mevâhib Şerhi, I, 271.
86 İbni Sa’d, Tabakât, I, 205.
87 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 194-204; İbni Hişâm, Sîre, I, 321-332; İbni Sa’d, Tabakât, I, 204; Taberî, Târih,
II, 411.
88 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 194; İbni Hişâm, I, 364; İbni Sa’d, Tabakât, I, 208; Taberî, Târih, II, 414.
101
Hazret-i Hamza’nın müslüman olması
Bi’setin altıncı senesi… İslâmiyet’in sesi, her geçen gün kulaktan kulağa yayılıp, gönüllere ulaşarak daha ötelere taşıyordu.
Bu hâl, Kureyşli müşrikleri çıldırtıyor, bütün gayretlere rağmen,
İslâmiyetin yayılmasına mâni olamıyorlardı.
“Delâil-ün nübüvve” ve “Me’âric-ün nübüvve”de şöyle bildirildi:
Müşriklerden, Velîd adında birinin bir putu vardı. Safâ tepesinde toplanırlar, bu puta ibâdet ederlerdi. Bir gün, Peygamber efendimiz, onların yanına gitti ve müşrikleri îmâna dâvet etti. Kâfir
olan bir cinnî o putun içine girdi ve sevgili Peygamberimiz için
uygun olmayan sözler sarfetti. Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz üzüldüler. Başka bir gün, kendisi görünmeyen
bir şahıs, Peygamber efendimize selâm vererek; “Yâ Resûlallah!
Kâfir olan bir cinnî sizin için münâsib olmayan şeyler söylemiş.
Ben onu bulup öldürdüm. Arzu buyurup, yarın Safâ tepesini teşrif eder misiniz? Siz yine onları İslâm’a dâvet edersiniz. Ben de o
putun içine girip, sizi medhedici sözler söylerim” dedi. Peygamber
efendimiz, Abdullah ismindeki bu cinnin teklifini kabûl ettiler.
Sevgili Peygamberimiz, ertesi günü oraya gidip, müşrikleri tekrar îmâna dâvet ettiler. Ebû Cehil de orada idi. Müslüman cinnî,
müşriklerin elindeki putun içine girip, sevgili Peygamberimizi ve
İslâmiyet’i anlatan güzel sözler ve şiirler söyledi. Müşrikler, bu
sözleri duyunca ellerindeki putu parçaladılar ve Resûlullah’a saldırdılar. Mübârek saçları darmadağın oldu. Mübârek yüzü kana
boyandı. Onların bu ezâ ve cefâlarına tahammül gösterip; “Ey
Kureyşliler! Bana vuruyorsunuz. Ama ben sizin Peygamberinizim” buyurdular, oradan ayrılıp evine geldi. Bir hizmetçi kız,
bu hâdiseyi başından sonuna kadar görmüştü.
Bu sırada Hazret-i Hamza, dağda avlanıyordu. Bir ceylâna ok
atmak üzereyken, ceylân dile gelerek; “Yâ Hamza! Bana ok atacağına, kardeşinin oğlunu öldürmek isteyenlere ok atsan daha hayırlı olur” dedi. Hazret-i Hamza bu sözlere hayret ederek, sür’atle
evine hareket etti. Âdeti üzere, avdan dönünce, tavâf için Harem-i
şerîfe uğrar, evine sonra giderdi. O gün tavâf yaparken, hizmetçi
kız, yanına geldi. Ebû Cehil’in, Muhammed aleyhisselâma yaptıklarını haber verdi.
Hazret-i Hamza, Peygamber efendimize hakâret edildiğini işitince, akrabâlık damarları kabardı. Silâhlarını alarak müşriklerin
bulunduğu yere geldi. “Kardeşimin oğluna, kötü söz söyleyen, kalbini inciten sen misin? İşte benim dînim de O’nun dînidir. Gücün
yetiyorsa o yaptıklarını bana da yap bakayım” diyerek boynundaki yay ile Ebû Cehil’in başını yardı. Oradaki kâfirler Hazret-i
Hamza’ya saldırmak istediler. Fakat Ebû Cehil; “Dokunmayınız,
“Ey Kureyşliler!
Bana vuruyorsunuz. Ama ben
sizin Peygamberinizim.”
Muhammed
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
102
Hamza haklıdır. Yeğenine kötü sözler söyledim” dedi. Hazret-i Hamza oradan ayrıldıktan sonra, Ebû Cehil etrafındakilere “Aman, ona ilişmeyiniz! Bize kızar da müslüman
olur. Bununla Muhammed kuvvetlenir” dedi. Hazret-i Hamza’nın müslüman olmaması için, kafasının yarılmasına râzı olmuştu. Hazret-i Hamza’nın hatırının sayıldığını,
kuvvet ve kıymetini bildirdi.
Hazret-i Hamza, Peygamber efendimizin yanına gelip; “Yâ Muhammed! Ebû
Cehil’den intikâmını aldım. Onu kana boyadım. Üzülme, sevin!” dedi. Sevgili Peygamberimiz; “Ben böyle şeylere sevinmem” buyurdu. Hazret-i Hamza “Seni sevindirmek, üzüntüden kurtarmak için, ne istersen yapayım!” deyince, Peygamber efendimiz;
“Ben ancak senin îmân etmen ve kıymetli bedenini Cehennem ateşinden kurtarman ile sevinirim” buyurdu. Hazret-i Hamza, hemen müslüman oldu. Hakkında
âyet-i kerîme geldi. Hazret-i Abdullah ibni Abbâs’a göre; “Kur’ân-ı kerîmde, En’âm
sûresi 122. âyet-i kerîmesinde; “Diriltildiği ve nûra kavuşturulduğu...” anlatılan
zât, Hazret-i Hamza ve “Karanlıklarda bocaladığı...” bahsedilen de Ebû Cehil’dir.”
Hazret-i Hamza, müşriklerin yanına vararak, müslüman olduğunu ve Allahü
teâlanın Hâbîbi Muhammed aleyhisselâmı canı pahasına da olsa koruyacağını bildirip, bir kâside okudu. Okuduğu kasîdede;
“Kalbimi, İslâmiyet’e ve hakka meylettirmiş olduğu için, Allahü teâlaya
hamdolsun. Bu din, kullarının her yaptığını bilen, herkese lütfu ile muâmele
eden, kudreti her şeye gâlip gelen, âlemlerin Rabbi olan Allahü teâla tarafından gönderilmiştir. Kur’ân-ı kerîm okunduğu zaman, kalb ve akıl sâhiblerinin
gözlerinden yaşlar akar. Kur’ân-ı kerîm, fasih bir lisan ile açıklanmış âyetler
hâlinde Muhammed aleyhisselâma nâzil olmuştur. O, Muhammed Mustafâ
içimizde, sözü dinlenir, kendisine boyun eğilir, mübârek bir kimsedir. Ey
müşrikler! Aklınız başınızdan gidip, gözünüz kararıp da O’nun hakkında sert,
ağır ve kaba sözler söylemeyin. Eğer böyle bir düşünceye kapılırsanız, biz
müslümanların cesedine basıp geçmeden, hiç kimse O’na dokunamaz” demişti.
Hazret-i Hamza’nın müslüman olması ile, sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi
ve sellem çok sevindi. Müslümanlar, onun da aralarına katılmasıyla çok kuvvetlendiler.
Hazret-i Hamza’nın müslüman olmasıyla vaziyet değişti. Çünkü, Mekkeliler
Hazret-i Hamza’nın; cengâver, cesûr, merd, pehlivan ve büyük bir kahraman olduğunu
biliyorlardı. Bunun için, Kureyş müşrikleri artık müslümanlara, hiçbir sebep yokken,
fenâ muâmele yapamadılar, bilhassa Hazret-i Hamza’nın kılıcının şiddetinden çekindiler.89
Aşkınla düştüm yollara
Şefâat yâ Resûlallah
Günâhkarım yüzüm kara
Şefâat yâ Resûlallah.
89 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 151-153; İbni Hişâm, Sîret, I, 291-292.
103
Hazret-i Ömer’in müslüman olması
İslâm dîni gün geçtikçe yayılıyor, Kur’ân-ı kerîmin nûru,
rûhları aydınlatıyordu. Nasibi olanlar, Allahü teâlânın ihsânı olarak îmân ediyor, hidâyete kavuşuyorlardı. Eshâb-ı kirâmdan “radıyallahü anhüm” olmakla şereflenen bu mübârek zevât; el ele,
gönül gönüle veriyor, Resûlullah efendimizin etrafında pervâne
gibi dönüyorlardı. O’nun küçücük bir arzu ve işâretini büyük bir
emir biliyor, yerine getirmek için yarışıyor, hâtta bu uğurda canlarını bile fedâ etmekten çekinmiyorlardı.
Müşriklerin telaş ve endişeleri ise, had safhaya varmıştı. Çünkü parmakla gösterilen kahramanlardan Hazret-i Hamza da müslüman olmuş, Resûlullah’ın saflarında yer almıştı. Bu beklenmedik hâdise, müşrikleri, büsbütün çileden çıkardı.
Bu sebeple Hattâb oğlu Ömer, (henüz müslüman olmamıştı)
bir gün, Resûlullah efendimizi, gördüğü yerde öldürmek niyetiyle
evinden çıktı. Sevgili Peygamberimizi Mescid-i harâm’da namaz
kılarken buldu. Namazının bitmesini beklerken okudukları dikkatini çekti, merakla dinlemeye başladı.
Habîb-i ekrem efendimiz, El-Hâkka sûre-i şerîfini okuyordu... Meâlen; “O meydana geleceği hak olan kıyâmet!.. Nedir o hak olan kıyâmet (biliyor musun)? O geleceği hak olan
kıyâmeti, sana hangi şey bildirdi? Semûd ve Âd (kavimleri)
dehşetinden kalplerin titreyeceği kıyâmeti tekzip ettiler,
yalanladılar. Semûd kavmi, azgınlıkları sebebiyle (Cebrâil
aleyhisselâmın sayhası ile) helâk edildiler. Âd kavmine gelince; onlar da kasıp kavuran, uğultulu, azgın ve şiddetli bir
rüzgâr (kasırga) ile helâk edildiler. Allahü teâlâ o kasırgayı,
yedi gece ve sekiz gündüz devamlı olarak, onların üzerlerine musallat etti. (Öyle bir hâle geldiler ki, o vakit orada hazır
olsaydın) onların köklerinden kopup yere serilen kof hurma
kütükleri gibi nasıl ölüp, yıkıldıklarını görürdün! Şimdi onlardan geriye kalan bir şey (bir kimse, bir canlı vs.) görebiliyor
musun?
Fir’avn da, ondan öncekiler de, alt üst olan kasabalar
halkı da (Lût kavmi), hep o hatâyı (şirk ve isyanı) işlediler...
Böylece Rablerinin peygamberine (Lût aleyhisselâma ve diğerlerine) isyân ettiler. Bunun üzerine diğer ümmetlere gelen azâbdan, daha şiddetli bir azâb onları yakalayıverdi...
Gerçekten biz, (Nûh tûfânında) her tarafı su kapladığı vakit,
size bir ibret olsun ve onu işiten kulaklar da onu hıfzetsin,
ezberlesin diye sizi (varlığınıza sebep olan atalarınızı) gemide
taşıdık. Sûr’a bir kere üfürülünce, yeryüzü ve dağlar, yerlerinden kaldırılıp şiddetle birbirine çarpılarak darmadağın olduğu zaman o gün kıyâmet kopacaktır. O gün gökün,
“(Ey Amca!)
Ben ancak senin
îmân etmen ile,
kıymetli bedenini
Cehennem
ateşinden
kurtarman ile
sevinirim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
104
kuvvet ve salâbeti kalmayıp yarılacak ve dağılacaktır.
Melekler de semânın çevresindedirler. (Rablerinin emrine muntazırdırlar). O
gün Rabbinin arşını, (semânın etrafında bulunanlardan) sekiz melek üstlenerek
taşır. O gün (hesap için Allahü teâlâya) arz olunacaksınız. Öyle ki, (dünyâda
iken gizlediğinizi zannettiğiniz) size ait hiçbir sır, (Allahü teâlâya) gizli kalmıyacaktır. İşte o vakit, kitabı sağ eline verilmiş olan kimse (sevinerek) der ki:
“Alınız, kitabımı okuyunuz! Gerçekten ben, hesabımla karşı karşıya kalacağımı yakînen bildim. İşte o, râzı olunmuş bir hayat içindedir. Yüksek bir
Cennet’tedir... (Meyveleri) çabucak toplanacak yakınlıktadır. (Onlara denilir ki:)
“Geçmiş günlerde (dünyâda) takdim ettiğiniz sâlih amellere karşılık olarak;
yiyin, için, âfiyet olsun.”
Kitabı sol eline verilmiş olan kişiye gelince, o da; “Âh! Keşke, benim kitabım verilmeseydi... Hesâbımın da ne olduğunu bilmeseydim. Âh! Keşke o
(ölüm, hayâtıma) kat’î bir son verici olsaydı (da dirilmeseydim)! Malım bana bir
fayda vermedi. (Bütün) saltanatım (kuvvetim, delîlim, varım, yoğum) benden ayrılıp mahvoldu!..” der. (Allahü teâlâ Cehennem’de vazifeli meleklere buyurur ki:)
“Tutun onu da (ellerini boynuna) bağlayın!.. Sonra onu, o Cahim’e (Cehennem’in
en şiddetli azab yerine) atın! Daha sonra, onu yetmiş arşın uzunluğunda bir
zincir içinde, oraya (tekrar) sokun!.. Çünkü o, O yüce Allahü teâlâya inanmazdı. Yoksula yemek (yedirmek şöyle dursun, başkalarını da) vermeye teşvik etmezdi. Onun için, bugün burada kendisine (acıyacak) hiçbir yakın (ve dost) yoktur.
Gıslîn’den (Cehennem ehlinin kanla karışık irinlerinden) başka yiyecek de yoktur.
Onu, (bilerek) hatâ edenler (kâfirler)den başkası yemez...”90
Hazret-i Ömer, Peygamber efendimizin okuduklarını hayranlıkla dinliyordu. Ömründe böyle güzel sözler duymamıştı. Bunu kendisi sonradan şöyle anlattı: “Dinlediğim bu sözlerin belâgatına, düzgünlüğüne, derli topluluğuna hayrân olmuştum. Kendi
kendime; “Yemîn ederim ki bu, Kureyşîlerin dediği gibi, bir şâir olmalı!” dedim. Bu
sırada, Peygamberimiz, âyet-i kerîmeleri okumaya devâm ettiler:
“Gördüklerinize ve göremediklerinize yemîn ederim ki, hiç şüphesiz O
(Kur’ân-ı kerîm), Allahü teâlânın katında çok şerefli bir Resûlün, (Rabbinden) getirdiği bir kelâmdır. O, bir şaîr sözü değildir. Siz ne az inanır insanlarsınız!..”91
Hazret-i Ömer; “Yine kendi kendime; “Bu bir kâhin olmalı. Çünkü içimden geçirdiklerimi anladı!..” dedim. Resûlullah, sûreyi okumaya devâm ediyordu:
“O, bir kâhin sözü de değildir. Siz ne kıt düşünür insanlarsınız!.. O (Kur’ân-ı
kerîm), âlemlerin Rabbinden (Muhammed aleyhisselâma Cebrâil aleyhisselâm
vâsıtasıyla) indirilmiştir. Eğer (Peygamber, söylemediğimiz) bâzı sözleri bize karşı kendiliğinden uydurmuş olsaydı, elbette biz onu kuvvetle yakalayıp, sonra
da hiç şüphesiz O’nun can (şah) damarını koparır, helâk ederdik! O vakit, sizden hiç biriniz buna mâni de olamazdınız! Şüphesiz ki o (Kur’ân-ı kerîm), takvâ
sâhipleri için kat’î bir öğüttür. İçinizde, onu (tasdik edenlerin bulunduğu gibi)
yalanlayanların bulunduğunu biz elbette biliyoruz. Muhakkak ki, o (Kur’ân-ı
kerîm, âhirette, onu tasdîk edenlere verilen nimetleri gören) kâfirlere karşı (kaçı90 el-Hâkka: 69/1-37.
91 el-Hâkka: 69/38-41.
105
nılmaz) bir hasrettir. Muhakkak ki, o (Kur’ân-ı kerîm), hakkul-yakîndir. (O, elbette kesin bilginin gerçeğidir, kesin bilgiden
ibarettir.) O hâlde, O yüce Rabbinin ismini tesbih et.”92
Hazret-i Ömer; “Resûlullah, sûrenin tamamını okuduktan sonra, kalbimde İslâm’a karşı bir meyl hâsıl oldu” dedi.
Hazret-i Hamza’nın müslüman olmasından üç gün sonra, Ebû
Cehil, müşrikleri toplayıp; “Ey Kureyş! Muhammed, putlarımıza
dil uzattı. Bizden önce gelen atalarımızın Cehennem’de azâp gördüklerini, bizim de oraya gideceğimizi söyledi!.. O’nu öldürmekten
başka çâre yoktur!.. O’nu öldürecek kimseye yüz kızıl deve ve sayısız altın vereceğim!..” dedi. Bir anda Hattaboğlu Ömer’in kalbinden
İslâma olan meyl kayboldu ve yerinden fırladı; “Bu işi Hattaboğlundan başka yapacak yoktur” dedi. “Haydi Hattaboğlu! Görelim
seni” diyerek onu alkışladılar.
Kılıcını kuşanarak yola düştü. Giderken Nu’aym bin Abdullah’a
rastladı. “Bu şiddet ve hiddetle nereye yâ Ömer!” diye sordu. O
da: “Millet arasına ikilik sokan, kardeşi kardeşe düşman eden
Muhammed’i öldürmeye gidiyorum” dedi. Nu’aym; “Yâ Ömer! Bu
zor bir iş. Eshâbı, çevresinde pervâne kesilmiş, O’na bir şey olmasın diye üzerine titriyorlar. Yanlarına yaklaşmak çok zordur. O’nu
öldürsen bile Abdülmuttaliboğullarının elinden yakanı kurtaramazsın” dedi.
Hazret-i Ömer, bu sözlere çok kızdı; “Yoksa sen de mi onlardansın? Önce senin işini bitireyim” diye kılıca sarıldı. “Yâ Ömer!
Beni bırak! Kardeşin Fâtıma ile, zevci Sa’îd bin Zeyd’e git; onlar
da müslüman oldu” dedi. Hazret-i Ömer bu söze inanmadı. “Eğer
inanmazsan, git sor! Anlarsın” dedi.
Hazret-i Ömer bu işi başarırsa, din ayrılığı ortadan kalkacak,
fakat Arapların âdeti olan kan dâvâsı ortaya çıkacak ve Kureyş
ikiye bölünerek ardı arkası kesilmeyen çarpışmalar başlayacaktı.
Böylece, değil yalnız Ömer bin Hattâb, bütün Hattaboğulları öldürülecekti. Fakat Ömer bin Hattâb çok kuvvetli, cesur ve öfkeli olduğundan bunları düşünememişti. Kardeşini merak edip, hemen
evlerine gitti.
O sıralarda Tâhâ sûresi yeni gelmiş, Sa’îd ile Fâtıma radıyallahü anhümâ bunu yazdırıp, Hazret-i Habbâb bin Eret adındaki
sahâbîyi evlerine getirmiş, okuyorlardı. Hazret-i Ömer kapıdan
bunların sesini duydu. Kapıyı çok sert çaldı. O’nu, kılıcı belinde
kızgın görünce, yazıyı saklayıp, Hazret-i Habbâb’ı gizlediler. Sonra
kapıyı açtılar. İçeri girince; “Ne okuyordunuz?” dedi. “Bir şey yok”
dediler. Kızması artarak; “İşittiğim doğru imiş, siz de O’nun sihrine aldanmışsınız” diye çıkıştı. Hazret-i Sa’îd’i yakasından tutup,
yere attı. Kardeşi efendisini kurtarayım derken, onun yüzüne de
92 el-Hâkka: 69/42-52.
“O, bir kâhin
sözü de
değildir. Siz
ne kıt düşünür
insanlarsınız!..
O (Kur’ân-ı
kerîm), âlemlerin
Rabbinden
(Muhammed
aleyhisselâma
Cebrâil
aleyhisselâm
vâsıtasıyla)
indirilmiştir.
Hâkka: 42-43
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
106
öfkeli bir tokat indirdi. Yüzünden kan akmaya başladığını görünce, kardeşine acıdı.
Fâtıma’nın canı yanmış, kana boyanmış idi. Fakat îmân kuvveti, kendisini harekete getirip, Allahü teâlâya sığınarak; “Yâ Ömer! Niçin Allah’dan utanmaz, âyetler ve
mûcizeler ile gönderdiği Peygamberine inanmazsın? İşte ben ve zevcim, müslüman
olmakla şereflendik. Başımızı kessen, bundan dönmeyiz” dedi ve Kelime-i şehâdeti
okudu.
Hazret-i Ömer, kız kardeşinin bu îmânı karşısında birden yumuşadı ve yere oturdu. Yumuşak sesle; “Hele şu okuduğunuz kitabı çıkarın” dedi. Fâtıma; “Sen temizlenmedikçe onu sana vermem” dedi. Hazret-i Ömer gusül abdestini aldı. Ondan sonra
Fâtıma, Kur’ân-ı kerîm sahifesini getirdi. Hazret-i Ömer güzel okurdu. Tâhâ sûresini
okumaya başladı. Kur’ân-ı kerîmin fesâhati, belâgatı, mânâları ve üstünlükleri kalbini
git gide yumuşattı.
“Göklerde ve yeryüzünde ve bunların arasında ve (yedi kat) toprağın altındaki şeyler hep O’nundur”93 meâlindeki âyet-i kerîmeyi okuyunca, derin derin düşünceye daldı. “Yâ Fâtıma! Bu bitmez tükenmez varlıklar, hep sizin taptığınız Allah’ın
mıdır? dedi. Kardeşi; “Evet, öyle ya! Şüphe mi var?” diye cevap verdi. “Yâ Fâtıma! Bizim
bin beş yüz kadar altundan, gümüşten, tunçtan, taştan oymalı, süslü heykellerimiz
var. Hiç birinin, yeryüzünde bir şeyi yok” diyerek şaşkınlığı arttı. Biraz daha okudu;
“Allahü teâlâdan başka ibâdet edilecek, tapılacak hak bir ilâh, bir mâbud
yoktur. En güzel isimler O’nundur”94 meâlindeki âyet-i kerîmeyi düşündü.
“Hakîkaten, ne kadar doğru” dedi. Habbâb bu sözü işitince, yerinden fırladı ve tekbir
getirdikten sonra; “Müjde yâ Ömer! Resûlullah, Allahü teâlâya duâ ederek; “Yâ Rabbî!
Bu dîni, Ebû Cehil ile yâhud Ömer ile kuvvetlendir” buyurdu. İşte bu devlet, bu
saâdet sana nasîb oldu” dedi.
Bu âyet-i kerîme ve bu duâ Hazret-i Ömer’in kalbindeki düşmanlığı sildi, süpürdü. Hemen; “Resûlullah nerede?” dedi. Kalbi, Resûlullah’a tutulmuştu. O gün, Resûl-i
ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, Hazret-i Erkâm’ın evinde, Eshâbına nasîhat veriyordu. Eshâb-ı kirâm toplanmış, O’nun nûrlu cemâlini görmekle, tatlı, tesirli sözlerini
işitmekle kalplerini cilâlıyor; sonsuz lezzet, zevk ve neş’e içinde hâlden hâle dönerek,
rûhlarını ferahlatıyorlardı.
Hazret-i Ömer’in geldiği, Erkâm’ın evinden görüldü. Kılıcı da yanında idi. Heybetli, kuvvetli olduğundan, Eshâb-ı kirâm, Resûlullah’ın etrafını sardı. Hazret-i Hamza,
“Ömer’den çekinecek ne var, iyilik ile geldi ise, hoş geldi. Yoksa o kılıcını çekmeden
başını uçururum” derken, Resûlullah; “Yol verin, içeri gelsin!” buyurdu.
Cebrâil aleyhisselâm, daha önce, Hazret-i Ömer’in îmân etmek için geldiğini ve
yolda olduğunu haber vermişti. Resûlullah efendimiz, Hazret-i Ömer’i tebessüm
buyurarak karşıladı; “Bırakınız, yanından ayrılınız” buyurdu. Hazret-i Ömer,
Resûlullah’ın önünde diz çöktü. Resûlullah, Hazret-i Ömer’i kolundan tutup; “Îmâna
gel, yâ Ömer!” buyurdu. O da temiz kalb ile Kelime-i şehâdeti söyledi. Eshâb-ı kirâm,
sevinçlerinden tekbir seslerini göğe yükselttiler.
Hazret-i Ömer, müslüman olduktan sonra hâlini şöyle anlattı: “Müslüman olduğum zaaman, Eshâb-ı kirâm müşriklerden gizlenir ve ibâdetlerini gizli yaparlardı. Bu
93 Tâhâ: 20/6.
94 Tâhâ: 20/8.
107
duruma çok üzüldüm, ve; “Yâ Resûlallah! Biz hak üzere değil miyiz?” diye sordum. Peygamber efendimiz; “Evet. Varlığım, yed-i
kudretinde bulunan Allahü teâlaya yemîn ederim ki, ister
ölü ister diri olunuz, muhakkak hak üzerindesiniz” buyurdu.
Bunun üzerine; “Yâ Resûlallah! Mâdem ki biz hak üzerinde, müşrikler de bâtıl yoldadırlar, o hâlde ne diye dînimizi gizliyoruz? Vallahi biz, dîn-i İslâm’ı, küfre karşı açıklamaya daha haklı ve daha
lâyıkız. Allahü teâlânın dîni, Mekke’de hiç şüphesiz üstün gelecektir. Kavmimiz bize karşı insaflı davranırlarsa ne âlâ, yok taşkınlık
etmek isterlerse, kendileri ile çarpışırız” dedim. Resûlallah efendimiz; “Biz, sayıca çok azız!” buyurdu.
“Yâ Resûlallah! Seni hak Peygamber olarak gönderen Allahü
teâlâya yemîn ederim ki, hiç çekinmeden ve korkmadan, oturup
İslâm’ı anlatmadığım bir müşrik topluluğu kalmayacaktır. Artık
ortaya çıkalım” dedim. Kabûl buyurulunca, iki saf hâlinde dışarı çıkıp, Harem-i şerîfe doğru yürüdük. Safların birinin başında
Hamza, diğerinin başında da ben vardım. Sert adımlarla, toprağı
un edercesine, vakur ve heybetli bir yürüyüşle Mescid-i harâm’a
girdik. Kureyşli müşrikler, bir bana, bir Hamza’ya bakıyorlardı.
Öyle bir hüzün ve kedere uğradılar ki, belki hayatlarında böyle bir
ye’se hiç düşmemişlerdi.”
Hazret-i Ömer’in bu gelişi üzerine, Ebû Cehil ileri çıkıp; “Yâ
Ömer! Bu ne hâldir?” deyince, Hazret-i Ömer hiç aldırış etmeden;
“Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden
abdühü ve resûlühü” dedi. Ebû Cehil ne diyeceğini şaşırdı. Dona
kaldı. Hazret-i Ömer bu müşrik gürûhuna dönerek; “Ey kureyş!...
Beni bilen bilir! Bilmeyen bilsin ki, ben Hattâb oğlu Ömer’im... Karısını dul, çocuklarını yetim bırakmak isteyen yerinden kıpırdasın!
Kımıldayanı, kılıcımla doğrayıp yere sererim!...” deyince, Kureyşli müşrikler bir anda dağılıp, oradan uzaklaştılar. Resûlullah ve
yüce Eshâbı saf tutup, yüksek sesle tekbir aldılar. Mekke semâları,
Eshâb-ı kirâmın; “Allahü ekber!... Allahü ekber!...” nidâlarıyla
çınladı. İlk defa Harem-i şerîfte açıktan namaz kılındı.95
Hazret-i Ömer müslüman olunca, Enfâl sûresinin 64. âyet-i
kerîmesi indi. Meâlen; “Ey Peygamberim! Sana yardımcı olarak, Allahü teâlâ ve mü’minlerden senin izinde gidenler
yetişir” buyuruldu. Tereddüt içinde bocalayan bâzı kimseler,
Hazret-i Ömer’in müslüman olduğunu görünce, İslâm’ı seçtiler.
Eshâb olmakla şereflendiler.
Artık müslümanların sayısı gün geçtikçe çığ gibi büyümeye
başlamıştı.
95 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 160-165, 221-229; İbni Hişâm, Sîret, I, 342-350; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 119.
“Yâ Rabbî! Bu
dîni, Ebû Cehil
ile yâhud Ömer
ile kuvvetlendir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
108
Her işde zikr ederdi nâm-ı rahman ol kerem kânı
Senâ vü hamde Peygamber idi kân ol kerem-kânı
Ol idi mahzar-ı eltâf-ü ilm-ü hilme hem menba’ı
Ki hüsn-i hulk ile dolmuştu ol cân ol kerem-kânı
Hak’ın mahlûkuna rıfk u tevâzu’ eyleyip lillah
Ederdi cümle halka lütfu ihsân ol kerem-kânı
Kâbe-i muazzamanın eski hâli / Mekke-i mükerreme
109
Habeşistan’a ikinci hicret
Eshâb-ı kirâm aleyhimürrıdvân Mekke’ye gelince, müşrikler
yine ezâ ve cefâya başladılar. Zulümleri gittikçe arttı. Her türlü
işkenceyi hiç çekinmeden yapıyorlardı. Bir gün Hazret-i Osman;
“Yâ Resûlallah! Habeşistan’ı iyi bir ticâret yeri olarak gördüm. Bir
aylık ticâret çok kazanç hâsıl eder. Allahü teâla hicret yeri tâyin
edinceye kadar, müslümanlar için bundan daha iyi bir yer olamaz.
Hiç olmazsa mü’minler, Kureyş’in cefâsından kurtulur. Necâşî’nin
bize çok lütufları ve hayli iyilikleri vardır” dedi. Bunun üzerine
Peygamber efendimiz; “Tekrar Habeşistan’a dönün ki, Allahü
teâlânın ismiyle mahfûz olasınız” buyurdu.
Hazret-i Osman; “Yâ Resûlallah! Eğer siz, oraya teşrif etseniz,
onlar belki müslüman olurlar. Ehl-i kitap olduklarından, çabuk
İslâm’a gelirler ve yardımlarını esirgemezler” deyince, sevgili Peygamberimiz; “Ben, huzûr ve rahata memûr olmadım. Hicret
husûsunda Allahü teâlânın emr-i şerîfini bekliyorum. Nasıl emrolunur ise öyle amel ederim” buyurdu.
Bi’setin altıncı senesinde, bir rivâyete göre Eshâb-ı kirâmdan
“radıyallahü anhüm”, 83’ü erkek ve 18’i kadın olmak üzere yüz
bir kişilik bir kâfile ikinci defa Habeşistan’a doğru yola çıktı. Bu
kâfilenin başına, Ca’fer bin Ebî Tâlib hazretleri tâyin edilmişti.
Sağ-sâlim Necâşî’nin ülkesine vardılar. Habeşistan’da karşılaştıkları hâdiseleri, sevgili Peygamberimizin muhterem zevcesi Ümmü
Seleme radıyallahü anhâ şöyle anlattı:
“Habeşistan’a vardığımız zaman, orada çok iyi bir komşuya tesadüf ettik. Bu komşu, Melik Necâşî idi. Kendisi her arzumuzu yerine getirdi. Dînimizin emirlerini istediğimiz gibi yapabiliyorduk.
Allahü teâlâya serbestçe ibâdet edebiliyor, hiç eziyete uğramıyorduk. Hiçbir kötü söz duymuyorduk.”
Mekkeli müşrikler bu durumdan haberdar olunca, Habeşistan
melikine iki elçi göndermeye karar verdiler. Necâşî’ye son derece kıymetli eşyaların yanında, çok sevdiği Mekke’nin meşîn derisinden de hediyeler hazırlandı. Ayrıca din adamlarına ve devlet
erkânına da hediyeler düşünüldü. Bu işe, Abdullah bin Ebî Rebîa
ile Âmr bin Âs vazifelendirildi. Bu iki elçiye, Necâşî’nin huzûrunda
neler söyleyecekleri öğretildi. Onlara; “Hükümdar ile konuşmadan
evvel, onun patriklerine ve kumandanlarının her birine hediyelerini veriniz. Sonra Necâşî’ninkini takdim ediniz. Bu işi yaptıktan
sonra, oradaki müslümanların size teslimini isteyiniz. Necâşî’nin
müslümanlar ile görüşüp konuşmasına meydan vermeyiniz” denildi.96
Elçiler, Habeşistan’a geldiler. Devlet erkânını görüp hediyelerini verdikten sonra, her birine; “Bizim içimizde birtakım insanlar
96 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 195; İbni Hişâm, Sîret, I, 334.
“Tekrar
Habeşistan’a
dönün ki, Allahü
teâlânın ismiyle
mahfûz olasınız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
110
türedi. Bunlar, bizim ve sizin bilmediğimiz yeni bir din uydurdular. Bu gelenleri, kendi
yurtlarına götürmek istiyoruz. Hükümdârınızla, onlar hakkında görüştüğünüz zaman,
gelenlerle görüşülmeden bize teslîm edilmelerini temin için çalışınız. Bu kimselerle
en çok meşgûl olabilecek olanlar, onların, öz ana-babaları ve komşularıdır. Onlar bunları gâyet iyi bilirler” dediler.97 Patrikler, bu teklifi kâbul ettiler. Sonra, Mekkeli elçiler,
Necâşî’nin hediyelerini takdim ettiler. Melik Necâşî hediyeleri kabûl edip, onları dâvet
ederek bir müddet görüştü.
Elçiler, Necâşî’ye şöyle söylediler: “Ey Melik! İçimizden birtakım kimseler sizin
memleketinize iltîca etmişlerdir. Bu gelenler, kendi milletlerinin dînini terk ettikleri
gibi, sizin dîninize de girmemişlerdir. Kendi kafalarına uygun, uydurma bir dinleri
vardır. Ne biz, ne de siz, bu dîni bilmiyoruz. Bizi bunların mensup oldukları milletin
eşrâfı size gönderdi. Bu eşrâf, sizin memleketinize ilticâ eden adamların babaları ve
kendi öz akrabâlarıdır. İstekleri, gelenlerin iâde edilmesidir. Çünkü onlar, bunların
hâllerini daha yakından tanır. Onların kendi öz dinlerinde hoş görmediklerini daha
iyi bilirler..”
Gerek Âmr bin Âs, gerekse Abdullah bin Ebî Rebîa’nın en çok arzu ettikleri şey;
Necâşî’nin bu sözleri dinleyerek, arzularına uygun hareket etmesiydi. Elçiler, bu sözleri söyledikten sonra, Necâşî’nin patrikleri söz alıp, şöyle demişlerdi: “Bunlar çok doğru
söylediler. Bunların milletleri, onlarla daha iyi meşgûl olabilir, onların neyi beğenip
beğenmediklerini daha iyi takdir ederler. Onun için siz bu adamları teslîm ediniz de,
bunlar onları memleketlerine ve milletlerine götürsünler.”
Melik Necâşî bu sözlere çok kızdı; “Vallahi hayır! Ben bu adamları teslîm etmem.
Bana iltîca eden, memleketime gelen adamlara hıyânet edemem. Bunlar, beni başkasına tercih etmiş ve benim ülkeme gelmişlerdir. Onun için, gelen muhâcirleri sarayıma dâvet eder, onlara bu adamların söyledikleri sözlere karşı ne diyeceklerini sorar,
cevaplarını dinlerim. Eğer muhâcirler, bunların dedikleri gibi iseler, onları gelenlere
verip, kendi milletlerine iâde ederim. Öyle değilse onları korur, ülkemde kaldıkça iyilik ederim” dedi.
Daha önceleri Necâşî, semâvi kitapları incelemişti. Muhammed aleyhisselâmın
gelme zamanının yakın olduğunu, kavminin O’na yalancı deyip inanmayacaklarını ve
Mekke’den çıkaracaklarını biliyordu.
Necâşî, Mekkeli elçilere; “İnandıkları kimdir?” diye sordu. Onlar da; “Muhammed’dir”
dediler. Necâşî, bu ismi işitince, O’nun peygamber olduğunu anladı ve belli etmedi.
Gelenlere tekrar sordu: “O’nun dîni ve mezhebi nedir ve neye dâvet eder?” Amr; “O’nun
mezhebi yoktur” dedi. Necâşî; “Mezhebini dînini bilmediğim, bana sığınan bir topluluğu nasıl teslîm ederim? Meclis kuralım. Onları da getirelim. Sizlerle yüzleştirelim.
Hepinizin durumu belli olsun. Onların da dînini bileyim” dedi. Müslümanları saraya
dâvet ettiler.
Müslümanlar önce kendi aralarında istişâre ettiler (görüştüler) ve; “Habeş
hükümdârının hoşuna gidecek ve mîzaclarına uygun olacak şekilde neler söyleyelim” diye konuştular. Hazret-i Cafer; “Vallahi bizim bu husustaki bildiklerimiz, Peygamberimizin bize buyurduğundan ibârettir. Netice neye varırsa râzıyız” buyurdu.
Hepsi kabûl ettiler ve sâdece Hazret-i Cafer’in konuşması için ittifak edip, Necâşî’nin
97 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 195; İbni Hişâm, Sîret, I, 332.
111
huzûruna geldiler. Melik Necâşî de âlimlerini topladı. Büyük bir
dîvan kuruldu. Sonra muhâcirleri getirdiler. Müslümanlar, geldiklerinde selâm verdiler ve secde etmediler. Necâşî onlara; “Neden
secde etmediniz” diye sorunca; “Biz, Allahü teâlâdan başkasına
secde etmeyiz. Peygamber efendimiz, bizi, Allahü teâlâdan başkasına secde etmekten men edip; ‘Secde, yalnız Allahü teâlâya
mahsusdur’ buyurdu” dediler.
Necâşî, muhâcirlere; “Ey huzûruma gelmiş olan topluluk! Bana
söyleyiniz. Ülkeme ne için geldiniz? Hâliniz nedir? Tüccâr değilsiniz, bir isteğiniz de yok. Sizin şu ortaya çıkmış olan Peygamberinizin hâli nedir? Neden memleketiniz halkından buraya gelenlerin
selâm verdiği gibi selâm vermiyorsunuz?” dedi. Ca’fer radıyallahü
anh;
“Ey Hükümdar! Ben önce, üç söz söyliyeceğim. Eğer doğru söyler isem, beni tasdik edin, yalan söylersem yalanlayın. Her şeyden
önce emret ki, şu adamlardan yalnız biri konuşsun, diğeri sussun!” dedi. Amr bin Âs; “Ben konuşayım” dedi. Necâşî; “Ey Ca’fer,
önce sen konuş” dedi. Hazret-i Ca’fer; “Benim, üç sözüm var. Şu
adama sorunuz. Biz, yakalanıp efendilerimize iâde edilecek köleler miyiz?” dedi. Necâşî; “Ey Amr! Onlar köle midirler?” diye sordu. Amr; “Hayır! Onlar köle değil, hürdürler!” dedi. Hazret-i Ca’fer;
“Acabâ biz haksız yere bir kimsenin kanını mı döktük de, kanı
dökülenlere iâde edileceğiz” dedi. Necâşî, Amr’a; “Bunlar, haksız
yere birini mi öldürdüler!” diye sorunca, Amr; “Hayır, bir damla
bile kan dökmediler” dedi. Hazret-i Ca’fer, Necâşî’ye; “Başkasının
mallarından haksız yere aldığımız, üzerimizde ödemekle mükellef
olduğumuz mallar mı vardır?” dedi. Necâşî; “Ey Amr! Eğer, şuncağızların ödeyecekleri pek çok altın bile olsa, borçları varsa, onu
ben ödeyeceğim, söyleyin” dedi. Amr; “Hayır, bir kırat (bir para
birimi) bile yok!” dedi. Necâşî; “O hâlde siz bunlardan ne istiyorsunuz?” diye sorunca, Amr; “Onlar ile biz, bir dinde ve bir yolda idik.
Onlar, bunları bıraktılar. Muhammed’e ve dînine uydular” dedi.
Necâşî, Ca’fer’e; “Siz, bulunduğunuz dîni bırakıp ne diye başkasına
uydunuz? Kavminizin dîninden ayrıldığınıza, benim dînimde de
olmadığınıza göre, sizin inandığınız bu din nasıldır? Hakkında bilgi verir misiniz!” diye sordu.
Hazret-i Ca’fer; “Ey Hükümdâr! Biz câhil bir millet idik. Putlara tapardık. Ölmüş hayvan leşi yer, her türlü kötülüğü işlerdik. Akrabâlarımızla münâsebetlerimizi keser, komşularımıza iyi
davranmazdık. Kuvvetlilerimiz, zayıflara zulmeder ve merhamet
nedir bilmezlerdi. Allahü teâlâ bize, kendimizden; doğruluğunu,
eminliğini, iffet ve temizliğini, soyunun düzgünlüğünü bildiğimiz
bir peygamber gönderinceye kadar, bu vaziyette kaldık. O peygamber bizi, Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inanmaya, O’na
“Secde, yalnız
Allahü teâlâya
mahsustur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
112
ibâdete, bizim ve atalarımızın tapınageldiği taşları ve putları bırakmaya dâvet etti.
Doğru sözlü olmayı, emânete hıyânet etmemeyi, akrâbalık haklarını gözetmeyi, komşularla güzel geçinmeyi, günâhlardan ve kan dökmekten sakınmayı emretti. Her türlü ahlâksızlıklardan, yalan söylemekten, yetimlerin malına el uzatmaktan, nâmuslu
kadınlara iftîrâ etmekten bizi sakındırdı. Bize, Allahü teâlâya eş, ortak koşmaksızın
ibâdet etmeyi emretti. Biz de kabûl ettik ve Allahü teâlâdan ne getirmişse hepsine
inandık ve söylediklerini yerine getirdik. Allahü teâlâya ibâdet ettik. O’nun bize harâm
kıldığını harâm, helâl kıldığını helâl bildik ve öyle amel ettik. Bu yüzden kavmimiz,
bize düşman olup, zulmetti. Bizi, dînimizden döndürüp, Allahü teâlâya ibâdetten vazgeçirip, tekrar putlara tapmak için türlü işkencelere ve mihnetlere uğrattılar. Bize
zulm ettiler. Bizi sıkıştırdıkça sıkıştırdılar. Bizimle dînimizin arasına girdiler ve bizi
dînimizden ayırmak istediler. Biz de yurdumuzu, yuvamızı bırakarak senin ülkene
sığındık. Seni, başkalarına tercih ettik. Senin himâyene, komşuluğuna can attık. Senin
yanında zulme, haksızlığa uğramayacağımızı ummaktayız” dedi.
Hazret-i Ca’fer konuşmasına şöyle devâm etti:
“Selâm verme işine gelince, biz seni Resûlullah’ın selâmı ile selâmladık. Birbirimize de öyle selâm veririz. Cennettekilerin selâmlarının da bu şekilde olduğunu Peygamber efendimiz haber verdi. Bunun için yüce zâtınızı öyle selâmladık. Peygamber
efendimiz insanlara secde edilmeyeceğini buyurduğu için, Allahü teâlâdan başkasına
secde etmekten Allahü teâlâya sığınırız.
Necâşî; “Sen, Allah’ın bildirdiklerinden biraz biliyor musun?” diye sordu. Hazret-i
Ca’fer; “Evet” deyince, Necâşî; “Onu bana oku” dedi. Hazret-i Ca’fer de Meryem sûresinin
ilk âyetlerini okumaya başladı. (Ankebût ve Rum sûrelerinden okuduğu da bildirilmiştir.) Necâşî ağlıyordu. Gözlerinden akan yaşlar sakalını ıslattı. Râhipler de ağladı.
Necâşî ve râhipler; “Ey Ca’fer! Bu tatlı ve güzel kelâmdan biraz daha oku” dediler.
Hazret-i Ca’fer, Kehf sûresinin başından itibaren okudu ki, meâlen;
“Hamdolsun o Allah’a ki, kâfirleri (yüce) katından sâdır olan en çetin bir
azâb (Cehennem) ile korkutmak, salih amel işleyen mü’minleri de, içinde ebedî
olarak kalacakları güzel bir ecir (Cennet) ile müjdelemek ve “Allahü teâlâ çocuk edindi” diyenleri korkutmak için; lâfzında bir bozukluk, mânâsında bir
tezât kılmadığı, (ifrat ve tefrîtten uzak olan) dosdoğru kitabı (Kur’ân-ı kerîmi) kuluna (Muhammed aleyhisselâma) indirdi. Ne onların (Allahü teâlâ çocuk edindi
diyenlerin), ne de atalarının buna (o söze) dâir hiçbir ilimleri (ve bilgileri) yoktur. Ağızlarından çıkan bu söz (vahim ve) son derece tehlikelidir. Onlar ancak
yalan söylüyorlar. (Ey Resûlüm!) Bu Kur’ân-ı kerîme inanmazlarsa, hüzün ve
gadabla arkalarından kendini helâk mı edeceksin! Biz yeryüzünde olanları (ormanlar, nehirler, mâdenler, hayvanlar ve bitkileri..) insanların hangilerinin
ameli sâlihdir, imtihan edelim diye zînet kıldık...”98 buyuruluyordu.
Necâşî kendisini tutamayarak; “Vallahi, bu aynı kandilden fışkıran bir nûrdur.
Mûsâ ve Îsâ da (aleyhimüsselâm) onunla gelmiştir” dedi. Kureyş elçilerine dönerek;
“Gidiniz, vallahi, ben ne onları size teslîm eder, ne de bunlar hakkında bir kötülük
düşünürüm” dedi.
98 Kehf: 18/1-7.
113
Abdullah bin Ebî Rebîa ile Amr bin Âs, Necâşî’nin huzûrundan
çıktılar.99 Amr, Abdullah’a; “Yemin ederim ki, onların bir kabahatini Necâşî’nin yanında ortaya koyup, köklerini kazıtayım da
gör” dedi. Arkadaşı, Amr’a; “Onlar bize muhâlefet ediyorlarsa da
iyi kötü akrabâlığımız var, bunu yapma” dedi. Amr; “Onların, Îsâ
aleyhisselâmı, bir kul olarak bildiklerini Necâşî’ye ihbâr edeceğim” dedi.
Ertesi günü, Necâşî’nin yanına varıp; Ey Hükümdar! Onlar
Meryem oğlu Îsâ’ya (aleyhisselâm) ağır sözler söylüyorlar. Onlara adam gönderip, Îsâ aleyhisselâm için ne söylediklerini bir sor
dedi. Necâşî, Hazret-i Îsâ hakkındaki telâkkîlerini sormak üzere
müslümanlara adam gönderdi.
Tekrar geldiler. Birbirlerine; “Îsâ aleyhisselâm hakkında sorarlarsa ne cevap vereceğiz” dediler. Hazret-i Ca’fer; “Vallahi Hazret-i
Îsâ hakkında Allahü teâlânın buyurduğunu, Peygamber efendimizin bize getirdiğini söyleriz” dedi.
Necâşî’nin huzûruna çıkınca, Necâşî; “Siz Meryem oğlu Îsâ
aleyhisselâm hakkında ne diyorsunuz?” diye sordu. Hazret-i Ca’fer;
“Biz Îsâ aleyhisselâm hakkında, Peygamber efendimizin bize Allahü teâlâdan getirip tebliğ eylediğini söyleriz. O’nun, Allahü
teâlânın kulu ve resûlü olduğunu, dünyâdan ve erkeklerden vazgeçerek, Hak teâlaya bağlanmış bir afîfe olan Hazret-i Meryem’e
Allahü teâlânın ilkâ eylediği kelimesi olduğunu kabûl ederiz. Meryem oğlu Îsâ’nın hâli, şânı bundan ibarettir. Hazret-i Âdem’i topraktan yarattığı gibi, Îsâ aleyhisselâmı da babasız yaratmıştır deriz” deyince, Necâşî, elini yere uzatıp, yerden bir saman çöpü aldı
ve; “Yemin ederim ki, Meryem oğlu Îsâ da sizin söylediğinizden
fazla bir şey değildir. Arada bu çöp kadar bile fark yoktur” dedi.
Necâşî bunu söylediği zaman, etrafındaki hükûmet erkânı ve
kumandanları, aralarında fısıldaşmaya ve homurdanmaya başladılar.
Necâşî bunu görünce, onlara; “Yemin ederim ki siz ne derseniz
deyin, ben bunlar hakkında iyi şeyler düşünüyorum” dedi. Sonra müslüman muhâcirlere dönerek; “Sizi ve yanından geldiğiniz zâtı tebrik ederim! Ben şuna inandım ki, O, Allahın
resûlüdür. Zâten biz, O’nu İncîl’de görmüştük. O Resûlü,
Meryem oğlu Îsâ da haber verdi. Vallahi eğer O, buralarda olsaydı, gidip onun ayakkabılarını taşır, ayaklarını yıkardım! Gidiniz! Ülkemin el değmemiş kısmında, her türlü
tecâvüzden uzak, emniyet ve huzûr içinde yaşayınız. Size
kötülük edeni helâk ederim. Bana dağ kadar altın verseler
sizlerden birini üzüntüye sokmam” dedi.
Necâşî, bundan sonra, Kureyş elçilerinin getirdikleri hediyeler
99 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 195; İbni Hişâm, Sîret, I, 332-333.
“Sizi ve yanından
geldiğiniz
zâtı tebrik
ederim! Ben
şuna inandım
ki, O, Allahın
resûlüdür. Zâten
biz, O’nu İncîl’de
görmüştük. O
Resûlü, Meryem
oğlu Îsâ da haber
verdi.”
Necâşî Eshame
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
114
için; “Benim bunlara ihtiyâcım yoktur! Başkalarının gasp ettiği bu mülkümü, Allahü
teâla bana geri verirken ve halkı bana boyun eğdirirken, benden rüşvet almadı” diyerek hediyelerini iâde etti. Kureyş elçileri, Necâşî’nin huzûrundan elleri boş döndü.
Bahtiyar Necâşî de İslâmiyeti seçmiş, Eshâb-ı kirâmı ziyâdesiyle sevindirmişti.100
HAK YARATTI ÂLEMİ
Hak yarattı âlemi, aşkına Muhammed’in.
Ay ve günü yarattı, şevkine Muhammed’in.
Ol! dedi oldu âlem, yazıldı levh ü kalem.
Okundu hatm-i kelâm, şânına Muhammed’in.
Hep erenler geldiler, dergâha yüz sürdüler.
Zikr-i tevhid ettiler, nûruna Muhammed’in.
Veysel Karânî kazandı, âhir yine özendi
Sekiz uçmak bezendi, aşkına Muhammed’in.
Havada uçan kuşlar, yeşerir dağ ve taşlar.
Yemiş verir ağaçlar, aşkına Muhammed’in.
Îmânsızlar geldiler, Ondan îmân aldılar.
Beş vakt namaz kıldılar, aşkına Muhammed’in.
Feriştehler geldiler, sâf sâf olup durdular.
Beş vakt namâz kıldılar, aşkına Muhammed’in.
Yunus kim ede medhi, över Kur’ân âyeti.
An, vergil salavâtı, aşkına Muhammed’in.
100 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 195; İbni Hişâm, Sîret, I, 334.
115

MUHÂSARA
Muhâsaranın başlaması

.Bi’setin yedinci senesi… Müşrikler, İslâm’ın kalblere nüfûzunu
ve yayılmasını önlemek için durmadan çabalıyorlardı. Buna rağmen, her geçen gün müslümanlar biraz daha çoğalıyordu. Müslümanlara yapılan işkence ve zulümler, onları yollarından döndürmüyor, aksine birbirine daha çok sarılmalarına, kenetlenmelerine
sebep oluyordu. Hiç birisi dininden dönmüyor, Resûlullah efendimizin uğrunda canlarını fedâ etmekten çekinmiyorlardı. Bunu
işiten Mekke dışındaki kabîlelerin merakları artıyor ve İslâm’ın
ışıkları daha uzak yerlere ulaşıyordu. Müşrikler, Habeşistan’a gönderdikleri kimselerin isteklerine kavuşamadıklarını, hattâ Necâşî
Eshame’nin müslüman olduğunu ve müslümanları koruyup onlara güzel muâmelede bulunduğunu öğrenince, çılgına döndüler.
Bunların acısını fazlasıyla çıkarmak, İslâm’ın kökünü kurutmak
için, toplanarak, şu müthiş kararı aldılar:
“Her nerede olursa olsun, her nerede görülürse görülsün, Muhammed mutlaka öldürülecektir!...”
Kâfirler bunun için yemin üstüne yeminler ettiler.
Müşriklerin bu kararını öğrenen Ebû Tâlib, çok üzüldü.
Ciğerpâresi, mübârek yeğeninin hayâtı hakkında endişeye düştü.
Kâbilesini toplayıp onlara, Kâinatın sultânını Kureyşli müşriklere karşı korumaları için emir verdi. Hâşimoğulları akrâbalık gayreti ile bu emri yerine getirmek üzere birleştiler. Bunun için de
Peygamber efendimizi ve O’na inanan bütün Eshâbını Mekke’nin
kuzey tarafında Beytullah’a üç km. kadar uzaklıktaki tepe üzerinde bulunan Şı’b-ı Ebû Tâlib’e yâni Ebû Tâlib mahallesine dâvet
ettiler. Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Eshâbını
toplayarak, Şı’b’da ikâmet etmeye başladı. Hâşimoğullarından
sâdece Ebû Leheb, Peygamber efendimizi korumak kararına karşı çıktı, Şı’b’a gitmedi. O da dâhil olmak üzere müşrikler birleşip,
Peygamberimizi öldürmek için fırsat kollamaya başladılar.101
Müşrikler, Peygamber efendimizin ve Eshâbının, Ebû Tâlib
mahallesinde toplandıklarını görünce, tekrar bir araya geldiler.
Sonra, şu kararı aldılar:
“Muhammed aleyhisselâm öldürülmek üzere Kureyşlilere teslîm edilinceye kadar Hâşimoğullarından kız alınmayacak!... Onlara kız verilmeyecek!... Onlara hiçbir şey
satılmayacak!... Onlardan hiçbir şey satın alınmayacak!...
Onlarla biraraya gelinip konuşulmayacak, görüşülmeye101 İbni Sa’d, Tabakât, I, 130-140; Taberî, Târih, II, 335-336; İbni Kesîr, El-Bidâye,
III, 84-87; Belâzûrî, Ensâb, I, 230.
“Ey
Peygamberim!
Sana, Allah ve
mü’minlerden,
senin izinde
gidenler yetişir!”
Enfâl: 64
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
116
cek!... Onların evlerine mahallelerine girilmeyecek!... Onlardan gelecek bir barışma isteği asla kabûl edilmeyecek!... Hiçbir zaman onlara acınmayacak!...”
Mansûr bin İkrime ismindeki müşrikin bir kâğıda yazdığı bu kararı mühürlediler.
Herkesin görüp uyması için Kâbe-i Muazzamanın duvarına astılar.
Bu haber sevgili Peygamberimize gelince, çok üzüldüler ve duâ buyurdular. Duâsı
derhâl kabûl olunup, Mansûr bedbahtının elleri bir anda kurudu. Müşrikler şaşkına
döndüler ve; “Bakınız! Hâşimoğullarına yaptığımız zulmün karşılığında Mansûr’un
elleri kuruyup, musîbete uğradı” dediler. Akılları başlarına gelecek yerde daha da azgınlaştılar. Şı’b’a giden yol başlarına bekçiler diktiler. Oraya yiyecek ve giyecek sokulmasına mâni oldular. Mekke’ye gelen satıcıların Şı’b’a girmemesini, mallarını oraya
götürmemelerini, gerekirse yüksek fiyatla kendilerinin alacağını söylediler. Böylece
Şı’b’da bulunanları açlıktan öldüreceklerini veya Hâşimoğullarının pişmân olup Peygamber efendimizi kendilerine teslîm edeceklerini sandılar. Bu hâl her sene Kâbe’nin
ziyâret zamanına kadar devâm ederdi.
Geleneklere göre bu zamanda kan dökülmezdi. Bu sebeple Hâşimoğulları serbestçe
Mekke’ye giderler, alış-veriş yaparak bir senelik ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırlardı.
Onlardan birisi bir tüccarın yanına mal almaya gelse, müşriklerin ileri gelenlerinden Ebû Leheb ve Ebû Cehil gibi müşrikler hemen yetişip tüccarlara; “Ey tüccarlar!
Muhammed’in Eshâbına karşı fiyatlarınızı çok yükseltiniz. Öyle ki, pahalı olmasından
dolayı kimse bir şey satın alamasın! Bundan dolayı mallarınız satılmayıp, elinizde
kalırsa biz hepsini almaya hazırız” derlerdi. Onlar da mallarına yüksek fiyat söyler,
müslümanlar almadan geri dönerlerdi...
Bu yolda sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Hadîce vâlidemiz, Ebû Bekr-i Sıddîk
efendimiz bütün mallarını harcadılar, çocukların açlıktan göklere çıkan feryatlarını
dindirmeye çalıştılar. Ağaç kabuklarını, ot köklerini ve hattâ kurumuş deri parçalarını
yedirdiler. Anneler, babalar çaresizlikten bir deri bir kemik kalmışlardı. Başta Peygamber efendimiz ve diğer Eshâb-ı kirâm efendilerimiz açlıktan mübârek karınlarına
taş bağladılar. Müşriklerden biri acıyıp da gizlice bir şey getirseydi, onu döverler çok
hakâret ederlerdi. Velhâsıl geliş-gidiş kesilmiş, mü’minler zor duruma düşmüşlerdi.
Müşrikler, yaptıkları bu şiddetli zulüm ile Hâşimoğullarının yola gelip, Ebû Tâlib’in
Peygamber efendimizi kendilerine teslîm etmesini bekleyip durdular. Ebû Tâlib mahallesindeki müslümanlar ise onların bu düşüncelerinin tam tersine Peygamber
efendimizi koruyor ve ona zarar gelmemesi için her tedbire başvuruyorlardı. Ebû
Tâlib, olabilecek bir suikasti önlemek için, Resûlullah efendimizin yattığı yere nöbetle
muhâfızlar koyuyor, huzurla evinde yatmasını sağlıyordu. Peygamber efendimiz ise
hiç çekinmeden, Allahü teâlânın emrini yerine getirmek, İslâmiyet’i yaymak için bir
sâniyesini boşa harcamıyor, insanları dîne dâvet ederek onların Cehennem’den kurtulmalarına sebep olmak için uğraşıyor, bu yolda, sabırla nasîhatlarına devâm ediyordu.
Onu yalanlayan Kureyşli müşriklerin de, açlığın ne demek olduğunu anlamaları için,
bir gün Resûlullah efendimiz; “Ey Allahım! Şunlara da, Yûsuf’un (aleyhisselâm)
zamanındaki yedi kıtlık yılı gibi yedi kıtlık azâbı vererek bana yardım eyle”
diyerek duâ buyurdular.
Bundan sonraki günlerde, gökyüzünden bir damla yağmur yağmadı. Toprak susuzluktan kavruldu. Yerde yeşil bir nebâta rastlanmaz oldu. Kureyşli müşrikler neye
117
uğradıklarını şaşırdılar. Açlıktan ölmüş hayvan leşlerini, kokmuş
köpek derilerini yiyerek ölümden kurtulmaya çalıştılar. Onların
da çocukları açlıktan feryâd-ı figân etmeye başladı. Pek çoğu açlıktan öldü. Açlıktan, gökyüzüne baktıklarında her tarafı duman
kaplamış gibi görürlerdi. Akılları başlarına gelip, yaptıkları zulmün büyüklüğünü anlar gibi oldular. İçlerinden Ebû Süfyân’ı Peygamber efendimizin huzûr-ı şerîflerine gönderdiler. Ebû Süfyân
gelip; “Ey Muhammed! Sen, kendinin âlemlere rahmet olarak
gönderildiğini söylüyorsun, Allah’a inanmayı, akrabâlık haklarına
dikkat etmeyi bize emrediyorsun. Hâlbuki kavmin, kuraklıktan ve
açlıktan kırılıp ölmektedir. Bu felâketin üzerimizden kaldırılması
için Rabbine bir duâ ediver; Allah, senin yaptığın duâyı kabûl eder.
Eğer böyle bir duâda bulunursan, cümlemiz îmân edeceğiz!...” diyerek yemîn etti.
Böylece yaptıkları zulüm ve işkenceleri bir kenara bırakarak,
sıkıntıya düşmüşler ve Resûlullah efendimize yalvarmaya başlamışlardı. Peygamber efendimiz, yaptıklarını yüzlerine vurmamış,
“îmân edeceğiz” sözleri üzerine de mübârek ellerini kaldırarak
Cenâb-ı Hakk’a duâ eylemişti. Allahü teâla, Habîbinin duâsını
kabûl edip, Mekke üzerine bol bol yağmur göndermiş, topraklar
suya kanmış ve bitkiler yeşermeye başlamıştı. Müşrikler kuraklık
ve kıtlıktan kurtulmalarına rağmen, verdikleri sözü unutarak küfürde ısrâr ettiler...
Allahü teâlâ, bunlara cevap olmak üzere indirdiği âyet-i
kerîmelerde meâlen; “Bilakis onlar, (Allahü teâlâya ve Muhammed aleyhisselâma inanmıyorlar; Kur’ân-ı kerîm, âhiret ve tekrar dirilme hususunda..) şüphe içinde oyalanıp duruyorlar.
O hâlde (Ey habîbim!) semânın apaçık bir duman getireceği
günü gözetle. O duman, bütün insanların üzerini tamamen
örter. Bu, pek yaman bir azâbtır! (İnsanlar); “Ey Rabbimiz!
Bizden bu azâbı kaldır ki biz îmân edelim” diyecekler. Kendilerine hakîkatleri açıklayan bir peygamber geldiği hâlde,
onlar için düşünüp ibret almak nerede? Sonra O’ndan yüz
çevirdiler ve; “Kendisine, öğretilmiş mecnûndur” dediler.
Biz bu azâbı birazcık kaldırınca, siz yine eski hâlinize dönersiniz. Büyük bir şiddetle (kıskıvrak) yakalanacakları gün
(Bedr günü), muhakkak ki biz, (onlardan) intikam alacağız.
Celâlim hakkı için, muhakkak ki biz, bunlardan (Kureyş
müşriklerinden) evvel, Fir’avn kavmini de imtihân etmiştik.
Kendilerine, tarafımızdan şerefli bir peygamber geldi (ki
Mûsâ aleyhisselâmdır). O, onlara şöyle dedi: “Allah’ın kullarını (Benî İsrâil’i) bana verin. (Onları benimle gönderin. Yakalarını
serbest bırakın, kendilerine azâb etmeyin.) Muhakkak ki ben,
Allahü teâlâ tarafından size vahiyle gönderilmiş emin bir
“Ey Allahım!
Şunlara da,
Yûsuf’un
(aleyhisselâm)
zamanındaki yedi
kıtlık yılı gibi
yedi kıtlık azâbı
vererek bana
yardım eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
118
peygamberim. Allahü teâlâya karşı tekebbür etmeyin. Zîrâ ben, size dâvâmın
doğru olduğunu açıklayan delil ile, açık mûcize ile geldim. Biliniz ki, ben,
beni taşlamanızdan, öldürmenizden, benim ve sizin Rabbiniz olan Allahü
teâlâya sığınıyorum ki, O beni muhâfaza eder. Eğer beni tasdik ve îmân etmezseniz, beni kendi hâlime bırakınız. (Ben hayrınızdan geçtim. Şerriniz bâri
dokunmasın.) (Onlar îmân etmedikleri, kendisini yalanladıkları gibi, bilâkis bir takım ezâ ve cefâya başlayınca) Mûsâ (aleyhisselâm) Allahü teâlâya duâ edip; “Yâ
Rabbî! Bunlar küfür üzere ısrâr eden bir kavimdir” dedi. Allahü teâlâ Mûsâ’ya
(aleyhisselâm) vahyedip, buyurdu ki; “Kullarım (Benî İsrâil) ile gece (Mısır’dan)
çıkıp git! Fir’avn ve avânesi sizin çıktığınızı haber aldıklarında mutlaka sizi
tâkip edeceklerdir. Kavminle denizi geçtikten sonra, onu olduğu gibi bırak
(asânı tekrar vurup, açılmış olan yolları kapatma. Açık bırak). Zîrâ, Fir’avn ve askeri
o yollara girip garkolacaklar, boğulacaklardır.”102
Muhâsaranın kaldırılması
Müşrikler; “İmân edeceğiz” sözlerinden dönüp yine zulme başladılar. Allahü teâlâ,
bir gün Peygamber efendimize vahiy ile; “Kâbe’de asılı bulunan ahidnâmeye bir
ağaç kurdunu (güvesini) musallat ettiğini ve o kurtcuğun Allahü teâlânın isminden başka bütün yazıları yediğini...” bildirdi. Peygamber efendimiz de Ebû
Tâlib’e; “Ey Amca! Benim rabbim olan Allahü teâlâ Kureyşîlerin ahidnâmesine
ağaç kurdunu musallat etti. Allahü teâlânın isminden başka onda belirtilen
zulüm, akrabâ ile ilişiği kesme, bühtan... gibi şeylerden hiç birini bırakmadı,
hepsini yok etti” buyurdu.
Ebû Tâlib; “Bunu sana Rabbin mi haber verdi?” diye sorunca, Peygamber efendimiz; “Evet” buyurdular. O zaman Ebû Tâlib; “Ben şehâdet ederim ki, sen ancak doğru
söylersin” dedi. Hemen giyinip Kâbe’ye gitti. Müşriklerin ileri gelenleri orada oturuyorlardı. Ebû Tâlib’in geldiğini görünce; “Her hâlde Muhammed’i bize teslîm etmek
üzere geliyor!..” dediler. Ebû Tâlib, yanlarına varınca; “Ey Kureyş topluluğu! El-Emîn
olup hiç bir zaman yalan söylememiş olan kardeşimin oğlu, yazmış olduğunuz sahifedeki Allahü teâlânın isminden başka bütün yazıları bir ağaç kurdunun yediğini haber
verdi. Haydi aleyhimizde yazdığınız kâğıdı getirin de görelim!.. Eğer bu söz doğru ise,
yemîn ederim ki, hepimiz ölünceye kadar Onu korumaya devâm edeceğiz. Artık siz de
bu zulüm ve kötü davranışınızdan vazgeçiniz...” dedi.
Müşrikler heyecanla Kâbe’nin duvarından sahifeyi indirip getirdiler. Ebû Tâlib;
“Okuyunuz!” deyince, içlerinden biri okumak için sahifeyi açtığında, “Bismike
Allahümme”den gayri bütün yazıların silinmiş olduğunu gördü.103 Müşrikler ne diyeceklerini ve ne yapacaklarını şaşırdılar. Hattâ bâzılarının vazgeçmesi üzerine, üç senedir devâm eden unutulmaz acıları bırakarak, gönüllerde derin yaralar açan bu şiddetli
muhâsarayı kaldırdılar. Fakat düşmanlıklarından bir türlü vazgeçmediler, üstelik daha
da sertlik gösterdiler. İslâmiyet’in yayılmasına mâni olmak için bütün yolları denediler. Bütün bu gayretlerine rağmen İslâmiyet sür’atle yayılıyor; sevgili peygamberimiz
Muhammed aleyhisselâm, câhiliye devrinin zulmetinden bunalan insanları kurtar102 Duhân: 44/9-24.
103 İbni İshâk, Sîre, 210, İbni Hişâm, Sîre, I, 376; İbni Sa’d, Tabakât, I, 209; Taberî, Târih, II, 79; Süheylî,
Ravd-ül-ünf, II, 159; İbni Kesîr, Sîre, II, 69.
119
maya çalışıyor ve hakîkî saâdete kavuşturuyordu. Bu saâdete kavuşanlar, kavuştukları büyük nimete şükrediyorlar, müşriklerin
hakâretleri ve işkenceleri karşısında aslâ yılmıyorlardı. Muhammed aleyhisselâmın mûcizelerini ve müslümanların dinlerindeki
sebâtını gören nice gönüller İslâm nûru ile aydınlanıyordu.
Ay’ın ikiye ayrılması
Peygamber Efendimizin büyük mûcizelerinden biri de Ay’ın
ikiye ayrılmasıdır. Aralarında Ebû Cehil ve Velid bin Mugîre’nin de
bulunduğu bir müşrik grubu, Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimize; “Eğer, sen gerçekten peygambersen, Ay’ı yarısı Kuaykıan dağı, yarısı da Ebû Kubeys dağı üzerinde görünmek
üzere ikiye ayır!..” dediler. Resûlullah efendimiz de; “Eğer bunu
yaparsam îmân eder misiniz?” buyurdu. Onlar; “Evet îmân
ederiz” dediler. Resûlullah efendimiz Ay’ın ikiye ayrılması için Allahü teâlâya duâ eylediler. Cebrâil aleyhisselâm, hemen sevgili
peygamberimize geldi ve; “Ey Muhammed! Bu gece Mekkelilere, mûcizeyi seyretmeleri için haber ver” dedi. Peygamber
efendimiz, ayın ondördü, tam bedir (dolunay) yâni tam yuvarlak
ve en parlak olduğu gece, Ay’ın ikiye ayrılacağını, ibret almak isteyenlerin seyretmesini bildirdi. O gece, sevgili Peygamberimiz
mübârek parmağı ile işâret edince, Ay ikiye ayrıldı. Biri Ebû
Kubeys diğeri de Kuaykıan dağı üzerinde görüldü. Sonra tekrar
gökyüzünde birleşti.
Resûlullah; “Ey Ebû Seleme bin Abdülesed, Erkâm bin
Ebi’l Erkâm! Şâhid olunuz!” buyurduktan sonra, yanında bulunan diğer Eshâbına da; “Şâhid olunuz!” buyurdu. Müşrikler ise
gözleriyle apaçık bir mûcize daha gördüler. Fakat sözlerinde durup îmân etmedikleri gibi, başkalarının da îmân etmesine engel
olmak için; “Bu ancak Muhammed’in bize bir sihridir! Fakat bütün
insanları da sihirleyemez ya!.. Bir de başka beldelerden gelen insanlara soralım. Bakalım onlar da aynı hâdiseye şâhid olmuşlar
mıdır? Eğer gördülerse Muhammed’in nübüvvet iddiâsı doğrudur.
Aksi takdirde bu bir sihirdir” dediler. Gelenlerden sordular, hattâ
başka yerlere adam göndererek sordurdular. “Evet o gece Ay’ın
ikiye ayrıldığını gördük!” diye herkesten aynı şeyi işittiler. Yine
inkâr ettiler. İnkârcıların başında Ebû Cehil vardı. İnsanların îmân
nimetine kavuşmaması için; “Ebû Tâlib’in yetiminin sihri, semâya
da tesir etti!..” diyerek, kalbleri ifsâd ediyordu.104 Onun bu inkârı
üzerine Allahü teâlâ âyet-i kerîmeler indirdi. Meâlen;
“Saat (kıyâmet) yaklaştı ve ay yarıldı (ikiye ayrıldı). Onlar
(Kureyş kâfirleri, Muhammed aleyhisselâmın peygamberliğine
delâlet eden) bir mûcize görecek olsalar, (onu tefekkür etmek104 Hâkim, Müstedrek, II, 512; Beyhekî, Delâil-ün-Nübüvve, II, 141; İbni Kesîr, Sîre,
II, 116; Kâdı Iyâd, Şifâ-i Şerîf, 278-279; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye, 352.
“Ey Amca!
Benim rabbim
olan Allahü teâlâ
Kureyşîlerin
ahidnâmesine
ağaç kurdunu
musallat etti.
Allahü teâlânın
isminden başka
onda belirtilen
zulüm, akrabâ
ile ilişiği kesme,
bühtan... gibi
şeylerden hiç
birini bırakmadı,
hepsini yok etti.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
120
ten ve îmân etmekten) yüz çevirirler ve; “Dâimî (ardı arkası kesilmeyen, şümullü,
kuvvetli) bir büyüdür” derler. Ve onlar, (Peygamberi veya mûcizeyi) tekzib ettiler,
yalanladılar, kendi hevâlarına (nefslerinin arzularına ve isteklerine) tâbi oldular,
uydular. Hâlbuki, her iş (kendi yöneldiği) sonuca ulaşır, yerini bulur.
And olsun ki onlara (Mekke müşriklerine) (kendilerini kötülükten) vazgeçirecek nice mühim haberler (hükümler, yasaklar) gelmiştir. (Ki bu emirler ve bilgiler) tam bir hikmettir. Resûller, uyarılar ve korkutmalar aslâ (onlara) fayda
vermez. O hâlde (Ey Habîbim! İnkârda ayak diriyorlarsa) sen de onlardan yüz
çevir. O dâvet edicinin (İsrâfil aleyhisselâmın) görülmemiş ve bilinmeyen bir
şeye (mahşer yerine, hesaba) çağırdığı gün, gözleri zelîl ve hakîr olarak (korku
ve dehşetten nereye gideceklerini bilmez bir hâlde) dağılmış çekirgeler gibi, kabirlerinden çıkacaklar. Kâfirler, (boyunlarını eğerek) o dâvet ediciye koşarlarken;
“Bugün bize ne zor ve çetin bir gün” diyecekler.”105
Rabbim size de hidâyet nasîb etsin
Müşriklerin, müslümanlara uyguladıkları üç senelik ablukanın sona ermesinden
sonra, Necrân’dan bir grup Resûlullah efendimize geldi. Bunlar yirmi kadar olup,
Habeşistan’a hicret eden Eshâb-ı kirâmdan İslâmiyet’i işitmişler; İslâmiyet’i öğrenmek ve Peygamber efendimizi görmek saâdetine kavuşmak için Mekke’ye gelmişlerdi. Kâbe-i muazzamanın yanında Resûlullah efendimizle görüştüler. Pek çok sualler sorarak, arzu ettiklerinden daha güzel ve mükemmel cevaplar aldılar. Kureyşli
müşrikler de etraftan onları seyrediyordu. Âlemlere rahmet olarak gönderilen sevgili
Peygamberimiz, onlara Kur’ân-ı kerîmden bâzı âyet-i kerîmeler okudu. Bundan pek
fazla etkilendiler ve gözyaşlarını tutamayarak, ağladılar. Sonra da Efendimizin dâveti
üzerine son derece memnun oldular ve büyük bir sevinçle Kelime-i şehâdet getirip,
müslüman olmakla şereflendiler. Memleketlerine dönmek üzere izin istediklerinde,
Ebû Cehil yanlarına gelip; “Sizin kadar ahmak bir kimse görmedik!.. O’nun yanında
bir defa oturmakla dîninizden ayrıldınız ve ne söylediyse tasdik ettiniz!..” şeklinde
hakâret dolu sözler sarfetti. Daha yeni Eshâb olmakla şereflenen bu kimseler; “Allahü
teâlânın size de hidâyet nasîb etmesini dileriz. Bize yaptığınız bu hakâret ve câhilliği,
biz size yapmayız. Gerçi biz, herhangi bir hakkınızı çiğnemiş değiliz. Fakat şunu iyi
bilin ki, birkaç câhilin sözüyle, kavuştuğumuz bu büyük nimeti aslâ kaybetmek istemeyiz, bu hak dinden dönmeyiz” diye karşılık verdiler.106
Allahü teâlâ, bu hâdise üzerine gönderdiği âyet-i kerîmelerde meâlen buyurdu ki;
“Bundan (Kur’ân-ı kerîmden) evvel, kendilerine kitap verdiğimiz nice kimseler
vardır ki, onlar buna (Kur’ân-ı kerîme) inanırlar. Onlara (Kur’ân-ı kerîm) okunduğu zaman; “Buna inandık. Şüphe yok ki, bu, Rabbimizden (gelen) bir haktır.
Gerçekten biz bundan evvel de İslâm’ı kabûl etmiş kimselerdik” dediler. İşte
bunlara, sabır (ve sebât) etmeleri sebebiyle mükâfâtları, iki defa verilecektir.
Bunlar, kötülüğü iyilikle savarlar. Kendilerini rızıklandırdığımız şeylerden
(hayra) harcarlar. Bunlar, çirkin söz işittikleri zaman ondan yüz çevirirler ve;
“Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz size aittir. Size selâm olsun (Bizden
105 Kamer: 54/1-8.
106 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 199-200; İbni Hişâm, Sîret, I, 391-392.
121
emin olun), biz câhilleri aramayız (dostluğunu da istemeyiz)”
derler.”107
Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
Kim bu denli dutuşan odlara kılmaz çâre su
Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem
Ya muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su
Zevk-i tiğından aceb yok olsa gönlüm çâk çâk
Kim mürûr ilen bırakır rahneler dîvâre su
Vehm ilen söyler dil-i necrûh peykânın sözün
İhtiyât ile içer her kimde olsa yâre su
Suya versin bağ-ban gülzâr-ı zahmet çekmesin
Bir gül açılmaz yüzün tek verse bin-gülzâre su
Ârızın yâdiyle nem-nâk olsa müjgânım n’ola
Zâyi olmaz gül temennâsiyle vermek hâre su
Gam günü etme dîl-i bîmardan tiğin diriğ
Hayrdır vermek karanû gecede bîmâre su
İste peykânın gönül hecrinde şevkim sâkin et
Susuzum bu sahrede benim’çün âre su
Ohşadabilmez gubârını muharrir hattına
Hâme tek bakmaktan inse sözlerine kâre su
Ben lebim müştâkıyım zühhâd kevser tâlibi
Nitekim meste mey içmek hoş gelir huş-yâre su
Ravza-ı kûyuna her dem durmayıp eyler güzâr
Âşık olmuş gâlibâ ol serv-i hoş reftâre su
Su yolun ol kûydan toprağ olup tutsam gerek
Çün rakîbimdir dahi ol kûya koyman vâre su
Dest-bûsı arzûsiyle ger ölsem dostlar
Kûze eylen toprağım sunun anınle yâre su
107 Kasas: 28/52-55.
“Bundan evvel,
kendilerine
kitap verdiğimiz
nice kimseler
vardır ki, onlar
buna inanırlar.
Onlara (Kur’ân-ı
kerîm) okunduğu
zaman; ‘Buna
inandık. Şüphe
yok ki, bu,
Rabbimizden
(gelen) bir haktır.
Gerçekten biz
bundan evvel
de İslâm’ı
kabûl etmiş
kimselerdik’
dediler.”
Kasas: 52-53
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
122
Cennet-ül Mualla
Başta Hazret-i Hadice “radıyallahü anha” vâlidemiz olmak üzere bir çok
Eshâb-ı kirâmın türbelerinin bulunduğu kabristan.
Bugün bu türbeleri görmek mümkün değildir. Vehhâbî hükümeti maalesef bu
güzelim tarihi eserlerin tamamını yıktırdı.
123
HÜZÜN SENESİ
Evlât acısı
Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem büyük oğlu
Kâsım on yedi aylıkken vefât etmişti. Bu acı hâdiseden seneler
sonra, diğer oğlu Abdullah da vefât etti. Resûlullah efendimizin
mübârek gözlerinden yaşlar aktığı hâlde dağa dönüp; “Ey dağ!
Benim başıma gelen şey, senin başına gelseydi, dayanamaz
yıkılırdın!” buyurdular ve üzüntüsünü dile getirdiler. Hazret-i
Hadîce vâlidemizin; “Yâ Resûlallah! Onlar şimdi nerededirler?” sualine karşı da; “Onlar, Cennet’tedirler” buyurdu.
Kâinâtın sultânı sevgili Peygamberimizin iki oğlunun da vefât
etmesiyle, müşrikler çok sevindiler. Ebû Cehil gibi kâfirler, bunu
fırsat bilerek; “Artık Muhammed ebterdir, nesli kesilmiştir. Neslini devâm ettirecek erkek çocuğu kalmamıştır. Kendisi de vefât
edince adı sanı unutulacaktır” diye etrafta yaygara kopardılar.
Bunun üzerine Allahü teâla, Kevser sûresini indirerek Resûlünü
tesellî etti. Meâlen; “(Habîbim!) Hakîkat, biz sana Kevser’i verdik (Kevser havuzunu, pek çok hayrı ihsân ettik). O hâlde Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.. Doğrusu hayırsız ve nesli
kesik, sana (nesli kesik deyip) dil uzatandır. (Sana ebter diyen
kimsenin kendisi zürriyetsiz, şerefsiz ve namsızdır. Sana gelince,
Habîbim, senin pâk neslin, şân ve şerefin kıyâmet gününe kadar
devam edecektir. Âhirette de sana akla gelmeyecek nice büyük
şerefler tahsis edilmiştir)”108 buyuruldu.
Ebû Tâlib’in vefâtı
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin oğullarının
vefâtından sonraki günlerde Ebû Tâlib hastalandı ve gün geçtikçe
hastalığı şiddetlendi. Bunu işten Kureyşli mûşrikler; “Ebû Tâlib hayatta iken, Muhammed’in himâyesine çok gayret etmiş idi. Artık
göç etme zamanı yaklaştı. Son vaktinde de olsa bir ziyâretine gidelim. Zirâ Hamza gibi eşi olmayan bir Arab merdânesi ve heybeti, pehlivanlığı ve korkusuzluğu güneş gibi meydanda olan Ömer
de müslüman oldu. Her geçen gün Arab kâbilelerinden insanlar
gelerek bölük bölük O’na tâbi oluyorlar. Böylece müslümanlar
günden güne çoğalıyor ve sesleri âlemi tutuyor. Bu vaziyete göre
ya bizim onlara tâbi olmamız veya ceng ve kıtâle hazır olmamız,
icâb etmektedir. Ebû Tâlib’e varıp durumu anlatalım da aramızı
bulsun. O’nun dînine taarruz etmeyelim, O da bizim dînimize saldırmasın” düşüncesiyle Ebû Tâlib’in yanına geldiler. Ukbe, Şeybe,
Ebû Cehil, Ümeyye bin Halef gibi tanınmış kimseler, Ebû Tâlib’in
yatağının yanındaki minderlere oturdular. Dediler ki:
108 Kevser: 108/1-3.
“Ey dağ! Benim
başıma gelen
şey, senin
başına gelseydi,
dayanamaz
yıkılırdın!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
124
Hazret-i Hadîce Vâlidemizin Türbesi / Cennet-ül Mualla
Sevgili Peygamberimizin “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ilk hanım efendisi
Hazret-i Hadîce “radıyallahü anhâ” vâlidemizin türbesi de maalesef Vehhâbî hükümetinin zulmüne uğramıştır.
Birçok islâm büyüğünün kabirlerine yaptıkları gibi onun bu güzelim türbesi de
yıktılırılıp ortadan kaldırıldı.
125
“Senin büyüklüğüne inanıyor, üstünlüğünü kabûl ediyoruz. Bu
sebeple sana aslâ muhâlefet etmedik. Korkarız ki, sen öldükten
sonra, Muhammed bizimle uğraşır, husûmet aramızda devâm
eder. Bizi barıştır da birbirimizin dînine taarruz etmeyelim.”
Ebû Tâlib, Peygamber efendimizi çağırtıp; “Kureyş’in bütün
ileri gelenleri senden, onların dînine karışmamanı ricâ ediyorlar.
Bunu kâbul edersen, senin emrinde çalışırlar ve sana yardımcı
olurlar” dedi. Âlemlerin efendisi buyurdu ki: “Ey Amca! Ben onları, ancak bir kelimeye dâvet etmek istiyorum ki, o kelime
ile bütün Arablar, onlara boyun eğerler. Arab olmayanlar
da cizye öderler” buyurdu. Kureyş eşrâfına da; “Evet! Siz, bana
bir kelime söylerseniz, onunla bütün Arablara hâkim olursunuz, Arab olmayanlar da size boyun eğerler” buyurdu. Ebû
Cehil; “Olur. Onu on misli olarak söyleriz. Ne imiş o kelime?” dedi.
Resûlullah efendimiz; “Lâ ilâhe illallah, derseniz ve Allahü
teâladan başka tapmakta olduğunuz putları da kaldırıp
atarsanız” buyurunca, müşrikler hemen; “Sen, bizden, bundan
başka bir şey iste!...” dediler. Peygamber efendimiz; “Siz, güneşi
getirip ellerime koyacak olsanız bile, ben sizden, bundan
başkasını istemem” buyurdu.
Müşrikler; “Yâ Ebe’l Kâsım! Çok acâib bir teklifte bulunuyorsun.
Biz senin hâtırına riâyet etmek istiyoruz; Sen, bizim hâtırımızı hoş
etmiyorsun!” dediler ve kalkıp gittiler. Onlar gidince, Ebû Tâlib,
Peygamber efendimize; “Senin Kureyş’ten istediğin şey, gâyet
yerinde idi. Doğru söyledin” dedi. Amcasının bu sözü, Resûlullah
efendimizi ümitlendirdi ve Ebû Tâlib’in îmânâ geleceğini anlayıp;
“Ey Amca! Bir kere; “Lâ ilâhe illallah” de!.. Tâ ki, Kıyâmet
günü sana şefâat edeyim” buyurdu. Ebû Tâlib; “Halkın, ölmekten korktu da onun için müslüman oldu, diyerek ayıplamalarından korkuyorum. Yoksa, senin hatırını hoş ederdim” diyerek
nefsine ağır geldiğini söyledi ve hastalığının gitgide ağırlaşması
üzerine vefât etti.109
Hazret-i Hadîce vâlidemizin vefâtı
Bi’setin onuncu senesinde, Ebû Tâlib’in vefâtından üç gün sonra Resûlullah efendimizin dert ortağı, yirmi beş senelik hayat arkadaşı olan mübârek Hazret-i Hadîce vâlidemiz de, dert ve üzüntülerle geçen üç senelik muhâsaradan sonra, Hicret’ten üç sene
önce, Ramazân ayının başında, 65 yaşında vefât etti.110 Fahr-i
Kâinât sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hazret-i Hadîce
vâlidemizi kendi mübârek elleriyle defn eylediler. Onun ayrılığından, çok hüzünlendiler.
109 Beyhekî, Delâil-ün-Nübüvve, II, 214; İbni Kesîr, Sire, II, 127.
110 Ebû Ya’la, Müsned, IV, 299, VIII, 74.
“Ey Amca! Bir
kere; “Lâ ilâhe
illallah” de!..
Tâ ki, Kıyâmet
günü sana şefâat
edeyim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
126
Aynı sene içinde Hazret-i Hadîce vâlidemizin ve amcası Ebû Tâlib’in peş peşe
vefâtı, Peygamber efendimizi üzüntüye boğmuştu. Bundan dolayı bu seneye “Senetül-hüzn” yâni hüzün senesi denildi.
Hazret-i Hadîce vâlidemizin vefâtı, sevgili Peygamberimizi sarsmış ve haddinden
ziyâde üzmüştü. Çünkü en önce îmâna gelen ve Resûlullah efendimizi tasdik eden o
idi. Ayrıca O’nun en büyük desteği ve tesellî vereni idi. Herkes düşman iken, o, bütün
kalbini açmış ve Peygamberimizin muhabbetiyle dolmuş idi. Bütün malını, servetini nesi varsa İslâmiyet uğruna harcamış, sevgili Peygamberimizin hizmetini görmek
için, gecesini gündüzüne katmıştı. Resûlullah’ı hiçbir zaman üzmemiş, aslâ hatırını
kırmamıştı. Peygamber efendimiz, bunu zaman zaman anlatır, böylece mübârek hanımlarının fazîletlerini yâd ederlerdi.
Bir gün, Hazret-i Hadîce, Peygamberimiz dışardayken, O’nu aramak için çıkmıştı.
Cebrâil aleyhisselâm insan kıyâfetinde Hazret-i Hadîce’ye göründü. Hazret-i Hadîce
vâlidemiz, ona, Peygamber efendimizi sormak istediyse de, düşmanlardan olma
ihtimâlini düşünerek geri döndü. Sevgili Peygamberimizi evde görünce, hâdiseyi anlattı. Fahr-i kâinat efendimiz buyurdu ki; “Senin gördüğün ve beni sormak istediğin o zâtın kim olduğunu biliyor musun? O, Cebrâil (aleyhisselâm) idi. Selâmını
sana bildirmemi söyledi. Şunu da sana bildirmemi söyledi ki, Cennet’te senin
için incilerden yapılmış bir binâ hazırlanmıştır. Tabîî orada böyle üzüntülü,
sıkıntılı, zahmetli ve külfetli şeyler bulunmayacaktır.”
Birinin eli havada kaldı, biri âmâ oldu
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, insanların en bahtiyârlarından
olan Eshâbına, bir benzeri daha bulunmayan sohbetler ederek, onların kalplerini
nûrlandırırdı. Gelen âyet-i kerîmeleri îzâh eder, anlatılmayan, anlaşılmayan hiçbir şey
bırakmazdı. Bu arada müşriklerin de îmâna gelmesi için, toplandıkları yerlere gider,
bıkmadan ve yılmadan îmâna dâvet ederdi. Bu duruma, Ebû Cehil ile Velîd bin Mugîre
çok kızar; “Bu gidişle Muhammed, herkesi kendi dînine çevirecek, putlarımıza tapan
kimse bırakmayacak” derlerdi. Bir gün, bu işi bitirmenin tek çâresi, âlemlerin efendisi
olan sevgili Peygamberimizi öldürmek olduğunda karar kıldılar. Ebû Cehil, Velîd bin
Mugîre’yi ve Mahzûmoğullarından birkaç delikanlıyı yanına alarak Beytullah’a geldi.
O anda sevgili peygamberimiz namaz kılıyordu. Ebû Cehil, eline aldığı bir taş ile hemen ileri atıldı. Habîb-i ekrem ve Nebiyy-i muhterem efendimize, taşı vurmak üzere
elini kaldırdığı an, elleri havada hareketsiz kaldı. Hiçbir şey yapamadı ve şaşkına döndü. O hâli ile geldiği yere gitti. Müşriklerin yanına varınca, eli eski hâline döndü ve
taş yere düştü.
Aynı taşı Mahzûmoğullarından biri kapıp; “Göreceksiniz! O’nu ben öldüreceğim!..”
diyerek, Peygamber efendimize doğru yürüdü. Yaklaşınca, bir anda gözü kör olup, etrafı göremez oldu. Bunun üzerine, Mahzûmoğulları hep birlikte sevgili peygamberimize doğru ilerlediler. Peygamber efendimize iyice yaklaştıkları an, onu göremez oldular.
Fakat mübârek sesini işitiyorlardı. Sesin geldiği yere yürüdüklerinde, ses arkalarından, arkaya döndüklerinde ise, önceki yerden gelmeye başladı. Aynı hâle birkaç defa
şâhid oldular. Sonunda şaşkına dönüp, Resûlullah efendimize hiçbir şey yapamadan
orayı terk ettiler.
127
Hazret-i Âişe ve Hazret-i Sevde’nin nişânı
Hazret-i Hadîce radıyallahü anhâ vefât edince, Resûlullah’ın
hanesini çevirecek kimse kalmadı. Havle binti Hakîm hâtun bu
hâli görüp Server-i âlemin huzuruna vardı. “Yâ Resûlallah sallallahü aleyhi ve sellem Sana muvafık bir yâr ve hizmetine layık bir
nigâr lâzımdır. Eğer murâd ederseniz size bir dost taleb edeyim”
dedi. Resûlullah; “Ey Havle, bu hizmete layık hâtun nerede
vardır?” buyurdu. Havle, “Bâkire dilersen dostun Ebû Bekr’in
kızı Âişe’dir. Dul istersen Sevde binti Zem’a” münasip olur” dedi.
Resûl aleyhisselâm, “İkisini de bana iste” buyurdu. Resûlullah
önce hazret-i Âişe, sonra Sevde ile nişânlandı. Hazret-i Sevde’yi
Mekke’de evine aldı. Hazret-i Âişe ile düğünü hicretin ikinci senesi Şevvâl ayında Medîne’de oldu.
Akabe mülâkatı
Sevgili Peygamberimiz her sene, Kâbe’yi ziyârete gelen
kabîleleri dîne dâvet ediyor, onların Cehennem ateşinden kurtulup ebedî saâdete kavuşmaları için çalışıyor ve her türlü hakârete
aldırmadan, peygamberlik vazifesini yerine getirmeye devâm ediyordu. Kabîlelerin konak yerlerinde duruyor, gelenlere; “Allahü
teâlânın, peygamberlik vazifesini yerine getirinceye kadar
beni barındıracak ve bana yardım edecek kim var? (Böylece) kendisine Cennet verilsin” buyuruyor, fakat ne barındıracak ve ne de yardım edecek bir kimse bulunmuyordu.
Bi’setin onuncu senesi Zilhicce ayı idi. Peygamber efendimiz
panayırda, Kâbe’yi ziyâret için gelen Medîne halkından bir toplulukla karşılaştı. Onlara; “Sizler kimlersiniz?” diye sorunca,
Medîneli ve Hazrec kabîlesinden olduklarını söylediler. Peygamberimizin dedesi Abdülmuttalib’in annesi Selmâ Hâtun da, Hazrec kabîlesinin Necrânoğulları koluna mensupdu. Peygamberimiz, Hazrecli bu altı kişi ile Akabe’de bir müddet oturup, onlara
İbrâhim sûresinin 35-52. âyet-i kerîmelerini okudu ve İslâmiyet’i
anlattı. Bu dîne girmeleri için dâvette bulundu.
Medîne’de öteden beri Evs ve Hazrec kabîleleri, Yahudilere
düşman idiler, fırsat buldukça birbirlerine saldırırlardı. Ne zaman
aralarında bir kavga olsa Yahudiler; “Yakında bir Peygamber gelecektir. Çok kalmadı, bugün yarın zuhur eder. Biz O’na tâbi olup
güçleniriz. Sizin de hakkınızdan geliriz” derlerdi. Evs ve Hazrecliler
de; Yahudilerden önce müslüman olup, İslâmiyetle şereflenirlerse, onlara gâlip geleceklerine ve onları Medîne’den çıkaracaklarına
inanırlardı.
Kabîlesinin büyüklerinden ve Medîne’de yaşayan Yahudilerden, yakında bir peygamberin geleceğini işiten bu nasipli insanlar, Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellemdeki nübüvvet nişan-
“Allahü teâlânın,
peygamberlik
vazifesini yerine
getirinceye
kadar beni
barındıracak
ve bana yardım
edecek kim
var? (Böylece)
kendisine Cennet
verilsin.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
128
larını gördüler ve kendilerini dîne çağırınca, birbirlerine bakıştılar. Sonra; “Yahudilerin
haber verdiği, işte bu peygamberdir!” diye aralarında konuştular.
Bu sebeple hemen Resûlullah’ın huzûrunda Kelime-i şehâdet getirerek müslüman
oldular. Peygamber efendimize de; “Yâ Resûlallah! Biz, kavmimizi, Yahudilere karşı
savaşır hâlde bırakmıştık. Ümîd edilir ki, Allahü teâlâ, onları da zât-ı âliniz sâyesinde
îmân etmekle şereflendirir. Biz, döner dönmez onları ve kavmimizi senin peygamberliğini kabûl etmeye dâvet edeceğiz. Bu dinden kabûl ettiğimiz şeyleri onlara da anlatacağız. Eğer Allahü teâlâ onları bu din üzerinde toplayıp birleştirirse, senden daha
azîz ve şerefli kimse olmaz” dediler.
Bu altı kişi gerçekten inanmış, Allahü teâlânın Peygamberimize tebliğ ettiklerini
kabûl ve tasdik etmişlerdi. Gelecek yıl Zilhicce ayında tekrar gelmek üzere, yurtlarına
dönmek için Peygamberimizden izin alıp ayrıldılar. Yeni müslüman olan bu altı kişi;
Ukbe bin Âmir, Es’ad bin Zürâre, Avf bin Hâris, Râfi’ bin Mâlik, Kutbe bin
Âmir, Câbir bin Abdullah radıyallahü anhüm idiler.111
Müslüman olan altı kişi Medîne’ye kavimlerinin yanına dönünce, hemen
İslâmiyet’ten ve Peygamberimizden anlatmaya; halkı, İslâm dînine girmeleri için
dâvete başladılar. Bunda o kadar ileri gittiler ki; Medîne’de, içinde Peygamberimizin
ve İslâmiyet’in konuşulmadığı bir ev kalmadı. Böylece İslâmiyet, Hazrec kabîlesi arasında yayıldığı gibi, Evs kabîlesinden bâzı kimseler de müslüman oldular.
Tâiflileri îmâna dâveti
Müşrikler Sevgili Peygamberimizden pek çok mûcizeler gördükleri hâlde inadlarından îmân etmiyorlar, üstelik müslüman olan çocuklarına, kardeşlerine, akrabâ ve
arkadaşlarına eziyet ve zulümden geri kalmıyorlardı. Onların gittikçe şiddetlenen bu
zulüm ve işkencelerine, sevgili Peygamberimiz çok üzüldüler. Mekke yakınlarında bulunan Tâif’e giderek, halkını İslâm’a dâvet etmeyi düşündüler. Bu sebeple, yanlarına
Zeyd bin Hârise’yi alıp Tâif’e vardılar.
Tâif’in ileri gelenlerinden Amr’ın oğulları; Abd-i Yâlîl, Habîb ve Mes’ûd ile görüştüler. Onlara İslâm’ı anlatıp, Allahü teâlâya îmân etmelerini istediler. Onlar îmân etmedikleri gibi, hakârette bulundular, üstelik; “Allahü teâlâ peygamber göndermek için,
senden başka kimse bulamadı mı? Allahü teâlâ senden başkasını peygamber göndermeye âciz mi? Memleketimizden çık git de, nereye istersen oraya git!.. Senin kavmin,
söylediklerini kabûl etmedi de onun için buraya geldin değil mi? Yemin ederiz ki, biz
de senden uzak duracağız. Hiçbir isteğini kabûl etmeyeceğiz” dediler.
Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, onların yanından üzüntü ile ayrıldılar. Sakîf kabîlesini on gün veya bir ay İslâmiyet’e dâvet ettiler, fakat hiç biri îmân
etmediği gibi, ayrıca alay ettiler, işkence yaptılar ve yuhaladılar. Çocukları ve gençleri,
geçeceği yol kenarlarına dizerek taşa tuttular ve üzerine saldırttılar. Tâifli gençlerin
attığı taşlara, Hazret-i Zeyd, vücûdunu siper ederek Peygamberimize bir zarar gelmesini önlemeye çalışıyordu. Zeyd hazretleri, sevgili Peygamberimizin etrafında dört
dönüyor, taşların O’na değmemesi için çırpınıyordu.
O’nun mübârek vücûduna bir zarar gelmesin diye kendisine gelen taşlara aldırmıyordu. Canını bu günlerde fedâ etmek için fırsat beklemiyor muydu? İşte, Âlemlerin
111 İbni Hişâm, Sîret, I, 429-431; İbni Sa’d, Tabakât, I, 219-220; Taberî, Târih, II, 88; İbni Asâkir, Tarih-i
Dımeşk, IX, 82.
129
efendisini taşlıyorlar, eziyet, işkence yaparak yurtlarından çıkarmaya çalışıyorlardı.
Hazret-i Zeyd, Peygamber efendimizi korumak için sağa-sola
koşturdukça, taşlar; başına, vücûduna, ayaklarına birbiri peşinden
değiyordu. Bu sebeple, Hazret-i Zeyd’in her tarafı kan içinde kalmıştı. Sevgili Peygamberini korumak için varını yoğunu harcıyor,
taş atan zâlimlere karşı âvâzı çıktığı kadar; “Yapmayın!.. Vurmayın!.. O âlemlerin efendisidir! Resûlullah’tır O!.. Benim
vücûdumu parça parça yapın, fakat Peygamberimize bir
zarar gelmesin!..” diye bağırıyordu. Zeyd bin Hârise’yi aşarak
Resûlullah efendimize gelen taşlar, Efendimizin mübârek ayaklarını kan içinde bırakmıştı.
Sevgili Peygamberimiz, üzüntülü, yorgun ve yaralı bir hâlde,
Utbe ve Şeybe ismindeki iki kardeşin bağına yaklaştılar. Orada,
bütün mü’minlerin canlarını fedâ etmek istediği Resûlullah efendimiz, mübârek ayaklarından akan kanları sildiler. Abdest alıp,
ağacın altında iki rekat namaz kıldılar. Sonra mübârek ellerini
kaldırıp münâcâtta bulundular.
Bu hâli, bağ sâhipleri seyrediyordu. Resûlullah efendimizin
başına gelenleri görmüşler, garibliğine şâhid olmuşlardı. Merhamet damarları harekete geldi. Addâs ismindeki köleleri ile üzüm
gönderdiler. Sevgili Peygamberimiz, üzümü yerken Besmele çekti.
Üzümü getiren köle Hıristiyan idi. Besmeleyi işitince şaşırdı. “Yıllardır buralardayım, kimseden böyle bir söz duymadım. Bu nasıl
kelâmdır?” diye sordu.
Resûlullah; “Sen neredensin?” buyurdu. Addâs; “Nineveliyim” dedi. Resûlullah; “Yunus’un (aleyhisselâm) memleketinden imişsin” buyurdu. Addâs; “Sen Yûnus’u nereden tanıyorsun?
Onu, buralarda kimse bilmez” dedi. Resûlullah; “O, benim kardeşimdir. O da, benim gibi peygamber idi” buyurdu.
Addâs; “Bu güzel yüzün, bu tatlı sözlerin sâhibi yalancı olamaz.
Ben inandım ki, Sen Allah’ın Resûlüsün” dedi. Müslüman oldu;
“Yâ Resûlallah! Yıllardır bu zâlimlere, bu yalancılara kölelik ettim.
Herkesin hakkını yiyorlar. Herkesi aldatıyorlar. Hiç iyi tarafları
yok. Dünyâlık toplamak ve şehvetlerini tatmin için her alçaklığı
göze alıyorlar. Onlardan nefret ediyorum. Sizinle birlikte gitmek,
size hizmetle şereflenmek, câhillerin, ahmakların size yapacağı
saygısızlıklara hedef olmak, mübârek vücûdunuzu korumak için
fedâ olmak istiyorum” dedi.112
Resûlullah efendimiz, tebessüm ederek; “Şimdi efendilerinin
yanında kal! Az zaman sonra, adımı her yerde işitirsin. O
zaman bana gel” buyurdu. Bir müddet istirâhat edip, Mekke’ye
112 İbni Sa’d, Tabakât, I, 42; Taberî, Târih, I, 344-346; İbni Kesîr, El-Bidâye, III, 135-
137; Belâzûrî, Ensâb, I, 227.
“Yapmayın!..
Vurmayın!..
O âlemlerin
efendisidir!
Resûlullah’tır O!
Benim vücûdumu
parça parça
yapın, fakat
Peygamberimize
bir zarar
gelmesin!”
Zeyd bin Hârise
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
130
yürüdüler. Mekke’ye iki konaklık bir mesâfe kaldığında, bir bulutun kendilerini gölgelemekte olduğunu gördüler. Dikkatle baktıklarında, Cebrâil aleyhisselâm olduğunu
anladılar. Bu hâdiseyi sevgili Peygamberimiz, Âişe-i Sıddîka vâlidemize anlatmışlardı.
“Sahih-i Buhâri”de ve Ahmed bin Hanbel’in “Müsned”inde bildirildi ki: Bir gün
Hazret-i Âişe vâlidemiz; Yâ Resûlallah! Senin başından Uhud gününden daha ızdıraplı bir gün geçti mi?” diye sormuştu da, Resûlullah efendimiz şöyle cevap vermişti: “Vallahi senin kavminden öyle cefâ çektim ki, Uhud gazâsında bulunan
kâfirlerden onu çekmedim. İbn-i Abd-i Yâlîl bin Abd-i Külâl’e nefsimi arz
ettiğimde (yâni nübüvvetimi bildirip onu dîne dâvet ettiğimde) kabûl etmedi. Yanlarından öyle büyük bir ızdırapla ayrıldım ki, tâ Karn-ı Seâlib denilen yere
varıncaya kadar kendime gelemedim. Orada başımı yukarı kaldırdım. Bir bulutun üzerime gölgesini saldığını gördüm. Baktım ki, bulutun içinde, Cebrâil
(aleyhisselâm) duruyor. Bana nidâ edip dedi ki: “Yâ Muhammed! Hak teâlâ
hazretleri, kavminin senin hakkındaki sözlerini işitti. Seni korumak istemediklerine de vâkıf oldu. Sana dağlara me’mûr olan şu meleği gönderdi ki, ne
istersen ona emredersin. “O melek de bana nidâ edip selâm verdikten sonra;
“Yâ Muhammed! Hak teâlâ hazretleri Cibril’in dediği gibi, dağların meleği
olan beni sana gönderdi ki, ne istersen bana emredesin. Emrine âmâdeyim.
Eğer şu iki yalçın dağın (Kuaykıan dağı ile Ebû Kubeys dağının) Mekkeliler üzerine kapanırcasına birbirine kavuşmasını (ve müşrikleri tamamıyla ezmesini)
istiyorsan, emret kavuşturayım” dedi. Ben râzı olmadım ve dedim ki: “(Hayır!
Ben âlemlere rahmet olarak gönderildim) Allahü teâlânın bu müşriklerin sulbünden, yalnız Cenâb-ı Hakk’a ibâdet eden ve Allahü teâlaya hiçbir şeyi ortak
koşmayan bir nesil meydana çıkarması için duâ ederim.”
Mekke-Tâif Yolculuğu
131
Peygamber efendimiz Tâif’den Mekke’ye dönerken, Nahle
mevkiinde birazcık istirâhat buyurdular. Bir ara namaza durmuşlardı. Nusaybin cinlerinden bir grup oradan geçerken, sevgili peygamberimizin okuduğu Kur’ân-ı kerîm âyetlerini duyunca, durup
dinlediler. Sonra Peygamber efendimizle görüşüp müslüman oldular. Peygamber efendimiz onlara; “Kavminize varınca, benim
îmâna dâvetimi onlara da söyleyin. Onları da îmâna dâvet
edin” buyurdu. O cinnîler, kavimlerine gidip bunu bildirince, işiten cinnîlerin hepsi îmân ettiler.113 Bu husus, Kur’ân-ı kerîmde
Cin sûresinde ve “Buhârî” ve “Müslim” adındaki meşhûr hadîs-i
şerîf kitaplarında bildirilmektedir.
Mekke’ye yaklaştığında, mü’minler Resûlullah efendimize,
“Kureyşliler, Tâifdeki alçakların size yaptıkları fenâ muameleleri
öğrendi. Şimdi teşrîf ederseniz, zulümlerini artırabilirler” diye haber gönderdiler.
Peygamber Efendimiz Hirâ’ya vardığında birini, Süheyl bin
Amr’a gönderip himâyesine almasını rica etti. O nasibsiz kabul
etmeyince Mut’im bin Adî’ye haber gönderdi. O bu ricayı kabul
etti. Habîb-i ekrem ve Nebiyy-i muhterem efendimiz, Mut’im bin
Adî’nin himâyesinde Mekke’ye geldi. Mut’im de bu hâli Kureyşlilere bildirdi. Resûllulah Beyt-i şerîfi tavaf edip Hacer-i esvedi öptü.
Birkaç gün sonra Mut’im’e: “Daha fazla senin himâyende kalmıyayım” dedi. Mut’im de kabul etti. Cenâb-ı Hak, Habîbini kendi
himâyesinde hıfz eyledi.
“Lâ ilâhe illallah” diyerek kurtulunuz
Resûl aleyhisselâm, insanları hak yola dâvet etmeye devâm
etti. Bu durum karşısında, müşrikler yine azıtıp eskisinden daha
çok işkence ve zulüm yapmaya başladılar. Bunun üzerine Cenâb-ı
Hak, Peygamber Efendimize, Kâbe’yi ziyâret zamanında, ziyârete
gelen Arap kabîleleriyle görüşüp, onları İslâm’a dâvet etmesini emreyledi. Sevgili Peygamberimiz, bu emir üzerine, Mekke
civârında kurulan Zülmecâz, Ukâz ve Mecenne panayırlarına gitmeye başladı.
Sık sık oralara gidip kabîleleri, Allahü teâlânın birliğine ve O’na
ibâdet etmeye dâvet eder, kendisinin peygamber olduğunu kabûl
etmelerini söylerdi. Kabûl ettikleri takdirde, Cenâb-ı Hakk’ın, onlara Cennet’i vereceğini bildirirdi. Peygamber efendimizin, yalvarırcasına yaptığı bu dâvetlere, ne yazık ki, hiç birisi kulak asmaz,
bâzıları kaba davranır, hakârette bulunur, bâzıları da suratını asıp
kötü sözler sarfederdi. Kureyş müşrikleri de O’nu takib ederek gittikleri kabîleleri ifsâd ederlerdi.
İmâm-ı Ahmed, Beyhekî, Taberânî ve İbn-i İshâk’ın bildirdik113 İbni Sa’d, Tabakât, I, 212.
“O (Yunus
aleyhisselâm),
benim
kardeşimdir. O
da, benim gibi
peygamber idi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
132
lerine göre, Rebîa bin Abbad şöyle rivâyet etti: “Genç idim. Babamla berâber Minâ’ya
gitmiştik. Resûl aleyhisselâm, Arab kabîlelerinin kondukları yere varır; “Ey filân
oğulları!Taptığınız şu putları atarak, Allahü teâlâya hiçbir ortak koşmadan
ibâdet etmenizi, bana inanıp beni tasdik etmenizi, Hak teâlâ tarafından gönderilmiş olduğum vazifeyi açıklayıp yerine getirinceye kadar beni korumanızı size emreden Allahü teâlânın resûlüyüm!...” buyururdu.
Peşi sıra giden şaşı gözlü, örgülü saçlı bir adam da; “Ey filân oğulları! Bu sizi, putlarımız Lât ve Uzzâ’ya tapmaktan men edip, kendisinin uydurduğu bir dîne dâvet
ediyor!.. Sakınınız. Onu dinlemeyiniz ve O’na itâat etmeyiniz!..” diyordu. Ben babama;
“Bu zâtı tâkip eden kimdir?” diye sordum. “Amcası Ebû Leheb’dir” dedi.
Taberânî, Târık bin Abdullah’dan şöyle rivâyet etti: “Resûl aleyhisselâmı Zülmecâz
panayırında görmüştüm. İnsanların duyması için, yüksek sesle; “Ey insanlar! “Lâ
ilâhe illallah (Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur)” deyiniz de kurtulunuz” buyurarak sesleniyordu. O’nu takip eden bir kimse de eline geçirdiği taşları ayaklarına
atarak; “Ey cemâat! İnanmayınız!.. O’ndan sakınınız! Çünkü O yalancıdır!..” diyordu.
Öyle ki, değen taşlar mübârek ayaklarını kanatmıştı da, O hâlâ yılmadan, yorulmadan dâvetine devâm ediyordu. “Bu genç kimdir?” diye sordular. Birisi; “Abdülmüttalib
oğullarından bir gençtir” cevabını verdi. “Taş atan kim?” diye sorduklarında; “Amcası
Ebû Leheb” dedi.
İmâmı Buhârî, “Târih-ül-Kebîr”inde ve Taberânî, “Mu’cem-ül-Kebîr”inde zikr
etti: “Müdrik bin Münib, babasından, o da dedesinden nakl etti ve dedi ki: “Babamla
Minâ’ya gelip konaklamıştık. Bir toplulukla karşılaştık. Bir kimse onlara; “Ey insanlar! Lâ ilâhe illallah, deyiniz de kurtulunuz” buyuruyordu. Etrafındaki insanlardan bâzıları O’nun, o güzel yüzüne tükürüyor, bâzıları da başına toprak saçıyor,
bâzıları da küfredip çeşitli hakâretlerde bulunuyordu. Bu hâl öğleye kadar devâm etti.
Bu sırada bir kız çocuğu elinde su kabı ile oraya geldi. O’nu o hâlde görünce ağlamaya
başladı. O kimse, su içtikten sonra kıza dönüp; “Ey kızım. Baban hakkında; tuzağa
düşürülüp öldürülecek, zillete uğrayacak diye korkma!” buyurdu. “Bu kimse ve
o kız kimdir?” diye sordu. “Bu, Abdülmuttaliboğullarından Muhammed’dir, yanındaki
de kızı Zeyneb’dir” dediler.”
Sa’îd bin Yahyâ bin Sa’îd El-Emevî, Megâzî’sinde babasından nakletti. O da Ebû
Naîm’den, Abdurrahmân Âmirî’den, o da bir çok kimseden rivâyet etti. Dediler ki;
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, bir gün Ukâz panayırına gitti.
Benî Âmir kabîlesine varıp, onlara; “Ey Benî Âmir! Sizde, size sığınan kimselere himâye nasıldır?” diye sordular. Onlar da; “Bize hiç kimse laf atamaz, habersiz ateşimizden ısınamaz!..” dediler. Peygamber efendimiz, “Ben, Allahü teâlânın
resûlüyüm. Yanınıza geldiğim zaman, Rabbimin, bana verdiği peygamberlik
vazifesini insanlara ulaştırıncaya kadar beni korur musunuz?” buyurdu. Onlar;
“Sen, Kureyş’ten kimlerdensin?” diye sordular. Efendimiz: “Abdülmuttaliboğullarındanım” buyurunca, onlar; “Mâdem ki, Abdülmuttaliboğullarındansın, niçin onlar
seni korumuyorlar?” dediler. Resûlullah efendimiz de; “Beni yalanlayanların önde
geleni onlar oldular” buyurdu. Benî Âmir topluluğu dediler ki: “Ey Muhammed! Biz
seni ne reddederiz, ne de getirdiklerine îmân ederiz. Ancak, sen, peygamberlik vazifeni
insanlara ulaştırıncaya kadar seni koruruz.”
133
Bunun üzerine Peygamber efendimiz, onların yanına oturdu.
O sırada Benî Âmir’in ileri gelenlerinden Beyhara bin Fâris, panayırda alışverişini bitirip yanlarına geldiğinde, oradakilere, Peygamber efendimizi göstererek; “Bu kimdir?” diye sordu. Onlar da;
“Muhammed bin Abdullah’dır” dediler. Beyhara; “Sizin O’nunla ne
işiniz var ki, yanınıza oturttunuz?” deyince; “Bize sığındı, Allah’ın
resûlü olduğunu söylüyor ve peygamberlik vazifesini insanlara
tebliğ edinceye kadar, kendisini korumamızı istiyor” dediler. Bunun üzerine Beyhara, Peygamber efendimize dönüp; “Seni korumağa kalkmamız, bütün Arabların okuna göğsümüzü hedef tutmamız demektir” dedi ve kavmine de; “Yurtlarına, sizden daha
kötü bir şeyle dönen bir kâbile yoktur. Demek siz, bütün Arablarla savaşacak, onların okuna vücûdunuzu hedef tutacaksınız ha!..
Eğer kavmi, O’nda bir hayır görseydi, önce kendileri korurdu. Siz,
kavminin yalanlayıp yanlarından uzaklaştırdığı kimseyi barındırmaya, O’na yardım etmeye kalkıyorsunuz!.. Çok yanlış düşünüyorsunuz!...” dedi.
Sonra sevgili Peygamberimize dönüp; “Derhâl aramızdan ayrılıp kavmine dön!.. Yemîn ederim ki, kavmimin arasında olmasaydın, şimdi senin boynunu vururdum!..” demek bedbahtlığında
bulundu. Bu sözler üzerine, Âlemlerin efendisi büyük bir üzüntü
içerisinde devesine bindi. O küstah Beyhara, Resûlullah efendimizi devesinden düşürdü. Bu hâdiseyi gören Eshâb-ı kirâmdan
Dabââ binti Âmir isminde bir hanım feryâd edip; Allahü teâlânın
Habîbine, şu yapılanı nasıl revâ görüyorsunuz? Benim hâtırım
için Resûlullah’ı bunların elinden kurtaracak yok mudur?” diyerek
akrabâlarına seslendi. Amcaoğullarından üç kişi hemen bahtsız
Beyhara’nın üzerine yürüdü. Beyhara’nın kavminden iki kişi ona
yardım etmek istediyse de, diğerleri Beyhara’yı ve yardımcılarını
hırpalayıp dövdüler. Bu durumu takip eden sevgili Peygamberimiz, kendisi için dövüşen o üç kimse için; “Yâ Rabbî! Bu kimselere bereketini ihsân eyle”; Beyhara ve yardımcıları için de; “Yâ
Rabbî! Bunları da rahmetinden uzaklaştır” diye duâ ettiler.
Hayır duâ buyurduğu kimseler, müslüman olmakla şereflenirken, diğerleri de kâfir olarak can verdiler. Benî Âmir kabîlesi mensupları, memleketlerine döndüklerinde, kabîlelerindeki, semâvî
kitapları okumuş yaşlı bir kimseye, Mekke’de başlarından geçenleri anlattılar. O kimse, Peygamber efendimizin ismini duyunca;
“Ey Benî Âmir! Siz ne yaptınız? İsmâiloğullarından hiç biri şimdiye kadar yalan yere peygamberlik dâvâsında bulunmamıştır.
Muhakkak ki, O’nun söylediği doğru ve hak idi. Kaçırılan bu fırsatı
artık telâfî etmek çok zordur!..” diyerek onları kınadı.
“Ey insanlar!
Lâ ilâhe illallah,
deyiniz de
kurtulunuz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
134
Söyleşirken Cebrâil ile kelâm
Geldi Refref önüne verdi selâm
Aldı ol şâh-ı cihânı ol zamân
Sidre’ye gitti ve götürdü hemân
İsrâ ve Mîrâc
135
MÎRÂC
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem gerek Hac
için gelenlere, gerekse Mekke’ye ve panayırlara alış-veriş için gelenlerden gördüğü herkese ve her kabîleye İslâm’ı anlattı. Kendisini himâye edip, insanlara İslâm’ı tebliğ etmesinde yardımcı olmalarını istedi. Fakat hiç kimse ne müslüman oldu, ne de himâye
etmeye yanaştı. Ayrıca hakâret, zulüm, işkence ve alay edip, yalanladılar. Âlemlerin efendisi çok yorgun, aç, susuz, üzüntülü ve
pek hüzünlü idi. Gündüzleri böyle geçiyor, gece geç vakitlere kadar bu hâl devâm ediyordu. Mekkeli müşrikler, devamlı peşlerinde
geziyor, Kâbe’yi ziyârete gelen insanların müslüman olmasını engelledikleri gibi, Habîb-i ekrem efendimize zulüm etmekten geri
durmuyorlardı. Artık Resûlullah efendimiz için gidilecek bir yer
yoktu. Her taraf düşman idi. Birkaç ay Mekke’de çok sıkıntılı geçdi.
Receb-i şerifin 27. gecesi doğruca amcası Ebû Tâlib’in kızı
Ümm-i Hânî’nin, Ebû Tâlib mahallesinde bulunan evine geldi.
Ümm-i Hânî, o zaman îmân etmemişti. “Kimdir o” deyince,
Resûlullah efendimiz; “Amcan oğlu Muhammed’im. Kabûl
edersen, misâfir geldim” buyurdu.
Ümm-i Hânî; “Senin gibi doğru sözlü, emîn, asîl, şerefli misâfire
can fedâ olsun. Yalnız, teşrîfinizi önceden bildirseydiniz, bir şeyler hazırlardım. Şimdi yedirecek bir şeyim yok” dedi. Resûlullah
efendimiz; “Yiyecek, içecek istemem. Hiç biri gözümde yok.
Rabbime ibâdet etmek, yalvarmak için bir yer bana yetişir”
buyurdu.
Ümm-i Hânî, sevgili Peygamberimizi içeri alıp; bir hasır, leğen
ve ibrik verdi. Gelen misâfire ikrâm etmek, onu düşmandan korumak, Araplar için en şerefli vazife sayılırdı. Bir evdeki misâfire zarar gelmesi, ev sâhibi için büyük yüz karası olurdu. Ümm-i Hânî,
“Bunun Mekke’de düşmanları çok. Hattâ öldürmek isteyenler var.
Şerefimi korumak için, sabaha kadar O’nu gözeteyim” diye düşündü. Babasının kılıcını alıp, evin etrafında dolaşmağa başladı.
Resûlullah, o gün çok incinmişti. Abdest alıp, Rabbine yalvarmaya, af dilemeye, kulların îmâna gelip, saâdete kavuşmaları için
duâya başladı. Çok yorgun, aç ve üzüntülü idi. Hasır üzerine uzanıp uyuyuverdi.
O anda Allahü teâlâ, Cebrâil aleyhisselâma; “Sevgili peygamberimi çok üzdüm. Mübârek bedenini, nâzik kalbini
çok incittim. Bu hâlde, yine bana yalvarıyor. Benden başka hiçbir şey düşünmüyor. Git, Habîbimi getir! Cennet’imi,
Cehennem’imi göster. O’na ve O’nu sevenlere hazırladığım
ni’metleri görsün. O’na inanmayanlara, sözleri, yazıları ve
“Yiyecek, içecek
istemem. Hiç biri
gözümde yok.
Rabbime ibâdet
etmek, yalvarmak
için bir yer bana
yetişir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
136
hareketleri ile O’nu incitenlere hazırladığım azâbları görsün. O’nu ben tesellî
edeceğim. O’nun nâzik kalbinin yaralarını ben saracağım” buyurdu.
Cebrâil aleyhisselâm, Resûlullah’ın yanına gelince, O’nu mışıl mışıl uyur buldu.
Uyandırmağa kıyamadı. İnsan şeklinde idi. Mübârek ayağının altını öptü. Kalbi, kanı
olmadığı için, soğuk dudakları Resûlullah’ı uyandırdı. Cebrâil aleyhisselâmı hemen
tanıdı ve;
“Ey Cebrâil kardeşim! Böyle vakitsiz niçin geldin. Yoksa bir hatâ mı ettim.
Rabbimi gücendirdim mi? Bana acı bir haber mi getirdin?” buyurdu ve Rabbinin darılacağından çok korktu.
Cebrâil aleyhisselâm; “Ey bütün yaratılmışların en üstünü! Ey Yaratanın
sevgilisi, ey peygamberlerin efendisi, iyilikler menba’ı, üstünlükler kaynağı
olan şerefli ve büyük Peygamber! Rabbin sana selâm ediyor ve seni kendisine çağırıyor. Lütfen kalk gidelim” dedi.
Sevgili Peygamberimiz abdest aldılar. Cebrâil aleyhisselâm, Resûlullah efendimizin mübârek başına nûrdan bir imâme koydu, üzerine nûrdan bir elbise giydirdi,
mübârek beline yâkuttan bir kemer taktı. Mübârek eline dört yüz inci ile süslü zümrütten bir asâ verdi. Her inci, Zühre yıldızı gibi parlardı. Mübârek ayağına yeşil zümrütten nâlın giydirdi.
İlk Kıblemiz
Mescid-i Aksâ / Kudüs
137
Sonra el ele tutuşup Kâbe’ye geldiler. Burada Cebrâil
aleyhisselâm, sevgili Peygamberimizin mübârek göğsünü
yardı. Kalbini çıkardı. Zemzem suyu ile yıkadı. Sonra hikmet ve îmân dolu bir tas getirip içine boşalttı ve göğsünü
kapattı.
Sonra Cebrâil aleyhisselâm, Cennet’ten getirdiği Burak adındaki beyaz hayvanı işâret ederek; “Yâ Resûlallah! Buna bin!
Bütün melekler yolunu bekliyorlar” dedi. Bu sırada Peygamber efendimize bir hüzün çöktü ve tefekküre daldı. O anda Allahü
teâlâ, Cebrâil aleyhisselâma; “Ey Cebrâil! Suâl eyle! Habîbim
niçin mahzûn duruyor?” diye hitap edince, Efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem cevap buyurdular ki: “Ben bu kadar izzet ve
ikrâm gördüm. Hâtırıma geldi ki, kıyâmet günü zayıf olan
ümmetimin hâli nasıl olur? Elli bin yıl, Arasat meydanında
yaya olarak bunca günâhlarını nasıl çekerler ve otuz bin
yıllık yol olan sırâtı nasıl geçerler?”
Fermân-ı ilâhî geldi ki: “Ey Habîbim! Hâtırını hoş tut. Senin ümmetine elli bin yıllık vakti bir an gibi ederim. Üzülme” buyurdu.
Peygamber efendimiz, Burak’a bindi. Burak çok hızlı gidiyor, bir adımda gözün gördüğü yerin ötesine ulaşıyordu. Yolculuk esnâsında Cebrâil aleyhisselâm sevgili Peygamberimize
bâzı konak yerlerinde inip namaz kılmasını söyledi. Âlemlerin
efendisi bunun üzerine tam üç defa inerek namaz kıldı. Cebrâil
aleyhisselâm da namaz kıldığı yerleri bilip bilmediğini sordu.
Cevâbını kendisi vererek; ilk indiği yerin Medîne olduğunu
ve bu şehre hicret edeceğini haber verdi. Öteki yerlerin de
sıra ile Hazret-i Mûsâ’nın Allahü teâlâ ile cihetsiz ve bilinmeyen bir şekilde konuştuğu Tûr-i Sînâ olduğunu, son olarak da Îsâ
aleyhisselâmın doğduğu Beyt-i Lahm’da namaz kıldığını haber
verdi. Sonra Kudüs’deki Mescid-i Aksâ’ya geldiler.
Mescid-i Aksâ’da, Cebrâil aleyhisselâm bir kayayı parmağı ile
delerek Burak’ı bağladı. Geçmiş peygamberlerden bâzısının rûhları
insan şeklinde toplanmışlardı. Cemâatle namaz için; Âdem, Nûh
ve İbrâhim peygamberlere (aleyhimüsselâm) imâm olmaları sıra
ile söylendi. Özür dileyerek kabûl etmediler. Cebrâil; “Sen varken
başkası imâm olamaz” diyerek Habîbullah’ı ileri sürdü.
Peygamber efendimiz, peygamberlere imâm olup, iki rekat namaz kıldırdılar. Bundan sonra olan hâdiseyi şöyle naklettiler:
Cebrâil (aleyhisselâm) bana bir kap Cennet şarâbı, bir kap
da süt getirdi. Sütü aldım. Cebrâil (aleyhisselâm) bana, fıtratı (iki cihân saâdetini) seçtin dedi. Daha sonra iki bardak
daha sundular. Biri su, biri bal, ikisinden de içtim. Cebrâil;
“Bal, ümmetinin kıyâmete kadar devâm edeceğine, su da,
“Ey bütün
yaratılmışların
en üstünü!
Ey Yaratanın
sevgilisi, ey
peygamberlerin
efendisi, iyilikler
menba’ı,
üstünlükler
kaynağı olan
şerefli ve büyük
Peygamber!
Rabbin sana
selâm ediyor ve
seni kendisine
çağırıyor. Lütfen
kalk gidelim.”
Cebrâil
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
138
ümmetinin günâhlarından temizlenmesine işârettir” dedi. Sonra berâberce
göğe yükseldik. Cebrâil (aleyhisselâm) kapıyı çaldı. “Sen kimsin?” dediler. “Ben
Cebrâil’im”, “Peki yanındaki kim?” “O da Muhammed’dir (aleyhisselâm)” “O’na
(göğe çıkmak için vahiy ve Mîrâc dâveti) gönderildi mi?” “Evet, gönderildi” dedi.
“Merhaba gelen zâta! Bu gelen kişi ne güzel yolcu?” dediler ve hemen kapı
açıldı ve kendimi Âdem’in (aleyhisselâm) karşısında buldum. Bana “Merhaba” dedi ve duâ etti... Âdem aleyhisselamın sağında ve solunda birtakım insanların ruhları karaltı hâlinde duruyordu. Âdem aleyhisselâm sağına baktıkça gülümsüyor, soluna baktıkça da ağlıyordu. Cebrail aleyhisselâm, “Yâ
Resûlallah, bu karaltılar da, Âdem’in zürriyyetinden gelen çocuklarının ruhlarıdır. Şu sağda olanlar Cennetlik, solda olanlar da Cehennemliktirler! Sağ
tarafa bakınca gülümsüyor, sol tarafa bakınca da ağlıyor!” diye arz etti.
Burada çok melekler gördüm. Hepsi kıyamda huşû ve hudû ile durmuşlar “Sübbûhün kuddûsün rabb-ül-melâiketi ver-rûh” zikriyle meşgûldüler.
Cebrâil’e sordum; “Bu meleklerin ibâdeti bu mudur?” “Evet. Bunlar yaratılalıdan beri, tâ kıyâmete kadar kıyâm üzere olurlar. Hak teâlâdan dile ki, bu
ibâdeti ümmetine nasîb etsin” dedi. Hak teâlâdan diledim. Duâmı kabûl etti.
Namazda olan kıyâm odur.
(Orada) bir cemâate uğradım. Melekler onların başlarını ezerler, tekrar
eski hâlini alır. Yine döverler, yine eskisi gibi olurdu. “Bunlar kimlerdir?”
dedim. “Cumâ’yı ve cemâati terk edenlerdir. Rükû ve secdeleri tamam yapmayanlardır” dedi.
Bir cemâat gördüm. Aç ve çıplak idiler. Zebânîler onları Cehennemde otlamağa sürerlerdi. “Bunlar kimlerdir?” dedim. “Fakirlere merhamet etmeyenler ve zekât vermiyenlerdir” dedi.
Bir cemâate uğradım. Önlerine nefis yemekler koymuşlar. Bir yanda da
leş duruyor. O nefis yemekleri bırakmış, leşi yerlerdi. “Bunlar kimlerdir?” dedim. “Bunlar, helâli terk edip, harâma meyl eden erkek ve kadınlardır. Helâl
malları varken, harâm yiyen kimselerdir” dedi.
Arkasındaki yükün çokluğundan harekete mecâli kalmamış olan (bir
takım) kimseler gördüm. O hâliyle halka seslenip, üzerine biraz daha yük
koymalarını istiyorlardı. “Bunlar kimlerdir?” dedim. “Bu kimseler, emânete
hıyânet edenlerdir. İnsanların hakkını almış iken, yine zulmederler” dedi.
Kendi etlerini kesip yiyen bir grup insana uğradık. “Bunlar kimlerdir?” dedim. Cebrâil (aleyhisselâm); “Bunlar gıybet edenler ve söz taşıyanlardır” dedi.
Yüzleri siyah, gözleri gök, üst dudakları alınlarına erişmiş, alt dudakları
ayaklarına sarkmış, ağızlarından kan ve irin akmakta olan bir grup insan
gördüm. Onlara, ateşten kadehlerle Cehennem’den akan zehirli kan ve irin
içirirler, onlar merkepler gibi bağırırlar idi. “Bunlar kimlerdir?” dedim. “Bunlar içki içenlerdir” dedi.
Bir grup insanlara rastladık, dilleri kafalarından çekilmiş, şekilleri değiştirilip hınzır (domuz) sûretine tebdil olmuş olarak azâb olunurlar. Cebrâil
(aleyhisselâm) “Bunlar yalan yere şâhitlik yapanlardır” dedi.
Başka bir kavme rastladık. Karınları şişmiş ve aşağı sarkmış, renkleri gök
139
olmuş, el ve ayakları bağlanmış, yerlerinden kalkamazlar.
Cibrîl’e bunları sordum. “Bunlar fâiz yiyenlerdir” dedi.114
Bir kısım kadınlara rastladık. Yüzleri siyah, gözleri gök.
Ateşten elbise giydirmişler. Melekler onlara ateşten gürzlerle vururlar. Onlar köpek ve hınzırlar gibi bağrışırlar.
“Bunlar kimlerdir?” dedim. Cibrîl; “Bunlar zinâ edenler ve
kocalarını inciten kadınlardır” dedi
Bir cemâat gördüm. Çok kalabalık idi. Cehennem
vâdilerinde haps edilmişlerdi. Ateş, onları yakar, tekrar dirilirler, tekrar yakardı. “Bunlar kimlerdir?” dedim. “Bunlar
babalarına âsî olanlardır” dedi.
Bir cemâate uğradım. Ekin ekerler ve bir anda yetişip
başak verir. “Bunlar kimlerdir?” dedim. Cebrâil; “Allahü
teâlâ için ibâdet edenlerdir” dedi.
Bir deryâya vardım. Bu deryânın acâib hâlini anlatmak
mümkün değildir. Sütten beyaz olup dağlar gibi dalgaları vardı. “Bu deryâ nedir?” dedim. “Bu deryânın adı Hayat
Denizi’dir. Hak teâlâ ölüleri dirilteceği zaman, bu deryâdan
yağmur yağdırır. Çürümüş, dağılmış bedenler dirilip, ot biter gibi mezârdan kalkarlar” dedi...
Sonra ikinci kat göğe çıktık. Cebrâil (aleyhisselâm) yine
kapıyı çaldı. Denildi ki: “Sen kimsin?” “Ben Cebrâil’im”,
“Peki yanındaki kim?” “O da Muhammed aleyhisselâmdır.”
“O’na vahy ve Mîrâc dâveti gönderildi mi?” “Evet geldi”
dedi. “Merhâbâ gelen zâta. Bu gelen kişi ne güzel yolcu”
denildi ve hemen kapı açıldı. Kendimi teyze çocukları Îsâ
ile Yahyâ bin Zekeriyyâ’nın (aleyhimesselâm) yanında buldum. Bana; “Merhâbâ” dediler. Ve duâda bulundular... (Îsâ
aleyhisselâm orta boylu, beyaz buğday benizliydi.)
Meleklerden bir cemâate rastladım. Saf bağlayıp durmuşlar, cümlesi rükû’da idi. Kendilerine mahsus bir
tesbîhleri vardı. Devamlı olarak rükû’da dururlar, başlarını kaldırıp, yukarı bakmazlar. Cebrâil (aleyhisselâm); “Bu
meleklerin ibâdeti böyledir. Hak teâlâdan iste de ümmetine nasîb olsun” dedi. Duâ ettim. Kabûl buyurup, namazda
rükû’u ihsân eyledi.
Sonra üçüncü kat göğe çıktık. Aynı suâl ve cevaptan
sonra, kapı açıldı ve kendimi Yûsuf’un (aleyhisselâm) yanında buldum. Baktım ki kendisine güzelliğin yarısı verilmiş.
Bana “Merhâbâ” dedi ve duâ etti...
Çok melekler gördüm. Saf hâlinde, cümlesi secdede idiler. Yaratılalıdan beri secdede olup, kendilerine mahsus
tesbîh ile tesbîh ederler. Cebrâil (aleyhisselâm); “Bu melek114 Süheyli, Ravd-ül-ünf, II, 208.
“Merhaba
gelen zâta! Bu
gelen kişi ne
güzel yolcu,
dediler ve hemen
kapı açıldı ve
kendimi Âdem’in
(aleyhisselâm)
karşısında
buldum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
140
lerin ibâdeti böyledir. Allahü teâlâdan iste ki, bu ameli ümmetine müyesser
eylesin” dedi. Hak teâlâdan diledim. Kabûl edip namazda size nasîb eyledi.
Dördüncü kat göğe eriştim. Saf gümüşten yapılmış, nûrdan bir kapısı
var. Nûrdan bir kilit vurmuşlar. Kilidin üzerinde, “Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah” yazılı idi. Aynı suâl ve cevaptan sonra kendimi, İdrîs’in
(aleyhisselâm) yanında buldum. Bana “Merhâbâ” dedi ve duâda bulundu. Allahü teâlâ, O’nun hakkında (meâlen); “Biz O’nu yüksek bir mekâna ref’ettik”115
buyurmuştur.
Bir melek gördüm. Bir kürsî üzerine oturmuş, gamlı ve üzüntülü idi. Etrafında o kadar çok melek vardı ki, sayısını ancak Cenâb-ı Hak bilir. Sağında nûrânî melekler gördüm. Yeşiller giymişler, çok güzel kokuları var. Her
birinin güzelliğinden yüzlerine bakılmaz. Sol tarafında ağızlarından ateşler
saçan melekler vardı. Önlerinde ateşten mızrak ve kamçılar var. Öyle gözleri var ki, bakmağa tâkat getirilmez. Taht üzerinde oturan meleğin, başından ayağına kadar gözleri var. Dâimâ önündeki deftere bakar, bir an ondan
gözünü ayırmazdı. Önünde bir ağaç vardı. Her yaprağında bir kişinin ismi
yazılmıştı. Önünde leğen gibi bir şey vardı. Kâh sağ eliyle ondan bir şey alıp
sağındaki nûrânî meleklere teslîm eder, kâh sol eliyle bir şey alıp solundaki
zulmânî meleklere verirdi. (Bu) meleğe nazar edince, kalbime bir korku geldi. Cebrâil’e; “Bu melek kimdir?” dedim. “Azrâil’dir. Bunun yüzünü görmeğe
kimsenin tâkatı yetmez” dedi. Yanına varıp; “Ey Azrâil! Bu, âhir zaman peygamberidir ve Allahü teâlânın habîbî, sevgilisidir” dedi. Azrâil (aleyhisselâm)
başını kaldırıp tebessüm etti. Kalkıp bana tâzim etti; “Merhâbâ! Hak teâlâ
senden daha şerefli bir kimse yaratmadı. Ümmetin de, cümle ümmetlerden
üstündür. Ben senin ümmetine, baba ve analarından daha çok acırım” dedi.
“Senden bir ricâm vardır. Ümmetim zayıftır. Onlara yumuşak davranasın.
Rûhlarını rıfk ile alasın” dedim. “Seni en son peygamber olarak gönderen ve
kendine habîb kılan Allahü teâlânın hakkı için, Allahü teâlâ gece ve gündüzde yetmiş kerre; “Ümmet-i Muhammed’in rûhlarını yumuşaklıkla ve kolaylıkla al ve işlerini lütf ile gör” diye emreder. Bunun için ben de senin ümmetine, ana ve babalarından daha ziyâde şefkat ederim” dedi.
Sonra beşinci kat göğe çıktık, orada Hârûn’la (aleyhisselâm) karşılaştık.
Bana “Merhâbâ” dedi ve hayır duâda bulundu.
Beşinci kat gök meleklerinin ibâdetlerini gördüm. Cümlesi ayakta duruyor
ve ayaklarının parmaklarına nazar ediyor, aslâ başka yere bakmıyor, yüksek sesle tesbîh ediyorlardı. Cebrâil’den (aleyhisselâm); “Bu meleklerin ibâdeti
böyle midir?” diye sordum. “Evet, Hak teâlâdan dile de, bu ibâdeti ümmetine
nasîb eylesin” dedi. Duâ ettim. Cenâb-ı Hak ihsân etti.
Sonra altıncı kat göğe çıktık. Orada Mûsâ (aleyhisselâm) ile karşılaştık.
Bana “Merhâbâ” dedi ve hayır duâda bulundu. Sonra yedinci kat göğe yükseldik, aynı soru-cevaptan sonra İbrâhim’i (aleyhisselâm) Beyt-i Ma’mûr’a arkasını dayamış olarak buldum. O Beyt-i Ma’mûr ki, her gün oraya yetmiş bin
melek giriyor (bir daha sıraları gelmiyor). İbrâhim’e (aleyhisselâm) selâm verdim.
115 Meryem 19/57.
141
Selâmımı aldı. “Merhâbâ sâlih peygamber, sâlih oğul” dedi.
(Sonra;) “Yâ Muhammed! Cennet’in yeri gâyet lâtif ve toprağı temizdir. Ümmetine söyle, oraya çok ağaç diksinler”
dedi. “Cennet’e ağaç nasıl dikilir?” dedim. “Lâ havle velâ
kuvvete illâ billah” (Bir rivâyette ise); “Sübhânallahi velhamdülillahi ve lâ ilâhe illallahü vallahü ekber” tesbîhini
okuyarak, dedi. (Cebrâil aleyhisselâm) sonra beni, Sidret-ülmüntehâ’ya götürdü. Sidret-ül-müntehâ, kökü altıncı kat
gökte, gövdesi ve dalları yedinci kat göğün üzerinde, yaprakları fil kulakları gibi, meyveleri de kuleler gibi idi.116
Sanki gölgesiyle bütün gökleri ve Cennet’i gölgeleyen bir
ağaçtır. O Allahü teâlânın celâl ve azamet nûrunun tecelli etmesiyle renklere bürünüyor, yakut, zümrüt veya onun
benzeri cevherlerle süsleniyor, güzelleşiyordu ki, Allahü
teâlânın yaratmış olduğu mahlûkâtından, hiç kimse onun
güzelliğini anlatamaz.
Cebrâil (aleyhisselâm), Sidret-ül müntehâ’nın ilerisine
iletti ve bana vedâ eyledi. Dedim ki: “Ey Cebrâil! Beni yalnız mı bırakıyorsun?” Cebrâil (aleyhisselâm) ızdırâba düştü.
Hak teâlânın heybetinden titremeğe başladı ve; “Yâ Muhammed! Eğer bir adım (daha) atarsam, Allahü teâlânın
azametinden helâk olurum. Bütün vücûdum yanar, yok
olur” dedi.
Âlemlerin efendisi buraya kadar Cebrâil aleyhisselâm ile gelmişti. Cebrâil aleyhisselâm, burada kendisini, yaratılmış olduğu
sûret üzere altı yüzbin kanadını açmış, her bir kanadında inciler,
yâkutlar saçılır bir hâlde Resûlullah’a gösterdi.
Sonra ziyâsı güneşten daha parlak, Refref adında yeşil bir Cennet yaygısı geldi. Durmadan Allahü teâlânın zikriyle meşgûl oluyor, bulunduğu âlemi tesbîh sedâsı dolduruyordu.
Peygamber efendimize selâm verdi. Resûlullah efendimiz
Refref’in üzerine oturdu. Bir anda çok yükseklere çıktılar, hicâb
denilen yetmiş bin perdeden geçtiler. Her hicâb arası çok uzak
idi. Her perdede vazifeli melekler vardı. Refref Peygamber efendimizi birer birer o perdelerden geçirdi. Böylece; kürsî, arş ve rûh
âlemlerini aştılar.
Habîb-i ekrem ve Nebiyy-i muhterem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, her bir perdeden geçerken; “Korkma yâ Muhammed! Yaklaş, yaklaş!” diye emredildiğini duyuyordu. Öyle yakın
oldu ki, Kâbe-kavseyn makâmına erişti.
Bilinmeyen, anlaşılamayan, anlatılamayan şekilde, Allahü
teâlânın dilediği yüksekliklere ulaştı. Mekânsız, zamansız, ci116 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 164; IV, 208; Beyhekî, Sünen, I, 265; Kâdî İyâd,
Şifâ-i şerîf, 179.
“Hak teâlâ
senden daha
şerefli bir kimse
yaratmadı.
Ümmetin
de, cümle
ümmetlerden
üstündür.”
Azrâil
aleyhisselâm
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
142
hetsiz, sıfatsız olarak rü’yet hâsıl oldu, yâni Allahü teâlâyı gördü. Gözsüz,
kulaksız, vâsıtasız, ortamsız olarak Rabbi ile konuştu. Hiçbir mahlûkun bilemeyeceği, anlayamayacağı ni’metlere kavuştu.
İmâm-ı Rabbânî hazretleri, Mektûbât’ında buyuruyor ki: “O Server aleyhissalâtü
vesselâm, Mîrâc gecesinde, Rabbini dünyâda görmedi. Âhirette gördü. Çünkü, Resûl
aleyhisselâm o gece, zaman ve mekân çevresinden dışarı çıktı. Ezelî ve ebedî bir ân
buldu. Başlangıcı ve sonu, bir nokta olarak gördü. Cennet’e gideceklerin, binlerce sene
sonra, Cennet’e gidişlerini ve Cennet’te oluşlarını o gece gördü. İşte o makamdaki
görmek, dünyâda görmek değildir. Âhiret görmesi ile görmektir.”
Peygamber efendimize; “Rabbini senâ eyle!” buyrulduğunda, O hemen;
“Ettehiyyâtü lillahi vessalevâtü vettayyibât (Yâni, bütün lisânlar ile olan medhler, övgüler ve senâlar, beden ile olan hizmetler ve tâatler, mal ile olan iyilikler ve
ihsânlar Allahü teâlâ için olsun)” dedi.
Önce Allahü teâlâ, Habîbine gözsüz, kulaksız, vâsıtasız, mekânsız olarak; “Esselâmü
aleyke eyyühennebiyyü ve rahmetullahi ve berekâtüh (Ey Resûlüm! Selâmım,
bereketim ve rahmetim senin üzerine olsun)” buyurarak, selâm verdi. Peygamber
efendimiz; “Esselâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhissâlihin (Yâ Rabbi! Bize ve sâlih
kullarına da selâm olsun)” diye cevap verdiler.
Bunu işiten melekler hep bir ağızdan; “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü
enne Muhammeden abdühü ve resûlühü (Gözümle görmüş gibi bilir ve inanırım ki, Allahü teâlâdan başka ibâdete lâyık bir ilah yoktur. Muhammed aleyhisselâm
O’nun kulu ve resûlüdür.)” dediler.
Peygamber efendimiz; “Esselâmü aleynâ...” deyince, Allahü teâla; “Ey Habîbim!
Burada ikimizden başka kimse yoktur. Niçin aleynâ (bize) dedin?” buyurdu.
Resûlullah efendimiz; “Yâ İlâhi! Ümmetimin bedenleri gerçi benimle değildir.
Lâkin rûhları benimledir. Nazar-ı inâyetim ve kemâl-i himmetim onlardan
uzak değildir. Bana selâm verdin, beni cümle kötülüklerden uzak eyledin.
Âhir zaman fitnesine uğramış, o fakir, dertli ümmetimi, bu büyük ikrâm
ve ihsânlardan nasıl mahrûm edeyim? Böyle ni’metten onları nasıl nasipsiz
kılayım?” diye cevap verdi.
Allahü teâlâ buyurdu ki; “Ey Habîbim! Bu gece benim misâfirimsin. Dile benden ne istersin?” Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem; “Ümmetimi
isterim (yâ Rabbî!)” dedi.
Rivâyete göre bu şekilde Hâk teâlâ, bu suali yedi yüz defa tekrarladı. Resûlullah
efendimiz hepsinde “Ümmetimi isterim” diye cevap verdi. Allahü teâlâ; “Hep ümmetini istersin” buyurunca, O; “Ey Rabbim! Dileyen benim, veren sensin. Cümle
ümmetimi bana bağışla” diye taleb etti. Cenâb-ı Hak; “Eğer ümmetinin hepsini
bu gece sana bağışlarsam, benim rahmetim ve senin izzetin zâhir olmaz. Bir
kısmını bu gece sana bağışladım. İki kısmını tehir ettim. Kıyâmet günü sen
dileyesin, ben bağışlıyayım. Tâ ki, benim rahmetim ve senin izzetin (şerefin)
belli olsun” buyurdu.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem bir hadîs-i şerîfinde buyurdular ki: “O gece (Mîrâc gecesi), Allahü teâlâdan cümle ümmetimin hesabını
bana ısmarlamasını istedim. Hâk teâlâ buyurdu ki: “Yâ Muhammed! Bundan
143
murâdın odur ki, hiç kimse, ümmetinin kabahatlerine muttali olmasın. Benim murâdım odur ki, sen şefkatli peygambersin, yabancılara olduğu gibi senden dahî kabahatleri ve
çirkin işleri örtülü olsun. Yâ Muhammed! Sen onların yol
göstericisisin. Ben onların Rabbiyim. Sen onları yeni gördün. Ben ezelden ebede kadar onlara nazar ettim ve nazar
ederim. Yâ Muhammed! Eğer senin ümmetin ile söyleşmeyi sevmeseydim, kıyâmet günü onları hesaba çekmezdim.
Büyük ve küçük hiçbir günâhlarını sormazdım.”
Allahü teâlâ buyurdu ki: “Yâ Muhammed! Mübârek gözünü
aç ve ayağının altına nazar eyle.” Baktım, bir avuç toprak
gördüm. Hâk teâlâ buyurdu ki: “Cümle var olan şeyler senin ayağının toprağıdır. O toprağımı dostun huzûruna getirdin? Bir dost eteğine bulaşan tozu bağışlamaktan bana,
senin ümmetini bağışlamak daha kolaydır.”
Ümmetini sana verdim ey Habîb!
Cennetimi anlara kıldım nasîb.
Yâ Habîbim nedir ol kim diledin,
Bir avuç toprağa minnet mi eyledin?
Peygamber efendimiz bir hadîs-i şerîflerinde buyurdular ki:
“Hâk teâlâya bir nice suâller ettim. Cevabını işittim. Suâl
ettiğime pişmân oldum. (Bunlardan bâzıları şunlardır:)
“Yâ Rabbi! Cebrâil’e altı yüz bin kanat verdin. Buna karşı bana olan ihsânın nedir?” Hâk teâlâ buyurdu ki: “Senin
bir kılın bana Cebrâil’in altı yüz bin kanadından sevgilidir.
Senin bir kılının sebebiyle, binlerce âsî günâhkârı kıyâmet
günü âzâd ederim. Yâ Muhammed! Cebrâil kanadını açsa,
doğu ile batı arasını doldurur. Sen şefâat etsen, doğu ile
batı arası âsî dolu olsa, hepsini sana bağışlarım.” Dedim ki:
“Pederim Âdem’e (aleyhisselâm) karşı melekleri secde ettirdin. Buna karşı, bana olan ikrâmın nedir?”
Hak teâlâ buyurdu ki: “Meleklerin, Âdem’e secde etmeleri, senin nûrunun, onun alnında olması sebebiyledir. Yâ
Muhammed! Sana ondan üstün şey verdim. İsmini ismime
yakîn eyledim ve Arş-ı âlâ üstüne yazdım. O zaman Âdem
yaratılmamış idi, nâmı ve nişânı yok idi. Senin ismini gökler kapısında, hicâblar üzerinde, Cennetler kapısında, köşkler ve ağaçlarda, Cennet’in her yerinde yazdım. Cennet’te,
üzerinde “Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah” yazılmış olmayan hiçbir şey yok idi. Bu mertebe, Âdem’e verilen
mertebeden daha üstündür.”
“O gece (Mîrâc
gecesi), Allahü
teâlâdan cümle
ümmetimin
hesabını bana
ısmarlamasını
istedim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
144
Ben sana âşık olunca ey şerîf!
Senin olmaz mı dü âlem ey latîf!
Zâtıma mir’ât edindim zâtını,
Bile yazdım adım ile adını.
“Yâ Rabbî! Nûh’a (aleyhisselâm) gemi verdin. Buna karşı bana ne ihsân eyledin?” Buyurdu ki: “Sana Burâk verdim ki, bir gecede yerden Arş’a eriştirdim.
Cennet ve Cehennem’i gördün. Ümmetine de mescidler verdim ki, kıyâmet
günü gemilere biner gibi ümmetin o mescidlere binip, Sırât’ı göz açıp yumacak kadar zamanda geçip Cehennem’den halâs olurlar.”
“Yâ Rabbî! İsrâil oğullarına kudret helvası ile bıldırcına benzer kuş eti indirdin.” Hak teâlâ buyurdu ki: “Sana ve ümmetine, dünyâ ve âhiret ni’metini
ihsân ettim. İsrâiloğullarının şekillerini, insan sûretinden; ayı, maymun ve
hınzır sûretine çevirdim. Senin ümmetinin hiç birini öyle yapmadım. Onların amelleri gibi amel etseler dahî, bu belâyı onlara revâ görmedim. Yâ Muhammed! Sana bir sûre verdim ki, ona benzer bir sûre Tevrât’ta ve İncîl’de
yoktur. O sûre Fâtiha sûresidir. Her kim o sûreyi okusa, vücûdu Cehennem’e
harâm olur. O kimsenin ana ve babasının azâbını hafifletirim. Yâ Muhammed! Ben, senden ekrem (kıymetli, üstün, şerefli) kimse yaratmadım. Sana ve
ümmetine gecede ve gündüzde elli vakit namaz farz ettim.
Yâ Muhammed! Her kim benim birliğimi kabûl ederse ve bana ortak koşmaz ise Cennet onlarındır. Böyle olan ümmetine Cehennem’i harâm ettim.
Ümmetine karşı rahmetim, gadabımı aşmıştır.
Yâ Muhammed! Benim katımda cümle halktan ekremsin, şereflisin.
Kıyâmet günü sana o kadar ikrâmlar yaparım ki, cümle âlem hayret ederler.
Ey Habîbim! Sen Cennet’e girmeyince, sâir enbiyâya ve ümmetlerine yasaktır.
Senin ümmetin girmeyince, gayri ümmet girmez. Yâ Muhammed! İster misin
ki, senin ve ümmetin için neler hazırladım göresin?” “İsterim yâ Rabbî!” dedim. İsrâfil’e hitâp edip; “Ey İsrâfil! Kulum ve emînim ve resûlüm Cebrâil’e de
ki, Habîbimi Cennet’e iletip, Habîbim ve ümmeti için Cennet’te neler hazırladım ise göstersin. Tâ ki, mübârek hatırı endişeden halâs ola” buyurdu.”
Âlemlerin efendisi olan sevgili Peygamberimiz, İsrâfil aleyhisselâm ile birlikte
Cebrâil aleyhisselâmın yanına geldiler. Allahü teâlânın emrini yerine getirmek için
Cebrâil aleyhisselâm, Peygamber efendimizi sallallahü aleyhi ve sellem Cennet’e götürdü. Melekler, ellerinde biri hulle, diğeri nûr dolu tabaklarla bekliyorlardı. Cebrâil
aleyhisselâm; “Yâ Resûlallah! Bunlar, Âdem aleyhisselâmdan seksen bin yıl
önce yaratıldı. Bu makamda, tabaktakileri sana ve ümmetine saçmak için sabırsızlanırlar. Kıyâmet günü hazretin ve ümmetin, Allahü teâlânın emriyle
Cennet’in eşiğine ayak basınca, bu melekler tabaklardaki cevahiri üzerinize
saçacaklardır” dedi. Cennet’te vazifeli olan Rıdvân ismindeki melek, onları karşıladı.
Peygamber efendimize müjdeler verdi ve; “Hak teâlâ, ikisini senin ümmetine, birini de diğer ümmetlerine vermek için Cennet’i üç kısım etti” dedi ve Cennet’in
her tarafını gezdirdi.
145
Habîb-i ekrem efendimiz buyurdular ki: “Cennet ortasında
bir ırmak gördüm. Arş’ın yukarısında akar. Bir yerden su,
süt, hamr ve bal çıkar. Aslâ birbirine karışmaz. O ırmağın
kenarı zebercedden idi. İçindeki taşlar cevâhir, balçığı amber, otları zaferân idi. Etrafına gümüş bardaklar koymuşlar,
sayıları gökteki yıldızlardan ziyâde idi. Çevresinde kuşlar
olup, boyunları deve boynu gibi idi. Her kim onların etinden yese ve o ırmaktan içse, Hâk teâlânın rızâsına mazhar
olur. Cebrâil’e; “Bu ırmak nedir?” diye sordum. “Kevser’dir.
Hâk teâlâ onu sana vermiştir. Sekiz Cennet’te olan bostanlara bu Kevserden akar” dedi. O ırmağın kenarında çadırlar
gördüm. Cümlesi inci ve yakuttan idi. Cebrâil’e sual ettim.
“Senin hâtunlarının menzilleridir” dedi. O çadırlarda huriler gördüm. Yüzleri güneş gibi parlar idi ve cümlesi avaz
edip, envâ-i nağmeler ile terennüm ederlerdi. Derlerdi ki:
“Biz sevinçli ve neş’eliyiz. Bize hiç üzüntü gelmez. Biz donanmışız, hiç üryân olmayız. Biz gençleriz, hiç yaşlanmayız. Biz iyi huyluyuz, hiç kızmayız. Biz hep böyleyiz, hiç
ölmeyiz.” Saâdet köşklerine ve ağaçlarına erişip, onların
nağme ve sedâları her yeri kaplar. Öyle hoş sesleri vardır
ki, o nağmeler, dünyâya gelseydi, ölüm ve mihnet dünyâda
olmazdı. Cebrâil dedi ki: “Bunların yüzlerini görmek ister
misin?” “İsterim” dedim. Bir çadırın kapısını açtı. Baktım.
Öyle güzel sûretler gördüm ki, eğer bütün ömrümce onların güzelliğini anlatsam, bitiremem. Yüzleri sütten beyaz,
yanakları yâkuttan kırmızı ve güneşten parlaktı. Derileri
ipekten yumuşak ve ay gibi ışıklı, kokuları miskten daha
güzeldi. Saçları gâyet siyah, kimi örülmüş, kimi toplanmış,
kimi salıverilmiş, otursa, etrafında çadır gibi olur, kalksa,
ayağına kadar uzanırdı. Her birinin önünde bir hizmetçi
dururdu. Cebrâil; “Bunlar, senin ümmetin içindir” dedi.”
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem buyurdular ki: “Sekiz Cennet’in bağ ve bostanını ve her türlü
ni’metlerini gördüm. Cehennem’i ve derecelerini de görsem
diye hatırıma geldi. Cebrâil elimi tutup, Cehennem’in en
büyük meleği Mâlik’e götürdü. “Ey Mâlik! Hazret-i Muhammed, düşmanların Cehennem’deki yerlerini görmek ister
(O’na Cehennem’i göster) dedi. Mâlik, Cehennem’in üzerinden
örtüsünü açınca, Cehennem öyle kaynamaya ve kabarmaya
başladı ki, Peygamber efendimiz “aleyhissalâtü vesselâm”
Cehennem’in her şeyi yakalayıp yakı vereceğini, Cehennem’deki susuzluk azaplarını, azap zincirlerini, azap yılan
ve akreplerini, oradaki azaplardan bazılarını da yakînen
gördü.
“Mîrâc aklın
bittiği, îmânın
başladığı yerdir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
146
Mâlik, Cehennem’in tabakalarını açtı. Yedi tabaka(nın hepsini) gördüm. Yedinci tabakaya Hâviye derler. Onun azâbı, diğer tabakalardan kat kat ziyâde
idi. Mâlik’e sual ettim: “Bu tabakada hangi tâifeye azâb olunur?” Mâlik;
“Fir’avn ve Kârun ve senin ümmetinin münâfıklarına azâb olunur” dedi. Altıncı tabaka Lazy’dir. Orada, müşriklere (hiç dini olmayanlara) azâb olunur.
Beşinci tabaka Hutame’dir. Orada, ateşe, öküze tapanlara, budistlere azâb
olunur. Dördüncü tabaka Cahîm’dir. Orada; güneşe, yıldızlara tapanlara azâb
olunur. Üçüncü tabaka Sekar’dır. Orada, Hıristiyanlara azâb olunur. İkinci
tabaka Saîr’dir. Orada Yahudilere azâb olunur. Birinci tabaka Cehennem’dir.
Bunun azâbı öbür tabakaların azâbından az idi. (Buna rağmen) orada ateşten
yetmişbin deryâ gördüm. Her bir deryâ o kadar büyük idi ki, eğer yerleri ve
gökleri bir deryâya atsalar ve bir meleğe emretseler, bin yıl arasa bulmak
mümkün olmazdı. Zebâniler (Cehennem’de vazifeli melekler) öyle azametli idi
ki, eğer onlardan biri, yerleri ve gökleri ağzının bir kenarına koysa, hiç belli
olmazdı. O deryâlar dalgalanıp, korkunç sedâlar hâsıl olurdu. Eğer o sesten
dünyâya az bir ses gelseydi, bütün canlılar helâk olurdu. “Bu tabaka hangi
tâife içindir?” diye suâl ettim. Mâlik cevâp vermedi. Tekrar sual ettim. Sükût
etti...
Cebrâil, Mâlik’e; “Senden cevap bekliyor” dedi. O da; “Beni mâzur gör” diye
özür diledi. Ben; “Her ne ise cevap ver ki, bugün tedâriki mümkün ola” dedim.
Mâlik; “Yâ Resûlallah! Senin ümmetinin âsîleri içindir, onlara nasihat eyle.
Tâ ki bu korkunç yerden kendilerini korusunlar. Vücutlarını böyle azâba sürükleyecek şeylerden kaçınsınlar. O gün ben âsîlere merhamet etmem. Ne ak
sakallı ihtiyarlarına, ne de gençlerine şefkat göstermem” dedi.
Âlemlerin efendisi ağlamaya başladı. Mübârek başından sarığını çıkarıp, şefâate
ve (Allahü teâlâya) yalvarmaya başladı. Ümmetinin zayıflığını ve böyle azâba tâkat
getiremeyeceklerini söyleyerek, o kadar ki, Cebrâil aleyhisselâm ve cümle melekler de
berâber ağlaştılar. Allahü teâlâdan hitap geldi ki: “Ey Habîbim! Senin hürmetin ve
kıymetin benim katımda büyüktür, duân kabûl olunmuştur. Hatırını hoş tut.
Seni, murâdına eriştirdim. Sana öyle bir makam veririm ki, pek çok sayıda
âsîleri, senin şefâatin ile bağışlarım. Tâ ki, sen yeter diyesin. Ey Habîbim!
Her kim, benim emrimi tutarsa azâb ve cezâdan kurtulur, rahmetime nâil
olur. Cennet’te beni görmek şerefine kavuşur. Sana ve ümmetine gecede ve
gündüzde elli vakit namaz farz ettim.”
Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem devâm ederek; “O makamdan (sonra)
Arş’a eriştim. Semâvâttan geçip, Mûsâ’nın (aleyhisselâm) bulunduğu makâma
geldim. Bana; “Hak teâlâ, sana ve ümmetine ne farz eyledi? Dedi. Ben de “Her
gün ve gece için elli vakit namaz kılınmasını bana farz kıldı” dedim. “Rabbine dön, biraz hafifletmesini dile. Çünkü ümmetin bunun altından kalkamaz.
Ben İsrâil oğullarını denedim ve yokladım” dedi. Bunun üzerine, Rabbime
döndüm ve dedim ki: “Yâ Rabbî! Ümmetimden (bu emri) biraz hafif eyle!” Bunun üzerine elli vakitten sâdece beş vakit indirdi. Mûsâ’ya (aleyhisselâm)
döndüm ve (beş vakit indirdi) dedim. Dedi ki: “Rabbine dön! Biraz daha hafifletmesini dile. Çünkü ümmetin bunun altından kalkamaz. Böylece Mûsâ
147
(aleyhisselâm) ile Rabbimin arasında gidip geldim ve nihâyet
Allahü teâlâ şöyle buyurdu: “Bu namazı beş vakte indirdim. Her namaz için on sevâb vardır. Bu bakımdan sonunda yine elli namaz olur. Zîrâ her kim bir sevâbı kastedip de
yapamazsa, onun için bir sevâb yazılır. Fakat yaparsa, bire
mukâbil tam on sevâb yazılır. Fakat bir günâha kastedip
yapmazsa, hiçbir şey yazılmaz. Yaparsa, ancak o bir günâh
olarak kayda geçer.” Sonra Mûsâ’ya (aleyhisselâm) inip durumu anlattım. Yine; “Dön, biraz daha hafifletmesini dile”
dedi. Bunun üzerine ona; “Rabbime çok münâcâtta bulunduğum için artık utanıyorum” dedim” buyurdular.117
Allahü teâlâ böylece sevgili Peygamberimizin çektiği sıkıntılarla yaralanan mübârek kalbini, tesellî eyledi. Hiçbir mahlûkuna
vermediği, kimsenin bilemiyeceği, anlayamayacağı nimetleri,
O’na ihsân eyledi.
Gel beri ey aşk oduna yanıcı,
Kendisi ma’şûka âşık sanıcı.
Dinle gel mi’râcın ol Şâhın ayân,
Âşık isen aşk oduna durma yan.
Bir düşenbih gecesi tahkîk haber,
Leyle-i Kadr idi, ol gece meğer.
Ol hümâyûn-baht u ol kadri yüce,
Ümm-i Hânî hânesindeydi gece.
Ermedi evvel gelen bu devlete,
Kimse nâil olmadı bu rif’ate.
Çünkü kamusun görüp geçti öte,
Vardı erişti ol ulu Hazrete.
Şeş cihetten ol münezzeh Zülcelâl,
Bî kem-ü keyf O’na gösterdi cemâl.
Aşikâre gördü Rabbü’l izzeti,
Âhirette öyle görür ümmeti.
Sen ki mîrâc eyleyip ettin niyâz,
Ümmetin mîrâcını kıldım namâz.
117 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 164; IV, 208; Beyhekî, Sünen, I, 265; Kâdî İyâd,
Şifâ-i şerîf, 179.
“Ey Habîbim!
Her kim, benim
emrimi tutarsa
azâb ve cezâdan
kurtulur,
rahmetime
nâil olur.
Cennet’te beni
görmek şerefine
kavuşur.”
Hadîs-i kudsî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
148
İnandım! Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah
Âlemlerin efendisi, sonra bir anda Kudüs’e ve oradan Mekke-i mükerreme’ye gitmek üzere, Mescid-i Aksa kapısına bağlanan Burak’a binip Mekke’ye döndü. Peygamber efendimiz, Kudüs’ten Mekke’ye gelirken, Kureyş’in kervanına rastladı. Kervandaki
bir deve ürktü, yıkıldı. Mekke-i mükerreme’de, Ümm-i Hâni’nin evine geldiler. Yattığı
yer henüz soğumamış, leğendeki abdest suyunun hareketi durmamış idi. Dışarda dolaşan Ümm-i Hâni uyuklamış, bir şeyden haberi olmamıştı.
Resûlullah Efendimiz, “sallallahü aleyhi ve sellem”, sabah olunca Mîrâcını Ümm-i
Hâni’ye anlattıktan sonra, “Sabahleyin Kâbe’ye gidip bunu anlatacağım” buyurdu. Ümm-ü Hâni hazretleri, “Ey amcamın oğlu! Sakın bunu Kureyşlilere söyleme!
Onlar seni yalanlarlar ve seni üzerler. Îmânı zayıf olanlar buna inanmaz, dinden çıkarlar. Müşrikler de zâten bunu bekliyor, onların îmânlarını bozarlar. Şu ânda Müslümanlar az. Müslümanlar biraz güçlendiği, kuvvetlendiği zaman anlatsan nasıl olur?”
diye arz etti. Âlemlerin Efendisi, kâinatın Sultanının verdiği tarihî cevap, “Vallahi
ben bunu onlara söyleyeceğim. Bugün çürük olan, yarın da çürüktür. Ben
bu İslâmiyet’i, îmânı sağlam olanlarla kuracağım. Eğer bana hâlâ tereddüdü olan varsa, ayrılsın gitsin. Benim onlarla işim olmaz. Çürük, her zaman
çürüktür. Bugün olmazsa yarın çürür. Sonra çürüyeceğine şimdiden çürüsün
ki, ona güvenerek yola çıkmayalım. Sağlam olanlar bize yeter” buyurarak sabahleyin Kâbe’ye gittiler, başladılar anlatmağa...
Kâfirler, “Muhammed aklını kaçırmış, iyice sapıtmış” diye alay ettiler. Müslüman
olmağa niyetli olanlar da tereddüte düştüler. Müşriklerden bâzıları sevinerek, Ebû
Bekr’in evine geldiler. Çünkü onun akıllı, tecrübeli, hesaplı bir tüccâr olduğunu gâyet
iyi biliyorlardı. Kapıya çıkınca; “Ey Ebû Bekr! Sen çok kere Kudüs’e gidip geldin. İyi bilirsin. Mekke’den Kudüs’e gidip gelmek, ne kadar zaman sürer?” diye sordular. Hazret-i
Ebû Bekr; “İyi biliyorum. Bir aydan fazla” dedi. Bu söze sevinen kâfir gürûhu; “Akıllı,
tecrübeli adamın sözü böyle olur” dediler. Gülüp, alay ederek ve Hazret-i Ebû Bekr’in
de kendileri gibi düşüneceğini umarak; “Senin efendin, Kudüs’e bir gecede gidip geldiğini söylüyor, artık iyice sapıttı” dediler. Hazret-i Ebû Bekr’e sevgi, saygı gösterip bel
bağladılar.
Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah efendimizin mübârek adını işitince (hiç aklına-mantığına vurmadan); “Eğer O söyledi ise doğrudur. Bir anda gidip geldiğine ben
de inandım” deyip içeri girdi. Kâfirler şaşkınlık içinde; “Vay canına, Muhammed ne
yaman büyücü imiş. Ebû Bekr’e sihir yapmış” diyerek geri döndüler.
Hazret-i Ebû Bekr, hemen Resûlullah efendimizin yanına geldi. Büyük kalabalık
arasında, yüksek sesle; “Yâ Resûlallah! Mîrâcınız mübârek olsun! Bizleri, senin gibi büyük Peygambere hizmetçi yapmakla şereflendirdiği ve mübârek
yüzünü görmekle, kalbleri alan, rûhları çeken tatlı sözlerini işitmekle
ni’metlendirdiği için Allahü teâlâya sonsuz şükürler ederim. Yâ Resûlallah!
Senin her sözün doğrudur. İnandım. Canım sana fedâ olsun!” dedi. Hazret-i
Ebû Bekr’in sözleri kâfirleri şaşırttı. Diyecek şey bulamayıp dağıldılar. Şüpheye düşen,
îmânı zayıf birkaç kişinin de kalbine kuvvet verdi. Resûlullah efendimiz o gün, Ebû
Bekr’e “Sıddîk” dedi. Bu adı almakla, derecesi bir kat daha yükseldi.118
118 İbni Sa’d, Tabakât, I, 144.
149
Bu hâle çok kızan kâfirler, mü’minlerin kuvvetli îmânına, Peygamberimizin her sözüne hemen inanmalarına, onun çevresinde
pervâne gibi dönmelerine dayanamadılar. Resûlullah efendimizi
mahcup ve mağlûb etmek için, imtihân etmeye başladılar.
“Yâ Muhammed! Kudüs’e gittim diyorsun. Söyle bakalım,
mescidin kaç kapısı, kaç penceresi var?” gibi sorular sordular.
Resûlullah efendimiz hepsine birer birer cevap verdiler. Efendimiz
cevap verirken, Hazret-i Ebû Bekr; “Öyledir yâ Resûlallah” derdi.
Hâlbuki, Resûlullah efendimiz edebinden, hayâsından karşısındakinin yüzüne bile bakmazdı. Buyurdu ki; “Mescid-i Aksâ’da etrafıma bakmamıştım. Sorduklarını görmemiştim. O anda,
Cebrâil (aleyhisselâm) Mescid-i Aksâ’yı gözümün önüne
getirdi. Pencerelerini görüp sayıyor ve sorularına, hemen
cevap veriyordum.” Resûlullah efendimiz, yolda develi yolcular
gördüğünü söyledi. “İnşâallah Çarşamba günü gelirler” buyurdu. Çarşamba günü güneş batarken, kervan Mekke’ye ulaştı.
Kervandakilere sorduklarında fırtına eser gibi olduğunu ve bir devenin yıkıldığını söylediler. Bu hâl mü’minlerin îmânını kuvvetlendirdi. Kâfirlerin düşmanlığı da gittikçe arttı.119
Hicretten bir yıl önce, Receb ayının 27’sinde Cumâ gecesi vukû bulan bu mûcizeye Mîrâc denir. Resûlullah, Mîrâca rûh
ve bedeni ile uyanık bir hâlde çıktı. Mîrâc gecesinde O’na nice
ilâhi hakikâtler gösterildi ve beş vakit namaz bu gecede farz kılındı. Ayrıca Bekara sûresinin son iki âyet-i kerîmesi ihsân edildi.
Mîrâc; Kur’ân-ı kerîmde, İsrâ sûresinin 1. âyeti, Necm sûresinin ilk
âyetleri ve bâzı hâdis-i şerîflerde bildirilmektedir.120
Sevgili Peygamberimiz Mîrâcdan sonra Eshâbına Cennet’i
anlatırken buyurdular ki: “Yâ Ebâ Bekr! Senin köşkünü gördüm. Kızıl altından idi. Senin için hazırlanan ni’metleri
müşâhede ettim.” Hazret-i Ebû Bekr de; “O köşk ve köşkün
sâhibi sana fedâ olsun yâ Resûlallah” dedi. Efendimiz, Hazret-i
Ömer’e dönerek; “Yâ Ömer! Senin köşkünü gördüm. Yâkuttan
idi. O köşkte çok hûriler var idi. Fakat içeri girmedim. Senin gayretini düşündüm” buyurdular. Hazret-i Ömer, çok ağladı. Göz yaşları arasında; “Anam-babam canım sana fedâ olsun yâ
Resûlallah! Senden de gayret, kıskanmak olur mu” dedi. Daha sonra Hazret-i Osman’a buyurdular ki: “Yâ Osman! Seni her gökte
gördüm. Cennet’te köşkünü görüp seni düşündüm.” Hazret-i
Ali’ye buyurdular ki: “Yâ Ali! Senin sûretini dördüncü semâda
gördüm. Cebrâil’e sual ettim. Dedi ki “Yâ Resûlallah! Melekler Hazret-i Ali’yi görmeğe âşık oldular. Hak teâlâ, onun
119 İbni Sa’d, Tabakât, I, 215.
120 Buhârî, Menâkıbul-Ensâr, 42; Tirmizî, Tefsîrü’l-Kur’ân, 20; İbni Hişâm, Sîret, I,
403; Beyhekî, Sünen, I, 255; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 208.
“Mirâcı
anlatmam lâzım,
inanmayacak
olan sonra
da vazgeçer,
çürük temel
üzerine bina
olmaz, ayrılacak
olan şimdiden
ayrılsın,
sağlamları
kalsın.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
150
sûretinde bir melek yarattı. Dördüncü gökte durur, melekler onu ziyâret
eder, bereketlenirler.” Sonra senin köşküne girdim. Bir ağaçtan bir yemiş
kokladım. Ondan bir hûri çıktı, yüzüne perde çekti.” Sen kimsin ve kiminsin?” dedim. “Amcan oğlu Ali için yaratıldım yâ Resûlallah!” dedi.”
Mîrâc gecesinin sabahında Cebrâil aleyhisselâm gelerek Resûlullah efendimize beş
vakit namazı, vakitlerinde imâm olarak kıldırdı. Hadîs-i şerîfde buyruldu ki: “Cebrâil
(aleyhisselâm) Kâbe kapısı yanında iki gün bana imâm oldu. İkimiz, fecr doğarken sabah namazını, güneş tepeden ayrılırken öğleyi, her şeyin gölgesi
kendi boyu kadar olunca ikindiyi, güneş batarken (üst kenarı kaybolunca) akşamı ve şafak kararınca yatsıyı kıldık. İkinci günü de, sabah namazını hava
aydınlanınca, öğleyi her şeyin gölgesi kendi boyunun iki katı olunca, ikindiyi
bundan hemen sonra, akşamı oruç bozulduğu zaman, yatsıyı gecenin üçte
biri olunca kıldık. Sonra; “Yâ Muhammed! Senin ve geçmiş peygamberlerin
namaz vakitleri budur. Ümmetin, beş vakit namazın her birini, bu kıldığımız
iki vaktin arasında kılsınlar” dedi.”121
Namaz vakitleri böylece bildirildikten sonra, Habeşistan’a da haber gönderilerek
beş vakit namazı kılmaları ve farz olduğundan itibaren kılmaya başladıkları vakte
kadar olan namazlarını kazâ etmeleri bildirildi.
121 İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 443-444; Hâkim, Müstedrek, IV, 648-649; İbni Hişâm, Sîret, I, 403-404;
İbni Sa’d, Tabakât, I, 213-215.
Akabe bî’atının yapıldığı yerde inşa edilen Mescid-i Bey’
151
AKABE BÎ’ATLARI
Birinci Akabe bî’atı
Bi’setin onbirinci senesi Zilhicce ayında, Es’ad bin Zürâre ve on
bir arkadaşı, hac zamanı yine Mekke’ye geldiler. Âlemlerin efendisi ile bir önceki görüşmelerinin üzerinden tam bir sene geçmişti.
O sene, müşrikler, müslümanlara her senekinden daha fazla ezâ
ve cefâda bulunuyorlardı. Resûlullah efendimizi devamlı takip
ediyorlar, O’nunla konuşan herkese işkence yapıyorlardı. Bunu
öğrenen Medîneliler, Peygamberimizle gece vakti Akabe’de görüşmek üzere söz aldılar. Gece olunca buluştular. Bağlılıklarını arzedip, bütün emir ve isteklerine teslîm olacaklarına söz vererek, bî’at
ettiler. Bu sözleşmede; “Allahü teâlâya ortak koşmayacaklarına, zinâ yapmayacaklarına, hırsızlık etmeyeceklerine,
iftirâdan kaçınacaklarına, ayıplanmak ve rızık korkusuyla
çocuklarını öldürmeyeceklerine” dâir taahhüdde bulundular.122
Sevgili Peygamberimiz, ikisi Evs kabîlesine, diğerleri de Hazrec
kabîlesine mensub olan bu 12 kişiyi kabîlelerine temsilci yaptı.
Bunlar, kabîlelerine İslâmiyet’i anlatıp, onlar adına Resûlullah
efendimize karşı kefîl olacaklardı. Es’ad bin Zürâre de, hepsi adına
temsilci tâyin edilmişti.
Geçen sene, Akabe mülâkatında bulunan 5 ve İslâmiyet’i yeni
kabûl eden 7 kişi; Mâlik bin Neccâr oğullarından Es’ad bin Zürâre,
Avf bin Hâris, Mu’az bin Hâris, Züreyk bin Âmir oğullarından Râfi’
bin Mâlik, Zekvân bin Abdikays, Ganm bin Avf oğullarından Ubâde
bin Sâmit, Gusayna oğullarından Yezîd bin Sa’lebe, Aclân bin Zeyd
oğullarından Abbâs bin Ubâde, Harâm bin Ka’b oğullarından Ukbe
bin Âmir, Sevâd bin Ganm oğullarından Kutbe bin Âmir, Abdüleşhel bin Cüşem oğullarından Ebü’l-Heysem Mâlik bin Teyyihân ve
Amr bin Avf oğullarından Üveym bin Sa’îde idi.
Medîne’de doğan güneş
Birinci Akabe bî’atından (sözleşmesinden) sonra, Medîne’ye
dönen Hazret-i Es’ad bin Zürâre ve arkadaşları, kabîlelerine gece-gündüz İslâmiyet’i anlatarak hak dîne dâvet ettiler. Bu dâvet
netîcesinde, İslâmiyet, Medîne’de sür’atle yayılmaya başladı. Öyle
ki, daha önce birbirine düşman olan Evs ve Hazrec kabîleleri bir
araya gelmiş, İslâmiyet’i daha iyi öğrenebilmek için Resûlullah
efendimizden bir muallim istemişlerdi. Resûl-i ekrem sallallahü
aleyhi ve sellem de, Kur’ân-ı kerîmi ve İslâmiyet’i öğretmek için,
Mekke’deki Eshâbından Hazret-i Mus’ab bin Umeyr’i hoca olarak
Medîne’ye gönderdi.
122 İbni Sa’d, Tabakât, I, 220; Taberî, Târih, II, 356; Belâzûrî, Ensâb, I, 252-253.
“(Ey
Medîneliler!)
Allah yolunda
Allah için, hakkı
söyleyeceğinize,
kendi nefsinizi
ve nâmusunuzu
koruduğunuz gibi
bana yardımcı
olacağınıza
söz veriyor
musunuz?”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
152
Hazret-i Mus’ab, Hazret-i Es’ad’ın evinde kaldı. Onunla birlikte ev ev dolaşarak herkese İslâmiyet’i duyurdular. Resûlullah’ın sevgisini ve O’nu, bütün düşmanlarından
korumak için canla başla çalışacaklarına söz vermelerini istediler. Onları, Resûlullah
ile yapılacak bî’ata hazırladılar.
Es’ad bin Zürâre hazretlerinin kabîle reisi de Sa’d bin Mu’az olup, onunla akrabâ idiler. O zaman Araplar arasında akrâbaya karşı hakâretten kaçınmak âdet olduğu için,
daha îmân etmemiş olan Sa’d bin Mu’az, Es’ad bin Zürâre hazretlerinin evine gidip bu
işi engellemeye çalışmadı. Kendisi bir kabîle reisi olarak buna el koymak istemiyordu.
Bu maksadla kabîlesinin ileri gelenlerinden Üseyd bin Hudayr’a; “Mahallemize git,
gelen şu kişiyi gör, ne yapacaksan yap. Es’ad benim teyzemin oğlu olmasaydı, bunu
sana havâle etmezdim” dedi.
Bunun üzerine Üseyd bin Hudayr, mızrağını alıp, Hazret-i Mus’ab bin Umeyr’in
bulunduğu eve gitti. Oraya varınca hiddetle konuşmaya başladı. “Bize niçin geldiniz?
İnsanları aldatıyorsunuz! Hayâtınızdan olmak istemiyorsanız, buradan derhâl ayrılın”
dedi. Onun bu kızgın hâlini gören Mus’ab bin Umeyr; “Hele biraz otur, sözümüzü dinle! Maksadımızı anla, beğenirsen kabûl edersin. Yoksa engel olursun...” diyerek, gâyet
yumuşak ve nâzik cevap verdi. Üseyd sâkinleşip; “Doğru söyledin” dedi ve mızrağını
yere saplayarak oturdu.
Hazret-i Mus’ab’ın tatlı konuşması ile insanın kalbine işleyen sözlerini ve hoş sesiyle okuduğu Kur’ân-ı kerîm âyetlerini dinledi. Kendinden geçip; “Bu ne güzel şey!”
diye söylendi. Sonra; “Bu dîne girmek için ne yapmak lâzımdır?” dedi. Anlattılar ve
Üseyd bin Hudayr Kelime-i şehâdet söyleyerek müslüman oldu. Sevincinden yerinde duramayan Hazret-i Üseyd; “Ben gidip size birini göndereyim. Eğer o müslüman
olursa, Medîne’de onun kavminden îmân etmedik hiç kimse kalmaz...” diyerek sür’atle
kalkıp gitti. Doğruca Sa’d bin Mu’az’ın yanına vardı. Sa’d bin Mu’az, onu görünce;
“Yemîn ederim ki, Üseyd buradan gittiği yüzle gelmiyor” dedi.
Sonra da; “Ne yaptın yâ Üseyd?” diye sordu. Hazret-i Üseyd bin Hudayr, Sa’d bin
Mu’az’ın müslüman olmasını çok arzu ettiğinden; “O kişiyle (Mus’ab bin Ümeyr ile)
konuştum, onların bir fenâlığını görmedim. Yalnız; duyduk ki, Benî Hârise oğulları,
teyzeoğlun Es’ad’ın böyle bir kimseyi evinde barındırmasından kuşkulanarak, onu öldürmek için harekete geçmişler” dedi.
Bu sözler, Sa’d bin Mu’az’a çok dokundu. Çünkü birkaç sene önce yapılan bir savaşta, Benî Hârise oğullarını yenip, Hayber’e sığınmaya mecbur etmişlerdi. Bir sene sonra
da affedip, memleketlerine dönmelerine izin vermişlerdi. Buna rağmen onların böyle
bir tavır takınmaları düşüncesi, Sa’d bin Mu’az’ı çok kızdırmıştı. Hâlbuki, aslında böyle
bir durum yoktu. Üseyd bin Hudayr, bu hîleye başvurarak, Sa’d bin Mu’az’ın teyzesine
ve oğlu Es’ad bin Zürâre’ye dolayısıyla Mus’ab bin Umeyr’e zarar vermesini önlemek
istemişti. Böylece, onların tarafına geçmesine ve nihâyet müslüman olmasına zemîn
hazırladı.
Sa’d bin Mu’az, Üseyd bin Hudayr’ın bu sözleri üzerine yerinden fırlayıp, Hazret-i
Es’ad bin Zürâre’nin yanına gitti. Oraya varınca, Es’ad ile Mus’ab bin Ümeyr’in son
derece huzûr ve sükûn içerisinde oturup, sohbet ettiklerini gördü. Yanlarına yaklaşıp;
“Ey Es’ad! Aramızda akrâbalık olmasaydı, sen bunları yapamazdın...” dedi.
Bu sözlere Hazret-i Mus’ab bin Umeyr cevap vererek; “Ey Sa’d! Biraz dur, otur ve
153
bizi dinle, anla... Sözlerimiz hoşuna giderse ne âlâ, yok beğenmezsen, bunu sana teklif etmeyiz. Sen de kalkıp gidersin!” dedi. Sa’d
bin Mu’az, bu mülâyim ve tatlı sözler karşısında sâkinleşip, bir
kenara oturdu ve onları dinlemeye başladı.
Mus’ab bin Umeyr hazretleri, Sa’d bin Mu’az’a önce İslâmiyet’i
anlattı. İslâmiyet’in esaslarını açıkladı. Sonra tatlı ve güzel sesiyle Kur’ân-ı kerîmden bir mikdar okudu. Okudukça, Sa’d bin
Mu’az’ın hâli değişiyor, kendinden geçiyordu. Kur’ân-ı kerîmin eşsiz belâgatı karşısında kalbi yumuşadı ve büyük bir tesir altında
kaldı. Kendini tutamayıp; “Siz bu dîne girmek için ne yapıyorsunuz?” dedi.
Mus’ab bin Umeyr, hemen Kelime-i şehâdeti öğretti. O da;
“Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden
abdühü ve resûlühü” diyerek müslüman oldu. Sa’d bin Mu’az
müslüman olmaktan duyduğu huzûr ve sevinçden yerinde duramıyordu. Derhâl evine gidip, öğrendiği gibi gusül abdesti aldı. Sonra kavminin toplanmasını istedi. Üseyd bin Hudayr’ı yanına alıp,
halkın bulunduğu yere vardı. Abdüleşhel oğullarına hitâben; “Ey
Abdüleşhel oğulları! Siz beni nasıl tanırsınız?” dedi. Onlar hep bir
ağızdan; “Sen bizim reîsimiz ve büyüğümüzsün, biz sana tâbiyiz!”
diye cevap verdiler. Sa’d bin Mu’az, onların bu sözleri üzerine; “O
hâlde hepinize haber veriyorum. Ben müslüman olmakla
şereflendim. Sizin de Allahü teâlâya ve O’nun Resûlüne
îmân etmenizi istiyorum. Eğer îmân etmezseniz, sizin hiç
birinizle konuşup görüşmeyeceğim!...” dedi.
Senet-üs-sürûr (Sevinç yılı)
Abdüleşhel oğulları, reisleri Sa’d bin Mu’az’ın müslüman olduğunu ve kendilerini de İslâm’a dâvet ettiğini duyar duymaz,
hep birlikte müslüman oldular. O gün akşama kadar Medîne
semâlarını Kelime-i şehâdet ve tekbir sadâlarıyla çınlattılar.123
Abdüleşheloğullarının topluca müslüman olmasından kısa bir
müddet sonra, bütün Medîne halkı ile Evs ve Hazrec kabîleleri de
İslâmiyet’i kabûl ettiler. Her ev İslâm nûruyla aydınlandı. Sa’d bin
Mu’az ve Üseyd bin Hudayr, kabîlelerine âit bütün putları kırdılar.
Bu durum sevgili Peygamberimize sallallahü aleyhi ve sellem bildirilince, çok memnun oldular. Mekkeli müslümanlar sevinç içinde idiler. Bu sebeple bu seneye (m.621) “Senet-üs-sürûr (sevinç
yılı)” denildi.
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Seyyidel evvelîne vel âhirîn!
123 İbni Hişâm, Sîret, I, 435; Taberî, Târih, II, 88; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 258; İbni
Kesîr, Sire, II, 182.
“O hâlde
hepinize haber
veriyorum.
Ben müslüman
olmakla
şereflendim.
Sizin de Allahü
teâlâya ve
O’nun Resûlüne
îmân etmenizi
istiyorum.”
Sa’d bin Mu’az
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
154
İkinci Akabe bî’atı
Bi’setin onikinci senesinde, Mekkeli müşriklerin, müslümanlara zulmü son haddine varmış ve dayanılmaz bir hâl almıştı. Medîne’de ise, Es’ad bin Zürâre ile Mus’ab
bin Umeyr’in hizmetleri sâyesinde, Evs ve Hazrecliler; müslümanlara kucak açacak,
onları bağırlarına basıp uğrunda her fedâkarlığı yapacak aşk ve şevkin içindeydiler.
Resûlullah efendimizin de bir an önce Medîne’yi teşriflerini arzuluyorlar; O’nun uğrunda, mallarını ve canlarını esirgemeyeceklerine dâir söz veriyorlardı. Hac zamanı
gelmişti. Zilhicce ayında Mus’ab bin Umeyr ile berâber, Medîneli 73 erkek ve 2 kadın müslüman, Mekke’ye geldiler. Hacdan sonra, hepsi yine Akabe’de Peygamberimiz ile buluştular. Es’ad bin Zürâre ve 12 temsilci, kabîleleri adına Peygamberimizin
Medîne’ye hicret etmelerini ricâ ve teklif ettiler. Resûlullah efendimiz onlara Kur’ân-ı
kerîmden bâzı âyet-i kerîmeleri okuduktan sonra; kendi canlarını, çoluk ve çocuklarını nasıl koruyup gözetirlerse, O’nu da öyle koruyacaklarını temin etmek üzere onlardan kesin söz istedi.
Henüz müslüman olmayan Resûlullah efendimizin amcası Hazret-i Abbâs da orada bulunuyordu. Bî’at için gelen bu topluluğa şöyle hitâb etti;
“Ey Medîneliler! Bu, kardeşimin oğludur. İnsanlar içinde en çok sevdiğim de O’dur.
Eğer, O’nu tasdik edip, Allah’tan getirdiklerine de inanıyor ve berâberinizde alıp götürmek istiyorsanız, beni tatmin edecek sağlam bir söz vermeniz lâzımdır. Bildiğiniz gibi,
Muhammed aleyhisselâm bizdendir. Biz, O’nu, O’na inanmıyan kimselerden koruduk.
O, bizim aramızda izzet ve şerefiyle korunmuş olarak yaşamaktadır. O, bütün bunlara
rağmen, herkesten yüz çevirmiş, size katılıp, sizinle berâber gitmeye karar vermiştir.
Eğer siz, bütün Arap kabîleleri birleşip üzerinize hücûm ettiğinde, onlara karşı koyacak kadar savaş gücüne sâhipseniz bu işe girişiniz. Bu husûsu da aranızda iyice görüşüp konuşunuz, sonradan ayrılığa düşmeyiniz. Verdiğiniz sözde durup, O’nu düşmanlarından koruyabilecek misiniz? Bunu lâyıkıyla yapabilirseniz ne âlâ. Yok, Mekke’den
çıktıktan sonra O’nu yalnız bırakacaksanız, şimdiden vazgeçiniz ki, yurdunda şerefiyle
korunmuş olarak yaşasın.”
Hazret-i Abbâs’ın bu konuşmasına Medîneli müslümanlar üzüldüler. Sanki,
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi memleketlerine götürdüklerinde,
O’nu müşriklere karşı koruyamayacak, sıkışınca terk edeceklermiş gibi bir sözle karşılaşmışlardı. Medîneli sahâbîlerden Es’ad bin Zürâre hazretleri, Peygamber efendimize
dönerek; “Yâ Resûlallah! İzin verirseniz birkaç sözüm vardır. Onu Hazretinize arz edeyim” dedi. Fahr-i kâinât efendimiz izin verince, Hazret-i Es’ad; “Anam-babam sana
fedâ olsun yâ Resûlallah! Her dâvetin yumuşak veya sert bir yolu, usûlü vardır. Şimdi siz, bizi öyle bir şeye dâvet ediyorsunuz ki, onu insanların kabûl
etmesi gâyet zordur. Zîrâ insanların öteden beri tapınageldikleri putları bırakıp, İslâm’ı kabûl etmesi çok güçtür. Buna rağman biz, İslâm’ı bütün kalbimizle kabûl ettik. Bir de müşrik olan akrabâlarımızla alâkayı kesmeyi emrettiniz, ihlâs ile onu da kabûl ettik. Bilirsiniz ki bunu da kabûl çok zordur.
Amcalarının bile düşman kesilip muhâfaza etmediği yüksek zâtınıza kucak
açıp, bu şerefli vazifeyi üzerimize vâcib ve lâzım bildik. Hepimiz bu sözlerimizde mutâbıkız. Dilimizle ne söylüyorsak kalbimizle onu tasdik ediyoruz.
Kendi çoluk çocuğumuzu nasıl muhâfaza ediyorsak, mübârek vücûdunuzu
155
da, kanımızın son damlasına kadar, koruyacağımıza yemîn
ediyoruz. Eğer bu ahdimizi bozarsak, Allahü teâlâya verdiğimiz sözde durmayıp şakîler zümresine dâhil olalım. Yâ
Resûlallah! Biz bu sözümüzde sâdıkız. Allahü teâlâ muvaffak eylesin” dedi. Sonra da;
“Yâ Resûlallah! Bizden kendiniz için istediğiniz teminâtı
alıp, şart koşabilirsiniz” diye devâm etti. Peygamber efendimiz onları İslâmiyet’e teşvik etti. Kur’ân-ı kerîm okudu. Sonra buyurdu ki: “Sizden Rabbim için olan şartım, Allahü teâlâya
ibâdet etmeniz ve hiçbir şeyi O’na ortak koşmamanız; kendim ve Eshâbım için olan şartım, bizi barındırmanız, bana
ve Eshâbıma yardımcı olmanız, kendinizi savunduğunuz,
koruduğunuz şeylerden bizleri de korumanızdır.”
Berâ bin Ma’rûr; “Seni hak din ve kitap ile peygamber gönderen
Allahü teâlâya and olsun ki; çoluk-çocuklarımızı savunup, koruduğumuz gibi seni de koruyacağız! Bizimle bî’atlaş yâ Resûlallah”
dedi.
Medîneli müslümanlardan Abbâs bin Ubâde, Peygamber efendimizle yapılan anlaşmayı pekiştirmek için, arkadaşlarına; “Ey
Hazrecliler! Muhammed aleyhisselâmı niçin kabûl ettiğinizi biliyor musunuz?” dedi. Onlar da; “Evet” cevâbını verdiler. Bunun
üzerine; “Siz O’nu, hem sulh, hem de savaş zamanları için
kabûl edip, O’na tâbi oluyorsunuz. Eğer, mallarınıza bir zarar gelince, akrabâ ve yakınlarınız helâk olunca, Peygamberimizi yalnız ve yardımsız bırakacaksanız, bunu şimdiden yapınız. Vallahi, eğer böyle bir şey yaparsanız dünyâda
ve âhirette helâk olursunuz! Eğer dâvet ettiği şeyde, mallarınızın gitmesine ve yakın akrabâlarınızın öldürülmesine rağmen, O’na vefâ etmeyi aklınız kesiyorsa, tutunuz.
Vallahi bu, dünyânız ve âhiretiniz için hayırlıdır” deyince,
arkadaşları; “Biz Peygamberimizden, mallarımız ziyân olsa
da, yakınlarımız öldürülse de vazgeçmeyiz. Ondan hiçbir
zaman ayrılmayız. Ölmek var, dönmek yok!” dediler.
Sonra Peygamber efendimize dönerek; “Yâ Resûlallah! Biz bu
ahdimizi yerine getirirsek, bize ne vardır?” diye sordular. Sevgili
Peygamberimiz o zaman; “Allahü teâlânın râzı olması ve Cennet var!” buyurdular.
Bunlardan her biri kavminin temsilcileri, vekilleri olarak söz
verdiler. İlk önce Hazret-i Es’ad bin Zürâre; “Ben Allahü teâlâya
ve O’nun Resûlüne verdiğim sözü yerine getirmek, canımla ve
malımla O’na yardım husûsundaki va’dimi gerçekleştirmek üzere bî’at ediyorum” diyerek müsâfeha etti. Arkasından her biri bu
şekilde bî’atı tamamlayıp; “Allahü teâlânın ve Resûlünün dâvetini
kabûl ettik, dinledik ve boyun eğdik” diyerek memnûniyetlerini
“Eğer bu
ahdimizi
bozarsak,
Allahü teâlâya
verdiğimiz
sözde durmayıp
şakîler zümresine
dâhil olalım. Yâ
Resûlallah! Biz
bu sözümüzde
sâdıkız. Allahü
teâlâ muvaffak
eylesin!”
Es’ad bin Zürâre
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
156
ve teslîmiyetlerini arz ettiler. Böylece, Resûlullah’ın uğrunda canlarını ve mallarını
çekinmeden ortaya koydular. Kadınlar ile bî’at, sâdece söz ile yapılmıştı.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem; “Allahü teâlâya hiç birşeyi
ortak koşmamak, hırsızlık, iftirâ ve zinâ etmemek, çocuklarını öldürmemek,
yalan söylememek, hayırlı işlere muhâlefette bulunmamak...” hususlarında
onlardan söz aldılar...
Medînelilerin, Peygamber efendimize bî’at ettiği sırada, Akabe tepesinden bir ses;
“Ey Minâ’da konaklayanlar! Peygamber ile Medîneli müslümanlar sizlerle savaşmak
üzere anlaştılar” diye bağırdı. Peygamberimiz, bu ses için; “Bu, Akabe’nin şeytanıdır” dedikten sonra, seslenene de; “Ey Allahü teâlânın düşmanı! Senin de hakkından gelirim” buyurdular. Bî’at eden Medînelilere de; “Siz hemen konak yerlerinize
dönün” buyurdular. Abbâs bin Ubâde; “Yâ Resûlallah! Yemîn ederim ki, istediğin takdirde, yarın sabah, Minâ’da bulunan kâfirlerin üzerine yürür onların hepsini kılıçtan
geçiririz” dedi. Peygamber efendimiz memnun oldular, fakat; “Bize, henüz bu şekilde hareket etmemiz emrolunmadı. Şimdilik yerlerinize dönünüz” buyurdular.
İmâm-ı Nesâî’nin, Abdullah ibni Abbâs’dan rivâyetine göre; Ensârdan Akabe
bî’atında bulunanlar, Resûlullah’ın yanına gelmekle muhâcirlerden olmuşlardır.124
Dest-bûsı ârzûsıyla ger ölsem dostlar,
Kûze eylen toprağum sunun anunla yâra su.
Serv ser-keşlük kılur kumrî niyâzından meğer,
Dâmenin duta ayağına düşe yalvara su.
İçmek ister bülbülün kanın meğer bir reng ile
Gül budağınun mizâcına gire kurtara su.
Tıynet-i pâkini rûşen kılmış ehl-i âleme,
İktidâ kılmış târîk-i Ahmed-i Muhtâr’a su.
Seyyid-i nev-i beşer deryâ-ı dürr-i ıstıfâ,
Kim sebübdür mucizâtı âteş-i eşrâra su.
Kılmağ içün tâze gül-zârı nübüvvet revnakın,
Mu’cizinden eylemiş izhâr seng-i hâra su.
Mu’cizi bir bahr-ı bî-pâyân imiş âlemde kim,
Yetmiş andan min âteş-hâne-i küffâra su.
124 İbni Hişâm, Sîre, I, 438; İbni Sa’d, Tabakât, I, 221-223; Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 261; İbni Kesîr, Sire, II,
192.
157
HİCRET
Evs ve Hazrec kabilelerinin birdenbire Müslüman olmaları
ve Mekke Müslümanları ile Medîne Müslümanlarının birleşme
ihtimâli, müşrikleri müthiş şekilde ürkütmüş ve kudurtmuştu.
İkinci Akabe bî’atını duyan Mekkeli müşriklerin tutumları, çok
şiddetli ve pek tehlikeli bir hâl almıştı. Müslümanlar için Mekke’de
kalmak tahammül edilemeyecek derecede idi. Medîne, son Akabe
bî’atıyla müslümanlara, huzûr bulacakları ve sığınacakları bir yer
olmuştu. Bir yolunu bulup bu şehirden hicret etmek, azıcık nefes
alacakları, birazcık hür yaşayabilecekleri topraklara gitmek arzu
ediyorlardı. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve selleme
durumlarını arz ederek, hicret için müsâade istediler. Eshâbına
sabretmelerini tavsiye ettiler. Zirâ Mekke’nin terkine henüz izin
çıkmamıştı. Nihâyet hicret için istenilen ilâhi izin geldi.
O gün, sevgili Peygamberimiz, sevinçli bir hâlde Eshâb-ı
kirâmın yanına gelip; “Sizin hicret edeceğiniz yer bana bildirildi. Orası Yesrib (Medîne)dir. Oraya hicret ediniz” ve
“Orada müslüman kardeşlerinizle birleşin. Allahü teâlâ
onları size kardeş yaptı. Yesrib’i (Medîne’yi) size emniyet
ve huzûr bulacağınız bir yurt kıldı” buyurdu. Resûlullah efendimizin izni ve tavsiyesi üzerine müslümanlar, Medîne’ye birbiri
ardınca bölük bölük hicret etmeye başladılar.125
Peygamber efendimiz, hicret edenlere son derece ihtiyatlı ve
tedbirli davranmalarını sıkı sıkıya tenbih ediyordu. Müslümanlar,
müşriklerin dikkatini çekmemek için küçük kâfileler hâlinde yola
çıkıyor ve mümkün mertebe gizli hareket ediyorlardı. Medîne’ye
ilk hicret eden Ebû Seleme, müşriklerden çok eziyet görmüştü.
Neden sonra işin farkına varan müşrikler hicret için yola çıkan
müslümanlardan, görebildiklerini yoldan çevirmeye, kadınları kocalarından ayırmaya, gücü yettiklerini hapse atmaya başladılar ve
çeşitli cefâlara tâbi tuttular. Onları dinlerinden döndürmek için
her türlü eziyeti yaptılar. Fakat bir iç harbin patlak vermesinden
korktukları için, öldürmeye cesâret edemediler. Müslümanlar ise,
buna rağmen her fırsatı değerlendirerek Medîne yollarına düştüler.
Hazret-i Ömer de, bir gün kılıcını kuşandı. Yanına oklarını ve
mızrağını alıp herkesin önünde Kâbe’yi yedi defa tavâf etti. Oradaki müşriklere, yüksek sesle şunları söyledi: “İşte ben de dînimi
korumak için Allahü teâlânın yolunda hicret ediyorum. Karısını dul, çocuklarını yetim bırakmak, anasını ağlatmak
isteyen varsa şu vâdinin arkasında önüme çıksın!...”
125 İbni Sa’d, Tabakât, I, 226; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, VIII, 31; Beyhekî, Delâilün-Nübüvve, II, 394.
“Sizin hicret
edeceğiniz yer
bana bildirildi.
Orası Yesrib
(Medîne)
dir. Oraya
hicret ediniz”
ve “Orada
müslüman
kardeşlerinizle
birleşin. Allahü
teâlâ onları
size kardeş
yaptı. Yesrib’i
(Medîne’yi) size
emniyet ve huzûr
bulacağınız bir
yurt kıldı.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
158
Böylece Hazret-i Ömer ile yirmi kadar müslüman, güpegündüz, çekinmeden
Medîne’ye doğru yola çıktılar. O’nun korkusundan bu kâfileye hiç kimse dokunamadı.
Artık göçlerin arkası kesilmiyor, Eshâb-ı kirâm bölük bölük Medîne’ye ulaşıyordu.
Bu arada Hazret-i Ebû Bekr de hicret için izin istedi. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Sabreyle. Ümîdim odur ki; Allahü teâlâ bana da izin
verir. Berâber hicret ederiz” buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr; “Anam-babam sana fedâ
olsun! Böyle ihtimâl var mıdır?” diye sorunca, Peygamberimiz; “Evet vardır” buyurarak sevindirdiler.
Hazret-i Ebû Bekr sekiz yüz dirhem vererek iki deve satın aldı ve o günü beklemeye başladı. Artık Mekke’de; sevgili Peygamberimiz ile Hazret-i Ebû Bekr, Hazret-i Ali,
fakirler, hastalar, ihtiyârlar ve müşriklerin hapse attığı mü’minler kalmıştı.
Diğer taraftan Medîneliler (Ensâr), hicret eden Mekkelileri (Muhâcirleri) çok iyi
karşılayıp, misâfir ettiler. Aralarında kuvvetli bir birlik meydana geldi.
Resûlullah’ın da hicret edip müslümanların başına geçeceği ihtimâliyle, Mekkeli
müşrikler telâşa kapılmışlardı. Mühim işleri görüşmek için bir araya geldikleri Dârün-Nedve’de toplandılar, ne yapacaklarını konuşmaya başladılar. Şeytan, Şeyh-i
Necdî kılığında yâni ihtiyâr bir Necdli şeklinde müşriklerin yanına geldi. Konuşmalarını dinledi. Çeşitli teklifler öne sürüldü. Fakat hiç biri beğenilmedi. Sonra şeytan
söze karıştı ve; “Düşündüklerinizin hiç biri çâre olamaz. Çünkü O’ndaki güler yüz ve
tatlı dil her tedbiri bozar. Başka çâre düşününüz” diyerek fikrini söyledi.
Kureyşin reisi olan Ebû Cehil; “Her kabîleden kuvvetli bir kimse seçelim. Ellerinde
kılıçları ile Muhammed’in üzerine saldırsınlar. Kılıç vurup kanını döksünler. Kimin
öldürdüğü belli olmasın. Böylece mecbûren diyete râzı olurlar. Biz de diyetini verir,
sıkıntıdan kurtuluruz” dedi. Şeytan da, bu fikri beğendi ve harâretle teşvik ve tavsiye
etti.126
Müşrikler bu hazırlık içindeyken Cebrâil aleyhisselâm gelerek, müşriklerin kararını Resûl-i ekreme haber verdiği gibi o gece yatağında yatmamasını ve Allahü teâlânın
hicret emrini de bildirdi. Bu emr-i ilâhi üzerine, Sevgili Peygamberimiz Hazret-i Ali’ye
kendi yatağında yatmasını, bıraktığı emânetleri sâhiplerine vermesini söyleyerek;
“Bu gece yatağımda yat uyu, şu hırkamı da üzerine ört! Korkma, sana hiçbir
zarar gelmez” buyurdu.
Hazret-i Ali, Peygamber efendimizin emrettiği şekilde yattı. O zaman yirmiüç yaşında idi. Habîbullah’ın yerine hiç korkmadan kendi nefsini fedâ etmeye hazırdı.
Hicret gecesi kâfirler, Resûlullah efendimizin saâdethânelerinin etrafını sarmışlardı. O gece Yâsîn sûresinin ilk âyetleri nâzil oldu. Peygamber efendimiz mübârek
evlerinden çıkarken, “Önlerinden bir sed ve arkalarından bir sed çekdik de
onları kapatdık, artık göremezler”127 olan Yâsîn sûresinin 9.cu âyet-i kerîmesini
üzerlerine okuyarak yerden bir avuç toprak alıp kâfirlerin başına saçtılar. (Her kimin
başına bu topraktan değmişse, hepsinin Bedr Gazâsı’nda öldürüldüğü rivâyet edilmiştir.) Resûlullah efendimiz sıhhat ve selâmetle aralarından geçip, Hazret-i Ebû Bekr’in
evine ulaştı. Müşriklerden hiç biri O’nu görememişti.
Bir müddet sonra müşriklerin yanına biri gelip; “Burada ne bekliyorsunuz?” diye
126 İbni Hişâm, Sîret, I, 124; İbni Sa’d, Tabakât, I, 227.
127 Yâsîn: 36/9.
159
sorunca; “Muhammed’in evden çıkmasını” diye cevap verdiler. O
gelen; “Yemîn ederim ki, Muhammed aranızdan geçip gitti, başınıza da toprak saçtı” dedi. Müşrikler, ellerini başlarına götürdüler.
Hakîkaten, başlarında toprak buldular. Yüzlerindeki ve başlarındaki toprağı sildiler. Derhâl kapıya hücum edip içeri girdiler. Hazret-i
Ali’yi, Resûl aleyhisselâmın yatağında görünce, Resûl-i ekremin
nerede olduğunu sordular. Hazret-i Ali; “Bilmem! Beni, O’nun
muhâfazasına memûr mu ettiniz?” dedi. Bunun üzerine Hazret-i
Ali’yi tartakladılar. Kâfirler, Resûlullah efendimizi bulmak için dışarıya çıkıp aramaya başladılar. Hazret-i Ali’yi de Kâbe’nin yanında bir müddet hapsedip sonra bıraktılar.128
Sonra Hazret-i Ebû Bekr’in evine giderek, Hazret-i Ebû Bekr’in
kızı Esmâ’ya sordular. Cevap vermeyince dövdüler. Her yeri aramalarına rağmen, bulamadılar ve çılgına döndüler. En azılıları
olan Ebû Cehil, Mekke ve civârında tellâllar bağırtarak, sevgili
peygamberimizi ve Hazret-i Ebû Bekr’i bulup getirenlere ve yerlerini bildireceklere 100 deve vereceğini va’d etti. Onun bu va’dini
duyan ve mala tamâh eden bâzı kimseler silâhlanıp, atlarına binerek aramaya koyuldular.
Resûlullah efendimiz, Hazret-i Ebû Bekr’in evine teşrif edip;
“Hicret etmeme izin verildi” buyurunca, Hazret-i Ebû Bekr-i
Sıddîk heyecanla; “Mübârek ayağınızın tozuna yüzümü süreyim yâ Resûlallah!... Ben de berâber miyim?” diye sorunca,
Efendimiz; “Evet...” buyurdular. Hazret-i Sıddîk, sevincinden ağladı. Gözyaşları arasında; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ
Resûlallah! Develer hazır. Hangisini murâd ederseniz onu kabûl
buyurunuz” dedi. Âlemlerin sultânı; “Benim olmayan deveye
binmem. (Ancak) parasıyla alırım” buyurdular. Bu kesin emir
karşısında mecbur kalan Hazret-i Sıddîk, devenin fiyatını söyledi.
Hazret-i Ebû Bekr, Abdullah bin Üreykıt isminde, kılavuzluğu
ile meşhûr olan zâtı çağırıp, yol göstermesi için ücretle tuttu ve develeri üç gün sonra Sevr dağındaki mağaraya getirmesini emretti.
Bi’setin onüçüncü yılı Safer ayının 27’sinde Perşembe günü,
Peygamber efendimiz ve Ebû Bekr-i Sıddîk yanlarına bir mikdar
yiyecek alarak yola çıktılar.
Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah’ın çevresinde, bâzen sağa, bâzen
sola, bâzen öne, bâzen de arkaya gidiyordu. Peygamberimiz niçin
böyle yaptığını sorunca; “Etraftan gelecek bir tehlikeyi önlemek
için. Eğer bir zarar gelirse önce bana gelsin. Canım yüksek zâtınıza
fedâ olsun yâ Resûlallah!” dedi.
Server-i âlem efendimiz buyurdular ki: “Yâ Ebâ Bekr! Başıma
gelecek bir musîbetin, benim yerime, senin başına gelmiş
olmasını ister misin?”
128 Süheylî, Ravd-ül-ünf, II, 309.
“Yâ Ebâ Bekr!
Sabreyle.
Ümîdim odur
ki; Allahü teâlâ
bana da izin
verir. Berâber
hicret ederiz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
160
Hicret Yolu
161
Hazret-i Sıddîk; “Evet yâ Resûlallah! Seni hak dinle, hak peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, gelecek
bir musîbetin, senin yerine, benim başıma gelmesini isterim” dedi.129
Sevgili Peygamberimizin nâlını dar olduğundan, yolda parçalandı ve mübârek ayakları yaralandı, yürüyecek hâli kalmamıştı.
Güçlükle dağa çıkıp mağaraya ulaştılar. Kapı önüne geldiklerinde,
Hazret-i Ebû Bekr; “Allah için yâ Resûlallah, içeri girmeyin! Ben
gireyim, orada zararlı bir şey varsa, bana gelsin, mübârek zâtınıza
bir keder, bir elem değmesin” dedi ve içeri girdi. İçeriyi süpürüp
temizledi. Sağında, solunda irili ufaklı bir çok delikler vardı. Hırkasını parçalayıp, delikleri kapadı, fakat biri açık kaldı. Onu da ökçesi
ile kapayıp, Resûlullah’ı içeri dâvet eyledi.
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem içeri girdi
ve mübârek başını Ebû Bekr’in kucağına koyup uyudu. O zaman,
Hazret-i Sıddîk’in ayağını yılan soktu. Resûlullah’ın uyanmaması için sabredip, hiç hareket etmedi. Fakat gözyaşı Resûlullah’ın
mübârek yüzüne damlayınca; “Ne oldu yâ Ebâ Bekr?” buyurdular. Hazret-i Ebû Bekr; “Ayağım ile kapattığım delikten bir yılan
ayağımı soktu” dedi. Resûlullah efendimiz, Ebû Bekr’in yarasına,
iyi olması için mübârek ağzının yaşından sürünce, acısı hemen
dindi, şifâ buldu.
Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem ve Ebû Bekr-i
Sıddîk içerde iken, müşrikler, iz takip ede ede mağaranın önüne
geldiler. Ağzını bir örümceğin ördüğünü ve iki güvercinin de yuva
yaptığını gördüler. İz sürücü Kürz bin Alkama; “İşte burada iz kesildi” dedi. Kâfirler; “Eğer, onlar buraya girmiş olsalardı, kapının
üzerindeki örümcek ağının yırtılmış olması lâzım gelirdi” dediler.
Bâzıları; “Buraya kadar geldik, mağaraya biriniz girsin, baksın!..” deyince, Ümeyye bin Halef kâfiri; “Sizin hiç aklınız yok mu?
Üzerinde kat kat örümcek ağı bulunan şu mağarada ne işiniz var?
Yemîn ederim ki, bu örümcek, ağını, Muhammed doğmadan önce
örmüştür” dedi.
Müşrikler kapı önünde münakaşa ederlerken, içerde Hazret-i
Ebû Bekr endişeye kapıldı ve; “Yâ Resûlallah! Vallahi kendim için
tasalanmıyorum. Fakat yüksek zâtınıza bir şey gelmesinden korkuyorum. Ben öldürülürsem bir tek kişiyim, hiçbir şey değişmez.
Lâkin size bir zarar gelirse, bütün ümmet helâk olur, din yıkılır”
dedi. Kâinâtın sultânı efendimiz; “Yâ Ebâ Bekr! Üzülme!.. Şüphesiz Allahü teâlâ bizimledir” buyurdu.
Ebû Bekr-i Sıddîk; “Yâ Resûlallah! Canım sana fedâ olsun! Onlardan biri, başını eğip baksa bizi görür!” deyince, Efendimiz; “Yâ
Ebâ Bekr! İki kişi ki, üçüncüsü Allahü teâlâdır. Üzülme!..
129 İbni Sa’d, Tabakât, I, 230; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXX, 78.
“Allah için yâ
Resûlallah, içeri
girmeyin! Ben
gireyim, orada
zararlı bir şey
varsa, bana
gelsin, mübârek
zâtınıza bir
keder, bir elem
değmesin.”
Ebû Bekr-i Sıddîk
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
162
Hak teâlâ bizimledir” buyurdu. Müşrikler içeri bakmadan geri döndüler.130
Allahü teâlâ bu hâli Kur’ân-ı kerîmde meâlen şöyle buyuruyor: “Eğer siz, O’na
(Habîbime) yardım etmezseniz, (hatırlayın o vakti ki) kâfirler O’nu (Mekke’den)
ikinin ikincisi olarak (Hazret-i Ebû Bekr ile) çıkardıklarında, (Sevr dağının tepesindeki) mağarada iken, Allahü teâlâ O’na (Resûlullah’a) yardım etmişti. O
zaman arkadaşına (Ebû Bekr-i Sıddîk’a); “Üzülme Allahü teâlânın yardımı,
nusreti muhakkak bizimledir” demişti. Allahü teâlâ, O’nun üzerine kalblere
rahâtlık veren sekînesini indirmiş O’nu (Habîbini) görmediğiniz (mânevi) ordu
ile kuvvetlendirmiş (melekler ile onu korumuş), kâfirlerin sözünü iyice alçaltmıştı. Allahü teâlânın (tevhîd) kelimesi ise, çok yücedir (Allah lafzını, bütün
cihana yaydı ve hakim kıldı). Allahü teâlâ mutlak gâliptir. Yegâne hüküm ve
hikmet sâhibidir.”131
Sevgili Peygamberimiz ile Hazret-i Ebû Bekr, bu mağarada geceli gündüzlü üç gün
kaldılar. Hazret-i Ebû Bekr’in oğlu Abdullah, Mekke’de duyduklarını, geceleyin mağaraya gelip haber veriyor, âzâdlı kölesi ve sürülerinin çobanı Âmir bin Füheyre ise,
geceleri süt getirip izleri siliyordu.
Sevr mağarasından dördüncü günü pazartesi gecesi seher vakti ayrılan sevgili Peygamberimiz, Kusvâ adlı devesine bindi. Bir rivâyete göre terkisine de Hazret-i Ebû
Bekr’i bindirdi. Diğer deveye de Âmir bin Füheyre hazretleri ile yolları iyi bilen Abdullah bin Üreykıt bindiler.
Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, Allahü teâlânın medhettiği, beldelerin en kıymetlisi olan Mekke-i mükerremeden, vatanından ayrılıyordu. Devesini
Harem-i şerîfe doğru döndürüp, mahzûn bir hâlde; “Vallahi! Sen, Allahü teâlânın
yarattığı yerlerin en hayırlı, Rabbim katında en sevgili olanısın! Senden çıkarılmamış olsa idim, çıkmazdım. Bana, senden daha güzel, daha sevgili yurt
yoktur. Kavmim beni, senden çıkarmamış olsalardı, çıkmaz, senden başka
bir yerde yurt, yuva tutmazdım” buyurdular.
O anda Cebrâil aleyhisselâm inip, “Yâ Resûlallah! Vatanına müştâk mısın, özledin mi?” dedi. Efendimiz de; “Evet, müştâkım!” buyurdular. Cebrâil aleyhisselâm,
sonunda Mekke’ye döneceğini müjdeleyen, Kasas sûresi 85. âyet-i kerîmesini okuyup,
mübârek hatırını tesellî eyledi.
Yolculuk sâkin geçiyordu. Müşrikler, her yeri aramalarına rağmen bulamıyorlar,
Cenâb-ı Hak, Habîbini onların şerrinden muhâfaza ediyordu. Resûlullah efendimiz,
Kudeyd denilen yere geldiklerinde, Ümmü Ma’bed isminde cömertliğiyle meşhur,
akıllı, iffetli bir hanımın çadırı önünde durdular. Ücretiyle yiyecek, hurma ve et almak
istediler. Ümmü Ma’bed; “Eğer olsa idi, para ile değil, ziyâfet çeker, ikramda bulunurdum. Kıtlık ve geçim sıkıntısı sebebiyle elimizde bir şey kalmadı” dedi. “Süt var mı?”
diye sorduklarında; “Yoktur. Davarlar kısırdır” diye cevap verdi. Kâinâtın sultânı sallallahü aleyhi ve sellem, çadırın yanında duran zayıf bir koyunu işâret ederek buyurdular ki: “Ey Ümmü Ma’bed! Bu koyun niçin burada bağlı duruyor?” O da; “Gâyet
hasta ve zayıf olduğundan sürüden kaldı. Dermanı olmadığı için gidemedi” dedi. “Hiç
130 Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe, 1; Tirmizî, Tefsîrü’l- Kur’ân10; İbni Sa’d, Tabakât, I, 228; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VII, 471; VIII, 459.
131 Tevbe: 9/40.
163
sütü var mıdır? Bu koyunu sağmama izin verir misiniz?”
buyurunca; “Anam-babam sana fedâ olsun, sütü yoktur, fakat
onu sağmanıza hiç bir şey mâni değildir” dedi. Resûlullah efendimiz, koyunun yanına gelip, Allahü teâlânın ismini zikrettiler.
Bereket ile duâ ettikten sonra, mübârek elini koyunun memesine
sürdüler. O anda meme, süt ile doldu ve akmağa başladı. Hemen
kap getirip doldurdular. Önce Ümmü Ma’bed’e verdiler. O içtikten
sonra, Hazret-i Ebû Bekr’e ve diğerlerine verip doyuncaya kadar
içmelerini sağladı. En sonunda kendisi içti. Bir daha mübârek elini
koyunun memesine dokunup sığadılar ve çadırda bulunan en büyük kabı istediler. Onu da doldurup Ümmü Ma’bed’e teslîm ettiler.
Rivâyete göre, o koyun onsekiz sene yaşadı. Fahr-i âlem efendimizin, bereketi ile sabah akşam onunla geçinirlerdi.
Oradan ayrıldıktan sonra, Ümmü Ma’bed’in kocası geldi ve
sütü gördü. Sevinerek; “Bu süt nereden geldi?” diye sorunca,
Ümmü Ma’bed; “Bir mübârek kimse gelip, hânemizi şereflendirdi.
Gördüklerin, onun himmeti ve bereketidir” dedi. “Tarif eder misin?
Sıfatı ve cemâli nasıldır?” diye sordu.
Ümmü Ma’bed; “Gördüğüm o mübârek zât, pek biçimli ve güler
yüzlü idi. Gözlerinde bir miktar kırmızılık, sesinde nâziklik vardı. Mübârek kirpikleri uzun idi. Gözünün akı pek beyaz, karası da
çok siyah olup, kudretten sürmeli idi. Saçları siyah, sakalı sık idi.
Sustuğunda, üzerinde bir vakâr ve ağırbaşlılık vardı. Konuşurken
tebessüm ediyor, sözleri, sanki dizilmiş birer inci gibi ağzından
tatlı tatlı dökülüyordu. Uzaktan çok heybetli görünüyor, yakına
gelince, çok tatlı ve cazip bir hâl alıyordu. Yanında bulunanlar,
emrini yerine getirmek için canla başla koşuyorlardı” diyerek,
daha pek çok hasletlerini saydı. Bunları hayretle dinleyen kocası;
“Yemin ederim ki, bu zât, Kureyş’in aradığı kimsedir. Eğer ben O’na
rastlasaydım, hizmetiyle şereflenir, yanından ayrılmazdım” dedi.
Ümmü Ma’bed’in kocası, Resûlullah efendimizin ardı sıra gidip,
Rîm vâdisinde yetişti ve müslüman oldu. Eshâb olmakla şereflendi. Sonra, Ümmü Ma’bed de müslüman oldu.132
Sürâka bin Mâlik
Müşrikler, Medîne’ye doğru yola çıkan Muhammed
aleyhisselâmı ve Hazret-i Ebû Bekr’i devamlı arıyorlardı. Bulamadıkları takdirde kendileri için pek büyük bir tehlike baş gösterecekti. Çünkü, müslümanların bir “İslâm Devleti” kurup, kısa
zamanda kendilerini ortadan kaldırabileceklerini düşünüyorlardı.
Bu sebeple müşrikler, her şeylerini ortaya koydular. Peygamber
efendimizle Hazret-i Ebû Bekr’i öldürene veya esir edene; yüz
devenin yanı sıra sayısız mal ve para vereceklerini va’d ettiler.
132 İbni Sa’d, Tabakât, I, 230; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, IV, 48; Beyhekî, Delâil-ünNübüvve, I, 26.
“(Ey Mekke-i
mükerreme!)
Bana, senden
daha güzel,
daha sevgili yurt
yoktur. Kavmim
beni, senden
çıkarmamış
olsalardı, çıkmaz,
senden başka bir
yerde yurt, yuva
tutmazdım.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
164
Bu haber, Sürâka bin Mâlik’in mensubu olduğu Müdlicoğulları arasında da yayıldı.
Sürâka bin Mâlik, iyi iz sürerdi. Bu yüzden olup bitenlerle yakından ilgilendi.
Müdlicoğulları bir Salı günü, Sürâka bin Mâlik’in oturduğu bölge olan Kudeyd’de,
toplanmışlardı. Toplantıda Sürâka bin Mâlik de vardı. O sırada Kureyş’in adamlarından
biri gelip, Sürâka’ya; “Ey Sürâka! Vallahi ben az önce, sahile doğru giden üç-dört kişilik
bir kafile gördüm. Onlar herhâlde Muhammed ile Eshâbıdır” dedi. Sürâka, durumu
anladı. Fakat, ortaya çok fazla mükâfat konulduğu için, bunu tek başına elde etmek
istiyordu. Bu sebeple başkasının haberdâr olmasını arzu etmiyordu. “Hayır, o senin gördüğün kimseler, filân kişilerdir. Biraz önce geçmişlerdi. Onları biz de gördük” diyerek,
önemli bir şey yokmuş gibi konuştu.
Sürâka bin Mâlik, biraz daha bekledi. Dikkat çekmeden evine geldi. Hizmetçisine, atını ve silâhını alıp vâdinin arkasında kendisini beklemesini söyledi. Kendisi de
kargısını almış, parlaklığının dikkati çekmemesi için ucunu aşağıya çevirmişti. Atını
koşturmaya başladı. Yoluna devam ederek, nihâyet izlerini buldu. O kadar yaklaştı ki,
Peygamber efendimizin okuduğu Kur’ân-ı kerîmi bile işitiyordu. Fakat, Resûl-i ekrem
sallallahü aleyhi ve sellem arkalarına hiç bakmıyorlardı. Hazret-i Ebû Bekr geriye
bakınca, Sürâka’yı görüp, telâşa kapıldı. Peygamber efendimiz ona, mağaradaki gibi;
“Üzülme, Allahü teâlâ bizimle beraberdir” buyurdu.
Buhârî hazretlerinin rivâyetine göre, bu sırada Hazret-i Ebû Bekr, bir atlının kendilerine yetiştiğini Resûl-i ekreme arz edince, Peygamber efendimiz; “Yâ Rabbî! Onu
düşür” diye duâ buyurdular. Başka bir rivâyette, Sürâka yanlarına kadar gelince,
Hazret-i Ebû Bekr, ağlamaya başladı. Resûl-i ekrem efendimiz niçin ağladığını sorunca; “Vallahi kendim için ağlamıyorum. Sana bir zarar gelmesinden korktuğum için
ağlıyorum” dedi.
Sürâka, Peygamber efendimize saldırabilecek kadar yaklaştı. “Yâ Muhammed!
Seni, bugün benden kim koruyacak!” dedi. Server-i âlem efendimiz de; “Beni, Cebbâr
ve Kahhâr olan Allahü teâlâ korur” cevâbını verdi. O sırada Sürâka’nın atı, iki ön
ayaklarıyla dizlerine kadar yere battı. Bundan kurtulup, tekrar saldırmaya teşebbüs
edince, atının ayakları yine yere saplandı. Sürâka, atını ne kadar zorladıysa da, onu
bir türlü kurtaramadı. Başka yapacağı hiç bir şey yoktu. Çaresiz kalınca, şefkat ve
merhamet sahibi olan Resûlullah efendimize yalvarmaya başladı. Bütün olgunlukları
ve iyi ahlâkı kendisinde toplayan, üstün ahlâk ve yaratılış üzere olan Peygamberimiz
onun bu dileğini kabul etti. Sürâka; “Yâ Muhammed! Muhafaza olunduğunu anladım.
Duâ et de kurtulayım. Bundan sonra sana asla zarar vermem. Senin peşine düşenlere
de senden hiç bahsetmeyeceğim” diyordu. Kâinatın efendisi; “Yâ Rabbî! Eğer o sözünde doğru ve samîmi ise, atını kurtar” diye duâ edince, Allahü teâlâ bu duâyı
kabul buyurdu.
Sürâka bin Mâlik’in atı, ancak bu duâdan sonra çukurdan kurtulabilmişti. Bu sırada atın ayağının battığı yerden, göğe doğru duman gibi bir şey yükseliyordu. Sürâka,
hayretler içerisinde kaldı ve bütün bu olup bitenlerden, Muhammed aleyhisselâmın
dâima korunmakta olduğunu anladı. Pek çok şeye şâhid olmuştu. Sonunda; “Yâ Muhammed! Ben Sürâka bin Mâlik’im! Benden asla şüpheniz olmasın. Size söz veriyorum.
Bundan sonra beğenmediğiniz hiç bir işi yapmıyacağım. Kavmin, seni ve arkadaşlarını yakalayana çok mükâfat vereceğini va’d etti” dedi ve Kureyş müşriklerinin yapmak
165
istediklerini birer birer anlattı, Hattâ, onlara yol azığı ve binmek
için deve vermek istediyse de, sevgili Peygamberimiz kabul etmedi ve ona: “Ey Sürâka! Sen islâm dînini kabul etmedikçe, ben
de senin deveni ve sığırını arzu etmem, istemem. Sen bizi
gördüğünü gizli tut, yeter” buyurdu.
İbn-i Sa’d da şöyle nakleder: Sürâka, Peygamber efendimize,
bana, istediğini emret deyince, Resûlullah efendimiz; “Yurdunda
dur. Hiç kimsenin bize yetişmesine meydan verme” buyurmuştur.
Allahü teâlâ dileyince her şey oluyordu. O’na hâlis bir şekilde
güvenip, rızâsı yolunda yürüyünce, akıl almaz hâdiseler meydana geliyordu. Resûlullah efendimizi öldürüp, büyük mükâfatlara
kavuşma hırsıyla, kükreyen bir aslan tavrıyla yola çıkan Sürâka,
artık; munis, uysal, bir çocuk gibiydi. Her şeye kâdir olan Allahü
teâlâ, Habîbine zarar vermemesi için, Sürâka’nın kalbini iyiliğe
doğru çevirmişti. Elbette, Allahü teâlâ Habîbini sallallahü aleyhi
ve sellem yalnız bırakmayacaktı. Çünkü O, insanlara merhamet
için, onların dünyâda ve âhirette ebedî saâdet ve mutluluğa kavuşması için gönderdiği sevgili Peygamberiydi.
Sürâka bundan sonra izi üzerine geri döndü. Başından geçenleri karşılaştığı kimselere de anlatmadı.133
Kâinatın Sultânı geliyor
Peygamber efendimiz, Hazret-i Ebû Bekr, Âmir bin Füheyre
ve kılavuzları Abdullah bin Üreykıt, bir hafta yolculukla, Bi’setin
onüçüncü senesi (Mîlâdî 622 yılı) efrencî Eylül ayının yirminci
ve Hicret’in birinci senesi Rebî’ul-evvel ayının sekizinde Pazartesi
günü kuşluk vakti “Kubâ” köyüne ulaştılar.
Külsüm bin Hidm isminde bir müslümanın evine misafir oldular.
İlk muhâcirler, Resûl-i Ekrem daha Medine’ye gelmeden
Kubâ’da Amr bin Avfoğullarına ait bir hurma kurutma yerini
namazgâh hâline getirmişlerdi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem“, Kubâ’ya ulaşınca bu namazgâhı genişleterek ilk mescidi
yaptılar. Namâzlarını Kubâ Mescidi’nde kıldılar.
Kubâ mescidi, Tevbe sûresinin 108. âyet-i kerîmesinde meâlen;
“... Temeli takva üzerine kurulan mescid”134 diye buyrularak
medh edildi.
Gece ile gündüzün müsâvî olduğu, Eylülün yirmiüçüncü gününü de Kubâ köyünde geçirip, Rebî’ul-evvelin onikinci Cum’a
günü Medîne’ye hareket etdiler. Öğle namazı vakti, Medîne ile
Kubâ arasındaki Ranona vâdisinde durdular. Resûlullah “sallalla133 İbni Hişâm, Sîret, I, 489; İbni Ebî Şeybe, Musannef, IV, 424; Beyhekî, Delâil-ünNübüvve, II, 346; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, VII, 133; Ebû Ya’la, Müsned, I, 107.
134 Tevbe: 9/108.
“Yâ Sürâka! Şu
ân Kisra’nın
bileziklerini
takındığını,
kemerini
kuşandığını ve
tâcını giydiğini
görür gibi
oluyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
166
hü aleyhi ve sellem”, ilk Cumâ namazını burada kıldılar ve ilk hutbeyi de burada îrâd
ettiler.135 Ve aynı gün Medîne’ye vâsıl oldular. [Daha sonra buraya ilk Cumâ namazının hatırasına “Mescid-i Cumâ” adıyla bir câmi inşâ edildi.]
Bu arada Mekke’de kalan Hazret-i Ali, Resûlullah efendimizin Kâbe-i şerîfte devamlı bulundukları makama oturdu. “Resûl-i ekremde kimin nesi var ise, gelsin alsın”
diye nidâ ettirdi. Herkes gelip, nişanını söyleyerek emânetini aldı. Böylece emânetler
sahiplerine teslîm edildi.
Allah’ın aslanı Hazret-i Ali, Kureyş kâfirlerinin toplandıkları yere gitti. “İnşâallahü
teâlâ yarın Medîne-i münevvereye gidiyorum. Bir diyeceğiniz var mı? Ben burada
iken söyleyin” buyurdu. Hepsi başlarını eğip, hiç bir şey söylemediler. Sabah olunca,
Hazret-i Ali, Resûl-i ekrem efendimizin hususi eşyalarını toplayıp yola koyuldu. Kureyşten 4-5 kişi yolunu kesti ise de onlarla cenk edip galip geldi. Sonra yolda karşısına
Mikdâd bin Esved çıktı. Onu da bir vuruşta yere yıkıp îmâna dâvet etti. O da Müslüman
oldu. Tekrar yola revan olup Resûlullah efendimize, şişmiş olan ayaklarından kanlar
akar vaziyette, Kubâ’da yetişti. Gündüzleri saklanıp, geceleri yaya olarak yürüdüğü
bu yolculuğun sonunda, Peygamberimizin huzûruna gidemiyecek bir hâle gelmişti.
Resûl-i ekrem efendimiz bunu haber alınca, bizzat kendisi teşrif etmiş, Hazret-i Ali’yi
görünce hâline acımış, sevgili, fedâkâr amcazâdesini kucaklamış, mübârek elleriyle
o hak yolunda binlerce meşakkate katlanmış olan nârin, nâzik ayaklarını okşamış,
kendisine afiyeti için duâ buyurmuştu. Hattâ Hazret-i Ali’nin bu fedâkârlığı üzerine;
“İnsanlardan öyleleri vardır ki, Allahü teâlânın rızâsı için nefsini (kendini)
fedâ eder”136 âyet-i celîlesinin nâzil olduğu rivâyet edilir.137
Medîne’ye daha önce hicret eden Eshâb-ı kirâm ile Medîneli müslümanlar,
Kâinatın sultânının Mekke’den hicret için hareket ettiğini duyunca, teşrifini hararetle ve heyecanla bekliyorlardı. Bu sebeple Medîne-i münevverenin dış semtlerine
gözcüler koyup, şehirlerini şereflendirecekleri anda, Efendimizi karşılamak için can
atıyorlardı. O’nun muhabbetiyle yananlar, kızgın çölün suya olan hasreti gibi gözlerini
ufka dikerek günlerce beklediler.
Nihâyet birden; “Geliyorlar! Geliyorlar!...” diye bir ses işitildi. Sesi duyanlar, sıcak çölün ortalarına doğru göz gezdirmeğe başladılar. Evet!... Evet!... Onlar da kızgın
çölde, güneşin yakıcı sıcaklığına rağmen, büyük bir heybetle kendilerine doğru ilerlediklerini görmüşlerdi. Sevinçle birbirlerine; “Müjde!... Müjde!... Resûlullah geliyor!...
Peygamberimiz geliyor!... Sevinin ey Medîneliler. Bayram edin! Habîbullah geliyor!...
Baş tacımız geliyor!...” diyerek bağırmaya başladılar. Bu haber bir anda Medîne-i münevvere sokaklarını doldurdu. Yedisinden yetmişine, yaşlısından hastasına kadar herkes, bu eşi görülmedik sevinçli haberi bekliyorlardı.
Bütün Medîneliler en güzel elbiselerini giyinerek, sür’atle Âlemlerin efendisini
karşılamak için koştular. Tekbir sedaları semâyı çınlatıyor, sevinçten gözyaşları sel
gibi akıyordu. Hüzün ve mutluluk dolu bir hava esiyor ve Medîne, târihinde en güzel
gününü yaşıyordu. Bir tarafta, herkesin “Emîn” lakabıyla tanıdığı, Allahü teâlânın
Habîbini öldürmek için üzerine mükâfat koyanlar; diğer tarafta ise O’nu ve arkadaş135 İbni İshâk, İbni Hişâm, Sire, II, 146, 147; Ebü’l-Fidâ, Bidâye ven-nihâye, II, Taberî, Târih, II, 255, 256;
Ebü’l-Fidâ, el-Bidâye ven-nihâye, III, 213, 214.
136 Bekara: 2/207.
137 İbni Esîr, Usudü’l-gâbe, IV, 96; Halebî, İnsân-u’l-uyûn, II, 233.
167
larını korumak, bağırlarına basmak ve bu uğurda canlarını fedâ
etmek istiyenler vardı.
Medîneliler biran önce sevgili Peygamberimizin nûrlu
cemâlini görmek istiyorlardı. Medîne, Medîne olalı böyle sevinçli,
böyle mübârek bir an görmemişti. Bu, o güne kadar yaşanmamış
bir bayramdı. Benzeri görülmemiş ve görülmeyecek olan bu bayramda; çocuklar, gençler, büyükler, bahtiyar insanlar ilk defa, aynı
anda bir ağızdan şu şiiri terennüm ediyorlardı:138
Tale’al-bedrü aleynâ,
Min seniyyât-il-vedâ’,
Veceb-eş-şükrü aleynâ,
Mâ de’allahü dâi.
Eyyüh-el-meb’ûsu fînâ,
Ci’te bil-emr-il mutâ!..
Ci’te şerrafte-i Medîne,
Merhaben yâ hayreda.
Ente şemsun, ente bedrun,
Ente nûrun âlâ nûr,
Ente misbe has’süreyyâ,
Yâ Habîbi, yâ Resûl.
Kadle bisnâ sevbe ızzin,
Ba’de esvâbı’rrika’,
Ve reda’nâ sedye mecdin,
Ba’de eyyâm-id deyâ’.
Kalet ehmârü’ddeyâcî,
Kul li erbâbi-i İslâm,
Küllü men yetbe’ Muhammed,
Yenbeğî en lâ yüdâm.
Ve teâ’hednâ cemîan,
Yevme eksemne-i yemîn,
Len nehûne-i ahde yevmen,
Ve’ttehazne’ssadka dîn.
Leste vallahi neziyyen,
Mâ yukâsîhi-i ı’bâd,
Meşheden yâ necme emnîn,
Zû vebâin ve vidâd.
Seniyyet-ül-vedâ’dan,
Bedr doğdu üstümüze,
Hakka dâvet ettikçe,
Şükr vâcib oldu bize.
Sen bize gönderildin,
Emrullahı getirdin,
Medîne’ye hoş geldin,
Şeref verir dâvetin.
Sen güneşsin, sen aysın,
Sen nûr üstüne nûrsun
Sen süreyya ışığısın,
Ey sevgili, ey Resûl.
İzzet ikrâmla dolduk,
Eskilerden kurtulduk,
Mecde kavuştuk doyduk,
Ziyândaydık kâr bulduk.
Zulmet gideren ay der,
Selâm ehline deyin,
Muhammed’e (aleyhisselâm) uyana,
Aslâ zulüm etmeyin.
Hep birlikte söz verdik,
Yemîn edilen günde,
Doğruluk yolumuzdur,
Hâinlik olmaz dinde.
Vallahi ben unutmam,
Elemsiz gün hiç yoktu,
Şâhidsin Emn yıldızı,
Vefân sevgin pek çoktu.
“Hoş geldin yâ Resûlallah”, “Bize buyurun yâ Resûlallah”
138 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, V, 351; İbni Kesîr, Sire, II, 269; Şemseddin Şâmî,
Sü-bülü’l-Hüdâ, III, 278.
“İnsanlardan
öyleleri vardır ki,
Allahü teâlânın
rızâsı için nefsini
fedâ eder.”
Bekara: 207
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
168
şeklindeki istekler ortalığı çınlatıyordu. Medîne’nin ileri gelen kimselerinden bâzıları
Kusvâ’nın yularından tutup; “Yâ Resûlallah! Bize buyurun...” diyerek istirhamda bulundular. Onlara; “Devemin yularını bırakınız, O memûrdur. Kimin evinin
önünde çökerse orada misâfir olurum!” buyurdular. Herkeste büyük bir heyecan
ve merak başladı. Acaba Kusvâ nereye çökecekti? Medîne içine doğru Kusvâ ilerliyor, her kapının önünden geçerken ev sahipleri;
“Yâ Resûlallah! Bizi teşrif ediniz, bizi teşrif ediniz!” diye yalvarıyorlardı. Peygamber efendimiz onlara tebessüm buyurarak; “Devenin yolunu açınız! Nereye çökeceği ona buyrulmuştur” diyordu.
Kusvâ, nihâyet Peygamber efendimizin bugünkü mescid-i şerîfinin kapısının bulunduğu yere çöktü. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem devesinden inmediler.
Hayvan tekrar ayağa kalktı, yürümeğe başladı. Eski yere çöktü ve bir daha kalkmadı. Bunun üzerine efendimiz, Kusvâ’nın üzerinden inip; “İnşâallah menzilimiz burasıdır” ve “Burası kimindir?” buyurunca; “Yâ Resûlallah! Amr’ın oğulları
Süheyl ve Sehl’indir” diye cevap verdiler. Bu çocuklar yetim idi. Peygamberimiz;
“Akrabâlarımızdan hangisinin evi buraya daha yakındır?” buyurdular. Zîrâ
Resûlullah efendimizin dedesi Abdülmuttalib’in annesi, Neccâroğullarından idi.
Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî hazretleri sevinçle; “Yâ Resûlallah! Benim
evim daha yakındır. İşte şu evim, şu da kapısı” diyerek heyecanla gösterdi.
Kusvâ’nın yükünü indirip, Resûlullah efendimizi buyur etti.139
Medîneli müslümanlar ve Muhâcirler, Efendimizin hicretine pek ziyâde sevindiler. Bu seneye, “senet-ül-izin” denir.
Hicrette gönüllerin ilâcı, insanlığın baş tâcı, Allahü teâlânın hâbîbi Peygamber
efendimiz elliüç yaşında idi.
N’OLA HÂLİM BENİM
N’ola hâlim benim yâ Resûlallah?
Yanar cân-u tenim, yâ Resûlallah.
Çırpınan alev ve buhurdân gibi,
Aşkınla tütenim, yâ Resûlallah.
Hasreti hicrinle nice zamandır,
Eriyip bitenim, yâ Resûlallah.
Sen Şâh-ı Levlâk’sın, yüce kapında,
Boynumu bükenim, yâ Resûlallah.
Bastığın toprakta güller açılmış,
Ben onda dikenim, yâ Resûlallah.
Ebû Eyyûb-el Ensârî radıyallahü anh
139 İbni Hişâm, Sîre, I, 346.
169
MEDÎNE-İ MÜNEVVERE DEVRİ
Sevgili Peygamberimizin, bi’setin on üçüncü yılı 12 Rebî’ulevvel’inde, mîlâdî 622 senesinde Medîne’ye hicreti ile on sene sürecek olan Medîne devri başladı.
Peygamber efendimiz, Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî
hazretlerinin evini teşrif edince, alt katta oturmayı tercih ettiler
ve buraya yerleştiler.140 Böylece Kâinatın efendisini ağırlama ve
evinde bulundurma şerefi bu mübârek zâta nasîb oldu.
Hazret-i Hâlid şöyle anlattı: “Resûlullah, evimi şereflendirdiğinde, alt katta oturmayı tercih etmişlerdi. Biz de üst katta oturuyor ve bu hâle çok üzülüyorduk. Bir gün; “Anam-babam size
fedâ olsun yâ Resûlallah! Benim yukarıda oturmama, sizin de alt
katta bulunmanıza gönlüm razı olmuyor, hoş görmüyorum. Bu
bana çok ağır geliyor. Ne olur zât-ı âlinizin yukarıda, bizim de alt
katta oturmamıza müsâade buyurunuz” dedim. Bunun üzerine;
“Yâ Ebâ Eyyûb! Evin alt katında bulunmamız bize daha
münâsip ve elverişlidir” buyurdular. Gelen ziyâretçilerle daha
rahat görüşme düşüncesiyle, alt katta kalmayı uygun gördüler.
Biz de evin üst katında bulunduk.
Bir gün su testimiz kırıldı. Dökülen suların Resûlullah’ın üzerine damlayıp rahatsız olmasından korkarak, hanımımla, örtüneceğimiz tek kadife yorganımızı hemen suyun üzerine bastırdık.”
Ebû Eyyûb-i Ensârî, üst katta olmaktan son derece sıkılıyordu. Sonunda kendisi alt kata inip, Resûlullah efendimizi yukarı
çıkardı. Ebû Eyyûb hazretleri buyurdu ki: “Resûlullah efendimize
dâima akşam yemeği yapıp, gönderirdik. Kalanını bize gönderdiği zaman, ben ve hanımım Ümmü Eyyûb, Resûlullah’ın elinin
değdiği yerleri araştırarak, oralardan yer ve bununla bereketlenirdik. Yine bir gece, yapıp gönderdiğimiz soğanlı veya sarımsaklı yemeği Resûlullah geri çevirmişti. Onda izini göremeyince, feryâd ederek yanına gittim. “Yâ Resûlallah! Anam-babam
sana fedâ olsun! Siz akşam yemeğini geri çevirdiniz. Fakat onda
mübârek izini göremedim. Hâlbuki ben ve Ümmü Eyyûb, geri çevirdiğin yemekte elinizin değdiği yerleri araştırmakta ve bununla bereketlenmekteydik” dedim. Resûlullah sallallahü aleyhi ve
sellem buyurdular ki: “Bu sebzede bir koku hissettim. Ondan
yemedim. Ben, melekle konuşan bir kişiyim.” “O yemek
harâm mıdır?” diye sordum. “Hayır! Fakat ben kokusundan
dolayı ondan hoşlanmadım” buyurunca; “Sizin hoşlanmadığınız şeyden ben de hoşlanmam!” dedim. Peygamberimiz; “Siz
onu yiyiniz” buyurdular. Bunun üzerine biz de ondan yedik ve
bir daha o sebzeden Resûlullah’a yemek yapmadık.
140 İbni Hacer, El-İsâbe, I, 405.
“Devenin yolunu
açınız! Nereye
çökeceği ona
buyrulmuştur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
170
Medîne-i Münevvere ve Çevresi
171
Yine bir defasında Resûlullah efendimizle Ebû Bekr’e yetecek kadar yemek hazırlayıp, huzûrlarına götürdüm. Resûlullah;
“Yâ Ebâ Eyyûb! Ensâr’ın eşrafından otuz kişiyi dâvet et”
buyurdu. Ben, yemeğin azlığını ve belki Resûl-i ekrem bu yemeği çok zannettiler diye düşünürken, tekrar; “Yâ Ebâ Eyyûb!
Ensârın eşrâfından otuz kişiyi dâvet et” buyurdular. Binlerce düşünce içinde Ensâr’dan otuz kişi dâvet ettim, geldiler. O
yemekten yediler, doydular. Bir mûcize olduğunu anlayıp, gelenlerin îmânları kuvvetlendi ve bir daha bîat ettiler. Sonra gittiler.
Bu eshâb-ı güzin gittikten sonra bu defa da; “Altmış kişi
dâvet et” buyurdular. Ben, mûcize olarak yemeğin azalmadığını
gördüğümden, daha ziyâde sevinerek altmış kişiyi Resûlullah’ın
huzûruna dâvet ettim. Geldiler, o yemeklerden yediler. Hepsi
Resûlullah’ın mûcizesini tasdik ederek döndüler.
Ardından; “Ensârdan doksan kişi çağır” buyurdular. Çağırdım, geldiler. Resûlullah’ın emri üzerine onar onar sofraya oturup, yediler; hepsi de bu büyük mûcizeyi görüp, gittiler. Böylece
yüz seksen kişi yemek yedi. Yemek ise benim götürdüğüm kadardı ve hiç el sürülmemiş gibi duruyordu.”141
Ensâr ile Muhâcirlerin kardeş olması
Peygamber efendimiz, Medîne-i münevverede daha sıkı bir
bağlılığın tesisi için, hicret eden Muhâcirleri ve onları evlerinde barındıran Ensârı birbirlerine kardeş yaptılar. Hazret-i Ali en
sona kalınca, unutuldum sanarak; “Yâ Resûlallah! Beni unuttunuz mu?” diye sormuştu, O zaman Âlemlerin efendisi; “Sen,
dünyâda ve âhirette benim kardeşimsin” buyurmuştu. Bu
kardeşlik maddî ve manevî yardımlaşma esâsına dayanıyordu.
Böylece yurtlarından, yuvalarından ve akrabâlarından ayrı kalmanın mahzunluğu bir mikdar da olsa giderilmiş olacaktı. Zâten
Medîneli müslümanlar, Allahü teâlânın dînini yaşayabilmek ve
yayabilmek için memleketlerini terk eden Muhâcir kardeşlerine bağırlarını açmışlar, evlerine buyur etmişler, onlara her türlü
yardımı yapmak için canla başla çalışmışlardı. Bu kardeşlik tesisi ile birbirlerine daha candan sarıldılar. Resûlullah efendimiz,
her Muhâciri, mîzâcına uygun olan bir Ensâr ile kardeş yapmıştı.
Öyle ki bu kardeşlik, babalarından kalan malı paylaşacak seviyede idi.142
Her Medîneli; arâzisini, bağını, bahçesini, evini, mallarını...
nesi varsa ikiye ayırıyor, böylece yarısını Muhâcir kardeşine seve
seve veriyordu. Muhâcirlerden Abdurrahmân bin Avf hazretleri şöyle anlattı: “Biz, Medîne-i münevvereye hicret ettiğimizde,
141 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 289.
142 İbni Sa’d, Tabakât, I, 238; İbni Kesîr, Bidâye, III, 226-229; Belâzûrî, Ensâb, I,
270-271.
“Yâ Rabbî!
Mekke şehrini
sevdiğimiz gibi
bize Medîne’yi
de sevdir.
Mekke’den daha
fazla sevdir.
Yâ Rabbî!
Ölçeklerimize
ve kilelerimize
sen bereket ver.
Medîne şehrini
bizim için
sıhhat üzere kıl.
Havasını güzel
eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
172
Resûlullah efendimiz beni, Sa’d bin Rebî ile kardeş yaptı. Bunun üzerine kardeşim
Sa’d, bana; “Ey kardeşim Abdurrahmân! Ben, mal bakımından Medîneli müslümanların en zenginiyim. Malımı ikiye ayırdım, yarısı senindir” dedi. Ben de; “Allahü teâlâ
malını sana mübârek ve hayırlı eylesin. Benim, mala ihtiyâcım yok. Yalnız beni,
alışveriş yaptığınız çarşınıza bir götürüver, kâfi” dedim.
Böyle bir fedâkârlık, ancak İslâm kardeşliğiyle mümkün oluyordu. Âdem
aleyhisselâmdan bu zamana kadar pek çok göç olmuştu. Fakat böylesine mânâlı
ve yüce bir hicret; dışardan gelenler ile yerli halk arasında bu kadar muhabbetli
bir kaynaşma ve samimî bir kucaklaşma olmamıştı. Nitekim Allahü teâlâ meâlen;
“Mü’minler ancak kardeştirler”143 buyurdu. Bununla, gerçek sevgi ve samimiyetin maddî menfaatle değil, îmân ve inançla olabileceğine işâret buyruluyordu.
Eshâb-ı kirâmdaki bu hâl, Resûlullah efendimizin bir sohbetiyle ele geçiyordu. Sevgili Peygamberimizin, mübârek kalbinden fışkıran deryâlar misâli feyz ve bereketler,
Eshâb-ı kirâmın kalblerine akıyor, bunun netîcesinde, görülmemiş bir fedâkârlıkla
birbirlerini seviyorlar ve kardeşlerini kendilerine tercih ediyorlardı.
Ensâr ve Muhâcirin, bu yeni İslâm merkezinde el ele, gönül gönüle vererek İslâm
dîninin kuvvetlenmesi için her fedâkârlığa katlanmak ve sonunda şehâdet mertebesine kavuşmak üzere söz verdiler. Bu şekilde, Resûlullah’ın etrafında toplanıp, İslâm
dîninin esaslarına uyarak, yeni bir nizam ve mes’ud bir hayat kuruyorlardı. Artık
İslâmiyet, hicret hâdisesi ile; “Devlet” olma yolunda ilk adımını atmıştı. Medîne-i
münevvere ise İslâm dîninin beşiği ve merkezi hâline geliyordu.
Medîne’de; Eshâb-ı kirâmdan başka, Hıristiyanlar, Yahudiler ve puta tapan müşrikler de vardı. Yahudiler; Benî Kaynukâ, Benî Kureyzâ ve Benî Nadr olmak üzere üç
kabîleden meydana geliyordu. Bunlar, İslâm’a ve bilhassa sevgili Peygamberimize
ziyâdesiyle düşman idiler.
Bu arada Mekkeli müşrikler, Peygamber efendimizin Medîne’de, Eshâbını birbirlerine kardeş yapmak sûretiyle kaynaştırmasını, kendileri için büyük bir tehlike
görmüşlerdi. Kısa zamanda bu işin üstesinden gelemezlerse, müslümanlar güçlenip
Mekke’ye saldırabilir, bıraktıkları arazilerini, evlerini, yurtlarını ellerinden alabilirlerdi... Bu düşünceler içinde bulunan Mekkeli müşriklerden, Medîneli müslümanlara tehdit mektupları geliyordu. Bu mektupların birinde; “Şüphesiz ki, aramızda
düşmanlık bulunan hiç bir Arab kabîlesinde, bizi, sizler kadar öfkelendiren olmamıştır. Çünkü, bizden olan bir adamı bize teslîm etmeniz gerekirken, O’na yardımcı
olup, kucak açarak korudunuz. Bu, sizin için çok büyük bir kusurdur. Lütfen, O’nunla
bizim aramızdan çıkınız ve O’nu bize bırakınız. Eğer, O’nun gidişâtı iyi olursa, buna
en çok sevinecek olan biziz. Aksi olursa, O’nu çekip çevirmek de yine bize düşer!...”
deniliyordu.
Bu mektuba, Hazret-i Ka’b bin Mâlik, Peygamberimizi medh eden çok güzel bir
cevap yazdı.
Mekkeli müşrikler, Medîneli müşriklere de aynı şekilde tehdit mektupları yazdılar. Onlara da; “Eğer bizim adamımızı şehrinizden çıkarmaz veya öldürmezseniz,
üzerinize yürür, sizleri öldürür, kadınlarınızı hizmetimize alırız!...” diyerek tehditlerde bulundular.
143 Hucürât: 49/10.
173
Bunun üzerine Medîneli müşrikler, Abdullah bin Übey
münâfığının etrafında toplanıp, fırsatını buldukları an Resûlullah
efendimize zarar yapmak üzere karar aldılar.
Müslümanlar bu durumu öğrenince; sevgili Peygamberimizi
korumak için ellerinden gelen bütün gayreti gösterip, O’nun etrafında kenetlendiler. Geceleri sokağa çıkamaz, evlerinde uyuyamaz hâle geldiler.
Übey bin Ka’b anlattı ki: “Resûlullah efendimiz ile Eshâbı,
Medîne-i münevvereyi teşrif ettiklerinde müslümanlar, müşrik
Arab kabîlelerinin düşmanlıklarına hedef oldular. Eshâb, silâhlı
olarak sabahlara kadar nöbet bekledi.”
Eshâb-ı kirâm yekvücûd olmuşlar, tehlikeli hâllerde bütün
güçleri ile müslüman kardeşlerine yardıma koşuyorlardı. Bunların başında sevgili Peygamberimiz geliyordu. Resûlullah efendimiz, her güzel haslette önde olduğu gibi, cesârette de Eshâbının
en önünde yer alırdı. Gecenin hangi saatinde olursa olsun, bir
feryâd işitilince, Peygamberimiz, hiç kimse varmadan atı ile oraya yıldırım gibi yetişir, korkulacak bir şeyin olmadığını Eshâb’ına
bildirir ve onları teskîn ederdi.
İki cihân sultânının
Doğduğu ay geldi yine
İlm-ü meârif kânının
Doğduğu ay geldi yine
Gelsün şefâat isteyen
Bulsun safâ anı seven
Ol sâhib-i hulk-i hasen
Doğduğu ay geldi yine
Bedr-i dücâ şems-i duhâ
Verd-i gülistân-ı Hudâ
Hakk’ın habîbi Mustafâ
Doğduğu ay geldi yine
Bir âşık-u sâdık kanı
Râhat bula cân-u teni
Sırr-ı hakîkat mahzeni
Doğduğu ay geldi yine
Anı Hüdâyî kim sever
Matlûba bulmuştur zafer
Fahr-ı cihân Hayru’l-beşer
Doğduğu ay geldi yine
“Yâ Ali! Sen,
dünyâda ve
âhirette benim
kardeşimsin.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
174
Mescid-i Nebî / Medîne-i Münevvere
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” efendimizin Medîne-i münevvere’ye
hicret ettiğinde devesi Kusvâ’nın çöktüğü arsa.
Bu arsayı Sevgili Peygamberimiz satın alarak üzerine mescid yaptırmıştır.
Vefâtı da bu mescide bitişik olan evinde olmuş ve mübârek kabr-i şerifi de bu
odaya yapılmıştır.
Bu odaya sonraları Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ömer “radıyallahü anhümâ”
defnedilmiştir. Yanlarındaki bir kişilik yere de Îsâ aleyhisselâmın defnedileceği bildirilmiştir.
Medîne’den eski bir manzara
175
ESHÂB-I KİRÂMIN EĞİTİMİ
Mescid-i Nebî
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem Medîne’yi
teşrif ettiklerinde ilk iş olarak Eshâbını yetiştirecek, cemâatla
namaz kılacak bir mescidin yapılmasını arzu ediyorlardı. Bu sırada Cebrâil aleyhisselâm gelip; “Yâ Resûlallah! Allahü teâlâ
sana, kendisi için taştan ve kerpiçten bir beyt (mescid) yapmanı emrediyor” dedi. Habîb-i ekrem efendimiz, hemen devesi
Kusvâ’nın Medîne’ye geldiklerinde çöktüğü yeri sahiplerinden satın almak istediler. Sahipleri; “Yâ Resûlallah! Biz, onun bedelini ancak Cenâb-ı Hak’tan bekleriz. Orayı size, Allah rızâsı
için hediye ederiz” diyerek bağışlamayı çok arzu ettiler. Buna
rağmen Efendimiz kabul buyurmayıp, fazlasıyla ücretini ödediler.144
Bir taraftan arsanın tesviyesi yapılıp düzeltilirken, diğer
yandan kerpiçler kesiliyor ve taşlar çekiliyordu. Nihâyet her hazırlık yapıldıktan sonra temel atılmak üzere toplanıldı. Temele
ilk taşı, Muhammed Mustafâ sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem
efendimiz, mübârek elleriyle koydular. Sonra sıra ile; “Ebû Bekr,
taşını, benim, taşımın yanına koysun! Ömer, taşını Ebû
Bekr’in taşının yanına koysun! Osman, taşını, Ömer’in taşının yanına koysun! Ali, taşını Osman’ın taşının yanına
koysun” buyurdular. Emirleri yerine geldikten sonra oradaki
Eshâb-ı kirâmına; “Siz de taşlarınızı koyunuz” buyurdular. Onlar
da koymaya başladılar.
Mescidin yapılmasında, başta sevgili Peygamberimiz olmak
üzere bütün Eshâb-ı kirâm durmadan dinlenmeden çalıştılar.
Mübârek sırtlarında taş ve kerpiç taşıdılar. Taş ile temeli bir buçuk metre yükseltip, üzerini kerpiçle ördüler. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz bir gün, kerpiç yüklenmiş götürüyordu. Eshâbından biri huzûr-ı şerîfine varıp, fevkalâde bir
edeble; “Yâ Resûlallah! Kerpici benim taşımama müsâade eder
misiniz?” dedi. Hâtem-ül-enbiyâ efendimiz, ona, daha büyük bir
nezâketle, kendisinin sevâb kazanmaya daha çok muhtaç olduğunu bildirip kerpici vermediler. Onun da gidip taş getirmesini
tavsiye buyurdular.
Mescid-i Nebî’nin inşâsında en çok çalışanlardan biri de
Resûlullah efendimizdi. En ağır kayaları yüklenerek, mübârek
göğüsleri darala darala ustaların yanına götürürlerdi. Bu taşları
ve kerpiçleri taşırken yapılan işin kıymetini, kavuşulacak nimetleri müjdeleyerek Eshâbını gayrete getirirdi.
144 İbni Sa’d, Tabakât, I, 239.
“Mü’minler
ancak kardeştir.”
Hucûrât: 10
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
176
Efendimizin bu gayretini gören müslümanlar, büyük bir aşkla çalışıyorlardı.
Hattâ Ammâr bin Yâser, herkes birer kerpiç taşırken, o; birini Peygamber efendimiz,
birini de kendisi için olmak üzere iki kerpiç götürürdü. Bu hâli Resûlullah efendimiz
gördüklerinde, yanına vardılar. Mübârek elleri ile Hazret-i Ammâr’ın arkasını sığayıp; “Ey Sümeyye’nin oğlu! Senin iki, başkalarının bir ecri var” buyurdular.
Mescidin duvarları kısa zamanda bitirildi ve üzeri örtüldü. Odalar, arab âdeti
üzere, hurma dalından olup üstleri de kıldan keçe ile örtülü idi. Kapılarında yalnız
perde asılı idi. Odalar mescidin güneydoğu ve kuzey taraflarında idi. Çoğunun kapısı
mescide açılırdı. Tavanlarının yüksekliği, orta boylu insan boyundan bir karış fazla
idi. Hazret-i Fâtıma ile hazret-i Âişenin odaları arasında kapı vardı. Ayrıca mescide
bitişik, Resûlullah efendimiz için kerpiçten iki oda yapıldı. Bunların üzerleri de hurma kütüğü ve dalları ile örtüldü. Bu odalar zamanla dokuza kadar çoğaltıldı. Mescidin inşâsı bittikten sonra. Peygamber efendimiz, Hazret-i Hâlid bin Zeyd’in evinden,
kendisi için yapılan eve taşındılar.145
YÂ RESÛLALLAH!
Eyleyen Uşşâk-ı şeydâ dâimâ
Tal´atındır yâ Resûlallah senin
Derd ile âh ettiren subh u mesâ
Hasretindir yâ Resûlallah senin!
Rûz ü şeb kârım benim efgân eden
Nâr-ı hasretle dilim sûzân eden
Dembedem bu gözlerim giryân eden
Firkâtindir yâ Resûlallah senin!
Asfiyânın gördüğü Lutf-i hudâ
Evliyânın sürdüğü zevk ü safâ
Enbiyânın bulduğu rifa´t şehâ
Devletindir yâ Resûlallah senin!
Merhamet kıl ben garîb âvâreye
Mücrimim rahm eyle yüzü kâraye
Şefkat etmek bîkes ve bîçâreye
Âdetindir yâ Resûlallah senin!
Eş Şefîü´l-müznibîn nûr-ı ahad
Kendi bendendir Nasûhî kılma tard
Bâb-ı lutfundan kerem kıl etme red
Ümmetindir yâ Resûlallah senin!
Nasûhî Üsküdârî
145 İbni Kesîr, Sire, II, 280.
177
Hurma kütüğünün inlemesi
Mescid-i nebevî’de dikili bir hurma kütüğü vardı. Peygamber
efendimiz, Cumâ günleri mesciddeki Hannâne ismindeki bu direğe dayanarak, hutbe îrâd ederlerdi. Sonradan üç basamaklı bir
minber yaptırdılar. Resûlullah efendimiz ve Eshâb-ı kirâm bir
Cumâ günü Mescid-i Nebî’de toplanmışlardı. Efendimiz, hutbe
için yeni minbere çıktıklarında, eskiden dayandığı kuru hurma
kütüğü, herkesin duyacağı kadar, hâmile deve ağlayışını andıran
bir sesle ağlamaya ve inlemeye başladı. Bütün Eshâb-ı kirâm,
hayret ederek bu sesi dinlediler. Fakat, ses bir türlü kesilmiyordu. Bunun üzerine Âlemlerin efendisi minberden indiler ve
mübârek elleri ile kütüğü okşadılar O anda, ağlama ve inleme
kesildi. Kuru hurma kütüğünün, Peygamberimize olan bu muhabbetini ve aşkını gören Sahâbîler, gözyaşlarını tutamadılar
Bu hâdise ile ilgili Hazret-i Enes bin Mâlik; “Mescid bile onun
sesinden sarsıldı”, İbn-i Ebî Vedâ’a da; “Hurma kütüğü, çatlayıp
yerinden oynadı. Resûlullah efendimiz gelip mübârek elini üzerine koydu da ondan sonra sustu” demişlerdir.
Peygamber efendimiz; “Nefsim yed-i kudretinde olan Allahü teâlâya yemîn ederim ki, eğer onu okşamasaydım,
bana karşı hasret ve hüznünden dolayı kıyâmete kadar
böyle ağlayacaktı” buyurdular.
Başka bir rivâyette şöyle bildirildi: Resûl aleyhisselâm kuru
hurma kütüğüne dönüp; “İstersen seni bulunduğun bahçeye vereyim. Tekrar dal budak sal ve eski hâline gel. İstersen seni Cennet’e dikeyim de Allahü teâlânın dostları
meyvenden yesin” buyurdu. Resûlullah efendimiz, ona kulak
verip şöyle dediğini duydular: “Beni Cennet’e dik ve benden Allahü teâlânın dostları yesin ve eskiyip çürümeyeceğim bir yerde
olayım.” Ağacın bu konuşmasını, Peygamber efendimizin yanında bulunanlar da duydu. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz,
ona; “İstediğini yapacağım” diye mukabelede bulundu. Sonra
Eshâbına dönüp; “Dâr-ı bekâyı dâr-ı fenâya (bu dünyâya) tercih etti” buyurdular. Sonra Resûlullah’ın emri ile hurma kütüğü
gömüldü.146
Aile fertlerinin Medîne’ye gelişi
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz ile Hazret-i
Ebû Bekr, hicret ettiklerinde çocuklarını Mekke’de bırakmışlardı.
İmâm-ı Buhârî’nin rivâyet ettiği hadîs-i şerîfde, Hazret-i Âişe buyurdu ki; Resûlullah efendimiz bana; “Ey Âişe! Sen, bana iki
kere rüyamda gösterilmiştin. Galiba ben, yeşil ipekli bir
kumaş parçasında senin resmini görmüştüm de bana; ‘Bu
146 İbni Sa’d, Tabakât, I, 239; Kâdı Iyâd, Şifâ-i Şerîf, 300-301.
“Eğer
(Hannâne’ye)
sarılmasaydım,
benim
ayrılığımdan
kıyâmete kadar
ağlardı.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
178
resmin sahibi müstakbel zevcendir’ denilmişti” buyurdu. Bu rüyâdan (Hazret-i
Hadîce vâlidemizin vefâtından bir sene) sonra Peygamber efendimizle Hazret-i Âişe
vâlidemiz Mekke’de iken nişanlanmışlardı. Fakat, düğün henüz yapılmamıştı. Bunu,
Hazret-i Âişe vâlidemiz şöyle anlattılar:
“Resûlullah Medîne’ye hicret ettiği zaman, bizi ve kızlarını Mekke’de bırakmıştı.
Medîne’yi şereflendirince, âzâdlı kölesi Zeyd bin Hârise ile Ebû Râfî’i, iki deve ve ihtiyaçları olabilecek şeyleri satın almak üzere 500 dirhem harçlıkla bize gönderdi. Babam da, Abdullah bin Üreykıt’ı iki-üç deve ile onların yanına katıp, annemi, beni ve
kız kardeşim Esmâ’yı develere bindirerek göndermesini, kardeşim Abdullah’a mektup yazarak emretti. Ben, annem Ümmü Rûmân ve Resûlullah’ın kerîmelerinden
Hazret-i Fâtıma-tüz-zehrâ ve Ümmü Gülsüm, hâtunu Sevde ile Ümmü Eymen ve
Üsâme, hep birlikte yola çıktık. Kudeyd mevkiine vardığımızda, Zeyd, 500 dirhemle üç deve daha satın aldı. Kafileye Talha bin Ubeydullah da katıldı. Minâ mevkiinden Beyd denilen yere ulaştığımız zaman, benim devem kaçtı. Ben, mahmilin
içindeydim. Annem de yanımdaydı. Annem; “Eyvah kızcağızım, eyvah gelinciğim!”
diyerek çırpınıyordu. Allahü teâlâ, devemize sükûnet verdi ve bizi kurtardı. Nihâyet
Medîne’ye geldik. Ben, babamın ev halkı ile birlikte indim. Resûlullah efendimizin
ev halkı, odalarının önünde indi.”
Hazret-i Âişe vâlidemiz de, bir müddet babası Hazret-i Ebû Bekr’in evinde ikâmet
buyurdular. Düğünleri Bedr Gazâsı’ndan sonra yapıldı.
Ne bahtiyar, ol kişi kim,
Okuduğu, Kur’ân ola!
Ezân, ikâmet duyunca,
Gönlü dolu îmân ola!
Ezân-ı Muhammedî
Mescid-i Nebî inşâ edildikten sonra, namaz vakitlerinde, vaktin girdiğini belirtecek ve müslümanları câmiye dâvet edecek bir usûl yoktu. Sâdece; “Essalâtü Câmi’a
(Haydin namaza)” denilirdi.
Resûlullah efendimiz, bir gün Eshâbıyla istişare ederek, namaz vakitlerinde,
mü’minlerin câmiye nasıl dâvet edilmesi gerektiğini sordular. Kimisi, namaz vakitlerini bildirmek için, Nasârâ gibi, nâkûs yâni çan çalalım; kimisi, Yahudiler gibi boru
çalınsın dediler. Kimisi de; “Namaz vakti ateş yakıp yukarı kaldıralım” diye fikirlerini
söylediler. Resûlullah efendimiz, hiç birini kabul etmedi.147
Abdullah bin Zeyd bin Sa’lebe ve Hazret-i Ömer, rüyâda ezân okunmasını gördüler. Hazret-i Abdullah, sevgili Peygamberimize gelip rüyasını şöyle anlattı:
“Yeşil bir şal ve peştemal bağlamış, eline çan almış bir kişi gördüm. Ona;
“Elindeki çanı satar mısın?” diye sordum. Bana; “Ne yapacaksın?” dedi. “Namaz vakitlerini bildirmek için çalacağım” deyince, o zât; “Ben sana daha
hayırlısını öğreteyim” dedi ve kıbleye dönerek yüksek sesle; “Allahü ekber,
Allahü ekber...” diye okumaya başladı. Bitirdikten sonra da; “Namaza kalkacağın zaman da” deyip, ezânı tekrar etti ve sonuna doğru, “Kad kâmet-issalâtü” cümlesini ilâve etti.”
147 İbni Sa’d, Tabakât, I, 247; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XII, 287; Ebû Ya’la, Müsned, IX, 378.
179
Bunun üzerine, Resûlullah efendimiz; “Rüyâ haktır. O kelimeleri Bilâl’e öğret, okusun!” buyurdular. Buna ezân ismi
verildi.148
Hazret-i Bilâl de, Mescid-i şerîfin yakınında bulunan yüksek
bir dama çıkarak, ilk ezânı, öğretilen kelimelerle okudu.
Hazret-i Ömer, ezân sesini işitince, koşa koşa Resûlullah
efendimizin huzûruna geldi. Hazret-i Bilâl’in söylediği kelimeleri
aynen rüyâsında gördüğünü arz etti. O gece, Eshâb-ı kirâmdan
bir kısmı da aynı rüyâyı görmüşlerdi. İşte bu sırada, Cumâ sûresi
9. âyet-i kerîmesi nâzil olup, vahy ile de bildirilmiş oldu.
Bilâl-i Habeşî, bir gün sabah namazı vaktinde sevgili Peygamberimizin kapısı önünde; “Es-salâtü hayrun minennevm”
diye iki defa seslenmişti. Bunu Peygamber efendimiz beğendi.
“Bilâl, bu ne güzel söz! Sabah ezânını okurken bunu da
söyle” buyurdular. Böylece sabah ezânında bu söz de söylenmeye başlandı.
Peygamberimizin vefâtına kadar müezzinlik yapan Bilâl-i
Habeşî’nin; sesi gür, çok güzel ve pek tesirliydi. O, ezân okumaya
başlayınca, herkes büyük bir aşk ve vecd içinde dinleyip, kendinden geçerdi. Ezân okurken herkesi ağlatırdı.
Eshâb-ı kirâmın, birbirlerini namaz vakitlerinde câmiye
ezân-ı Muhammedî ile dâvet etmeleri, Medîneli müşrikler ile
Yahudilerin pek tuhafına gitti. Ezân okunurken alay ve eğlenceye alırlardı. Onların bu maskaralıklarına karşı, Allahü teâlâ,
Kur’ân-ı kerîmde meâlen; “Onlar, namaza ezân ile dâvette
bulunduğunuz zaman, onu oyun ve eğlence edinirler. Bu
da, onların aklı ermez bir kavim olmalarındandır” buyurdu.149
Seslendi ol müezzin, durdu kâmet eyledi,
Kâbe’ye döndü yüzün, hem de niyyet eyledi.
Duyunca ehl-i îmân, hürmet ile dinledi,
Sonra, namaza durup, Rabbe kulluk eyledi.
Eshâb-ı soffa
Peygamber efendimiz, Mescid-i Nebî’nin kuzey duvarına hurma dallarıyla bir gölgelik yaptırdı. Burada Mekke’den hicret eden,
malı-mülkü bulunmayan bekâr sahâbîlerin yatıp kalkmalarını
emir buyurdu.150 Bu bekâr sahâbîler ile Ensârın ve Muhâcirlerin
fakîrleri, Mescid-i nebî yanındaki Soffa denilen büyük çardak
altında yaşarlar, ilim öğrenmek ve öğretmekle uğraşırlardı. Sa148 İbni Sa’d, Tabakât, I, 247.
149 Mâide: 5/58.
150 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 235; İbni Sa’d, Tabakât, I, 255.
“Onlar, namaza
ezân ile dâvette
bulunduğunuz
zaman, onu
oyun ve eğlence
edinirler. Bu
da, onların aklı
ermez bir kavim
olmalarındandır.”
Mâide: 58
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
180
yıları on ile dört yüz arasında değişirdi. Çok zaman yetmiş kişi olurdu. Bu sahâbîler,
Resûlullah efendimizin yanlarından hiç ayrılmaz ve sohbetlerinden hiç geri kalmazdı. Gece-gündüz Kur’ân-ı kerîm okurlar, ilim öğrenirler, hadîs-i şerîfleri hıfz ederlerdi. Günlerinin çoğunu oruç tutarak geçirirler; ibâdet ve tâattan bir an ayrılmazlardı.
Burada yetişenler, yeni müslüman olan kabîlelere gönderilirler, onlara Kur’ân-ı
kerîmi ve sünnet-i şerîfleri, yâni dîn-i İslâm’ı öğretirlerdi. Pek ziyâde fazîletlere sâhîb
olan bu mübârek sahâbîler, büyük bir irfân ordusu idiler. Peygamber efendimiz,
onları çok sever, onlarla oturup sohbet ederler ve beraber yemek yerlerdi. Burada
kalanlara “Eshâb-ı soffa” denirdi.
Resûlullah efendimiz bir gün Eshâb-ı soffaya bakıp, son derece fakir olduklarını
düşündüler. Böyle oldukları hâlde gönül rahatlığı ve parlaklığı ile ibâdet ediyorlardı.
Peygamber efendimiz merhamet buyurup, onlara; “Ey Soffa eshâbı! Size müjdeler olsun. Eğer ümmetimden, sizin içinde bulunduğunuz bu zor şartlara razı
bir kimse kalmış olursa, o, elbette benim arkadaşlarımdandır” buyurdular.
Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, her şeyden önce bu seçkin Eshâbının
ihtiyaçlarını temin eder, sonra Ehl-i beytininkini gidermeye çalışırlardı. Ebû Hüreyre şöyle anlattı: “Kendisinden başka ilâh olmayan Allahü teâlâya yemîn ederim
ki, ben bâzen açlıktan karnımı yere dayar, bâzen de yerden aldığım bir taşı karnıma bastırırdım. Yine böyle bir hâlde idim. O gün Resûlullah’ın mescide geçtiği
yolun üstünde oturmuştum. O sırada âlemlere rahmet olarak gönderilen iki cihanın
süsü, nûr saçarak yanıma geldiler. Hâlimi anlayıp gülümsediler ve; “Yâ Ebâ Hüreyre!” buyurdular. “Canım sana fedâ olsun, buyur yâ Resûlallah!” deyince; “Benimle
gel” buyurdular. Hemen peşlerinden yürüdüm. Hâne-i saâdetlerine girdiler. Evde
bir bardak süt vardı. “Haydi, Ehl-i soffa’ya git. Onları bana çağır” buyurdular.
Onları çağırmak için giderken kendi kendime; “Bütün soffa ehline bir bardak süt
nasıl yeter? Bana da bir yudum düşer mi ki?...” diye düşünüyordum. Onları çağırdım, saâdethâneye geldik, izin isteyip içeri girdik, uygun yerlere oturduktan sonra,
Resûlullah efendimiz; “Yâ Ebâ Hüreyre! Şu süt bardağını al, onlara ver!” buyurdular. Ben de bardağı alıp, sıra ile arkadaşlarıma veriyordum. Her biri bardağı
alıyor doyuncaya kadar içiyor, bana iade ediyordu. Herkesten aldığımda, bardağın
hiç eksilmediğini, öylece sütle dolu olduğunu görüyordum. Bu şekilde, gelen bütün
arkadaşlarıma takdim ettim. Hepsi içip doydular. Sonra Resûlullah sallallahü aleyhi
ve sellem bardağı alıp, bana gülümsediler ve; “Yâ Ebâ Hüreyre! Süt içmeyen bir
ben kaldım, bir de sen. Haydi sen de otur, iç!” buyurdular. Oturup içtim. “Yine
iç!” buyurdular, içtim. Efendimiz, bir kaç defa “İç” buyurdular. Ben de her defasında
içtim. Nihâyet; “Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Artık içemiyeceğim.
Seni hak din ile gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, iyice doydum” dedim.
“Öyleyse bardağı bana ver” buyurdular. Verdim. Allahü teâlâya hamd ve senâ
ettikten sonra, Besmele çekerek sütü içtiler.”
Mescidde Resûlullah efendimizin hiç bir sohbetini kaçırmadan ilim öğrenen bu
mümtaz Eshâba karşı, Medîneli sahâbîler, benzeri görülmemiş şekilde muhabbet
beslerlerdi. Bir akşam, açlıktan dermanı kalmayan Soffa’dan bir sahâbî, Resûlullah
efendimizin huzûr-ı şerîflerine gelip, hâlini arz etti. Peygamber efendimiz, hâne-i
saâdetlerine, yiyecek bir şeyin olup olmadığını sordular. “Şu anda evde yiyecek ola-
181
rak sudan başka bir şey yok” cevâbını alınca, orada hazır bulunan Eshâbına; “Kim şu açı misafir eder?” buyurdular. Eshâb-ı
kirâmdan Medîneli biri, herkesten önce davranıp; “Anam-babam
sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Onu ben ağırlarım” dedi.
Misâfiriyle evine gidip hanımına; “Resûlullah efendimizin
misafirini ağırlayacak bir şeyler hazırla” dedi. Hanımı; “Şu anda
evimizde çocukların yiyeceğinden başka bir şey yok” diye cevap
verdi, “Önce çocukları uyut. Sonra o yemeği getir” diyen sahâbî,
ancak bir kişiye yetecek kadar olan yemeği alıp misâfirin odasına girdi. Sofrayı koyup buyur etti. Yemeğe beraber başladıktan
sonra kalktı, lâmbayı düzeltiyormuş gibi yapıp söndürdü. Tekrar karanlıkta sofranın başına oturdu. Yiyormuş gibi hareketler
yaparak, misâfirin doymasını bekledi. Misâfir doyduktan sonra
sofrayı kaldırdı. O gece, çocukları ile aç olarak sabahladılar. Sabahleyin Peygamber efendimizin huzûr-ı şerîflerine gittiklerinde; “Allahü teâlâ bu geceki hareketinizden hoşnûd oldu”
buyurdular. Bunun üzerine Allahü teâlâ, Haşr sûresinin 9. âyet-i
kerîmesini göndererek meâlen, “Onlar (Ensâr), kendilerinde
yoksulluk ve muhtaçlık olsa bile, (Muhâcirleri) kendi canlarından üstün tutarlar” buyurdu.
Mısra:
Her ne olursa olsun, dosttan konuşmak daha tatlı!
Gönüller Sultânının sohbeti
Fahr-i kâinat sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Eshâb-ı
kirâmını yetiştirmek, olgunlaştırmak için, Mescid-i Nebî’de eşi
benzeri bulunmayan sohbetler eder, Allahü teâlânın kendisine
ihsân ettiği feyz ve bereketleri, onların kalblerine akıtırdı. Peygamber efendimizin sohbetine katılmak şerefine nail olanlar,
daha ilk sohbette kalblerinde büyük bir değişiklik hisseder ve
pek yüksek ilâhî mârifetlere kavuşurlardı. Bu sohbetlerin bereketiyle Eshâb-ı kirâm, başta sevgili Peygamberimiz olmak üzere,
bütün sahâbe arkadaşlarını canlarından çok sever hâle gelirlerdi. Allahü teâlâ onları, âyet-i kerîmelerle medhetmiştir. Onlar,
Resûlullah efendimizin huzûr-ı şerîflerinde; sanki başlarına kuş
konmuş da, hareket edince uçacakmış gibi pek edebli ve çok
dikkatli dururlardı. Böylece, Eshâb-ı kirâm peygamberlerden ve
büyük meleklerden sonra mahlûkâtın en efdali ve en üstünü oldular.
Resûlullah efendimiz, Eshâbına, dînimizin emir ve yasaklarını
inceden inceye anlatıyor, öğretiyorlardı. Îmânın, İslâm’ın şartları,
namaz, oruç, hac, zekâta âit bütün hükümler; âyet-i kerîmelerin
tefsîrleri; harâm ve helâl olan yiyecekler, giyecekler; yemin, adak,
keffâretler, alış-veriş bilgileri; yeme-içme, giyinme, görüşme-ko-
“Ey Soffa eshâbı!
Size müjdeler
olsun. Eğer
ümmetimden,
sizin içinde
bulunduğunuz
bu zor şartlara
razı bir kimse
kalmış olursa,
o elbette benim
arkadaşlarımdandır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
182
nuşma, selâmlaşma âdâbı, komşuluk, akrabâlık ve dostluk münâsebetleri; evlenme,
nafaka, verâset ve mîras hükümleri; dâvalar, cezalar, anlaşma ve ortaklıklar; sağlık,
sıhhat bilgileri; düşmanla çarpışma, harp hukuku... gibi a’dan z’ye uhrevî ve dünyevî,
dîn-i İslâm’a ait bütün bilgileri herkesin anlayacağı şekilde anlatır, önemli gördükleri bir hususu, üç defa tekrar ederlerdi.151 Kadınlara ait bilgileri de, mübârek zevceleri
vasıtasıyla öğretirlerdi.
Cibrîl hadîs-i şerîfi
Müslümanların kahraman imâmı, Eshâb-ı kirâmın yükseklerinden, hep doğru
söyleyici olmakla meşhûr, sevgili büyüğümüz Ömer bin Hattâb radıyallahü anh buyuruyor ki:
“Öyle bir gün idi ki, Eshâb-ı kirâmdan bir kaçımız, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin huzûrunda ve hizmetinde bulunuyorduk. O gün, o saat,
öyle şerefli, öyle kıymetli ve hiç ele geçmez bir gün idi. O gün, Resûlullah’ın sohbetinde, yanında bulunmakla şereflenmek, rûhlara gıdâ olan, canlara zevk ve safâ
veren cemâlini görmek nasîb olmuştu. (Bugünün şerefini, kıymetini anlatabilmek
için; “öyle bir gün idi ki...” buyurdu. Cebrâil aleyhisselâmı insan şeklinde görmek,
onun sesini işitmek, kulların muhtâc olduğu bilgiyi, gâyet güzel ve açık olarak,
Resûlullah’ın mübârek ağzından işitmek nasîb olan bir gün gibi, şerefli ve kıymetli
bir vakit bulunabilir mi?)
O vakit, ay doğar gibi bir zât yanımıza geldi. Elbisesi çok beyaz, saçları pek siyah
idi. Üzerinde; toz, toprak, ter gibi yolculuk alâmetleri görünmüyordu. Resûlullah’ın
Eshâbı olan bizlerden, hiç birimiz onu tanımıyorduk. Yâni, görüp bildiğimiz kimselerden değildi. Resûlullah’ın huzûrunda oturdu. Dizlerini, mübârek dizlerine yanaştırdı. (Bu gelen, Cebrâil idi. İnsan şekline girmişti. Cebrâil aleyhisselâmın böyle oturması, mühim bir şeyi bildirmek için idi. Yâni, din bilgisi öğrenmek için utanmanın
doğru olmadığını ve üstâda gurur, kibir yakışmayacağını göstermektedir. Herkesin,
dinde öğrenmek istediklerini, muallimlere serbestçe ve sıkılmadan sorması lâzım
geldiğini, Cebrâil aleyhisselâm, Eshâb-ı kirâma, bu hâli ile anlatmaktadır. Çünkü,
din öğrenmekte utanmak ve Allahü teâlânın hakkını ödemekte ve öğretmekte ve
öğrenmekte sıkılmak doğru olmaz.)
O zât-ı şerîf, ellerini Resûl-i ekrem efendimizin mübârek dizleri üzerine koydu ve;
“Yâ Resûlallah! Bana İslâmiyet’i, müslümanlığı anlat” dedi.
Resûl-i ekrem buyurdu ki: “İslâm’ın şartlarından birincisi, “Kelime-i
şehâdet” getirmektir. (Kelime-i şehâdet getirmek demek, “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlühü” söylemektir. Yâni
akıl ve bâliğ olan ve konuşabilen kimsenin; “Yerde ve gökte, O’ndan başka, ibâdet
edilmeye ve tapılmaya lâyık hiç bir şey ve hiç bir kimse yoktur. Hakîkî mâbud,
ancak Allahü teâlâdır. O, vâcib-ül-vücûddur. Her üstünlük O’ndadır. O’nda hiç bir
kusur yoktur. O’nun ismi Allah’dır” demesi ve buna kalb ile kesin olarak inanmasıdır.
Ve yine; “O, gül renkli, beyaz kırmızı, parlak, sevimli yüzlü, kara kaşlı ve kara gözlü, mübârek alnı açık, güzel huylu, gölgesi yere düşmez ve tatlı sözlü, Arabistan’da
Mekke’de doğduğu için Arab denilen, Hâşimî evlâdından Abdullah’ın oğlu Muham151 Tirmizî, Şemâil-i şerîfe, 240.
183
med adındaki zât-ı âlî, Allahü teâlânın kulu ve resûlü yâni peygamberidir” demesidir.)
“Vakti gelince namaz kılmaktır. Malın zekâtını vermektir. Ramazân-ı şerîfde her gün oruç tutmaktır. Gücü
yetenin ömründe bir kerre hac etmesidir.”
O zât, Resûlullah’dan bu cevapları işitince; “Doğru söyledin
yâ Resûlallah!” dedi. Biz dinleyiciler; “Hem soruyor, hem de
onu tasdik ediyor!” diye onun bu sözüne şaştık.
Bu zât yine; “Yâ Resûlallah! Îmânın ne olduğunu da bana
bildir” dedi. (Bu hadîs-i şerîfde, îmânın lügat mânâsını düşünmemelidir. Çünkü lügat mânâsı, tasdîk ve inanmak demek olduğundan, Arab câhillerinden, bu mânâyı bilmeyen kimse yoktur.
Nerde kaldı ki, Eshâb-ı kirâm radıyallahü teâlâ anhüm ecmaîn
bilmemiş olsunlar. Cebrâil aleyhisselâm, îmânın mânâsını
Eshâb-ı kirâma öğretmek istiyordu. Burada İslâmiyet’te neye
îmân denildiği sorulmaktadır.) Resûlullah sallallahü aleyhi ve
sellem de, îmânın belli altı şeye inanmak olduğunu şöyle bildirdi:
“Önce, Allahü teâlâya, Meleklerine, Kitaplarına, Resûllerine, Âhiret gününe, Kadere, Hayır ve Şerrin Allahü
teâlâdan olduğuna inanmaktır.” O zât, yine; “Doğru söyledin” diyerek tasdîk etti.
Sonra tekrar; “Yâ Resûlallah! İhsânın ne olduğunu da
bana bildir” dedi. Resûlullah efendimiz; “Allahü teâlâya,
O’nu görüyormuşsun gibi ibâdet etmendir. Çünkü her ne
kadar sen O’nu görmüyorsan da, O seni muhakkak görür” buyurdu. O zât tekrar; “Yâ Resûlallah! Bana kıyâmetten
haber ver!” dedi. Resûl aleyhisselâm; “Bu meselede sorulan
sorandan daha âlim değildir” buyurdular. O zât tekrar; “O
hâlde onun alâmetlerini bildir” dedi. Resûlullah efendimiz,
“Câriyelerin efendilerini doğurması, yalın ayak, çıplak,
yoksul çobanların (zengin olarak) yüksek bina yapmakta
birbirleriyle yarış ettiklerini görmendir” buyurdu. Bundan
sonra dönüp gitti.
Resûlullah, bana dönüp; “Ey Ömer! Soran kişinin kim
olduğunu biliyor musun?” diye sordular. “Allahü teâlâ ve
Resûlü daha iyi bilir” dedim. Resûlullah; “O Cibril (Cebrâil)
idi. Sizlere dîninizi öğretmek için geldi” buyurdular.152
Peygamber efendimiz, Eshâbına, dindeki derecelerine göre,
anlayacakları şekilde anlatırlardı. Eshâb-ı kirâmın en yükseklerinden olan Hazret-i Ömer, bir gün mescide giderken, Resûlullah
efendimizin Ebû Bekr-i Sıddîk’a bir şey anlattığını gördü. Yan152 Buhârî, İmân, 32; Müslim, İmân, 1; Ebû Dâvûd, Sünnet, 17; Nesâî, İmân, 5;
Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 27, 51.
“Ey Ömer!
Soran kişinin kim
olduğunu biliyor
musun? O Cibril
(Cebrâil) idi.
Sizlere dîninizi
öğretmek için
geldi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
184
larına gidip dinledi. Bunu başkaları da gördü, fakat, gelip dinlemekten çekindiler.
Ertesi gün, Hazret-i Ömer’i görünce; “Yâ Ömer! Resûlullah dün size bir şey anlatıyordu. Söyle, biz de öğrenelim” dediler. Çünkü Resûlullah efendimiz dâima; “Benden duyduklarınızı, din kardeşlerinize de anlatınız! Birbirinize duyurunuz!”
buyururdu. Hazret-i Ömer; “Dün Hazret-i Ebû Bekr, Kur’ân-ı kerîmden anlayamadığı
bir âyet-i kerîmenin mânâsını sormuş, Resûlullah ona anlatıyordu. Bir saat dinledim, bir şey anlayamadım” dedi. Çünkü, Hazret-i Ebû Bekr’in yüksek derecesine
göre anlatıyordu. Hazret-i Ömer, o kadar yüksek idi ki, Resûlullah efendimiz; “Ben
peygamberlerin sonuncusuyum. Benden sonra peygamber gelmeyecektir.
Eğer, benden sonra peygamber gelseydi, Ömer peygamber olurdu” buyurdu.
Böyle yüksek olduğu ve ana dili olan Arabîyi çok iyi bildiği hâlde, Kur’ân-ı kerîmin
Hazret-i Ebû Bekr’e anlatılan tefsîrini anlayamadı. Ebû Bekr’in derecesi, ondan çok
daha yüksekti. Hazret-i Ebû Bekr, hattâ Cebrâil aleyhisselâm bile, Kur’ân-ı kerîmin
mânâsını, esrarını, Resûlullah’a sorardı. Resûlullah, Kur’ân-ı kerîmin hepsinin
tefsîrini Eshâbına bildirmiştir.
Sevgili Peygamberimiz, Eshâbına dîni öğrettiği gibi, dâvâlara bakıyor, şâhidlerini
dinleyip, en güç anlaşmazlıkları netîceye bağlayarak hâllediyor, İslam’ı tanıtmak ve
yaymak, bir kişiyi daha Cehennem ateşinden kurtarmak için büyük gayret sarf ediyor, hâl ve hereketleriyle insanlara örnek oluyor, mü’minleri müşriklerin şerrinden
korumak için de gerekli tedbirlerin alınmasını sağlıyordu.
Ey cemâl-i nûr-i çeşm-i evliyâ
Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hudâ
Hâk-i pây-i tûtîyâ-yı asfiyâ
Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hudâ.
Kimse sensiz bulamaz Hakk’a vusûl
Feyz-i lutfunla olur merd-i kabûl
“Rahmeten li’l âlemîn”sin yâ Resûl
Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hudâ
Eyledim bî-had cürüm ile cerîm
Oldum eşhâs-ı hevâ ile nedîm
Eyle isyânım şefâat yâ Kerîm
Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hudâ
Ey kerem-kân-ı Resûl-i Kibriyâ
Kemterindir bu Selîmî pür-hatâ
Dergâhından ilticâ eyler atâ
Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hudâ
Yavuz Sultan Selim (Selîmî)
185
Selmân-ı Fârisî’nin müslüman olması
Gün geçtikçe İslâm’ın nûru yayılmaya, Resûlullah efendimizin mübârek ismi işitilince kalblerde yer tutmaya başladı. O’nun
gelmesini hasretle bekleyen ilim ehli kimseler, arayış içinde ve
heyecanla Medîne’ye koşarak, îmân etmekle şerefleniyorlardı.
Bunlardan birisi de Selmân-ı Fârisî hazretleri idi. O, müslüman
olmasını şöyle anlatmıştır:
“Ben Fâris’in (İran), İsfehan şehrinin Cey köyündenim. Babam
köyün en zengini olup, arazimiz ve malımız çoktu. Evin yegâne
çocuğu ve babamın tek sevgilisi idim. Bunun için beni kız gibi
yetiştirirdi. Evden çıkmama izin vermezdi. Mecûsî olduğu için,
bana mecûsîliği istediği şekilde eksiksiz olarak öğretti. Evde devamlı bir ateş yanar, biz de ona tapar, secde ederdik. Babamın
malı ve mülkü çok olduğu için, beni bir ara dışarıya çıkardı ve;
“Yavrum! Ben öldüğüm zaman bu malların sahibi sen olacaksın,
onun için, git mallarını ve arazilerini tanı” dedi. Ben de “Peki”
deyip bahçelerimizi dolaştım.
Bir gün tarlalara bakmaya gittiğimde, bir kiliseye rastladım.
Hıristiyanların seslerini işittim, yanlarına gidince içerde ibâdet
ettiklerini gördüm. Ben, daha önce öyle bir şey görmediğimden,
hayrette kaldım. Çünkü bizim ibâdetimiz ateş yakıp, ona secde
etmekten başka bir şey değildi. Onlar ise, görünmeyen bir Allah’a
ibâdet ediyorlardı. Kendi kendime; “Vallahi bunların dîni haktır
ve bizimki bâtıldır” dedim. Akşama kadar onları merakla seyrettim. Daha tarlalarımıza gitmeden karanlık basmaya başladı.
Onlara; “Bu dînin aslı nerededir?” deyince; “Şam’dadır” dediler.
Sonra; “Şam’a gitsem beni de kabul ederler mi?” diye sorduğumda; “Evet kabul ederler” diye cevap verdiler. “Sizlerden, yakında Şam’a gidecek kimseler var mıdır?” diye sorunca; bir müddet
sonra bir kervanın gideceğinden bahsettiler. Konuştuğum kimseler az olup, Şam’dan İsfehan’a gelmişlerdi.
Ben bunlarla meşgûl iken eve gitmekte geciktim. Benim
dönmediğimi gören babam, beni aramaya başlamış ve adam
göndermiş. Aramışlar bulamamışlar. Onlar telâş içinde iken eve
döndüm. Babam; “Bu zamana kadar nerede idin? Seni aramadığımız yer kalmadı” dedi. Ben de; “Babacığım! Ben bugün tarlaları
dolaşmaya çıkmıştım. Fakat yolda bir Hıristiyan kilisesine rastladım. İçeri girdim. Baktım ki; görmedikleri ve her şeye hâkim ve
kâdir olan bir Allah’a îmân ediyorlar. Onların ibâdetlerine şaştım
kaldım. Akşama kadar onları seyrettim. Onların dîninin hak olduğunu anladım” dedim. Bunu duyan babam; “Ey oğlum! Yanlış
düşünüyorsun, babalarının ve dedelerinin dîni, onların dîninden
daha doğrudur. Onların dîni bozuktur. Sakın aldanma ve inanma!” dedi. Ben de; “Hayır, onların dîni bizimkinden daha hayır-
“Benden
duyduklarınızı,
din
kardeşlerinize
de anlatınız!
Birbirinize
duyurunuz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
186
lıdır ve onlarınki hak, bizimki bâtıldır” dedim. Babam, buna çok kızdı ve beni el ve
ayaklarımdan bağlayıp eve hapsetti.
Bu durumda iken, devamlı Şam’a gidecek kervandan haber beklerdim. Nihâyet
Hıristiyan râhiplerin, kervanı hazırladıklarını öğrendim. İplerimi çözüp kaçtım ve
kervanın bulunduğu kiliseye gittim. Buralarda duramayacağımı anlattım ve kervana katılarak Şam’ın yolunu tuttum. Şam’da Hıristiyan dîninin en büyük âlimini
sordum. Bana birini târif ettiler, onun yanına gidip hâlimi anlattım. Yanında kalmak
istediğimi, kendisine hizmet edeceğimi söyleyip, Hıristiyanlığı öğretmesini, Allahü
teâlâyı tanıtmasını rica ettim. Kabul etmişti. Artık ona hizmet etmeye, kilisenin
işlerini yapmaya başlamıştım. O da bana Hıristiyanlığı öğretiyordu.
Fakat sonradan onun kötü kimse olduğunu anladım. Çünkü Hıristiyanların, fakirlere vermek için getirdikleri sadaka, altın ve gümüşleri saklar, muhtaçlara vermezdi. Tam yedi küp altın ve gümüş biriktirmişti. Bunu benden başka bilen yoktu.
Bir müddet sonra vefât etti. Hıristiyanlar defin için toplandılar. Onlara; “Neden buna
bu kadar hürmet ediyorsunuz, o hürmete lâyık bir insan değildir!” dedim. “Sen bunu
nereden çıkarıyorsun?” dediler ve bana inanmadılar. Ben de biriktirdiği altınların
yerini gösterdim. Yedi küp altını ve gümüşü çıkardılar, sonra; “Bu, defne ve teçhize
lâyık bir kimse değildir” diyerek bir yere atıp üzerini taşla örttüler. Yerine başka
birisi geçti.153
Bu zât gerçekten ilim sahibi zâhid bir kimse olup, dünyâya hiç ehemmiyet
vermezdi. Âhirete tâlib bir kimse idi ve hep âhiret için çalışır, gece-gündüz dâima
ibâdet ederdi. Onu çok sevdim ve uzun zaman yanında kaldım. Hizmetini severek
yapardım. Birlikte ibâdet ederdik.
Bir gün ona; “Ey benim efendim! Uzun zamandan beri yanınızdayım ve sizi çok
sevdim. Çünkü Allahü teâlânın emirlerine itâat ediyor ve men ettiklerinden kaçıyorsunuz. Vefât ettiğiniz zaman, ben ne yapayım bana ne tavsiye edersiniz?” diye
sordum. Cevap olarak; “Oğlum, Şam’da insanları ıslâh edecek bir kimse kalmadı.
Kime gitsen seni ifsâd eder. Fakat Musul’da bir zât vardır, Onu bulmanı tavsiye
ederim” dedi.
Vefât edince, Musul’a geçtim, târif ettiği zâtı buldum ve başımdan geçenleri anlattım. Hizmetine kabul etti. O da, diğer zât gibi çok kıymetli, dünyâya düşkün olmayan ve devamlı ibâdet eden bir kimse idi. Ona da uzun zaman hizmet
ettim. Fakat bir gün hastalandı. Vefât zamanı, aynı soruları ona da sordum. Bana
Nusaybin’de bir zâtı tavsiye etti. Vefâtı üzerine derhâl Nusaybin’e gittim. Söylediği
kimseyi bulup, yanında kalmak istediğimi bildirdim. Kabul etti, bir müddet de onun
hizmetinde bulundum. Hastalanınca, beni başka birine göndermesini söyledim. Bu
sefer bana Amuriye adlı Rum şehrinde bulunan başka bir zâtı tarif etti. Vefâtından
sonra Amuriye’nin yolunu tuttum. Söylediği bu şahsı da bulup, hizmetine girdim ve
uzun zaman kaldım.
Onun da vefâtı yaklaştı. Beni birine havale etmesini rica edince; “Vallahi şimdi böyle bir kimse bilmiyorum. Fakat âhir zaman peygamberinin gelmesi yaklaştı.
O, Arablar arasından çıkacak, vatanından hicret edip, taşlık içinde hurması çok bir
şehre yerleşecek. Hediyeyi kabul eder, sadakayı kabul etmez. İki omuzu arasında
153 Ahmed bin Hanbel, Müsned, V, 441; Süheylî, Ravdü’l-ünf, I, 371.
187
nübüvvet mührü vardır” diyerek alâmetlerini saydı. Bu zât da
vefât edince, söylediklerine uyarak Arab diyarına gitmeye karar
verdim.
Amuriye’de çalışıp, bir kaç öküz ile bir mikdâr koyun sahibi olmuştum. Benî Kelb kabîlesinden bir kâfile, Arab beldesine
gidecekti. Onlara; “Bu sığır ve koyunlar sizin olsun, beni Arab
vilâyetine götürün!” deyince, teklifimi kabul edip yanlarına aldılar. Vâdiy-ül-kurâ denilen yere gelince, ihanet edip, köledir
diyerek beni bir Yahudiye sattılar. Yahudinin bulunduğu yerde
hurma bahçeleri gördüm. “Âhir zaman peygamberinin hicret
edeceği yer herhâlde burasıdır” diye düşündüm. Fakat bir türlü
ısınamadım. Bu Yahudiye bir müddet hizmet ettim. Sonra beni
amcasının oğluna sattı. O da alıp Medîne’ye getirdi. Medîne’ye
varınca, burasını önceden görmüş gibi ısındım. Artık günlerim
Medîne’de geçiyor, beni satın alan Yahudinin bağında bahçesinde çalışıp, hizmetini görüyordum. Bir taraftan da asıl maksadıma kavuşmanın sabırsızlığı içinde idim.
Bir gün, bir hurma ağacına çıkmış çalışıyordum. Sahibim,
biri ile bir ağacın altında konuşuyordu. Bir ara; “Evs ve Hazrec
kabîleleri helâk olsunlar. Mekke’den bir kimse Kubâ’ya geldi.
Peygamber olduğunu söylüyor. Bu kabîleler de O’nu kabûl edip
dînine giriyorlar...” diye konuştular. Ben bu sözleri işitince, kendimden geçer gibi oldum. Derhâl aşağı inip, o şahsa; “Ne diyorsun?” dedim. Sahibim bana; “Neyine lâzım, neden soruyorsun,
sen işine bak!” diyerek bir tokat vurdu. O gün akşam olunca, bir
miktar hurma alıp, hemen Kubâ’ya vardım. Resûlullah sallallahü
aleyhi ve sellem efendimizin yanına girip; “Sen sâlih bir kimsesin, yanında da fakirler vardır. Bu hurmaları sadaka getirdim”
dedim.
Resûlullah, yanında bulunan Eshâba; “Geliniz hurma yiyiniz” buyurdu. Onlar yediler. Fakat kendisi hiç yemedi. Kendi
kendime; “İşte alâmetin biri budur. Sadaka kabul etmiyor” dedim. Resûlullah efendimiz Medîne’yi teşrif ettikten sonra bir
mikdar hurma daha alıp, Resûlullah’a getirdim. “Bu, hediyedir”
dedim. Bu defa yanındaki Eshâb ile birlikte yediler. “İşte ikinci
alâmet de çıktı” dedim. Götürdüğüm hurma yirmi beş civarında
idi. Hâlbuki yenen hurma çekirdekleri bin kadardı. Resûlullah
efendimizin mûcizesiyle hurma artmıştı. Kendi kendime; “Bir
alâmet daha gördüm” dedim. Resûlullah’ın yanına tekrar gitmiştim. Cenaze defnediyorlardı. Nübüvvet mührünü görmeyi arzu
ettiğim için iyice yaklaştım. Benim muradımı anlayıp, gömleğini kaldırdı. Mübârek sırtı açılınca, nübüvvet mührünü gördüm;
hemen öptüm ve ağladım. O anda Kelime-i şehâdeti söyleyerek
müslüman oldum.
“Âhir zaman
peygamberinin
gelmesi yaklaştı.
O, Arablar
arasından
çıkacak,
vatanından hicret
edip, taşlık içinde
hurması çok bir
şehre yerleşecek.
Hediyeyi kabul
eder, sadakayı
kabul etmez. İki
omuzu arasında
nübüvvet mührü
vardır.”
Amuriyeli Râhip
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
188
Sonra da Resûlullah’a, başımdan geçen hâdiseleri bir bir anlattım. Hâlime taaccüb edip, bunu Eshâb-ı kirâma da anlatmamı emir buyurdular. Eshâb-ı kirâm toplandı, ben de başımdan geçenleri en ince teferruatına kadar anlattım...”154
Selmân-ı Fârisî îmân ettiği zaman, Arab lisânını bilmediği için, tercüman istemişti. Gelen Yahudi tercüman, onun sevgili Peygamberimizi medhetmesini aksi
şekilde söylüyordu. O esnada Cebrâil aleyhisselâm gelip, Hazret-i Selmân’ın sözlerini doğru olarak Resûlullah’a bildirdi. Yahudi durumu anlayınca, Kelime-i şehâdet
getirerek müslüman oldu.
Selmân-ı Fârisî, müslüman olduktan sonra, köleliğe bir müddet daha devam etti.
Sevgili Peygamberimizin; “Kendini kölelikten kurtar yâ Selmân” buyurması
üzerine, sâhibine gidip, âzâd olmak istediğini söyledi. Buna zorla razı olan Yahudi,
üç yüz hurma fidanı dikerek yetiştirip, hurma verir hâle getirmesi ve binaltıyüz
dirhem altın (bir rivâyetde dörtbin dirhem kadar gümüş) vermesi şartıyla kabul etti.
Bunu, Resûlullah efendimize haber verdi. O da, Eshâbı’na; “Kardeşinize yardım
ediniz” buyurdu. Onun için üç yüz hurma fidanı topladılar. Resûlullah efendimiz;
“Bunların çukurlarını hazır edip, tamam olunca bana haber ver” buyurdu.
Çukurları hazırlayıp, haber verince, teşrif edip fidanları kendi mübârek elleriyle dikti. Bir tanesini de Hazret-i Ömer dikmişti. Hazret-i Ömer’in diktiği hâriç, hepsi Allahü teâlânın izni ile, o sene hurma verdi. Resûlullah efendimiz o bir taneyi de söküp,
kendi mübârek eli ile yeniden dikti ve diktiği anda hurma verdi.
Selmân-ı Fârisî hazretleri anlattı ki: “Bir gün, bir zât beni arıyor ve; “Selmân-ı
Fârisî Mükâteb-i fakîr (efendisi ile hürriyetine kavuşmak için belli bir mikdarda
anlaşan köle) nerededir?” diye soruyordu. Beni buldu ve elinde bulunan yumurta
büyüklüğündeki altını verdi. Bunu alıp Peygamberimize gittim ve durumu arzettim.
Resûlullah altını tekrar bana verip; “Bu altını al borcunu öde!” buyurdu. Ben;
“Yâ Resûlallah! Bu altın Yahudinin istediği ağırlıkta değil” deyince, Resûlullah efendimiz o altını alıp, mübârek dilinin üzerine sürdü. “Al bunu! Allahü teâlâ bununla senin borcunu eda eder” buyurdu. Allah hakkı için o altını tarttım, istenilen
kadardı. Onu da götürüp verdim. Böylece kölelikten kurtuldum.”155
Selmân-ı Fârisî bugünden sonra, Eshâb-ı soffa arasına katıldı.
Melekler dinlemek için gelirdi
Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem Kur’ân-ı kerîmi öyle güzel, öyle tatlı
ve tesirli okurdu ki, O’nu dinleyen gayr-i müslimler de hayran kalırlardı. O’nu dinleyerek müslüman olanların sayısı çoktu.
Hazret-i Berâ bin Âzib anlattı ki: “Bir yatsı namazından sonra Resûlullah efendimizi, Tîn sûresini okurken dinlemiştim, öyle güzel okuyordu ki, sesi ve okuyuşu
O’ndan daha mükemmel olan bir kimse dinlemiş değildim.”
Eshâb-ı kirâm arasında sesi çok güzel olan, Kur’ân-ı kerîmi okurken ağlayan ve
ağlatanlar pek çoktu. Bunlardan birisi, Üseyd bin Hudayr idi. Bir gece, atını yanına
bağlayıp, Bekara sûresini okumaya başladı. Okurken at birden bire ürktü. Hazret-i
Üseyd sustu, at sâkinleşti. Okumaya başladı, at yine ürktü. Susunca sâkinleşti. Tekrar okumaya başlayınca, yine ürktü. Üseyd bin Hudayr’ın oğlu Yahya, ata yakın
154 Ahmed bin Hanbel, Müsned, V, 441; Süheylî, Ravdü’l-ünf, I, 371.
155 Buhârî, Fezâilü’s-Sahâbe, 81; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, I, 467.
189
bir yerde yatıyordu. Atın, çocuğa bir zarar vermesinden endişe
ederek, okumayı bıraktı. Gökyüzüne baktığında, beyaz bulut gölgesine benzeyen bir sisin içinde, kandil gibi parıldayan şeyler
farketti. Okumayı kesince, o parıldayan şeylerin semaya doğru
yükselerek gittiğini gördü.
Sabah olunca, sevgili Peygamberimizin huzûr-ı şerîflerine gidip, başından geçenleri anlattı.
Resûlullah efendimiz; “Onların ne olduğunu biliyor musun?” diye sorunca, Hazret-i Üseyd; “Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Bilmiyorum” diye cevap verdi.
Peygamber efendimiz buyurdu ki: “Onlar melekler idi. Senin sesine yaklaşmışlardı. Eğer okumaya devam etseydin,
sabaha kadar seni dinlerler, insanlar da onları görür ve
seyrederlerdi. Onlar, halkın gözlerinden gizlenmezlerdi.”
Kur’ân-ı kerîmi pek yanık okuyanlardan biri de Hazret-i Ebû
Bekr-i Sıddîk idi. Namaz kılarken okumaya başlayınca, kendini tutamaz, mübârek gözlerinden yaşlar boşanırdı. Görenler bu
hâline hayran olurlardı. Bir gün müşrikler toplanıp; “Bu kimse,
peygamberin getirdiklerini yanık yanık okuyarak ağlıyor. Çocuklarımız ve kadınlarımızın onun bu hâline meftun olup, müslüman olmalarından korkuyoruz” demişlerdi.
Abdullah bin Selâm’ın müslüman olması
Sevgili Peygamberimizin mübârek cemâlini görerek, O’na
âşık olanlardan, mübârek sözlerini ve okuduğu Kurân-ı kerîmi
dinleyince, hayran kalıp müslüman olanlardan biri de Abdullah
bin Selâm hazretleridir.
Tevrât ve İncîl’i iyi bilen Abdullah bin Selâm, îmân etmeden
önce bir Yahudi âlimi idi. Kendisi, müslüman oluşunu şöyle anlatır: “Ben Tevrât’ı ve izahlarını babamdan okuyup öğrenmiştim.
Bir gün babam, âhir zamanda gelecek olan peygamberin sıfatları, alâmetleri ve yapacağı işleri bana anlattı ve; “Eğer O, Hârûn
evlâdından gelecek olursa, O’na tâbi olurum; yoksa tâbi olmam!”
dedi ve Resûlullah’ın Medîne’ye gelişinden önce öldü.
Resûlullah’ın Mekke’de nübüvvetini îlân ettiğini işittiğim
vakit, O’nun sıfatlarını, ismini ve geleceği vakti biliyordum. Bu
sebeple, O’nu gözleyip durdum. Resûlullah’ın Medîne yakınında
Kubâ denilen yerdeki Amr bin Avf oğullarının evinde misâfir
olduğunu birinden öğreninceye kadar bu hâlimi Yahudilerden
saklayıp sustum.
Bir gün bahçemde hurma ağacından yaş hurma toplarken,
Nâdir oğullarından birisi, “Bugün, Arabların adamı geldi” diye
bağırdı. Beni bir titreme almıştı. Hemen; “Allahü ekber” diyerek
tekbir getirdim. O anda halam Hâlide binti Hâris, ağacın altında
oturuyordu. Çok yaşlı bir kadındı. Tekbirimi işitince; “Allah elini
“Allahü teâlâ,
dört kişiyi
sevdiğini bana
bildirdi. Bu
dördünü sevmeği
bana emr etdi.
Bunlar; Alî, Ebû
Zer, Mikdâd ve
Selmân’dır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
190
boşa çıkarsın ve seni umduğuna kavuşturmasın. Vallahi sen, Mûsâ bin İmrân’ın geleceğini işitseydin bundan fazla sevinmezdin!” diyerek bana çıkıştı. Ona; “Ey hala! O,
vallahi Mûsâ bin İmrân’ın kardeşidir ve O’nun gibi bir peygamberdir. O’nun yolundadır ve O’nun gönderildiği tevhîd ile gönderilmiştir” dedim.
Bunun üzerine bana; “Ey kardeşimin oğlu! Yoksa O, kıyâmete yakın gönderileceği
bize bildirilen peygamber midir?” dedi. “Evet” dedim, “öyleyse haklısın” dedi.156
Resûlullah Medîne’ye hicret ettiği zaman, O’nu görmek için hemen halkın arasına karıştım. Mübârek cemâlini, nûrlu yüzünü görür görmez; “O’nun yüzü yalancı bir
yüz olamaz!” dedim. Resûlullah, toplanan insanlara İslâmiyet’i anlatıyor, nasîhatler
veriyordu. Burada Resûlullah’dan işittiğim ilk hadîs-i şerîf şudur:
“Selâmı aranızda yayınız, aç kimseleri doyurunuz, sıla-i rahm yapınız
(yakın akrabâları ziyâret ediniz), insanlar uykuda iken namaz kılınız. Böylece
Cennet’e selâmetle girersiniz.”
Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem, beni nübüvvet nûru ile tanıyıp; “Sen,
Medîne âlimi ibn-i Selâm mısın?” buyurdu, ben de; “Evet” deyince, sevgili Peygamberimiz; “Yaklaş” buyurarak, şu suâli sordu: “Ey Abdullah! Allahü teâlâ için
söyle! Tevrat’ta benim vasıflarımı okuyup öğrenmedin mi?” Ben de; “Allahü
teâlânın sıfatları nelerdir, söyler misiniz?” dedim. Bu suâle karşılık, Resûlullah biraz
bekledi ve Cebrâil aleyhisselâm İhlâs sûresini indirdi: Resûlullah efendimizin okuduğu bu sûreyi işitince, Peygamberimize hemen: “Evet yâ Resûlallah! Doğru söylüyorsun, şehâdet ederim ki, Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur. Sen O’nun kulu ve
Resûlüsün” diyerek Kelime-i şehâdet getirip müslüman oldum.”
Sonra; “Yâ Resûlallah! Yahudiler; insanı hayrete düşürecek kadar yalan söyleyen,
asılsız isnâd ve iftirâlarda bulunan zâlim bir millettir. Eğer sen benim seciye ve her
hâlimi onlardan sorup öğrenmeden önce, onlar benim müslüman olduğumu duyup
öğrenirlerse, muhakkak sizin yanınızda bana, akla gelmeyen iftiralarda bulunurlar. Siz, önce beni onlardan sorunuz!” dedim ve evin bir tarafına saklandım. Benim
peşimden Yahudilerin ileri gelenlerinden bir grup içeri girdi. Resûlullah efendimiz,
Yahudilere; “Aranızdaki Abdullah bin Selâm, nasıl bir kimsedir?” diye sordu.
Yahudiler de; “O bizim en yüksek âlimimiz ve en büyük âlimimizin de oğludur! İbn-i
Selâm bizim en hayırlımız ve en hayırlımızın da oğludur!” dediler. Bunun üzerine
Resûlullah efendimiz, Yahudilere; “Eğer o müslüman olduysa, siz buna ne dersiniz?” diye sordu. Yahudiler; “Allah onu böyle bir şeyden korusun!” diye karşılık
verdiler.
O sırada saklandığım yerden çıkıp; “Ey Yahudi topluluğu! Allahü teâlâdan korkunuz! Size geleni kabul ediniz. Allahü teâlâya yemîn ederim, siz de bilirsiniz ki;
elinizdeki Tevrât’ta isminin ve sıfatlarının yazılı olduğunu gördüğünüz Allahü
teâlânın resûlü budur. Ben şehâdet ederim ki, Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur.
Yine şehâdet ederim ki, Muhammed aleyhisselâm O’nun kulu ve resûlüdür” diyerek
O’nu tasdik ettim. Bunun üzerine Yahudiler; “O bizim en kötümüzdür ve en kötümüzün de oğludur!” diyerek çeşitli kusurlar ve iftirâlarda bulunup beni kötülediler.
Ben; “Zâten korktuğum bu idi. Yâ Resûlallah! Ben onların zâlim, yalancı, kötülükten
çekinmeyen, iftiracı bir millet olduğunu size haber vermemiş miydim? İşte hepsi or156 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 400; Süheylî, Ravdü’l-ünf, II, 373.
191
taya çıktı!” dedim. Resûlullah Yahudilere; “Birinci şehâdetiniz
bize kâfidir, ikincisi ise lüzumsuzdur” buyurdu. Bunun üzerine hemen evime döndüm. Ailemi ve akrabâlarımı İslâmiyet’e
dâvet ettim. Halam da dâhil hepsi müslüman oldular.
Benim îmân etmem, Yahudileri çok kızdırdı. Bunun için beni
sıkıştırmaya başladılar. Hattâ Yahudi âlimlerden bâzıları; “Arablardan peygamber çıkmaz, senin adamın hükümdardır” diyerek,
beni İslâmiyet’ten vazgeçirmeğe kalkıştılar, fakat muvaffak olamadılar.”
Kendisi ile birlikte; Sa’lebe bin Sa’ye, Üseyd bin Sa’ye, Esed
bin Übeyd ve bâzı Yahudiler samimî olarak müslüman oldular.
Fakat bâzı Yahudi âlimleri; “Muhammed’e yalnız bizim şerlilerimiz inandı. Eğer onlar hayırlılarımızdan olsalardı, atalarının
dînini bırakmazlardı” dediler. Bunun üzerine Allahü teâlâ, onlara
cevap olarak âyet-i kerîme indirip, meâlen buyurdu ki: “Onların
(ehl-i kitâbın) hepsi bir değildir. Ehl-i kitâbın içinde ibâdet
ve tâatte bulunan bir cemâat vardır ki, onlar gece vakitlerinde secdeye kapanarak Allahü teâlâ’nın âyetlerini
okurlar.”157
Beterdir günbegün hâlim, begâyet, yâ Resûlallah!
Düzelsin artık ef’âlim, inâyet yâ Resûlallah!
Azıtdı bu denî nefsim, beni şeytâna uydurdu.
Ne mümkin bunca isyânla, dehâlet yâ Resûlallah!
Aceb kâbil mi kurtulmak, hevây-i nefs-ü şeytândan?
Erişmezse, eğer senden, hidâyet yâ Resûlallah!
Gelince feyz-ü ihsânın, günâhkâr kimseye bir ân,
Onun râhı, dü-âlemde, selâmet yâ Resûlallah!
Emri, nehyi ta’zîm etdim, harâma demedim halâl.
Her günâhın sonu oldu, nedâmet yâ Resûlallah!
Ey ins-ü cinnin Resûlü, insanların en üstünü,
İhlâsıma bağışla kıl, şefâ’at yâ Resûlallah!
157 Âl-i İmrân: 3/113.
“Selâmı
aranızda yayınız,
aç kimseleri
doyurunuz,
sıla-i rahm
yapınız, insanlar
uykuda iken
namaz kılınız.
Böylece Cennet’e
selâmetle
girersiniz. ”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
192
Medîne-i münevvereden eski bir görünüş (1890)
193
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
194
Hicretin birinci senesinde vukû bulan bâzı olaylar
Hicretin birinci senesinde, Ensâr’dan Es’ad bin Zürâre, Berâ bin Ma’rûr, Külsüm
bin Hidm, Muhâcirlerden Osman bin Maz’ûn vefât etti. Ayrıca, Medîne’nin hava ve
suyunun tesirine dayanamayan Hazret-i Ebû Bekr ile Bilâl-i Habeşî radıyallahü anh
sıtma hastalığına tutuldular. Bunun üzerine Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem;
“Yâ Rabbî! Mekke’yi sevdirdiğin gibi Medîne’yi de bize sevdir ve burada
bize bereket ve rızık bolluğu ver” diye duâ ettiler. Cenâb-ı Hak da duâsını kabul
buyurup, Muhâcirlere Medîne’yi sevdirdi.
İlk yazılı andlaşma
Resûlullah efendimizin hicretinden önce, Medîne’de bulunan Hazrec kabîlesinin
reisi Abdullah bin Übey, Medîne’ye hükümdar seçilecekti. Akabe bî’atları, daha sonra da hicret hâdisesiyle Evs ve Hazrec kabîlelerinin çoğu müslüman olunca, Abdullah bin Übey’in hükümdarlığı gerçekleşmedi. Bu sebeple Abdullah bin Übey, başta
Peygamber efendimize ve Muhâcir olan Eshâb-ı kirâma, sonra Medîneli sahâbeye
diş biliyor, fakat düşmanlığını açıkça gösteremiyordu. Kendisi gibi bir kaç kimse ile,
münâfıklar zümresini teşekkül ettirdi. Bunlar, müslümanların yanında İslâm dînine
girdiklerini söylüyor, fakat arkalarından alay ediyorlardı. Gizliden gizliye nifak tohumları ekmeye ve fitne çıkarmaya başladılar. Bunda öyle ileri gittiler ki, Fahr-i
âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin mübârek sözlerini tersine nakletmeye
ve değiştirmeye kalktılar.
Bu arada Mekkeli müşrikler de boş durmuyor, Resûlullah efendimize, Mekke’de
yapamadıklarını Medîne’de yapmaya kalkışıyorlardı. Medîneli müşriklere tehdit mektupları gönderdikleri gibi, Medîne’deki Yahudi kabîlelerine de tehdidlerle dolu mektuplar, ve haberler gönderiyorlardı. Onların bu tehdidleri, Yahudilerin,
Resûlullah efendimize yaklaşmalarına sebep oldu.
Bu sırada Yahudiler, Resûlullah efendimizin huzûruna gelip; “Sizinle sulh yapmaya geldik. Bir andlaşma yapalım da birbirimize zararımız olmasın” dediler. Peygamberimiz de onlarla elli beş maddelik bir andlaşma yaptı ki, alınan bu kararların
bâzıları şöyledir:
1- Bu andlaşma; Resûlullah Muhammed aleyhisselâm tarafından Mekkeli ve
Medîneli müslümanlarla, onlara tâbi olanlar ve sonradan iltihâk edenler ve onlarla
beraber savaşanlar arasında yazılan bir belgedir.
2- Şüphesiz ki, bunlar diğer insanlardan ayrı bir cemâattir.
3- Her kabîle, esirlerinin kurtulmalık akçelerini (müslümanlar arasındaki adalete
göre) ortaklaşa ödeyeceklerdir.
4- Müslümanlar, kendi aralarında karışıklık çıkaran kimselere, evlatları bile olsa,
karşı cephe alacaklardır.
5- Yahudilerden müslümanlara tâbi olanlar, her hangi bir zulme uğramayacakları gibi, onlara yardım da edilecektir.
6- Yahudiler, müslümanlarla berâber bir grup teşkil edecek, herkes kendi dîninin
îcâblarını yerine getirecektir.
7-Yahudilerden hiç birisi, Muhammed aleyhisselâmın izni olmadan askerî bir
sefere çıkamayacaktır.
195
8- Hiç bir kimse, anlaştığı kimseye kötülük etmeyecek, zulme
uğrayana mutlaka yardım edilecektir.
9- Medîne vâdisi, bu andlaşmayı yapanlar için dokunulmaz,
harâm bölgedir.
10- Mekkeli müşrikler ve onlara yardım edenler hiç bir
sûrette himâye edilmeyeceklerdir.
11- Medîne’ye hücûm edecek kimselere karşı, müslümanlar
ile Yahudiler aralarında yardımlaşacaklardır.
Yahudiler, bu andlaşma ile (görünüşte) müslümanlarla dostluk yapacaklar, onlara kin tutmayacak ve düşmanlıkta bulunmayacaklardı.158
Ey Habîbîm, mahzûn olma
Düşmanlıklarını içinde saklayan Yahudiler, yukarıdaki andlaşmayı imzâladıktan sonra, Peygamber efendimize gruplar hâlinde
geldiler. Kendilerince çok zor olan sorular sordular. Aldıkları cevaplardan O’nun, hak peygamber olduğunu anladılar. Fakat inâd
ve kıskançlıklarından îmân etmediler.
Bunun üzerine sevgili Peygamberimiz; “Bana Yahudi
âlimlerinden on kişi îmân etmiş olsaydı, Yahudilerin hepsi îmân ederlerdi” buyurdular. Resûlullah efendimizin böyle
mahzûn olmasını, Allahü teâlâ şu âyet-i kerîmesiyle tesellî eyledi: “(Ey Habîbim!) Ey şanlı Resûl! Kalbleriyle inanmadıkları hâlde, ağızlarıyla inandık diyenlerle (münâfıklarla) Yahudilerden küfür içinde koşuşanlar(ın hâli) seni mahzûn
etmesin. Onlar, durmadan yalan dinleyenler ve senin
huzûruna gelmeyen başka bir kavim (Hayber Yahudileri)
için, (Kureyzâoğullarından) casusluk edenlerdir. Onlar, işittikleri sözlerin, hakikatlerin yerlerini değiştirirler, haktan
uzaklaştıracak şekilde anlatırlar. Ve; “Eğer size şu (fetvâ)
verilirse onu kabûl edin, verilmezse sakının” derler. Allahü teâlâ, kimin fitneye düşmesini dilerse, artık sen, Allahü teâlânın irâdesini önlemeye hiç bir surette muktedir
olamazsın. Onlar öyle kimselerdir ki, Allahü teâlâ, (onların)
kalblerini temizlemek istememiştir. Onlara, dünyâda hakîr
ve perişânlık; âhirette de pek büyük bir azâb vardır.”159
Yapılan andlaşma sebebiyle, sahâbeden bâzıları, komşuları olan Yahudilerle dostluk kurmuşlardı. Allahü teâlâ, onları da
bundan men ederek buyurdu ki: “Ey îmân edenler! Din kardeşlerinizden başkasını (kâfir ve münâfıkları) dost edinmeyin. Onlar size fenalık yapmakta, fesat çıkarmakta kusur
etmezler ve sıkıntıya girmenizi arzu ederler. Onların size
karşı olan kin ve düşmanlıkları, ağızlarından dışarı dö158 Süheylî, Ravd-ül-ünf, IV, 289.
159 Mâide 5/41.
“Bana Yahudi
âlimlerinden
on kişi îmân
etmiş olsaydı,
Yahudilerin hepsi
îmân ederlerdi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
196
külmüştür. Kalblerinde gizledikleri düşmanlık ise daha büyüktür. Eğer düşünür anlarsanız, onların düşmanlıklarına dâir âyetleri açıkladık (dikkat
etmeniz gereken hususları çok açık şekilde gösterdik).”160
Mekkeli müşrikler, Medîne’deki müşrikleri, münâfıkları, Yahudileri ve Medîne’nin
çevresindeki kabîleleri durmadan tahrik ve tehdide devam ediyorlardı. Bir an
önce İslâm’ın nûrunu söndürmeye çalışıyorlar, sevgili Peygamberimizin mübârek
vücûdunu ortadan kaldırmanın yollarını arıyorlardı.
Münâfıkların ve müşriklerin bu şekildeki hareketlerine karşı, Resûlullah efendimiz hep sulh yoluna gidiyordu. Eshâb-ı kirâmdan bâzıları, artık düşmana karşı çıkmanın lâzım geldiğine inanıyor ve; “Yâ Rabbî! Bizim için, senin yolunda, şu
müşriklerle mücâdele etmekten daha kıymetli birşey yoktur. Bu Kureyşli müşrikler
ki, Habîbinin peygamberliğini yalanladılar ve Mekke’den çıkmaya mecbûr ettiler.
Allah’ım! Her hâlde onlarla harp etmemize müsâade edersin!..” diye duâ ediyorlardı.
Resûlullah efendimiz ise, bu yolda Allahü teâlânın emrini bekliyor, ne buyurulursa ona göre hareket ediyordu. Artık zamanı gelmişti. Cebrâil aleyhisselâmın getirdiği vahiyde buyruluyordu ki: “Size karşı harb açanlarla, siz de Allahü teâlânın
yolunda çarpışın. Fakat haddi tecâvüz edip, aşırı gitmeyin. Muhakkak ki,
Allahü teâlâ aşırı gidenleri sevmez. Onları (kâfirleri) nerede bulursanız öldürün. Onlar sizi (Mekke’den) çıkardıkları gibi, siz de onları çıkarın. Onların
şirk fitneleri, adam öldürmekten daha kötüdür. Onlar Mescid-i harâm’da
sizinle çarpışmadıkça, siz de orada, kendileriyle harb etmeyin. Fakat, onlar
sizi orada öldürürlerse, siz de onları orada öldürün. Kâfirlerin cezası böyledir. Eğer onlar, Allahü teâlâyı inkârdan ve muharebeden vazgeçerlerse, (siz
de bırakın. Zirâ) muhakkak ki, Allahü teâlâ pek çok mağfiret ve merhamet
edicidir.”161
Daha sonra gönderilen bir âyet-i kerîmede de buyruldu ki: “Şirk fitnesinden
eser kalmayıncaya ve din de yalnız Allahü teâlânın oluncaya (yalnız Allahü
teâlâya ibâdet edilinceye) kadar, o müşriklerle harb edin. (Şirkden) vazgeçerlerse, (onlara zulüm yokdur.) Artık düşmanlık (cezâ) ancak zâlimler üzerinedir.”162
Mâ medahtü Muhammeden bi makâlâtî,
Lâkin medahtü makâlâtî bi Muhammedin.
(Muhammed aleyhisselâmı medh edemiyorum,
Onunla, yazılarımı kıymetlendiriyorum.)
İmâm-ı Rabbânî (rahmetullahi aleyh)
160 Âl-i İmrân: 3/118.
161 Bekara: 2/190-192.
162 Bekara: 2/193.
197
GAZÂLAR VE SERİYYELER
Mekke’de iken müşrikler Müslümanlara çok zulüm yaparlardı. Kimisini döverler, kimisinin başını yararlar, kimisine de
olmadık işkence ederlerdi. O zaman savaşa izin yoktu. Zirâ müşrikler çoktu. Savaş yapmak müslümanların aleyhine olurdu.
Medîne’ye geldikten sonra Eshâb-ı kirâm çoğaldı. Ensârın yardımıyla kuvvet hâsıl oldu. İslâmiyet şevket bulup cihâd meşru
oldu. Kâfirlerle savaşa izin verildi.
Sefer, gazâ ve seriyye
Fahr-i kâinat sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz,
Medîne’nin asâyişini korumak, düşmanların durumunu kontrol
etmek için seriyyeler (akıncı müfrezeleri, bölükler) yâni küçük
askeri birlikler tertipledi. Resûlullah’ın bizzat iştirak etmeyip
küffâr üzerine gönderdiği bu seriyyelere katılanların sayısı, beş
ile dört yüz arasında değişirdi.
Peygamber efendimizin katıldığı ve bizzat idare ettiği savaşlara da gazâ (gazve) denir.
Askerin savaşa gitmesine sefer, savaş hâline de seferberlik
denir.
Sevgili Peygamberimiz, düşmanın anî saldırılarını önlemek
için, Medîne’de nöbet tutma usûlünü koyarak, devriyeler çıkararak gerekli emniyet tedbirlerini aldı.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem yirmiyedi gazâ yaptı.
Bunlar; Ebvâ (Veddân), Buvât, Birinci Bedr (Safevân, İlk Bedr),
Zül Uşeyre, Bedr (Bedr-i Kübrâ), Karkarat’ül Kedr, Benî Kaynukâ,
Sevîk, Gatfân (Enmâr, Zî-Emr), Bahrân (Benî Süleym, Necrân),
Uhud, Hamrâ’ül Esed, Benî Nadîr, Küçük Bedr (Bedr-i Sugrâ),
Zâtü’r-Rikâ’, Dûmetü’l-Cendel, Müreysî (Benî Mustalak), Hendek (Ahzâb), Benî Kureyzâ, Benî Lıhyân, Gâbe (Zî Karde), Hayber,
Vâdi-yül-kurâ, Mekke’nin Fethi, Huneyn, Tâif ve Tebük’tür.
Bu gazâlardan sadece dokuzunda çatışma vukû bulmuştur.
Bu gazâlar; Bedr (Bedr-i Kübrâ), Uhud, Müreysî (Benî Mustalak),
Hendek (Ahzâb), Benî Kureyzâ, Hayber, Vâdi-yül-kurâ, Huneyn
ve Tâif’dir. Mekke harb edilmeden feth edildi, halkın tamamı
müslüman oldu.
Diğer gazâlarda herhangi bir çatışma olmamış, bâzısında andlaşma yapılmış, bâzısı teslim olmuş; bir kısım küffâr, islâm askeri ile karşılaşmaya cesâret edememiş, küffârın çoğu da islâm askerinin geldiğini haber alır almaz dağlara kaçıp kaybolmuşlardır.
Bu mesel ile bulur cümle düvel fevz-ü felâh
Hazır ol cenge eğer ister isen sulh-ü salâh.
Abdülhak Molla
“Size karşı harb
açanlarla, siz de
Allahü teâlânın
yolunda çarpışın.
Fakat haddi
tecâvüz edip,
aşırı gitmeyin.”
Bekara: 190
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
198
Resûlullah Efendimizin Gönderdiği Seriyyeler
199
İlk Seriyyeler
Hazret-i Hamza Bölüğü
Müşrikleri, ticârî ve iktisadî yönden zayıf düşürmek ve yola
getirmek lâzımdı. Bunun için Suriye ticâret yollarının kesilmesi
îcâbediyordu. Bu sırada, bir müşrik kervanının Medîne yakınlarından geçmekte olduğu işitildi. Hicri birinci yılın yedinci ayı
Ramazân başında Sevgili Peygamberimiz, derhâl sefer hazırlığı
yapılmasını emredip, otuz süvârinin başına Hazret-i Hamza’yı
kumandan tâyin etti. Kendisine, Allahü teâlâdan korkmayı, emri
altında bulunanlara iyi davranmayı tavsiye buyurduktan sonra;
“Allahü teâlânın yolunda, Allahü teâlânın ismini anarak
gazâya çıkınız! Allahü teâlâyı tanımayanlarla çarpışınız...” buyurdular. Hazret-i Hamza’ya, beyaz bir bayrak vererek
uğurladılar.
Hazret-i Hamza, emrindeki süvârilerle, üç yüz süvârinin koruduğu müşrik kervanına doğru harekete geçti. Kervan; Şam’dan
Mekke’ye gitmek üzere Sîfr-ül-Bahr denilen yere gelince,
mücâhidlerle karşılaştılar. Şanlı sahâbîler, derhâl savaş düzenine girerek çarpışmaya hazır duruma geldiler. O sırada, orada
bulunan Mecdî bin Amr el-Cühenî, yetişip araya girdi. Mecdî bin
Amr el-Cühenî, iki tarafın da müttefiki idi. Müslümanların sayıca çok az, müşriklerin pek fazla olduklarını görüp, müslümanların yenilebileceklerini düşündü. Müslüman devletinin ilelebet
devamını umarak arabuluculuk edip, iki tarafı çarpışmaktan
vazgeçirdi. Sonra, Hazret-i Hamza ve arkadaşları Medîne’ye geri
döndüler. Mecdinin hareketi, Peygamber efendimize arzedilince,
memnuniyetini bildirerek; “Mübârek, iyi ve doğru bir iş yapmıştır” buyurdular.163
Ubeyde bin Hâris bölüğü
Bundan sonra seriyyelerin arkası kesilmedi. Ubeyde bin Hâris
hazretlerinin emrine altmış veya seksen kadar mücâhid verilerek, Rabig’e gönderildi. İki asker birbirine karşı gelir gelmez, iki
taraf da ok atmağa başladılar. İslâm askerinden ilk ok atan Sa’d
bin Ebî Vakkâs idi. Ebû Süfyân emrindeki ikyiyüz müşrik, İslâm
askerinin büyük kısmı pusudadır zannedip müslümanlardan
korkarak selâmeti kaçmakta buldular.164
Allah yolunda cenk edelim şân alalım şân...
Kur’ânda zafer va’d ediyor Hazret-i Yezdân.
163 Vâkıdî, Megâzî, I, 9; Kilâ’î, İktifâ, II, 6; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VI, 11.
164 Vâkıdî, Megâzî, I, 10; İbni Sa’d, Tabakât, II, 7; Kilâ’î, İktifâ, II, 3-4.
“Allahü teâlânın
yolunda,
Allahü teâlânın
ismini anarak
gazâya çıkınız!
Allahü teâlâyı
tanımayanlarla
çarpışınız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
200
Resûlullah Efendimizin Gazâları
201
İlk Gazâlar
Veddân Gazâsı
Buna Ebvâ Gazâsı da denir. Resûlullah’ın ilk gazâsıdır. Hicretin onikinci ayında vâki olmuştur. Medîne’de vekil olarak Sa’d
bin Ubâde hazretleri bırakıldı.
Kureyş ve Benî Damr kabilesi üzerine altmış kişi ile gidildi. Sancağı hazret-i Hamza taşıyordu. Mekkelilere rastlanmadı.
Veddân denilen mevkiye geldiler. Benî Damr kabilesi ile yazılı bir
anlaşma yapıldı. Buna göre;
1- Damraoğulları, kat’i suretle düşmana yardım etmeyecek,
2- Damraoğullarının can ve mal emniyeti, Müslümanların
teminatı altında olacak,
3- Buna karşılık Peygamber efendimiz, Damraoğullarını bir
savaş için çağırdığında, derhâl yardıma koşacaklardır.
Buvât Gazâsı
Bu gazâ Resûllullahın ikinci gazâsıdır. Hicretin ikinci senesi
Rebî’ul-evvel ayı idi. Medîne’de vekil olarak Sâib bin Osman bin
Maz’ûn hazretleri bırakıldı. Ebû Süfyân idaresindeki yüz kişilik
bir müşrik kervanının, ikibinbeşyüz deve ile Şam’a gitmekte olduğu haber alınınca, ikiyüz kişi ile Kureyş kafilesi üzerine gidildi.
Buvât Dağı’na kadar her taraf adım adım aranmasına rağmen
müşrikler yakalanamadı.
Zül Uşeyre Gazâsı
Hicretin onaltıncı ayı başlarında yapıldı. Ebû Süfyân kumandasında Mekkeli müşriklere ait büyük bir ticaret kervanının
Şam’a gitmekte olduğu haberi alındı. Resûlullah Ebû Seleme bin
Abdülesed’i yerlerine vekil bıraktılar. Sancağı hazret-i Hamza
radıyallahü anhâ verdiler. Otuz develeri vardı, nöbetleşe binerlerdi. Yüzelli veya ikiyüz kadar mücâhidle Uşeyre denilen yere
gelip birkaç gün beklediler. Kervanı yakalamak mümkün olmadı.
Müdlicoğulları ile sulh yapıp Medîne’ye döndüler.
İlk Bedr Gazâsı
Safevân Gazâsı da denir. Buvât Gazâsı’ndan döneli birkaç
gün olmuştu ki, Kürz bin Câbir Fihri ismindeki bir Kureyşli
adamları ile birlikte Cemma Dağı’na baskın vererek, burada yayılan sığır ve develeri sürüp götürdüğü haberi alındı.
Peygamberimiz efendimiz, yerine Zeyd bin Hârise’yi vekil
bırakarak, bir mikdar Eshâbla birlikte vak’a mahalline hareket
ettiler. Sancağı, bu kez hazret-i Ali’ye verdiler.
Mücâhidler hâdise yerine geldiğinde, Kürz ve diğerleri, hayvanları bırakarak izlerini kaybettirdiler. Bedr’in Safevân vâdisine
kadar her taşın altı yoklandıysa da bulunamadılar.
“Hac yolunda
ölenlere ve
Allah yolunda
gazâ edenlere
müjdeler olsun!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
202
Abdullah bin Cahş bölüğü (Batn-ı Nahle seriyyesi)
Peygamber efendimiz bir gün, Kureyş müşriklerini gözetlemek üzere, Nahle’ye
seriyye tertip etmek istediler. Gönderilecek askerlere de Ebû Ubeyde bin Cerrah
hazretlerini kumandan yapmayı istediler. Ebû Ubeyde bin Cerrah, bu emri alınca,
Peygamberimizden uzak kalmanın acısıyla ağlamaya başladı. Resûlullah sallallahü
aleyhi ve sellem onun yerine Abdullah bin Cahş hazretlerini emir tâyin ettiler.165
Abdullah bin Cahş, İslâmiyet’i heyecanla yaşayan zâtlardandı. Müslüman olduğu zaman, kâfirler kendisine akla gelmedik işkence yapmalarına rağmen, onlara
îmân gücü ile karşı koymuş, ezâ ve cefâlarına metanetle katlanmıştı. Bu sebeple
Peygamber efendimiz, onun için Eshâbına; “Açlığa ve susuzluğa en çok dayanan ve katlananınızdır” buyurmuştu. Abdullah bin Cahş, Resûlullah efendimizin
şehîdler için verdiği müjdeleri duyarak, hep şehâdete can atmıştı. Harplerde en önde
kahramanca çarpışırdı.
Hazret-i Abdullah bin Cahş der ki: “O gün, Resûl aleyhisselâm, yatsı namazını
kılınca, beni yanına çağırdı. “Sabah erkenden yanıma gel. Silâhın da yanında
olsun. Seni bir tarafa göndereceğim” buyurdu.
Sabah olunca, mescide gittim. Kılıcım, yayım, ok ve çantam üzerimde, kalkanım
da yanımda idi. Resûl aleyhisselâm, sabah namazını kıldırdıktan sonra evine döndüler. Ben daha önce geldiğim için kapının önünde bekliyordum. Muhâcirlerden
benimle gidecek bir kaç kişi buldu. “Seni bu kişilerin üzerine kumandan tâyin
ettim” buyurarak, bir mektup verdi. “Git! iki gece yol aldıktan sonra mektubu
aç. Onda buyrulana göre hareket et” buyurdu. “Yâ Resûlallah! Hangi tarafa gideyim?” diye sordum. “Necdiye yolunu tut. Rekiye’ye, kuyuya yönel!” buyurdu.
Abdullah bin Cahş, Nahle seferine memûr edildiği zaman, kendisine ilk defa,
Emîr-ül mü’minîn sıfatı verildi. İslâm’da ilk defa bu isimle anılan emir, o oldu.
Sekiz veya on iki kişilik bir birlik ile, iki gün sonra Melel mevkiine vardıklarında,
açtığı mektupta;
“Bismillâhirrahmânirrahîm. Bu mektubu gözden geçirdiğin zaman, Mekke ile Tâif arasındaki Nahle vâdisine ininceye kadar, Allahü teâlânın ismi
ve bereketiyle yürüyüp gidersin. Arkadaşlarından hiç birini, seninle birlikte gitmeye zorlamayasın! Nahle vâdisindeki Kureyşîleri ve Kureyşîlerin
kervanını gözetleyip takip ve kontrol edesin. Onların haberlerini bize bildiresin” yazılıydı.
Emir-ül mü’minîn Hazret-i Abdullah bin Cahş, mektubu okuduktan sonra; “Bizler Allahü teâlânın kullarıyız ve hep O’na döneceğiz. İşittim ve itâat ettim. Allahü
teâlânın ve sevgili Resûlünün emrini yerine getireceğim” diyerek mektubu öpüp,
başına koydu. Sonra arkadaşlarına dönerek; “Hanginiz şehîd olmaya can atıyorsa
benimle gelsin. Gelmek istemeyen dönüp gidebilir. Hiç birinizi zorlayıcı değilim.
Gelmezseniz, ben tek başıma gidip, Resûl aleyhisselâmın emrini yerine getireceğim”
dedi. Arkadaşları hep birden; “Biz Peygamber efendimizin emirlerini işittik. Allahü
teâlâya, Resûlullah sallallahü aleyhi ve selleme ve sana itâat edicileriz. Nereye istersen, Allahü teâlânın bereketi üzere yürü” diye cevap verdiler.
165 İbni Hişâm, Sire, I, 601; Vâkıdî, Megâzî, I, 2; İbni Sa’d, Tabakât, II, 7; Taberî, Târih, II, 410; Kilâ’î, İktifâ,
II, 9-10.
203
Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretlerinin de bulunduğu bu küçük
ordu, Hicaz’a doğru yol aldı ve Nahle’ye geldi. Bir yere gizlenerek
oradan gelip geçen Kureyşîleri gözetlemeye başladı. Bu sırada, bir
Kureyş kâfilesi geçti. Develeri yüklü idi. Mücâhidler, kâfileye yaklaşarak onları İslâm’a dâvet ettiler, kabul etmeyince çarpışmağa
başladılar. Birisini öldürüp ikisini esir aldılar, birisi atlı olduğu
için yetişemediler. Kâfirlerin bütün malı mücâhidlere kaldı. Abdullah bin Cahş, bu ganîmet mallarının beşte birini Resûlullah
efendimize ayırdı. Bu, müslümanların aldıkları ilk ganîmetti.166
Mescid-i Kıbleteyn
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Medîne-i
münevvereye hicret edeli on yedi ay geçmişti. Şimdiye kadar
hep Kudüs-i şerîfdeki Beyt-ül-mukaddes’e dönerek namazlarını
kılarlardı. Bu günlerde,Yahudilerin; “Ne acâib iştir! Dîni bizden
ayrı, fakat kıblesi bizim gibi!” diye söyledikleri, Resûlullah efendimize kadar geldi. Bu söylentilerden, kalbi şerîfleri incindi.
Bir gün Cebrâil aleyhisselâm geldiğinde, ona buyurdular ki:
“Ey Cebrâil! Allahü teâlânın, yüzümü, Yahudilerin kıblesinden Kâbe’ye çevirmesini arzu ediyorum.”
Cebrâil aleyhisselâm da; “Ben, ancak bir kulum. Bunu, Allahü
teâlâdan niyaz et!” diye cevap verdi.
Bundan sonra Bekara sûresinin 144. âyet-i kerîmesi nâzil
oldu. Buyruldu ki: “(Ey Habîbim! Vahyin gelmesi için) yüzünün
semâya doğru çevrilip durduğunu muhakkak görüyoruz.
Bunun için, biz seni, razı olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Şimdi yüzünü Mescid-i harâm tarafına (Kâbe’ye) döndür. (Ey mü’minler!) Siz de, her nerede olursanız yüzünüzü
namazlarda o tarafa çeviriniz. Şüphe yok ki, kendilerine
kitap verilenler, bu kıble çevrilişinin, Rableri tarafından
hak olduğunu elbette bilirler. Allahü teâlâ ise, onların yapacaklarından gâfil değildir.”
Şa’bân ayının ortasında Salı günü bu âyet-i kerîme nâzil olduğunda, Resûlullah efendimiz eshâbına Benî Selime Mescidi’nde
öğle veyâ ikindi namazını kıldırıyordu. Namazın üçüncü rekâtinde
iken Kâ’beye dönülmesi emrolundu. Vahyi alır almaz yönlerini
Kâbe-i muazzamaya çevirdiler. Eshâb-ı kirâm da Habîb-i ekrem
efendimize uyarak, O tarafa döndüler. Bundan böyle bu mescide
“Mescid-i Kıbleteyn” yâni iki kıbleli mescid ismi verildi.
Resûlullah efendimiz, Kubâ’ya da gidip, ilk yapılan mescidin
mihrabını mübârek elleriyle yeniden yaptı ve mescidin duvarlarını değiştirdi.167
166 İbni Hişâm, Sîre, I, 601; Vâkıdî, Megâzî, I, 2; Kilâ’î, İktifâ, II, 9-10; Şemseddin
Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VI, 16.
167 İbni Hişâm, Sîret, I, 549.
“Ey Cebrâil!
Allahü teâlânın,
yüzümü,
Yahudilerin
kıblesinden
Kâbe’ye
çevirmesini arzu
ediyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
204
Mescid-i Kıbleteyn
Müslümanların ilk kıblesi kuzeybatı cihetinde olan Mescid-i Aksâ idi. Burası
Yahudilerin de kıblesiydi. Yahudiler, Müslümanlar bizim kıblemize dönüyor diye
Eshâb-ı kirâm ile alay ediyorlardı. Sevgili Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” Cenâb-ı Hakka dua ederek kıblemizin Kâbe-i muazzama olmasını istediler.
Resûlullah efendimiz bu mescidde bir öğle namazını [başka bir rivâyetde ikindi
namazını] kıldırırken, “Kâbe’ye dönünüz” meâlindeki âyet-i kerime nâzil olunca
güneydoğu cihetinde bulunan Kâbe-i muazzamaya döndüler. Onun için bu mescide iki kıbleli mescid anlamına gelen Mescid-i kıbleteyn deniyor.
205
BEDR GAZÂSI
Bu gazâya İkinci Bedr, Bedr-i kıtâl, Bedr-i kübrâ da denir. Yapılan seriyyelerde, Eshâb-ı kirâmın başarılı olması, kâfirleri
korkutmaya başladı. Artık kervanları kafileler hâlinde ve yanlarında askerlerle sefere çıkıyordu. Hicretin ikinci yılında, Mekkeli
müşrikler her aileden sermâye alıp, bin develik bir kervanı Şam’a
gönderdiler. Başlarında Mekke’nin ileri gelenlerinden Ebû Süfyân
vardı ve henüz müslüman olmamıştı.168 Kervanı korumak için
kırk kadar da muhafız vazifelendirilmişti... Mallar satıldıktan sonra, paranın tamamıyla silâh satın alacaklar ve bunlar, müslümanlarla savaşta kullanılacaktı.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem müşriklerin büyük bir
kervanı ticâret için Şam’a gönderdiklerini haber alınca, durumlarını keşif için, Muhâcirlerden bir kaç kimseyi vazifelendirdi. Zül
Uşeyre denilen yere vardıklarında, kervanın geçtiğini öğrenip,
Medîne’ye döndüler. Küfür ehlinin, silâh ve malları ellerinden
alınırsa, ehl-i İslâm’a zararları dokunmaz ve mukavemetleri kırılırdı. Bu sebeple Resûlullah efendimiz, bir durum değerlendirmesi yapıp, hemen savaş hazırlıklarına başladılar.
Yerine namaz kıldırmak üzere Abdullah ibni Ümm-i
Mektûm’u, bıraktılar.169 Talha bin Ubeydullah ile Sa’îd bin Zeyd
hazretlerini de, kervanın dönüşünü öğrenmek üzere keşif kolu
olarak gönderdiler.170 Hazret-i Osman’ı hanımı ağır hasta olduğundan Medîne’de kalmalarını emir buyurdular. Sonra dört kişiye daha vazife verdiler. Böylece vazifeliler sekiz kişi oldu.
Fırsat kaçırılacak gibi değildi. Peygamber efendimiz hemen
hazırlık yapıp, yanlarına Muhâcirlerden ve Ensâr’dan üç yüz beş
sahâbî alarak, Ramazân-ı şerîfin on ikinci günü Bedr mevkiine
doğru yürüdüler. Sayıları, vazifelilerle birlikte 313 kişiyi buluyordu.171 Altmışdördü muhâcirlerden idi.
Bedr; Mekke, Medîne ve Suriye’ye giden yolların birleştiği bir
yerdi.
Bu sefere çıkmak için yeni yetişen gençler, hattâ kadınlar
bile Peygamber efendimize yalvarıyorlardı. Ümmü Varaka’nın,
Resûlullah efendimizin huzûruna gelip; “Anam-babam sana fedâ
olsun yâ Resûlallah! Müsâade ederseniz, sizinle gelmek istiyorum. Yaralıların yaralarını sarar, hastaların hizmetini görürüm.
Belki, Allahü teâlâ bana da şehîdlik nasîb eder!” demesi üzerine;
168 Vâkıdî, Megâzî, I, 27.
169 İbni Sa’d, Tabakât, III, 216, 382.
170 İbni Sa’d, Tabakât, II, 11.
171 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 248; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, VI, 68.
“Sen (Ümmü
Varaka), evinde
otur, Kur’ân-ı
kerîm oku.
Şüphesiz ki,
Allahü teâlâ sana
şehidliği nasîb
eder.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
206
Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem; “Sen, evinde otur, Kur’ân-ı kerîm oku.
Şüphesiz ki, Allahü teâlâ sana şehidliği nasîb eder” buyurmuştu.
Sa’d bin Ebî Vakkâs anlattı ki: “Resûlullah efendimiz, bizimle gazâya gitmek isteyen çocukları geri çevirmek istediklerinde, kardeşim Umeyr’in bir tarafa saklanmaya, göze görünmemeye çalıştığını gördüm. O zaman on altı yaşında idi. “Sana
ne oldu ki, böyle gizleniyorsun?” dedim. “Resûlullah efendimizin beni de küçük görüp geri çevirmesinden korkuyorum! Hâlbuki, gazâya katılıp, Allahü teâlânın bana
şehîdlik nasîb etmesini arzu ediyorum” dedi. Bu sırada onu, Resûlullah efendimize
bildirdiklerinde, kardeşime; “Sen geri dön” buyurdular. O zaman, kardeşim Umeyr
ağlamaya başladı. Merhamet deryası Habîb-i ekrem efendimiz, onun gözyaşına dayanamayıp, müsâade ettiler. Hâlbuki, kardeşimin kılıcını, kendisi kuşanamadığı için
beline ben takmıştım.”172
Âlemlerin efendisi olan sevgili Peygamberimizin, sancağını Mus’ab bin Umeyr,
Sa’d bin Mu’âz ve Hazret-i Ali taşıyorlardı.173 Eshâb-ı kirâmın yanlarında sâdece üç
at ve yetmiş deve vardı. Atlardan biri Mikdâd’ın, biri Zübeyr’in, biri de Mersed bin
Mersed’in idi. İki veya üç kişi bir deveye nöbetleşe biniyordu. Resûlullah efendimiz,
Hazret-i Ali, Ebû Lübâbe, bir de Mersed bin Ebî Mersed ile nöbetleşeşe biniyorlardı. Fakat hepsi, Resûl aleyhisselâmın yürümeyip hep deve üzerinde gitmesi için;
“Canımız sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Siz deveden inmeyiniz. Yüksek zâtınızın
yerine biz yürürüz” diyerek yalvarıyorlardı. Fakat Kâinatın sultânı, kendisini onlardan farklı görmeyip; “Siz, yürümekte benden daha kuvvetli olmadığınız gibi,
ecir ve mükâfat hususunda da ben sizden müstağni ve ihtiyaçsız değilim”
buyurdular. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz ve yüce Eshâbı,
çölde kavurucu bir sıcak altında yürüyorlardı. Ayrıca oruçluydular. Eshâb-ı kirâm,
İslâmiyet’i yaymak için, pek çok sıkıntılara katlanarak Peygamber efendimizin peşinden aşk ve şevkle gidiyorlardı. Çünkü sonunda, Allahü teâlânın ve Resûlünün
rızâsı vardı, ziyâdesiyle arzu ettikleri şehîdlik ve Cennet vardı... Sevgili Peygamberimiz, Eshâbının hâllerine bakıp; “Allah’ım! Onlar, yayadırlar. Sen, onlara binit
ver! Allah’ım! Onlar açık ve çıplaktırlar. Sen, onları giydir! Allah’ım! Onlar
açdırlar, onları doyur. Fakirdirler, fadl-ı kereminle onları zengin eyle!” diye
duâ buyurdular.
Peygamber efendimiz ve mübârek ordusu, bu şiddetli sıcaklar altında Bedr’e
doğru ilerlerken, müşriklerin Şam’dan gelen kervanları da Bedr’e yaklaşmıştı. Peygamber efendimizin, kervandan haber almak üzere gönderdiği iki sahâbî, kervanın
bir-iki gün içinde Bedr’e gelebileceğini öğrenip, sür’atle geri döndüler. Kervandakiler,
onların haberi öğrendiği köye geldiklerinde, köylülere; “Müslümanların casuslarından haberiniz var mıdır?” diye sordular. Onlar; “Bilmiyoruz. Fakat iki kişi gelip, şurada biraz oturdular, sonra da kalkıp gittiler” dediler.
Ebû Süfyân, tarif edilen yere gidip tetkik ettiğinde, yerdeki deve pisliklerini ezdi
ve içinde yem çekirdekleri gördü ve; “Bunlar Medîne yemleridir, öyle zan ederim ki,
o iki adam Muhammed’in (aleyhisselâm) casuslarıdır” dedi. Müslümanların çok yakınlarda olduğunu tahmin ederek, büyük bir korkuya kapıldı. Kervanın âkıbetinden
172 İbni Sa’d, Tabakât, III, 150; Hâkim, Müstedrek, III, 208.
173 İbni Hişâm, Sîret, I, 612; İbni Kesîr, Sire, II, 388; Kilâ’î, İktifâ, II, 18.
207
endişeye düşerek, gece-gündüz yürüyüp, vakit kaybetmeden Kızıldeniz sahilinden Mekke’ye sür’atle gitmeye karar verdi. Ayrıca,
Damdam bin Amr Gıfârî isminde birini, durumu bildirmek üzere
Mekke’ye haberci olarak gönderdi.174
Bu kimse, Mekke’ye gelince gömleğini önünden ve arkasından yırttı. Devesinin palanını ters çevirdi. Acâib bir vaziyette;
“İmdâaat! İmdat!... Ey Kureyşliler! Yetişin!... Kervanınıza, Ebû
Süfyân’ın yanındaki mallarınıza, Muhammed ve Eshâbı saldırdılar. Eğer yetişebilirseniz kervanınızı kurtarabilirsiniz!...” diye
feryâd-u figân edip bağırmaya başladı.
Bunu duyan Mekkeliler, derhâl toparlanıp, hazırlıklarını yaptılar. Yedi yüz develi, yüz süvâri ve yüz elli piyade toparladılar.
Ebû Leheb’e; “Haydi sen de katıl!” dediklerinde, korkusundan
hastalığını bahane etti. Yerine, As bin Hişâm’ı bedel olarak gönderdi. Ümeyye bin Halef adındaki müşrik, harbe hazırlanmakta
gâyet gevşek davranıyordu. Zîrâ, Peygamber efendimizin; “Benim Eshâbım, Ümeyye’yi katleder” buyurduğunu duymuştu. O’nun, hiç bir zaman doğruluktan ayrılmadığını bildiği için
korkuyordu. Bu sebeple, Ebû Cehil’in ısrarlarına karşı yaşlı ve
çok şişman olduğunu ileri sürdü. Fakat Ebû Cehil’in korkaklıkla
itham etmesi üzerine gitmek mecburiyetinde kaldı.
Müşrik ordusu bin kişi kadardı.Hepsi demir zırh giymişdi.
Yanlarında güzel sesli kadınlar vardı. Çalgı âletlerini ve içki almayı da ihmâl etmemişlerdi. Bu kadar güçlü bir ordu ile, değil
üç yüz kişiye, bin kişilik bir orduya bile ânında galip geliriz zannında idiler. Yola çıkmadan öldürecekleri kimseleri, alacakları
ganîmetleri hesâb edenler bile vardı. Fakat hepsinin en büyük
emeli; İslâm’ı ortadan kaldırmaktı. Bu azgın müşrik sürüsü, kadınların çaldığı defler ve söylediği şarkılarla yola çıktı.
Bu sırada Ebû Süfyân, Bedr’den epeyce uzaklaşmış, Mekke’ye
doğru bir hayli yol almıştı. Tehlikenin kalktığından emîn olunca, Kays bin İmri-ül-Kays ismindeki adamını Kureyş’e gönderip;
“Ey Kureyş cemâati! Siz kervanınızı, adamlarınızı ve mallarınızı
muhâfaza etmek için Mekke’den yola çıkmıştınız. Biz tehlikeden
kurtulduk. Artık geri dönünüz!...” dedi. Ayrıca; “Müslümanlarla
çarpışmak üzere Medîne’ye gitmekten sakının!” diye tavsiyede
bulundu.
Kays, müşrik ordusuna haberi getirdiğinde, Ebû Cehil; “Yemîn
ederim ki, Bedr’e varıp üç gün üç gece şenlik yapıp, develer boğazlar, şarab içeriz. Etraftaki kabîleler bizi seyrederek, hâlimize
imrenirler ve hiç kimseden korkmadığımızı görürler. Bundan
sonra, heybetimizden, kimse bize saldırmaya cesaret edemez. Ey
yenilmez Kureyş ordusu! Yürüyün...” dedi.
174 İbni Hişâm, Sîret, II, 607; Süheylî, Ravd-ül-ünf, III, 47.
“Allah’ım! Onlar
(Eshâbım),
yayadırlar. Sen,
onlara binit
ver! Allah’ım!
Onlar açık ve
çıplaktırlar.
Sen, onları
giydir! Allah’ım!
Onlar açdırlar,
onları doyur.
Fakirdirler, fadl-ı
kereminle onları
zengin eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
208
Bedr Gazâsı Güzergâhı
209
Kays, Ebû Cehil’in söz dinleyecek hâlde olmadığını görüp, geri
döndü ve durumu Ebû Süfyân’a bildirdi. İleriyi gören ve tedbirli
bir kimse olan Ebû Süfyân; “Eyvah! Yazık oldu Kureyş’e!... Bu Amr
bin Hişâm’ın (Ebû Cehil’in) bir plânıdır. Bu işi mutlaka insanlara baş olma sevdâsıyle yaptı. Hâlbuki böyle azgınlık, her zaman
büyük bir eksiklik ve uğursuzluktur. Eğer müslümanlar, onlara
rastlarsa Kureyş’in vay hâline!..” demekten kendini alamadı. Kervanı sür’atle Mekke’ye ulaştırıp, orduya yetişti.
Bu sırada, Server-i kâinat sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Eshâbıyla Bedr’e yaklaşıyorlardı. Bir ara, Medîneli müşriklerden Hubeyb bin Yesâf ile Kays bin Muharris’i İslâm ordusunun arasında gördüler. Hubeyb’in başında demir tolgası olduğu
hâlde tanıdılar ve Hazret-i Sa’d bin Mu’âz’a; “Bu, Hubeyb değil
midir?” buyurdular. O da; “Evet, yâ Resûlallah!” dedi. Hubeyb
harp san’atını bilen, yiğit bir pehlivandı. Kays ile Resûlullah
efendimizin huzûr-ı şerîfine geldiler. Peygamberimiz onlara; “Siz, bizimle niçin geliyorsunuz?” buyurdular. Onlar da;
“Sen, bizim kızkardeşimizin oğlusun ve komşumuzsun. Biz de
kavmimizle birlikte ganîmet toplamak üzere geliyoruz!” dediler.
Efendimiz, Hubeyb’e; “Sen Allahü teâlâya ve Resûlüne îmân
ettin mi?” buyurunca; “Hayır” dedi. Resûl aleyhisselâm; “Öyle
ise geri dön! Bizim dînimizde olmayan, bizimle beraber
olamaz” buyurdu.
Hubeyb; “Benim yiğitliğimi, kahramanlığımı ve düşmanın bağrında yaralar açan bir pehlivan olduğumu herkes bilir.
Ganîmet için senin yanında, düşmanına karşı harb ederim” dedi.
Peygamber efendimiz, onun yardımını kabul buyurmadı.
Bir müddet gidince Hubeyb, isteğini tekrarladı, fakat Peygamberimiz, müslüman olmadıkça arzusunun kabul edilemeyeceğini bildirdi. Revha mevkiine geldiklerinde Hubeyb, Resûlullah
sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin huzûruna gelip; “Yâ
Resûlallah! Allahü teâlânın, âlemlerin Rabbi olduğuna ve senin
peygamberliğine inandım, îmân ettim” deyince; Server-i kâinat
efendimiz çok sevindiler. Kays da, Medîne’ye döndükten sonra
îmânla şereflendi (radıyallahü anh).
İslâm ordusu, Safra vâdisine geldiğinde, Mekkelilerin bir ordu
kurup, kervanlarını kurtarmak için Bedr’e doğru yürüdüklerini
haber aldı. Peygamber efendimiz Eshâbını toplayıp, onlarla bu
durumu istişare ettiler. Zîrâ, Medîneli müslümanlar, Resûlullah
efendimize Akabe’de bî’at ettiklerinde; “Yâ Resûlallah! Sen, bizim
şehrimize gel. Seni orada, düşmanına karşı canımız pahasına
da olsa, koruyacağız ve sana tâbi olacağız” diye söz vermişlerdi. Hâlbuki şimdi, Medîne’den dışarı çıkmışlardı. Karşılarında ise
kendilerinden sayı, silâh ve malca kat kat fazla büyük bir düş-
“Bizim dînimizde
olmayan, bizimle
beraber olamaz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
210
man ordusu vardı.
Resûlullah efendimiz, Eshâbına, fikirlerini sorunca, Muhâcirlerden Ebû Bekr-i
Sıddîk ve Ömer-ül Fâruk ayrı ayrı kalkıp, düşman ordusuyla çarpışmak lâzım olduğunu bildirdiler. Yine Muhâcirlerden Mikdâd bin Esved kalktı; “Yâ Resûlallah! Allahü teâlânın emri ne ise, onu yerine getir. O’nun fermânıyla yürü. Her an seninle
berâberiz, bir an yanından ayrılmayız. Biz, İsrâiloğullarının Mûsâ aleyhisselâma
dedikleri gibi; “Yâ Mûsâ! Cebbârlar, zâlimler kavmi o bölgede bulundukları
müddetçe biz oraya gidecek ve o beldeye ebediyyen girecek değiliz. Artık
sen ve Rabbin beraber gidin de, ikiniz onlarla muharebe edin, çarpışın. Biz
burada kalıp oturacağız...”175 şeklinde bir söz de söylemeyiz. Canımızı ve başımızı
Allahü teâlânın ve Resûlünün yolunda fedâ ederiz. Seni, hak peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemîn ederiz ki, deniz ötesi Habeşistan’a göndersen, yine gideriz. Sana asla en küçük bir muhalefette bulunmayız. Her arzunuzu yerine getirmek
için hazırız. Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah...” dedi. Mikdâd’ın
bu konuşması, sevgili Peygamberimizi ziyâdesiyle memnun etti. Ona hayır duâlarda
bulundu.176
Burada Medîneli müslümanların reyleri çok önemliydi. Çünkü, hem sayıca fazlaydılar, hem de Resûlullah’ı Medîne’de korumak üzere söz vermişlerdi. Medîne dışında çarpışmak üzere bir va’dleri yoktu. Bu düşünce anlaşılınca, Ensâr’dan Sa’d bin
Mu’âz ayağa kalktı ve; “Yâ Resûlallah! Eğer izin verirseniz, Ensâr nâmına konuşayım” dedi. İzin verilince; “Yâ Resûlallah! Biz, sana îmân ettik, peygamberliğini
tasdik ettik. Her ne getirdin ise hakdır, doğrudur. Bu hususta, dinlemek
ve itaat etmek üzere sana kesin söz verip yemîn ettik. Biz, o sözümüzden
asla dönmeyiz ve her nereyi teşrif ederseniz emrinizdeyiz. Emrinizi başımızın üzerinde tutarız. Canımızı ve başımızı, yoluna fedâ ederiz. Seni hak
peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemîn ederiz ki, denize dalsan
peşinden biz de dalarız. Hiç birimiz bundan bir adım geri kalmayız. Hâtır-ı
şerîfinizde ne var ise, emreyle tutarız. Malımız da, canımızla beraber fedâ
olsun. Düşmandan asla yüz döndürmeyiz. Cenkte sabırlıyız. Ümidimiz seni
sevindirip rızâna kavuşmaktır. Allahü teâlânın rahmeti üzerinize olsun...”
dedi. Bu sözleri dinleyen Eshâb-ı kirâm, çok heyecanlandılar. Hepsi bu sözlere, cân-ı
gönülden katıldıklarını bildirdiler. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz
çok memnun kaldılar. Hazret-i Sa’d’a ve Eshâbına duâ buyurdular.
Artık bütün tereddüdler ortadan kalkmıştı.. Düşman ne kadar çok, ne kadar güçlü olursa olsun, şanlı Eshâb, sevgili Peygamberimizin peşinden gözlerini kırpmadan şehâdete yürüyecekler, Allahü teâlânın ve Resûlünün rızâsını kazanacaklardı.
Başlarında Kâinatın efendisi oldukça gidilmeyecek yer yoktu... Fahr-i âlem efendimiz, Eshâbının kendisine olan bağlılığını ve heyecanını görünce, onlara; “Haydi,
yürüyünüz! Allahü teâlânın lütfu ile şad olunuz. Vallahi, şimdi ben, sanki
Kureyş kavminin harp meydanında vurulup düşecekleri yerlere bakıyor,
onları görüyorum!” buyurarak, müjde verdi. Bu müjde üzerine, Eshâb-ı kirâm aşk
ile Resûlullah efendimizin peşinden yürüdüler.
175 Mâide: 5/24.
176 İbni Sa’d, Tabakât, II, 14.
211
Meleklerin yardıma gelmesi
Bedr’in çevresine ulaştıklarında Cumâ gecesi idi. Sevgili Peygamberimiz, Eshâbına; “Şu küçük tepenin yanındaki kuyu
başından, birtakım bilgiler elde edebileceğinizi umarım”
buyurdular. Allahü teâlânın aslanı Hazret-i Ali, Sa’d bin Ebî
Vakkâs, Zübeyr bin Avvâm ve bâzı Eshâbını oraya gönderdiler.
Hazret-i Ali ve arkadaşları derhâl kuyunun başına gittiler.
Orada Kureyş’in devecilerini ve sucularını gördüler. Onlar müslümanları görünce kaçtılar. Fakat içlerinden ikisi yakalandı.
Bunların biri Haccâcoğullarının kölesi Eşlem, diğeri de As bin
Sa’îdoğullarının kölesi Arîz Ebû Yesâr idi. Peygamber efendimizin
huzûruna getirdiklerinde, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem
onlara; “Kureyş nerededir?” buyurdu. Onlar da; “Şu görünen
kum tepesinin arkasına kondular” cevâbını verdiler. Efendimiz;
“Kureyş kaç kişidir?” buyurdular. “Bilmeyiz” dediler. “Günde
kaç deve kesiyorlar?” suâline de; “Bir gün dokuz, bir gün on”
diye cevap alınca, Peygamber efendimiz; “Binden az, dokuz
yüzden fazladırlar” buyurdu. Tekrar; “Kureyş eşrafından
kimler var?” diye sordular. Onlar; “Utbe, Şeybe, Hâris bin Amr,
Ebü’l-Bühterî, Hâkim bin Huzâm, Ebû Cehil, Ümeyye bin Halef...”
deyince, Resûlullah efendimiz, Eshâbına dönüp; “Mekke ehli,
ciğerpârelerini size fedâ etti” buyurdular. Sonra o iki kimseye; “Gelirken Kureyş’ten geri dönen oldu mu?” buyurunca;
“Evet. Benî Zühre’den Ahnes bin Ebî Şerik geri döndü” diye cevap
verdiler. Efendimiz de; “O, doğru yolda değilken; âhiret, Allahü teâlâ ve kitap bilmezken; Benî Zührelere doğru yolu
göstermiştir... Onlardan başka geri dönen oldu mu?” buyurunca; “Adî bin Ka’b oğulları döndü” diye cevâb aldılar.177
Peygamber efendimiz, Hazret-i Ömer’i, son bir defa îkaz için,
Kureyşlilere andlaşmaya gönderdi. Ömer bin Hattâb onlara; “Ey
inatçı kavim! Resûl aleyhisselâm buyurur ki: “Herkes bu işten vazgeçsin. Selâmetle geri dönsün. Zîrâ sizden başkası
ile çarpışmak, bana, sizinle çarpışmaktan daha makbuldür!...” dedi.
Bu teklif karşısında Kureyş müşriklerinden Hâkim bin Huzâm
ileri çıkıp; “Ey Kureyş cemâati! Muhammed size çok insaflı davrandı. İstediğini derhâl kabul ediniz. Eğer, dediğini yapmazsanız,
yemîn ederim ki, bundan sonra size hiç insaf etmez!...” dedi. Ebû
Cehil, Hâkim’in bu sözüne kızarak; “Bunu asla kabûl etmeyiz ve
müslümanlardan intikam almadıkça, geri dönmeyiz. Tâ ki, bir
daha kimse, kervanımıza taarruz edemesin” dedi ve sulh yollarını kapadı. Hazret-i Ömer geri döndü.
177 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 117; İbni Hişâm, Sîre, I, 616; Vâkıdî, Megâzî, I,
52; İbni Sa’d, Tabakât, II, 15; Taberî, Târih, II, 142; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 58.
“Yâ Resûlallah!
Allahü teâlânın
emri ne ise,
onu yerine
getir. O’nun
fermânıyla yürü.
Her an seninle
berâberiz, bir
an yanından
ayrılmayız.”
Mikdâd bin Esved
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
212
O gece, Peygamber efendimiz ve şanlı Eshâbı, Bedr’e müşriklerden önce gelip, kuyulara yakın bir yere indiler. Peygamber efendimiz, Eshâbıyla istişare edip,
karargâhın nerede kurulması gerektiği hakkında reylerini sordu. İçlerinden, henüz
otuz üç yaşında bulunan Habbâb bin Münzir, ayağa kalkarak söz istedi. Kabul buyurulunca; “Yâ Resûlallah! Burası, Allahü teâlânın size karargâh kurulması için emrettiği ve mutlaka kalınması gereken bir yer midir? Yoksa şahsî bir görüş neticesi ve bir
harp tedbiri olarak mı seçildi?” diye suâl eyledi. Peygamber efendimiz; “Hayır! Bir
harp tedbiri icâbı burası seçildi” buyurdu.
Bunun üzerine Hazret-i Habbâb; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ
Resûlallah! Biz harpci kimseleriz. Buraları da iyi biliriz. Şu Kureyşlilerin konacağı
yerin yakınındaki kuyuda tatlı ve bol su var. Müsâadeniz olursa oraya konalım. Etraftaki kuyuların hepsini kapatalım. Sonra bir havuz yapıp, içini su ile dolduralım.
Düşmanla çarpışırken, susadıkça havuzumuzdan gelip su içeriz. Düşman ise su bulamaz ve perişân olur” dedi.178
O anda Cebrâil aleyhisselâm, bu fikrin doğru olduğunu bildiren vahyi getirdi.
Peygamber efendimiz; “Ey Habbâb! Doğru olan görüş senin işaret ettiğindir”
buyurdular ve ayağa kalktılar. Hep birlikte belirtilen kuyunun başına geldiler. Tatlı
suyu olan kuyudan başka bütün kuyuları kapatıp, büyük bir havuz yaptılar. İçini su
ile doldurup içmek için kaplar koydular.
Bu sırada Hazret-i Sa’d bin Mu’âz, Peygamber efendimizin huzûr-ı şerîflerine
gelip; “Yâ Resûlallah! Biz sana, hurma dallarından, içinde oturacağın bir gölgelik
yapalım mı?” diye teklifte bulundu. Fahr-i âlem efendimiz, Sa’d’ın bu düşüncesine
memnun oldular ve duâ buyurdular. Derhâl bir gölgelik yapıldı.
Peygamberlerin Sultânı, şerefli Eshâbıyla harp sahasını gezip incelediler. Zaman
zaman durup; “İnşâallah, yarın sabah filânın vurulup düşeceği yer şurasıdır!
İnşâallah, yarın sabah filânın vurulup düşeceği yer şurasıdır! İşte şurasıdır!
Şurasıdır...” buyurarak mübârek elleriyle Kureyşli müşriklerin öldürüleceği yerleri
birer birer gösterdiler.
Sonradan, Hazret-i Ömer bunu; “Onlardan her birinin, Resûl-i ekremin mübârek
elini koyduğu yerlerin tam üzerinde vurulup öldürüldüğünü gördüm. Ne birazcık
ileride, ne de geride idiler” şeklinde haber vermiştir.
Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem Eshâb-ı kirâmı, üç gruba ayırdı:
Muhâcirlerin sancağını Mus’ab bin Umeyr’e, Evslilerinkini Sa’d bin Mu’âz’a, Hazreclilerinkini de Habbâb bin Münzir’e verdiler. Herbiri sancaklarının altında toplandılar.179 Efendimiz, orduyu saf hâline geçirip, nizâma soktu.
Orduyu intizama koyarken, saftan ileri çıkan Sevâd bin Gaziyye’nin göğsüne,
mübârek elindeki çubuk ile dokundular ve; “Hizâya gel, yâ Sevâd!” buyurdular.
Sevâd; “Yâ Resûlallah! Elinizdeki çubuk canımı acıttı. Seni, hak din ile, Kitâb ve adaletle gönderen Allahü teâlâ hakkı için, ben de size çubukla öyle dokunmak isterim”
dedi. Onun bu sözüne bütün Eshâb-ı kirâm hayret ettiler. Kâinatın efendisinden kısâs
istemek olur mu idi? Böyle şey yapılabilir mi idi? Resûlullah efendimiz, mübârek
gömleklerinin önünü açtılar ve; “Haydi, kısâs et ve hakkını al” buyurdular.
178 Hâkim, Müstedrek, III, 482.
179 Vâkıdî, Megâzî, I, 58; İbni Sa’d, Tabakât, II, 373.
213
Hazret-i Sevâd, Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem
efendimizin mübârek göğsünü büyük bir sevinç ve muhabbetle
öptü. Herkes kısâs beklerken, gördükleri manzara karşısında, kardeşleri Sevâd’a hayran olup, onun hâline imrendiler. Sevgili Peygamberimiz; “Niçin böyle yaptın?” diye sorduklarında; “Anambabam, canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Bugün, Allahü
teâlânın emriyle ecelimin geldiğini görüyor, yüksek zâtınızdan
ayrılmaktan korkuyorum. Bu sebeple, aramızda geçen bu son
dakikalarda, mübârek vücûdunuza dudaklarımın değmesini arzu
ettim. Bunu, kıyâmet gününde bana şefâat etmenize, böylece
azâbdan kurtulmama vesile etmek istedim” dedi. Onun bu muhabbeti karşısında Peygamber efendimiz de çok duygulandılar
ve Hazret-i Sevâd’a duâ buyurdular.
Mübârek İslâm ordusunun sağ kanadına kahraman mücâhid
Zübeyr bin Avvâm, sol kanadına da Mikdâd bin Esved kumanda
edecekti.180
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, şerefli Eshâbıyla, savaşa nasıl başlanacağı hakkında istişare etmek
istediler; “Nasıl çarpışırsınız?” buyurdular. Asım bin Sabit
ayağa kalkıp, elinde yayı ve oku olduğu hâlde; “Yâ Resûlallah!
Kureyşliler bize yüz metre kadar yaklaştıklarında, onları ok atışına tutalım. Sonra elimizle taş atımı mesafesine geldiklerinde,
taş atalım. Mızrak erişecek kadar yaklaştıklarında da, kırılıncaya
kadar mızraklarımızla mücâdele edelim. Sonra da kılıçlarımızı
sıyırıp çarpışalım!” diyerek reyini bildirdi. Bu taktik, Peygamber
efendimizin hoşuna gitti. Eshâbına şu tâlimatı verdi:
“Hatlarınızı bırakıp ayrılmayınız. Bir yere kımıldamadan yerlerinizde sebât ediniz. Ben emir vermedikçe
harbe başlamayınız. Oklarınızı, düşman size yaklaşmadan kullanıp isrâf etmeyiniz. Düşman, kalkanını açtığı
zaman okunuzu atınız. Düşman iyice sokulunca, elinizle
taş atınız. Yaklaştıklarında da mızraklarınızı kullanınız.
Düşmanla göğüs göğüse gelindiği zaman da kılıçlarınızla
çarpışınız..”
Sonra nöbetçiler bırakılarak Eshâb-ı kirâma istirâhat verildi.
Onlar, Allahü teâlânın hikmeti, öyle derin bir uykuya daldılar ki,
göz kapaklarını kaldıracak hâlde değildiler. Peygamber efendimiz
de, hurma dallarıyla yapılan gölgeliğe çekildiklerinde, Hazret-i
Ebû Bekr, sonra Sa’d bin Mu’âz kılıçlarını sıyırıp gölgeliğin kapısında nöbet tuttular. Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve
sellem mübârek ellerini kaldırıp, büyük bir hüzün içinde Allahü
teâlâya; “Yâ Rabbi! Sen şu bir avuç cemâati helâk edersen,
artık sana yer yüzünde hiç ibâdet olunmaz…” diyerek yal180 İbni Kesîr, Sire, II, 388.
“İnşâallah yarın
sabah filânın
vurulup düşeceği
yer şurasıdır!
İnşâallah yarın
sabah filânın
vurulup düşeceği
yer şurasıdır!
İşte şurasıdır!
Şurasıdır...”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
214
Bedr Gazâsı
215
varmaya başladı ve bu hazîn duâ sabaha kadar devam etti.
Mübârek İslâm ordusunun karargâh kurduğu yer, kumluktu.
Bu yüzden yürümede güçlük çekiliyor ve ayaklar kuma gömülüyordu. Allahü teâlânın ihsânı, Resûlullah efendimizin duâsı
bereketiyle, o gece gittikçe hızlanan bir yağmur yağmaya başladı, derelerden taşacak kadar sel akıyordu. Su kapları dolduruldu,
zemîn, ayaklar batmayacak kadar sertleşti.
Müşrikler ise çamur ve sel içinde kaldılar. Fecirden sonra,
Resûlullah efendimiz Eshâbını namaza kaldırdılar. Sabah namazını kıldırdıktan sonra, düşmanla cihâd etmenin ve şehîdliğin
fazîletinden bahsederek, onları çarpışmaya teşvik eylediler.
Buyurdular ki; “Muhakkak ki, Allahü teâlâ, hak ve gerçek
olanı emreder. Hiç kimsenin Allahü teâlânın rızâsı için
yapılmayan amelini kabul etmez... Rabbimizin bu yerlerde, size rahmetini ve mağfiretini va’d ettiği emrini yerine
getirmeye çalışınız ve imtihanı kazanınız! Çünkü, O’nun
va’di hak, sözü gerçek, cezası da şiddetlidir. Ben ve siz,
Hayy ve Kayyûm olan Allahü teâlâya bağlıyız. O’na sığındık, O’na tutunduk, O’na dayandık. En son dönüşümüz de
O’nadır. Allahü teâlâ, beni ve bütün müslümanları bağışlasın!...”
Ramazân-ı şerîfin on yedisinde Cumâ gününün güneşi doğdu.
Biraz sonra târihin en amansız, en nisbetsiz, en mühim, en büyük savaşı başlayacaktı... Bir tarafta Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem ve canlarını fedâ etmekten zerre kadar çekinmeyen
bir avuç şerefli Eshâbı; diğer tarafta ise, İslâm’ı, bir kaşık suda
boğmak, Allahü teâlânın habîbi olmakla şereflenen bir peygamberi yok etmek için toplanan azgın ve taşkın bir kâfir güruhu
vardı. Ne yazık ki, bunların içinde Resûl-i ekremin akrabâları da
bulunuyordu. Onlar da sevgili yeğenleri ile çarpışmak için Bedr’e
gelmişlerdi.
Peygamber efendimiz, ordusunun intizâmını yeniden gözden
geçirip, verdiği tâlimatları tekrarladılar. Bu sırada, Kureyş müşrikleri karargâhlarından çıkıp, Bedr vâdisine doğru akmaya başladılar.. Çoğunun üzeri zırhlarla kaplı idi. Büyük bir gurur ve kibir
içinde İslâm ordusuna hücûma geçmişlerdi. Resûlullah efendimiz, müşriklerin bu hâlini görünce, Hazret-i Ebû Bekr ile çadıra
girdi ve mübârek ellerini kaldırarak Cenâb-ı Hakk’a yalvarmaya
başladı; “Yâ Rabbi işte, Kureyş müşrikleri bütün gurur ve
kibirleri ile geliyor!... Sana meydan okuyor, Peygamberini yalanlıyorlar. Ey Allah’ım! Bana yapmış olduğun yardım ve zafer va’dini yerine getirmeni senden istiyorum!...
Allah’ım! Eğer şu bir avuç müslümanın helâkini diliyorsan, sonra sana ibâdet eden bulunmayacaktır!...”
“Yâ Rabbi
işte, Kureyş
müşrikleri
bütün gurur
ve kibirleri ile
geliyor!... Sana
meydan okuyor,
Peygamberini
yalanlıyorlar. Ey
Allah’ım! Bana
yapmış olduğun
yardım ve zafer
va’dini yerine
getirmeni senden
istiyorum!...”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
216
Bu şekilde, durmadan, tekrar tekrar yardım dileyerek Allahü teâlâya yalvarıyordu. Peygamber efendimizin, bu fevkalâde hazîn, içleri parçalayan yalvarışı, kendinden geçerek ridâsının mübârek omuzundan düşmesine kadar devam etti. Bu içli
yakarışa dayanamayan Hazret-i Ebû Bekr, mübârek ridâyı büyük bir hürmetle yerden kaldırıp, efendimizin mübârek omuzuna koyarken; “Canım sana fedâ olsun yâ
Resûlallah! Bu kadar yalvarmanız yetişir!... Rabbine karşı duâda ısrar buyurdunuz!
Muhakkak ki, Allahü teâlâ, sana va’d ettiği zaferi yakında verecektir” diye tesellî
eyledi. O anda, Âlemlerin efendisi şu âyet-i kerîmeleri okuyarak çadırdan çıktılar.
Meâlen; “(Bedr’deki) bu topluluk, yakında muhakkak bozulup hezimete uğrayacak ve arkalarını dönüp kaçacaklar. Daha doğrusu onların asıl azâb vakti, kıyâmettedir. O vaktin azabı daha müthiş, daha acıdır” buyuruluyordu.181
Sevgili Peygamberimiz, ordusunun başına geldi. Şanlı Eshâbına, şu âyet-i
kerîmeleri okudular: “Ey îmân edenler! Siz, bir düşman topluluğu ile karşılaştığınız zaman, sebât edin ve Allahü teâlâyı çok zikredin ki kurtulasınız...
Böylelikle umulur ki siz felâha erersiniz. Allah’a ve Resûlüne itaat ediniz.
Aranızda ihtilafa düşmeyin. Başarısızlığa uğrarsınız. Elinizdeki satvet (güç,
kuvvet) gider. Sabrediniz. Çünkü, Allahü teâlâ sabredenlerle beraberdir.”182
Toplu olarak düşman ile yapılan ilk savaş bu olacaktı. Savaş başlamak üzereydi. Heyecan son haddine gelmişti. Bütün Eshâb-ı kirâm, Resûl-i ekrem efendimizin; “Allahü teâlâyı çok zikredin...” meâlindeki âyet-i kerîmeyi okuması üzerine,
hep birlikte “Allahü ekber!... Allahü ekber!...” demeye ve zafer ihsân etmesi için
Cenâb-ı Hakk’a yalvarmaya başladılar. Artık Peygamber efendimizin bir işâretini
bekliyorlardı.
O zamanki âdetlere göre, iki ordu karşılaşmadan önce, her iki taraftan yiğitler
meydana çıkar, karşılıklı çarpışırlardı. Bu vuruşmada, her iki tarafın savaşma hiddeti ve arzusu çoğalır, savaşa ısınıp alışırlardı. Müşriklerden Âmir bin Hadremî bu
kâideye uymayarak ve çiğneyerek, İslâm ordusuna bir ok attı. Ok, Muhâcirlerden
Mihcâ’ya isabet etti ve şehîd olup, mübârek ruhu Cennet’e yükseldi. Peygamberlerin
efendisi, bu ilk şehîd için; “Mihcâ, şehîdlerin efendisidir” buyurarak müjde verdi. Eshâb-ı kirâm yerinde duramaz hâle gelmişlerdi. Fakat, Efendimizden bir emir
gelmeden küçük bir harekette bulunamıyorlardı. Her birinin içleri birer volkan gibi
kaynamaya başladı!...
Bu sırada, müşrik ordusundan üç kişinin ileri atıldığı görüldü. Bunlar;
Rebîaoğullarından azılı İslâm düşmanları Utbe, kardeşi Şeybe ve oğlu Velîd idi.
Mücâhidlere doğru; “İçinizde bizimle çarpışabilecek kimse var mıdır?” diye bağırdılar. Eshâb-ı kirâmdan, en önce Hazret-i Ebû Huzeyfe, babası Utbe’ye karşı çarpışmak için ilerleyince, Âlemlerin sultânı, ona; “Sen dur!” buyurdular. Medîneli
mücâhidlerden Afra Hâtun’un oğulları; Mu’âz ve Mu’avvez, Abdullah bin Revâha
ileri yürüdüler. Utbe, Şeybe ve Velîd’in karşılarına dikildiler. Ellerinde kılıç, hazır
bekliyorlardı.
Müşrikler; “Siz kimsiniz” diyerek kendilerini tanıtmalarını istediler. Onlar da;
“Medîneli müslümanlardanız” deyince, müşrikler; “Bizim sizlerle işimiz yok! Bize
181 Kamer: 54/45-46.
182 Enfâl: 8/45-46.
217
Abdülmuttaliboğulları lâzım. Onlarla çarpışmak isteriz” dediler
ve İslâm ordusuna dönüp; “Yâ Muhammed! Bizim karşımıza,
kendi kavmimizden dengimiz olanları çıkar!” diye bağırdılar.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, meydandaki bu üç yiğit Eshâbına duâ buyurduktan sonra, yerlerine dönmelerini emretti. Sonra Eshâbı arasına göz gezdirip; “Ey
Hâşimoğulları! Kalkınız! Allahü teâlânın nûrunu, bâtıl
dinleriyle söndürmek için gelenlere karşı, Hak yolunda
çarpışınız ki, Allahü teâlâ zâten Peygamberinizi de bunun için göndermiş bulunuyor. Kalk, yâ Ubeyde! Kalk, yâ
Hamza! Kalk, yâ Ali!” buyurdular.
Allahü teâlânın aslanları Hazret-i Hamza, Hazret-i Ali ve
Hazret-i Ubeyde miğferlerini giyip meydana yürüdüler. Onların karşılarına geçtiklerinde, müşrikler; “Siz kimsiniz? Eğer bizim dengimiz iseniz sizinle çarpışırız” dediler. Onlar da; “Ben
Hamza’yım! Ben Ali’yim! Ben Ubeyde’yim!” diye cevap verince,
müşrikler; “Sizler de bizim gibi şerefli kimselersiniz. Sizinle çarpışmayı kabul ettik” dediler. Kahraman İslâm mücâhidleri, müşrikleri, önce îmâna dâvet ettilerse de, kabul etmediler. Bunun
üzerine üçü birden kılıçlarını sıyırıp müşriklerin üzerine saldırdılar. Hazret-i Hamza ve Hazret-i Ali, Utbe ve Velîd kâfirlerini bir
hamlede öldürdüler. Hazret-i Ubeyde, Şeybe’yi yaraladı. Şeybe de,
Ubeyde’yi yaraladı. Hazret-i Hamza ve Hazret-i Ali, Ubeyde’nin
yardımına yetişip, Şeybe’yi orada öldürdüler. Hazret-i Ubeyde’yi
kucaklayıp, Resûlullah efendimizin huzûruna getirdiler.183
Hazret-i Ubeyde bin Hâris’in mübârek ayak bileğinden, kanlar
ve ilik akıyordu. O, bu hâline hiç aldırış etmediği hâlde; “Canım
sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Ben bu hâlimle ölürsem şehîd değil miyim?” diye suâl etti. Peygamber efendimiz de; “Evet, sen
şehîdsin” buyurarak Cennetlik olduğunu müjdelediler. (Hazret-i
Ubeyde radıyallahü anh, harp dönüşü Safra mevkiinde vefât etti.)
Bu vuruşmada üç mühim adamını kaybeden müşrikler,
şaşkına döndüler. Buna rağmen Ebû Cehil, ordusunun moralini düzeltmek için; “Siz Utbe’nin, Şeybe’nin, Velîd’in ölmelerine
bakmayın, onlar çarpışmada acele edip, boş yere öldüler! Yemîn
ederim ki, müslümanları tutup iplere bağlamadıkça geri dönmeyeceğiz!...” diyerek tesellî vermeye çalışıyordu.
Kahraman Eshâb-ı kirâm ise, bir an önce bu müşrik gürûhunu
kılıçlarıyla cezalandırmak için sabırsızlanıyordu. Peygamber
efendimiz de sallallahü aleyhi ve sellem mübârek dilinden düşürmediği şu duâyı tekrarlıyorlardı; “Allah’ım! Bana yaptığın
va’dini yerine getir!.. Allah’ım! Şu bir avuç İslâm cemâatini
helâk edersen artık sana yeryüzünde ibâdet edecek kimse
183 İbni Hişâm, Sîret, I, 708; İbni Sa’d, Tabakât, II, 17; Taberî, Târih, II, 134-135.
“Allah’ım! Bana
yaptığın va’dini
yerine getir!..
Allah’ım! Şu
bir avuç İslâm
cemâatini helâk
edersen artık
sana yeryüzünde
ibâdet edecek
kimse kalmaz!...”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
218
kalmaz!...”
Bu sırada müşrik saflarından, Kureyş’in en cesaretli ve keskin ok atıcılarından
Hazret-i Ebû Bekr’in henüz müslüman olmayan oğlu Abdurrahmân meydana yürüyüp, er diledi. Temmuz ayının bu öğle sıcağında mücâhidlerin saflarından da bir
kimsenin, derhâl kılıcına davranıp ileri yürüdüğü görüldü. Bu kimse, ilk müslüman
olmakla ve Sıddîk’lık makâmıyla şereflenen, peygamberlerden sonra en üstün insan, kahraman Hazret-i Ebû Bekr’di... Oğluna karşı çarpışmak için ileri atılmıştı. Fakat Âlemlerin efendisi ona; “Yâ Ebâ Bekr! Bilmez misin ki, sen benim, gören
gözüm, işiten kulağım yerindesin! Yanımdan ayrılma! Bedenime ve kalbime gelen her sıkıntı, senin mübârek yüzünü görmekle hafifliyor. Seninle
kalbim kuvvetleniyor” buyurarak çarpışmaktan men etti. Ebû Bekr-i Sıddîk, oğluna; “Ey habis! Bana olan münâsebetin nerede kaldı?” demekten kendini alamadı.
Sonra peygamberlerin sultânı Habîb-i ekrem efendimizin yere eğilip bir avuç
kum aldığı görüldü. Bu kumları düşman üzerine savurarak; “Kara olsun yüzleri!...
Allah’ım! Kalblerine korku sal, ayaklarına titreme ver!” buyurdu ve Eshâbına dönüp; “Hücûma kalkınız!.. Saldırınız!” emrini verdiler. Bir işaret bekleyen şanlı Eshâb,
önceden verilen tâlimat üzere harekete başladılar. “Allahü ekber!... Allahü ekber!...”
nidâları arasında oklar vınlamaya, taşlar hedeflerini bulmaya, mızraklar zırhlara çarpmaya başladı... Allahü teâlânın aslanları Hazret-i Hamza iki eline aldığı iki kılıçla çarpışıyor; Hazret-i Ali, Hazret-i Ömer, Zübeyr bin Avvâm, Sa’d bin Ebî Vakkâs, Ebû Dücâne184,
Abdullah bin Cahş müşrik saflarının bir ucundan girip bir ucundan çıkıyorlar, kâfirleri
şaşkına çeviriyorlardı. Herbiri geçilmez birer kale olmuştu. “Allahü ekber!... Allahü
ekber!...” sadâları âlemi dolduruyor, Allahü teâlânın şânının büyüklüğü, kâfirlerin beyinlerine balyoz gibi indiriliyordu. Peygamber efendimiz; “Yâ Hayyu! Yâ Kayyûm! Yâ
Hayyu! Yâ Kayyûm!” diye, Allahü teâlâya yalvarıyordu. Hazret-i Ali; “Bedr’de hepimizin en cesâretlisi, en kahramanı Resûl aleyhisselâmdı. Müşrik saflarına en yakın olan da
O idi. Sıkıştığımız zaman O’na sığınırdık” demiştir.
Müşrikler, reisleri olan Ebû Cehil’i ortalarına aldılar. İçlerinden birini Ebû Cehil
gibi giydirip ona benzettiler. Bu nasipsizin adı Abdullah bin Münzir’di. Hazret-i Ali,
Abdullah’ın üzerine saldırdı. Ebû Cehil’in gözleri önünde, Abdullah’ın kafasını kesti.
Ebû Kays’ı giydirdiler. Onu da Hazret-i Hamza öldürdü.
Hazret-i Ali, bir müşrikle çarpışıyordu. Müşrik, kılıcını Hazret-i Ali’ye sallamış,
kılıç kalkana saplanıp kalmıştı. Hazret-i Ali Zülfikârını, müşrikin zırhlı vücûduna
sallayınca, omuzundan göğsüne doğru zırhıyla birlikte biçtiği sırada başı üzerinden
bir kılıcın parladığını gördü. Sür’atle başını eğdi. Kılıcı parlatan; “Al! Bu da Hamza bin
Abdülmuttalib’den” derken, müşrikin kellesi miğferiyle beraber yere düştü. Hazret-i
Ali dönüp baktığında amcası Hazret-i Hamza’yı iki kılıçla çarpışır gördü. Peygamberimiz, Eshâbının böyle yiğitçe çarpışdığını gördükçe; “Onlar, Allahü teâlânın
yeryüzündeki aslanlarıdır” buyurarak, onları takdîr ediyordu.
Bir ara, Resûlullah efendimizin yanıbaşlarında çarpışan Hazret-i Ukâşe’nin kılıcı kırıldı. Bu hâli gören sevgili Peygamberimiz, yerde gördüğü bir sopayı alıp ona
uzattı ve; “Yâ Ukâşe! Bununla vuruş!..” buyurdular, Ukâşe sopayı alır almaz, sopa,
Peygamberimizin bir mûcizesi olarak; uzun parlak, sırtının ortası kuvvetli ve keskin
184 Ebû Dücâne radıyallahü anhın esas ismi, Semmâk bin Hareşe’dir.
219
bir kılıç oluverdi. Harbin sonuna kadar bu kılıçla bir çok müşriki
öldürdü.
Âlemlerin efendisi Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem bir taraftan çarpışıyor, bir taraftan da Eshâbını heyecana
sürükleyen şu mübârek hadîs-i şerîfini söylüyordu: “Varlığım
kudret elinde bulunan Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
bugün Cenâb-ı Hakk’ın rızâsını umarak, sabır ve sebât
göstererek çarpışanları, arkalarına dönmeden ilerlerken
öldürülenleri, Hak teâlâ, muhakkak Cennet’ine koyacaktır.” Bu mübârek sözü işiten Umeyr bin Hümâm; “Ne güzel! Ne
güzel! Demek, Cennet’e girebilmem için şehîd olmamdan başka
birşey lâzım değilmiş” diyerek, hücûmlarını daha da sıklaştırdı.
Bir taraftan düşmanla vuruşuyor, bir taraftan da; “Allahü teâlâya
maddî azıklarla değil, ancak Hak teâlânın korkusu, âhiret ameli,
cihâda sabır ve sebât göstererek gidilir. Bunun dışındaki bütün
azıklar şüphesiz biter, tükenir!...” diyordu. Böylece, şehîd oluncaya kadar çarpıştı.
Muharebe iyice şiddetlenmişti!... Bir sahâbenin üzerine en az
üç müşrik birden saldırıyordu. Her birine ayrı kılıç yetiştirmeye
çalışan şanlı Eshâb-ı kirâmı, hiç bir şey yıldıramıyordu. “Allahü
ekber! Allahü ekber!..” dedikçe yeniden güçleniyor, tekrar tekrar saldırmaktan usanmıyorlardı. Bir ara müşriklerin hücûmu
şiddetlendi. Eshâb-ı kirâm güç duruma düştüler.
O sırada Resûlullah efendimiz, Hazret-i Ebû Bekr ile hurma dallarından yapılmış çadırına girdiler. Peygamberimiz, yine
Allahü teâlâya münâcâta başladı. “Yâ Rabbî! Bana va’d ettiğin yardımı lütfet!...” diye yalvarıyordu. O anda vahiy geldi.
Meâlen buyruluyordu ki: “O vakit Rabbinizden yardım ve zafer istiyordunuz da, O size; ‘Gerçekten ben arka arkaya bin
melâike ile sizin yardımınıza yetişeceğim’ diyerek sizin
bu isteğinizi cevaplandırıp duânızı kabûl buyurmuştu.”185
Peygamber efendimiz, hemen ayağa kalktılar ve; “Müjde yâ
Ebâ Bekr! Sana, Allahü teâlânın yardımı yetişti! İşte şu
Cebrâil’dir. Kum tepeleri üzerinde, atının dizginini tutmuş, silâhlanmış, emir bekliyor” buyurdu.
Enfâl sûresinde bildirildiği üzere Cenâb-ı Hak, meleklere
meâlen buyurmuştu ki: “Hani Rabbin meleklere: (Müslümanlara nusret ve yardım husûsunda) sizinle berâberim diye vahyeyledi. Haydi mü’minleri (nusret müjdesiyle) destekleyin,
onlara güç ve kuvvet verin. Ben şimdi kâfirlerin gönüllerine dehşet ve korku salacağım. Onların boyunlarının
üzerine vurunuz, el ve ayak parmaklarının mafsallarını,
eklem yerlerini kırınız. Çünkü onlar, Allahü teâlâya ve
185 Enfâl: 8/9.
“Yâ Ebâ Bekr!
Bilmez misin
ki, sen benim,
gören gözüm,
işiten kulağım
yerindesin!
Yanımdan
ayrılma!
Bedenime ve
kalbime gelen
her sıkıntı,
senin mübârek
yüzünü görmekle
hafifliyor.
Seninle kalbim
kuvvetleniyor.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
220
Resûlüne karşı geldiler. Kim Allahü teâlâ ve Resûlüne karşı gelirse, Allahü
teâlânın (azâbına uğrar) cezâsı çok çetindir!”186
Bu emir üzerine Cebrâil, Mikâil ve İsrâfil aleyhimüsselâm, yanlarına biner melek
alarak sevgili Peygamberimizin sıra ile; yanında, sağında ve solunda yerlerini aldılar.187
Cebrâil aleyhisselâm, başına sarı bir sarık sarmıştı. Diğer meleklerin başlarında
ise beyaz sarıklar vardı. Sarıkların uçlarını arkalarına sarkıtmışlar, beyaz atlara binmişlerdi. Server-i âlem efendimiz, Eshâbına; “Melekler, âlâmetli ve nişanlıdırlar. Siz de kendinize birer alâmet ve nişan yapınız!” buyurdular. Zübeyr bin
Avvâm, başına sarı, Ebû Dücâne, kırmızı bir bezi sarık şeklinde sardılar. Hazret-i Ali,
beyaz bir tuğ, Hazret-i Hamza da, göğsüne deve kuşu kanadı taktı.
Meleklerin harbe girmeleri ile durum bir anda değişti. Eshâb-ı kirâm önündeki
kâfire daha kılıcını sallamadan, onun başı, gövdesinden ayrılıp yere düşüyordu. Peygamber efendimizin sağında-solunda, önünde ve arkasında tanınmayan kimselerin
müşriklerle çarpıştığı görülüyordu.
Hazret-i Sehl anlattı ki: “Bedr Gazâsı’nda, her birimiz bir müşrikin başına kılıcımızı salladığımız zaman, daha kılıç hedefine varmadan, kellesinin bedeninden
ayrılıp yere yuvarlandığını görüyorduk!...”
Ebû Cehil’in öldürülmesi
Müşriklerin sancakdârı Ebû Azîz bin Umeyr esir edildi. Kumandanları Ebû Cehil
ise, Kureyşlileri cesâretlendirmek için durmadan şiirler söyleyerek, askerinin moralini düzeltmeye çalışıyordu. Genç bir delikanlı gibi saldırıyor; “Anam beni bu günler
için doğurdu!...” diyerek öğünüyor, gençleri teşvik ediyordu.
Müşriklerden Ubeyde bin Sa’îd, baştan ayağa kadar zırh giyinmişti. Sâdece
gözleri görünüyordu. Atının üzerinde bir o tarafa, bir bu tarafa dönüp; “Ben, Ebû
Zâtülkeriş’im! Ben Ebû Zâtülkeriş’im!” yâni ben büyük karınlıyım, karın babasıyım diyerek kendince meydan okuyordu. Kahraman mücâhid Hazret-i Zübeyr bin
Avvâm, yanına yaklaşıp, mızrağını tam gözüne nişanladı ve; “Allahü ekber!” deyip
savurdu. Hedefini bulan mızrak, onu atından yere düşürdü. Hazret-i Zübeyr, koşarak
yanına vardığında, Ubeyde ölmüştü. Ayağını, yanağına basıp, olanca kuvvetiyle çektiği hâlde mızrağı zor çıktı, eğikti.
Hazret-i Zübeyr’in, Bedr harbinde gösterdiği kahramanlık çok büyüktü.
Vücûdunda yaralanmadık yer kalmamıştı. Bu durumu oğlu Urve; “Babam, önemli üç
kılıç darbesi almıştı. Bunlardan biri boynunda idi. Yara o kadar derin bir iz bırakmıştı
ki, içine parmağımı sokabiliyordum” diye anlatmıştı.
Abdurrahmân bin Avf da, kıyasıya Kureyşlilerle çarpışıyor, aldığı yaralardan
akan kanlara aldırmadan, önüne geleni deviriyordu. Hazret-i Abdurrahmân şâhid
olduğu bir hâdiseyi şöyle anlattı:
“Bir ara önümde kimse kalmamıştı. Sağıma-soluma baktığım zaman, Ensâr’dan
iki delikanlı gözüme ilişti. Bunlardan en kuvvetli ve vurucu olanı ile bulunmak istedim. Bu iki gençten biri, beni gözü ile süzdü, sonra bana dönerek; “Ey amca! Ebû
186 Enfâl: 8/12-13.
187 Vâkıdî, Megâzî, I, 57; İbni Sa’d, Tabakât, I, 16; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 40; Hâkim, Müstedrek,
III, 72.
221
Cehil’i tanır mısın!” diye sordu. Ben de; “Evet tanırım” dedim ve;
“Ey kardeşimin oğlu, Ebû Cehil’i ne yapacaksın?” diye sorunca;
“Bana haber verildiğine göre Resûlullah’a sövermiş. Allahü teâlâya yemîn ederim ki, onu bir görürsem, öldürünceye veya kendim ölünceye kadar aslâ ondan ayrılmayacağım” dedi. Bir gencin heyecan hâlinde söylediği bu kat’î ve
kararlı söze doğrusu hayret ettim.” Bu iki gençten diğeri de beni
gözden geçirerek ötekinin söylediği gibi söyledi. Bu sırada, Ebû
Cehil’i görmüştüm! O, Kureyş askeri içinde hiç durmadan ileri geri dönüp duruyordu. Ben; “Ey gençler! Öteye beriye telaşla
giden şu şahıs, Ebû Cehil’dir” deyince, hemen kılıçlarına sarıldılar ve Ebû Cehil’in yanına yaklaşarak çarpışmaya başladılar. Bu
gençler, Afra Hâtun’un çocukları Mu’âz ve, Mu’avvez kardeşlerdi.
Bu sırada Eshâb-ı kirâmın kahramanlarından Mu’âz bin Amr,
Ebû Cehil’in yanına sokulmak fırsatını buldu, Uzun kuyruklu
bir at üzerinde bulunan Ebû Cehil’in üzerine saldırıp, bacağına
olanca şiddetiyle kılıcını çaldı. Ebû Cehil’in bacağı yere düştü. O
sırada babasının imdâdına yetişen ve daha müslüman olmayan
İkrime, Hazret-i Mu’âz bin Amr ile çarpışmaya başladı.
O anda Mu’âz ve Mu’avvez kardeşler, bir şâhin gibi ileri atıldılar. Önlerine geleni devirerek Ebû Cehil’e ulaştılar. Kılıçlarıyla
öldü zannedinceye kadar vurdular.
Hazret-i Mu’âz bin Amr ise; İkrime ile yaptığı çarpışmada
elinden ve kolundan yaralanmıştı. Mübârek eli bileğinden kesilmiş, eli deride sallanıp kalmıştı. Çarpışmaya kendini kaptıran
Mu’âz bin Amr’ın eliyle oyalanacak, onu tedâvî için saracak zamanı yoktu. Kesik eli deride sallanırken bile kahramanca çarpışıyordu.
Allahü ekber!... Bu ne kuvvetli îmân!... Bu ne görülecek
manzara idi!... Hazret-i Mu’âz bir müddet böyle vuruştuktan sonra, hareket kâbiliyetinin azaldığını gördü. Buna
sebep, kesik eli idi. Onu derhâl ayağının altına alarak koparıp attı...188
Azılı İslâm düşmanlarından Nevfel bin Hüveylid, Kureyş’in
en gözde pehlivanlarındandı. Durmadan bağırıyor, müşrik sürüsünü heyecana ve galeyana getirmeye çabalıyordu. Peygamber efendimiz, onun bu hâlini görünce; “Allah’ım! Nevfel bin
Hüveylid’e karşı bana yardımcı ol. Onun hakkından gel”
buyurarak duâ etmişti. Allahü teâlânın aslanı Hazret-i Ali, Nevfel müşrikini görünce, derhâl üzerine atıldı. Şiddetle kılıcını indirdi, öyle vurmuştu ki, bacakları zırhlarla kaplı olduğu hâlde
ikisi birden kesildi. Sonra kılıcını boynuna çalıp, başını gövdesin188 Buhârî, “Megâzî”, 8; Müslim, “Cihad ve Siyer”, 147; İbni Hişâm, Sire, I, 634;
Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 83; Süheylî, Radzü’l-ünf, III, 77.
“(Ey Eshâbım!)
Melekler,
âlâmetli ve
nişanlıdırlar.
Siz de kendinize
birer alâmet ve
nişan yapınız!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
222
den kopardı.189
Bilâl-i Habeşî’yi kızgın kumlara yatırıp, göğsüne kocaman kayaları koyan Ümeyye bin Halef, müşriklerin en azılılarındandı. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem
efendimize işkence yapmak için her fırsatı değerlendiren bu büyük İslâm düşmanı
da, Bedr vâdisinde, müşrikleri toparlamaya çalışıyor, İslâm’ın nûrunu söndürmek
için çabalıyordu. Onun bu hâlini gören Hazret-i Bilâl, yalın kılıç yanına yaklaşarak
karşısına dikildi ve; “Ey küfrün başı olan Ümeyye bin Halef!... Sen kurtulursan ben
kurtulmayayım!” deyip saldırdı. Bir taraftan da; “Ey Ensârî kardeşler! Yetişin, küfrün
başı burada!” der demez, Eshâb-ı kirâm, Ümeyye’nin etrafını sarıp, hemen öldürdüler.190
Müşrik ordusunda, artık baş kalmamıştı. Her biri ne yapacaklarını bilmiyor, rastgele kaçmaya çalışıyorlardı. Küfrün kalesi yıkılmıştı. Şanlı Eshâb tâkibe devâm etti.
Müşriklerden bir kısmı esir alındı. Sevgili Peygamberimizin amcası Abbâs da esirler
arasındaydı.191
Zafer inananlarındı
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, şanlı Eshâbına; “Nevfel bin
Hüveylid hakkında bilgisi olan var mı?” buyurdular. Hazret-i Ali ileri çıkıp; “Yâ
Resûlallah! Onu ben öldürdüm” dedi. Bu habere çok sevinen sevgili Peygamberimiz; “Allahü ekber!” diyerek tekbir getirdiler ve; “Allahü teâlâ, onun hakkındaki
duâmı kabûl eyledi” buyurdular.
Ümeyye bin Halef’in öldürüldüğünü söylediklerinde de çok sevindiler ve; “Elhamdülillah! Allahü teâlâya şükürler olsun. Rabbim kulunu tasdik etti,
dînini üstün kıldı” buyurdular.
Resûl-i ekrem efendimiz, Ebû Cehil için; “Acabâ Ebû Cehil ne yaptı, ne oldu,
kim gidip bir bakar?” buyurarak, ölüler arasında onun araştırılmasını emretti.
Aradılar bulamadılar. Peygamber efendimiz; “Arayınız, onun hakkında sözüm
var. Eğer onu tanıyamazsanız dizindeki yara izine bakınız. Bir gün ben ve o,
Abdullah bin Cüd’ân’ın ziyâfetinde idik. İkimiz de gençtik. Ben ondan biraz
büyükçe idim. Sıkışınca onu ittim. Dizleri üzerine düştü. Dizlerinden birisi
yaralandı ve bu yaranın izi dizinden kaybolmadı” buyurdu.
Bunun üzerine Abdullah ibni Mes’ûd, Ebû Cehil’i aramaya gitti. Onu yaralı olarak
buldu ve tanıdı. “Ebû Cehil sen misin?” dedi. Boynuna ayağını bastı. Sakalından tutup çekti ve; “Ey Allahü teâlânın düşmanı! Allahü teâlâ nihâyet seni hor ve hakîr etti
mi?” dedi. Ebû Cehil; “Ne diye beni hor ve hakîr edecek! Ey koyun çobanı! Allah seni
hor ve hakîr etsin. Sen çıkılması pek sarp bir yere çıkmışsın! Sen bana bugün zafer
ve galebenin hangi tarafta olduğunu haber ver” dedi. İbn-i Mes’ûd hazretleri; “Zafer,
Allah ve Resûlünün tarafındadır” dedi. Ebû Cehil’in miğferini kafasından çıkarırken;
“Ey Ebû Cehil! Seni öldüreceğim” dedi. Ebû Cehil; “Sen kavminin ulusunu öldürenlerin ilki değilsin. Fakat doğrusu, senin beni öldürmen bana çok ağır gelecek. Hiç
olmazsa boynumu göğsüme yakın kes de başım heybetli görünsün!” diyerek küf189 Vâkıdî, Megâzî, I, 92; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 98; Şemseddin Şâmî, Sübü-lü’l-Hüdâ, IV, 94.
190 Buhârî, Vekâlet, 2; İbni Hişâm, Sîre, II, 631; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 477; Beyhekî, Delâil-ünnübüvve, III, 94; Taberî, Târih, II, 153.
191 İbni Hişâm, Sîret, I, 715; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 173.
223
rünün, gurur ve kibrinin ne dereceye çıkmış olduğunu gösterdi.
İbn-i Mes’ûd, Ebû Cehil’in başını kendi kılıcıyla kesemeyince,
Ebû Cehil’in kılıcıyla kesti ve silâhını, zırhını, miğferini, başını
getirip, Peygamber efendimizin önüne koydu. “Anam-babam
sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Bu, Allahü teâlânın düşmanı
Ebû Cehil’in başıdır” dedi. Sevgili Peygamberimiz; “O Allah ki,
O’ndan başka ilâh yoktur” buyurdu. Sonra kalkıp Eshâbıyla
birlikte Ebû Cehil’in ölüsünün yanına kadar gittiler. Orada; “Allahü teâlâya hamd olsun ki, seni zelîl ve hakîr kıldı. Ey Allah düşmanı! Sen bu ümmetin fir’avnı idin” buyurdu. Sonra
da; “Yâ Rabbi! Bana olan va’dini yerine getirdin” diyerek Allahü teâlâya şükrettiler.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, yaralı
Eshâb-ı kirâmın yaralarını sardırdı. Şehîd olanları tesbit ettirdi.
Muhâcirlerden altı, Ensârdan sekiz olmak üzere on dört şehîd verilmişti. Hepsinin de mübârek rûhları Cennet’e uçarken, İslâm’ın
nûrunu söndürmeye uğraşan müşriklerden, yetmiş kişi öldürüldü ve yetmiş kişi de esîr alındı.
Resûlullah efendimiz, zaferi müjdelemek üzere Abdullah bin
Revâha ve Zeyd bin Hârise’yi Medîne’ye gönderdi.
Peygamber efendimiz, şehîdlerin cenâze namazını kıldırarak
kabirlerine defnettirdiler.
Müşriklerin cesedlerinden yirmi dört tanesini kör bir kuyuya,
diğerlerini topluca çukurlara atıp, üzerlerini doldurdular.
Âlemlerin efendisi, şerefli Eshâbıyla kuyunun başına gelip;
“Ey kuyuya atılanlar!” buyurduktan sonra, öldürülen müşriklerin isimlerini, babalarının ismiyle berâber sayıp; “Ey Utbe bin
Rebîa! Ey Ümeyye bin Halef! Ey Ebû Cehil bin Hişâm!...
Sizler, Peygamberinize karşı ne kötü bir kavim idiniz. Siz,
beni yalanladınız, başkaları ise beni tasdik edip doğruladılar. Siz, beni şehrimden, diyârımdan çıkardınız. Başkaları ise bana kapılarını açıp bağırlarına bastılar. Siz,
benimle harb ettiniz, başkaları ise bana yardım ettiler.
Rabbimin, va’d ettiğine kavuştunuz mu? Ben, Rabbimin
vâdettiği zafere kavuşdum” buyurdular.
Hazret-i Ömer; “Yâ Resûlallah! Leş olmuş kimselere mi söylüyorsunuz?” diye suâl ettiler. Bunun üzerine Resûl-i ekrem
efendimiz; “Beni hak peygamber olarak gönderen Rabbim
hakkı için söylüyorum ki, siz beni onlardan daha çok işitmiyorsunuz. Fakat cevap veremezler” buyurdular.
Müşrikler, harb meydanından canlarını kurtarmak için hızla
kaçarken, getirdikleri hiç bir şeyi alıp götürememişlerdi. Hepsi
müslümanların eline geçti. Peygamber efendimiz, ganîmet mallarını Bedr harbine katılan ve vazifeli olan bütün Eshâbına pay-
“Beni hak
peygamber
olarak gönderen
Rabbim hakkı
için söylüyorum
ki, siz beni
onlardan (müşrik
leşlerinden)
daha çok
işitmiyorsunuz.
Fakat cevap
veremezler.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
224
laştırdı. Bedrde üç gece daha kalıp ondokuz gün sonra Medîne’ye avdet buyurdular.
Bu sırada müjdeci olarak gönderilen Abdullah bin Revâha ve Zeyd bin Hârise,
Medîne’ye yaklaşmışlardı. Pazar günü kuşluk vakti, Akik mevkîine gelince, ayrıldılar. Abdullah bin Revâha bir taraftan, Zeyd bin Hârise de başka bir yönden Medîne’ye
girdiler. Ev ev dolaşıp zaferi bildiriyorlardı.
Resûlullah efendimizin şâiri olan Abdullah bin Revâha;
Ey Ensâr cemâati! Size müjdelerim ki,
Sağ ve selâmettedir, Allah’ın Peygamberi.
Müşrikler öldürüldü ve esir edildiler,
Var esirler içinde, çok şöhretli kişiler.
Rebîa ve Haccâc’ın oğulları bittamâm,
Öldürüldü hem Bedr’de, Ebû Cehil Amr bin Hişâm.
diyerek yüksek sesle zaferi müjdeliyordu. Hazret-i Âsım bin Adiy; “Ey İbn-i
Revâha! Söylediğin gerçek mi?” diye sordu. Abdullah bin Revâha; “Evet, vallahi gerçektir! İnşâallah, yarın Resûlullah da, ellerinden bağlanmış esirlerle birlikte gelecektir!” buyurdu.
Hazret-i Rukayye’nin vefâtı
O gün, sevgili Peygamberimizin kızı Hazret-i Rukayye “radıyallahü anha” vefât
etmişti. Efendisi Hazret-i Osman, cenâze namazını kıldırmıştı. Bu üzüntü üzerine
gelen zafer haberi, onları biraz ferahlatmıştı.
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem Eshâbıyla Bedr zaferini kendisine ihsân eden Allahü teâlâya hamd edip, şükür secdesine kapandıktan sonra,
Medîne-i münevvereye doğru esirlerle birlikte yola çıktılar.
Daha önce müjdeyi veren Abdullah bin Revâha ile Zeyd bin Hârise, Bedr Gazâsı’nda
olanları ve kimlerin şehîd olduğunu anlatmışlardı. Medîne’de kalan çocuklar, kadınlar, vazifeliler zafer için çok sevinmişlerdi. Peygamber efendimizi karşılamaya
çıktılar. Şehîd olanların içinde Hârise bin Sürâka da vardı. Hazret-i Hârise’nin annesi
Rebî, oğlunun havuzdan su içerken, bir düşman okuyla vurulup şehîd olduğunu
öğrenmişti. Rebî vâlidemiz, bu haberi işittiğinde; “Resûl aleyhisselâm gelmedikçe
oğlum için ağlamam. Saâdetle Medîne’yi teşrif ettiklerinde, kendisine suâl ederim.
Eğer oğlum Cennet’te ise hiç ağlamam. Yok eğer Cehennem’de ise, gözlerimden yaş
yerine kanlar dökerim” demişti.
Sevgili Peygamberimiz, mübârek Eshâb-ı kirâmıyla Medîne’yi teşrif ettiklerinde, Rebî, huzûrlarına varıp; “Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Oğlum Hârise’ye olan muhabbetimi bilirsin. Acaba şehîd olup Cennet’e girmiş midir?
Eğer böyle ise, sabredeyim. Yok öyle değilse, gözümden kanlı yaşlar dökeyim” dedi.
Habîb-i ekrem efendimiz ona; “Ey Ümmü Hârise! Senin oğlun bir değil, birden çok Cennet’tedir. Onun yeri Firdevs’tir” buyurarak müjde verdiler. Bunun
üzerine Rebî; “Artık oğlum için ağlamam” dedi. Kâinatın sultânı, bir kap ile su istediler. Merhamet buyurup mübârek elini suya sokup çıkardılar. Bu suyu Hazret-i
Hârise’nin annesi ve kız kardeşine içirdiler. Ayrıca bu suyu, onların başlarına ve
yüzlerine sürdüler. O günden sonra Rebî ve kızının yüzleri pek nûrlu idi. Ömürleri
225
de çok uzun oldu.
Hâce-i kâinât aleyhi efdalüssalevât efendimiz, Medîne’ye getirilen yetmiş esiri, Eshâbı arasında paylaştırarak iyi muâmele
yapılmasını emir buyurdular. Esirlerin âkıbeti hakkında, Allahü teâlâdan henüz bir vahiy gelmemişti. Resûlullah efendimiz,
Eshâbıyla istişare ettikten sonra esirlerin, fidye karşılığında serbest bırakılması karârına vardılar. Her esirin mal varlığına göre,
fidye mikdârı tesbit edildi. Parası olmayanlardan okuma yazma
bilenler, Medîne’de okuma yazma bilmeyen on kişiye okuma ve
yazmayı öğretecek, ondan sonra Mekke’ye gidebileceklerdi. Peygamber efendimiz esirler arasında bulunan amcası Abbâs’a; “Ey
Abbâs! Kendin, kardeşinin oğlu Ukayl (Akîl) bin Ebî Tâlib,
Nevfel bin Hâris için kurtulmalık akçesi ödeyiniz. Çünkü sen, zenginsin” buyurdu. Hazret-i Abbâs da; “Yâ Resûlallah!
Ben müslümanım. Kureyşliler beni zorla Bedr’e getirdiler” dedi.
Resûlullah; “Senin müslümanlığını Allahü teâlâ bilir. Doğru
söylüyorsan, Allahü teâlâ sana elbette onun ecrini verir.
Fakat sen, görünüş itibariyle aleyhimizdesin. Bunun için,
kurtulmalık akçeni ödemen lâzımdır” buyurdu. Abbâs; “Yâ
Resûlallah! Yanımda ganîmet olarak aldığınız 800 dirhemden
başka servetim yok” deyince, Peygamber efendimiz; “Yâ Abbâs!
Ya o altınları niçin söylemiyorsun?” buyurdu. O da; “Hangi
altınları?” dedi, Sevgili Peygamberimiz; “Hani sen Mekke’den
çıkacağın gün, hanımın Hâris’in kızı Ümm-ül-Fadl’a verdiğin altınlar! Onları verirken yanınızda sizden başka
kimse yoktu. Sen, Ümm-ül-Fadl’a; “Bu seferde başıma ne
geleceğini bilemiyorum. Eğer bir felâkete duçar olup da
dönemezsem, şu kadarı senindir, şu kadarı Fadl içindir, şu
kadarı Abdullah için, şu kadarı Ubeydullah için, şu kadarı
Kusem içindir” dediğin altınlar” buyurunca, Hazret-i Abbâs
şaşırdı ve; “Yemîn ederim ki, ben bu altınları hanımıma verirken
yanımızda kimse yoktu. Bunu nereden biliyorsunuz?” dedi. Peygamber efendimiz; “Allahü teâlâ haber verdi” buyurduğunda,
Abbâs; “Senin, Allahü teâlânın resûlü olduğuna ve doğru söylediğine şehâdet ederim” deyip Kelime-i şehâdet getirdi.192 Müslüman olunca, Peygamber efendimiz Hazret-i Abbâs’ı Mekke’de
vazifelendirdi. Oradaki müslümanları korumasını, İslâmiyet’e
düşman olanlarla ilgili haberleri göndermesini emir buyurdular.
Bedr Gazâsı’nda hezimete uğrayan Kureyş’e haber gönderilip,
fidye karşılığında esirlerini alabilecekleri bildirildi. Ancak, hicretten önce Peygamberlerin efendisine pek çok eziyet ve işkencelerde bulunan Nadr bin Hâris’in boynu vuruldu. Bir de, Resûl
aleyhisselâm Kâbe’de namaz kılarken mübârek sırtına deve iş192 Taberî, Târih, II, 523, 524.
“Ey Abbâs!
Senin
müslümanlığını
Allahü teâlâ
bilir. Doğru
söylüyorsan,
Allahü teâlâ
sana elbette
onun ecrini
verir. Fakat
sen, görünüş
itibariyle
aleyhimizdesin.
Bunun için,
kurtulmalık
akçeni ödemen
lâzımdır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
226
kembesi koymak bedbahtlığını gösteren alçak Ukbe bin Ebî Mu’ayt öldürüldü. Bu
azılı İslâm düşmanının başı gövdesinden ayrılınca, Resûlullah efendimiz, Allahü
teâlâya hamd ettiler. Yanına varıp; “Vallahi Allahü teâlâyı, resûlünü ve Kur’ân-ı
kerîmi inkâr eden, peygamberini işkenceden işkenceye uğratan senin kadar
kötü bir kimse bilmiyorum” buyurdular.
Esirler, sahipleri tarafından fidye karşılığı alınıncaya kadar, Eshâb-ı kirâmın
aleyhimürrıdvân yanında kaldılar. Sahâbenin hepsi de esirlere çok iyi muâmele
edip, onları yiyeceklerine ortak ettiler. Mus’ab bin Umeyr’in kardeşi Ebû Aziz esirler
arasında idi. O anlattı: “Ben de Medîneli bir müslümanın evinde esir idim. Bana
çok iyi davranıyorlar, sabah ve akşam yiyecekleri ekmeği bana veriyorlar, kendileri
sâdece hurma yemek mecburiyetinde kalıyorlardı. Onlardan birinin eline bir ekmek
parçası geçse, doğruca bana getirip verirdi. Utandığımdan ekmeği, getirene geri verirdim. Fakat o, ekmeği tekrar bana iade ederdi.”
Yine esirlerden Yezid ismindeki Kureyşli şöyle anlattı; “Müslümanlar Bedr’den
Medîne’ye gelirken, biz esirleri hayvanlara bindirdiler, kendileri ise yaya olarak yürüdüler.”
Esirler arasında Hadîce radıyallahü anhânın kız kardeşinin oğlu, Peygamber
efendimizin damadı Ebü’l-Âs bin Rebî de vardı. Ebü’l-Âs, Mekke’nin tâcirlerinden
olup çok malı vardı. Emânet ve diyâneti ile meşhurdu. Mekke’den esirlerin fidyesi
gönderilirken hazret-i Zeyneb fidyeyi tamamlamak için annesinin düğünde hediye
ettiği gerdanlığı da göndermişti. Fidyeler gelince Peygamber sallallahü aleyhi ve
sellem gerdanlığı tanıdı ve buyurdu ki; “Ey benim Eshâbım, eğer uygun görürseniz,
kızım Zeyneb’in esirini fidyesi ile ona gönderin.” Eshâb da peki dediler. Zeyneb’i
Medîne’ye göndermesi şartı ile, Ebü’l-Âs’ın malı ile Mekke’ye gitmesine izin verildi.
Ebü’l-Âs da, Zeyneb’i ve yanındakileri, kardeşi Kinâne ile birlikte yolcu etti. Bunu
haber alan müşrikler gadablanıp adamlarından bir kaçını onların ardınca gönderdiler. Onlara Zî-tuvâ’da yetiştiler. Hebâr ibnil Esved, mızrağını fırlatınca deve ürküp
hazret-i Zeyneb’i üzerinden atıp yere düşürdü. Kinâne, oklarını önüne döküp, kim
Zeyneb’e kasd ederse onu ok ile helâk ederim dedi. Zeyneb’i Mekke’den çıkarıp menzile ulaşdırdı. Hazret-i Zeyneb aldığı yaralardan hasta oldu. Hâmile idi. Medîne’ye
varınca bebeğini düşürdü. Resûl aleyhisselâm bunu haber alınca çok üzüldüler.
Müşriklerin Bedr’de hezimete uğrayıp, perişân bir vaziyette harp meydanından
kaçmaları, Mekke’de büyük bir şaşkınlık meydana getirdi. Hiç beklemedikleri, hattâ
hiç akıllarından geçmeyen bir netîce ortaya çıkmıştı. Haberi ilk getirenin sözlerine,
Ebû Leheb ve diğer müşrikler inanmadılar. Harp meydanından kaçan Ebû Süfyân
Mekke’ye geldiğinde, onu hemen yanlarına çağırdılar. Ebû Leheb ona; “Ey kardeşimin oğlu! Anlat bakalım, nasıl oldu?” diye sordu. Ebû Süfyân orada, bir yere oturdu.
Bir çok kimse de ayakta dinliyorlardı. Ebû Süfyân şöyle anlattı;
“Hiç sorma, müslümanlarla karşılaşınca, sanki elimiz kolumuz bağlı idi. İstedikleri gibi hareket ettiler. Bir kısmımızı öldürdüler, bir kısmımızı esir ettiler. Yemîn
ederim ki, ben, bizimkilerden kimseyi kınayıp, ayıplamıyorum. Çünkü, o sırada yer
ile gök arasında kıratlar üzerinde beyazlara bürünmüş kimselerle karşılaştık. Onlara
ne bir şey dayanabiliyor, ne de bir kimse karşı durabiliyordu.”
İslâm’ın ilk zamanlarında müslüman olmasına rağmen, müşriklerin şerrinden
227
çekindiği için müslümanlığını açığa vurmayan Abbâs’ın kölesi
Ebû Râfi’ hazretleri orada idi. Sessizce onları dinlemekte olan
Ebû Râfi’, sevincinden her şeyi unuttu ve; “Vallahi onlar meleklerdir” deyiverdi. Ebû Leheb, ona şiddetli bir tokat vurdu ve kaldırıp yere çarptı. Bir hayli de dövdü, Bunun üzerine, orada bulunan Hazret-i Abbâs’ın hanımı Ümmü Fadl dayanamadı. Çünkü
kendisi de önceden müslüman olmuştu. Ümmü Fadl, odadaki
direklerden birini alıp; “Kimsesi yok diye onu güçsüz gördün değil mi?” diyerek, şiddetle Ebû Leheb’e vurdu, Ebû Leheb’in başı
yarıldı. Kanlar akarak zelîl, hakîr ve horlanmış bir vaziyette dönüp gitti. Yedi gün sonra, Allahü teâlâ ona, kara kızıl denen bir
hastalık verdi. Bu hastalıktan öldü. Oğulları iki veya üç gece
defnetmeden bıraktılar. Nihâyet kokmaya başladı. Herkes, Ebû
Leheb’in yakalandığı hastalıktan, tâ’ûndan kaçar gibi kaçıyor ve
iğreniyordu. Bunun üzerine Kureyş’ten biri, Ebû Leheb’in oğullarına; “Yazık size, utanmıyor musunuz? Babanızı, kokuncaya kadar evde bıraktınız. Hiç olmazsa onu bir yere gömüp kaybedin”
dedi. Oğulları o şahsa; “Biz ondaki hastalıktan korkuyoruz!” diye
cevap verdiler. Bu defa adam onlara; “Siz gidiniz, ben geliyorum,
size yardımcı olacağım” dedi. Sonra, üçü bir araya geldiler. Yüklenip, ücrâ bir yere bıraktılar. Görünmeyinceye kadar, üzerine taş
attılar. Ebû Leheb böylece ebediyyen azâb ve ateşler içerisinde
kalacağı yurduna, karanlık ve Cehennem çukuru olan kabrine
girdi.
Bedr’de esir edilen Kureyşliler arasında Velîd bin Velîd de vardı. Onu Abdullah bin Cahş esir almıştı. Velîd’in kardeşleri Hişâm
ile henüz müslüman olmayan Hâlid bin Velîd Medîne’ye geldiler.
Abdullah bin Cahş fidye-i necat yâni kurtuluş akçesi verilmedikçe bırakmak istemedi. Kardeşlerinden Hâlid razı olduysa da,
babası bir annesi ayrı kardeşi Hişâm kabul etmedi. Resûlullah
efendimiz, babalarının silâh ve teçhîzâtının verilmesini teklif
etti. Buna Hişâm razı olduysa da Hâlid kabul etmedi. Fakat sonunda babalarının yüz dinâr kıymetindeki kılıcı, zırhı ve miğferi,
karşılığında anlaştılar. Velîd’i esaretten kurtarıp, Mekke’ye yola
çıktılar. Fakat Velîd, Mekke yolu üzerinde Medîne’ye dört mil
mesafedeki Zü’l-huleyfe’de onlardan ayrılıp, Peygamber efendimizin yanına geldi, îmân edip, Eshâb-ı kirâmdan oldu. Müslüman olduktan bir müddet sonra, Mekke’ye kardeşlerinin yanına
gitti. O zaman Hâlid bin Velîd; “Madem, müslüman olacaktın,
kurtuluş fidyesi ödemeden olsaydın? Babamızdan kalan hâtırayı
elimizden çıkardın. Niçin böyle yaptın?” diye sorunca; “Kureyşlilerin; “Esarete dayanamadı ve Muhammed aleyhisselâma tâbi
oldu” demelerinden korktum” cevâbını verdi.
Bu cevâba çok sinirlenen kardeşleri onu, Manzum oğulla-
“Vallahi
Allahü teâlâyı,
resûlünü ve
Kur’ân-ı kerîmi
inkâr eden,
peygamberini
işkenceden
işkenceye
uğratan (Ukbe
bin Ebî Mu’ayt)
senin kadar
kötü bir kimse
bilmiyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
228
rından bâzı müslümanlarla, İyâş bin Ebî Rebîa ve Seleme bin Hişâm’ın “radıyallahü anhhüma” yanına haps ettiler. Velîd bin Velîd radıyallahü anh, îmân ettiği için
senelerce hapis yattı. İslâmiyet’in azılı düşmanlarından amcası Hişâm ile müşrik
akrabâlarından çok zulüm ve işkence gördü. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, müşriklerin zulmüne uğrayan Iyâş bin Ebî Rebîa ile Ebû Seleme
bin Hişâm ve Velîd için şöyle duâ ettiler: “İlâhî! Velîd bin Velîd’i, Seleme bin
Hişâm’ı, Iyâş bin Rebîa’yı (küffâr elinde bunalıp) zayıf (ve âciz) görülen diğer
mü’minleri kurtar, ilâhî, Mudar’ı (Kureyş’i) daha beter (çok kötü) çiğne. Bu
yılları (onlara) Yûsuf’un yıllarına benzet.” Hazret-i Velîd, Resûlullah efendimizin
duâsı bereketiyle bir fırsatını bulup, bağlı bulunduğu yerden kaçtı. Medîne-i münevvereye gelip, sevgili Peygamberimize kavuştu. Habîbullah efendimiz, Iyâş bin
Rebîa ile Seleme bin Hişâm’ın hâlini sorunca, onların ayaklarından birbirlerine bağlı
olduklarını, şiddetli azâb ve işkenceler altında kıvrandıklarını haber verdi.
Kâinatın sultânı, onların hâline çok üzülüp, kurtarılma çârelerini aradı. Kimin
kurtarabileceğini sorunca, senelerce işkence altında kalmasına rağmen, Velîd, büyük bir cesaret ve aşkla; “Yâ Resûlallah! Onları ben kurtarırım, sana getiririm” diye
cevap verdi. Tekrar Mekke’ye gelip, işkence gören müslümanların yerini, onlara yiyecek götüren bir kadını takip ederek öğrendi. İkisi de tavansız bir binada hapisti. Velîd gece, ölümü göze alarak büyük bir cesaretle duvardan inip, arkadaşlarının
yanına vardı. İmân etmekten gayrı bir suçları olmayan iki mazlum, müşriklerce
bir taşa bağlanıp; Arabistan’ın çöl havasındaki yakıcı sıcağında, her türlü zulme uğratılıyordu. Velîd, bu mübârek kardeşlerini kurtarıp, devesine bindirdi. Kendisi de
yayan, yalın ayak Medîne-i münevvereye, çok sevdiği Resûlullah’ın yanına bir an
önce varmak için yola çıktı. Onu çölün kavurucu sıcağı değil, Âlemlerin efendisine
kavuşmak aşkı yakıyordu.
Medîne’ye aç, susuz, yalın ayak, üç günde geldi. Parmakları, taşların tahribatından param parça olmuştu. Velîd bin Velîd, kan revân içinde çok sevdiği Habîbullah’a
kavuştu.
Bedr zaferi, müslümanları büyük bir sevince garketti. Müşrikler ise büyük bir
üzüntü ve hüsrâna düşmüşlerdi. Habeşistan meliki Necâşî de Resûlullah efendimizin muzaffer olduğunu işitince, hemen ülkesindeki Eshâb-ı kirâmın yanına gidip;
“Allahü teâlâya hamd olsun ki, Resûlünü Bedr’de muzaffer edip, zafer ihsân
eyledi” diyerek müjde verdi.
Bedr Gazâsından sonraki hâdiseler
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Medîne’de hem Yahudilerle,
hem de Abdullah bin Übey gibi müslüman görünen münâfıklarla, bir de müşriklerle
mücâdele ediyordu. Ayrıca Medîne dışındaki müşrik kabîleleri İslâm’a dâvet ediyor,
müslüman olmakla şereflenmeleri için uğraşıyordu. Karkara, Benî Kaynukâ, Sevîk,
Gatfân, Bahrân… gibi gazâlar hep Bedr Gazâsı’ndan sonra yapıldı.
Hicretin ikinci senesinde vukû bulan bâzı hâdiseler
Bu sene zekâtın farz edilmesi, sadaka-i fıtrın verilmesi, bayram namazlarının kılınması ve kurban kesmek emri geldi. Resûlullah efendimiz, kızı Ümmü
Gülsüm’ü Hazret-i Osman ile evlendirdi. Hazret-i Ömer’in kızı Hafsa’yı ve Zeyneb
229
binti Huzeyme’yi (radıyallahü anhünne) kendi nikâhlarına aldı.
Hazret-i Ali’nin oğlu Hazret-i Hasen dünyâya geldi.
Hazret-i Âişe ile evlenmesi
Peygamber efendimiz Hazret-i Âişe ile Mekke’de iken nişanlanmışlar, fakat daha düğünleri olmamıştı. Hazret-i Ebû Bekr, bir
gün Server-i âlem efendimize; “Yâ Resûlallah! Ehlinle evlenmekten seni alıkoyan nedir?” diye sordu. Resûlullah; “Mehirdir” buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah’a mehir parası gönderdi.193
Bunun üzerine Hazret-i Âişe vâlidemizin düğünü oldu. O
zaman Peygamber efendimiz elli beş yaşında idiler.194 Hazret-i
Âişe vâlidemiz, çok zekî ve kabiliyetli olup, hâdiseleri ânında
şiir hâlinde söyleyebilirlerdi. Öğrendiği ve ezberlediği bir şeyi
kat’iyyen unutmazdı. Çok akıllı, zekî, âlime, edîbe, afîfe ve sâliha
idi. Hâfızası pek kuvvetli olduğu için, Eshâb-ı kirâm, bir çok şeyleri ondan sorup öğrenirdi. Âyet-i kerîme ile medh edildi.
Karkara-i Kedr Gazvesi
Benî Selim ve Gatfân’dan bir taifenin Karkara’da toplandığı heberi geldi. Bunun üzerine Peygamber efendimiz Muhâcirîn
ve Ensâr’dan ikiyüz kişi ile Medine’den yola çıktılar. Medîne’de
İbni Ümm-i Mektûm hazretleri vekil bırakılmıştı. Beyaz sancağı
Hazret-i Ali taşıyordu. O mahalle vardılar. Kimseyi bulamadılar.
İslâm askerinin geldiğini haber alan müşrikler orayı terk etmişlerdi. Vâdide ilerlerken bir deveciye rast geldiler. Ona, Benî Selim
ve Gatfânlılar’ın nerede olduklarını sordular. Deveci: “Beni hayvanlarına bakmak için beş günlüğüne tutmuşlardı. Şimdi nerede
olduklarını bilmiyorum” dedi. Beş yüz deveye ganimet olarak el
kondu. Çoban Yesâr da esir alındı. Karkarat’ül Kedr Vâdisinde üç
gece yatıldıktan sonra develer sürülerek Medîne’ye hareket edildi.
Peygamber efendimiz, Derâr denilen yerde develerin beşte birini
ayırıp geri kalanı taksim ettiler. Herkese ikişer deve düştü. Ertesi
günü sabah namazını edâ ederken gördüler ki, Yesâr ismindeki
bu deveci onlarla beraber namaz kılar. Peygamber efendimiz de o
köleyi azâd eylediler. Sonra selâmetle Medine’ye döndüler.
Şevk-i haddin nârına her can ki yansa nûr olur.
Aşk derdiyle harâb olan gönül ma’mûr olur.
193 İbni Sa’d, Tabakât, I, 239; Kâdî İyâd, Şifâ-i Şerif, 300-301.
194 Buhârî, “Menâkıb-ül-Ensar” , 44; Tirmizî, “Nikâh”, 18.
“Allahü teâlâya
hamd olsun
ki, Resûlünü
Bedr’de muzaffer
edip, zafer ihsân
eyledi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
230
Benî Kaynukâ Gazâsı
231
Benî Kaynukâ Gazâsı
Bir gün Benî Kaynukâ Yahudileri, bir müslüman hanımla
alay etmek istemiş, bunu gören sahâbeden biri, derhâl kılıcını
çekip, o Yahudiyi öldürmüştü. Yahudiler de toplanıp, o mübârek
sahâbîyi şehîd ettiler. Hâdise, Peygamber efendimize bildirildi.
Resûl-i ekrem efendimiz, onları, Kaynukâ pazar yerinde toplayıp; “Ey Yahudi topluluğu! Siz, Allahü teâlânın Kureyş’e
verdiği azâb gibi bir azaba yakalanmaktan korkunuz ve
müslüman olunuz. Benim, Allahü teâlâ tarafından gönderilmiş bir peygamber olduğumu iyi bilirsiniz. Bunu da,
Allahü teâlanın size olan ahdini de kitabınızdan okumuş
bulunuyorsunuz...” buyurdu.
Bu merhamete rağmen, yaptıkları andlaşmayı bozan Yahudiler, Âlemlerin sultânına; “Ey Muhammed! Harb etmesini bilmeyen bir kavmi hezimete uğratman seni aldatmasın! Yemîn
ederiz ki, biz cengâver kimseleriz! Sen, ancak bizimle çarpışmaya
başladığın zaman, nasıl bahadırlar olduğumuzu anlarsın!...” diyerek meydan okudular.
Böylece, önceki andlaşmayı bozarak meydan okuduklarını
açığa vurdular. Bunun üzerine Cebrâil aleyhisselâm vahiy getirdi ki, meâlen şöyle buyruluyordu; “(Ey Habîbim!) Eğer (seninle)
andlaşma yapan bir kavmin, bir hainliğinde (sözleşmeye
aykırı hareket ettiğinde) endişeye düşersen, (savaş açmadan
önce) hak ve adalet üzere ahidlerini reddettiğini doğruca
kendilerine bildir. Çünkü, Allahü teâlâ hâinleri sevmez.”195
Başka bir âyet-i kerîmede de meâlen buyruldu ki: “Ey
Resûlüm! O kâfir olan Yahudilere de ki: Siz muhakkak
mağlûb olacaksınız ve toplanıp Cehennem’e sürükleneceksiniz, O Cehennem, kalınacak ne kötü bir yerdir.”196
Habîb-i ekrem efendimiz, derhâl, Şevvâl ayının ortasında Cumartesi günü bir ordu kurup Kaynukâ Yahudilerinin bulunduğu
kaleye yürüdüler. Beyaz sancağı, Hazret-i Hamza taşıyordu ve
Medîne’ye vekil olarak Ebû Lübâbe bırakılmıştı.197
Mübârek ordu, Kaynukâ kalesini muhasara etti. “Biz ne
cengâver bahadırlarız!..” diyen Yahudiler, değil karşı koymak,
kalelerinden bir ok bile atmaya cesaret edemediler. Resûlullah
efendimiz, giriş ve çıkışları kontrol altına aldı. Kimse dışarı çıkamadı. Bu hâl on beş gün devam etti.198
Yahudiler korkuya kapılıp, teslîm oldular. Herbirinin öldürülmeleri lâzım gelirken, âlemlere rahmet olarak gönderilen sevgili Peygamberimiz, merhamet buyurup, Kaynukâ Yahudilerinin
195 Enfâl: 8/58.
196 Âl-i İmrân: 3/12.
197 İbni Sa’d, Tabakât, II, 29.
198 İbni Sa’d, Tabakât, II, 29.
“Siz muhakkak
mağlûb
olacaksınız
ve toplanıp
Cehennem’e sürükleneceksiniz,
O Cehennem, ne
kötü bir makam
(mekân)dır.”
Âl-i İmrân: 12
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
232
Şam’a gitmelerine izin verdiler. Kimsenin oralarda kalmasına müsâade edilmedi.
Böylece Medîne topraklarından çıkarıldılar.199 Benî Kaynukâ diyârlarından rıhlet ettiler. Malları ve silâhları müslümanlara ganimet oldu.
Sevîk Gazvesi
Ebû Süfyân Bedir muharebesinden firar edip Mekke’ye vardığında, Muhammed
sallallahü aleyhi ve sellemden intikâm alıncaya kadar, “Başına yağ sürmemeği ve
hanımlarının yanına gitmemeği” nezr etti. Hicretin ikinci yılı, Zilhicce ayının beşinci
pazar günü nezrini yerine getirmek için ikiyüz süvari ile Medîne’ye hareket etti. Bir
gece Medîne’de birisinin evine varıp Peygamber efendimizi sordu. O kimse ona iltifat etmedi. Kapısını dahi açmadı. Oradan ayrılıp Selâm ibni Müşkem’e misafir oldu.
Ertesi gün oradan kalkıp Arîz nahiyesine geldi. O nahiyede Ensârdan Ma’bed ibni
Amrûş ile hizmetçisine rast gelip onları işleri başında iken şehîd etti. Bir hurmalığı
ateşe verdi. “Yemînim yerine geldi” diyerek oradan ayrıldı.
Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz bu hâdise bildirilince, Ebû
Lübâbe’yi Medîne’de vekil bırakıp ikiyüz kişi ile Ebû Süfyân’ın peşine düştüler. Müşrikler bunu haber alıp kaçmağa başladılar. Kurtulmak için yüklerini ve sevîk dedikleri bir nevi hububatı, pişirmek için getirdikleri tencerelerle birlikte orada bırakıp
kaçtılar. Müslümanlar bunları bulup ganimet olarak aldılar. Bunun için bu gazâya,
gazve-i Sevîk denir.
Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın evlenmesi
Hicretin ikinci senesi idi. Fahr-i kâinat sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin
kızı Hazret-i Fâtıma, on beş yaşına gelmişti.
Bir gün Hazret-i Fâtıma, bir hizmet için Resûl-i ekrem efendimizin huzûruna
girmişti. Resûlullah efendimiz, kerîmelerinin evlenme çağına eriştiğini müşahede
ettiler. O günden sonra, Fâtıma-tüz-Zehrâ vâlidemizi pek çok kimse istedi. Resûl
aleyhisselâm, bunlara iltifat etmeyip; “Onun işi, Hak teâlânın emrine bağlıdır”
buyurdu.
Bir gün Ebû Bekr, Ömer ve Sa’d bin Mu’âz mescidde oturup; “Hazret-i Fâtıma’yı,
Hazret-i Ali’den gayri herkes istedi. Kimseye iltifat olunmadı” diye konuştular.
Hazret-i Sıddîk; “Zannederim ki, Ali’ye nasîb olur. Gelin ziyâretine gidelim ve bu
meseleyi açalım. Eğer fakirliği ileri sürerse yardımda bulunalım” dedi. Sa’d da; “Yâ
Ebâ Bekr! Sen, hep hayır yaparsın. Kalk, biz de sana arkadaş olalım” dedi. Üçü birden
mescidden çıkıp, Hazret-i Ali ile görüşmeye gittiler. Hazret-i Ali, devesini alıp gitmiş,
Ensârdan birinin hurmalığına su veriyordu. Onları görünce, karşılayıp hâl ve hatırlarını sordu. Hazret-i Ebû Bekr; “Yâ Ali! Her hayırlı işte sen öndersin ve Resûl-i ekrem katında hiç kimseye nasîb olmamış bir mertebedesin. Hazret-i Fâtıma’yı herkes
taleb etti. Hiç kimseye iltifât olunmadı. Sana nasîb olacağını zannediyoruz. Niçin
teşebbüs etmezsin?” diye sordu.
Hazret-i Ali bunu işitince, mübârek gözleri yaşla doldu ve; “Yâ Ebâ Bekr! Beni
ziyâdesiyle yaktın. Ona benden başka rağbet eden yoktur. Lâkin elimin darlığı buna
mânidir” dedi. Hazret-i Ebû Bekr; “Böyle söyleme. Allahü teâlâ ve Resûlünün yanında, dünyâ bir şey değildir. Buna fakirlik mâni olamaz. Var, taleb eyle” dedi.
199 Vâkıdî, Megâzî, I, 176-180; İbni Sa’d, Tabakât, II, 29.
233
Hazret-i Ali buyuruyor ki; “Resûlullah’ın huzûruna utanarak
ve sıkılarak girdim. Resûlullah’ın bütün heybet ve vakârı üzerinde idi. Huzûrunda oturdum ve konuşmaya kâdir olamadım.
Resûlullah efendimiz; “Niçin geldin, bir ihtiyâcın mı var?”
buyurdu. Sustum. “Her hâlde Fâtıma’yı istemeye geldin”
buyurunca; “Evet” diyebildim. (Peygamber efendimiz, Hazret-i
Fâtıma’ya Hazret-i Ali’nin kendisini istediğini duyurdu. O da
sustu.) Peygamber efendimiz; “Fâtıma’ya mehir olarak verecek neyin var?” buyurdular. “Yanımda ona verilecek bir şeyim
yok yâ Resûlallah” dedim. “Sana vermiş olduğum Hutamî
zırhlı gömleğin nerededir, ne oldu?” buyurdular. “Yanımdadır” deyince; “Onu sat ve parasını bana getir. Mehir olarak o kâfidir” buyurdular.200 Başka bir rivâyette de; “Resûlullah
efendimiz, Hazret-i Ali’ye; “Yanında neyin var” buyurduğunda; “Atım ve zırhlı gömleğim var” diye cevap vermiş, Resûlullah
efendimiz de; “Atın sana lâzım olur, fakat zırhını sat” buyurmuştu. Başka bir rivâyette de; “Yâ Ali, git kendine bir ev
kirâla” buyurdu.
Hazret-i Ali, evleninceye kadar Peygamber efendimizle beraber oturuyordu. Peygamber efendimizin emirleri üzerine,
Mescid-i Nebevî yakınında, Hazret-i Âişe’nin odasının karşısında
bulunan Hârise bin Nu’mân’ın evini kirâladı. Zırhını da pazara
gönderdi. Hazret-i Osmân radıyallahü teâlâ anh pazarda gezerken, hazret-i Alînin zırhını tanıdı. Dellâlı çağırıp dedi ki, “Bu zırha,
sâhibi ne fiyât ister.” Dellâl, “Dörtyüz dirhem ister” dedi. Osmân
radıyallahü anh buyurdu ki, “Gel akçasını al. ” Saâdethânesine
vardı. Zırhı dellâldan alıp, parasını verdi. “Bu zırh ondan gayriye
lâyık değildir. Bu akçayı da düğüne harc etsin. Bizim özrümüzü
de kabul” etsin dedi. Dörtyüz dirhemi verip, zırhı da üzerine koyup, hediye olarak hazret-i Alîye gönderdi.
Hazret-i Ali, zırh ve dirhemlerle Peygamberimizin yanına
gelince, Peygamber efendimiz, Hazret-i Osman’a çok hayr duâ
ettiler ve; “Osman, Cennet’te benim refîkimdir” buyurdular.
Sonra Bilâl-i Habeşî’yi çağırdı ve paranın bir kısmını vererek; “Bu
parayı al, çarşıya çık! Biraz gül suyu, geri kalan para ile de
bal al ve Mescid’in bir kenarında temiz bir kab içinde su
ile eziniz. Bal şerbeti yapınız ki, nikâh kıyıldıktan sonra
içelim. Ensâr ve Muhâcirlerden mevcut bulunan Eshâbımı
mescide dâvet et ve Fâtıma ile Ali’nin nikâhlarının kıyılacağını halka ilân et” diye emretti.
Bilâl-i Habeşî, dışarı çıkıp Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın
nikâhlarının kıyılacağını halka îlân etti. Eshâb-ı kirâm, Mescid-i
Nebevî’ye gelerek, içini dışını doldurdular. Peygamber efendimiz
200 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 173; İbni Kesîr, Sire, II, 544.
“Osman,
Cennet’te benim
refîkimdir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
234
ayağa kalkarak şu hutbeyi okudular: “Bütün hamd ve şükür, âlemlerin Rabbine
mahsustur. O, verdiği ni’metlerle öğülen, sonsuz kudretinden ve kuvvetinden dolayı ibâdet edilen, azâb ve hesâbından korkulan, hüküm ve fermânı
yeryüzünde ve göklerde hâkim olandır. Mahlûkâtı kudretiyle yaratan, adaletli hükümleriyle bunları birbirinden ayıran, insanları (İslâm) dîni ve peygamberi Muhammed (aleyhisselâm) ile şereflendiren O’dur...
Allahü teâlâ bana, kızım Fâtıma’yı Ali bin Ebî Tâlib’e nikâhlamamı emretti. Şimdi sizi şâhid tutuyorum ki, (Allahü teâlânın emriyle) 400 miskâl gümüş mehir ile Fâtıma’yı, Ali bin Ebî Tâlib’e nikahladım. Rabbim kendilerinin
varlıklarını bir araya getirsin ve bunu kendilerine mübârek kılsın. Nesillerini temiz ve rahmete anahtar, hikmete mâden, ümmet-i Muhammed’e
emin kılsın. Söyleyeceğim bundan ibarettir. Rabbimden kendim ve sizin
için mağfiret dilerim.”
Hazret-i Ali de kalkarak şu kısa hutbeyi okudu: “... Huzûrunda bulunduğumuz
Muhammed aleyhisselâma salât ve selâm ederim ki, mübârek kerîmeleri Fâtıma’yı
400 miskâl gümüş mehirle bana nikâhlamıştır. Ey din kardeşlerim! Şüphesiz Peygamber efendimizin buyurduklarını işittiniz ve şâhid oldunuz. Ben de buna şâhid ve
râzıyım. Aynen kabul ediyorum. Allahü teâlâ hepimizin sözlerine şâhiddir, hepimize
vekildir.”201
Nikâh akdi bittikten sonra, Peygamber efendimiz tâze hurma getirttiler ve; “Haydi bu hurmadan alınız, yiyiniz” buyurdular. Herkes alıp yediler. Sonra Hazret-i
Bilâl bal şerbeti dağıttı, onu da içtiler ve bütün sahâbîler; “Bârekellahü fî kümâ
ve aleykümâ ve ceme’a şemlekümâ” diye duâ ettiler. Fâtıma radıyallahü anhâ
nikâh yapılırken onbeş, Alî radıyallahü anh yirmibeş yaşında idi.
Hazret-i Fâtıma, nikâhtan sonra ağlıyordu. Peygamber efendimiz onun yanına geldi ve; “Ey Fâtıma! Sana ne oldu ki ağlıyorsun? Allahü teâlâya yemin
ederim ki, seni, isteyenlerin en âlimine, hilim ve akıllılıkta en üstününe
ve ilk müslüman olanına nikâhladım” buyurdu. Hazret-i Fâtıma; “Babacığım!
Evlenen her kızın mehri altın ve gümüşle takdir ve tâyin ediliyor. Benim de mehrim böyle takdir edilirse, seninle diğerleri arasında ne fark olur. Kıyâmet günü sen,
mü’minlerin günâhkârlarından ne kadar kimseye şefâatte bulunursan, ben de onların hanımlarına şefâatte bulunmak istiyorum. Murâdım budur” dedi.
Allahü teâlâ, Hazret-i Fâtıma’nın bu dileğinin kabûl edildiğini bildirince,
Resûlullah efendimiz; “Yâ Fâtıma, peygamber çocuğu olduğunu belli ettin”
buyurdular.
Hazret-i Ali buyurdu ki: “Bu işlerin üzerinden birkaç ay geçmişti. Bu hususta
mecliste hiç söz olmadı. Ben de hicâbımdan yâni utandığımdan ağzımı açamadım.
Ama Resûlullah efendimiz, bâzen beni tenhâda gördükleri zaman; “Senin hâtunun
ne iyi hanımdır. Sana müjdeler olsun ki, o, âlemdeki hâtunların seyyidesidir” buyururlardı.
O günlerde Hazret-i Ali’nin kardeşi Hazret-i Ukayl; “Yâ Ali! Bu akd-i izdivâc ile
mesrûr olduk. Lâkin murâdım odur ki, bu iki mes’ûd birbirine yakın olalar” deyince,
Hazret-i Ali; “Benim de muradım odur, lâkin hicâb ediyorum” dedi. Hazret-i Ukayl,
201 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 24; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LII, 445.
235
Ali’nin elini tutup, Peygamber efendimizin hânesine varınca,
Resûlullah’ın câriyesi Ümmü Eymen’e rastladılar. Durumu ona
söylediler. Ümmü Eymen de; “Bu husus için sizin gelmeniz lâzım
değildir. Biz ezvâc-ı tâhirât ile ittifak edip, size haber veririz. Zîrâ
bu hususta hâtunların sözü dinlenir” dedi. Ümmü Eymen, bu
hâli Resûlullah’ın hanımlarına söyledi. Diğer ezvâc-ı tâhirât,
Hazret-i Âişe’nin hânesine geldiler. Hazret-i Hadîce’yi anarak;
“Eğer o hayatta olsaydı, bize bir endişe olmaz idi” dediler.
Resûlullah efendimiz ağladı ve buyurdu ki: “Hadîce gibi hâtun
hani? Halk beni yalanlarken o tasdik etti ve bütün malını benim yoluma sarf etti. Dîn-i İslâm’a çok yardım etti.
Hayâtında, Hak teâlâ bana emretti ki, Hadîce’ye müjde
ver: Cennet’te onun için zümrütten bir köşk yapılmıştır.”
Resûlullah efendimizin zevceleri, Hazret-i Ali’nin murâdını
arz ettiler. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz, Ümmü Eymen’e,
Hazret-i Ali’yi dâvet etmesini emretti. Ali gelince, meclisteki
hanımlar kalkıp gittiler. Hazret-i Ali başını önüne eğip oturdu.
Resûlullah; “Zevceni ister misin yâ Ali?” buyurdu.
Ali radıyallahü anh; “Evet yâ Resûlallah! Anam ve babam sana
fedâ olsun” dedi. Resûl-i ekrem efendimiz, Esma binti Umeys’e;
“Git, Fâtıma’nın evini hazırla” buyurdu. Esmâ, Hazret-i
Fâtıma’nın gelin gideceği eve gitti. Bir minder yeni meşinden, bir
minder yamalı meşinden, bir minder de hasırdan yapıp, içlerini
hurma lifi ile doldurdu. Resûlullah efendimiz yatsı namazından
sonra Fâtıma’nın evine gelip yapılanları gözden geçirdi.
Peygamberimiz, Hazret-i Ali’nin getirdiği paranın üçte ikisiyle
yiyecek, süs ve koku gibi şeyler; üçte biriyle de giyecek alınmasını emrettiler ve ev eşyasını tamamlattılar. Hazret-i Fâtıma’nın
çeyizi ve ev eşyasında şunlar vardı: Esmâ binti Umeys’in hazırladığı üç minder, saçaklı bir halı, içi hurma lifi ile doldurulmuş bir
yüz yastığı, iki tane el değirmeni, bir su kırbası, topraktan yapılmış bir su testisi, meşinden yapılmış bir su bardağı, bir havlu, bir
etek, dabağlanmış bir koç postu, eskiyip tüyü dökülmüş alacalı
bir Yemen halısı, hurma yaprağından örülmüş bir sedir, Yemen
işi iki alacalı elbise, bir kadife yorgan. Bundan sonra Resûlullah
efendimiz, Hazret-i Ali’ye bir mikdar para verip, hurma ve yağ
almasını söylediler. Hazret-i Ali bundan sonrasını şöyle anlattı:
“Beş dirhemle hurma, dört dirhemle yağ aldım. Resûlullah’ın
huzûruna getirdim. Deriden bir sofra istedi. Hurma, un, yağ
ve yoğurdu mübârek eli ile karıştırıp, bir çeşit yemek yaptı ve;
“Yâ Ali! Var, kimi bulursan getir” buyurdu. Ben dışarı çıktım, pek çok insan gördüm, hepsini dâvet ettim ve içeri girip; “Yâ
Resûlallah Halk çoktur” diyerek arz eyledim.
Âlemlerin efendisi Fahr-i kâinat efendimiz; “Onları onar
“Ey Fâtıma!
Sana ne oldu
ki ağlıyorsun?
Allahü teâlâya
yemin ederim ki,
seni, isteyenlerin
en âlimine, hilim
ve akıllılıkta
en üstününe ve
ilk müslüman
olanına
nikâhladım.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
236
onar içeri getir, taam (yemek) yesinler” buyurdu, öyle yaptım. Hesâb ettiler, erkek ve kadından yedi yüz kimse yemek yemişler ve doymuşlar idi.”
Hazret-i Ali’nin ve Fâtıma’nın velîmesi yenildikten sonra, Ümmü Eymen’in bildirdiğine göre, Peygamber efendimiz Hazret-i Ali’ye “Yâ Ali, kızım Fâtıma gelin olarak evinize gitti. Ben de akşam namazından sonra gelip duâ edeceğim. Beni
bekleyin” buyurdu. Hazret-i Ali eve gelince, bir köşeye oturdu. Hazret-i Fâtıma da
evin diğer bir köşesine oturdu. Sonra Resûlullah efendimiz gelip kapıyı çaldı. Ümmü
Eymen kapıyı açtı. Resûlullah; “Kardeşim burada mı?” buyurdu. Ümmü Eymen;
“Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Kardeşiniz kimdir?” dedi. Resûlullah
efendimiz; “Ali bin Ebî Tâlib’dir” deyince, Ümmü Eymen; “Kerîmenizi kardeşinizle
mi evlendirdiniz?” dedi. Resûlullah efendimiz; “Evet” buyurdular. Ümmü Eymen,
Resûlullah’ın; “Kardeşim burada mı?” buyurmasından, nikâhın caiz olmayacağını
sandı. Resûlullah efendimiz de “Evet” buyurmakla, evlenmeye mâni olanın aynı
anadan doğmak olduğuna işaret ettiler.
Bundan sonra Resûlullah efendimiz Ümmü Eymen’e; “Esmâ binti Umeys
de burada mı?” buyurdular. “Evet” diye cevap verince; “Demek Resûlullah’ın
kerîmesine hizmete geldi” buyurdular. Ümmü Eymen; “Evet” deyince; “Hayra
kavuşsun” buyurup duâ ettiler.
Bundan sonra bir kabla su getirttiler. Mübârek ellerini yıkadılar. Suyun içine
de bir mikdar misk döktüler. Sonra Hazret-i Fâtıma’yı çağırdılar. Hazret-i Fâtıma
utancından elbisesine bakıyordu. Resûlullah efendimiz sudan bir mikdar alıp,
Fâtıma’nın göğsüne, başına ve sırtına serpti ve; “Allahümme innî e’îzuhâ bike
ve zürriyetihâ mineşşeytânirracîm (Yâ Rabbî Onun ve zürriyetinin racîm olan,
taşlanan şeytanın şerrinden muhâfazası için sana sığınırım)” diye duâ ettiler. Sonra
Hazret-i Ali’ye de aynısını yapıp; “Allahümme bârik fîhimâ ve bârik aleyhimâ
ve bârik lehümâ fî neslihimâ” diye duâ ettiler. İhlâs ve Mu’avvizeteyn sûrelerini
okuyup; “Allahü teâlânın ismi ve bereketi ile ehlinin yanına gir” buyurdular.
Sonra mübârek elleriyle kapının iki kanadını tutup, bereket ile duâ ettiler ve oradan
ayrıldılar.202
Hazret-i Ali buyurdu ki: “Düğünümüzden dört gün sonra, Resûlullah efendimiz,
hânemizi teşrif eyledi. Gönülleri alan, hikmet dolu sözleri ile bize nasîhat ettiler ve
buyurdular ki: “Yâ Ali! Su getir!” Kalktım su getirdim. Bir âyet-i kerîme okudu ve;
“Bu sudan biraz iç. Bir mikdar kalsın” buyurdu. Öyle yaptım. Kalan suyu, başıma ve göğsüme serpti. Tekrar; “Su getir” buyurdu. Yine su getirdim. Bana yaptığı
gibi, Fâtıma’ya da yaptı. Sonra beni dışarı gönderdi.”
O dışarı çıktıktan sonra kızına, Hazret-i Ali hakkında, suâl eyledi. Fâtıma dedi
ki: “Babacığım, bütün kemâl sıfatlar kendisinde mevcuttur. Lâkin, bâzı Kureyş
hâtunları bana; “Senin erin fakirdir” diyorlar” deyince, Resûlullah efendimiz buyurdu ki: “Ey kızım! Senin baban ve helâlin fakir değildir. Bütün yer ve gök
hazîne ve definelerini bana arz ettiler. Kabul etmedim. Allahü teâlânın
katında makbûl olanı kabûl ettim. Ey kızcağızım! Eğer benim bildiğimi,
sen bilseydin, dünyâ senin nazarında hor ve aşağı olurdu. Allahü teâlânın
hakkı için, erin, sahâbenin evvelidir. İslâmın da büyüğüdür, ilim bakımın202 Abdürrezzâk, Musannef, V, 485.
237
dan en derinidir. Ey kızım! Allahü teâlâ Ehl-i beytten iki
kimse ihtiyâr etti. Biri baban ve biri helâlindir. Zinhâr ona
isyân eyleme ve emrine muhalefet etme.”
Fahr-i kâinat aleyhi efdalüssalevât efendimiz, kızına nasîhat
ettikten sonra, Hazret-i Ali’yi dâvet etti. Ona da Fâtıma’yı ısmarladı; “Yâ Ali! Fâtıma’nın hatırına riâyet eyle. O benden bir
parçadır. Onu hoş tut. Eğer onu üzersen, beni üzmüş olursun” buyurdu. İkisini de Allahü teâlâya ısmarladı. Sonra kalkıp
gitmeye azîmet etmişti ki, Hazret-i Fâtıma; “Yâ Resûlallah! İçerinin hizmetini ben görürüm. Dışarısının hizmetini de Ali görür.
Bana bir câriye ihsân ederseniz, bâzı işlerimde yardımcı olur.
Beni memnun edersiniz” dedi. Resûlullah efendimiz buyurdu ki:
“Ey Fâtıma! Sana hizmetçiden daha iyi bir şey mi, yoksa
hizmetçi mi ihsân edeyim?”
Fâtıma vâlidemiz; “Hizmetçiden iyisini ihsân eyle” dedi.
Resûlullah efendimiz; “Her gün yatarken otuz üç kere
Sübhânallah, otuz üç kere Elhamdülillah, otuz üç kere Allahü ekber, bir kere de Lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerike
leh. Lehül mülkü ve lehül hamdü ve hüve alâ külli şey’in
kadîr, söyle. Hepsi yüz kelimedir. Kıyâmette bin hasene (iyilik) bulursun. Mîzânda hasenâtın ağır gelir” buyurdu. Sonra Peygamber efendimiz, kerîmelerinin evinden ayrılıp,
hâne-i saâdetlerine gittiler.
Ka’b bin Eşrefin öldürülmesi
Bedr gâlibiyeti ile Medîne’de bulunan Yahudi ve putperest
müşriklerin kalblerine korku düştü. Bâzı Yahudiler, insafa gelip;
“Sıfatlarını kitaplarımızda okuduğumuz zât mutlaka budur. Artık O’na karşı durmak mümkün olmaz. Zîrâ O, hep gâlip gelecektir” diyerek müslüman oldular. Bâzıları da; “Muhammed, harpten anlamayan Kureyşlilerle savaştı. Onun için gâlib geldi. Eğer
bizimle cenk etseydi, O’na, harp nasıl yapılır, zafer nasıl kazanılır
gösterirdik” dediler.
Ka’b bin Eşref ismindeki bir Yahudi de, Bedr’de İslâm ordusunun gâlibiyetini duyunca, müslümanlara olan kininden Mekke’ye
gitti. Oradaki müşrikleri toplayıp, Medîne’ye saldırmaları için şiirler söyledi, onları teşvik ve tahrik etti. Peygamber efendimiz ile
çarpışmak üzere onlarla anlaştı. Hattâ, sevgili Peygamberimize
suikast düzenledi. Allahü teâlâ bu durumu, Resûlullah efendimize
bildirdi ve meâlen buyurdu ki; “Onlar, Allahü teâlânın kendilerine lânet ettiği (rahmetinden uzaklaştırdığı) kimselerdir...”203
Bunun üzerine Resûl-i ekrem efendimiz, şerefli Eshâbına;
“Ka’b bin Eşref’i kim öldürür? Çünkü o, Allahü teâlâ ve
203 Nisâ: 4/52.
“Yâ Ali!
Fâtıma’nın
hatırına riâyet
eyle. O benden
bir parçadır. Onu
hoş tut. Eğer onu
üzersen, beni
üzmüş olursun.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
238
Resûlüne ezâ etmiştir” buyurdu. Muhammed bin Mesleme; “Yâ Resûlallah! İster
misin, ben onu öldüreyim diye suâl eyledi. Resûlullah efendimiz de; “Evet, isterim”
buyurdu. Muhammed bin Mesleme, bir kaç gün bu iş üzerinde durup, plânlar kurdu. Arkadaşlarından Ebû Nâile, Abbâd bin Bişr, Hâris bin Evs, Ebû Abs ibni Cebr’in
yanına gidip, meseleyi onlara açtı. Hepsi uygun görüp; “Beraber öldürürüz” dediler.
Birlikte Peygamber efendimize geldiler. “Yâ Resûlallah! İzin buyurursanız, biz
onunla konuşurken, sizinle ilgili, Ka’b’ın hoşuna gidecek bâzı sözler söyleyebilir miyiz?” dediler. Peygamber efendimiz, onlara istediklerini söylemeye
müsâde buyurdular.
Bunun üzerine, Muhammed bin Mesleme, arkadaşlarıyla Ka’b bin Eşref’in yanına
gitti. “Şu Muhammed, bizden sadaka istedi. Bize çok vergi yükledi. Onun için senden
ödünç bir şey almak için geldim” dedi. Ka’b sevinerek, Muhammed bin Mesleme’nin
kendisi gibi düşündüğünü sandı ve; “O sizi daha da bıktıracak” dedi. Muhammed
bin Mesleme; “İşte O’na bir defa uymuş bulunduk. O’na tâbi olmakta devam edeceğiz. Bakalım sonu ne olacak? Şimdi sen bize biraz ödünç hurma ver” dedi. Ka’b;
“Evet vereyim, fakat, bana bir şeyi rehin vermelisiniz!” dedi. Muhammed bin Mesleme ile yanındakiler; “Ne istersin” dediler. Ka’b; “Kadınlarınızı rehin isterim” deyince
rızâ göstermediler. Ka’b; “O zaman oğullarınızı rehin verin” dedi. “Onları da rehin
veremeyiz. Onlardan birine, bir-iki deve yükü hurmaya karşılık rehin olundu diye
söylenir ki, bu da bizim için unutamıyacağımız bir leke olur. Fakat sana silâhımızı
ve zırhımızı rehin verebiliriz” dediler. Ka’b bu teklifi kabul etti. Onlara ne zaman
geleceklerini de bildirdi.204
Muhammed bin Mesleme, bir gece Ka’b’ın yanına geldi. Ebû Nâile de beraber
idi. Ka’b onları kaleye çağırdı. Kendisi de onları karşılamak için aşağı indi. Ka’b’ın
karısı; “Bu saatte nereye çıkıyorsun” dedi. Ka’b; “Gelenler, Muhammed bin Mesleme ile kardeşim Ebû Nâile’dir” dedi. Karısı; “İşittiğim bu ses bana pek iyi gelmiyor.
Sanki ondan, kan damlıyor” dedi. Ka’b; “Yok, onlar Muhammed bin Mesleme ile süt
kardeşim Ebû Nâile’dir. O iyi bir gençtir. Geceleyin, kılıç vuruşmasına bile çağırılsa,
hiç tereddüt etmeden gelir. Böyle birisidir” dedi. Muhammed bin Mesleme kendisiyle beraber iki kişiyi, bir rivâyete göre de üç kişiyi kaleye soktu. Bunlar, Ebû Abs
bin Cebr, Hâris bin Evs, Abbâd bin Bişr idi.205 Muhammed bin Mesleme hazretleri,
arkadaşlarına; “Ka’b gelince, ona saçını koklayacağımı söyler, başını tutup koklarım. Siz benim, Ka’b’ın başını iyice yakaladığımı gördüğünüz zaman, kılıçlarınızla vurunuz” dedi. Ka’b bin Eşref güzel giyinmiş olarak, güzel koku saçarak, onların
yanına geldi. İbn-i Mesleme; “Şimdiye kadar böyle güzel koku koklamadım” diyerek Ka’b’ın yanına vardı. Ka’b; “Arab’ın en güzel kokulu kadınları benim yanımda”
diyerek övündü. Muhammed bin Mesleme; “Başını koklamama izin verir misiniz”
dedi. Ka’b, müsâde ettiğini söyledi. Mesleme onu kokladı. Arkadaşlarına da koklattı.
Sonra, tekrar koklamak istediğini söyledi. Bu defa, Muhammed bin Mesleme başını
yakalayıp, arkadaşlarına, kılıçlarıyla vurmalarını işaret etti. İlk kılıç vurulduğunda
Ka’b şiddetle bağırdı fakat ölmedi. Bunun üzerine Muhammed bin Mesleme, hançeri
ile onu öldürdü. Ka’b’ı öldüren mücâhidler derhâl orayı terkedip, Medîne’ye ulaştılar.
204 İbni Sa’d, Tabakât, II, 33-34.
205 İbni Sa’d, Tabakât, II, 32.
239
Resûlullah efendimize müjdeyi verdiklerinde, Peygamberimiz,
Allahü teâlâya hamd etti ve mücâhidlere duâ buyurdu.
Ka’b bin Eşref kâfirinin öldürülmesi, Yahudileri büyük bir
korkuya düşürdü. Çünkü, Ka’b gibi ileri gelen bir lider öldürüldükten sonra, kendilerinin öldürülmesi an meselesi idi. Sabahleyin toplanıp, Peygamber efendimizin huzûruna geldiler. Gece
olan hâdiseden şikâyetçi oldular. Resûl-i ekrem efendimiz; “O,
bizi hep rahatsız eder, aleyhimizde şiirler söylerdi. Eğer,
sizden her kim böyle yaparsa, bilsin ki, cezâsı kılıçtır” buyurdular. Bu tehdit üzerine Yahudiler, korkularından Resûlullah
efendimizle yeniden bir andlaşma yaptılar.206
Gatfân Gazâsı
Bu gazveye, “Enmâr Gazâsı” dendiği gibi, “Zî-Emr Gazâsı”
da denir. Benî Sa’lebe ve Benî Muharib’den bir taife Zî Emr denilen yerde toplanıp Medîne’nin etrafında ne bulurlar ise yağma
etmeğe karar vermişlerdi. Başları Avres lakaplı Da’sûr bin Hâris
bin Muhârib adında biri idi. Peygamber efendimiz sallallahü
aleyhi ve sellem, Osman bin Affan radıyallahü anhı Medîne’de
vekil bırakıp dörtyüzelli kişilik bir kuvvetle Medîne’den hareket
etdi. Yolda Cebbâr isminde birine rastladılar. Düşmanı ondan
sordular. O kimse, “Onlar sizinle cenk etmek istemezler. Sizi görünce dağlara kaçtılar” dedi. Resûlullah ona İslâmı arz etti. O da
kabul edip Müslüman oldu.
İslâm ordusu, vâdiye doğru ilerlerken başlayan yağmur, bir
süre olanca şiddeti ile devam etti, sonra yavaşlayıp dindi. Peygamber efendimiz başta olmak üzere mücâhidler tepeden tırnağa su içinde kalmışlardı. Herkes bir tarafta üstünü başını kurutuyordu. Resûlullah da tenha bir yerde elbisesini kurutmak
için çıkarıp bir ağaç üzerine serdi. Ağaç altında istirahat ederken
islâm askerini gözetleyen kâfirler Resûlullah’ı yalnız bir hâlde
görüp, Da’sûr bin Hârise haber verdiler. O da, Resûllahı katl etmek için istirahat ettiği yere sessizce yaklaştı, kılıcını çekip,
“Seni benim elimden kim kurtarabilir” dedi. Resûlullah, “Allahü teâlâ kurtarır” buyurdu. O ânda Cebrâîl aleyhisselâm gelip,
Da’sûrun göğsüne bir darbe vurarak yere yıkdı ve kılıcı elinden
düşdü. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, Da’sûrun kılıcını
alıp, “Seni benim elimden kim kurtarır” dedi. Da’sûr, “Hiç
kimse kurtaramaz” deyip, kelime-i şehâdeti söyleyerek müslüman oldu. Çok kimselerin îmâna gelmesine sebeb oldu.207 Savaş
için artık aslâ asker toplamayacağına söz verdi. Silâhlı bir çatışma olmadan Medîne’ye dönüldü. Seferde onbir gün kalındı.
206 Buhârî, Megâzi, 15; Vâkıdî, Megâzî, I, 182; İbni Sa’d, Tabakât, II, 31; İbni Asâkir,
Tarih-i Dımeşk, LV, 271.
207 İbni Sa’d, Tabakât, II, 35.
“O, (Ka’b bin
Eşref) bizi hep
rahatsız eder,
aleyhimizde
şiirler söylerdi.
Eğer, sizden
her kim böyle
yaparsa, bilsin
ki, cezâsı
kılıçtır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
240
Bahrân Gazâsı
Buna, “Benî Süleym” veya “Necrân Gazâsı” da denir. Benî Süleym’de toplanan çok sayıda müşrikin Medîne’ye saldıracağı haberi geldi. İbni Ümm-i Mektûm
Hazretleri vekil bırakıldı. Resûlullah, üçyüz kişilik bir kuvvetle düşmanın üzerine
yürüdü. İslâm ordusunun gelmekte olduğunu haber alan düşman dağlara kaçtı. Dolayısıyla, karşılaşmak mümkün olmadı. Sefer oniki gün sürdü.
Sevr serkeşlik kılur kumrî niyâzından meğer
Dâmenin duta ayağına düşe yalvere su
İçmek ister bülbülün kanın meğer bir reng ile
Gül budağının mîzacına gire kurtâre su
Tînet-i pâkini rûşen kılmış ehl-i âleme
İktidâ kılmış tarîk-i Ahmed-i Muhtâre su
Seyyid-i nev’i beşer deryâ-yi dürr-i istifâ
Kim sepüptür mu’cizâtı âteş-i eşrâre su
Kılmak için taze gül-zâr-i nübüvvet revnâkın
Mu’cizinden eylemiş izhar seng-i hâre su
Mu’ciz-i bir bahr-i bî-pâyan imiş âlemde kim
Yetmiş andan bin bin âteş-hâne-i küffâre su
Hayret ilen parmağın dişler kim etse istimâ
Parmağında verdiği şiddet günü Ensâr’e su
Dostu ger zehr-i mâr içse olur âb-ı hayât
Hasmı su içse döner elbette zehr-i mâre su
Bîm-i dûzah nâr-i gam salmış dîl-i sûzânıma
Var ümîdim ebr-i ihsânın sepe ol nâre su
Yümn-i na’tinden güher olmuş Fuzûlî sözleri
Ebr-i nîsandan dönen tek lü’lü-i şeh-vâre su
Hâb-ı gafletten olan bîdâr olanda rûz-ı haşr
Hâb-i hasretten dökende dîde-i bîdâre su
Umduğum oldur ki Rûz-i Haşr mahrûm olmayam
Çeşm-i vaslın vere ben teşne-i dîdâre su
241
UHUD GAZÂSI
Hicretin üçüncü yılı Şevvâl ayı… Mekkeli müşrikler, Bedr
Gazâsı’nda uğradıkları bozgundan ders almadıkları gibi, bunun
acısını da bir türlü unutamıyorlardı. Kureyş, ileri gelenlerinden
bir çoğunu bu savaşta kaybetmişti. Ayrıca, Şam ticâret yolunun,
müslümanların kontrolüne geçmesi, çileden çıkmalarına sebeb
oluyordu.
Ebû Süfyân’ın başkanlığındaki ticâret kervanı, Mekke’ye yüzde yüz kârla dönmüştü. Sermâyeye iştirak edenlerin çoğu, Bedr
Gazâsı’nda öldüğünden, kervanın kârı Dâr-ün-Nedve denilen,
müşriklerin karar almak için toplandıkları binâda muhâfaza ediliyordu.
Safvân bin Ümeyye, İkrime bin Ebî Cehil, Abdullah bin Rebîa
gibi babalarını, kardeşlerini, kocalarını, oğullarını Bedr’de kaybedenler; “Müslümanlar, bizim büyüklerimizi öldürdü. Bizleri
perişân etti. Artık onlardan intikam almak zamanı geldi. Kervanın kârıyla, bir ordu hazırlıyalım. Medîne’yi basalım, intikamımızı
alalım” diye Ebû Süfyân’a başvurdular.
Ebû Cehil, Utbe, Şeybe gibi azılı kâfirler daha önce öldürüldüğü
için, müşriklerin başında, henüz müslüman olmayan Ebû Süfyân
bulunuyordu. Şam ticâretinde yüz bin altın elde edilmişti. Bunun
yarısı sermâye, yarısı da kâr idi. Sermâye, sahiplerine hemen dağıtılıp, kâr da ikiye ayrılarak yarısı ile silâh, diğer yarısı ile de asker toplandı. Ayrıca şâir ve hatîplere de verildi. Hatîpler ve şâirler
halkı galeyana getirip, savaşa teşvik etmek için şiirler, mersiyeler
okuyorlar; kadınlar def, dümbelek çalarak onlara iştirak ediyorlardı. Müslümanları Medîne’den çıkarmak, sevgili Peygamberimizi
ortadan kaldırmak ve İslâmiyet’i yok etmek gayesinde olan müşrikler, civar kabîleleri de dolaşarak asker topladılar.
Nihâyet Mekke’de, 3.000 kişilik büyük bir ordu hazırlandı. Bunların 700’ü zırhlı, 200’ü atlı olup, 3.000 de develeri vardı. Çalgıcıların ve kadınların da iştirak ettiği bu büyük orduya Ebû Süfyân
komuta ediyordu. Hanımı Hind de kadınların başında olup, müşrikleri savaşa teşvikte pek ileri gidiyordu. Çünkü Bedr Gazâsı’nda
babasını ve iki kardeşini kaybetmişti. Bunun acısını unutamıyor,
kadınların harbe katılmamasını istiyenlere karşı; “Bedr harbini
hatırlayın! Kadınlarınıza, çocuklarınıza kavuşmak için Bedr’den
kaçtınız!... Bundan sonra kaçmak istiyenler, karşılarında bizleri
bulacaklardır!...” diyerek onları susturuyor, bu şekilde Kureyşlileri
tahrik ederek bütün gücüyle onları savaşa teşvik ediyordu.208
Müşriklerden Cübeyr bin Mut’im’in mızrak atmakta çok usta,
208 Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, IV, 182.
“Uhud bizi, biz
de onu severiz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
242
pek mâhir olan Vahşî adlı bir kölesi vardı. Attığını vuran keskin bir nişancı idi. Hind,
babası Utbe’yi, Cübeyr de amcası Tuayme’yi Bedr’de öldürdüğü için, Hazret-i Hamza’ya
karşı müthiş bir intikam ateşi ile yanıp tutuşuyorlardı. Cübeyr, kölesi Vahşî’ye; “Eğer
Hamza’yı öldürürsen, seni âzâd eder, serbest bırakırım!” dedi. Hind de; “Onu öldürürsen sana pek çok altın ve mücevherler vereceğim!” diyerek va’dlerde bulundu.209
Bütün hazırlıklarını tamamlayan Kureyş ordusu, sancaklarını açarak; birini Talha
bin Ebî Talha’ya, birini Ahâbiş’ten birine, birini de Üveyf oğlu Süfyân’a verdiler.
Mekke’de hazırlıklar tamamlanmıştı. Hazret-i Abbâs; müşriklerin üç bin kişilik bir
ordu kurduklarını, bunların yedi yüzünün zırhlı, iki yüzünün atlı olduğunu, üç bin
develerinin ve sayısız silâhlarının bulunduğunu bildiren ve yola çıkmak üzere olduklarını haber veren, buna göre tedbir alınmasını isteyen bir mektubu, güvendiği bir
kimseyle hemen Medîne’ye gönderdi.
Bunun üzerine Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, durumu incelemek üzere bir kaç arkadaşına vazife verdi. Bu sahâbîler, Mekke’ye doğru yol aldılar.
Yolda müşrik ordusunun geldiğini haber alarak araştırmaya koyuldular. Kısa zamanda işlerini bitirerek sür’atle Medîne’ye döndüler. Gördükleri ve elde ettikleri bilgiler ile
gelen mektup birbirine uyuyordu.
Âlemlerin efendisi, derhâl hazırlığa başladı. Ayrıca anî bir baskına uğramamak
için, Medîne’nin çevresine nöbetçiler koyarak, tedbir aldı. Eshâb-ı kirâm, kısa zamanda toparlanarak, hazırlıklarını bitirdi. Evde kalanlarla vedâlaşıp helâllaşarak, Sultân-ı
enbiyâ efendimizin etrafında toplandılar.
O gün Cumâ idi. Peygamber efendimiz, Eshâbına Cumâ namazını kıldırdı. Hutbede
Allahü teâlânın dînini yaymak için cihâd etmenin, fî-sebîlillah çarpışmanın ehemmiyeti üzerinde durdular. Bu uğurda ölenlerin şehîd olup, Cennet’e gideceğini müjdelediler. Düşman karşısında sebât edenlere, güçlüklere karşı göğüs gerenlere, Allahü
teâlânın yardım edeceğini haber verdiler.
Resûl-i ekrem efendimiz, Eshâb-ı kirâmıyla harbin nerede yapılması gerektiği üzerinde istişare etmek istediğini ve o gece gördüğü bir rüyâyı anlattılar. Buyurdular ki:
“Rüyâmda, kendimi sağlam bir zırh içinde gördüm. Kılıcım Zülfikâr’ın ağzında bir gedik açıldığını, boğazlanmış bir sığırı, arkasından da bir koçun getirildiğini gördüm.” Eshâb-ı kirâm; “Yâ Resûlallah! Bu rüyâyı nasıl tâbir ettiniz?” diye sorduklarında ise; “Sağlam zırh giymek, Medîne’ye, Medîne’de kalmaya işarettir.
Orada kalınız... Kılıcımın ağzında bir gedik açıldığını görmem, bir zarara uğrayacağıma işarettir. Boğazlanmış sığır, Eshâbımdan bâzılarının şehîd düşeceğine işarettir. Onun arkasından bir koçun getirilmesine gelince, koç, askerî
bir birliğe işarettir ki, inşâallah onları Cenâb-ı Hak öldürecektir” buyurdu.
Başka bir rivâyette de; “Rüyâmda kılıcımı yere çarptım, ağzı kırıldı. Bu Uhud
günü Eshâbımdan bâzılarının şehîd düşeceklerine işarettir. Kılıcımı tekrar
yere çarptım, eski düzgün hâline döndü. Bu da, Allahü teâlâdan bir feth geleceğine, mü’minlerin toplanacağına işarettir” buyruldu.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem kendisine vahiyle bildirilmeyen hususlarda,
Eshâbıyla istişâre yapar, ona göre hareket ederdi. Düşmanı nerede karşılamak lâzım
geldiği üzerinde, Eshâbdan bâzıları; “Medîne’de kalarak müdâfâa savaşı yapalım” de209 Buhârî, Megâzi, 23; İbni Hişâm, Sîret, II, 69; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 253.
243
diler. Bu teklif, Peygamber efendimizin arzularına da uygundu.
Hazret-i Ebû Bekr, Ömer, Sa’d bin Mu’âz (radıyallahü anhüm) gibi
Eshâbın büyükleri, Peygamber efendimiz gibi düşünüyorlardı.
Ancak Bedr Gazâsı’nda bulunamayan kahraman ve genç
sahâbîler; Bedr Gazâsı’na katılan sahâbîlerin kazandığı ecir ve
sevabı, Bedr şehîdlerinin ulaştığı yüksek dereceleri Peygamber
efendimizden işittikçe, o harpde bulunamadıklarına son derece
üzülmüşlerdi. Bunun için düşmanı Medîne dışında karşılamak ve
göğüs göğüse çarpışmak istiyorlardı. Hazret-i Hamza, Nu’mân bin
Mâlik, Sa’d bin Ubâde bunlardan idi. Hazret-i Hayseme izin alarak;
“Yâ Resûlallah! Kureyşli müşrikler, çeşitli Arab kabîlelerinden
asker topladılar. Develerine, atlarına binip topraklarımıza girdiler. Bizi evlerimizde ve kalelerimizde kuşatacak, sonra da dönüp
gidecekler. Arkamızdan pek çok lâflar edecekler. Bu hâl onların
cesaretlerinin artmasına sebep olacak, yeni baskınlar düzenleyeceklerdir. Şimdi onların karşısına çıkmazsak, diğer Arab kabîleleri
bize göz dikecekler. Allahü teâlânın bize, müşriklerin karşısında
zafer ihsân edeceğini umarım.
Şâyet ikincisi olursa ki şehîdliktir; Bedr beni ondan mahrum
eyledi. Hâlbuki ben onu pek özlemiştim. Oğlum Bedr Gazâsı’na
katılmayı istediğimi işittiğinde, benimle kur’a çekmişti. O benden
daha tâlihli imiş, şehîdlik şerefine ulaştı.
Yâ Resûlallah! Şehidliği çok özledim. Dün gece rüyâda oğlumu
güzel bir surette gördüm. Cennet bahçeleri ve ırmakları arasında
dolaşıyor ve bana; “Cennet Eshâbına katıl! Ben, Allahü teâlânın
va’d ettiği gerçeğe kavuştum!” diyordu.
Yâ Resûlallah! Vallahi, sabahleyin, oğluma Cennet arkadaşı olmayı ziyâdesiyle arzu etmeğe başladım. Artık yaşım da ilerledi.
Rabbime kavuşmaktan başka murâdım kalmadı.
Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Şehîd olup, oğluma
Cennet’te arkadaş olmakla şereflenebilmem için, Allahü teâlâya
duâ et!...” diyerek yalvardı. Onun bu isteğini, kırmadılar ve şehîd
olması için duâ buyurdular.
Çoğunluğun bu fikirde olduğunu gören sevgili Peygamberimiz,
düşmanı Medîne dışında karşılamak üzere karar verdiler. Sonra;
“(Ey Eshâbım!) Sabır ve sebât ederseniz, bu sefer de Cenâb-ı
Hak, size yardımını ihsân eder. Bize düşen, azm ve gayret
göstermektir!” buyurdular.
İkindi namazını kıldıran Kâinatın sultânı, saâdetli ve mübârek
evine vardılar. Arkalarından Hazret-i Ebû Bekr ve Ömer, izin alarak girdiler. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin
sarığını sarmasına, zırhını giymesine yardım ettiler. Efendimiz,
kılıcını kuşandı, kalkanını sırtına yerleştirdi.
Bu sırada dışarda Eshâb-ı kirâm toplanmış, Peygamber efendi-
“Eshâbıma dil
uzatmayınız!
Uhud dağı kadar
altun sadaka
verseniz, onların
bir avuç arpa
sadakalarının
sevâbı kadar
olamaz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
244
mizi bekliyorlardı. Medîne’de kalmak ve müdâfâa savaşı yapmak isteyenler, diğerlerine; “Resûlullah, Medîne dışına çıkmak fikrinde değildi. Sizin sözünüzle bunu kabul
etti. Hâlbuki Resûlullah, emri Allahü teâlâdan alır. Siz, bu işi O’na bırakınız. O’nun
emrettiği şeyi işleyiniz” dediler. Diğerleri de yaptıklarına pişman oldular ve; “Resûl-i
ekreme muhalefet etmiş olmayalım” diyerek, bu fikirlerinden vazgeçtiler. Sevgili Peygamberimiz, saâdethânelerinden çıkınca, huzûr-ı şerîfine varıp; “Canımız sana fedâ
olsun yâ Resûlallah! Sen nasıl istiyorsan öyle yap. Medîne’de kalmak istiyorsan, kalalım. Biz senin emrine muhalefet etmekten Cenâb-ı Hakk’a sığınırız” diye özür dilediler.
Habîb-i ekrem efendimiz de; “Bir peygamber, giymiş olduğu zırhını harbetmeden çıkarmaz. Tâ ki, Cenâb-ı Allah onunla düşmanı arasında hükmedinceye kadar. Size nasihatim şudur ki, emrettiğim şeyleri yapar, Allahü teâlânın
ismini anarak sabredip sebât gösterirseniz, Allahü teâlâ size yardım edecektir...” buyurdular.
Bu sırada Amr bin Cemûh hazretleri, evinde dört oğluna; “Evlâdlarım! Beni de bu
gazâya götürünüz!” diyor, oğulları da; “Babacığım! Ayağının sakat olması sebebiyle,
Allahü teâlâ seni mâzeretli saydı. Resûlullah, seni mazeretli saydı. Cihâda çıkmakla
mükellef değilsin. Senin yerine biz gidiyoruz!” diyerek babalarını iknâya çalışıyorlardı.
Fakat Hazret-i Amr; “Yazıklar olsun sizin gibi evlâda! Bedr Gazâsı’nda da böyle diyerek,
Cennet’i kazanmaktan beni alıkoymuştunuz. Bu seferden de mi mahrum edeceksiniz?...” dedi. Sonra sevgili Peygamberimizin huzûruna çıktı ve; “Canım sana fedâ olsun
yâ Resûlallah! Oğullarım, bâzı özürler ileri sürerek, beni bu gazâdan mahrum etmek
istiyorlar. Vallahi ben, seninle beraber sefere çıkıp, Cennet’e girmekle şereflenmek
istiyorum. Yâ Resûlallah! Sen, benim Allah yolunda çarpışmamı ve şehîd düşerek şu
topal ayaklarımla Cennet’te gezmemi uygun görmez misin?” dedi. Fahr-i âlem efendimiz de; “Evet, uygun görürüm” buyurdular. Buna çok sevinen Amr bin Cemûh
hazretleri, hazırlanarak orduya katıldı.210
Medîne’de namaz kıldırmak üzere, Abdullah ibni Ümm-i Mektûm bırakıldı.211
Resûllerin sultânı, üç sancak bağladılar. Birini Habbâb bin Münzir’e, birini Üseyd bin
Hudayr’a diğerini de Mus’ab bin Ümeyr’e verdiler. Bin kişi civarında olan orduda; iki
atlı, yüz de zırhlı bulunuyordu.212
Zırhlarını giyen Sa’d bin Ubâde ile Sa’d bin Mu’âz hazretleri önde, sağda Muhâcirîn,
solda Ensâr olmak üzere yola çıkan sevgili Peygamberimiz, Cumâ günü ikindiden sonra; “Allahü ekber!” tekbir sesleri arasında bayrama gider gibi, Uhud’a doğru yola
çıktılar.
Yolda, Yahudilerden meydana gelen altı yüz kişilik askerî bir birlikle karşılaştılar.
Bunlar, münâfıkların başı Abdullah bin Übey bin Selûl’ün müttefikleri olup, İslâm
ordusuna katılmak istiyorlardı. Peygamber efendimiz, “Onlar, müslüman olmuşlar
mıdır?” diye sordular. “Hayır, yâ Resûlallah” diyerek cevap verdiler. Efendimiz bu
defa; “Onlara gidip söyleyiniz, geri dönsünler. Çünkü biz müşriklere karşı,
kâfirlerin yardımını istemeyiz” buyurdular.
Nebiyy-i muhterem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Medîne ile Uhud arasın210 İbni Hişâm, Sîret, II, 90; Vâkıdî, Megâzî, I, 265.
211 İbni Sa’d, Tabakât, IV, 209.
212 Vâkıdî, Megâzî, I, 215, 240; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LV, 267.
245
daki Şeyhayn denilen yere geldiler. Burada, geceyi geçirmek üzere
konakladılar. Henüz güneş batmamıştı. Ordu içinde, düşmanla
çarpışmak ve şehîdlik mertebesine kavuşmak isteyen çocuk yaşta
sahâbîler de vardı. Sevgili Peygamberimiz, burada orduyu teftiş
edince, on yedi kadar çocuğun bulunduğunu gördüler. İçlerinden
Râfi bin Hadîc, ayaklarının ucuna basarak yüksek görünmeye çalışıyordu. Hazret-i Züheyr’in; “Yâ Resûlallah! Râfi’ iyi ok atar” sözü
üzerine, onu orduya aldılar. Bunu gören Semüre bin Cündüp; “Ben,
güreşte Râfi’i yenebilirim. Onun için ben de gazâda bulunmak isterim” dedi. Peygamber efendimiz tebessüm buyurup, ikisini güreştirdi. Hazret-i Semüre, Râfi’i yenince, onu da mücâhidler arasına aldılar. Diğer çocuklar, Medîne’ye, orada bulunanları korumak
üzere gönderildiler.213
Akşam ve yatsı ezânını, Bilâl-i Habeşî yanık sesiyle okudu.
Sevgili Peygamberimiz, namazı kıldırdıktan sonra, Muhammed
bin Mesleme’yi elli kişilik bir birliğin başına verdiler ve sabaha kadar nöbet tutmalarını emir buyurdular. Eshâb-ı kirâm istirâhata
çekildi. O gece, Peygamber efendimizin başucunda nöbet tutma
şerefi Hazret-i Zekvân’a nasîb olmuştu.
Bu arada düşman ordusu, İslâm ordusunun Şeyhayn’da
istirâhata çekildiğini öğrenip, İkrime kumandasında bir süvâri
birliğini devriye kolu olarak vazifelendirdi. Henüz müslüman olmayan İkrime, birliğiyle Harre mevkiine kadar İslâm ordusuna
sokulduysa da mücâhid devriyesinden korkarak, geri çekildi.
Fecirden sonra Âlemlerin efendisi, Eshâbını uyandırdı. Uhud
dağına geldiler. Burada iki ordu birbirini görebiliyordu. Bilâl-i
Habeşî, ruhları coşturan, içleri eriten yanık sesiyle sabah ezânını
okudu. Mücâhidler, silâhlı olarak sevgili Peygamberimizin arkasında namazlarını kıldılar, duâlarını yaptılar. Kâinatın sultânı,
üzerlerine ikinci bir zırh ve mübârek başlarına da miğferini giydiler.
Bu sırada, münâfıkların başı Abdullah bin Übey; “Biz, buraya
kendimizi öldürtmeye mi geldik? Bunu baştan niye anlayamadık”
diyerek, 300 kadar münâfıkla birlikte İslâm ordusunu terk ederek
Medîne’ye geri döndü.
İnanan, gönül birliği yapan, canlarını, başlarını bu yola koyan
ve gözünü kırpmayan, şehâdet rütbesine ulaşmak için can atanların sayısı yedi yüz kadardı. Hepsi de, sevgili Peygamberimizi,
kanlarının son damlasına kadar korumak üzere söz verdiler.
Peygamberlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem,
mücâhidleri nizâma soktu. Orduyu, arkası Uhud dağına, önleri Medîne’ye gelecek şekilde yerleştirdi. Sağ kanada Ukâşe bin
Mihsan’ı, sol kanada Ebû Seleme bin Abdülesed’i kumandan tâyin
213 İbni Hişâm, Sîret, II, 66; Vâkıdî, Megâzî, I, 215; Süheylî, Ravd-ül-ünf, V, 419.
“Bir peygamber,
giymiş
olduğu zırhını
harbetmeden
çıkarmaz. Tâ ki,
Cenâb-ı Allah
onunla düşmanı
arasında
hükmedinceye
kadar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
246
etti. Sa’d bin Ebî Vakkâs ile Ebû Ubeyde bin Cerrâh önde, okçu birliklerinin başında
yer aldılar. Zırhlı kuvvetlerin başına Zübeyr bin Avvâm, öndeki zırhsız kuvvetlerin başına Hazret-i Hamza geçtiler. Mikdâd bin Amr’a, arkadaki kuvvetlerin başında vazife
verildi.
Hemân Allah içün halkı severdi, buğz ederdi hem,
Ne dost olmuştu nefsiyçün, ne düşman ol kerem-kânı.
Ne güldü kahkahayla ol, ne söğdü nesneye hergiz,
Güzel sözlü güleç yüzlüydü her ân, ol kerem-kânı.
Hayâ vü hilm ile mevsûf idi, hem lutfu hürmetle,
Gelip yalvaranı koymazdı giryân, ol kerem-kânı.
.
Uhud Gazâsı

İslâm ordusunun sol tarafında Ayneyn tepesi vardı. Bu tepede dar bir geçit bulunuyordu. Resûl-i ekrem efendimiz, bu geçide Abdullah bin Cübeyr kumandasında, elli okçu koydu. Okçular
geçitte yerlerini aldılar. Sevgili Peygamberimiz, yanlarına gelerek
şu kesin emrini verdi; “Bizi arkamızdan koruyunuz. Yerinizde
durunuz ve buradan hiç ayrılmayınız. Düşmanı yendiğimizi görseniz de size haber vermedikçe, adam göndermedikçe
yerlerinizden asla ayrılmayınız. Düşmanın bizi öldüreceklerini, öldürdüklerini görseniz de, gelip bize yardımcı olmayınız. Onlardan bizi korumaya çalışmayınız. Size yöneldikçe, düşman süvârilerini oka tutunuz. Çünkü süvâriler,
atılan oklara doğru gelemezler. Allah’ım! Bunları onlara
tebliğ ettiğime seni şâhid tutarım!”
Bu emirlerini bir kaç defa tekrarlayan sevgili Peygamberimiz;
‘’Kuşların, cesedlerimizi kapıştıklarını görseniz dahî, ben
size adam göndermedikçe kesinlikle yerinizden ayrılmayınız.214 Eğer bizim, kâfirleri kırıp, ayaklarımız altında çiğnediğimizi görseniz bile, yine ben size haber göndermedikçe
aslâ yerinizi terk etmeyiniz!...” buyurdular. Sonra oradan ayrılıp, ordunun başına geçtiler.
Sancağı Mus’ab bin Ümeyr’e verdiler. Hazret-i Mus’ab, elinde
sancak olduğu hâlde Peygamber efendimizin önünde yerini aldı.215 Bu sırada yeni evlenen Hazret-i Hanzala, Medîne’den sür’atle
Uhud’a gelip, mücâhid saflarına katıldı.
Uhud’a üç gün önce gelen müşrik ordusuna Ebû Süfyân kumanda ediyordu. Onlar Medîne’yi arkalarına alacak şekilde yerleştiler. Sağ kanattaki süvârilere Hâlid bin Velîd, sol kanattaki
süvârilere de İkrime kumanda edecekti. Safvân bin Ümeyye’nin
de süvâri birliklerinin başında vazife aldığı rivâyet edilmiştir.
Müşrik sancağını Talha bin Ebî Talha taşıyordu.
İki ordu arasındaki güç dengesi çok farklıydı. Kureyş ordusu;
sayı, silâh ve techîzat yönünden, İslâm ordusunun dört mislinden
fazlaydı.
Kureyş ordusunda; gürültü ve şamatadan geçilmiyor, intikam
hırslarıyla gözleri dönen kadınlar def, dümbelek çalıyor, şarkılar
söyleyerek askeri savaşa teşvik ediyor, taptıkları putlardan yardım istiyorlardı.
Mücâhidlerin tarafında ise, duâlar ediliyor; “Allahü ekber!
Allahü ekber!...” diye tekbirler getiriliyor, “Dîn-i İslâm”ın korunması ve yayılması için Allahü teâlâdan yardım taleb ediliyordu.
Sevgili Peygamberimiz de, kahraman Eshâbını, cihâda, Cenâb-ı
214 Buhârî, Cihâd, 164; Megâzi, 10, 20; Ebû Dâvûd, Cihâd, 116; Ahmed bin Hanbel,
Müsned, IV, 293; İbni Hişâm, Sîret, II, 65; Vâkıdî, Megâzî, I, 160, 220, 224; İbni Sa’d,
Tabakât, I, II, 47; III, 476; Taberî, Târih, II, 192.
215 İbni Hişâm, Sîret, II, 73; Taberî, Târih, II, 199; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 258.
“Eğer bizim,
kâfirleri kırıp,
ayaklarımız
altında
çiğnediğimizi
görseniz
bile, yine ben
size haber
göndermedikçe
aslâ yerinizi terk
etmeyiniz!...”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
248
Hakk’ın yolunda çarpışmaya teşvik ediyor, bu uğurda kazanacakları sevâbları anlatarak; “Ey Eshâbım! Sayıları az olan kişilere, düşmanla çarpışmak güç gelir.
Eğer onlar, sebât ve gayret gösterirlerse, Allahü teâlâ onları ferahlığa erdirir.
Çünkü Allahü teâlâ, kendisine itâat edenlerle berâberdir... Allahü teâlânın
size va’d ettiği mükâfâtı isteyiniz...” buyuruyordu. Uhud Gazâsı’yla ilgili âyet-i
kerîmelerde de meâlen; “(Ey mü’minler!) Allahü teâlâya ve Resûlüne (emrettiklerine) itâat edin ki, merhamet olunasınız. Rabbinizden mağfiret istemeye ve
Allahü teâlâdan korkanlar için hazırlanan, genişliği gökler ve yerler kadar
olan Cennet’e koşunuz (bunun için âdetâ yarışınız). (Ki o müttekiler) bollukta da,
darlıkta da, mallarını Allah yolunda verirler. Öfkelerini yenmesini bilir ve
insanları affederler. Allahü teâlâ ihsân (iyilik) edenleri sever.”216
“İşte onların mükâfâtı, Rablerinden bir mağfiret ve ağaçları altından ırmaklar akan Cennetlerdir. Onlar, orada ebediyyen kalacaklardır. Böyle yapanların, Allahü teâlâya ve Resûlüne itâat edenlerin mükâfâtı ne güzeldir!”
buyuruluyordu.217
Gönülleri îmânla dolu, gözlerinden cesâret kıvılcımları sıçrayan, şehîd olmak arzusuyla yanan Eshâb-ı kirâm yerlerinde duramıyor, bir an önce düşmana atılmak için
emir bekliyordu. Bedr Gazâsı’nda olduğu gibi Hazret-i Ali beyaz, Zübeyr bin Avvâm
sarı, Ebû Dücâne de kırmızı renkteki sarıklarını başlarına bağladılar. Hazret-i Hamza
da deve kuşu kanadından yapılmış tuğunu taktı.
İki ordu birbirlerine iyice yaklaştı. Artık heyecan son noktasına gelmişti. Biraz
sonra, bir tarafta, Allahü teâlânın dînini yaymak için en yakınları ile savaşmaktan hiç
tereddüt etmeyen İslâm mücâhidleri; diğer tarafta, bâtıl yollarında ısrar eden İslâm
düşmanları arasında büyük bir meydan savaşı başlayacaktı.
Bir ok atımı yaklaştıklarında, düşman saflarından devesini ileri süren zırhlı bir
müşrik, mücâhidlerden, çarpışmak üzere er talebinde bulundu. Herkesin kendisinden
çekindiğini zannederek, dileğini üç defa tekrarladı. Bunun üzerine İslâm ordusundan,
uzun boylu, sarı sarıklı bir kahraman mücâhidin, yaya olarak meydana yürüdüğü görüldü. Bu, Peygamber efendimizin halasının oğlu Zübeyr bin Avvâm radıyallahü anh
idi. İslâm ordusundan; “Allahü ekber!...” nidâları yükseliyor, Hazret-i Zübeyr’in muzaffer olması için duâ ediliyordu. Zübeyr bin Avvâm’ın, müşrike yaklaşır yaklaşmaz,
devesi üzerine sıçradığı görüldü. Deve üzerinde müthiş bir mücâdele başladı. Bu sırada sevgili Peygamberimizin; “Onu yere düşür!” buyurduğu işitildi. Hazret-i Zübeyr,
bu emri alır almaz, râkibini aşağı itti. Arkasından kendi de atlayıp, kılıcını boynuna
çaldı. Müşrikin tolgalı başı zırhlı gövdesinden ayrıldı. Efendimiz, Zübeyr hazretlerine
duâ ettiler.
Sonra, müşriklerin sancakdârı Talha bin Ebî Talha meydana fırladı; “İçinizde karşıma çıkacak bir kimse var mıdır?” diye bağırdı. Karşısına Allahü teâlânın aslanı
Hazret-i Ali çıktı. Bir vuruşta, baştan ayağa zırhlara bürünmüş müşrik sancakdârının
başını çenesine kadar yardı. Bunu gören sevgili Peygamberimiz; “Allahü ekber!...
Allahü ekber!...” diye tekbir getirdi. Buna Eshâb-ı kirâm da katılınca, tekbir sadâları
216 Âl-i İmrân: 3/132-134.
217 Âl-i İmrân: 3/136.
249
yeri göğü inletti.218
Sonra müşrik sancağının yere düştüğünü gören Talha’nın kardeşi Osman bin Ebî Talha, meydana koştu. Sancaklarını kaldırıp,
er diledi. Onun karşısına da Hazret-i Hamza çıktı; “Yâ Allah!” diyerek Osman’ın omuzuna öyle bir kılıç indirdi ki, sancak tutan kolu
kopan müşrik yere düşüp can verdi.219
Bu kez de, müşrik sancağının yere düştüğünü gören Ebû Sa’d
bin Ebî Talha yaya olarak meydana yürüdü. O da baştan ayağa
zırhlı idi. Küfrün sancağını yerden kaldırdı ve İslâm ordusuna
dönüp; “Ben, Kusem’in babasıyım. Benim karşıma kim çıkabilir?”
diyerek bağırmaya başladı. Peygamber efendimiz, onun karşısına
yine Hazret-i Ali’yi çıkardı. Hazret-i Ali, o müşriki de öldürüp sancaklarını yere düşürdükten sonra, mücâhidlerin safları arasında
yerini aldı.
Bundan sonra pek çok müşrik sıra ile meydana çıkıp yere düşen sancaklarını kaldırarak, mücâhidlerden, karşılarına çıkacak
yiğit taleb ettiler. Fakat, her defasında kahraman sahâbîler, Allahü
teâlânın izniyle gâlip geldi. Her sancakdâr öldürüldüğünde, İslâm
askerinden tekbir sadâları yükseliyor, düşman saflarına büyük bir
üzüntü ve yeis çöküyordu. Hattâ şamataları ayyuka çıkan müşrik
kadınlar bile; “Yazıklar olsun size!...” diyerek, kendi askerlerine bir
taraftan hakâret ediyorlar, bir taraftan da; “Daha ne duruyorsunuz?...” diyerek savaşa teşvik ediyorlardı.
Bu kılıcın hakkını kim verir
Her iki tarafın yerinde duramadığı bir anda, sevgili Peygamberimizin, elinde tuttuğu ve üzerinde;
Korkaklıkta ar, ilerlemekte şeref ve itibar var.
İnsan korkmakla kaderden kurtulmaz.
beyti yazılı olan kılıcını göstererek; “Bu kılıcı benden kim
alır?” buyurduğu işitildi. Bunu duyan Eshâb-ı kirâmdan birçokları hep birden almak için, ellerini uzattılar. Peygamberimiz tekrar;
“Bunun hakkını vermek üzere kim alır?” buyurunca, Eshâb-ı
kirâm sustular ve geri durdular. Kılıcı harâretle isteyenlerden Zübeyr bin Avvâm; “Ben alırım yâ Resûlallah” dedi. Peygamberimiz
kılıcı Hazret-i Zübeyr’e vermedi. Ebû Bekr, Ömer, Ali’nin radıyallahü anhüm istekleri de Peygamberimiz tarafından kabûl edilmedi.
Ebû Dücâne; “Yâ Resûlallah! Bu kılıcın hakkı nedir?” diye sordu. Sevgili Peygamberimiz; “Onun hakkı; eğilip bükülünceye
kadar, onu düşmana vurmaktır. Onun hakkı, müslüman
218 İbni Hişâm, Sîret, II, 151; Vâkıdî, Megâzî, I, 224, 308; İbni Sa’d, Tabakât, II, 40;
Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 239; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 318.
219 İbni Hişâm, Sire, II, 74; Vâkıdî, Megâzî, I, 227; İbni Sa’d, Tabakât, II, 41; Süheylî,
Ravdü’l-ünf, III, 258.
“Ey Eshâbım!
Sayıları az
olan kişilere,
düşmanla
çarpışmak güç
gelir. Eğer onlar,
sebât ve gayret
gösterirlerse,
Allahü teâlâ
onları ferahlığa
erdirir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
250
öldürmemen, onunla kâfirlerin önünden kaçmamandır. Onunla Allahü teâlâ
sana zafer yahut şehîdlik nasîb edinceye kadar, Allah yolunda çarpışmandır”
buyurunca, Ebû Dücâne; “Yâ Resûlallah! Ben onun hakkını yerine getirmek üzere alıyorum” dedi. Peygamberimiz de elindeki kılıcı ona teslîm etti.220
Ebû Dücâne radıyallahü anh çok cesâretli, kahraman olduğu kadar, harp meydanlarında çok kurnaz davranır; “Harp hiledir”221 hadîs-i şerîfine eksiksiz riâyet ederdi.
Ebû Dücâne hazretleri kılıcı alınca, harp meydanına doğru çalımlı, vakârlı ve gururlu
bir şekilde, beytler söyleyerek yürümeye başladı. Üzerinde, bir gömleği ve başında
kırmızı sarığından başka bir şeyi yoktu.
Ebû Dücâne hazretlerinin bu yürüyüşü, Eshâb-ı kirâm arasında pek hoş karşılanmadı. Bunun üzerine Peygamber efendimiz; “Bu bir yürüyüştür ki, bu yerler (harp
meydanları) dışında Allahü teâlânın gadabına sebeptir” buyurarak, yalnız düşmana karşı çalımlı yürümenin câiz olduğunu bildirdiler.
Daha fazla bekleyemeyen müşrik saflarından Hâlid bin Velîd, emrindeki kuvvetlerle hücûma kalktı. Yerinde duramayan Eshâb-ı kirâma, sevgili Peygamberimiz de
hücûm emrini verdiler. Bir anda; “Allahü ekber” sadâları harp meydanını doldurmuştu. En önde Hazret-i Hamza ellerindeki kılıçlarıyla, zırhsız kuvvetlerin başında
olduğu hâlde her gelen kâfire kılıç sallamaya başladı. Büyük bir hırsla gelen Hâlid bin
Velîd’in kuvvetleri, derhâl geriye püskürtüldü. Hâlid bin Velîd, bu defa dağ geçidindeki
yerden dolaşıp, arkadan vurmak üzere geniş bir kavis çizerek Ayneyn tepesine vardı.
Fakat Hazret-i Abdullah bin Cübeyr ve emrindeki elli yiğit, onları şiddetli bir ok atışıyla püskürttü.
Artık savaş kızışmıştı. Her iki taraf, olanca güçleriyle çarpışıyordu. Bir sahâbî, en
az dört müşrik ile mücâdele ederek, ilerlemeye çalışıyorlardı. Hazret-i Hamza, bir taraftan; “Allahü ekber! Allahü ekber!” nidâlarıyla sesleniyor, bir taraftan da; “Ben,
Allahü teâlânın aslanıyım!” diyor ve düşmanı kıra kıra, ilerliyordu. Safvân bin Ümeyye, etrafındakilere; “Hamza nerededir? Bana gösteriniz” diyor, savaş meydanını araştırıyordu. Bir ara gözleri, iki kılıç ile vuruşan birini gördü ve; “Bu çarpışan kim?” diye
sordu. Çevresindekiler; “Aradığın kimse! Hamza!” dediler. Safvân; “Ben bugüne kadar
kavmini öldürmek için saldıran, onun gibi hırslı ve gözü pek başka bir kimse görmedim” dedi.
Harbin iyice kızıştığı sırada Muhâcirînden Zübeyr bin Avvâm, kılıcın kendisine
verilmemesinden dolayı üzgün olduğundan, kendi kendine; “Ben, Resûlullah’tan kılıcı
istedim, lâkin Ebû Dücâne’ye verdi. Hâlbuki, ben, halası Safiyye’nin oğluyum. Üstelik
de Kureyşliyim. Hâlbuki önce ben istemiştim. Gidip bakayım Ebû Dücâne benden fazla ne yapacak?” dedi. Daha sonra Ebû Dücâne’yi tâkibe başladı. Ebû Dücâne hazretleri;
“Allahü ekber!” diyerek tekbir, alıyor, müşriklerden kime rastlarsa, onu vurup öldürüyordu. Müşriklerin en azılılarından, iri cüsseli, her tarafı zırhlarla kaplı sâdece gözleri görünen biri, Ebû Dücâne ile karşılaştı. Evvelâ kendisi, Ebû Dücâne hazretlerine
hücûm etti. Ebû Dücâne, onun darbesinden kalkanıyla korundu. Müşrikin kılıcı Ebû
Dücâne’nin kalkanına gömüldü. Kılıcına asıldı, fakat çıkaramadı. Sıra Ebû Dücâne’ye
220 Buhârî, Cihâd, 157; Müslim, Cihâd, 29; Ebû Dâvûd, Cihâd, 101; Tirmizî, Cihâd, 5; İbni Mâce, Cihâd, 28.
221 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 123; İbni Hişâm, Sîret, II, 66; Vâkıdî, Megâzî, I, 259; İbni Ebî Şeybe,
Musannef, VII, 562, VIII, 491; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XIX, 9.
251
gelmişti. Bir kılıç darbesiyle râkibini öldürdü.
Bundan sora Ebû Dücâne, her önüne çıkan îmânsızı devirerek,
dağın eteğinde defleriyle müşrikleri kışkırtan kadınların yanına
kadar geldi. Fakat kılıcını kaldırdığı hâlde, Ebû Süfyân’ın hanımı
Hind’i öldürmekten vazgeçti.222 Bunu gören Zübeyr bin Avvâm
kendi kendine; “Kılıcın kime verileceğini Allah ve Resûlü benden
daha iyi bilir” diye söylendi. “Vallahi ben ondan daha üstün çarpışan, vuruşan bir kimse görmedim” buyurdu.
Mikdâd bin Esved, Zübeyr bin Avvâm, Hazret-i Ali, Hazret-i
Ömer, Talha bin Ubeydullah, Mus’ab bin Ümeyr hepsi de geçilmez bir kale idiler. Peygamber efendimizin düşmana çok yakın
çarpıştığını, tekrar tekrar hücûm ettiğini gören şanlı Eshâb, yerinde duramıyordu. Resûlullah’a bir zarar erişebilir diyerek, etrafına
toplanıyorlar, zırhlara bürünmüş düşmana göz açtırmıyorlardı.
Bu sırada, Abdullah bin Amr hazretlerinin şehîd olduğu görüldü.
Bu, Uhud’un ilk şehîdiydi. Onun şehîd olduğunu gören arkadaşları
aslan kesilerek, Allahü teâlânın rızâsı için düşmanın ortalarına
dalmışlardı.
Savaşın çok kızıştığı bir anda yiğitliğin sembolü Hazret-i Abdullah bin Cahş ile okçuların pîri Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretleri karşılaştılar. Çeşitli yerlerinden yaralanmışlardı. Sa’d bin Ebî
Vakkâs hazretleri diyor ki: “Uhud’da, savaşın şiddetli bir ânıydı.
Birdenbire Abdullah bin Cahş yanıma sokuldu, elimden tuttu ve
beni bir kayanın dibine çekti. Bana; “Şimdi burada sen duâ et, ben
“Âmîn” diyeyim. Ben duâ edeyim, sen de “Âmîn, de!” dedi. Ben de;
“Peki” dedim. Ben şöyle duâ ettim: “Allah’ım, bana çok kuvvetli
ve çetin düşmanları gönder. Onlarla kıyasıya vuruşayım. Hepsini
öldüreyim. Gâzi olarak, geri döneyim.” Benim yaptığım bu duâya
bütün kalbiyle; “Âmîn” dedi.
Sonra kendisi duâ etmeye başladı; “Allah’ım, bana zorlu
düşmanlar gönder kıyasıya onlarla vuruşayım. Cihâdın
hakkını vereyim. Hepsini öldüreyim. Sonunda biri beni
şehîd etsin. Sonra dudaklarımı, burnumu, kulaklarımı kessin. Kanlar içinde senin huzûruna geleyim. Sen; “Abdullah!
Dudaklarını, burnunu, kulaklarını ne yaptın?” diye sorduğunda; “Allah’ım, ben onlarla çok kusur işledim, yerinde kullanamadım. Huzûruna getirmeye utandım. Sevgili
Peygamberimin bulunduğu bir savaşta, toza toprağa bulandım, öyle geldim” diyeyim” dedi. Gönlüm böyle bir duâya
“Âmîn” demeyi arzu etmiyordu. Fakat o istediği ve önceden söz
verdiğim için, istemeyerek; “Âmîn” dedim.
Daha sonra, kılıçlarımızı çekerek, savaşa devam ettik. İkimiz
de önümüze geleni öldürüyorduk. O, son derece bahâdırâne sal222 İbni Hişâm, Sîret, II, 68; Süheylî, Ravd-ül-ünf, V, 456; İbni Kesîr, Sîre, III, 33.
“Harp hiledir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
252
dırıyor ve düşman saflarını darmadağın ediyordu. Düşmana tekrar tekrar vuruyor,
şehîd olmak için tükenmez bir arzu ile yeniden saldırıyordu. “Allahü ekber! Allahü
ekber!...” diye çarpışırken kılıcı kırıldı. O anda sevgili Peygamberimiz ona bir hurma
dalı uzatarak, savaşa devam etmesini emretti. Bu dal bir mûcize olarak kılıç oldu
ve önüne gelenle vuruşmaya devâm etti. Pek çok düşman öldürdü. Savaşın sonuna
doğru Ebü’l-Hakem isminde bir müşrikin attığı oklarla arzu ettiği şehâdete kavuştu.
Şehîd olunca, kâfirler cesedine hücûm ederek; burnunu, dudaklarını ve kulaklarını
kestiler. Her tarafı kana boyandı.”
Mücâhidler safında, kılıcının kınını kırıp; “Ölmek, kaçmaktan çok daha iyidir!” diyerek, müşriklerin arasına yalın kılıç dalan Kazman, nice yiğitlikler, kahramanlıklar
gösterdi. Tek başına yedi-sekiz kâfir öldürdü. Sonunda yaralanıp yere düştü. Eshâb-ı
kirâm, onun bu kahramanlığına şaşıp, Peygamber efendimize bildirince; “O Cehennemliktir” buyurdular. Katâde bin Nu’mân hazretleri, Kazman’ın yanına varıp; “Ey
Kazman! Şehâdet sana mübârek olsun!” deyince, Kazman; “Ben din gayreti için değil;
Kureyşlilerin Medîne’ye gelip, hurmalığımı harâb etmemeleri için döğüştüm!” dedi.
Sonra ok ile bilek damarlarını delip, intihâr etti. Peygamber efendimizin; “O Cehennemliktir!” buyurmasının hikmeti anlaşıldı.
Savaşın başındanberi, başta âlemlerin efendisi sevgili Peygamberimiz olmak üzere, bütün Eshâb-ı kirâm büyük bir mücâdele verdiler. Şiddetli taarruzlar ile müşrik
ordusunu geriye püskürttüler. Taştan, ağaçtan yaptıkları ve “Lât, Uzzâ, Hübel!” diye
taptıkları putlardan fayda ve yardım isteyen müşrik gürûhu, mücâhidlerin bu kahramanlıkları karşısında bozulup kaçmaya başladı. Onları harbe teşvik etmek için gelen
kadınlar, feryâtlar kopararak, kaçan askerlere yetişmeye çalışıyorlardı.
Kureyşli müşrikler, harp meydanını terk edip yanlarında getirdikleri malları bırakıp Mekke’ye doğru kaçmaya başlayınca, İslâm askerleri sevinerek, Allahü teâlânın
kendilerine va’d ettiği zafere kavuştukları için hamdettiler. Sayı ve kuvvetçe kat kat
üstünlüklerine rağmen müşrikler, müslümanlar karşısında perişân olmuşlardı. Birbirlerini çiğneyerek kaçarlarken, şanlı Eshâb da kovalıyor, yetiştiklerini vurarak öldürüyordu. Bu hengâmede yeni evlenen Hanzala bin Ebû Âmir hazretleri, atı ile kaçmaya
çalışan müşrik ordusunun baş kumandanı Ebû Süfyân’a yetişti. Atının bacaklarına kılıç vurarak atı yere çökertti. Yere düşen Ebû Süfyân, bütün gücüyle; “Ey Kureyşliler!...
Yetişin!... Ben Ebû Süfyân’ım! Hanzala beni kılıçla doğramak istiyor!...” diye feryâda
başladı. Onunla birlikte kaçmaya çalışan müşrikler, bu hâli gördükleri hâlde can derdine düşmüşler, kumandanları ile ilgilenmemişlerdi.
Ancak, o anda Hazret-i Hanzala’nın hemen arkasında bulunan Şeddâd bin Esved
müşriki, mızrağını Hanzala’nın arkasına sapladı. Hazret-i Hanzala; “Allahü ekber!”
diyerek bir hamle yapmak istediyse de yere yıkılıp şehîd oldu ve mübârek rûhu
Cennet’e uçtu. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Ben, Hanzala’yı,
meleklerin, gökle yer arasında, gümüş bir tepsi içinde yağmur suyu ile yıkadıklarını gördüm” buyurdu. Ebû Üseydî şöyle anlattı: “Resûlullah’ın bu sözünü
işitince, Hanzala’nın yanına vardım. Başından yağmur suyu damlıyordu. Dönüp bunu
Resûl-i ekreme haber verdim. Hazret-i Hanzala’ya, “Gasîl-ül-melâike”223 yâni meleklerin yıkadığı kimse dediler.”
223 İbni Hişâm, Sîret, II, 74; Vâkıdî, Megâzî, I, 273-274; Taberî, Târih, II, 203; Süheylî, Ravd-ül-ünf, V, 436.
253
Müşriklerin kaçtığını gören Ayneyn geçidindeki okçuların
bâzıları, harbin bittiğini zannederek yerlerini terk ettiler. Kumandanları Abdullah bin Cübeyr ve on iki kişi yerlerinde kaldılar.224
Hazret-i Ali’nin yiğitliği
Bu esnâda tetikte bekleyen, her fırsatı değerlendirmeye çalışan Kureyş okçu birlik kumandanı Hâlid bin Velîd, geçitteki
mücâhidlerin azaldığını görünce, emrindeki süvârileri harekete
geçirdi. İkrime bin Ebî Cehil’le birlikte bir anda Ayneyn geçidine
geldiler. Abdullah bin Cübeyr hazretleri ile vefâkar, sâdık arkadaşları saf hâlinde dizilip açıldılar. Sadaklarındaki oklar bitinceye
kadar düşmana ok yağdırdılar. Sonra mızraklarıyla, göğüs göğüse
gelince de; “Allahü ekber! Allahü ekber!” diye diye kılıçlarıyla
nice kahramanlıklar gösterdiler, îmânlı ile îmânsızlar arasında,
bire yirmibeş gibi çok nisbetsiz bir durum vardı. Şanlı Eshâb-ı
kirâm, Peygamberlerinin emrini yerine getirmek için, kanlarının
son damlasına kadar çarpıştılar. Birbiri arkasından şehâdet şerbetini içip, mübârek vücûdları toprağa düştü ve ruhları Cennet’e
uçtu (radıyallahü anhüm).
Müşrikler, kinlerinden Hazret-i Abdullah’ın elbisesini soyarak,
mübârek vücûdunu mızraklarla delik deşik ettiler. Karnını yarıp,
iç organlarını dışarı çıkardılar.
Hâlid bin Velîd ve İkrime, geçitteki mücâhidleri şehîd edince,
sür’atle İslâm ordusunun arkasından saldırdılar. Eshâb-ı kirâm,
bir anda arkalarında, peydâ olan düşmanı görünce, toparlanmaya fırsat bulamadı. Çünkü bir çoğu silâhlarını bile bırakmıştı.
Her şey birden bire değişti. Önde kaçan Kureyşli müşrikler, Hâlid
bin Velîd’in arkadan hücûma geçtiğini görünce, tekrar döndüler.
Mücâhidler, iki ateş arasında kalmıştı. Düşman önden ve arkadan
hücûma geçerek mücâhidleri sıkıştırmaya başladı. Sahâbenin birbirleriyle irtibatları kesildi. Dağılmak mecbûriyetinde kaldılar.225
Hazret-i Ali şöyle anlattı: “Aralarında İkrime bin Ebî
Cehil’in de bulunduğu bir müşrik birliğinin ortasına daldım. Etrafımı sardılar, çoğunu kılıçtan geçirdim. Başka bir
birliğin içine daldım, onlardan da pek çoğunu saf dışı ettim. Ecelim gelmediği için bana bir şey olmamıştı. Bir ara
Resûlullah’ı göremedim. Kendi kendime; “Yemîn ederim ki,
O, harp meydanını bırakıp gidecek bir kimse değildir. Her
hâlde Allahü teâlâ yaptığımız uygunsuz hareketlerden dolayı O’nu aramızdan çekip, kaldırmıştır! Artık benim için
çarpışa çarpışa ölmekten başka yol kalmamıştır” dedim ve
kılıcımın kınını kırdım. Müşriklerin üzerine hücûm edip,
onları dağıttığımda, Resûlullah’ın onların arasında kaldı224 Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 293; İbni Sa’d, Tabakât, II, 47.
225 Vâkıdî, Megâzî, I, 232, 301.
“Ben,
Hanzala’yı,
meleklerin, gökle
yer arasında,
gümüş bir
tepsi içinde
yağmur suyu
ile yıkadıklarını
gördüm.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
254
ğını gördüm. Anladım ki, Resûlullah’ı, Allahü teâlâ melekleriyle koruyordu.”
Düşman askerleri, Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin yanına
kadar yaklaşmışlardı. Durum çok tehlikeliydi. Sevgili Peygamberimiz, tıpkı yalçın bir
dağ gibi duruyor, sebât ediyor, yerinden ayrılmıyordu. Bir taraftan düşmanla çarpışıyor, diğer taraftan da dağılan Eshâbını toparlamaya çalışarak; “Ey filân, bana doğru
gel! Ey filân, bana doğru gel! Ben Resûlullah’ım. Bana dönüp gelene Cennet
var” buyuruyordu. Hazret-i Ebû Bekr, hazret-i Ömer, Abdurrahmân bin Avf, Talha
bin Ubeydullah, Ali bin Ebî Tâlib, Zübeyr bin Avvâm, Ebû Dücâne, Ebû Ubeyde bin
Cerrâh, Sa’d bin Mu’âz, Sa’d bin Ebî Vakkâs, Habbâb bin Münzir, Üseyd bin Hudayr,
Sehl bin Hanîf, Âsım bin Sâbit, Hâris bin Simme radıyallahü anhüm bir anda sevgili
Peygamberimizin etrafında halkalanıp O’nu korumak için canlı bir kale duvarı meydana getirdiler.
Bu sırada Abbâs bin Ubâde hazretlerinin, dağılan Eshâb-ı kirâmın toparlanması
için; “Ey kardeşlerim! Bu uğradığımız musîbet, Peygamberimizin emrini yerine getirmeyişimizin bir neticesidir. Dağılmayınız! Peygamberimizin etrafına geliniz! Eğer
bizler, koruyucuların yanında yer almaz da, Resûlullah’a bir zarar gelmesine sebep
olursak, artık Rabbimizin katında bizim için ileri sürülecek bir mâzeret bulunmaz”
diye bağırdığı duyuldu. Hazret-i Abbâs bin Ubâde, yanında Hârice bin Zeyd ve Evs bin
Erkâm olduğu hâlde, düşmanın içine “Allahü ekber!” nidâları ile yalın kılıç daldılar.
Resûlullah’ın uğrunda, O’nu korumak için kahramanca çarpıştılar. Hârice bin Zeyd, on
dokuz yerinden yara almıştı. Diğerlerininki de ondan az değildi. Nitekim üçü de çok
özledikleri şehîdlik mertebesine ulaştılar.
Eshâb-ı kirâm, bu çok tehlikeli anda, Peygamber efendimizin etrafında yavaş yavaş
toplanmaya başladı. Müşrikler, sevgili Peygamberimizi ve O’na gövdelerini siper eden
şanlı Eshâbını çember içine aldılar. Her taraftan birlik hâlinde ilerleyerek çemberi daraltıyorlardı. Kureyşlilerden bir grubun ileri atıldığını gören Âlemlerin efendisi, yanında bulunan ve canlarını fedâ etmeye hazır olan Eshâbına; “Şu birliği kim karşılar?”
buyurunca. Vehb bin Kâbus hazretlerinin; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Ben
karşılarım” deyip, ileri fırladığı görüldü. Allahü teâlânın şerefli ismini dilinden düşürmeyen bu kahraman, yalın kılıç müşriklerin arasına daldı. Peygamber efendimiz;
“Seni Cennet’le müjdelerim” buyurdu. Onun düşman karşısında gösterdiği sebât ve
gayretini görünce de; “Allah’ım! Ona rahmet eyle! Ona acı” buyurdular.
Müşriklerin Hazret-i Vehb’i ortalarına alıp mızrakla şehîd ettiklerini gören Sa’d bin
Ebî Vakkâs, ona yardım etmek için ileri atıldı, düşmanın ortasına girip, görülmemiş
kahramanlıklar gösterdi. Bir çok kâfiri saf dışı etti. Diğerlerini de geri püskürterek,
sevgili Peygamberinin yanına geldi. Resûl-i ekrem efendimiz, Hazret-i Vehb için; “Ben
senden râzıyım. Allahü teâlâ da râzı olsun” buyurdular.
Habîb-i ekrem efendimiz, mücâhidlerin çemberini yarıp, kendisine doğru bir müşrik bölüğünün ilerlediğini görünce, Hazret-i Ali’ye; “Onlara hücûm et” buyurdular.
Hazret-i Ali, hücûm edip, Amr bin Abdullah’ı öldürüp, diğerlerini kaçırdı. Kılıcı kırılınca, Peygamberimiz, Zülfikâr’ı ona verdi. Başka bir grup gelirken, Peygamber efendimiz; “Yâ Ali! Bunların şerrini benden def eyle” buyurdular. Canını Resûlullah’a
fedâ eden Allahü teâlânın Arslan’ı, derhâl hücûma geçti. Şeybe bin Mâlik’i öldürüp,
diğerlerini geri püskürttü. O anda Cebrâil aleyhisselâm gelip, Peygamber efendimize;
255
“Yâ Resûlallah! Bu iş, Ali’den zuhûr eden fevkalâde bir civan mertliktir” deyince, Resûlullah efendimiz; “O benden, ben
de ondanım” buyurdular Cebrâil aleyhisselâm da. “Ben de ikinizdenim” dedi. O esnâda bir ses; “Ali gibi yiğit, Zülfikâr gibi kılıç
bulunmaz” diyordu.
Müşrikler, sevgili Peygamberimizin yanına yaklaşamıyacaklarını anlayınca, ok atmaya başladılar. Atılan oklar, ya üzerinden
geçiyor, ya önüne, ya sağına veya soluna düşüyordu. Düşmanı
geriye püskürtmek için canlarını dişine takarak çarpışan Eshâb-ı
kirâm, bu hâli görür görmez. Âlemlerin efendisinin etrafına toplanarak, gelen oklara mübârek vücûdlarını siper etmeye başladılar. Peygamber efendimiz Eshâbına, okla mukâbele etmesini emir
buyurunca, sahâbîler de düşmana ok atmaya başladılar. Sevgili
Peygamberimiz, Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretlerini önüne oturttular.
Çok keskin nişancı olan Hazret-i Sa’d süratle, peş peşe düşmana ok
yağdırmaya başladı. Sadağından yâni ok çantasından her ok çekişte; “Yâ Rabbî! Bu senin okundur. Onunla düşmanı vur!” diyor,
Peygamber efendimiz de; “Allah’ım! Sa’d’ın duâsını kabûl et!
Allah’ım! Sa’d’ın okunu doğrult!... Devâm et, Sa’d! Devam et!
Anam-babam sana fedâ olsun!” buyuruyordu. Bu şekilde her
ok atışta, Peygamber efendimiz aynı duâlarını tekrar ediyorlardı.
Hazret-i Sa’d’ın oku bitince, sevgili Peygamberimiz, kendi oklarını ona verip attırdı. Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretlerinin her oku ya
bir düşmana veya bindiği hayvana isâbet ediyordu.
Müşriklerin ok atışlarında, Ebû Talha hazretleri, sevgili Peygamberimizin önünü kapatarak, gelecek her oka kendi vücûdu ve
kalkanı ile siper oluyor, arada bir düşmanı şaşkına çeviren nâralar
atıyordu. Peygamber efendimiz; “Asker içinde Ebû Talha’nın
sesi, yüz kişiden hayırlıdır” buyurdu. Ebû Talha fırsat buldukça, müşriklere ok atmaktan geri durmuyor, sert ve çok serî ok
atıyor, attığı boşa gitmiyordu. Attığı okları Resûl-i ekrem efendimiz, merâk edip, mübârek başını yukarı kaldırdıkça, Ebû Talha,
Resûlüllah’a bir ok isabet eder korkusuyla; “Anam-babam canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Mübârek başınızı kaldırmayınız. Size bir düşman oku isabet edip zarar vermesin! Vücûdum, mübârek vücûduna siper ve sana fedâdır!
Beni boğazlamadıkça, sana ulaşamazlar! Ben ölmedikçe,
size bir şey olmaz!...” diyerek sevgili Peygamberimizi kendi nefsine tercih ederdi.
Uhud meydanının her tarafında amansız, müthiş bir çarpışma
bütün şiddetiyle devâm ediyor, bâzıları atlı, bâzıları da yaya olarak îmân-küfür mücâdelesini sürdürüyorlardı. Eshâb-ı kirâm daha
toparlanamamıştı. Peygamber efendimizin etrafında ancak otuz
kadar sahâbî, pervâne gibi dönüyor; gelen oklara, mızraklara, kılıç-
“Yâ Sa’d! Anam,
babam sana fedâ
olsun! Yâ Rabbî!
Bunun oklarını
hedeflerine
ulaşdır ve
duâlarını kabûl
eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
256
lara kendi vücûdlarını kalkan ediyorlardı. Tek arzuları; Peygamber efendimizin emrini yerine getirmek ve O’na gelecek her türlü zararı uzaklaştırmaktı. Yiğitlerin serdârı
Hazret-i Hamza, o hengâmede Peygamber efendimizden ayrı düşmüş, bir kalabalığın
ortasında iki elinde iki kılıç ile çarpışıyor; “Allahü ekber!...” nidâlarıyla düşmanın
kalbine korku salıyordu. Şimdiye kadar, tek başına tam otuz bir müşrik öldürmüş, pek
çoğunu da ya kolundan veya bacağından etmişti. Ortasına düştüğü müşrik sürüsünü
dağıttığı bir sırada, Sibâ’ bin Ümmü Enmâr; “Bana karşı koyabilecek bir yiğit var mı?”
diyerek Hazret-i Hamza’ya meydan okudu. Hazret-i Hamza; “Yanıma gel ey sünnetçi
kadının oğlu! Demek sen Allah’a ve Resûlüne meydan okuyorsun öyle mi?” deyip, onu
göz açtırmadan bacaklarından tutup yere serdi.226 Üzerine çöküp, kafasını gövdesinden
ayırdıktan sonra, karşı kayanın arkasında henüz müslüman olmayan Vahşî’nin elinde
mızrak ile kendisine nişan aldığını gördü. Derhâl üzerine yürüdü, önündeki sellerin açtığı çukura gelince, ayağı kaydı ve arkası üstü düştü. O anda karnından zırhı açılmıştı.
Fırsatı yakalayan Vahşî, mızrağını fırlattı!... Mızrak, uçarak Hazret-i Hamza’nın mübârek
vücûduna saplandı ve diğer taraftan çıktı. Kahramanların büyüğü; “Allah’ım!” diyerek
oraya çöktü. Şehîd olmuş, özlediği makâma kavuşmuştu. Allahü teâlânın yolunda,
sevgili Peygamberinin uğrunda canını fedâ etmişti (radıyallahü anh).
Bu sırada, düşman saflarında birisi; “Ey Kureyş cemâati! Akrabâlık haklarını gözetmeyen, kavminizi bölen Muhammed ile çarpışmaktan geri durmayınız. Eğer Muhammed kurtulursa, ben kurtulmayayım!...” diyerek müşrikleri Kâinâtın efendisine
sallallahü aleyhi ve sellem saldırmaya teşvik ediyordu. Bu ses, Âsım bin Ebî Avf’ın
idi. Ebû Dücâne hazretleri bu sesi işitmişti. Çarpışa çarpışa, Âsım bin Ebî Avf’ı buldu
ve hemen öldürdü. Fakat arkasındaki müşrik Ma’bed, bütün gücüyle kılıcını Hazret-i
Ebû Dücâne’ye salladı. Allahü teâlânın bir ihsânı olarak anî ve çok çabuk bir hareketle
yere çöken Ebû Dücâne, öldürücü darbeden kurtuldu. Derhâl kalkıp, kılıcını Ma’bed’e
vurarak öldürdü.
Kureyşli müşriklerin hedefleri, Âlemlerin efendisi idi. O’na yaklaşabilmek için bütün güçlerini harcıyorlardı. Fakat, etrafında pervâne gibi dönen, bir zarar olur korkusu
ile canlarını fedâ etmekten zerre kadar kaçınmayan şanlı, şerefli Eshâbı bir türlü geçemiyorlardı. Bu kahraman otuz yiğit, Resûlullah efendimizin önünde; “Yâ Resûlallah!
Yanından hiç ayrılmamak üzere yüzümüz, mübârek yüzünün önünde siper
ve kalkan; vücûdumuz, mübârek vücûduna fedâdır; yeter ki sen selâmette ol”
dediler. Müşrikler, gruplar hâlinde hücûm ediyorlardı. Fahr-i âlem efendimiz, yanında
bulunan ve vücûdlarını kendisine siper eden kahraman Eshâbına, bir grubu göstererek; “Allahü teâlânın yolunda vücûdunu bize kim fedâ eder?” buyurunca, Medîneli beş
sahâbî ileri fırlamıştı. Bu kahraman pervaneler Resûlullah efendimizin mübârek gözleri önünde; tekbirler alarak, döne döne çarpıştılar. Nihâyet bunlardan dördü hemencecik orada şehîd oldu. Beşincisi on dört yerinden yaralanıp yere düşünce, Âlemlerin
efendisi; “Onu, benim yanıma yaklaştırınız” buyurdu. Vücûdunun her yerinden
kanlar akıyordu. Sevgili Peygamberimiz oturarak, mübârek ayaklarını başına yastık
yaptılar. O hâlde şehîd olmak şerefine kavuşan bu mutlu sahâbî, Umâre bin Yezîd
hazretleriydi.
226 Buhârî, Megâzi, 23; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 501; İbni Sa’d, Tabakât, III, 164; Taberî, Târih, II,
516.
257
Talha bin Ubeydullah’ın kahramanlığı
Müşriklerin iyice yaklaştıkları bir sırada, Peygamberimiz;
“Şunları kim karşılar, kim durdurur?” buyurdu. Talha bin
Ubeydullah hazretleri; “Ben! Yâ Resûlallah!” deyip, ileri atılmak istedi. Peygamber efendimiz; “Senin gibi daha kim var?” buyurdular. Medîneli sahâbîlerden biri; “Yâ Resûlallah! Ben!” diyerek izin
istedi. Sevgili Peygamberimiz; “Haydi, sen karşıla” buyurunca,
ileri fırladı ve müşriklerin üzerine atıldı. Eşine rastlanmadık kahramanlıklar gösterdi. Bir kaç îmânsızı öldürdükten sonra şehâdet
şerbetini içti.227
Resûl-i ekrem efendimiz, yine; “Şunlara kim karşı koyar?”
buyurdular. Herkesten önce, yine Talha hazretleri çıktı. Peygamber
efendimiz; “Senin gibi daha kim var?” diye sorunca, Ensârdan
bir mübârek; “Ben karşılarım yâ Resûlallah” dedi. Peygamberimiz;
“Haydi onları sen karşıla” buyurdular. O da müşriklerle çarpışa
çarpışa şehîd oldu. Bu şekilde Peygamber efendimizin o anda yanında bulunan bütün sahâbîler, vuruşa vuruşa şehâdete erdiler.
Kâinâtın sultânı efendimizin o anda yanında Talha bin Ubeydullah hazretlerinden başka kimse kalmamıştı. Hazret-i Talha,
Resûlullah’a bir zarar erişir diye endişe ediyor, dört bir tarafa koşuyor, kâfirlerle kıyasıya çarpışıyordu onun bu kadar
serî kılıç sallaması, bir anda Resûlullah’ın her tarafındaki düşmana karşılık vermesi, ok, mızrak ve kılıç darbelerine vücûdunu kalkan yapması eşine rastlanmayacak bir
hâdiseydi. Hazret-i Talha, pervâne gibi dönüyor, kendisine
değen kılıçlara hiç aldırmıyordu. Dileği, Kâinâtın sultânını
korumak, bu uğurda diğer kardeşleri gibi şehîd olmaktı.
Vücûdunda yara almayan yer kalmamıştı, elbisesinde kandan başka bir şey görünmez olmuştu. Fakat o buna rağmen
dört tarafa birden yetişiyordu. O sırada Hazret-i Ebû Bekr ve
Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretleri, Resûl-i ekrem efendimizin yanına
yetiştiler.
Yiğitlerin efendisi Hazret-i Talha da bu arada kan kaybından
sıcak toprağa düşüp bayıldı. Her yeri kılıç, mızrak ve ok darbeleriyle delik deşikti. Altmış altı büyük, sayılamayacak kadar da
küçük yarası vardı. Sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Ebû Bekr’e,
hemen Hazret-i Talha’ya yardıma koşmasını emrettiler. Ebû
Bekr-i Sıddîk, Hazret-i Talha’nın ayılması için mübârek yüzüne
su serpti. Talha bin Ubeydullah hazretleri ayılır ayılmaz; “Yâ Ebâ
Bekr! Resûlullah sıhhatte mi?” diyerek, sevgi ve bağlılığın en
güzelini gösterdi. Resûl-i ekremi sevmek, canını, O’nun mübârek
vücûduna fedâ etmek ancak bu kadar olurdu. Hazret-i Ebû Bekr;
“Resûlullah iyidir. Beni O gönderdi” deyince, Talha rahat bir nefes
227 Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, IV, 203.
“Talha ile
Zübeyr,
Cennetde benim
komşularımdır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
258
alıp; “Allahü teâlâya sonsuz şükürler olsun. O sağ olduktan sonra her musîbet
hiçtir” dedi. O sırada bir kaç sahâbe daha yetişmişlerdi.
Âlemlerin efendisi, Muhammed Mustafâ sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem, Hazret-i
Talha’nın yanına teşrif ettiler. Yaralı mücâhid, Resûlullah’ı sağ olarak görünce, sevincinden ağladı. Peygamber efendimiz, onun vücûdunu mesh ettikten sonra, ellerini
açıp; “Allah’ım! Ona şifâ ver, kuvvet ihsân eyle” diye duâ buyurdular. Resûl-i ekrem efendimizin bir mûcizesi olarak, Hazret-i Talha sapa sağlam ayağa kalktı ve tekrar
düşmanla harbetmeye başladı. Sevgili Peygamberimiz onun için; “Uhud günü, yer
yüzünde sağımda Cebrâil’den, solumda da Talha bin Ubeydullah’dan başka
bana yakın bir kimsenin bulunmadığını gördüm.”228 “Yeryüzünde gezen Cennetlik bir kimseye bakmak isteyen, Talha bin Ubeydullah’a baksın” buyurdular.
Bütün cephede çarpışma, olanca şiddeti ile devam ediyordu. Peygamber efendimizin etrafında Ebû Dücâne, sancakdâr Mus’ab bin Umeyr, Talha bin Ubeydullah,
Peygamberimizi korumak için arka saflardan koşup yetişen Nesîbe Hâtun ve bir kaç
sahâbî vardı. Müşriklere karşı, Resûlullah efendimizle birlikte çarpışıyorlardı. Tepeden
tırnağa silâhlı ve zırhlar içerisinde olan ve miğferi bulunan azılı müşrik Abdullah
bin Hüneyd, sevgili Peygamberimizi görünce, atını mahmuzladı. “Ben Züheyr’in oğluyum. Bana Muhammed’i gösteriniz. Ya ben O’nu öldürürüm, yâhud O’nun yanında
ölürüm!” diye bağırıyordu. Atını, Peygamber efendimizin üzerine doğru sürerken, Ebû
Dücâne hazretleri önüne gerildi ve; “Gel bakalım! Ben vücûdumla, Muhammed
aleyhisselâmın mübârek vücûdunu koruyan bir kişiyim. Beni çiğnemedikçe,
O’na ulaşamazsın!” dedi. Atın ayaklarına kılıcını vurup, Abdullah bin Hüneyd’i yere
düşürdü ve kılıcını kaldırarak; “Al, bu da Hareşe’nin oğlundan” deyip, bir vuruşta yere
serdi. Hâdiseyi seyreden Âlemlerin efendisi; “Allah’ım! Hareşe’nin oğlundan (Ebû
Dücâne’den) ben nasıl râzı isem, sen de öyle râzı ol” diyerek duâ buyurdu.
Müşriklerden çok keskin bir nişancı ve her attığını vuran bir okçu olan Mâlik bin
Züheyr, her yerde Peygamber efendimizi arıyor, bir fırsatını bulup ok ile vurmak istiyordu. Resûlullah efendimizin yakınlarına gelip, yayını gerdi ve sevgili Peygamberimizin mübârek başını hedef alarak okunu fırlattı. Göz açıp kapayıncaya kadar zaman
yoktu. Hazret-i Talha ânında elini açarak hedef oldu. Ok, Hazret-i Talha’nın avucuna
saplandı ve elini parçaladı. Parmaklarının bütün sinirleri kesildi, elinin kemikleri kırıldı. Olanları Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz de görmüş, çok üzülmüştü ve: “Eğer (beni korumak için elini oka uzatırken) Bismillâhirrahmânirrahîm
deseydin, insanlar sana bakışırken, melekler seni göklere yükseltirdi” buyurmuşlardı.229
Mekkeli müşriklerden; Abdullah bin Kamîa, Übey bin Halef, Utbe bin Ebî Vakkâs,
Abdullah bin Şihâb-ı Zührî ismindeki dört müşrik, Resûl-i ekrem efendimizin hayâtına
son vermek için anlaşıp, yemîn etmişlerdi. Bu sıkışık anda Resûlullah efendimiz,
yanında bir kaç sahâbî olduğu hâlde düşmanla kıyasıya mücâdele ediyorlardı. Peygamber efendimizin önünde, sancakdâr Mus’ab bin Umeyr hazretleri vardı. Hazret-i
Mus’ab, vücûduna giydiği zırhdan dolayı, sevgili Peygamberimize çok benziyordu. O
da sağ elinde İslâm sancağı olduğu hâlde müşriklerle müthiş bir mücâdeleye giriş228 Hâkim, Müstedrek, III, 426; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, IX, 52; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VI, 9.
229 Vâkıdî, Megâzî, I, 254; İbni Sa’d, Tabakât, III, 217; Beyhekî, Sünen, II, 220; Hâkim, Müstedrek, III, 416.
259
mişti. Bu sırada zırhlara bürünmüş olan İbn-i Kamîa, atlı olarak
oraya yaklaştı. Âvâzı çıktığı kadar; “Bana Muhammed’i gösteriniz. O kurtulursa ben kurtulmayayım!” diye bağırarak, Peygamber
efendimize doğru atını mahmuzladı. Hazret-i Mus’ab ile Nesîbe
Hâtun karşı koyup, vücûdlarını Peygamber efendimize siper yaparak çarpışmaya başladılar. Bu kâfire ne kadar kılıç vurdularsa,
zırhından dolayı tesir etmedi. İbn-i Kamîa, Nesîbe Hâtun’a bir kılıç vurarak omuzunu parçaladı. Sonra Hazret-i Mus’ab’ın sancak
tutan sağ eline kılıcını indirdi. Sağ eli kesilen Mus’ab bin Umeyr,
canından üstün tuttuğu mübârek İslâm sancağını yere düşürmeden sol eline aldı. O esnada; “Muhammed aleyhisselâm
Resûldür. Ondan önce de Resûller gelmiştir”230 meâlindeki
âyet-i kerîmeyi okuyordu. İbn-i Kamîa, bu defa kılıcını Hazret-i
Mus’ab’ın sol eline indirdi. Sol eli de kesilen şanlı sancakdâr, İslâm
sancağını yere düşürmüyordu. Kahraman sahâbî, sancağı kolları
ile tutup gövdesine bastırarak dalgalandırmaya devâm etti. İbn-i
Kamîa, bu defa mızrağını şanlı sahâbînin vücûduna sapladı. O da,
diğer arkadaşları gibi şehîd olarak âhirete göçmüştü.
Hazret-i Mus’ab yere düşerken, şanlı İslâm sancağı yere düşürülmemiş, onu hemen Mus’ab’ın sûretine giren bir melek kapmıştı. Sevgili Peygamberimiz; “İleri yâ Mus’ab! İleri!” buyurduğunda, sancağı tutan melek; “Ben Mus’ab değilim” dedi. O zaman,
Kâinâtın sultânı efendimiz onun melek olduğunu anlayıp, sancağı
Hazret-i Ali’ye verdi.231
İbn-i Kamîa ise, Hazret-i Mus’ab’ı, Peygamber efendimiz zannettiği için, acele müşriklerin arasına vardı ve; “Muhammed’i
öldürdüm!” diyerek bağırmaya başladı. Bunu işiten müşrikler, hedeflerine ulaşmanın verdiği haz ile daha da azgınlaştılar.
Hâdisenin aslını bilemeyen Eshâb-ı kirâmın ise, eli ayağı tutmaz
olmuştu. Ortalıkta mâtem havası esiyordu. Hazret-i Ömer’in bile
elleri iki yana düşmüş, arkadaşlarıyla olduğu yere oturakalmışlardı. Enes bin Nadr onları o hâlde görünce; “Niçin oturuyorsunuz?”
diye sordu.
Onlar da; “Resûlullah şehîd edilmiş!...” diye cevap verdiler.
Hazret-i Enes de; “Resûlullah şehîd edildiyse, O’nun Rabbi
(Allahü teâlâ) bâkîdir. Resûlullah’dan sonra biz sağ kalıp
da ne yapacağız! Haydi kalkınız! Peygamberimizin çarpışarak mübârek canını fedâ ettiği şey için, biz de canımızı fedâ edelim” dedi ve kılıcının kınını kırıp; “Allahü ekber!...”
nidâlarıyla yalın kılıç düşmanın ortasına daldı. Küffârdan bir
çoklarını kırdı ve şehîd oldu. Sâdece yüzünde yetmiş yara vardı.
230 Âl-i İmrân: 3/144.
231 İbni Hişâm, Sîret, II, 73; Vâkıdî, Megâzî, I, 300; İbni Sa’d, Tabakât, II, 42; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 255; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 258; İbni Kesîr, Sire, III,
39.
“Yeryüzünde
gezen Cennetlik
bir kimseye
bakmak isteyen,
Talha bin
Ubeydullah’a
baksın.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
260
Vücûdunda sayısız yara olduğu için, onu kız kardeşinden başkası tanıyamamıştı.
Eshâb-ı kirâmın pek çoğu dağılmış, bir kısmı da şehâdete ermişti. Onların bu
dağınıklığından istifâde eden müşrikler, Resûl-i ekrem efendimizin etrafına toplanmışlardı. Taşla, kılıçla iki cihânın sultânını şehîd etmeye çalışıyorlardı. Üzerinde iki
zırhı olduğu için, darbeler, tesir etmiyordu. Utbe bin Ebî Vakkâs’ın attığı taşlar, sevgili Peygamberimizin mübârek yüzüne değdi ve alt dudağı yaralandı. Alt çenesindeki
mübârek sağ rebâiyye yâni kesici dişi kırıldı. O sırada İbn-i Kamîa denilen müşrik de
geldi ve kılıcını Âlemlerin efendisinin mübârek başına vurdu. Sevgili Peygamberimizin miğferi parçalandı, iki halkası da mübârek şakaklarına battı. Yine İbn-i Kamîa’nın
vurduğu bir kılıç ile mübârek omuzundan yaralandılar ve müslümanları düşürmek
için Ebû Âmir’in kazdığı derin çukura yanı üzere düştüler. Sevgili Peygamberimiz,
hâin İbn-i Kamîa için; “Allahü teâlâ seni zelil ve perişân etsin!” diye duâ ettiler.
İbn-i Kamîa pek ziyâde sevinip; “Muhammed’i öldürdüm! Muhammed’i öldürdüm!...”
diye bağırarak, Ebû Süfyân’ın yanına gitti. Müşrikler hedeflerine ulaşmışlardı! Artık
Peygamberimizle ilgilenmiyorlardı. Peygamber efendimizin bulunduğu çukurun etrafından çekilmişler, Eshâb-ı kirâm ile çarpışmaya koyulmuşlardı.232
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, çukura düştüğünde, mübârek
yanakları kanıyordu. Mübârek ellerini yüzüne sürünce, ellerinin ve sakal-ı şerîfinin
kana boyandığını gördüler. Bir damla yere düşmeden Cebrâil aleyhisselâm yetişip, o
mübârek kanı kaptı ve dedi ki: “Yâ Habîballah! Allahü teâlânın hakkı için, eğer
bu kandan bir damla yere düşse, kıyâmete kadar yerde ot bitmezdi.” Fahri âlem efendimiz de; “Eğer benden bir damla kan yere düşerse, gökten azâb
nâzil olur. Yâ Rabbî! Kavmimi affet! Çünkü onlar bilmiyorlar” buyurarak, kendisini öldürmeğe kalkan, mübârek vücûduna kılıç vurup, mübârek dişlerini kıran ve
mübârek yüzünü kana boyayan kimselerin hidâyete gelmesi için duâ ediyorlardı.
Bu esnada, Ka’b bin Mâlik hazretleri; “Ey müslümanlar! Müjde! İşte Resûlullah
burada!...” diye yüksek sesle bağırıyordu. Bu sesi işiten şanlı Eshâb yeniden hayat
bulmuş gibi sevinçle oraya koştu. Hazret-i Ali ile Talha bin Ubeydullah derhâl oraya
gelerek çukurdan çıkardılar. Hazret-i Ebû Ubeyde bin Cerrâh, sevgili Peygamberimizin
mübârek şakaklarına batan miğferin halkalarını dişleriyle çekerek çıkardı. Bu demir
parçalarını çıkarırken iki ön dişi de çıktı. Eshâb-ı kirâmdan Mâlik bin Sinân hazretleri, Resûlullah efendimizin mübârek yüzlerinden sızan kanı emdiler. Bunun üzerine
Peygamber efendimiz; “Kanım kanına karışan kimseye Cehennem ateşi dokunmaz” buyurdular.
Müşrikler, tekrar üstlerine gelmeye başladılar. Eshâb-ı kirâm, Peygamber efendimize yeniden kavuşmanın sevinci ile bir anda Resûlullah efendimizin etrafında halka
olup; hiç bir müşrik bırakmadılar. Peygamber efendimize artık birşey yapamayacaklarını anlayan müşrikler, dağın tepesine çıkmaya başladılar. İki cihânın sultânı, yanında bulunan Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretlerine; “Onları geri çevir” buyurdu. Hazret-i
Sa’d; “Yâ Resûlallah! Yanımda sâdece bir okum var. Bununla nasıl geri çevireyim?”
diye suâl eyleyince, Resûl-i ekrem efendimiz, tekrar aynı emri verdiler. Bunun üzerine
okçuların pîri Sa’d bin Ebî Vakkâs hazretleri, elini çantasına götürüp, okunu attı. Hedefini bulan ok bir müşriki devirdi. Elini tekrar ok çantasına uzattığında, bir ok daha
232 İbni Hişâm, Sîret, II, 79; Süheylî, Ravd-ül-ünf, III, 263; İbni Kesîr, Sire, III, 45.
261
olduğunu gördü. Dikkat etti, bu ok, biraz önceki oktu. Bir müşrik
daha öldü. Bu hâl, defalarca sürdü. Sevgili Peygamberimizin bir
mûcizesi olarak, Hazret-i Sa’d, her defasında ok çantasında bir evvelki attığı oku bulmuştu. Peş peşe adamlarının öldürüldüğünü
gören Kureyşliler, dağa çıkmaktan vazgeçtiler. Aşağı inip geriye
çekildiler.
İçlerinden Übey bin Halef, atını, Peygamber efendimize doğru sürerek; “Nerededir, o peygamber olduğunu iddia eden kişi?
Karşıma çıksın da, benimle çarpışsın!” diye bağırmaya başladı.
Eshâb-ı kirâm, ona karşı çıkmak istediyse de, sevgili Peygamberimiz müsâde etmedi. Hâris bin Simme hazretlerinin mızrağını
alıp ileri çıktılar. Übey alçağı atını mahmuzlayıp; “Ey Muhammed!
Sen kurtulursan, ben kurtulmayayım!” diyerek yaklaştı. Tepeden
tırnağa zırhlara bürünmüştü. Âlemlerin efendisi, elindeki mızrağı Übey’in boynuna fırlattı. Mızrak uçarak, miğferi ile zırh yakası
arasından boynuna saplandı. Übey, sığır gibi böğürerek atından
yere yuvarlandı. Kaburga kemikleri kırıldı. Müşrikler, onu kaldırıp, götürdüler. Yolda; “Muhammed beni öldürdü!...” diyerek bağıra
bağıra cân verdi.
Resûlullah efendimiz, yanındaki Eshâbı ile Uhud kayalıklarına
doğru çıkmaya başladılar. Kayaların yanına varınca, yukarı çıkmak istediler. Ziyâdesiyle yorulduğu, üst üste iki zırh giydiği ve
mübârek vücûduna yetmişten ziyâde kılıç vurulduğu için tâkat
getiremediler. Bunun üzerine hazret-i Talha, Peygamber efendimizi sırtına alarak kayaların üzerine çıkardı. Sevgili Peygamberimiz; “Talha, Resûlullah’a yardım ettiği zaman Cennet ona
vâcib oldu” buyurdular. Hiç mecâlleri kalmadığından, öğle namazını oturarak edâ ettiler.
Dağın eteklerinde sahâbîler, her biri bir aslan kesilmiş, müşriklerin üzerine atılıyorlardı. Peygamberimize kılıç vuranlara, dünyâyı
zindan yapmışlardı. Bir ara Hâtıb bin Beltea, sevgili Peygamberimizin yanına geldi ve; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah!
Sana bunu kim yaptı!” diye suâl eyledi. Efendimiz; “Utbe bin Ebî
Vakkâs, bana taş atıp yüzüme vurdu ve rebâiyye dişimi kırdı” buyurunca, Hazret-i Hâtıb; “Yâ Resûlallah! O, ne tarafa gitti!”
diye tekrar sordu. Peygamber efendimiz, işâretle gittiği tarafı gösterdiler. Hazret-i Hâtıb, derhâl o tarafa koştu. Araya araya Utbe’yi
buldu. Atından düşürüp, bir vuruşta başını kesti ve Resûlullah’ın
huzûruna getirip müjde verdi. Peygamber efendimiz de; “Allahü
teâlâ senden râzı olsun. Allahü teâlâ senden râzı olsun” buyurarak, ona duâ ettiler.
Müşrikler, derlenip toparlanan ve yeniden hücûma geçen
Eshâb-ı kirâm karşısında tutunamadılar. Otuza yakın ölü vererek, harp meydanını terk edip Mekke’ye doğru yola koyuldular.
“Talha,
Resûlullah’a
yardım ettiği
zaman Cennet
ona vâcib oldu.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
262
Peygamber efendimizin şehîd olduğu şâyiası Medîne’ye ulaşmıştı. Hazret-i Fâtıma,
Hazret-i Âişe, Ümmü Süleym, Ümmü Eymen, Hamne binti Cahş, Küaybe gibi hanımlar Uhud’a koştular. Hazret-i Fâtıma, babası Peygamber efendimizi yaralı görünce ağladı. Resûlullah efendimiz, onu tesellî ettiler. Hazret-i Ali kalkanı ile su getirdi. Fâtıma
vâlidemiz, o su ile Peygamber efendimizin mübârek yüzünü ve kanları yıkadı. Fakat
yüzünün kanı dinmiyordu. Hazret-i Fâtıma bir hasır parçasını yakıp, külünü yaraya
basınca, kan durdu.233
Sonra harp meydanına indiler. Önce yaralılar tesbit edilerek, yaraları sarıldı. Müşrikler, bâzı şehîdleri tanınmaz hâle getirmişlerdi. Kulak, burun ve diğer âzâlarını kesmiş, karınlarını yarmışlardı. Abdullah bin Cahş hazretleri bunlar arasında idi. Bu hâli
gören sevgili Peygamberimiz ve Eshâbı çok üzüldüler. En güzîde sahâbîleri şehâdet
şerbetini içmiş, Uhud topraklarını kanlarıyla sulayarak Cennet’e uçmuşlardı. Fakat
şehîdlere yapılan bu muâmele, dayanılacak gibi değildi. Peygamber efendimizin yanı
sıra bütün sahâbîlerin hüzünle içleri burkuluyordu. Bu manzara karşısında, Âlemlerin
efendisi ağladı. Mübârek gözlerinden yaşlar akdığı hâlde; “Ben, şu şehîdlerin, Allahü teâlânın yolunda canlarını fedâ ettiklerine, kıyâmet günü şâhidlik edeceğim. Onları kanlarıyla gömünüz. Vallahi, kıyâmet günü mahşere yaraları
kanayarak gelecekler. Kanlarının rengi kan rengi, kokuları da misk kokusu
olacaktır” buyurdu.
Sevgili Peygamberimiz; “Hamza’yı göremiyorum. Onun hâli nice oldu” buyurdular. Hazret-i Ali, arayıp buldu. Peygamberimiz oraya varıp akla gelmedik bir
manzara ile karşılaşınca, dayanamadılar. Hazret-i Hamza’nın kulakları, burnu ve sâir
âzâları kesilmiş, yüzü tanınmaz hâle getirilmiş, karnı yarılmış, ciğerleri çıkarılmıştı. Peygamber efendimiz mübârek gözlerinden yaşlar aktığı hâlde Hazret-i Hamza’ya
hitâben; “Ey Hamza! Hiçbir zaman, hiçbir kimse, senin kadar musîbete uğramamış ve uğramayacaktır. Ey Resûlullah’ın amcası! Ey Allahü teâlânın ve
Resûlünün aslanı Hamza! Ey hayırlar işleyen Hamza! Ey Resûlullah’a koruyucu olan Hamza! Allahü teâlâ sana râhmet eylesin!...” buyurdu.
Bu sırada, karşıdan telaş içinde gelen bir kadın görüldü. Bu, sevgili Peygamberimizin halası Hazret-i Safiyye vâlidemizdi. O da, diğer hanımlar gibi, Resûlullah efendimizin şehîd olduğu şâyiasını işitince, herşeyi unutmuş, koşa koşa Uhud’a gelmişti.
Resûl-i ekrem efendimiz, halasını görünce, şehîdlerin hâline dayanamaz düşüncesi
ile, oğlu Zübeyr bin Avvâm hazretlerine; “Anneni geri çevir, kardeşinin cesedini görmesin” buyurdu. Hazret-i Zübeyr, koşarak annesinin yanına vardı. Mübârek
Hâtun heyecanla; “Oğlum! Resûlullah’dan haber ver!...” dedi. Yanlarına Hazret-i Ali de
gelmişti. O; “Resûlullah hamdolsun iyidir” deyince, ferâhladı, fakat; “O’nu bana gösterin” demekten kendini alamadı. Hazret-i Ali, Âlemlerin efendisini işaretle gösterdi.
Hazret-i Safiyye vâlidemiz, iki cihânın güneşini sağ olarak görünce, çok sevindi ve Allahü teâlâya hamd eyledi. Bu defa, kardeşi Hazret-i Hamza’nın durumunu görmek için
ileri yürümek istedi. Oğlu Zübeyr; “Anneciğim! Resûlullah, geri dönmenizi emrediyor”
deyince, Hazret-i Safiyye; “Eğer ona yapılanı bana göstermemek için geri döneceksem,
zâten ben kardeşimin cesedinin kesilip biçildiğini öğrenmiş bulunuyorum. O, bu hâle
Allahü teâlâ yolunda uğramış bulunuyor. Biz, bu yolda daha beterlerine de râzıyız.
233 İbni Mâce, Tıb, 15; Vâkıdî, Megâzî, I, 250; Beyhekî, Sünen, II, 80; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, VI, 144.
263
Sevâbını Allahü teâlâdan bekleyeceğiz. İnşâallah sabredip, katlanacağız” dedi. Zübeyr bin Avvâm hazretleri gelip bunu bildirince,
Peygamber efendimiz; “Öyle ise bırak görsün” buyurdu.
Hazret-i Safiyye, Hazret-i Hamza’nın cesedinin yanına oturdu
ve sessizce ağladı.
Hazret-i Safiyye gelirken yanında iki hırka getirmişti. Onları çıkarıp; “Bunları kardeşim Hamza için getirdim, ona sarınız”
dedi. “Seyyid-üş-şühedâ” yâni şehîdlerin efendisi olan Hazret-i
Hamza’yı bu hırkalardan biri ile kefenlediler.234
Habîbullah efendimiz, sancakdâr Mus’ab bin Umeyr’in baş
ucuna geldiler, Hazret-i Mus’ab’ın elleri kesilmiş, pek çok yerinden
yara almıştı. Etrafı kan gölü hâlindeydi. Peygamber efendimiz,
burada da çok hüzünlendiler ve bu aziz şehîdlere hitâben, Ahzâb
sûresinden 23. âyet-i kerîmeyi okudular. Meâlen; “Mü’minlerden
öyle erler vardır ki, Onlar Allahü teâlâya verdikleri sözde
sadâkat gösterdiler. Onlardan bâzıları şehîd oluncaya kadar çarpışacağına dâir verdiği sözü yerine getirdi (şehîd
oldu). Kimisi de şehîd olmayı bekliyor. Onlar verdikleri
sözü aslâ değiştirmediler.” Peygamber efendimiz, bundan sonra da şöyle buyurdu; “Allahü teâlânın Resûlü de şâhiddir ki,
siz kıyâmet günü Allahü teâlânın huzûrunda şehîd olarak
haşrolunacaksınız.”
Daha sonra, yanındakilere dönüp; “Bunları ziyâret ediniz.
Kendilerine selâm veriniz. Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
kim bunlara bu dünyâda selâm verirse, kıyâmette bu azîz
şehîdler kendilerine mukâbil selâm vereceklerdir.”
Mus’ab bin Umeyr hazretlerine kefen olacak bir şey bulamadılar. Kendi kaftanı mübârek vücûdunu tam örtmüyordu. Baş
tarafına örtseler ayakları, ayak tarafına örtseler başı açıkta kalıyordu. Habîb-i ekrem efendimiz; “Baş tarafını kaftanla, ayaklarını ise ızhır otu ile örtünüz” buyurdular.235 Hayâtını İslâm’a
hizmetle geçiren ve bu uğurda şehîdlik mertebesine kavuşan bu
mutlu sahâbî, dünyâdan yarım kefen ile ayrıldı.236
Diğer şehîdler, namazları kılınıp, kanlı elbiseleri ile ikişer
üçer bir kabre konarak defnedildiler (radıyallahü anhüm). Uhud
Gazâsı’nda yetmiş şehîd verilmişti. Bunlardan altmış dördü
Ensârdan, altısı Muhâcirlerden idi.
Eshâb-ı kirâmın çoğunun akrabâları şehîd olmuştu. Bu sebeple, gönülleri yaralı idi. Kalanları tesellî için, Habîb-i ekrem
sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz buyurdular ki: “Vallahi,
234 İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 493; Abdürrazzâk, Musannef, III, 427; İbni Sa’d,
Tabakât, III, 14.
235 Izhır otu: Mekke ayrığı. O bölgede yetişen kokulu bir ot.
236 Buhârî, Cenâiz, 27; Ebû Dâvûd, Vesâyâ, 11; İbni Ebî Şeybe, Musannef, III, 147;
İbni Sa’d, Tabakât, III, 121; Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XXXIV, 451.
“Ey Hamza!
Hiçbir zaman,
hiçbir kimse,
senin kadar
musîbete
uğramamış ve
uğramayacaktır.
Ey Resûlullah’ın
amcası! Ey
Allahü teâlânın
ve Resûlünün
aslanı Hamza!
Ey hayırlar
işleyen Hamza!
Ey Resûlullah’a
koruyucu olan
Hamza! Allahü
teâlâ sana
râhmet eylesin!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
264
Eshâbımla birlikte ben de şehîd olup, Uhud dağının bağrında gecelemeyi ne
kadar isterdim. Kardeşleriniz şehîd oldukları zaman, Allahü teâlâ onların
rûhlarını yeşil kuşların kursaklarına koydu. Onlar, Cennet’in ırmaklarına
gelir, sularından içerler. Meyvelerinden yerler. Cennet’in dört bir bucağını
seyrederler. Gülistanlarında uçarlar. Daha sonra Arş-ı âlâ altına asılan, altun
kandillerin içine girip akşamlarlar. Onlar, böyle yiyecek ve içeceklerin hoşluğunu, güzelliğini görünce; “Keşke, Allahü teâlânın, bize neler ikram ettiğini
kardeşlerimiz bilselerdi de, cihâddan çekinmeseler, çarpışmaktan korkup,
düşmandan yüz çevirmeselerdi” derler. Allahü teâlâ da; “Ben sizin ahvâlinizi
onlara bildiririm” buyurdu. (Ve Cenâb-ı Hak âyet-i kerîme indirip meâlen şöyle
buyurdu): “Sakın Allahü teâlânın yolunda şehîd olanları ölüler sanmayınız!
Doğrusu onlar diridirler, Rableri katında rızıklandırılmaktadırlar. Öyle ki,
Allahü teâlânın kendilerine verdiği (ihsân ettiği şehîdlik mertebesiyle) sevinç
içindedirler. Arkalarından (şehîdlikle) henüz kendilerine katılamayanlar hakkında da; “Onlara hiç bir korku yoktur ve onlar mahzûn da olmayacaklardır”
diye müjde vermek isterler. Onlar, Allahü teâlâdan gelen bir ni’met ve bir lutuf sebebiyle Allahü teâlânın, mü’minlere olan mükâfâtını zâyi etmeyeceği
müjdesi ile neş’elenirler.”237 Allahü teâlâ, onlara görünüp; “Ey kullarım! Canınız neyi çekiyorsa, söyleyiniz, size onu fazlasıyla tattırayım” buyurur. Onlar
da; “Ey Rabbimiz! Senin bize ihsân ettiğin ni’metlerden daha üstün bir ni’met
yok ki, onu isteyelim. Biz, Cennet’te istediğimiz şeylerden yeyip duruyoruz.
Ancak biz istesek; rûhlarımızın cesedlerimize geri çevrilip dünyâya döndürülmemizi ve senin yolunda çarpışarak tekrar öldürülmemizi isteriz” derler.”
Artık burada yapılacak bir şey kalmamıştı. Derlenip toparlandılar. Cihâd-ı fî
sebîlillah yâni Allahü teâlânın dînini yaymak için geldikleri Uhud’da, târihin eşsiz bir
gazâsı yapılmıştı. Gözlerin göremeyeceği, hayâlleri aşan Eshâb-ı kirâmın nice kahramanlıklarına şâhid olunmuş, küffâra bir ders daha verilmişti.
Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, mübârek Eshâbıyla nûrlu Medîne’ye
doğru hareket ettiler. Harre mevkiine geldiklerinde, Eshâbını saf hâline geçirip,
mübârek ellerini kaldırarak, Allahü teâlâya yalvarmaya ve şöyle duâ etmeye başladılar, “Allah’ım! Hamd ve sena en çok sanadır. Allah’ım! Senin dalâlette bıraktığını hidâyete erdirecek, hidâyete erdirdiğini de saptıracak yoktur... Allah’ım!
Bize îmânı sevdir. Kalblerimizi îmân ile süsle. Bizi, küfür, azgınlık ve taşkınlıktan nefret ettir. Din ve dünyâmıza zararlı olan şeyleri bilenlerden, doğru
yola erenlerden eyle. Allah’ım! Bizleri; müslüman olarak yaşat ve müslüman
olarak öldür. Bizi, sâlihler ve iyiler zümresine ilhâk eyle. Çünkü onlar, ne şeref ve haysiyetlerini kaybedenlerdir, ne de dinlerinden dönenlerdir. Allah’ım!
Senin Resûlünü yalanlayan, senin yolundan yüz çeviren, Peygamberinle harbeden kâfirlerin de cezâlarını ver! Onlara hak ve hakîkat olan azâbını indir!...
Âmîn!” Eshâb-ı kirâm da, “Âmîn! Âmîn” diyerek bu duâya iştirak ettiler.
Sevgili Peygamberimiz, Eshâbıyla Medîne’ye yaklaşmışlardı. Medîne’de kalan kadınlar, çocuklar yollara dökülmüş, merâk ve hüzün ile, gelen ordunun içinde Kâinâtın
efendisini görmeye çalışıyorlardı. O’nun, cihânı aydınlatan nûrlu yüzünü görünce,
237 Âl-i İmrân: 3/169-171.
265
Allahü teâlâya hamd ediyorlardı. Sonra, gözler orduya takılıyor,
babalar, efendiler, oğullar, dayı ve amcalar aranıyordu. Göremezlerse... gözyaşlarını tutamıyorlardı. Eshâbının bu hüzünlü hâlini
gören merhâmet deryâsı Resûl-i ekrem efendimiz de, çok üzülüyor, mübârek gözlerinden yaş akıtıyorlardı.
Bir ara Sa’d bin Mu’âz hazretlerinin annesi Kebşe hâtunun, Peygamber efendimize yaklaştığı görüldü. Uhud’da, oğlu Amr şehîd
olmuştu. Huzûr-ı saâdete geldiğinde; “Anam-babam, canım
sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Elhamdülillah ki, seni sağ
sâlim olarak gördüm. Sen selâmette olduktan sonra, bütün
felâketler bana hiç gelir!” dedi. Ciğerpâresi oğlunu sormadı.
Sevgili Peygamberimiz ona, oğlu Amr için baş sağlığı diledikten
sonra; “Ey Sa’d’ın annesi! Sana ve onun ev halkına müjdeler
olsun ki, onlardan şehîd düşenlerin hepsi de Cennet’te toplandılar ve birbirlerine arkadaş oldular. Onlar, ev halkına
da şefâat edeceklerdir” buyurdu. Kebşe hâtun; “Allahü teâlâdan
gelen her şeye râzıyız yâ Resûlallah! Bu müjdelerden sonra artık
onlar için kim ağlar! Siz, geride kalanlar için duâ buyurunuz” dedi.
Âlemlerin efendisi de; “Allah’ım! Onların kalblerinde bulunan
üzüntüleri gider! Arkada kalanlarını da, geride kalmışların
en hayırlısı eyle!” diye duâ buyurdular.
Peygamber efendimiz, Eshâbına, bedenî isteklerle mücâdeleyi
kasdederek; “(Ey Eshâbım! Şimdi) küçük cihâddan döndük,
büyük cihâda başlıyacağız” buyurdular.238 Sonra, herkesin
evlerinde istirâhate çekilmelerini ve yaralıların yaralarını tedavi etmelerini tavsiye ettiler. Kendileri de yaralı idi. Doğruca,
saâdethânelerine gittiler.
Hamra-ül Esed Gazâsı
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, Medîne’ye döndüğünde, müşriklerin her an geri dönüp Medîne’yi basabilecekleri
ihtimâli olduğundan, tedbir aldı. Uhud Gazâsı’nın ertesi Pazartesi
günü, yaralı oldukları hâlde, müslümanların dünkü harpten dolayı
zayıf düşmediğini bildirmek, düşmana göz dağı vererek Medîne’ye
tekrar dönmelerini önlemek için, Bilâl-i Habeşî’ye; “Resûlullah,
size düşmanı takip etmeyi emrediyor! Dün, Uhud’da bizimle beraber çarpışmayanlar gelmeyecek, sâdece çarpışmaya
katılanlar geleceklerdir, de!” buyurdu. O da, Eshâba bu emri
duyurunca, çoğu yaralı oldukları hâlde derhâl hazırlandılar. Hattâ
ağır yaralı olan Abdullah ile Râfi isimli kardeşler, Resûl-i ekrem
efendimizin bu dâvetini işitir işitmez, bütün ağrı ve sızılarına rağmen, “Resûlullah ile gazâya çıkma fırsatını kaçıracak mıyız yoksa?!” diyerek, mücâhidlerin saflarına koştular.
238 Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XV, 139, XXXIV, 106.
“Ey Eshâbım!
Şimdi küçük
cihâddan
döndük,
büyük cihâda
başlıyacağız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
266
Sevgili Peygamberimiz, şanlı Eshâbıyla, müşrikleri takibe başladılar. Revha denilen mevkîde, müşriklerin toplanarak, Medîne’ye baskın yapmak ve müslümanları
yok etmek için karar aldıklarını öğrendiler. Bu tedbirin de, Peygamber efendimizin bir
mûcizesi olduğu ortaya çıktı.
Müşrikler, Resûl-i ekrem efendimizin üzerlerine doğru geldiğini duyunca, korkarak, bulundukları yeri terk edip, Mekke’ye döndüler.239
Peygamber efendimiz, onları Hamrâ-ül Esed denilen yere kadar takip ettiler. Müşriklerden iki kişi yakalandı. Burada üç gün kaldılar, sonra Medîne’ye geri döndüler.
Allahü teâlâ, Hamrâ-ül Esed’e giden bu şerefli Eshâbı, âyet-i kerîmesinde meâlen
şöyle medhetti: “Yaralandıktan sonra, yine Allahü teâlânın ve Peygamberinin
dâvetine koşanlar ve hele onlardan iyilik edip fenâlıktan sakınanlar için, çok
büyük bir mükâfât vardır.”240
Uhud’da, sevgili Peygamberimizi öldürmeye yemîn edenlerden İbn-i Kamîa,
Mekke’ye döndüğünde, bir gün koyunlarına bakmak için dağa çıkmıştı. Dağın tepesinde koyunlarını buldu. İçlerinden bir koç, sür’atle koşarak İbn-i Kamîa’ya toslamağa
başladı. Vura vura İbn-i Kamîa’yı parçalayarak öldürdü.
Abdullah Şihâb-ı Zührî’yi de, Mekke’ye giderken, beyaz benekli bir yılan ısırarak
öldürdü.
Peygamber efendimize kasdedenlerin hepsi bir sene içinde cezâlarını görüp öldüler.
Eylemiş her katrede bin bahr-i rahmet mevc-hîz
El sunup urgaç vuzu-ı için gül ruhsâre su
Hâk-i pâyine yetem der ömrlerdir muttasıl
Başını taştan taşa vurup gezer âvâre su
Zerre zerre hâk-i der-gâhına ister salar nûr
Dönmez ol der-gâhdan ger olsa pâre su
Zikr-i na’tın virdini dermân bilir ehl-i hatâ
Eyle kim def-i humar için içer mey-hâre su
Yâ Habîballah yâ Hayr’el-beşer müştâkınım
Eyle kim leb-teşneler yanub diler hem vâre su
Sensin ol bahr-i kerâmet kim şeb-i Mi’rac’da
şeb-nem-i feyzin yetirmiş sâbit ü seyyâre su
Çeşm-i hûr-şidden her dem zülâl-i feyz iner
Hâcet olsa merkâdin tecdîd eden mi’mâre su
239 Vâkıdî, Megâzî, I, 4; İbni Sa’d, Tabakât, II, 48; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 289.
240 Âl-i İmrân: 3/172.
267
RECİ’ VAK’ASI
Uhud Gazâsı’nın has okçularından Âsım bin Sâbit hazretleri,
bu gazâda müşriklerden Müsâfi bin Talha ile kardeşi Hâris’i öldürmüştü. Anneleri çok kin gütmekle meşhur olan Sülâfe binti Sa’d,
oğullarının ikisini öldüren Âsım bin Sâbit hazretlerinin başını getirene, yüz deve vereceğini va’d etti. Hazret-i Âsım’ın kafatasında
şarab içmeye and içti. Ayrıca Resûlullah efendimizin gönderdiği
bir seriyyede, Abdullah bin Üneys’in, Lıhyânoğullarından Hâlid
bin Süfyân’ı öldürmesi sebebiyle, Lıhyânoğulları, Adel ve Kare
kabîleleriyle anlaştı.
Mekke civârında bulunan bu iki kabîle bir plan yapıp, elçiler
hazırladılar. Onlara; “Müslüman olduğunuzu söylersiniz. Zekât
vereceğiz, bunu almak ve bize İslâm’ı öğretmek üzere muallim
istiyoruz dersiniz. Gelenlerin bir kısmını öldürür, öcümüzü alırız.
Bir kısmını da Mekke’ye götürüp Kureyş’e satarız” dediler.
Hicretin dördüncü yılının Safer ayında, bu iki kabîleden altı
veya yedi kişilik bir heyet, Peygamber efendimize gelerek; “Müslüman olduk, bize Kur’ân-ı kerîmi ve dîni öğretecek muallimler
gönder” dediler.
Bu sırada sevgili Peygamberimiz, Mekkeli müşriklerin savaş
hazırlığı içinde olup olmadıklarını kontrol etmek üzere, on kişiden
meydana gelen bir seriyye hazırlamıştı. Adel ve Kare kabîlesinden
de böyle bir heyetin gelip muallim istemeleri üzerine, durumu
araştırmak, inceleyip, bildirmek üzere bu on kişilik keşif kolunu
gelenlerle birlikte gönderdi.
Bu seriyyede, Eshâb-ı kirâmdan; Mersed bin Ebî Mersed,
Hâlid bin Ebî Bükeyr, Âsım bin Sâbit, Hubeyb bin Adiy,
Zeyd bin Desinne, Abdullah bin Târık, Mu’attib (Mugir) bin
Ubeyd ve isimleri bilinmeyen üç sahâbî “radıyallahü anhüm” daha vardı.
Bu keşif kolu, gündüzleri gizlenip, geceleri yürümek sûretiyle
bir seher vakti Recî’ suyunun başına geldiler. Orada bir müddet
dinlenip, Acve denilen iyi cins Medîne hurmasından yediler. Sonra oradan ayrılarak, yakınlarındaki bir dağa çıkıp gizlendiler.
Huzeyl kabîlesinden koyun güden bir kadın da Reci’ suyunun
başına gelmişti. Hurma çekirdeklerini görüp, Medîne hurması yendiğini anladı. “Buraya Medîne’den gelenler olmuş” diye bağırarak,
kabîlesine haber verdi. Bu sırada Eshâb-ı kirâmdan bu on kişilik
seriyyenin yanında bulunan Adel ve Kare kabîlesinin heyetinden
biri, bir bahâne ile yanlarından ayrıldı. Hemen Lıhyânoğullarına
gidip, haber verdi.
“Yaralandıktan
sonra, yine
Allahü
teâlânın ve
Peygamberinin
dâvetine
koşanlar ve hele
onlardan iyilik
edip fenâlıktan
sakınanlar için,
çok büyük bir
mükâfât vardır.”
Âl-i İmrân: 172
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
268
Recî’ Vak’ası
269
Lıhyânoğulları bu haber üzerine harekete geçtiler. Yüzü okçu
olmak üzere, iki yüz kişilik bir kuvveti bu küçük seriyyenin üzerine gönderdiler. Gelen bu müşrik sürüsü, Hazret-i Âsım bin Sâbit
ve arkadaşlarını dağın tepesinde bularak kuşattı. Bu arada, on
sahâbînin ahvâlini, müşriklere haber veren kişi de onlara katıldı. Eshâb-ı kirâm, o anda aldatıldıklarını anladılar ve harbe karar
vererek, kılıçlarını çektiler. Bunu anlayan müşrikler, onları kandırmaya çalışıp; “Eğer yanımıza inerseniz, hiç birinizi öldürmeyeceğiz. Kesin söz veriyoruz. Vallahi sizleri öldürmek istemiyoruz.
Fakat size karşı Mekkelilerden fidye koparmak istiyoruz” dediler.
Âsım bin Sâbit, Mersed bin Ebî Mersed ve Hâlid bin Ebî Bükeyr
“radıyallahü anhüm”; “Müşriklerin sözlerini ve ahidlerini hiç bir
zaman kabûl etmeyiz” diyerek bütün tekliflerini reddettiler. Âsım
bin Sâbit hazretleri; “Hiç bir zaman müşriklerin himâyelerini
kabûl etmemeye yemîn ettim. Vallahi onların himâyelerine ve
sözlerine kanarak aşağı inip de teslîm olmam” dedi. Ellerini açtı;
“Allah’ım! Peygamberini durumumuzdan haberdâr et” diyerek duâ etti. Allahü teâlâ, Hazret-i Âsım’ın duâsını kabûl buyurdu
ve Resûlullah efendimizi, onlardan haberdâr etti.
Hazret-i Âsım, müşriklere; “Biz ölmekten korkmayız. Çünkü,
dînimizde basîretliyiz (ölünce şehîd olur Cennet’e gideriz)” buyurdu. Müşriklerin reîsi; “Ey Âsım! Kendini ve arkadaşlarını zâyi etme,
teslîm ol!” deyince; Âsım bin Sâbit, okla karşılık verdi. Ok atarken;
Ben güçlüyüm hiç eksiğim yok.
Yayımın kalın teli gerilmiştir.
Ölüm hak, hayat boş ve geçicidir.
Mukadderâtın hepsi başa gelicidir.
İnsanlar ergeç Allah’a rücû’ edicidir.
Eğer ben sizinle çarpışmazsam;
Anam, (üzüntüsünden) aklını kaybeder.
mısralarını okuyordu. Âsım’ın sadağında yedi ok vardı. Attığı
her ok ile bir müşriki öldürdü. Oku bitince, bir çoğunu da mızrağıyla delik deşik etti. Fakat mızrağı da kırıldı. Hemen kılıcını
sıyırdı, kınını kırıp attı. (Bu; ölünceye kadar döğüşeceğim, teslîm
olmayacağım mânâsına gelirdi.) Sonra da; “Ey Allah’ım! Ben bugüne kadar senin dînini hıfz ettim. Senden, bugünün sonunda benim vücûdumu koruyup, hıfzetmeni niyâz ediyorum” diye duâ etti. Hazret-i Âsım bin Sâbit’in ve diğer sahâbîlerin;
“Allahü ekber!” nidâları, dağları inletiyordu. İki yüz kişiye karşı
on mücâhid ölesiye çarpışıyor, yanlarına yaklaşanlar, yaptıklarının cezasını görüyorlardı. Âsım (radıyallahü anh), en sonunda iki
ayağından yaralanıp yere düştü. Kâfirler, ondan çok korktukları
“Ey Allah’ım!
Ben bugüne
kadar senin
dînini hıfz ettim.
Senden, bugünün
sonunda benim
vücûdumu
koruyup,
hıfzetmeni niyâz
ediyorum!”
Âsım bin Sâbit
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
270
için, yere düşünce bile yanına yaklaşamadılar ve uzaktan ok atarak şehîd ettiler. O
gün oradaki on sahâbîden yedisi şehîd, üçü de esir edildi.
Lıhyânoğulları, Sülâfe binti Sa’d’a satmak için, Âsım bin Sâbit’in mübârek başını
kesmek istediler. Fakat Allahü teâlâ, Hazret-i Âsım bin Sâbit’in duâsını kabûl buyurduğundan, bir arı sürüsü gönderdi. Bulut gibi Âsım bin Sâbit’in üzerinde durdular.
Müşrikler yanına yaklaşamadı. Sonunda; “Bırakın, akşam olunca arılar dağılır, biz de
başını kesip götürürüz” dediler.
Akşamleyin Allahü teâlâ şiddetli bir yağmur yağdırdı. Derelerden seller aktı ve
Âsım bin Sâbit hazretlerinin mübârek cesedini alıp, bilinmeyen bir yere götürdü. Ne
kadar aradılarsa da bulamadılar. Bunun için müşrikler, Âsım bin Sâbit hazretlerinin hiç bir yerini kesmeye muvaffak olamadılar. Arıların, Hazret-i Âsım’ı korudukları hâdisesi zikredildiği zaman, Hazret-i Ömer; “Allahü teâlâ elbette mü’min kulunu
muhâfaza eder. Âsım bin Sâbit, sağlığında müşriklerden nasıl korundu ise, Allahü
teâlâ da ölümünden sonra cesedini muhâfaza edip, müşriklere dokundurtmadı” buyurdu. Bunun için Âsım bin Sâbit yâd edilirken; “Arıların koruduğu kimse” diye
anılırdı.241
Esir edilen üç sahâbî; Hubeyb bin Adiy, Zeyd bin Desinne ve Abdullah bin Târık
“radıyallahü anhüm” idi. Lıhyânoğulları, üçünü de yayların kirişleri ile bağladılar. İçlerinden Abdullah bin Târık, Mekkeli müşriklere götürülmeye râzı olmadı. Gitmemek
için karşı koydu. “Şehîd edilen arkadaşlarım Cennet’le şereflendiler” diyerek haykırdı.
Ellerinin bağını kopardı, fakat Lıhyânoğulları, taşa tutarak onu da şehîd ettiler. Hubeyb bin Adiy ve Zeyd bin Desinne hazretleri; “Resûlullah’ın verdiği keşif vazifesini yapmaya belki imkân buluruz” düşüncesi ile sabrettiler.
Lıhyânoğulları, her ikisini de Mekke’ye götürdüler. Bedr ve Uhud savaşlarında yakınları öldürülen müşrikler, kin ve intikam hırsı ile tutuşuyorlar ve fırsat arıyorlardı.
Hazret-i Hubeyb’i, müşriklerden Huceyr bin Ebî İhâb-ı Temîmî, Bedr Gazâsında öldürülen kardeşinin; hazret-i Zeyd bin Desinne’yi de, Safvân bin Ümeyye, Bedr Gazâsında
öldürülen babası Ümeyye bin Halefin intikâmını almak üzere satın aldılar. Müşriklerin niyeti her ikisini de öldürmekti. Fakat savaş yapmayı yasak saydıkları aylarda bulunduklarından, hapsetmek sûretiyle zamanın geçmesini beklediler. Ayrı ayrı
yerlerde haps ettiler. Her iki sahâbî de bu esâret karşısında büyük bir sabır, tâkat ve
asâlet gösterdiler.
Hazret-i Hubeyb bin Adiy’in hapsedildiği evde bulunan ve âzâdlı bir câriye olan
Mâviye (Bu hanım, daha sonra müslüman olmuştur) şöyle anlatmıştır:
“Hubeyb, benim bulunduğum evde bir hücreye hapsedilmişti. Ben, ondan daha
hayırlı bir esir görmedim. Bir gün baktım, elinde ibrik gibi kocaman bir üzüm salkımı
vardı. Ondan yiyordu. Her gün böyle üzüm salkımı elinde görülürdü. O mevsimde,
hem de Mekke’de üzüm bulmak aslâ mümkün değildi. Allahü teâlâ, ona rızık veriyordu. Hapsolunduğu hücrede namaz kılar, Kur’ân-ı kerîm okurdu. Okuduğu Kur’ân-ı
kerîmi dinleyen kadınlar ağlaşırlar ve ona acırlardı. Bâzen; “Bir isteğin var mı?” diye
sorduğumda; “Bana tatlı su ver, putlar için kesilen hayvanların etinden getirme, bir
de, beni öldürecekleri zaman önceden haber ver, başka bir şey istemem” derdi. Öl241 Buhârî, Megâzi 28; Vâkıdî, Megâzî, I, 354; Abdürrezzâk, Musannef, V, 354; Ta-berânî, Mu’cemü’l Kebîr,
IV, 221.
271
dürüleceği gün kararlaştırılınca, gidip kendisine söyledim. Bunu
öğrenince, en ufak bir değişiklik ve zerre kadar üzüntü eseri göstermedi. O gün yaklaşınca, ölmeden önce vücut temizliği yapmak
istediğini söyledi ve bir ustura istedi. Ben de çocuğumun eline bir
ustura verip gönderdim. Çocuk yanına gidince birden korktum.
“Eyvah! Bu adam, çocuğu ustura ile keser. O nasıl olsa öldürülecek” dedim. Koşup çocuğa baktım. Hubeyb, gönderdiğim usturayı
çocuğun elinden alıp, çocuğu sevmek için dizine oturtmuştu. Ben
bu durumu görünce çok korkup, feryâd etmeye başladım. Durumu anlayınca; “Bu çocuğu öldüreceğimi mi zannediyorsun? Bizim
dînimizde böyle şey yok. Haksız yere cana kıymak bizim hâl ve
şânımızdan değildir” dedi.
Hubeyb bin Adiy’i ve Zeyd bin Desinne’yi öldürmek için müşriklerin kararlaştırdığı gün gelmişti. O gün sabah erkenden zincirlerini çözüp, Mekke dışında Ten’îm denilen yere götürdüler.
(Ten’îm, Kâbe’ye 5-8 km mesafededir. Buradaki dağın ismi de
Ten’îm Dağıdır.) Mekke halkı ve müşriklerin ileri gelenleri, bunların îdâmını seyretmek üzere toplanmıştı. Etrafta büyük bir kalabalık vardı.
Müşrikler, esirleri îdâm edecekleri yerde iki darağacı kurmuşlardı. Hazret-i Hubeyb’i darağacına kaldırıp bağlamak istedikleri
sırada; “Beni bırakınız, iki rekat namaz kılayım” dedi Bıraktılar; “Kıl orada” dediler. Hubeyb hemen namaza durup, huşû ile
iki rekat namaz kıldı. Toplanan müşrikler, kadınlar, çocuklar heyecanla onu seyrediyorlardı. Namazını bitirdikten sonra; “Vallahi
eğer ölümden korkarak namazı uzattığımı zannetmeyecek olsaydınız, namazı uzatırdım ve daha çok kılardım” dedi. Böyle îdâm
edilirken iki rekat namazı ilk kılan, âdet ve sünnet olmasına sebep
olan Hazret-i Hubeyb bin Adiy’dir. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, onun îdâm edilirken iki rekat namaz kıldığını
işitince, bu hareketini yerinde ve uygun bulmuştur.242
Hazret-i Hubeyb’i, namazını kıldıktan sonra, darağacına kaldırarak bağladılar. Yüzünü, kıbleden Medîne’ye doğru çevirdiler.
Sonra; “Haydi dîninden dön! Seni serbest bırakalım” dediler. Şöyle cevap verdi: “Vallahi dönmem! Bütün dünyâ benim olsa,
bana verilse, yine İslâmiyet’ten dönmem!” Bu cevâbı alan
müşrikler; “Şimdi senin yerine Muhammed’in olmasını, onun öldürülmesini ister misin? Evet dersen, kurtulur, evinde rahat rahat
oturursun!” dediler. Hubeyb; “Ben, Muhammed aleyhisselâmın
ayağına bir dikenin batmasına bile asla râzı olmam!” dedi.
Müşrikler alay edip, gülüşerek; “Ey Hubeyb! İslâm dîninden dön!
Eğer dönmezsen, seni muhakkak öldüreceğiz!” dediler. Hubeyb;
“Allahü teâlâ yolunda olduktan sonra, benim için öldürül242 Buhârî, Megâzi 28; Vâkıdî, Megâzî, I, 354; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, IV, 221.
“Ben,
Muhammed
aleyhisselâmın
ayağına
bir dikenin
batmasına
bile asla râzı
olmam!”
Hubeyb bin Adiy
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
272
menin hiç ehemmiyeti yoktur” diye karşılık verdi.
Bundan sonra Hubeyb; “Allah’ım! Şuracıkta düşman yüzünden başka yüz
görmüyorum. Allah’ım! Benden, Resûlüne selâm ulaştır. Bize yapılan bu işi
Resûlüne bildir!” diyerek duâ etti ve; “Esselâmü aleyke yâ Resûlallah” dedi.
Hubeyb bu duâyı yaptığı sırada, sevgili Peygamberimiz, Eshâb-ı kirâmla oturuyordu. Zeyd bin Hârise şöyle anlatmıştır: “Bir gün Resûlullah, Eshâbıyla otururken;
“Ve aleyhisselâm” dedi. Eshâb-ı kirâm; “Yâ Resûlallah! Bu kimin selâmına karşılıktır” dediler. “Kardeşimiz Hubeyb’in selâmına karşılık. Cebrâil (aleyhisselâm)
Hubeyb’in selâmını bana ulaştırdı” buyurdu.243
Hubeyb’in etrafında toplanan Kureyş müşrikleri; “İşte, babalarınızı öldüren bu
adamdır” diyerek gençleri üzerine mızraklarıyla saldırttılar ve mübârek vücûdunu
yaralamaya başladılar. Bu sırada, Hubeyb’in yüzü Kâbe’ye doğru döndü. Müşrikler,
Medîne’ye doğru döndürdüler. Hazret-i Hubeyb; “Allah’ım! Eğer ben senin katında
makbûl bir kul isem, yüzümü kıbleye çevir” diyerek duâ etti. Yüzü yine kıbleye
döndü. Müşriklerden hiç biri, onun yüzünü Kâbe’den başka bir tarafa çeviremedi. Bu
esnâda Hubeyb, darağacı üzerinde, düşman arasında garip bir hâlde şehîd edilmekte
olduğunu dile getiren bir şiir söyledi. Müşrikler, ellerindeki mızrakları vücûduna saplayarak, işkence yapmaya başlayınca; “Vallahi ben müslüman olarak öldürülecek
olduktan sonra, vurulup, hangi yanım üstüne düşersem düşeyim gam yemem! Bunların hepsi Allahü teâlânın yolundadır” dedi.
Hubeyb, bundan sonra müşriklere şöyle bedduâ etti: “Allah’ım! Kureyş müşriklerinin hepsini mahvet! Topluluklarını dağıt! Birer birer canlarını al, onları
sağ bırakma!” Müşrikler bu bedduâyı duyunca çok korkup, bir kısmı oradan kaçıp
uzaklaştılar. Kalanlardan bir kısmı mızraklarını peşpeşe saplamaya başladılar, içlerinden biri göğsüne mızrağı sapladı, mızrak sırtından çıktı. Hubeyb, vücûdundan kanlar
fışkırırken ve darağacında sallanarak son nefesini verirken; “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlühü” diyerek şehîd oldu.244
Hubeyb bin Adiy’in “radıyallahü anh” cenâzesi, kırk gün darağacında asılı kaldı.
Bedeni çürüyüp kokmadı. Hep taze kan aktı. Sevgili Peygamberimiz, onun cenazesini
getirmek üzere Eshâb-ı kirâmdan Zübeyr bin Avvâm ve Mikdâd bin Esved hazretlerini gönderdi. Gece, gizlice Mekke’ye girdiler. Hubeyb’i asıldığı darağacından indirip,
deveye yükleyerek Medîne’ye doğru yola çıktılar. Durumu öğrenen müşrikler, büyük
bir kalabalık hâlinde üzerlerine yürüdüler. Her iki sahâbî kendilerini savunmak için,
cenazeyi yere koydular. Biraz sonra cenazeyi bıraktıkları yerin yarılarak cesedi içeri
alıp, kapandığını gördüler ve Medîne’nin yolunu tuttular.
Hazret-i Zeyd bin Desinne’yi de diktikleri ağaca bağladılar. Dîninden döndürmek
için zorladılar. Fakat Zeyd’in îmânını kuvvetlendirmekten başka bir şey elde edemediler. Bunun üzerine Zeyd’i ok yağmuruna tuttular. Sonunda Safvân bin Ümeyye’nin
âzâdlı kölesi Nistâs tarafından şehîd edildi.
243 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, IV, 221; Ebû Nuaym, Hilyet-ül-evliyâ, I, 159; İbni Ab-dilberr , İstî’âb, II, 28.
244 Abdürrezzâk, Musannef, V, 354; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, IV, 221.
273
Bİ’R-İ MAÛNE VAK’ASI
Yine aynı yılın Safer ayında, Arabistan’ın Necd bölgesinde
Âmiroğullarının reîsi Ebû Berâ Âmir bin Mâlik, Medîne’ye geldi.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi ziyâret etti.
Peygamber efendimiz de, ona İslâmiyet’i anlatıp, müslüman olmasını tavsiye etti. Ebû Berâ müslüman olmadı, fakat İslâm’ın,
güzel ve şerefli bir din olduğunu bildirdi. Ayrıca, Necd’de İslâm’ın
yayılması için, Eshâb-ı kirâmdan bir kaç kişiyi oraya göndermesini istedi. Sevgili Peygamberimiz; “Göndereceğim kimseler
hakkında, Necd halkından emin değilim!” buyurdular. Âmir;
“Onları ben himâyeme alırım, O zaman onlara kimse zarar veremez” dedi.
Âlemlerin efendisi, bu kesin taahhüdü kabûl buyurup, Eshâb-ı
Soffa’dan yetmiş kişilik bir heyet hazırladı. Bunlar, geceleri
Kur’ân-ı kerîm okurlardı. Hepsi hâfız-ı Kur’ân idi. Onlara Eshâb-ı
kurrâ denirdi. Bir kaçının isimleri şunlardır: Âmir bin Fehr, Amr
ibni Zamrî, Atıyye bin Abdullah, Enes bin Mu’âviye, Hakim bin
Keysân, Hâris bin Samme, Ka’b bin Zeyd, Mâlik bin Sâbit, Münzir
bin Amr, Râfi’ bin Mezil, Sa’îd bin Huzâm, Selim bin Milhân, Süheyl bin Âmir, Tufeyl bin Es’ad, Urve tebni Salt radıyallahü teâlâ
anhüm idi. Resûlullah’ın emirleri ile Münzir bin Amr hazretlerinin
kumandasında yola çıktılar. Resûlullah birer de mektup yazdırıp
Benî Âmr ve Benî Necd’in reîslerine gönderdi.
Kendi kabîlesinin İslâmiyet’le şereflenmesini isteyen Ebû
Berâ, Eshâb-ı Soffa’dan önce yola çıkıp, kabîlesine; gelerek heyeti
himâyesine aldığını, onlara hiç kimsenin dokunmamasını tenbih
etti. Yeğeni Âmir bin Tufeyl’den başka herkes, onlara dokunmamayı kabûl etti. Ebû Berâ’nın yeğeni Âmir bin Tufeyl, üç kabîlenin
adamlarını silâhlandırarak başlarına geçti ve Bi’r-i Maûne’ye gelen Eshâb-ı kirâmı kuşattı. Dört tarafı sarılan sahâbîler, kılıçlarına
sarılıp hepsi, kanlarının son damlasına kadar kahramanca savaştılar. İçlerinden ikisi hariç hepsi şehâdet şerbetini içti. Hazret-i
Amr bin Ümeyye’yi esîr aldılar. Hazret-i Ka’b bin Zeyd’i de ölü
sanıp bırakmışlardı.
Şehîd olan bu mübârek Eshâbın son sözleri; “Yâ Rabbî! Şu
anda Resûlullah’a durumumuzu haber verecek senden başkası yoktur. O’na selâmımızı bildir!” dediler. O anda Cebrâil
aleyhisselâm son derece üzgün bir hâlde, Peygamber efendimize gelip, selâmlarını ulaştırdı ve; “Onlar, Allahü teâlâya kavuştular. Allahü teâlâ onlardan râzı oldu, onlar da Allahü
teâlâdan râzı oldu” dedi.
“Onlar (Bi’r-i
Maûne şehîdleri),
Allahü teâlâya
kavuştular.
Allahü teâlâ
onlardan râzı
oldu, onlar da
Allahü teâlâdan
râzı oldu.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
274
Rûhun bir nokta-i nûr-ı Hudâdır yâ resûlallah.
Cemâlin hâlet-efzâ dil-güşâdır yâ resûlallah.
Vücûd-ı rahmet-âsârın tulû’u zulmet-i küfrü,
Giderdi cümle îmân âşinâdır yâ resûlallah.
Gülistân-ı risâlet içre zât-ı gülbünün ancak,
Hudâyı bir nihâl-i müntehâdır yâ resûlallah.
Kerem kıl ey Hüdâvendâ şerîf-i hüccet-i Mevlâ!
Necîb’in derdine feyzin devâdır yâ resûlallah.
Sultan III. Ahmed (Necîb)
Bi’r-i Maûne Vak’ası
275
Sevgili Peygamberimiz de; “Ve aleyhimüsselâm” diye cevap
verdikten sonra, çok üzüntülü olarak Eshâb-ı kirâma döndüler;
“Kardeşleriniz, müşriklerle karşılaştılar. Müşrikler, onları
kesip biçtiler, mızraklarla delik deşik ettiler..” buyurarak durumu haber verdiler.
Bu hâdisede düşmanla çarpışırken, Âmir bin Füheyre hazretlerinin sırtına, Cebbâr adlı biri mızrağını saplamıştı. O anda
Hazret-i Âmir; “Vallahi, Cennet’i kazandım!” demiş, Cebbâr’ın
ve diğer müşriklerin gözleri önünde gökyüzüne doğru çekilmişti.
Bu hâle herkes hayret etmiş, fakat içlerinden sâdece onu şehîd
eden Cebbâr müslüman olmuştu.
Peygamber efendimiz, Reci’ ve Bi’r-i Maûne hâdiselerine çok
üzüldüler. Bu elim hâdiseyi yapan kabîlelere, belâ için bir ay her
namazdan sonra duâ ettiler. Allahü teâlâ, Resûlünün duâsını
kabûl buyurdu. O kabîlelere müthiş bir kuraklık ve kıtlık verdi.
Sonra bulaşıcı bir hastalıkla yedi yüz kişi öldü.245
Sen âlemlere tabîb, ben kalbi gâyet hasta,
Şifâ bulmak ümidi ile, onu sana getirdim.
Sırtımda günâh dağı ve yüzüm saman gibi
Ümidliyim buraya zevâl için getirdim.
Âlemlerin serveri, sana âşık hayranım;
Senin ayrılığından gece gündüz ağlarım.
Senin büyük rahmetin âb-ı hayât, ben susuz;
Bir damlası olmazsa ölürüm, cân veririm.
O’nu hulkuyla övmek, boşuna uğraşmaktır.
O’nu sözle anlatmak bundan da zor geliyor.
Affedici ve kerîm ve o kadar cömerttir.
Sudan inci, taştan cevher, dikenden gül geliyor.
Güneş nûr saçıyorsa, onun nûrlarındandır,
Güldeki ter damlası gül yüzünden geliyor.
Onu vasfetmek bundan daha yüksektir amma,
Daha yüksek söylersem, ağyâr inkâr ediyor.
Âlemi bir zerreye sığdırmak mümkün olur,
O’nu sözle anlatmak bundan da zor geliyor.
Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî
245 Buharî, Megâzi, 28; Müslim, İmâre, 147; İbni Hişâm, Sîret, II, 183; Vâkıdî,
Megâzî, I, 346-352; İbni Sa’d, Tabakât, II, 51-54.
“Vallahi,
Cennet’i
kazandım!”
Âmir bin Füheyre
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
276
Benî Nadîr Gazâsı
277
BENÎ NÂDİR GAZÂSI
Amr bin Ümeyye radıyallahü anh Maûne’de esir iken bağdan
kurtulup Medîne’ye dönerken yolda Benî Amir’den iki müşrike
rast geldi. O iki kâfiri katl etti. Bu ikisi Resûlullah’ın emânına girmişlerdi. Amr’ın bundan haberi yoktu. Medîne’ye geldi. Durumu
Resûlullah’a arz etti. Peygamber efendimiz Amr’ın hatâ ettiğini ve
diyetlerini mirasçılarına vermesini emretti.
Benî Amir ile Benî Nadîr kabileleri arasında dostluk vardı. Benî
Nadîr, komşuluk hakkına da riayet ederlerdi. Dolayısıyla bu diyet
için Benî Nadîr kabilesinin aracılığına ihtiyaç hasıl oldu. Uhud
Gazâsı’ndan sonra hicretin dördüncü senesi, Rebî’ul-evvel ayında Resûlullah sahâbe-i kirâmdan; Ebû Bekr, Ömer, Ali, Zübeyr,
Talha, Sa’d bin Mu’az ve Üseyd bin Hudayr radıyallahü anhüm
hazretlerini alarak Benî Nadir’e vardılar. Durumu bildirdiler. Onlar da o iki kâfirin diyetine yardım için hazır olduklarını bildirip,
biraz bekleyin yemek hazırlayalım, dediler. Resûl aleyhisselâm o
sırada durdukları evin duvarına sırtını vermiş, Eshâbda cem olup
etrafında oturmuşlardı. O esnada, Huyey bin Ahtab, “Ey Yahudiler!
Asla Muhammedi böyle tenhada bulma fırsatı ele geçmez. Biriniz bu evin bacasına çıksın. Ordan bir taşı onun başına vursun,
ondan kurtulalım” dedi. Amr ibni Cehâş, ben bu işi yaparım dedi.
Selâm ibni Müşkem, bunları ne kadar bundan men etti ise de fayda vermedi. “Bu işten vazgeçin. Onu bundan haberdar ederler. Bu
iş ahdimizin bozulmasına sebeb olur. Bundan çok kötü şeyler olabilir” dedi. Benî Nadîr yahudileri onu dinlemediler. O anda Cebrâil
aleyhisselâm gelip bu durumu Resûlullah’a haber verdi. Peygamber efendimiz, Eshâba bir şey demeyip, bir iş için gider gibi o meclisten kalkıp Medîne’ye gitti. Suikast netîcesiz kaldı.
Bunun üzerine Âlemlerin efendisi, andlaşmayı bozan bu
Yahudi kabîlesine, Muhammed bin Mesleme’yi gönderdi ve;
“Nâdiroğulları Yahudilerine git! Onlara Resûlullah beni
size; yurdumdan çıkıp gidiniz! Burada benimle birlikte
oturmayınız! Siz, bana bir suikast planı kurdunuz. Size on
gün süre tanıyorum. Bu müddetten sonra buralarda sizden
kim görülürse boynu vurulacak, emrini bildirmek üzere
gönderdi, de!” buyurdu.
Muhammed bin Mesleme hazretleri bu emri bildirince, korkularından yol hazırlığına başladılar. Fakat münâfıkların başı Abdullah bin Übey, onlara; “Sakın kalenizden çıkmayınız. Mallarınızı ve
yurdunuzu terkedip gitmeyiniz. Adamlarımdan iki bin kişi ile size
yardıma geliyoruz” diyerek haber gönderdi.
Bunu haber alan Kâinatın sultânı efendimiz, Eshâb-ı kirâmıyla,
“Yahudiler
beni öldürmeyi
plânladılar!
Cebrâîl bana
bunu haber
verince,
kalktım!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
278
Mescid-i Nebî’ye dört kilometre uzaklıkta bulunan Nâdiroğulları kalesine yürüdüler.
Medîne’de İbni Ümm-i Mektûm Hazretleri vekil bırakılmıştı. Sancağı Hazret-i Ali taşıyordu. Kale kuşatılıp, muhâsara başladı. Daha önce Eshâb-ı kirâma meydan okuyan
Yahudiler, kaleden çıkmaya cesaret edemediler. Münâfıkların yardımı da ulaşmadı.
Eshâb-ı kirâm, kaleyi kontrol altına alıp kuş uçurtmuyordu. Yirmi günden ziyâde süren muhâsara sonunda, Yahudiler teslîm bayrağını çektiler. Bütün silâhlarını, altın ve
gümüşlerini müslümanlara terk ederek bir kısmı Şam’a, bir kısmı da Hayber’e sürüldü. Böylece Medîne bölgesinde Yahudilerden sâdece Kureyzâoğulları kaldı.246
Hicrî dördüncü sene vukû bulan önemli olaylar
Bu sene içki içmeyi harâm kılan âyet-i kerîme nâzil oldu.247 Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin mübârek hanımefendilerinden Hazret-i Zeyneb binti
Huzeyme, Resûlullah’ın nikâhı ile şereflenmiş olduğu Rebî’ul-âhir ayından sekiz ay
sonra, otuz yaşında olduğu hâlde vefât etti.248 Yine bu sene Hazret-i Ali ile Hazret-i
Fâtıma’nın ikinci çocukları Hazret-i Hüseyin doğdu.249 Uhud Gazâsı’nda yaralanıp sonra vefât eden Hazret-i Ümmü Seleme’nin kocası, geriye bir kaç tane çocuk bırakmıştı.
Ümmü Seleme vâlidemiz, yaşlı hâli ile güç durumda kalmıştı. Sevgili Peygamberimiz,
ona çok acıyıp merhâmet buyurarak nikâhına almakla şereflendirdi.250
Fâtıma binti Esed’in vefâtı
Hazret-i Ali’nin annesi Fâtıma binti Esed de bu yılda vefât etti.251 Buna, sevgili
Peygamberimiz çok üzülüp; “Bugün annem vefât etti!” buyurdu. Sevgili Peygamberimiz, dedesi Abdülmuttalib’in vefâtından sonra, onun yanında büyümüştü. Peygamberliğini bildirdiğinde ise hemen müslüman olmakla şereflenmişti. Bu sebeple,
Kâinâtın sultânı, onu anne yerinde tutar, çok hürmet gösterirdi. Ona olan merhametinden, üzerindeki mübârek gömleğini çıkarıp kefen olarak sarılmasını emretti.
Cenâze namazını kıldırdıktan sonra, yetmiş bin meleğin namazda hazır olduğunu bildirdi. Kabre kadar gidip içine indiler. Kabir hayâtının rahat ve hoş olması için, kabrin
köşelerine doğru genişletir gibi işâret yaptıktan sonra kabre uzandılar.
Kabirden çıktığında, mübârek gözleri yaşla dolmuş ve mübârek gözyaşları kabre
dökülmüştü. Aman yâ Rabbî! Bu ne merhametti?... Ve bu ne kadar tâlihli bir hanımefendi idi?... Hazret-i Ömer dahî dayanamamış; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah!
Hiç bir kimseye yapmadığınızı, bu hanıma yaptınız!” diye suâl edince, vefâlıların en
vefâlısı olan sevgili Peygamberimiz; “Ebû Tâlib’den sonra bu hanımcağız kadar
bana iyiliği dokunan bir kimse olmamıştır. O benim annemdi. Kendi çocukları aç dururken en önce benim karnımı doyururdu. Kendi çocuklarının üstleri
başları tozlu topraklı dururken, o, en önce benim saçımı tarar ve gül yağları
ile yağlardı. O, benim annemdi! Ona, Cennet elbiselerinden giydirilmesi için,
gömleğimi kefen olarak giydirdim. Kabir hayâtının kendisine mülâyim ve
kolay gelmesi için kabirde yanına uzandım. Cebrâil, Allahü teâlâ tarafından;
246 Vâkıdî, Megâzî, I, 441; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VI, 282.
247 Mâide Sûresinin 90-91. âyet-i kerîmeleri gelerek; içki, kumar, fal gibi kötü âdetler kat’î olarak yasaklandı.
248 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XXIV, 58; İbni Kesîr, Sire, IV, 593.
249 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 392; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, IV, 68.
250 Tirmizî, Nikâh, 40.
251 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XXIV, 351; Ebû Nuaym, Hilyet-ül-evliyâ, III, 121.
279
“Bu hanım Cennetliktir” diyerek bana haber verdi” buyurdular. Bundan sonra Fâtıma binti Esed vâlidemiz için, şöyle duâ
ettiler: “Allahü teâlâ seni mağfiret etsin, bağışlasın, seni
mükâfatlandırsın. Ey annem! Allahü teâlâ sana rahmet eylesin. Kendin aç iken beni doyurdun. Kendin giymez, bana
giydirir, yemez, bana yedirirdin. Dirilten de, öldüren de Allahü teâlâdır. O dâimâ diridir. O ölmez. Allah’ım! Annem
Fâtıma binti Esed’i affeyle, bağışla! Ona hüccetini bildir.
Kabrini genişlet. Ey merhametlilerin en merhametlisi olan
Allah’ım! Ben peygamberin ve geçmiş peygamberlerin hakkı için, bu duâmı kabûl buyur.”
Hicrî dördüncü sene vukû bulan diğer önemli
hâdiseler
Hazret-i Osman’ın, Hazret-i Rukayye’den olma altı yaşındaki
oğlu Abdullah, vefât etti. Âlemlerin efendisi, torununun namazını kıldırdı ve bizzât kabre koydu. Çok üzülmüşlerdi, mübârek
gözyaşları kabre döküldü. Mezâr taşını, mübârek elleriyle diktiler
ve; “Allahü teâlâ, kullarından merhametli ve yufka yürekli
olanlara rahmet eder” buyurdular.252
Sultan-ı rûsül şâh-ı mümeccedsin efendim.
Bî-çârelere devlet-i sermedsin efendim.
Divân-i ilâhide ser-âmedsin efendim.
Menşur-ı “le-amrük”le müeyyedsin efendim.
Sen Ahmed-ü Mahmûd-u Muhammedsin efendim.
Hakdan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Tâbiş-dih-i ervâh-ı mücerred güherindir.
Mâliş-geh-i ruhsâr-ı melek hâk-i derindir.
Âyîne-i dîdâr-ı tecellî nâzarındır.
Bû Bekr Ömer Osmân-ü Alî yârlarındır.
Sen Ahmed-ü Mahmûd-u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Hutben okunur minber-i iklim-i bekâda.
Hükmün tutulur mahkeme-i rûz-ı cezâda.
Gülbank-i kudümün çekilir arş-ı Hudâ’da.
Esmâ-i şerîfin anılır arz ü semâda.
Sen Ahmed-ü Mahmûd-u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Şeyh Galib
252 Hâkim, Müstedrek, IV, 51; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XI, 35.
“Ebû Tâlib’den
sonra bu
hanımcağız
(Fâtıma binti
Esed) kadar bana
iyiliği dokunan
bir kimse
olmamıştır. O
benim annemdi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
280
Küçük Bedr Gazâsı
281
KÜÇÜK BEDR GAZÂSI
Bu gazâya, Bedr-i Mev’üd ve Bedr-i Sugrâ da denir. Ebû
Süfyân, Uhud’dan dönerken, “Gelecek sene, Bedr’de tekrar cenk
edelim” dediğinde, Hazret-i Fâruk-ı a’zam radıyallahü anh Habib-i
Ekrem sallallahü aleyhi ve sellemin işareti ile, “Öyle olsun” cevabı
vermişti.
Ebû Süfyân asker toplayıp Kureyşi cenk ve savaşa teşvik ederdi. Ama kalben istemezdi. Ama, halk sözünde durmadı demesinler diye halka ön ayak olurdu. O sırada Nâîm ibni Mes’ud Eşcâî
Mekke’ye gelmişti. İslâm askerinin cenge hazır olduklarını kuvvet ve şevketlerini beyan etti. Ebû Süfyân, “Eğer Medîne’ye varıp
Muhammedi ve Eshâbını, cenge çıkmaktan vazgeçirir isen, sana
üç yaşında yirmi deve vereceğim. Süheyl ibni Amr, bu va’dime
kefil olsun” dedi. Nâîm râzı oldu. Medîne’ye gelip küffâr askerinin çokluğunu bildirdi. Eshâbın bir kısmı tereddütte kaldı. Amma
Ebû Bekr ve Ömer radıyallahü anhüma huzura varıp Medîne’den
çıkmağı teklif ettiler. Resûlullah efendimiz mesrur oldu. “Nefsim
kudreti elinde olan Allah hakkı için elbette cenge çıkarım”
buyurdu. Abdullah bin Revâha’yı Medîne’de vekil bırakıp, Sancağı,
hazret-i Ali’ye verdiler.
O sırada, Mekkeli müşrikler, Ebû Süfyân kumandasında iki
bin askerle, İslâm’ın yayılmasını önlemek için Bedr’e hareket
etti. Âlemlerin efendisi, bin beş yüz kahraman Eshâbıyla, onlardan önce Bedr’e geldiler. Mücâhidlerin kendilerinden önce Bedr’e
geldiğini öğrenen müşriklerin kalblerine korku düştü. Ancak
Merrüzzahrân’a kadar ilerleyebildiler. Kahraman İslâm askeri ile
karşılaşmaya cesaret edemediler. Kalplerine korku düşüp, o seneki kıtlığı da bahane edip Mekke’ye geri döndüler. Mekke halkı
onlarla alay edip maskarılağa aldılar.
Ehl-i islâmın iki atı vardı. Fakat ticaret malları çoktu. Bedr’de
bunları çok para ile sattılar. Zilkâdenin ortası idi. Çok para kazandılar. Resûl-i ekrem efendimiz, şanlı Eshâbıyla, müşrikleri sekiz
gün Bedr’de beklediler. Sonra sürur ve izzet ile Medîne’ye hareket
ettiler.
Zâtü’r-Rika’ Gazâsı
Bu gazâ Muharrem ayında vâki oldu. Medîne’ye koyun satmak
için gelen bir şahıs ehl-i islâma Benî Enmâr ve Benî Seleme’nin
Müslümanlar üzerine asker topladıklarını haber verdi. Bu haber
Peygamber sallallahü aleyhi ve selleme erişti. Hazret-i Osman’ı
Medîne’de vekil bırakıp dörtyüz veya bir rivayette yediyüz kişilik bir kuvvetle Pazar gecesi o ayın onuncu gününde Medîne’den
“Nefsim kudreti
elinde olan Allah
hakkı için elbette
cenge çıkarım.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
282
çıktılar. Müşriklerin oldukları yere ulaştılar. O yerde kadınlardan başka kimseyi bulamadılar. Müşriklerin erkekleri dağlara kaçmışlardı. Müşrikler pusu kurup saldırırlar
diye o yerler yağma edilerek etraftaki müşrik kabîleler sindirildi. On beş gün seferde
kalınıp Medîne’ye döndüler.253
253 Buhârî, Vuzu’, 34; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 343; İbni Hişâm, Sîret, II, 203; Vâkıdî, Megâzî, I, 396;
İbni Sa’d, Tabakât, II, 61; Süheylî, Ravd-ül-ünf, III, 400.
Müreysî Gazâsı
283
Dûmetü’l-Cendel Gazâsı
Resûlullah efendimiz, Dûmet-ül-Cendel’de yaşayan ve Şam’a
gidip gelen yolcuları rahatsız ve Medîne-i münevvereyi tehdit
eden kabîleler üzerine bin kişilik bir ordu ile sefere çıktı. Rebî’ulevvel ayının sonlarına doğru pazartesi günü idi. Sibâ bin Urtufa’yı
Medîne’de vekil bıraktı. İslâm ordusunun geldiğini haber alan
düşman kabîleleri kaçtılar. Burada birkaç gün kalındıktan sonra
Rebî’ul-âhirin yirmisine doğru Medîne’ye dönüldü.254
Müreysî Gazâsı
Bu gazâya, Benî Mustalak Gazvesi de denir. Müreysî, Huzâa
kabilesinin Kudeyd’deki su kuyularının ve bu kuyuyu korumak
için yapılmış tabyanın ismidir. Burası aynı zamanda Benî Huzâa
kabilesinin ileri karakoludur.
Hicretin beşinci senesinde, Mustalakoğullarının reîsi Hâris bin
Ebî Dırâr, Peygamber efendimizle çarpışmak için pek çok adam
toplamıştı. Onları silâhlandırarak, Medîne üzerine yürüyecekti. Bu
haber, sevgili Peygamberimize ulaşınca, hemen yedi yüz kişilik
bir birlik ile Mustalakoğullarına karşı sefere çıkıldı. Müreysî kuyusu başında karargâh kuruldu, önce Mustalakoğulları İslâm’a dâvet
edildi. Kabûl etmeyerek, ok atıp savaşı başlattılar. Resûlullah
efendimizin; “Hep birlikte aniden hücûma geçiniz” emrini yerine getiren Eshâb-ı kirâm, Mustalakoğullarından on kişiyi
öldürdü. Kabîle reîsi kaçarak canını kurtarmış, fakat, kızı Berre
ve kabîlesinden 600 kişi esir düşmüştü. Ganîmetler paylaştırıldı.
Berre, Peygamber efendimizin huzûruna çıkıp; “Hissesine düştüğüm sahibimle, dokuz altın karşılığında hürriyete kavuşmam için
anlaştım. Bana yardım ediniz!” dedi. Peygamber efendimiz, merhamet buyurarak, onun bu arzusunu yerine getirip satın aldı. Sonra âzâd edip, hürriyetine kavuşturdu. Sevgili Peygamberimizin,
İslâm’ı tebliği ile müslüman oldu. Onun müslüman olmasına son
derece sevinen Âlemlerin efendisi, mükâfat olarak nikâhıyla şereflendirdi. Bunu gören Eshâb-ı kirâmın hepsi de; “Biz, Resûlullah’ın
ailesi olan annemizin, akrabâsını hizmetçi olarak kullanmaktan
hayâ ederiz” dediler ve esirlerini âzâd ettiler. Bu nikâh yüzlerce
esirin âzâd olmasına sebep oldu.
Sevgili Peygamberimiz, mübârek zevcesinin Berre İsmini,
Cüveyriyye olarak değiştirdi. Hazret-i Cüveyriyye vâlidemiz için,
Hazret-i Âişe vâlidemiz; “Ben, Cüveyriyye’den daha hayırlı, daha
bereketli bir kadın görmedim” derdi.255
254 Vâkıdî, Megâzî, I, 403; İbni Sa’d, Tabakât, II, 62; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 414;
İbni Kesîr, Sire, III, 177.
255 İbni Hişâm, Sîret, II, 294; Vâkıdî, Megâzî, I, 413; İbni Sa’d, Tabakât, II, 74; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 13.
“Ben,
Cüveyriyye’den
daha hayırlı,
daha bereketli
bir kadın
görmedim.”
Hazret-i Âişe
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
284
İslâm ordusu zaferle, nûrlu Medîne’nin yolunu tutarken, etraftaki müşrik
kabîlelerinin gözleri korkmuş, müslümanlara saldırmaya cesaret etmenin ne kadar
tehlikeli olduğunu anlamışlardı.
Hicrî beşinci sene vukû bulan bâzı hâdiseler
Mustalak Gazâsı’ndan dönüşte kuvvetli bir rüzgâr esti. Eshâb zannettiler ki, düşman Medîne’ye gelip yağma yapmak ister. Resûlullah, “Korkmayın. Medîne emin
mahaldir, her köşesinde muhâfaza melekleri vardır. Lakin bugün bir münâfık
ölmüştür. O, Übey Selülün dostu Zeyd İbni Furâe idi” buyurdu.
Bu gazâya mü’minlerin anneleri hazret-i Âişe ve Ümmü Seleme de gitmişlerdi.
Münâfıklar, hazret-i Âişe vâlidemize iftirâda bulundular. Bâzı müslümanlar da bu
iftirâlara aldanmıştı. Âyet-i kerîmeler gelerek münâfıkların iftirâları ortaya çıkarıldı ve Hazret-i Âişe medhedildi.256 Resûlullah, “Müjdeler olsun sana ey Âişe Hak
teâlâ seni temize çıkardı. Senin pâklığına şehâdet etti” buyurdu. Peygamber
aleyhisselâm Eshâbı mescide topladı. Hutbe irâd edip inzâl olan âyet-i celîleri okudu.
Bu âyet-i kerîmelerin bereketiyle mü’minlerin kalbindeki şüpheler kalktı. Bu iftiraya
cüret edenlere de cezâları verildi.
Bu gazâdan dönüşte, Teyemmüm âyeti257 nâzil oldu.
Âişe radıyallahü anhânın gerdanlığı Salsala denilen yer de bir kere daha kayboldu.
O yer Medîne’ye yakındı. Gerdanlık bulununcaya kadar burada beklediler. O yerde su
yoktu. Eshâbın yanlarında da su yoktu. Resûlullah aleyhisselâm Âişe Sıddîka’nın dizinde uyuyordu. Eshâb-ı kirâm susuzluk durumu hazret-i Ebû Bekir’e arz ettiler. O da
Resûlullah’a gitti, Resûlullah aleyhisselâm uyandı. Allahü teâlâ teyemmüm âyetini
gönderdi. Eshâb teyemmüm edip sabah namazını edâ ettiler. Sonra Âişe radıyallahü
anhâyı deveye bindirdiler. Deve kalkınca gerdanlık bulundu.
Ve lev semi’û ehl-ü Mısre evsâfe haddihî,
Lemâ bezelû fî sevmi Yûsufe min nakdin.
Levîmâ Zelîhâ lev re eyne cebînehû,
Le âserne bilkat’il kulûbi alel eydi.
Mısırdakiler, onun yanaklarının güzelliğini işitmiş olsalardı.
Yûsuf aleyhisselâmın pazarlığında hiç para vermezlerdi.
(Bütün mallarını, onun yanaklarını görebilmek için saklarlardı.)
Zelihâ’yı kötüliyen kadınlar, onun parlak alnını görselerdi.
Ellerinin yerine kalblerini keserlerdi (de acısını duymazlardı).
Âişe radıyallahü anhâ
256 Buhârî, Megâzi, 34; Müslim, Tövbe, 68; Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 194; Vâkıdî, Megâzî, II, 431.
257 Mâide: 6.
285
HENDEK GAZÂSI
Buna Ahzâb Gazâsı da denir. Ahzâb, hizb kelimesinin çoğuludur. Hizb; taife, grup, kısım demektir. Bu gazâda Resûlullah ile
muharebe etmek için birkaç taife birleştiklerinden Ahzâb Gazâsı
denilmiştir.
Hicretin beşinci yılı idi. Medîne-i münevvereden sürülen fitne ve fesat kaynağı Yahudi Nâdiroğulları, gruplara ayrılmış, bir
kısmı Şam’a, bir kısmı da Hayber”e gitmişlerdi. Fakat, İslâm’a ve
Peygamber efendimize olan kin ve intikam duyguları kalblerini
bürümüştü. Reisleri Huyey bin Ahtab, kavminin ileri gelenlerinden yanına topladığı yirmi adamı ile Mekke’ye gitti. Ebû Süfyân
ile görüşüp, sevgili Peygamberimizin mübârek vücûdunu ortadan
kaldırmak üzere anlaşmaya oturdular. “Bu işi bitirinceye kadar
hiç ayrılmadan yanınızda bulunacağız!” dediler. Ebû Süfyân; “Bizim düşmanımıza düşman olanlar, bizim katımızda makbûldür.
Fakat, size güvenebilmemiz için, putlarımıza tapmanız lazım. Ancak bundan sonra samîmi olduğunuzu kabûl edip, emin olabiliriz”
dedi. Gayelerine kavuşmak için dinlerini dahî veren hâin Yahudiler, putların önünde yerlere kapandılar... Kitaplı kâfir iken, kitapsız
oldular. Sevgili Peygamberimizi ortadan kaldırmak ve dîn-i İslâm’ı
yıkmak için yemîn ettiler.
Müşrikler, derhâl savaş hazırlığına başladılar. Komşu müşrik
kabîlelere de adamlar gönderdiler. Yahudiler de çeşitli kabîleleri
iknâ etmek için harekete geçtiler. Bâzı kabîlelere para ve hurma
va’d ederek silâhlandırdılar. Müşrikler, Mekke civarından dört bin
kişilik büyük bir kuvvet çıkarmıştı. Ebû Süfyân, Dâr-ün-Nedve’de
sancak bağlayıp, Osman bin Talha’ya verdi. Orduda üç yüz at, bol
sayıda silâh ve bin beş yüz deve vardı.
Dört bin kişilik müşrik ordusu, Merrüzzahrân’a geldiklerinde;
Süleymoğulları, Fezâreoğulları, Gatfânlılar, Mürreoğulları, Esedoğulları gibi pek çok kabîleler, altı bin kişilik yardımla müşrik ordusunun sayısını on bine çıkarmıştı. Bu, o zamana göre pek büyük
bir kuvvet idi.
Öteden beri Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz ile dost geçinen Huzâa kabîlesi, derhâl Medîne’ye haber
uçurmuş, on günlük yolu dört günde alan bir süvâri, Peygamber
efendimize, müşriklerin durumunu teferruatıyla haber vermişti.
İşlerini, Eshâb-ı kirâmla istişare ederek yapan sevgili Peygamberimiz, derhâl sahâbîlerini toplayıp, durumu müzâkere ettiler.
Savaşın, nerede ve nasıl yapılması husûsunda, her sahâbî teklifini
bildirdi. Bu heyet içinde bulunan Selmân-ı Fârisî hazretleri söz alıp;
“Yâ Resûlallah! Bizde bir harb usûlü vardır. Düşmanın, baskın
“Müjdeler olsun
sana ey Âişe!
Hak teâlâ seni
temize çıkardı.
Senin pâklığına
şehâdet etti.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
286
yapma ihtimâlinden korktuğumuz zaman, etrafımıza hendek kazarak savunma yapardık” dedi. Bu usûl, Peygamber efendimiz ve Eshâb-ı kirâmın hoşuna gitti ve bu
şekilde düşmanla çarpışmağa karar verildi.258
Peygamber efendimiz derhâl, Eshâbından bâzılarını alıp, hendeğin nereye kazılması lâzım geldiğini keşfettiler. Medîne’nin güney tarafı bahçelik olup, sık ağaçlarla
kaplı idi. Müşriklerin buradan toplu hücûma geçmeleri ihtimâli zayıftı. Sonra buranın
müdâfâasını az bir kuvvet başarabilirdi. Doğuda ise andlaşma yapılan Benî Kureyzâ
adlı Yahudi kabîlesi bulunuyordu. Bu sebeple müşrikler, ancak batı ve kuzey taraftaki
açık araziden hücûma kalkabilirlerdi. Bu taraflardan hendek kazılacak yerler tesbit
edildi. Eshâb-ı kirâmın herbirine üç metre kadar yer düşüyordu. Herkes hissesine düşen yeri iki adam boyunda (3,5 metre kadar) kazacak, hendek sür’atle koşan bir atın
atlayamayacağı (7-8 metre) kadar geniş olacaktı. Zaman azdı, Düşman, Mekke’den
çıkmış, Medîne’ye doğru yürümüştü. Hendeğin en kısa zamanda kazılması lâzımdı.
Sevgili Peygamberimiz, başta bizzat kendisi olmak üzere, kahraman eshâbıyla
“Bismillâhirrahmânirrahîm” diyerek, ilk kazmayı vurdular. Herkes, bütün gayretiyle bir an önce hendeği kazmaya çalışıyordu. Hattâ buna, çocuklar bile iştirâk ediyorlardı. Resûlullah efendimize, Zübâb tepesi üzerinde bir Türk çadırı hazırlandı.259
Hendekten çıkarılan topraklar zenbillerle bu tepenin etrafına dökülüyor, gelirken de
düşmana atmak için Sel dağından taşlar çekiliyordu. Zenbil bulamayanlar, eteklerinde toprak taşıyordu. Sevgili Peygamberimiz de yoruluncaya kadar çalışıyordu. Bu hâli
gören Eshâb-ı kirâm, gayrete geliyor ve; “Canımız sâna fedâ olsun yâ Resûlallah. Bizim
çalışmamız yeter. Sen çalışma, istirahat buyur” demelerine rağmen; “Ben de çalışarak kazandığınız sevaba ortak olmak istiyorum” buyurarak cevap veriyorlardı.
O günlerde hava çok soğuktu. Ayrıca o sene kuraklık yüzünden kıtlık hüküm sürüyordu. Yiyecek bulmak da hayli güçtü. Âlemlerin efendisi dâhil olmak üzere, bütün
Eshâb-ı kirâm müthiş bir açlık içinde bulunuyorlardı. Kendilerini güçlü hissetmeleri
için, açlıktan karınlarına taş bağlıyorlar, midelerini sıkıştırarak yemek ihtiyâcını gidermeye çalışıyorlardı.
Âlemlere rahmet olarak gönderilen sevgili Peygamberimiz, kendi açlığını düşünmüyor, Eshâbının bu soğukta aç olarak çalışmasına ve çektiği zahmetlere çok üzülüyor, onlara acıyor ve; “Allah’ım! Âhiret hayâtından başka (istenecek) bir hayat
yoktur. Yâ Rabbî! Ensâr ile Muhâcirlere mağfiret eyle!” diyerek duâ buyuruyorlardı. Onlar da canlarından çok sevdikleri Habîb-i ekrem efendimize; “Hayâtımızın sonuna kadar Allahü teâlânın yolunda, dîn-i İslâm’ı yaymak için Resûlullah efendimize
tâbi olduk” diyerek cevap veriyorlardı. Bu karşılıklı muhabbet; açlık, susuzluk gibi nice
meşakkatleri kökünden söküp götürüyordu.
Bir şimşek çaktı
Hendek kazmak, her gün sabah erkenden başlıyor, akşama kadar sürüyordu. Bir gün
kazı esnasında, Ali bin Hakem hazretleri ayağından yaralandı. Ata bindirerek Peygamber
efendimizin huzûruna getirdiler. Âlemlerin efendisi; “Bismillâhirrahmânirrahîm”
diyerek, onun ayağını sığadı. Efendimizin bir mûcizesi olarak, bir anda ayağının kanı
durdu ve ağrısı kesildi.
258 İbni Hişâm, Sîret, I, 220; Vâkıdî, Megâzî, I, 441; İbni Sa’d, Tabakât, II, 65-74.
259 İbni Sa’d, Tabakât, II, 83; Taberi, Tarih, III, 45, 51.
287
Hendek kazmaya devam ediliyordu. Eshâb bir ara çok sert bir
yerle karşılaştılar. Kazmak mümkün olmuyordu. Resûl-i ekrem
efendimize gelip, durumu bildirdiler. Teşrîf buyurarak hendeğe indiler. Bir kapla su istediler. Bir yudum alıp, tekrar kaba boşalttılar.
Sonra suyu sert yere serptiler. Balyozu alıp, o yeri bir vuruşta kum
gibi dağıttılar. Orası kolayca kazılır olmuştu. Bu vuruş esnasında,
sevgili Peygamberimizin mübârek karnı açılınca, oradakiler, efendimizin açlıktan mübârek midesi üzerine taş bağladığını gördüler.
Resûlullah efendimizin bu hâlini gören Câbir bin Abdullah hazretleri, huzûra varıp; “Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah!
İzin verirseniz eve kadar bir gidip geleyim” diyerek müsâade istedi. İzin aldıktan sonrasını Hazret-i Câbir şöyle anlattı:
“İzin verilince eve gelip hanımıma; “Resûl aleyhisselâmda
öyle bir açlık hâli gördüm ki, dayanılır gibi değil. Evde yiyecek
bir şeyler var mı?” diye sordum. O da; “Şu oğlaktan ve bir kaç
avuç arpadan başka bir şey yoktur” dedi. Hemen oğlağı kestim,
zevcem de arpayı el değirmeninde öğütüp un hâline getirdi. Sonra
onu hamur yaptı. Eti çömleğe koyup, tandırda pişirmeğe başladı.
Resûlullah’ın yanına dönerken, hanımım yemeğin az olması sebebiyle mahcûb olmayalım diye sıkı tenbîh etdi. Bundan sonra
Resûlullah efendimizin yanına vardım ve; “Yâ Resûlallah! Çok az
bir yemeğim var. Yanınıza bir iki kişi alıp bize yemeğe buyurun!”
dedim.
Sonra Resûlullah efendimiz bana, “Hanımına söyle, ben
gelinceye kadar tandırdan ne et çömleğini ne de ekmeği
çıkarsın” buyurdu. Sonra mücâhidlere dönüp; “Ey Hendek halkı! Câbir bize ziyâfet hâzırlamış, bizi yemeğe dâvet ediyor. Yemeği, hem bol hem de güzeldir. Kalkınız! Câbir’in
ziyâfetine gideceğiz!” buyurdu. Bu emir üzerine Eshâb-ı kirâm
toplanarak Peygamberimizin arkasından yürümeğe başladılar.
Ben hemen eve dönüp olanları hanımıma anlattım ve; “Şimdi ne
yaparız?” deyince, bana; “Resûl aleyhisselâm, yemeğin ne kadar
olduğunu sormadı mı?” dedi. Ben de; “Sordu ve söyledim” dedim.
Hanımım; “Eshâb-ı kirâmı sen mi, yoksa Resûlullah efendimiz
mi dâvet etti?” diye sordu. “Resûlullah dâvet etti” deyince; “Resûl
aleyhisselâm daha iyi bilir” diyerek beni tesellî eyledi.
Biraz sonra, Peygamber efendimizin nûrlu cemâli kapımızda
göründü. Kalabalık olan sahâbîlere; “Birbirinizi sıkıştırmadan
içeri giriniz” buyurdular... Sahâbî kardeşlerim, onar kişilik gruplar hâlinde oturdular. Nebiyy-i muhterem efendimiz, ekmeğin ve
etin bereketlenmesi için duâ buyurdu. Sonra, çömleği tandırdan
çıkarmadan kepçe ile içindekileri, aldığı ekmeklerin üzerine koyarak, Eshâbına ikrâm ettiler. Bütün Eshâb doyuncaya kadar, böyle devam ettiler. Yemin ederim ki, yemek yiyen bin kişiden çok
“Ben de
çalışarak
kazandığınız
sevâba
ortak olmak
istiyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
288
olduğu hâlde, ekmek ve et aynen duruyordu. Biz de yedikten sonra komşularımıza
dağıttık.”260
Selmân-ı Fârisî hazretleri çok iyi hendek kazardı. Tek başına on kişinin yaptığı işi
yapardı. O da arkadaşları ile kendisine ayrılan yeri kazarlarken, çok sert ve büyük,
beyaz bir kaya ile karşılaştılar. Kırmak için çok uğraştılar. Fakat bütün emekleri boşa
gitti. Üstelik balyozları, kazma ve kürekleri de kırılmıştı. Hazret-i Selmân, sevgili Peygamberimizin huzûruna varıp; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah!
Hendeği kazarken sert bir kayaya rastladık. Demirden yapılmış bütün âletlerimiz kırıldığı hâlde, yerinden bile oynatamadık” diyerek, durumu arzetti.
Habîb-i-ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, saâdetle oraya gelip balyoz
istediler. Orada bulunan Eshâb-ı kirâm da netîceyi merakla bekliyorlardı. Nebîlerin
sultânı efendimiz, aşağı indiler. “Bismillâhirrahmânirrahim” diyerek, balyozu kaldırıp, kayaya öyle bir vurdular ki, bu çarpmadan, Medîne’yi aydınlatan bir şimşek
çaktı ve kayadan bir parça koptu.
Resûl-i ekrem efendimiz; “Allahü ekber!” diyerek tekbir getirdiler. Bunu işiten
Eshâb da tekbir getirdi. Sonra ikinci defa balyozu vurdular. Yine her tarafı aydınlatan
bir şimşek!... Ve kayadan kopan parçalar... Sevgili peygamberimiz yine; “Allahü ekber!” diyerek tekbir getirdiler. Bunu Eshâb-ı kirâmın tekbîri tâkip etti. Balyoz üçüncü
defa indiğinde, her tarafı aydınlatan bir şimşek daha çakmış ve kaya parça parça olmuştu. Âlemlerin efendisi yine; “Allahü ekber!” diyerek tekbir getirdi. Şerefli Eshâbı
da O’na uyup yine tekbîr getirdiler.
Hazret-i Selmân, elini uzattı. Sevgili Peygamberimiz yukarı çıktılar. Selmân-ı
Fârisî; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Ömrümde hiç görmediğim bir şeyi şimdi gördüm. Bunun hikmeti nedir?” deyince, Peygamber efendimiz,
Eshâbına dönüp; “Selmân’ın gördüğünü sizler de gördünüz mü?” buyurdular.
Onlar da; “Evet yâ Resûlallah! Balyozu kayaya vurduğunuz zaman, şiddetli bir şimşeğin çaktığını gördük. Siz tekbir getirince biz de tekbir getirdik” dediler. Peygamber
efendimiz de; “Önceki darbenin ışığında Kisrânın (Medâyin’deki) köşkleri bana
göründü. Cebrâil (aleyhisselâm) gelip; “Ümmetin, o beldelere sâhib olurlar”
diye haber verdi. İkinci darbede Rum vilâyetinin (Şam’ın) kızıl köşkleri göründü. Cebrâil (aleyhisselâm) gelip; “Ümmetin, o diyara da sâhib olur” dedi.
Üçüncüsünde, San’a’nın (Yemen’in) köşkleri göründü. Cebrâil (aleyhisselâm); “O
yere de ümmetin mâlik olur” diye haber verdi” buyurdu.
Sonra Kâinâtın sultânı, Acem kisrâsının Medâyin’deki sarayını tarif edince, oralı
olan Hazret-i Selmân; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Seni, hak din ve Kitâb’la
gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki, o köşkler aynen anlattığınız gibidir. Senin, Allahü teâlânın Resûlü olduğuna şehâdet ederim” dedi. Peygamber efendimiz;
“Ey Selmân! Şam, muhakkak feth edilecektir. Heraklius, memleketinin en
ücrâ yerine kaçacaktır. Siz, Şam’ın her tarafına hâkim olacaksınız. Size, hiç
kimse karşı koyamayacaktır. Yemen, muhakkak feth edilecektir. Şu “Diyâr-ı
Meşrik” de muhakkak feth edilecek ve Kisrâ öldürülecektir. Allahü teâlâ bu
fetihleri benden sonra size nasîb edecektir” buyurdular.261
260 Buhârî, Megâzi, 27; Dârimî, Mukaddime, 7; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VII, 425.
261 Vâkıdî, Megâzî, I, 450; İbni Kesîr, Sire, III, 159; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, III, 482.
289
Selmân-ı Fârisî hazretleri; “Resûlullah efendimizin, bu müjdelerinin hepsinin gerçekleştiğini gördüm” diye haber verdi.
Düşman artık gelmek üzereydi. Hendek son sür’atle kazılıyor ve
bir an önce bitirilmeye çalışılıyordu. Mücâhidler zaruret hâlinde,
Peygamber efendimizden izin alarak işi bırakıyorlar, ihtiyâç giderildikten sonra yeniden işlerinin başına koşuyorlardı.
Münâfıklar gâyet gevşek davranıyor, istedikleri zaman işe geliyor, istedikleri zaman izin almadan bırakıp gidiyorlardı. Ayrıca
Eshâbın bu şekildeki çalışması ile alay ediyorlar, Peygamber efendimizin verdiği müjdelere bile; “Biz, düşman korkusundan hendeklere sığınıyoruz. O ise bize Yemen, Rum ve Fars ülkelerinin
köşklerini va’d ediyor. Sizin bu hâlinize şaşıyoruz!...” diyorlardı.
Bunun üzerine, mücâhidler için inen âyet-i kerîmede, meâlen
buyruldu ki: “Gerçek mü’minler, ancak o kimselerdir ki, Allahü teâlâya ve Resûlüne îmân edenler ve (herkesi ilgilendiren
içtimai) toplu bir iş için, O’nunla (Resûlullah ile) birlikte bulundukları vakit, O’ndan izin almadıkça, bırakıp gitmeyenlerdir. O hâlde (ey Habîbim!) Senden izin isteyenler, gerçekten Allahü teâlâya ve Resûlüne îmân edenlerdir. Bu mü’min
kimseler bâzı işleri için senden izin istedikleri vakit, sen de
onlardan dilediğin kimseye izin ver ve kendileri için Allahü
teâlâdan mağfiret dile. Şüphesiz ki, Allahü teâlâ, Gafûr-urRahîm’dir, çok bağışlayıcı, çok merhamet edicidir.”262
Münâfıklar için inen âyet-i kerîmelerde de meâlen buyruldu
ki: “Allahü teâlânın Resûlünün dâvetini, kendi aranızda
birbirinizi çağırmanıza benzetmeyin! İçinizden, birbirinizi
siper ederek gizlice (sıvışıp) kaçanlarınızı, Allahü teâlâ muhakkak bilir. O’nun emrine karşı çıkanlar, dünyâda fitneye,
âhirette de elem verici bir azâba uğramaktan sakınsınlar!
Dikkat edin! Göklerde ve yerde ne varsa, hepsi de Allahü
teâlânındır. O, sizin, hangi hâl üzere (bütün özelliklerinizi, niyetlerinizi, mü’min veya münâfık) olduğunuzu da biliyor. Allahü teâlâ kendisine döndürüleceğiniz kıyâmet günü bütün
yaptıklarınızı size haber verecektir. Allahü teâlâ her şeyi
bilir.”263
Hendeği kazma işine başlıyalı altı gün olmuştu. Herkes işini,
lâyıkıyla bitirmişti. Ancak bir yer, zaman yetmediği için geniş ve
derin kazılamamıştı. Peygamber efendimiz burası için endişelerini belirttiler; “Müşrikler, buradan başka bir yerden geçemezler” buyurdular. Buraya nöbetçiler koydular.
262 Nûr: 24/62.
263 Nûr: 24/63-64.
“Ey Hendek
halkı! Câbir
bize ziyâfet
hâzırlamış, bizi
yemeğe dâvet
ediyor. Yemeği,
hem bol hem
de güzeldir.
Kalkınız!
Câbir’in
ziyâfetine
gideceğiz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
290
Allahü teâlâ en güzel vekildir
Müşrik ordusunun Medîne’ye çok yaklaştığı sırada, Yahudi Nâdiroğullarının reîsi
Huyey, Kureyş ordu kumandanına; “Medîne’deki Kureyzâ Yahudilerinin müslümanlarla andlaşma hâlinde olduklarını, ancak onların reîsi Ka’b bin Esed’i aldatıp, kendi
saflarına çekebileceğini bildirdi. Kumandan da; “Ey Huyey! Hemen Ka’b bin Esed’e git.
Müslümanlar ile yaptıkları andlaşmayı bozup bize yardım etsinler” dedi. Bu andlaşmanın maddelerinden biri, “Medîne’ye bir düşman ordusu taarruz ederse, Müslümanlarla birlik olup, düşmana karşı koymak” idi.
Yahudi Huyey, müşrik ordusundan ayrılıp, gece, Benî Kureyzâ reîsi Ka’b’ın evine
geldi. Kapıyı çalıp kendisini tanıttı ve; “Ey Ka’b! Kureyş’in bütün ordusunu, Kinâne ve
Gatfânoğulları gibi nice kabîleleri on bin kişilik bir ordu hâlinde getirmiş bulunuyorum. Artık Muhammed ve Eshâbı kurtulamayacaktır. Onları tamamen imhâ edinceye
kadar, Kureyşlilerle buradan ayrılmamağa yemîn ettik!...” dedi. Ka’b; “Muhammed ve
Eshâbı öldürülemez de, Kureyş ve Gatfânlar ülkelerine dönüp gider ise, burada yalnız
kalırız. Sonunda hepimizi öldürürler diye korkuyorum!...” diye endişesini belirtince,
Huyey; “Bu korkunun gitmesi için Kureyş ve Gatfânlardan yetmiş kişi rehin istersin.
Bu rehineler sende olduğu müddetçe, onlar buradan gidemezler. Şâyet yenilip giderlerse, ben sizin yanınızdan ayrılmam. Size gelen felâket bana gelmiş olur” diyerek,
Ka’b’ı sonra da diğer Yahudileri aldattı. Müslümanlarla olan muahedeyi yırttırdı. Böylece andlaşma bozulmuş oldu.
Huyey, müşrik ordusuna dönüp durumu anlattı. Benî Kureyzâ’nın, Müslümanları
arkadan vuracaklarını bildirdi.
Yedinci gün, müşrikler on bin kişilik büyük bir ordu ile Medîne’nin kuzey ve kuzeybatı tarafına gelip, ordugâhlarını kurdular. Bu ordugâh, hendeğin kazıldığı yerin karşı
tarafında idi. Müşriklerin düşünceleri; bu büyük ordu ile Medîne’yi baştan başa yakıp
yıkmak, Peygamber efendimizi ve Eshâbını ortadan kaldırıp, İslâmiyet’i yok etmekti.
Bu, görünüşte karşı konması güç, pek büyük bir ordu idi.
Müşrikler, hayâllerinden geçirmedikleri hendek engelini görünce, şaşkına döndüler, moralleri bozuldu. Çünkü, hendek iyi bir atın süratle koşarak atlayamayacağı
genişlikte idi. İçine düşen bir kimse de kolayca çıkamazdı. Hele zırhlı bir kimsenin
yukarı tırmanarak çıkması çok zordu.
Müşriklerin geldiğini haber alan sevgili Peygamberimiz, derhâl altı gündür durmadan çalışarak yorgun düşen Eshâbını toplayıp, hendeğin bu tarafında Sel dağı eteklerine karargâhını kurdu. Arkalarında Sel dağı ve Medîne bulunuyordu, önünde hendek
ve ötesinde düşman... Yine İbni Ümm-i Mektûm, Medîne’de Peygamber efendimizin
vekili olarak bırakıldı. Kadınlar ve çocuklar hisarlara yerleştirildi. Üç bin kişilik İslâm
ordusunun otuz altı süvârisi vardı. Sancakları, Zeyd bin Hârise ile Sa’d bin Ubâde
hazretleri taşıyordu.264 Resûlullah efendimizin deriden yapılmış çadırı, Sel dağının
eteğinde kuruldu.
Yine nice kahramanlıklar gösterecek olan Eshâb-ı kirâm, dikkatle düşmanın hareketlerini takib etmeğe başladı. Bu sırada, sevgili Peygamberimizin huzûruna Hazret-i
Ömer’in geldiği görüldü. “Yâ Resûlallah! İşittiğime göre, Kureyzâ Yahudileri aramızdaki andlaşmayı bozmuşlar ve bize karşı harbe hazırlanıyorlarmış!” dedi. Beklenilmeyen
264 İbni Sa’d, Tabakât, II, 67.
291
bu habere, Âlemlerin efendisi; “Hasbünallahü ve ni’mel vekîl
(Allahü teâlâ bize yeter. O ne güzel vekildir)” diyerek mukabelede bulundular. Çok müteessir olmuşlardı. Şimdi İslâm ordusu, iki
ateş arasında kalmıştı. Kuzey ve batıda müşrik orduları, güney
doğuda Yahudiler bulunuyordu.
Resûlullah efendimiz, Zübeyr bin Avvâm hazretlerini Kureyzâ
oğullarının kalesine gönderdi. Hazret-i Zübeyr gidip, durumu
öğrendi. Gelince; “Yâ Resûlallah! Onları, kalelerini tamir, harp
tâlimleri ve manevraları yaparken gördüm. Ayrıca hayvanlarını
da derleyip toparlıyorlardı” diyerek, gördüklerini anlattı. Bunun
üzerine Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; Sa’d
bin Mu’âz, Sa’d bin Ubâde, Havvât bin Cübeyr, Amr bin Avf, Abdullah bin Revâha’yı, Kureyzâ oğullarına nasîhat edip andlaşmayı
yenilemeleri için gönderdi.265
Vazife verilen bu beş sahâbî, Kureyzâ Yahudilerinin kalesine
gidip, onlara nasîhat ettiler. Fakat, nasîhat kâr etmiyordu. Ayrıca
hakâret etmeye de başlamışlardı. Son söz olarak; “Kardeşlerimiz
Nâdiroğullarını, yurtlarından sürüp çıkarmakla, bizim, kolumuzu
kanadımızı kırdınız. Muhammed de kim oluyormuş! O’nunla aramızda hiç bir söz ve andlaşma yoktur. Peygamberinizin üzerine
hep birden saldırıp, öldürmek için and içmiş bulunuyoruz. Kardeşlerimize muhakkak arka çıkıp, yardımcı olacağız!...” dediler.
Sa’d bin Mu’âz hazretleri ve arkadaşları, Resûlullah efendimizin huzûruna gelip, herkesin anlayamayacağı şekilde kapalı olarak durumu anlattılar. Peygamber efendimiz; “Haberinizi gizli
tutun. Ancak bilene açıklayın. Çünkü harp, tedbir ve aldatmadan ibarettir” buyurdular.266
Eshâb-ı kirâm, hendeğin bu tarafında Peygamber efendimizi
bekliyor, nasıl hareket edeceklerini merak ediyorlardı. Biraz sonra
Kâinatın sultânı, kahraman Eshâbının yanına teşrif etti ve; “Allahü ekber! Allahü ekber!” diyerek tekbir getirdi. Bunu işiten şanlı sahâbîler, hep bir ağızdan tekbir getirerek, Cenâb-ı Hakk’ın ism-i
şerîfinin yüceliğini bildirip, hendeğin ötesinde kum gibi kaynayan
küffârın kalbine korku saldılar. Müşrikler, tekbirleri işitince; “Muhammed ve Eshâbına, herhâlde sevindirici bir haber geldi” dediler.
Peygamber efendimiz, Eshâbına; “Ey Müslüman cemâati!
Allahü teâlânın fetih ve yardımı ile sevininiz!” buyurarak,
muzaffer olacaklarının müjdesini verdi. Şanlı Eshâb, şimdiye
kadar birçok seriyyelerde bulunmuşlar, Bedr ve Uhud gazâlarına
katılmışlardı. Sayıca ve kuvvetçe çok olan müşrikleri, Allahü
teâlânın izni ve Resûl-i Ekrem efendimizin duâsı bereketiyle her
265 Vâkıdî, Megâzî, I, 460; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, IV, 8.
266 Buhârî, Cihâd, 157; Ebû Dâvûd, Cihâd, 101; Tirmizî, Cihâd, 5; İbni Mâce, Cihâd,
28; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 126.
“Ey Selmân!
Şam, muhakkak
feth edilecektir.
Heraklius,
memleketinin
en ücrâ yerine
kaçacaktır. Siz,
Şam’ın her
tarafına hâkim
olacaksınız. Size,
hiç kimse karşı
koyamayacaktır.
Yemen,
muhakkak feth
edilecektir. Şu
“Diyâr-ı Meşrik”
de muhakkak feth
edilecek ve Kisrâ
öldürülecektir.
Allahü teâlâ bu
fetihleri benden
sonra size nasîb
edecektir..”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
292
Hendek Gazâsı
293
defasında hezimete uğratmışlardı. Başlarında, varlıkların “Baş
tâcı” olduktan sonra, yapamayacakları iş, katlanamayacakları
sıkıntı olamazdı. Hava soğuk, kıtlık şiddetli, açlık ziyâde idi... Peygamber efendimiz dâhil, bir çokları mübârek karınlarına taş bağlamışlardı. Karşıda düşman, kum gibi kaynıyordu!... Fakat şanlı
Eshâb için, düşmanın çokluğu ve çekilen sıkıntıların ehemmiyeti
yoktu. Allahü teâlâ en güzel vekildi... O’na bağlanmışlar, O’na dayanmışlar, O’na sığınmışlardı.
Kureyş’in önde gelen kumandanları ve Kureyş’le beraber gelen
diğer kabîlelerin liderleri umûmî taarruza geçmek için bir karar
vermeden önce, hendeğin etrafında, geçebilecekleri bir yer araştırmaya başladılar. Hendeği bir baştan öbür başa kadar dolaştılar.
Nihâyet aceleden yarım kalan dar yerde durup, buradan hücum
etmenin uygun olacağında karar kıldılar. Müşrik askerleri de kumandanlarının peşinden hareket ediyorlar, bir hendeğe, bir de
şanlı Eshâba bakıp şaşırıyorlardı. “Yemîn ederiz ki, bu, Arabların
başvurduğu bir usûl değildir. Muhakkak bunu, o Farslı adam tavsiye etmiştir!” diyorlardı.
Kureyşli kumandanlar, askerlerine hendeğin dar yerini göstererek; “Buradan kim atlayıp, karşıya geçebilir?” deyince, içlerinden
beş süvâri ayrıldı. Bunlar teke tek vuruşmak üzere hendeğin diğer tarafına geçeceklerdi. Şanlı Eshâb-ı kirâm ve müşrik askerleri merakla bu beş atlının hareketlerini takip etmeye başladılar.
Süvâriler hız almak için geriye çekildiler. Sonra atlarının başını
hendeğin en dar yerine çevirip, hızlandırdılar. Dört nala koşan beş
cins at, bir sıçramada hendeğin diğer tarafına geçmeyi başardılar.
Onu pek çok süvâri takip etmek istedi ise de başaramayıp, hendeğin öbür tarafında kaldılar. Bu geçenler içinde Amr bin Abdûd
adında çok güçlü, sırtı yere gelmemiş bir pehlivan vardı ve herkes
ondan korkar karşısına çıkamazdı. Tek başına bir orduya bedeldi.
Onbin kişilik ordu içinde buraya çıkması da bunu gösteriyordu.
Tepeden tırnağa kadar zırh giymişti. Atının üzeride çok heybetli
bir duruşu vardı. Görünüşte kalblere korku salan bu adam, mücahidlere karşı; “Benimle çarpışabilecek bir kimse varsa meydana
çıksın?...” diye bağırdı.
Bu kibir abidesini gören Hazret-i Ali, sevgili Peygamberimizin
huzûruna çıkarak: “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Onunla ben çarpışayım” diyerek izin istedi. Üzerinde zırhı dahi yoktu.
Eshâb-ı kirâm, ona gıbta ile bakıyordu. Sevgili Peygamberimiz,
kendi mübârek zırhını çıkarıp, Hazret-i Ali’yi giydirdiler. Kılıcını
ona kuşattılar. Mübârek başlarından sarığını çıkarıp, onun başına
bizzat kendi mübârek elleriyle sardılar. Sonra da; “Allah’ım! Bedr
gazâsında amcam oğlu Ubeyde, Uhud Gazâsı’nda amcam
Hamza şehîd oldular. Yanımda kardeşim ve amcam oğlu
“Ey Müslüman
cemâati! Allahü
teâlânın fetih
ve yardımı ile
sevininiz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
294
olan Ali kaldı. Sen onu muhafaza eyle. Ona yardımını ihsân eyle. Beni yalnız
başıma bırakma!” diye yalvararak duâ ettiler. Eshâb-ı kirâm; “Âmîn!” dediler.
Duâlar ve tekbirler arasında yaya olarak ilerleyen Allahü teâlânın Arslan’ı, atının
üzerinde, bir heyûlâ gibi duran Amr bin Abdûd’un karşısına dikildi. Gözlerinden başka
her tarafı zırhlarla kaplı olan Amr, bu kahramanı tanıyamadı ve kim olduğunu sordu.
O da; “Ben, Ali bin Ebî Tâlib’im” diyerek kendini tanıtınca, Amr; “Ey kardeşimin oğlu!
Baban, benim dostumdur. Bu sebeple senin kanını dökmek istemem. Benim karşıma
çıkacak amcalarından biri yok mu?” diyerek güyâ ona acıdı. Hazret-i Ali ise; “Ey Amr!
Vallahi, ben senin kanını dökmek isterim. Yalnız, ikimizin de eşit durumda olması
lâzım gelmez mi? Yiğitliğin şânına da bu yakışmaz mı? Hâlbuki, ben yayayım, sen ise
atlısın!...” diyerek onu tahrik etti.
Bunu işiten Amr’ın, yiğitlik damarı kabarıp derhâl atından indi ve atının bacaklarını kılıçla doğradıktan sonra, hiddetle Hazret-i Ali’nin karşısına geçti. Hamle yapmak
üzere iken, Allahü teâlânın Arslan’ı; “Ey Amr! İşittim ki, sen, Kureyş’den bir kimse
ile karşılaştığında, onun iki dileğinden birini yerine getireceğine yemîn etmişsin. Bu
doğru mu?” diye sordu. O da; “Evet, doğrudur” diye cevap verince, bu defa; “O hâlde,
birinci isteğim; senin, Allahü teâlâ ve Resûlüne îmân edip, Müslüman olmandır!” diyerek îmâna dâvet etti. Bunu duyan Amr, kızdı ve; “Geç bunu! Bu bana lâzım değil!”
dedi. Hazret-i Ali; “İkinci isteğim, çarpışmayı bırakıp, Mekke’ye dönmendir. Zîrâ Resûl
aleyhisselâm, düşmana gâlip gelirse, sen bu hareketinle O’na yardım etmiş olursun!...”
dedi. Amr; “Bunu da geç! Ben intikam almadıkça, koku sürünmeyeceğime yemîn ettim. Başka bir dileğin varsa onu söyle!” deyince, Hazret-i Ali; “Ey Allahü teâlânın düşmanı! Artık seninle çarpışmaktan başka bir şey kalmadı!” dedi.
Amr, bu sözlere gülüp; “Hayret doğrusu! Arab diyarında karşıma çıkabilecek bir
yiğidin olduğu, hatırımdan geçmezdi! Ey kardeşimin oğlu! Yemîn ederim ki, ben seni
öldürmek istemem. Zîrâ, baban, benim dostumdu. Ben karşıma, Kureyş eşrafından
Ebû Bekr gibi, Ömer gibi bir kimse isterdim” dedi. Hazret-i Ali; “Öyle olsa da, ben seni
öldürmek için buraya çıktım” deyince, Amr’ın kanı başına sıçradı. Kılıcını kaldırması ile indirmesi bir oldu. Böyle bir şeyi bekleyen Allahü teâlânın aslanı hazret-i Ali
“kerremallahü vecheh”, şimşek gibi yana sıçrayıp, hamleyi kalkanıyla karşıladı. Fakat
Amr, bunun gibi nice kalkanlar parçalamıştı. Onun vuruşuna en güçlü kalkanlar bile
dayanamazdı. Nitekim, şimdi de öyle oldu. Hazret-i Ali’nin kalkanı parçalandı, ayrıca kılıç, başını sıyırıp yaraladı. Hamle sırası Hazret-i Ali’ye gelmişti; Allahü teâlâya
sığınıp, “Yâ Allah!..” diyerek Zülfikâr’ı, Amr’ın boynuna indirdi. İndirmesi ile İslâm
ordusunda; “Allahü ekber!.. Allahü ekber!..” sedâları yeri göğü inletmeye, küffâr
ordusunda feryâdlar yükselmeğe başladı… Evet, Nebîlerin Sultânı, varlıkların baş
tâcının duâsı kabul olmuştu. İnsan azmanı Amr, yere serilmiş, gövdesinden oluk gibi
kan boşanırken, kafası miğferiyle birlikte uçmuştu. En çok güvendikleri Amr’ın yere
serildiğini gören arkadaşları, derhâl Hazret-i Ali’ye saldırdılar. Bunu gören Eshâb-ı
kirâm, oraya koştular. Zübeyr bin Avvâm, Nevfel bin Abdullah’ı yaralayıp atıyla birlikte hendeğe düşürdü. Hazret-i Ali, hendeğe inip Nevfel’i iki parçaya ayırdı. Diğerleri
hendeği zor geçip geriye kaçtılar. Müşrik ordusu baş kumandanı ise, daha harbin başında büyük bir ümitsizliğe düşmüştü.
295
Artık harbin şekli belli olmuştu. Hendek, göğüs göğüse çarpışmayı engelliyordu. Ok atışlarıyla birbirlerine zayiat vermeğe
uğraştılar. Bu hareket, neticeyi uzatmaktan başka bir işe yaramıyordu. Müşrikler, bu şekilde galip gelemeyeceklerini anlayıp, hendeğin her tarafından hücûma geçmenin en uygun bir yol olacağına karar verdiler ve saldırıya geçtiler. On bin kişilik koca düşman
ordusu, hendeği geçmek için uğraşıyor, üç bin kişilik şanlı İslâm
ordusu ise, okla, taşla onları hendekten geçirmemeğe gayret ediyordu. Müthiş bir mücâdele başlamıştı. Bu mücâdele akşama kadar sürdü.
Resûl-i Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, gece,
hendeğin çeşitli yerlerine nöbetçiler yerleştirdi. Kendisi de dar
olan yerde nöbet tutmağa başladı. Medîne’ye beş yüz kişilik bir
devriye kuvveti göndererek, sokaklarda yüksek sesle tekbir getirmelerini emretti. Böylece Yahudilerden veya Kureyş müşriklerinden gelecek bir tehlike zamanında önlenecek, kadınlar ve çocuklar korunacaktı.
Kureyzâ Yahudileri ise, Huyey bin Ahtab’ı müşriklere gönderip,
gece baskınları yapmak üzere iki bin kişilik bir kuvvet istediler.
Geceleri, savunmasız kalan kadın ve çocuklara saldıracaklardı.
Fakat mücâhidlerin sabahlara kadar devriye gezmeleri; “Allahü
ekber!” nidâlarıyla tekbir getirmeleri, kalblerine büyük bir korku
salmıştı. Kalelerine çekilip, fırsat beklemeğe başladılar. Zaman zaman küçük gruplar hâlinde Medîne’ye girmeğe çalıştılar.
Bir gece Kureyzâoğullarının ileri gelenlerinden Gazzâl, yanına
aldığı on kişilik bir birlik ile, Peygamber efendimizin halası Safiyye vâlidemizin bulunduğu köşke kadar gelmeyi başardı, içerde
kadınlar ve çocuklar vardı. Kendilerini koruyacak bir tek silâhları
bile yoktu. Yahudiler, önce köşke ok atmaya, sonra da içeri girmeye çalıştılar. İçlerinden biri, iç avluya geçmeyi başardı ve içeri
girmek için etrafı kontrol etmeye başladı. Bu sırada sevgili Peygamberimizin kahraman halası, yanındakilere hiç ses çıkarmamalarını tenbih ettikten sonra, aşağı inip, kapının yanına geldi.
Bir tülbent ile başını sıkıca sarıp, bir erkek görünümüne girdikten sonra, eline bir sırık alıp, beline bir bıçak yerleştirdi. Yavaşça
kapıyı açıp o Yahudinin arkasına yaklaştı ve elindeki sırığı şiddetle başına indirdi. Hiç vakit kaybetmeden yere düşen Yahudiyi
öldürdü. Sonra öldürülen Yahudinin başını dışarıda ok atmakla
meşgûl olan Yahudilere fırlattı. Arkadaşlarının kesik başını ayakları altında gören Yahudiler, büyük bir korkuya kapılıp, kaçmağa
başladılar. Bir taraftan da; “Bize, Müslümanlar evlerinde hiç bir
erkek bırakmaksızın, hepsini harbe göndermişler, şeklinde haber
verilmişti!...” diye söyleniyorlardı.267
267 Vâkıdî, Megâzî, I, 463.
“Ali’nin bir
kılınç vurması,
bütün ins
ve cinnin
ibâdetlerinden
dahâ
kıymetlidir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
296
Harp, sabahleyin yine aynı şiddetle devam etti. Oklar havada vınlıyarak uçuşuyordu. Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, şanlı Eshâbına; “Varlığım yed-i
kudretinde bulunan Allahü teâlâya yemin ederim ki, karşılaştığımız sıkıntılar, üzerinizden muhakkak kaldırılacak ve sizler ferâha, çıkarılacaksınız”
buyurarak, onlara sabretmelerini tavsiye etti ve zaferin, inananlara âit olacağını müjdeledi. Bu müjdeyi alan kahraman sahâbîler, açlık, kıtlık gibi sıkıntıları unutup canla,
başla çalıştılar. Hendekten bir müşrikin bile geçmesine meydan vermediler. Eshâb-ı
kirâmın önde gelenlerinden Sa’d bin Mu’âz hazretleri, büyük bir kahramanlık göstererek savaşıyordu. Savaş sırasında, Hibbân bin Kays bin Araka adlı bir müşrikin attığı
ok ile kolundan yaralandı. Ok, atar damara isabet edip, çok kan kaybına sebeb oldu.
Hazret-i Sa’d, yaralı bir hâlde, etrafındakilerin kanı durdurmak için uğraştıklarını
görerek, durumunun ciddî olduğunu anladı ve; “Yâ Rabbî! Kureyş harbe devam
edecekse, bana ömür ihsân eyle. Çünkü senin Resûlüne eziyet eden, O’nu
yalanlayan bu müşriklerle savaşmaktan hoşlandığım kadar, başka hiç bir
şeyden hoşlanmıyorum. Eğer aramızdaki harb sona eriyorsa, beni şehîdlik
mertebesine yükselt. Fakat, Benî Kureyzâ’nın âkıbetini görmeden ruhumu
kabzetme” diyerek duâ etti. Duâsı kabul olunup, kanı kesildi.
Eshâb-ı kirâm arasında çarpışıyor görünen Abdullah bin Übey gibi münâfıklar
ise, gâyet ağırdan alıyor, ileri hatlara yaklaşmıyorlardı. Ayrıca, mücâhidlerin morallerini bozmak için ellerinden geleni yapıyor; “Muhammed size, Kayser ve Kisrâ’nın
hazînelerini va’d edip duruyor. Hâlbuki, şu anda hendek içinde hapsolmuşuz. Korkumuzdan abdest bozmağa bile gidemiyoruz. Allah ve Resûlü, bizi aldatmaktan başka
bir şey yapmıyor, dünyalık olarak da herhangi bir şey va’d etmiyor!...” diyerek fitne
çıkarmaya çalışıyordu. Sıkıştıkları zaman, evlerine düşmanın saldırabileceğini bahane edip vazife yerlerini terkediyorlardı. Münâfıkların bu hareketleri de ayrı bir dert ve
ayrı bir sıkıntı oluyordu.
Müşrik ordusu, bir an önce netîceye varmak için bütün gücünü harcıyor, fakat
şerefli sahâbîlerin kahramanca müdâfâaları karşısında, hiç bir varlık gösteremiyordu. En çok saldırdıkları yer, dar geçit idi. Sevgili Peygamberimiz, buradan ayrılmıyor,
Eshâbını savaşa teşvik ediyordu. Peygamber efendimizin yanı başında harb etmek
şerefine kavuşmak isteyen Eshâb-ı kirâm, gazâ meydanında görülmemiş kahramanlıklar gösteriyorlardı. Bir ara müşriklerin, şiddetli bir ok atışına başladıkları görüldü.
Bütün hedef, Kâinatın sultânının bulunduğu çadır idi.
Sevgili Peygamberimizin mübârek vücutlarını bir zırh örtüyordu. Mübârek başlarında ise miğferleri vardı. Çadırın önünde dimdik duruyorlar, harbin seyrine göre
Eshâbına emirler veriyorlardı. Müşrikler, bâzen en zayıf görünen yere birden yükleniyorlar, mübârek sahâbîler oraya koşup, din düşmanlarını püskürtünceye kadar, aşk
ile çarpışıyorlardı. Bu görülmemiş mücâdele pek şiddetli oluyor, kahraman sahâbîler,
çarpışmaktan, yan tarafa bakacak zaman bulamıyorlardı. O gün, sabahla başlayan bu
mücâdele, geç saatlere kadar devam etti. Namaz vakitleri geldikçe, şanlı sahâbîler;
“Yâ Resûlallah! Namazımızı kılamadık” diyorlar, âlemlerin efendisi, Kâinatın sultânı,
büyük bir üzüntü içinde; “Vallahi ben de kılamadım” buyuruyorlardı. Yatsı sıralarında, ibâdetlerini yaptırmayan müşrik sürüsünü, pek şiddetli bir saldırı ile geriye
püskürtüp, dağıttılar. Bu dağınıklıktan kurtulamayan Kureyşliler ve Gatfânlar, gece-
297
yi geçirmek üzere ordugâhlarına çekildiler. Mücahidler de sevgili
Peygamberimizin çadırına doğru yürüdüler. O zaman, âlemlere
rahmet olarak gönderilen Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem
efendimiz, bedduâ etmek âdet-i şerîfleri değil iken, namaz için
dayanamamışlar; “Onlar, nasıl güneş batıncaya kadar uğraştırıp bizi namazımızdan alıkoydular ise, Allahü teâlâ
da onların evlerine, karınlarına ve kabirlerine ateş doldursun!” buyurarak, müşriklere bedduâda bulundular. Kazaya kalan
öğle, ikindi ve akşam namazlarını kıldıktan sonra, yatsı namazını
kıldırdılar.
Yâ Rabbî, küffârı münhezim kıl
Müşrikler, İslâm’ı tamamen ortadan kaldırmak için yaptıkları
bu mücâdelelerinden sonra, Müslümanların gündüz mağlûb edilemeyeceğini anladılar. Onlara göre tek çâre aynı şiddetle gece
baskınları tertiplemekti. Müslümanlar ancak bu şekilde yenilebilirdi. Bu kararlarını hemen tatbîkata koyup, Yahudi Kureyzâ oğullarıyla birlikte gece baskınları yapmaya başladılar. Askerlerini
gruplara ayıran müşrikler, nöbetleşe hücûma geçiyorlardı. Bu hâl
günlerce devam etti. Başta sevgili Peygamberimiz ve kahraman
Eshâb-ı kirâm; aç, uykusuz, yorgun oldukları hâlde müdâfâaya
devam ettiler. Hiç bir düşman askerini hendekten bu tarafa geçirmediler. Canla başla yapılan bu savunma, daha önce yapılan
bütün gazâlardan daha korkulu, daha şiddetli, daha sıkıntılı ve
daha zahmetli idi.
Günlerdir çarpışmakta olan müşriklerde, yiyecek sıkıntısı baş
göstermeye başladı. At ve develeri de, yerde bir tutam kuru ot
bulamadıkları için, ölmeğe başlamıştı. Bu sebeple müşriklerin
kumandanı, Dırâr bin Hattâb kumandasında bir birliği, Kureyzâ
Yahudilerine erzak temini için göndermişti. Küffâra her şeylerini
fedâ eden Yahudiler, derhâl yirmi deve yükü buğday, arpa, hurma
ve hayvanlar için saman yükleyip teslîm ettiler. Dırâr, askerleri
ile sevinç içinde dönerken, Kubâ yakınlarında bir grup sahâbî ile
karşılaştılar. Kahraman Eshâb, derhâl hücum etti. Kanlı bir çarpışmadan sonra, müşrikleri kaçırtarak yüklü develeri Peygamber
efendimize teslîm ettiler ve çok duâya mazhar oldular.268
Kâinatın Sultânı sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, bir
aya yakın devam eden bu şiddetli çarpışmada, pek güç durumlarda kalan kahraman Eshâbına acıyor, onlara, babalarından kat
kat fazla şefkat gösteriyordu. Şanlı Eshâbının gösterdiği bu insan
üstü gayretlere karşı, kendisi mübârek alnını toprağa koyuyor,
onlar için Allahü teâlâya şöyle yalvarıyordu: “Ey darda kalanların imdatlarına yetişen! Ey muhtaç ve çâresiz kalmışla268 Vâkıdî, Megâzî, I, 467.
“Varlığım yed-i
kudretinde
bulunan Allahü
teâlâya yemin
ederim ki,
karşılaştığımız
sıkıntılar,
üzerinizden
muhakkak
kaldırılacak ve
sizler ferâha,
çıkarılacaksınız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
298
rın duâsına icâbet eden Allah’ım! Benim ve Eshâbımın hâllerini muhakkak
görüyor ve biliyorsun. Yâ Rabbî! Sen küffârı münhezim kıl (hezîmete uğrat),
içlerine tefrika düşür ve onlara karşı bize nusret ver, zafer ihsân eyle!..”
Sevgili Peygamberimiz, bu duâsını, son günlerde sık sık tekrarlıyordu.
Müşrikler, kıtlığın da verdiği ızdırâblardan dolayı, bir an önce müslümanları ortadan kaldırmak için, bütün güçlerini harcıyorlardı. Böyle çarpıştıkları bir akşam, müşrik ordusundan, kalbine İslâm’ın sevgisi düşmüş bir kimse. Peygamber efendimizin
huzûruna geldi. Bu, Gatfân kabîlesinden Nu’aym bin Mes’ûd idi. Sevgili Peygamberimize; “Yâ Resûlallah! Ben, Allahü teâlânın bir olduğunu ve senin hak peygamber
olduğunu tasdik etmek için geldim. Hamd olsun Müslüman olmakla şereflendim.
Şimdiye kadar size karşı çarpışmıştım. Bundan sonra da küffâra karşı çarpışacağım.
Bana ne emrederseniz yapmağa hazırım! Yâ Resûlallah! Benim müslüman olduğumu
kavmim dahî bilmiyor” dedi. Resûl-i ekrem efendimiz; “Bu küffârın arasına girip,
tefrika sokarak birbirlerinden ayırmağa çalışabilir misin?” buyurdular. O da;
“Yâ Resûlallah! Allahü teâlânın yardımı ile onları birbirinden ayırabilirim. Yalnız, her
ne dilersem söylemeğe izin var mı?” diye suâl etti. Efendimiz de; “Harp hiledir, istediğini söyleyebilirsin” buyurdular.
Nu’aym bin Mes’ûd hazretleri, önce Kureyzâ Yahudilerinin yanına varıp; “Benim
size karşı olan sevgimi bilirsiniz. Yalnız bu konuşacaklarımız aramızda kalsın, hiç
kimse bilmesin!” dedi. Yahudiler de; “Hiç kimse bilmeyecektir?” diyerek yemîn ettiler.
Bunun üzerine Hazret-i Nu’aym; “Şu adamın (Peygamber efendimizin) işi, muhakkak bir belâdır. O’nun, Nâdir ve Kaynukâ oğullarına yaptığını biliyorsunuz. Onları,
yurtlarından yuvalarından sürüp çıkardığını, hepiniz de gördünüz. Şimdi, Kureyşliler
ve Gatfânlar gelip Müslümanlarla çarpışmaktalar, siz de onlara yardım etmektesiniz.
Günlerce çarpıştığımız hâlde, daha bir netîceye varamadık. Böyle devam ederse, muhasara uzayacağa benzemektedir. Kureyşliler ve Gatfânların malları, mülkleri, yurtları, çocukları, sizin gibi burada değildir. Bu harpte eğer fırsat bulur da gâlib gelirlerse
ganîmetleri toplar giderler. Şâyet mağlûb olurlarsa çekip giderler, sizi, onlarla başbaşa
bırakırlar. Hâlbuki, sizin Müslümanlarla başa çıkacak ne gücünüz, ne de kuvvetiniz
var. Harbin şu andaki durumu ise, Müslümanların zafere kavuşacağını göstermektedir. Tahmin ettiğim gibi olursa, Müslümanlar sizi kılıçtan geçirmeden bırakmazlar.
Onun için acele bir tedbir almamız lâzımdır!...” dedi.269
Bu sözleri büyük bir heyecan ve korku ile dinleyen Yahudiler, Hazret-i Nu’aym’ın,
kendilerini bu derece düşünmesinden dolayı çok memnun kaldılar ve; “Sen bize dostluğunu lâyıkıyla gösterdin. Bize, nasıl bir tedbir almak lâzım geldiğini de söyle” dediler.
Bunu bekleyen Nu’aym bin Mes’ûd; “Doğrusu şudur ki; Kureyş ve Gatfân eşrâfından
bâzılarını rehin almadıkça, müslümanlarla aslâ harbe girmeyin! Rehineler sizin yanınızda olduğu müddetçe, harbden kaçıp gidemezler!” dedi. Bunun da pek güzel bir
tedbir olduğunu kabul eden Yahudiler, ona, teşekkür edip, izzet ikrâmda bulundular.
Hazret-i Nu’aym, Yahudilerden ayrılıp doğruca Kureyş karargâhına vardı. Kumandanlarına; “Benim Muhammed’e olan düşmanlığımı ve sizleri de ne kadar çok sevdiğimi bilirsiniz, öğrendiğim bir şeyi, dostluğumuzun îcâbı, size ulaştırmayı büyük
269 İbni Hişâm, Sîret, II, 228; Vâkıdî, Megâzî, I, 481; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 433; Kettânî, Terâtîb-ül-idâriyye, I, 543.
299
bir vazife bildim. Yalnız, bu söyleyeceklerimi hiç kimseye duyurmayacağınıza söz verip yemîn etmelisiniz!” dedi. Onlar da yemîn
edip merakla; “Söyle, seni dinliyoruz” dediler. “Haberiniz olsun ki,
Kureyzâ Yahudileri, sizinle ittifak ettiklerine pişman olmuşlar
ve Muhammed’e haber göndermişler: “Kureyşten ve Gatfânların
ileri gelenlerinden boyunlarını vurmak üzere rehineler alıp sana
teslîm edelim. Sonra seninle birlik olup müşriklerin kökünü kazıyıncaya kadar çarpışalım! Yalnız, kardeşlerimiz Nâdir oğullarını
affedip yurtlarını bağışlamalısın!” demişler. Muhammed de, Yahudilerin bu isteklerini kabul etmiş! Eğer Yahudiler, sizden rehine
isterse, sakın kabul etmeyin, hepsini öldürecekler! Sakın bu söylediklerimi kimse duymasın!...” dedi. Kureyşliler, bu mühim haberden dolayı Hazret-i Nu’aym’a çok teşekkür edip iltifat gösterdiler.
Nu’aym bin Mes’ûd radıyallahü anh oradan ayrılıp, Gatfânların
yanına geldi. Kureyşlilere anlattıklarını onlara da söyledi.
Bir gün sonra Kureyş kumandanı, Kureyzâ oğullarına; “Artık
burada durmak bizim için çok güçleşti. Zîrâ hava soğuk, hayvanlarımız açlıktan kırılıp gitmektedir. Bu gece iyi bir hazırlık yapıp,
yarın hep birlikte şiddetli bir hücûma geçelim” diye haber gönderdi. Yahudiler de; “Biz, hem Cumartesi günü harp etmeyiz hem
de sizinle beraber savaşmaya katılabilmemiz için, ileri gelenlerinizden bir çok kimseyi bize rehin olarak vermeniz lâzım. Eğer
muhâsara müddeti uzar ve siz âciz kalıp memleketinize giderseniz, bizi Muhammed’e teslîm etmiş olursunuz. Şâyet, rehin verirseniz, bizi bırakıp gitmezsiniz!...” dediler.
Bu haber, Kureyş kumandanına ulaştığı zaman; “Nu’aym bin
Mes’ûd’un sözü doğru imiş!” dedi ve Yahudilere tekrar haber gönderip; “Biz size, bir tek adamımızı bile rehin olarak vermeyiz. Eğer,
yarın gelip bizimle beraber harb ederseniz ne âlâ, yoksa biz yurdumuza gideriz. Siz de Muhammed ve Eshâbı ile başbaşa kalırsınız!...” dediler.
Bunu işiten Kureyzâ Yahudileri, Nu’aym’ın sözünün doğru
çıktığını düşünüp; “Bu durumda, biz de sizinle birlik olup Müslümanlara karşı savaşmayız...” dediler. Böylece her iki tarafın da
kalblerine korku düştü.270
Peygamber efendimize, Cebrâil aleyhisselâm gelip; Allahü
teâlânın, müşrikleri kasırga ile perişân edeceğini müjdeledi. Bunun üzerine Âlemlerin efendisi, mübârek dizleri üzerine gelip,
mübârek ellerini uzatarak; “Allah’ım! Bana ve Eshâbıma acıdığından dolayı sana şükrederim” diyerek, Allahü teâlâya şükranlarını arzettiler. Sonra kahraman Eshâbına müjdeyi bildirdiler.
O gece Cumartesi gecesi idi. Ortalığı müthiş bir karanlık kaplamış, göz gözü görmüyordu. Derken şiddetli bir ayaz ve arkasından
270 İbni Hişâm, Sîret, II, 228; Vâkıdî, Megâzî, I, 481; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 433.
“Allah’ım! Bana
ve Eshâbıma
acıdığından
dolayı sana
şükrederim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
300
çok kuvvetli bir rüzgâr esmeye başladı. Bu geceyi, Huzeyfe tebni Yemân hazretleri
şöyle anlattı:
“Öyle bir gecede bulunuyorduk ki, o zamana kadar ondan daha karanlık bir gece
görmemiştik. Bu şiddetli karanlıkla birlikte, gök gürültüsünü andıran bir gürültüyle
korkunç bir rüzgâr da esmeye başlamıştı. Bu sırada, müşrik ordusunun telâşa ve korkuya kapılıp, kendi aralarında anlaşmazlığa düştüklerini Peygamber efendimiz bize
haber verdi. Biz, şiddetli soğuktan, açlıktan ve gecenin dehşetinden ayağa kalkamıyor,
olduğumuz yerde üzerimize bir şeyler örterek bekliyorduk.
Resûlullah namaza durdu ve gecenin bir kısmını namaz kılarak geçirdikten sonra,
bize doğru dönerek şöyle buyurdu: “İçinizden, müşrik ordusunun yanına gidip,
durumlarını inceleyerek, bana haber getirecek olan var mıdır? Bu haberi
getirenin Cennet’te bana arkadaş olmasını Allahü teâlâdan dileyeyim.” Orada bulunanlar şiddetli açlık ve soğuktan ayağa kalkamadı. Sonra Resûlullah efendimiz, benim yanıma geldi. Soğuktan ve açlıktan iki dizim üzerine çöküp büzülerek
oturuyordum. Resûlullah efendimiz bana dokunarak; “Sen kimsin?” buyurdu. “Ben
Huzeyfe’yim yâ Resûlallah” dedim. Resûlullah efendimiz; “Git şu kavim ne yapıyor
bir bak! Yanıma dönüp gelinceye kadar onlara, ok ve taş atma, mızrak ve kılıç
vurma. Sen benim yanıma dönüp gelinceye kadar, ne soğuktan, ne sıcaktan
zarar görmeyeceksin, esir edilip, işkenceye de uğramayacaksın” buyurdu.
Kılıcımı ve yayımı aldım, gitmek üzere hazırlandım. Resûlullah efendimiz, benim
için; “Allah’ım, onu önünden-ardından, sağından-solundan, üstünden-altından koru” diyerek duâ buyurdu.
Müşriklere doğru yürümeye başladım. Sanki hamamda yürüyor gibiydim. Vallahi içimde ne bir korku, ne bir üşüme, ne de bir ürperti vardı. Nihâyet müşriklerin
ordugâhına vardım. Kumandanları ve ileri gelenleri bir siperde ateş yakmışlar, ısınıyorlardı. Ebû Süfyân; “Buradan çekip gitmeli” diyordu. Hemen aklıma, onu orada öldürmek geldi. Ok çantamdan bir ok çıkarıp, yayıma yerleştirdim. Ateşin ışığından faydalanarak onu vurmak istedim. Tam atacağım sırada, Resûlullah’ın; “Benim yanıma dönüp
gelinceye kadar, bir hâdise çıkartmayacaksın” buyurduğunu hatırladım ve öldürmekten vazgeçtim. Bundan sonra, kendimde kuvvetli bir cesaret buldum. Müşriklerin yanına sokulup ateşin başına oturdum. Görülmemiş derecedeki şiddetli rüzgâr ve Allahü
teâlânın görülmeyen ordusu (melekler), onlara yapacağını yapıyordu. Rüzgârda, kapkacakları devriliyor, ateşleri ve ışıkları sönüyor, çadırları başlarına yıkılıyordu. Bir ara,
müşrik ordusunun kumandanı Ebû Süfyân ayağa kalkıp; “İçinizde gözcüler ve casuslar
bulunabilir, dikkat ediniz, herkes yanındakinin kim olduğuna baksın! Herkes yanında
oturanın elini tutsun” dedi. Ebû Süfyân, aralarına bir yabancının girdiğini sezer gibi
olmuştu. Hemen ellerimi uzatıp, sağımda ve solumda bulunan iki kişinin ellerinden
tutup, onlardan önce isimlerini sordum. Böylece tanınmamı engelledim.
Nihâyet Ebû Süfyân, ordusuna şöyle hitâb etti: “Ey Kureyşliler! Siz durulacak bir
yerde değilsiniz. Atlar, develer kırılmağa başladı. Kıtlık her tarafı sardı. Rüzgârdan başımıza gelenleri görüyorsunuz. Hemen göç edip gidiniz! İşte ben gidiyorum!” diyerek
devesine bindi. Müşrik ordusu perişân bir hâlde toplanıp, Mekke’ye doğru hareket etti.
Üzerlerine kum ve çakıl yağıyordu.271
271 Vâkıdî, Megâzî, I, 489.
301
Müşrik ordusu çekip gidince, ben de Resûlullah efendimizin
yanına doğru yürüdüm. Yolun yarısına geldiğimde karşıma yirmi
kadar beyaz sarıklı süvâri (melekler) çıktı. Bana; “Resûlullah’a
haber ver. Allahü teâlâ düşmanı perişân etti...” dediler.
Resûlullah efendimizin yanına döndüğümde, bir kilim üzerinde namaz kılıyordu. Fakat ben döner dönmez, gitmeden önceki
üşüme ve titreme hâlim tekrar başlamıştı. Resûlullah efendimiz,
namazdan sonra, ne haber getirdiğimi sordu. Ben de, müşriklerin
içine düştükleri perişân hâli ve çekip gittiklerini haber verdim.
Resûlullah bu habere çok sevindiler ve gülümsediler. Günlerdir
uykusuzduk. Peygamberimiz, beni de yanına alıp, üzerindeki
kilimin bir ucunu üzerime örttü. O gece bu şekilde sabahladık.
Seher vaktinde Resûlullah beni uyandırdı. Sabah olunca, müşrik
ordusundan eser kalmamıştı. Onlar, Mekke’ye yaklaşıncaya kadar
peşlerinden şiddetli bir rüzgâr esti ve arkalarından da hep tekbir
sesleri işittiler.
Kureyş müşrikleri, ordugâhlarını terkedip kaçınca, onlara uyup
gelen diğer müşrik kabîleler de Medîne’yi terkettiler. Unutamayacakları çok büyük bir mağlûbiyetin keder ve üzüntüsüne boğuldular. Onlar bu hezîmete uğrarken, Kâinatın efendisi sallallahü aleyhi ve sellem ve şanlı Eshâbı radıyallahü anhüm, Allahü teâlâya
şükür secdesine kapanıyorlar, hamd edip, şükranlarını arzediyorlardı. Mücâhidler; “Allahü ekber! Allahü ekber!...” sadâları
arasında, nûrlu Medîne’nin yolunu tuttular. Medîne sokakları, bir
anda çocukların istilâsına uğramış, Kâinatın sultânını ve mübârek
babalarını, amcalarını, dayılarını, ağabeylerini karşılamaya çıkmışlardı. Peygamber efendimiz de, tebessüm buyurarak onlara
karşılık veriyordu...
Hendek Gazâsı’nda altı şehîd verilmişti... Bu gazâ hakkında Allahü teâlâ, âyet-i kerîmelerde meâlen buyuruyor ki:
“Allahü teâlâ (Hendek Gazâsındaki) o kâfirleri, hiç bir
hayra, zafere kavuşamadıkları hâlde, öfkeleriyle geri çevirdi. Böylece Allahü teâlâ, (melekler ve rüzgâr ile) muharebede (muvaffak olmaları için), mü’minlere kâfi oldu. Allahü
teâlanın her şeye gücü yeter. O, azizdir, her şeye galiptir.”272
“Ey îmân edenler! Allahü teâlânın üzerinizdeki
ni’metlerini hatırlayınız. Hani size (Hendek Gazâsında) ordular
saldırmıştı da, biz onların üzerine bir rüzgâr ve sizin görmediğiniz (meleklerden) ordular göndermiştik...” 273
Bu savaştan sonra sevgili Peygamberimiz; “Artık nöbet sizindir. Bundan sonra Kureyş sizin üzerinize gelemez” buyurdular.
272 Ahzâb: 33/25.
273 Ahzâb: 33/9.
“Artık nöbet
sizindir. Bundan
sonra Kureyş
sizin üzerinize
gelemez.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
302
Benî Kureyzâ Gazâsı
303
BENÎ KUREYZÂ GAZÂSI
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hendek Gazâsı’ndan Medîne-i münevvereye dönünce, Hazret-i Âişe
vâlidemizin evine geldi. Silâhlarını ve zırhını çıkardı. Mübârek
vücûdu tozlanmıştı. Yıkandı. O anda Hazret-i Dıhye sûretinde,
üzerinde zırhı ve silâhları olduğu hâlde bir süvâri geldi. Bu Cebrâil
aleyhisselâmdı. Peygamber efendimiz yanına vardığında; “Ey
Allahü teâlânın Resûlü! Cenâb-ı Hak, Kureyzâ oğullarının
üzerine hemen yürümeni sana emrediyor!” diyerek emri tebliğ etti. Kâinatın sultânı, Hazret-i Bilâl’i çağırtarak, Eshâb-ı kirâma
duyurmak üzere şu emrini verdi: “Ey Eshâbım! Kalkınız, atlarınıza, develerinize bininiz! İtâat edenler, ikindi namazını
Kureyzâ oğullarının yurdunda kılsınlar!”
Habîb-i Ekrem efendimiz, hemen zırhını giyip kılıcını kuşandı.
Miğferini mübârek başlarına geçirip, kalkanını sırtına, mızrağını eline aldı. Sonra atına bindi. Eshâbının arasına varıp, Hazret-i
Ali’ye İslâm sancağını vererek, öncü kuvvet olarak Medîne’nin
hemen güneydoğusundaki ovada bulunan Kureyzâ Yahudilerinin
kalesine gönderdiler. Abdullah ibni Ümm-i Mektûm’u Medîne’de
vekil bıraktılar.274
Şanlı Eshâb, sevgili Peygamberimizi ortalarına alarak,
Medîne’den; “Allahü ekber! Allahü ekber!” tekbirleri arasında
ayrıldılar. Yolda Ganmoğulları ile karşılaştılar. Silâhlarını kuşanmış olarak, Resûlullah efendimizi bekliyorlardı. Peygamber efendimiz onlara; “Size kimse rastladı mı?” buyurdu. Onlar da; “Yâ
Resûlallah! Bize Dıhye-i Kelbî rastladı. Eyerli beyaz bir katır üzerine binmişti. O katırın üzerinde atlastan bir kadife vardı” dediler.
Sevgili Peygamberimiz, onlara; “Bu Cebrâil’dir. Benî Kureyzâ’ya
gönderildi. Onların kalelerini sarssın ve kalblerine korku
atsın diye...” buyurdular. Kureyzâ Yahudilerinin kalesine varıncaya kadar, İslâm ordusunun sayısı üç bini bulmuştu.
Hazret-i Ali, İslâm sancağını Kureyzâ Yahudilerinin kalesi
önüne dikti. Bunu gören Yahudiler, Peygamber efendimiz aleyhinde sözler sarfettiler. Hazret-i Ali gidip durumu efendimize anlattı.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem üç bin asker ile orayı
teşrif ettikten sonra, merhametlerinden onları İslâm’a dâvet ettiler. Yahudiler, bu güzel teklifi kabul etmediler. Sevgili Peygamberimizin; “Öyle ise, Allahü teâlâ ve Resûlünün emrine boyun
eğerek kaleden inip teslîm olunuz” teklifini de reddettiler.
Bunun üzerine Âlemlerin efendisi, okçuların üstâdı Sa’d bin
274 İbni Hişâm, Sîret, II, 234; Vâkıdî, Megâzî, I, 497; İbni Sa’d, Tabakât, II, 74; Süheylî, Ravd-ül-ünf, III, 436.
“Ey Eshâbım!
Kalkınız,
atlarınıza,
develerinize
bininiz! İtâat
edenler, ikindi
namazını
Kureyzâ
oğullarının
yurdunda
kılsınlar!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
304
Ebî Vakkâs hazretlerine; “Ey Sa’d! İlerle ve onları oka tut!” buyurdu. Hazret-i Sa’d
ve diğer okçular, sadaklarındaki okları, tekbir sadâları arasında Yahudi kalesine atmaya başladılar. Onlar da ok ve taş atışlarıyla cevap vererek, çarpışmayı başlattılar.
Müslümanların zayıf durumlarında, arkadan vuran ve hasedlerinden Muhammed
aleyhisselâmın peygamberliğini kabul etmeyen bu Yahudi gürûhunun kale kapısını
açıp da meydana çıkacak cesaretleri yoktu.
Harp, muhâsara hâlinde devam ediyordu, İslâm askeri arasında bulunan
münâfıklar da kaleye gizlice haber göndererek; “Sakın teslîm olmayınız! Medîne’den
gitmenizi isterlerse bile kabul etmeyiniz! Eğer çarpışmaya devam edecek olursanız,
biz size bütün gücümüzle yardım eder, hiç bir şeyimizi sizden esirgemeyiz. Şâyet sizi
Medîne’den çıkarırlarsa, biz de sizinle beraber çıkıp gideriz!...” diyorlardı. Bu haber ile
münâfıkların yardımını bekleyen Yahudiler, müdâfâaya yeni bir azim ve ümidle devam ettiler. Muhâsara uzadı, bir aya yaklaştığı hâlde münâfıklardan yardım gelmedi.
Kalblerine korku düşüp, andlaşma istediklerini bildirdiler.
Andlaşmayı yapmak üzere, Nebbâş bin Kays ismindeki Yahudi, Resûlullah efendimizin huzûruna gelip; “Yâ Muhammed! Nâdiroğullarına gösterdiğiniz merhameti bize
de gösteriniz. Malımız ve silâhlarımız senin olsun! Yeter ki kanımızı dökmeyiniz. Çocuklarımız ve kadınlarımızla beraber yurdumuzdan çıkmamıza müsâade ediniz. Silâh
hâricinde her aile için bir deve yükü götürmemize de izin veriniz!...” dedi. Âlemlerin
efendisi; “Hayır, Bu teklifi kabul edemem!” buyurdular. Bu defa da; “Malı götürmekten vazgeçtik. Kanımızı dökmeyin! Kadınları ve çocuklarımızı götürmeye izin verin!” dedi. Sevgili Peygamberimiz; “Hayır! Kayıtsız ve şartsız hükmüme boyun
eğmekten, itâat edip teslîm olmaktan başka çâreniz yoktur!” buyurdu. Nebbâş
Yahudisi, perişân bir hâlde kaleye dönüp konuşmaları nakletti. Kureyzâoğulları, bu
defa büyük bir ye’s ve üzüntüye gark oldular.275
Liderlerinden Ka’b bin Esed, insafa gelip kavmine şu itirafta ve teklifte bulundu:
“Ey kavmim! Gördüğünüz gibi, başımıza büyük bir felâket gelip çatmış bulunuyor.
Bu durumda size, üç nasihatim olacak. Bunlardan istediğinizi seçip, ona göre hareket
edebilirsiniz!
Birincisi; Şu Zât’a tâbi olup, peygamberliğini kabul edelim! Vallahi O’nun, Allah
tarafından gönderilen ve kitaplarımızda vasıflarını gördüğümüz peygamber olduğunu
hepimiz biliyoruz. Eğer O’na îmân edecek olursak, kanlarımız, çocuklarımız, kadınlarımız ve mallarımız kurtulmuş olur. Bizim O’na tâbi olmamamızın tek sebebi, Arablara karşı duyduğumuz kıskançlık ve O’nun İsrâiloğullarından olmayışıdır. Hâlbuki, bu
Allah’ın bileceği bir iştir. Geliniz, O’na tâbi olalım!...” Yahudiler hep birden karşı çıktılar
ve; “Hayır! Biz, bunu kabul etmeyiz ve bizden başkasına tâbi olmayız!” dediler.
Bu sefer Ka’b, ikinci teklifini yaptı: “Hepimiz çocuklarımızı ve hanımlarımızı öldürüp arkamızda düşüneceğimiz bir kimse kalmayınca, Müslümanların üzerine yürüyelim, ölünceye kadar çarpışalım!...” Yahudiler, bunu da reddettiler.
Ka’b, üçüncü teklifinde; “Bu gece, Cumartesi gecesidir. Müslümanlar, bizim bu
gecede çarpışmayacağımızı bildikleri için, emîn ve gafil olabilirler. Kılıçlarımızı sıyırıp, kapıdan hep birlikte çıkalım. Böyle bir baskın ile belki galip gelebiliriz!...” dedi.
Yahudiler; “Biz, Cumartesi günü, çalışma yasağını kaldıramayız!” diyerek, bu teklifi
275 Vâkıdî, Megâzî, I, 460.
305
de reddettiler. Sâdece, içlerinden Esîd ve Sa’lebe kardeşler, bir de
amcalarının oğlu Esed, ilk teklifi kabul edip, Müslüman olmakla
şereflendiler. Kaleden çıkıp Eshâb-ı kirâmın arasına girdiler.276
Yahudiler, kendi aralarında uzun süre münâkaşa ettiler. Neticede teslîm bayrağını çekerek, Peygamber efendimizden haklarında hüküm vermek üzere bir kimseyi hakem tâyin etmesini istediler. Resûlullah efendimiz de; “Eshâbımdan istediğiniz kimseyi
hakem seçiniz” buyurdu. Onlar da; “Biz, Sa’d bin Mu’âz’ın vereceği hükme razı oluruz” dediler. Peygamber efendimiz, kabûl buyurup Sa’d bin Mu’âz hazretlerinin getirilmesini emrettiler.
Sa’d bin Mu’âz, Hendek Gazâsı’nda ağır yaralanmıştı. Resûlullah
efendimiz, onu, Mescîd-i Nebîde bir çadır içinde tedavi ettiriyordu.
Hakem seçilince, sedye ile Hazret-i Sa’d’ı, Kureyzâ kalesine götürdüler. Yolda Hazret-i Sa’d kendi kendine; “Vallahi, Allahü teâlânın
yolunda hiç bir kınayıcının kınamasına kulak asmayacağım!”
diyordu. Resûlullah efendimizin huzûrunda sedyeden indirdiler.
Peygamber efendimiz; “Ey Sa’d! Şunlar, senin hükmüne göre
teslîm olmayı kabûl ettiler. Haydi, onlar hakkındaki hükmünü bana bildir” buyurdu. Sa’d bin Mu’âz ise; “Canım sana fedâ
olsun yâ Resûlallah! Muhakkak ki, hüküm vermeğe Allahü teâlâ
ve Resûlü daha lâyıktır” dedi. Resûlullah efendimiz de; “Bunlar
hakkında hüküm vermeyi Allahü teâlâ sana emretmiştir”
buyurdu. Hazret-i Sa’d, Yahudilerden, hükmüne razı olacaklarına
dâir kesin söz aldı. Her iki taraf da verilecek hükmü merakla beklemeye başladılar.
Bunun üzerine Hazret-i Sa’d, üstünlüğünü gösteren, ilikleri
donduran, şânına lâyık olan şu muazzam hükmü açıkladı:
“Benim hükmüm odur ki, âkil ve baliğ olan bütün erkeklerin boynu vurulsun! Kadınları, çocukları esir alınsın,
malları da Müslümanlar arasında taksim edilsin!...”
Bu kesin hüküm karşısında, Yahudiler donup kaldılar. Çünkü,
kendi kitaplarında, böyle azgınlık yapanlara verilecek ceza aynen
böyle idi ki; “Şehrin birine harb etmek için vardığında onları sulha dâvet et. Bunu kabul edip, kapılarını açarlarsa,
içindekilerin hepsi, sana haraç versinler ve hizmet etsinler. Şâyet, harb etmeğe karar verirlerse, onları muhasara
et. Allahü teâlânın ihsânı ile, onlara gâlib geldiğin zaman,
erkeklerinin hepsini kılıçtan geçir. Kadınlarını, çocuklarını
ve mallarını ganîmet olarak al!...” diye yazıyordu.
Sa’d bin Mu’âz hazretlerinin verdiği hükmün ilâhî hükme uygun gelmesinden dolayı, âlemlerin efendisi, sevgili Peygamberimiz, onu tebrik edip; “Sen, onlar hakkında Allahü teâlânın,
yedi kat gökler üstünde, Levh-i mahfûzdaki hükmüne uy276 İbni Hişâm, Sîret, II, 235; Vâkıdî, Megâzî, II, 501; Süheylî, Ravd-ül-ünf, III, 439.
“Hayır! Kayıtsız
ve şartsız
hükmüme boyun
eğmekten, itâat
edip teslîm
olmaktan başka
çâreniz yoktur!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
306
gun hüküm verdin!” buyurarak takdirlerini bildirdiler. Yahudiler, kendi kitaplarında
belirtilen bu hükme îtirâz edemediler.
Akil-bâliğ olan bütün erkeklerin elleri boyunlarına bağlanıp Medîne’ye götürüldüler. Ertesi günü Resûlullah’ın emri ile hazret-i Ali ve hazret-i Zübeyr hükmü yerine
getirdiler. Çocuklar, kadınlar ve mallar Eshâb-ı kirâm arasında pay edildi.277
Böylece, Müslümanların en sıkışık zamanlarında arkadan vuran, bütün andlaşmaları bozan, Peygamber efendimizi, çocukluğundan beri ortadan kaldırmaya çalışan bu
sinsi, hain ve bozguncu kavim, Medîne ve çevresinden temizlenmiş oldu.
Esirler arasında bir kadın, müslüman olmak saâdetine kavuştu. Reyhâne ismindeki bu hanım da Peygamber efendimizin hissesine düşmüştü. Resûlullah efendimiz
onu dilerse kendi dininde kalmak, dilerse müslüman olmak hususunda serbest bıraktı. Reyhâne de, ben kendi dinimde kalmak istiyorum dedi. Ümm-i Münzir’in evine gönderildi. Daha sonra Salebe bin Sâye’nin tavsiye ve gayretiyle kalbi İslâmiyete
ısındı. Bunun üzerine Peygamberimiz Reyhâne’ye, “Sen Allahü teâlânın ve Onun
Resûlünün yolunu tutmak ister misin? Ben böyle münasip görüyorum” buyurdular. Reyhâne de; “Evet” dedi. Onun bu hareketine ziyâde sevinen sevgili Peygamberimiz, onun da sevinmesi, Cennet’te derecesinin çok yüksek olması için merhamet
buyurarak âzâd edip onu zevceliğe kabûl eyledi. Mehrini vererek, nikâhına aldılar.
Düğünleri de Ümm-i Münzir’in evinde oldu. Böylece Reyhâne “radıyallahü anhâ” bütün müslümanların annesi olmak şerefine kavuştu.278
Sa’d bin Mu’âz’ın şehâdeti
Sa’d bin Mu’âz, Benî Kureyzâ Yahudileri hakkındaki hükmü verdikten sonra, tekrar çadırına götürüldü. Yarası ağırlaşıp, durumu şiddetlenmişti. Peygamber efendimiz
sallallahü aleyhi ve sellem, yanına gelip, onu kucakladı ve; “Allah’ım! Sa’d, senin
rızân için, senin yolunda cihâd etti. Resûlünü de tasdik etti. Ona kolaylık
ihsân eyle...” buyurarak duâ etti. Sa’d bin Mu’âz hazretleri, sevgili Peygamberimizin
bu mübârek sözlerini duyunca, gözlerini açıp, “Yâ Resûlallah! Sana selâm ve hürmetler
ederim. Senin, Allahü teâlanın peygamberi olduğuna şehâdet ederim” diye fısıldadı.
Bundan sonra Sa’d bin Mu’âz’ın yakınları, onu, kaldığı çadırdan Abdüleşhel oğullarının evine götürdüler. O gece durumu çok ağırlaşmıştı. Cebrâil aleyhisselâm, Peygamber efendimize gelip; “Yâ Resûlallah! Bu gece senin ümmetinden vefât edip
de, vefâtı melekler arasında müjdelenen kimdir?” dedi. Bunun üzerine Kâinatın
sultânı, hemen Sa’d bin Mu’âz’ın hâlini sordu. Evine götürüldüğünü söylediler. Peygamber efendimiz, yanında Eshâb-ı kirâmdan bâzıları olduğu hâlde Sa’d bin Mu’âz’ın
yanına gitti. Yolda çok süratli gitmeleri sebebiyle, Eshâb-ı kirâm; “Yorulduk yâ
Resûlallah!” dediler. Peygamber efendimiz de; “Melekler, Hanzala’nın cenazesinde
bizden önce bulundukları gibi, Sa’d’ın da cenazesinde bizden önce bulunacaklar. Biz önce yetişemeyeceğiz” buyurarak, hızlı gitmelerinin sebebini açıkladı.
Peygamber efendimiz, Sa’d bin Mu’âz’ın yanına gelince, onu vefât etmiş buldu. Baş
ucuna durup, Sa’d bin Mu’az’ın künyesini söyleyerek; “Ey Ebû Amr! Sen reislerin
en iyisi idin. Allahü teâlâ sana saâdet, bereket ve en hayırlı mükâfatı versin!
277 İbni Sa’d, Tabakât, II, 75; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VI, 294.
278 İbni Hişâm, Sîret, II, 245; Vâkıdî, Megâzî, II, 519; İbni Sa’d, Tabakât, II, 75; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 449;
İbni Kesîr, Sire, III, 242.
307
Allahü teâlâya verdiğin sözü yerine getirdin. Allahü teâlâ
da sana va’d ettiğini verecektir!” buyurdu. Bu sırada, Sa’d bin
Mu’âz’ın annesi ağlayarak şu beyti okudu:279
Nasıl dayanabilir, vah yazık annesine!
Tahammül ister, ağlarım başıma gelene!
Eslem bin Hâris de şöyle anlatmıştır: “Resûlullah, Sa’d bin
Mu’âz’ın evine geldi. Biz kapıda bekliyorduk. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem içeri girdi, adımlarını gâyet geniş açarak
yürüyordu. Biz de peşinden yürüdük. Resûlullah durmamızı işaret
edince durduk ve geriye döndük. İçerde Sa’d’ın cenazesinden başka
kimse yoktu. Resûlullah, içerde bir müddet durduktan sonra dışarı çıktı. Merak etmiştim; “Yâ Resûlallah! Adımlarınızı geniş açarak
yürümenizin hikmeti nedir?” diye suâl eyledim. Bunun üzerine;
“Böylesine kalabalık bir mecliste bulunmadım. (Melekler
dolmuştu.) Meleğin biri beni kanadı üzerine aldı da ancak
öyle oturabildim” buyurdu. Sonra; “Sa’d bin Mu’âz’ın künyesini söyleyerek; “Sana afiyet olsun yâ Ebâ Amr! Sana afiyet
olsun yâ Ebâ Amr! Sana afiyet olsun yâ Ebâ Amr” buyurdu.
Onun vefâtı, Resûlullah ve Eshâb-ı kirâmı çok üzdü, gözyaşı döküp ağladılar. Cenazesinde bütün Eshâb-ı kirâm toplandı. Sevgili Peygamberimiz, cenâze namazını kıldırdı, cenâzesini
taşıdı. Eshâb-ı kirâm, Sa’d bin Mu’âz’ın cenâzesini taşırken; “Yâ
Resûlallah! Biz, böyle kolay taşınan cenâze görmedik!” dediler. Bunun üzerine Peygamber efendimiz; “Melekler indi, onu taşıyorlar” buyurdu. Cenâzesi giderken, münâfıklar da kötülemek için;
“Ne kadar da hafif!” dediklerinde, sevgili Peygamberimiz; “Sa’d’ın
cenâzesine yetmiş bin melek indi. Şimdiye kadar yeryüzüne bu kadar kalabalık hâlde inmemişlerdi” buyurdu.
Ebû Sa’îd-il Hudrî, dedesinin şöyle dediğini nakletmiştir: “Sa’d
bin Mu’âz’ın kabrini kazanlardan biri de bendim. Ona kabir kazmaya başlayınca, etrafa kabirden misk kokusu yayıldı!” Şerahbil
bin Hasene de şöyle demiştir; “Sa’d bin Mu’âz defnedilirken, birisi kabrinden bir avuç toprak almıştı. Sonra onu evine götürünce,
o toprak misk oldu. Cenâzesi kabre indirilirken, Peygamberimiz
kabri başında oturup, mübârek gözleri yaşardı ve mübârek sakalını eliyle tutup çok üzüldü. “Sa’d bin Mu’âz’ın ölümünden dolayı Arş titredi” buyurdu.
Bir defasında, Peygamberimize çok kıymetli bir elbise hediye
edilmişti. Eshâb-ı kirâm ne kadar güzel dediklerinde; “Sa’d bin
Mu’âz’ın Cennet’teki mendilleri, bundan daha güzeldir” buyurmuştu.
279 İbni Hişâm, Sîret, II, 250.
“Allah’ım!
Sa’d, senin
rızân için, senin
yolunda cihâd
etti. Resûlünü de
tasdik etti. Ona
kolaylık ihsân
eyle.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
308

Ebû Süfyân’ın intikâm arayışı

Ebû Süfyân Hendek Gazve’sinden döndükten sonra bir gün kabilesinin ortasında
oturur iken onlara dedi ki, “Hiçbir kimse yok mudur ki, Muhammed’den intikâmımızı
alsın!” Bir bedevi bu sözü işitip Ebû Süfyân’ın yanına vardı. “Eğer benim ihtiyacımı
görürsen ben bu işi yaparım. Hem yolu iyi bilirim. Hem de keskin hançerim vardır.
Hiç kimseden de korkum yoktur” dedi. Ebû Süfyân onun ihtiyaçlarını görüp dileklerini
yerine getirdi. Bir deve alıp ona teslim etti ve bu hususu gizlemesini söyledi.
Köylü gece Mekke’den çıkıp az zamanda Medîne’ye vardı. Peygamber aleyhisselâmın
Benî Abdüleşhel kabilesinde olduğunu öğrendi. Devesini bir yere bağlayıp yaya olarak oraya vardı. Peygamber aleyhisselâm o kabilenin mescidinde nasihat ediyordu.
Köylüyü uzaktan görünce, “Bu gelen şahısta kötü bir fikir vardır. Amma Allahü
teâlânın lutfu ve ihsânı, benimle onun arasına perde olur” buyurdu.
Köylü Resûllullaha doğru yürüdü. Bu esnada Üseyd bin Hudayr onu tutup geri
çekti. “Resûlullahtan uzak ol ey melun” deyip elini kemerine götürdü. Belindeki
hançeri gördü. Kötü niyetli olduğunu anladı. Köylü Üseyd’in ayağına kapanıp “Kanıma dokunma” diye feryat etti. Üseyd onu Resûlullah’ın yanına götürdü. Peygamber
aleyhisselâm “Ey köylü, doğruyu söyle sen kimsin? Sana doğru sözden başka
şey fayda vermez. Eğer yalan söylersen Allahü teâlâ senin fikrini bana bildirmiştir” buyurdu. Köylü emân dileyip durumu bildirdi. Resûlullah aleyhisselâmın
emriyle, onu hapsettiler.
Ertesi gün yanına getirtip buyurdu ki, “Sana emân verdim nereye gidersen git.
Lâkin sana bundan daha efdal bir şey teklif edeyim.” Köylü “Nedir?” dedi. Peygamber aleyhisselâm buyurdu ki, “Allah’ın birliğine ve benim risâletime şehâdet
etmeni istiyorum.” Köylü hemen kelime-i şehâdet getirdi ve “Yâ Resûlallah asla
kimseden korkmazdım. Seni gördükte aklım başımdan gitti. Benim hatırımda olana
muttali oldun. Bunu benimle Ebû Süfyân’dan başkası bilmezdi. Anladım ki, sen Allahın Resûlüsün ve O’nun hıfzındasın, Ebû Süfyân’nın fikri şeytanî bir fikirdir” dedi.
Ebû Süfyân’dan böyle bir kötülük sâdır olunca Hâce-i kâinat sallallahü aleyhi ve
sellem Amr ibni Ümeyye ve Damre tebni Eslem’e Mekke’ye varıp bir fırsatını bulurlar
ise Ebû Süfyân’ı katl etmelerini emretti. O iki sahâbi hareme vasıl olup tavaf ederken
bir câriye onları tanıdı. Feryad edip, “Ey Mekkeliler, gafil olmayın bunlar Amr ve İbni
Ümeyye’dir” dedi. Halk bunları tanıyınca ikisi birbirlerinden ayrıldılar.
Amr, Mekke dağlarında bir mağaraya girip gizlendi. İbni Eslem ise Medîne’ye gitti.
Birkaç gün sonra Amr da mağaradan çıktı. Ebû Süfyân’ın iki casusu karşısına çıktı. Birini ok ile vurup helâk etti. Diğeri kaçtı. Sonra sağ salim Medîne’ye ulaştı. Ebû Süfyân
bunları öğrenince çok korktu.
309
Hicretin beşinci senesinin bâzı mühim olayları
Resûl-i Ekrem efendimiz, Zilkâde ayında Zeyneb binti Cahş ile
evlendiler.280 Bu sene hicâb âyet-i kerîmeleri geldi ve müslüman
hanımlara tesettür emredildi.281 Medîne-i münevvere yakınlarında yaşayan Müzeyne kabîlesi heyet göndererek Müslüman oldu
ve muhâcirlerden sayıldı.282 Yine bu sene zelzele ve Ay tutulması
vukû buldu. Ayrıca hac da bu sene farz kılındı.
Hendek Gazâsı’ndan sonra, İslâm Devleti’nin gücünü çevredeki kabîlelerin bir kısmı kabûl ettiler. Artık müslümanlarla dost
geçinmenin, hattâ müslüman olmanın en isâbetli yol olacağını
düşünmeye başladılar. Bâzıları, Peygamber efendimizin huzûruna
gelip, müslüman olmakla şereflendiler.
Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, dîn-i İslâm’ın
yayılması için, Eshâbından birlikler teşkil ederek, çevre kabîleleri
İslâm’a dâvete gönderdi. Bâzı kabîlelere bizzat kendileri gittiler.
Dûmet-ül-Cendel halkı gibi kabîleler, yapılan nasîhatleri kabul
edip müslüman oldular. Gatfânlılar, Lıhyânoğulları gibi kabîleler
de İslâm askeriyle karşılaşmaktan korkup kaçtılar. Böylece civar
kabîlelere gözdağı verilmiş oldu.
Benî Lıhyân Gazvesi
Müşrikler, Âsım bin Sâbit, Hubeyb bin Adiy ve arkadaşlarını
radıyallahü anhüm ecmaîn Recî’ vak’asında şehîd etmişlerdi. Peygamber efendimiz bundan gayet mahzun ve perişan olmuş idi. Benî
Lıhyân’dan bu hareketlerinin hesabını sormak için uygun bir zamanı
bekliyorlardı. Zirâ onlar hainlik yapmışlardı. Şartlar oluşunca iki yüz
kişilik bir kuvvetle Benî Lıhyân üzerine hareket ettiler. Medîne’de yerine vekil olarak Abdullah ibni Ümm-i Mektûm’u bıraktılar. Düşmanı
yanıltmak için Şam’a gider gibi yapıp, o mü’minlerin şehîd oldukları
Recî’ suyu başına geldiler. Orada Âsım ve arkadaşları için Cenâb-ı
Hak’tan mağfiret taleb ettiler. Beni Lıhyân halkı islâm askerinin
geldiğini haber alınca dağlara kaçtılar. Orada bir gün kalındı. Etrafa
askerler gönderildi. Bütün aramalara rağmen bulunmaları mümkün olmadı. Bu korku onlara yetmişti. Sonra Usfân’a vasıl oldular.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, hazret-i Ebû Bekr’e radıyallahü anh, “On kişilik bir kuvvetle Ganim’e kadar etrafı tarayıp
dönün” buyurdular. Küffâr, asker-i islâmın sesini duydu, içlerine
korku düştü. Dağlarda kayboldular. Hiç kimseye rastlanmadı. Fakat
bu sefer, çevredeki müşriklere bir hâkimiyet vesikası gibiydi. Sonra
Medîne’ye dönüldü. Bu sefer, on dört gün sürdü.
280 İbni Sa’d, Tabakât, III, 42; Taberî ,Târih, II, 231.
281 Buhârî, Tevhîd, 22; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 106.
282 İbni Sa’d, Tabakât, I, 291.
“Sa’d bin
Mu’âz’ın
Cennet’teki
mendilleri,
bundan daha
güzeldir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
310
Gâbe Gazâsı
Gazve-i Karde de denir. Resûllahın yirmi yavrulu devesi vardı. Bunları Ebû Zer
radıyallahü anhın oğlu kırda otlatıyordu. Ferâze kabilesinden Uyeyne bin Hasin denilen biri Çarşamba gecesi kırk atlı ile gelip İbn-i Ebî Zer’i şehîd ettiler. Develeri de
sürüp gittiler.
Bu haber Resûllaha gelince Abdullah ibni Ümm-i Mektûm’u Medîne’de yerine
vekil bıraktı. Kendileri beşyüz atlı ile yola çıktı. Mikdâd bin Esved radıyallahü anh
hazretlerine sancak verip bir kısım Eshâb ile ileriye öncü olarak gönderdi. Seleme bin
Ekva’ radıyallahü anhı da kâfirlerin üzerine gönderdi.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, Zî Karde denilen yerde karargâh kurdu.
Öncü kuvvet, düşmanın geri kısmına yetişti. Ebû Katâde radıyallahü anh, Mesâdet’ül
Fezârî kâfirini katletti. Ukâşe radıyallahü anh da, İbbân bin Amr adlı bir kâfiri katletti.
Ehl-i islâmdandan bir kişi şehîd oldu. Seleme bin Ekva’ radıyallahü anh kâfirlerin
peşine düştü. Çok güzel ok atardı. Mel’ûnlardan çok kimseyi katledip çoğunu da yaraladı. Fazla eşyaları bıraktırdı. On deveyi kâfirlerin elinden aldı. Ebû Katâde radıyallahü
anh karargâha gelince Resûlullah onu için, “Allahım! Ebû Katâde’ye sıhhat ver
ve O’nu ömrünün sonuna kadar dinç yaşat!” diye duâ buyurdular. Resûlullah
Mesâdet’ül Fezârî’nin atını ve silahını Ebû Katâde hazretlerine verdi. Ebû Katâde’den
sonra Seleme bin Ekvâ da geldi. Yanında müşriklerden kalan iki at da vardı. Peygamberimiz, O’nu da kabul ve tebriklerinden sonra buyurdular ki, “Bugün süvarilerimizin hayırlısı Ebû Katâde, piyadelerimizin hayırlısı da Seleme bin Ekvâ’dır.”
Bu sefer, büyük bir cür’etle Peygamber malına el uzatan müşriklere ve diğer kabilelere unutamıyacakları bir ders oldu. Zî Karde’de bir gece ve bir gündüz kalındı. Sonra
Medîne’ye dönüldü. Bu sefer, beş gün sürdü.
Kudûmun rahmet u zevk u safâdır yâ Resûlallâh
Zuhûrun derd-i uşşâka devâdır yâ Resûlallâh
Nebî idin dahî Âdem dururken mâ-ı tîn içre
İmâm-ı enbiyâ olsan revâdır yâ Resûlallâh
Kemâl-i zümre-i kümmel senin nûrunla olmuştur
Vücûdun mazhar-ı tâm-ı Hudâdır yâ Resûlallâh
Seninle irdiler zâte dahî envâ-ı lezzâte
İşin erbâb-ı hâcâte atâdır yâ Resûlallâh
Hüdâyî’ye şefâat kıl eğer zâhir eğer bâtın
Kapuna intisâb etmiş gedâdır yâ Resûlallâh
Aziz Mahmûd Hüdâyî
311
Yağmur duâsı
Hicretin altıncı senesinde, müthiş bir kıtlık olmuş, gökten tek
damla düşmemişti. Bu sebeple yerde ot bitmemiş, insanlar ve
hayvanlar açlık sıkıntısına düşmüşlerdi.
Ramazân-ı şerîf ayının bir Cumâ günü sevgili Peygamberimize; “Yâ Resûlallah! Duâ buyursanız da, Allahü teâlâ yağmur ihsân
eylese!...” diyerek, murâdlarını bildirdiler. Peygamber efendimiz,
Eshâbıyla sahraya çıkıp, ezân okunmadan ve kâmet getirmeden
iki rekat namaz kıldılar. Peygamber efendimiz, mübârek ridâsını
ters çevirip tekbir getirdiler. Sonra mübârek ellerini, yenlerinin
arasından mübârek koltuk altları görününceye kadar kaldırıp;
“Ey Allah’ım! Bize yağmur ihsân eyle!...” diye duâ etmeye
başladılar. Eshâb-ı kirâm da; “Amîn! Amîn!” diyordu.
O anda gökyüzü gâyet berrak olup, bir bulut yoktu. Resûl-i
ekrem efendimiz duâ ederken, bir rüzgâr esmeye başladı ve gökyüzünü bulutların kapladığı görüldü. Sonra ince ince bir yağmur
başladı. Âlemlerin efendisi bu defa; “Allah’ım! Bu yağmuru bardaktan boşanırcasına yağdır ve hakkımızda hayırlı eyle!”
diyerek duâ ettiler. O anda bardakdan boşanırcasına, yağmur yağmaya başladı.
Peygamber efendimiz ve Eshâb-ı kirâmın elbiselerinde, ıslanmadık yer kalmadı. Eve varıncaya kadar, sular her tarafı göl
hâline getirdi. Herkes, sulara dalarak yürüyordu. Yağmur devâm
ediyordu. O gün, ertesi gün... Ertesi gün... bir sonraki Cumâ vaktinde Eshâb-ı kirâm; “Yâ Resûlallah! Evlerimiz yağmur sularından
yıkılmaya, hayvanlarımız da boğulmaya başladı. Allahü teâlâya
duâ eyleseniz de yağmur kesilse!...” dediler. Sevgili Peygamberimiz, gülümsediler ve mübârek ellerini kaldırıp;
“Yâ Rabbî! Bu yağmuru mezrâlara, ağaç biten yerlere,
vâdilere gönder!” diyerek duâ ettiler. O anda, bir hafta müddetle
yağan yağmur durdu ve duâ edilen yerler ıslanmaya başladı.
Âlemler nûra gark oldu,
Muhammed doğduğu gece,
Mü’min, münâfık fark oldu,
Muhammed doğduğu gece.
Gökten yere nûr atıldı,
Yediler, kırklar katıldı,
Keşişin dili tutuldu,
Muhammed doğduğu gece.
“Bugün (Gâbe’
gazâsında)
süvarilerimizin
hayırlısı
Ebû Katâde,
piyadelerimizin
hayırlısı da
Seleme bin
Ekvâ’dır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
312
HUDEYBİYE VAK’ASI
Niyet Ömre, akıbet Hudeybiye
Hicretin altıncı senesinin Zilkâde ayı idi. Bir gece Nebiyy-i muhterem sallallahü
aleyhi ve sellem efendimiz rüyâsında, Eshâb-ı kirâm ile Mekke-i mükerremeye gidip
Kâbe-i muazzamayı tavâf ettiklerini, bir kısmının saçlarını kısalttıklarını, bir kısmının
da kazıttıklarını gördü. Resûlullah efendimiz, bu rüyasını Eshâbına anlattığında, onlar
pek ziyâde heyecanlandılar. Hicretten bu yana, doğup büyüdükleri, acı tatlı hâtıralarla
dolu, o güzel yurtları olan Mekke’ye gideceklerdi. Beş vakit namazda yönlerini döndükleri ve hasretini çektikleri mukaddes Kâbe’yi ziyâret edip tavâfta bulunacaklardı.
Bu ne güzel bir müjde idi... Eshâb-ı kirâm, sevgili Peygamberimizin; “Siz muhakkak
Mescid-i harâm’a gireceksiniz!” müjdesini alır almaz, hemen hazırlıklara başladı.
Habîb-i ekrem efendimiz, hazırlıklarını bitirdikten sonra, Abdullah ibni Ümm-i
Mektûm’u, Medîne’de vekil bıraktı. Zilkâde ayının birinci Pazartesi günü, Kusvâ ismindeki devesine bindi. Hazırlanan bin dört yüz Eshâbı ile birlikte, Medîne’de kalanlarla
vedâlaştılar. Umreye niyet ederek, Mukaddes belde Mekke’ye doğru yürüdüler. Yanlarına yolcu silâhı olan kılıçlarını ve kesmek üzere de yetmiş deve almışlardı. Kafilenin iki yüzü atlı, dördü hanım sahâbî idi. Hanımlardan biri, sevgili Peygamberimizin
mübârek, mutahhar zevcesi Hazret-i Ümmü Seleme vâlidemizdi.
Zü’l-huleyfe denilen mîkât yerine geldiklerinde, ihrâma girdiler, öğle namazını
kıldılar. Sonra, kesilecek develerin kulaklarını işaretleyip, boyunlarına ip bağladılar.
Nâciye tebni Cündüb Eslemîye, yardımcılar verilerek, develerin başında vazifelendirildi. Abbâd bin Bişr, yirmi kişilik bir süvâri birliğine kumandan tâyin edilerek ileri keşfe
gönderildi. Bişr bin Süfyân, Mekke’ye haberci gönderildi.283
İhrâm elbisesini giyen sevgili Peygamberimiz ve kahraman Eshâb, beyazlara bürünmüş bir hâlde, Allahü teâlâya hamd ve şânının yüceliğini tasdik etmeye ve yalvarmaya başladılar;
“Lebbeyk! Allahümme Lebbeyk! Lebbeyk! Lâ şerîke leke Lebbeyk! İnnel
hamde venni’mete leke vel-mülke lâ şerîke lek!”
(Buyur, Allahım buyur! Davetine, sözüm ve özümle tekrar tekrar icabet
ettim, emrine boyun eğdim. Senin şerikin yoktur, bütün varlığımla Sana yöneldim. Hamd ve ni’met Sana mahsustur. Mülk de Senin’dir. Senin ortağın
yoktur.)
Bu mübârek telbiye ile yer gök inliyor, Zü’l-huleyfe, nûrânî bir havaya bürünüyordu. Herkes heyecanlanmış, bir an önce Mekke’ye varmak için Zü’l-huleyfe’den ayrılmışlardı.
Yolda, Hazret-i Ömer ile Sa’d bin Ubâde hazretleri, Habîb-i ekrem efendimize yaklaşıp; “Yâ Resûlallah! Seninle harp hâlinde bulunan kimselerin üzerine silâhsız olarak
mı gideceğiz? Kureyşlilerin size saldırıp, mübârek vücûdunuza bir zarar eriştirmelerinden korkarız!...” diyerek, endişelerini belirttiler. İki cihânın serveri, onlara; “Ben,
umreye niyet ettim. Bu hâlde iken silâh taşımak istemem” buyurdular.
283 Vâkıdî, Megâzî, II, 574; İbni Sa’d, Tabakât, II, 95.
313
Yolculuk sakin geçiyordu. Yol üzerindeki çeşitli kabîlelere uğranıyor, Peygamber efendimiz, onları İslâm’a dâvet ediyordu. Bir kısmı kabûl etmekten çekiniyor, bir kısmı hediyeler gönderiyorlardı.
Bu şekilde yolun yarısını geçmişler, Usfân’ın arkasında Gadîr-ülEştât denilen mevkîe gelmişlerdi. Burada, daha önce Mekkelilere
haber gönderilmek üzere vazifelendirilen Bişr bin Süfyân hazretleri, Kureyşlilerle görüşüp geri dönmüştü. Peygamber efendimize,
gördüklerini şöyle anlattı: “Yâ Resûlallah! Kureyşliler, senin geldiğini haber almışlar. Korkularından etraftaki kabîlelere ziyâfetler
çekerek, onların yardımlarını istemişler, iki yüz kişilik bir süvâri
birliğini keşif için size doğru yola çıkardılar. Etraftaki kabîleler,
bu isteği kabûl edip Beldah mevkiinde birleştiler. Pek çok askerî
yığınak yaptılar ve sizi Mekke’ye sokmamak üzere yemîn ettiler.”
Bu habere, Âlemlerin efendisi çok müteessir oldular ve; “Kureyş helâk oldu. Zâten harb onları yiyip bitirmiştir... Kureyş müşrikleri, kendilerinde bir kuvvet mi var zannediyor? Vallahi Allahü teâlânın, yaymak için beni gönderdiği
bu dîni, hâkim ve üstün kılıncaya, başım gövdemden ayrılıncaya kadar onlarla, çarpışmaktan asla geri durmayacağım!” buyurdu.
Sonra kahraman Eshâbına dönerek, bu konudaki rey ve görüşlerini sordu. Bütün benliği ile Resûlullah’a kendilerini adamış olan
şanlı Eshâb; “Allahü teâlâ ve Resûlü daha iyi bilir. Canımız sana
fedâ olsun yâ Resûlallah! Biz, Beytullah’ı tavâf etmek niyetiyle
yola çıkmış bulunuyoruz. Ne bir kimseyi öldürmek, ne de çarpışmak için geldik. Ancak, Kâbe’yi ziyâret etmemizi engellemek isterlerse, muhakkak onlarla çarpışır, hedefimize ulaşırız!...” dediler.
Eshâb-ı kirâmın bu kararlı hâli, sevgili Peygamberimizin hoşuna gitti. Buyurdular ki; “Haydi, öyle ise Allahü teâlânın ism-i
şerîfi ile yürüyünüz!...” Sahâbîler, Peygamber efendimizin etrafında; “Lebbeyk! Allahümme Lebbeyk!...” diyerek telbiye
ve; “Allahü ekber! Allahü ekber!...” diyerek tekbir getirerek
Mekke’ye doğru ilerlemeye başladılar.
Bir öğle vaktinde Bilâl-i Habeşî, sesinin bütün güzelliği ile
ezân-ı Muhammedîyi okuyarak, namaz vaktinin girdiğini bildirmişti. Bu sırada, iki yüz kişilik Kureyş süvâri birliği oraya yetişmiş, Mekke ile sahâbîlerin arasına girerek, hücûma hazır vaziyette durmuştu. Buna rağmen, Âlemlerin efendisi yüce Eshâbı ile
saf olup namaza durdular. Sevgili Peygamberimizin arkasında
bin dört yüz civârındaki Eshâbının saf hâlinde hareketsiz kıyamda duruşları, rükû’a eğilmeleri, görülmeye değer bir manzara idi.
Hele, hep birlikte secdeye gitmeleri, heybetli bir dağın eğilip, doğrulmasına benziyordu.
“Allahü teâlânın
hakkı için,
Kureyş benden
ne talep ederse,
Beyt-i şerîfin
tazimi şartıyla
kabul ederim.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
314
Hudeybiye Seferi
315
Onların, Allahü teâlânın huzûrunda şerefli alınlarını toprağa
sürerek tevâzu göstermeleri, Kureyş süvârilerinden bâzılarının
kalblerine İslâm’ın muhabbetini düşürdü. Eshâb-ı kirâm, selâm
verip namazdan çıktıklarında, Kureyş süvâri komutanının; “Müslümanların bu hâllerinden istifâde ederek baskın yapsaydık, onların çoğunu öldürürdük!... Onlar namazda iken niçin saldırmadık?”
diye hayıflandığı, sonra da; “Merak etmeyiniz. Nasıl olsa, canlarından ve çocuklarından da sevgili olan bir namaza daha duracaklardır!...” diyerek, bu defa fırsatı kaçırmayacaklarını arkadaşlarına
bildirdi.
Onların bu sözlerini Allahü teâlâ, Cebrâil aleyhisselâm ile vahiy göndererek Peygamber efendimize bildirdi.
Gelen âyet-i kerîmede buyruluyordu ki: “(Ey Habîbim!) Sen
de aralarında bulunup, (düşman karşısında) onlara (Eshâbına)
namaz kıldıracağın zaman (onları iki kısma ayır), bir kısmı
seninle birlikte (namazda, diğeri de düşman karşısında) dursun. Silâhlarını yanlarına alsınlar. Seninle namazda olup,
bir rekat kılanlar (namazı bozacak amellerden sakınarak) düşman karşısına gitsinler. Bundan sonra, henüz namazını kılmamış olan diğer kısmı gelip, ikinci rekatı seninle kılsınlar ve onlar da zırhlarını, koruyucu âletlerini ve silâhlarını
yanlarına alsınlar. (Teşehhüdü seninle okusunlar. Sen selâm
verince, onlar selâm vermeden düşman karşısına gitsinler, önce
bir rekat kılmış olanlar geri gelip, kendi başlarına bir rekat daha
kılarak selâm versinler. İkinci rekatı imâmla kılmış olanlar da
tekrar gelip, bir rekat daha kılarak namazı tamamlayıp selâm
versinler.) Kâfirler arzu ederler ki, silâh ve eşyalarınızdan
gâfil bulunasınız da size ansızın bir baskın yapalar... Eğer
size, yağmurdan bir sıkıntı olursa, yahut hasta olursanız,
silâhlarınızı koymanızda üzerinize bir vebâl yoktur. Fakat
yine, bütün ihtiyât tedbirlerini alın. Şüphe yok ki, Allahü
teâlâ kâfirlere, hor ve hakîr edici bir azâb hazırlamıştır.”284
İkindi vaktinde, Hazret-i Bilâl ezân okuduğunda, Kureyş
süvârileri yine Mekke ile Eshâb-ı kirâmın arasında hücûma hazır
olarak durdular. Peygamber efendimiz, Eshâbına âyet-i kerîmede
belirtildiği gibi namazlarını kıldırdı.
Müslümanların bu tedbirli namaz kılışlarına, müşrikler hayret
ettiler. Allahü teâlâ, onların kalblerine korku verdi. Herhangi bir
harekette bulunmaya cesâret edemediler. Mekke’ye haber götürmek üzere oradan ayrıldılar. Peygamber efendimiz ve Eshâbı da
buradan Mekke’ye doğru harekete geçtiler.
Mukaddes Mekke hududuna geldiklerinde, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin devesi Kusvâ, zahirî hiç bir se284 Nisâ: 4/102.
“Kureyş
müşrikleri,
kendilerinde bir
kuvvet mi var
zannediyor?
Vallahi Allahü
teâlânın,
yaymak için
beni gönderdiği
bu dîni, hâkim
ve üstün
kılıncaya, başım
gövdemden
ayrılıncaya
kadar onlarla,
çarpışmaktan
asla geri
durmayacağım!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
316
bep yok iken çöküverdi. Kaldırmak için çok uğraştılar fakat kalkmadı. Bunun üzerine,
Kâinatın sultânı efendimiz buyurdular ki: “Onun böyle bir çökme huyu yoktur.
Fakat, bir zamanlar (Ebrehe’nin) fili(ni) Mekke’ye girmekten tutup alıkoyan Allahü teâlâ, şimdi de Kusvâ’yı tutup alıkoydu. Varlığım yed-i kudretinde olan
Allahü teâlâya yemin ederim ki, Kureyş, Allahü teâlânın, Harem dâhilinde
yapılmasını harâm ettiği (çarpışmayı ve kan akıtmayı terk etmek gibi) şeylerden
hangisini benden isterlerse istesinler, onların bu isteklerini muhakkak yerine getireceğim!”
Bundan sonra Kusvâ’yı kaldırmak istediler. Deve sıçrayıp kalktı. Harem hududlarından içeri girmedi, tam hudud üzerinde bulunan Hudeybiye mevkîinde durdu.
Peygamber efendimiz Eshâb-ı kirâmla, suyu az olan bu yerde konakladılar.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, çadırını mübârek Mekke hududunun
dışına kurdurdu. Eshâbıyla burada beklemeye başladılar. Vakit girince, namazları, Mekke-i mükerreme hududu içinde kılıyorlardı. Kuyularda içecek ve kullanacak
su kalmamıştı. Sâdece Peygamber efendimizin ibriğinde vardı. Güç durumda kalan
sahâbîler; “Canımız sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Yanımızda, yalnız sizin ibriğinizde
su var. Mahvolduk.” dediler.
Âlemlerin efendisi; “Ben, sizin aranızda iken, siz mahvolmazsınız” buyurdular. Sonra “Bismillah” diyerek, mübârek elini ibriğin üzerine koydular. Sonra kaldırıp, “Alınız!...” buyurduğunda, mübârek parmaklarının arasından, çeşme gibi, sular
akmaya başladı. Eshâb-ı kirâm; kana kana su içtiler, abdest aldılar, bütün kırbalarını
doldurdular at ve develerini suladılar. Eshâbını gülümseyerek seyreden merhamet
deryâsı sevgili Peygamberimiz, Allahü teâlâya hamd ettiler.
O gün, orada hazır bulunan Hazret-i Câbir bin Abdullah; “Biz, bin dört yüz kişi idik.
Eğer yüz bin kişi dahî olsaydık, o su, hepimize yeterdi” buyurdu.
Bî’at-ı Rıdvân
Resûl-i ekrem efendimiz, Hudeybiye’de iken öteden beri Müslümanlarla dost olan
Huzâa kabîlesinin reîsi Büdeyl, huzûra gelip, Kureyş ordusunun çevre kabîlelerinin
de katılmasıyla Hudeybiye’de konduklarını, orduları dağılıncaya kadar çarpışmaya
yemîn ettiklerini bildirdi. Bunun üzerine Peygamber efendimiz; “Biz, buraya hiç
kimse ile çarpışmak için gelmiş değiliz. Ancak Umre yapmak, Kâbe-i muazzamayı tavâf ve ziyâret etmek için gelmiş bulunuyoruz. Buna rağmen bizi,
kim Beytullah’ı ziyâretten alıkoymaya kalkarsa, onunla çarpışırız. Şüphesiz
ki, harpler Kureyş’i ziyâdesiyle yıpratmış, güçsüz hâle getirmiş ve pek çok
zararlara uğratmıştır. Şâyet onlar arzu ederlerse, kendilerine bir mütâreke
müddeti tâyin edeyim. Bu müddet içinde, benim tarafımdan emniyet içinde
bulunsunlar. Onlar, benimle diğer kabîleler arasına girmesinler. Beni, onlarla başbaşa bıraksınlar. Eğer ben, o kabîlelere gâlip gelir de, Cenâb-ı Hak da
onlara hidâyet ihsân edip müslüman olurlarsa, Kureyş müşrikleri isterlerse,
onlar gibi müslüman olabilirler. Şâyet ben, zannettikleri gibi, diğer topluluklara gâlip gelemezsem, o zaman kendileri de rahata kavuşmuş, kuvvet
kazanmış olurlar. Eğer, Kureyş müşrikleri bunları kabul etmez de benimle
çarpışmaya kalkarlarsa, varlığım yed-i kudretinde olan Allahü teâlâya yemin ederim ki, yaymaya çalıştığım bu din uğrunda, başım gövdemden ayrı-
317
lıncaya kadar onlarla çarpışacağım. O zaman Allahü teâlâ
da, bana yardım edeceği hakkındaki va’dini şüphesiz yerine getirecektir!” buyurdu.
Huzâa kabîlesinin reîsi Büdeyl, Peygamber efendimizin buyurduklarını Kureyş ordugâhına ulaştırmak üzere yola çıktı. Müşrikler, Büdeyl’den, Resûlullah efendimizin buyurduklarını dinledikten sonra, ileri gelen adamlarından Urve bin Mes’ûd’u, görüşmek
üzere Peygamber efendimize gönderdiler. Urve, Kureyş’in hiç
kimseyi Mekke’ye sokmamak üzere kesin kararlı olduğunu bildirince, Habîb-i ekrem efendimiz; “Ey Urve! Allah için söyle!
Şu kurbanlık develerin kurban edilmelerine, şu Kâbe-i muazzamayı ziyâret ve tavâfa mâni olunur mu?” buyurduktan
sonra, Huzâa kabîle reîsine söylediklerini Urve’ye de anlattılar.
Urve, bir taraftan Peygamber efendimizi dinlerken, bir taraftan
da Eshâb-ı kirâmın hâl ve hareketlerine, birbirlerine ve Âlemlerin
efendisine olan davranışlarına, saygı ve hürmetlerine dikkat ediyordu. Sevgili Peygamberimizin teklifini dinledikten sonra kalktı,
Kureyşîlere bunu anlatmak üzere yürüdü. Onların yanına varıp;
“Ey Kureyş topluluğu! Benim Kayser, Necâşî, Kisrâ gibi bir çok
hükümdarların huzûrlarına elçi olarak gittiğimi bilirsiniz. Yemin
ederim ki, ben, şimdiye kadar, müslümanların, Muhammed’e
gösterdikleri hürmet ve saygının hiç bir hükümdâra yapıldığını
görmedim. Sahâbîlerinden hiç biri, ondan izin almadıkça konuşmuyor, başından bir kıl düşse, kapıp bereketlenmek için koyunlarında saklıyorlar. Yanında konuşurlarken, seslerini duyulmayacak
kadar kısıyorlar. O’na olan hürmetlerinden, yüzüne bakamıyor ve
gözlerini önlerine indiriyorlar, O, Eshâbına bir işaret verse veya
bir emirde bulunsa, canı pahâsına da olsa, yerine getirmeye çalışıyorlar.
Ey Kureyş cemâati! Elinizi ne kadar kılıçlarınıza atsanız, bütün
çârelere başvursanız da onlar, Peygamberlerinin bir kılını bile size
teslîm etmezler. Hattâ her hangi bir zararın erişmesine ve O’na
kimsenin el sürmesine bile meydan vermezler. Durum budur.
Bundan sonrasını iyi düşünün! Hâl böyle iken, Muhammed bize
iyi bir mütâreke teklif ediyor, bundan faydalanın!” dedi.
Kureyşli müşrikler, bu sözleri kabûl etmeyip, Urve’ye kaba
davrandılar ve onu darılttılar.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Kureyş
karargâhından bir haber gelmeyince, Hırâş bin Ümeyye’yi, tekliflerini tekrar etmek üzere elçi olarak gönderdiler. Müşrikler, İslâm
elçisine çok kaba davrandılar. Devesini kesip yediler, kendisini öldürmek için üzerine yürüdüler. Ellerinden zor kurtulan Hırâş bin
Ümeyye, Peygamber efendimizin huzûruna gelip durumu anlatınca, elçisine yapılan bu hakârete çok üzüldüler.
“Ey Urve!
Allah için söyle!
Şu kurbanlık
develerin kurban
edilmelerine,
şu Kâbe-i
muazzamayı
ziyâret ve tavâfa
mâni olunur
mu?”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
318
Bu sırada müşrik karargâhından Ahâbiş kabîlesinin reîsi Huleys göründü. Peygamber efendimize doğru geliyordu. Müşrikler, elçi olarak onu görevlendirmişlerdi. Sevgili
Peygamberimiz Huleys’in geldiğini görünce; “Bu gelen, kurbana saygı gösteren,
Allahü teâlânın emirlerini yerine getirmeye ve ibâdet yapmaya özenen bir
kavimdendir. (Ey Eshâbım!) Kurbanlık develeri ona doğru sürünüz de görsün!”
buyurdu. Eshâb-ı kirâm, kurbanlık develeri ona doğru salıverdiler ve; “Lebbeyk! Allahümme Lebbeyk!” diye telbiye getirdiler.
Huleys, boyunları bağlı, kulakları işaretli olan kurbanlıkları görünce, uzun uzun
baktı. Gözleri doldu, yaşardı ve ruhunun derinliklerinden gelen hüzünlü bir sesle;
“Müslümanların, Kâbe’yi tavaf ve ziyâretten başka hiç bir niyetleri yok. Onları, bundan
men etmek ne kadar kötü bir harekettir! Kâbe’nin Rabbine yemîn ederim ki, Kureyşliler, bu yanlış hareketlerinden dolayı helâk olacaklardır!” demekten kendini alamadı.
Bu sözleri işiten Âlemlerin efendisi; “Evet öyledir, ey Kinâneoğullarına mensûb
olan kardeş” buyurdu. Huleys, utancından Resûlullah efendimizin huzûruna gelemediği gibi, mübârek yüzüne dahî bakamadı. Geri Kureyş karargâhına döndü. Gördüklerini anlatıp; “Sizin, O’nu, Kâbe’yi ziyâretten men etmenizi doğru bulmuyorum”
diye fikrini açıkça söyledi. Kureyş müşrikleri çok sinirlendiler ve Huleys’i câhillikle
suçladılar.
Müşrikler, bu defa gaddarlığı ile nam salmış Mikrez bin Hafs’ı elçi gönderdiler. O
da cevâbını alarak geri döndü. Mikrez’in elçiliğinden sonra müşrikler, müslümanların
âni bir baskın yapmasından korkuya kapıldılar.
Peygamber efendimiz, işi yarıda bırakmak istemiyor ve Kureyşlilerce itibarlı olan
bir Eshâbını göndermek istiyordu. Neticede Hazret-i Osman’ın gönderilmesine karar
verildi. Sevgili Peygamberimiz, Osman bin Affân’a; “Biz buraya, hiç kimse ile çarpışmak için gelmedik. Sâdece Kâbe-i muazzamayı tavâf ve ziyâret etmek için
gelmiş bulunuyoruz. Yanımızdaki kurbanlık develeri kesip döneceğiz, diye
söyle, ve Onları İslâm’a dâvet et!” buyurdular. Ayrıca, Mekke’de bulunan Müslümanlara, Mekke’nin yakın bir zamanda fethedileceğini müjdelemesini de tenbih
ettiler.285
Hazret-i Osman, müşriklerin yanına gidip, Peygamber efendimizin buyurduklarını
aynen anlattı. Onlar, Hazret-i Osman’ın teklifine de olumsuz cevap verdiler. İstediği
takdirde sâdece kendisinin Beytullah’ı tavâf edebileceğini söylediler. Hazret-i Osman
ise; “Resûl aleyhisselâm, Beytullah’ı tavaf etmedikçe, ben de etmem!” buyurdu.
Buna çok kızan müşrikler, onu alıkoydular. Bu haber, Eshâba; “Osman şehîd edildi”
şeklinde ulaştı. Durumu Peygamber efendimize bildirdiklerinde çok üzüldüler ve; “Bu
haber doğru ise, bu kavimle çarpışmadıkça buradan ayrılmayacağız” buyurdular. Sonra orada bulunan Semûre ismindeki ağacın altına oturup; “Allahü teâlâ,
bana bîat etmenizi emretti” buyurarak, Eshâbını bîate dâvet etti.
Kahraman Eshâb, elini, Peygamber efendimizin mübârek eli üzerine koyarak; “Allahü teâlâ, sana zafer ihsân edinceye kadar, önünde çarpışa çarpışa fethi
gerçekleştirmek veya bu uğurda şehîd olmak üzere bîat ettik” diye söz verdiler. Peygamber efendimiz, bir elini, diğer elinin üzerine koyarak orada bulunmayan
Hazret-i Osman nâmına kendi kendine bîat etti. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve
285 İbni Sa’d, Tabakât, II, 97.
319
sellem efendimiz, Eshâbının bu bî’atına çok memnun olup; “Ağaç
altında, gerçekten bî’at edenlerden hiç biri, Cehennem’e
girmeyecektir” buyurdu. Bu bî’ate, “Bî’at-ı Rıdvân” denildi.286
Eshâb-ı kirâm radıyallahü anhüm, artık kılıçlarını çekmiş yerlerinde duramıyor, Resûl aleyhisselâmın bir işaretini bekliyordu.
Bu sırada İslâm karargâhını gözetleyen Kureyş casusları,
mücâhidlerin, sevgili Peygamberimize, bu uğurda şehîdlik şerbetini içinceye kadar çarpışmak üzere bî’at ettiklerini ve hazırlık
yaptıklarını görmüşlerdi. Derhâl Kureyş karargâhına varıp, olup
bitenleri anlattılar.
Peygamber efendimiz, her ihtimâle karşı geceleri, Eshâbını korumak üzere nöbetçiler bırakıyordu. Hazret-i Osman’ın tutuklandığı günlerden bir gece, Mikrez yönetiminde elli kişilik bir müşrik
gürûhu, İslâm askerlerini uykuda bastırmak üzere saldırdılar. O
gece, Muhammed bin Mesleme ve arkadaşları nöbet tutuyorlardı. Gelen küffârı kısa bir mücâdeleden sonra kıskıvrak yakaladılar. Sâdece Mikrez kaçabildi. Esirleri, Resûlullah efendimizin
huzûruna getirdiler. Bir kısmı hapsedilip, bir kısmı da affedildiler.
Müşrikler, ertesi gece de baskın yapmak istediler fakat yine yakalandılar. Peygamber efendimiz, onları da affedip salıverdi.
Hudeybiye sulhnâmesi
İslâm ordusunun, gece gündüz savaşa hazır durumda beklediğini ve her an saldırabileceklerini anlayan küffâr ordusunun
kalbine korku düştü. Andlaşmaktan başka çıkar yol olmadığını
görerek, acele bir elçi heyeti seçtiler. Süheyl bin Amr başkanlığında seçilen bu heyete; “Bu sene Mekke’ye girmemeleri şartıyla
andlaşma yapın” denildi.
Sevgili Peygamberimiz, Kureyş elçilerini kabûl buyurdu. Elçilerin ilk istekleri, hapsedilmiş adamlarının bırakılması oldu.
Âlemlerin efendisi de; “Mekke’de tutukladığınız Eshâbımı
bırakmadığınız müddetçe, bu adamlarınızı salıvermem!”
buyurdular. Süheyl; “Doğrusu bize, çok adâletli ve insaflı davrandınız” diyerek, Mekke’de tutuklanan Hazret-i Osman’ı ve daha
önce hapsettikleri on kadar Eshâbın serbest bırakılmasını sağladı.
Bundan sonra, baskın sırasında yakalanıp hapsedilen müşrikler
serbest bırakıldı.
Uzun konuşmalardan sonra, andlaşmaya varıldı. Sıra yazılmasına gelmişti. Hazret-i Ali kâtip olarak seçildi. Sulhnâmeyi
yazmak üzere kâğıt, divit hazırlandı. Âlemlere rahmet olarak
gönderilen Habîbullah efendimiz Hazret-i Ali’ye; “Yaz” buyurdu.
“Bismillâhirrahmânirrahîm!” Buna Süheyl derhâl îtirâz edip;
“Yemîn ederim ki, ben Rahmân sözünün ne demek olduğunu
286 Buhârî, Megâzi, 19; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 59; Vâkıdî, Megâzî, I, 279;
İbni Sa’d, Tabakât, II, 97.
“Ağaç altında,
gerçekten bî’at
edenlerden hiç
biri, Cehenneme
girmeyecektir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
320
bilmiyorum. Böyle yazma; Bismike Allahümme diye yaz! Yoksa barışa yanaşmam!”
dedi. Peygamber efendimiz, barışın yapılmasında çok büyük hikmetler görüyordu. Bu
sebeple; “Bismike Allahümme de güzeldir” buyurdular ve Hazret-i Ali’ye böyle
yazmasını emrettiler. Yazıldıktan sonra, Peygamber efendimiz; “Bu, Muhammed
Resûlullah’ın, Süheyl bin Amr ile üzerinde anlaştıkları ve sulh oldukları, şartlarını taraflarca yerine getirmek üzere imzâladığı maddelerdir” buyurduğunda, Süheyl’in, Hazret-i Ali’nin elini tuttuğu görüldü ve Peygamber efendimize dönüp;
“Yemîn ederiz ki, biz senin Resûlullah olduğunu kabul etseydik, sana karşı gelmez,
Kâbe’yi ziyâret etmene engel olmazdık. Bu sebeple, Resûlullah yerine, Abdullah’ın
oğlu Muhammed yaz!” dedi.
Peygamber efendimiz, onu da kabûl buyurarak; “Vallahi siz, beni yalanlasanız
da, ben yine hiç şüphesiz Allahü teâlânın Resûlüyüm. İsmimi ve babamın
ismini yazdırmak, benim peygamberliğimi gidermez ki. Yâ Ali! Onu sil, Muhammed bin Abdullah yaz” buyurdular.
Resûlullah kelimesinin silinmesine, Eshâb-ı kirâmdan hiç birinin gönlü râzı olmadı. Bir anda her şeyi unutup; “Yâ Ali! Muhammed Resûlullah yaz, aksi hâlde, bu müşriklerle aramızı ancak kılıç hâlleder!...” dediler. Peygamber efendimiz, Eshâbının bu
gayretlerine memnun oldular, fakat mübârek elleriyle susmalarını işâret buyurdular.
Hazret-i Ali’ye, silinmesini emir buyurunca, o; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah!
Senin bu mübârek sıfatını silmeye elim varmıyor!...” diyerek özür diledi. Sevgili Peygamberimiz orayı göstermesini istedi. Gösterince elinden alıp, kendi mübârek parmağı ile silerek Abdullah’ın oğlu yazdırdı. Sonra, maddeler yazılmaya başlandı.
1- Andlaşma on yıl geçerli olacak, bu zaman içinde iki taraf birbiriyle harb etmeyecek.
2- Müslümanlar bu sene Kâbe’yi ziyâret etmeyecek. Ancak bir sene sonra ziyâret
edebilecekler.
3- Kâbe’yi ziyârete gelen Müslümanlar, üç gün kalacaklar ve yanlarında yolcu
silâhından başka silâh bulundurmayacaklar.
4- Müslümanlar Kâbe’yi tavaf ederken, Mekkeli müşrikler Kâbe’den dışarı çıkıp
onların serbestçe tavâf yapmalarını sağlayacaklar.
5- Kureyşlilerden Müslüman olan bir kimse, velîsinden izinsiz Medîne’ye giderse,
iâde edilecek, Müslümanlardan biri Kureyş tarafına geçerek, Mekke’ye giderse iâde
edilmeyecektir. Hazret-i Ömer bu madde için; “Yâ Resûlallah! Bu şartı da kabul edecek
misin?” diye sorunca; sevgili Peygamberimiz gülümseyerek; “Evet. Bizden onlara
gidecek olanları Allahü teâlâ bizden uzak etsin!” buyurdular.
6- Eshâbdan biri, hac veya umre yapmak niyetiyle Mekke’ye gelse, canı ve malı
emniyette olacak.
7- Müşriklerden biri, Şam’a, Mısır’a veya başka yere giderken Medîne’ye uğrarsa,
onun da canı, malı emniyette olacak.
8- Diğer Arab kabîleleri, istedikleri tarafın himâyesine girebilecekler. Müslümanlar veya müşriklerle birleşmekte serbest olacaklardı.287
Sıra andlaşmanın imzalanmasına gelmişti. O sırada ayaklarındaki zincirleri sü287 Buhârî, Megâzi, 35; Ebû Dâvûd, Cihâd, 168; Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 323; İbni Hişâm, Sîret, II,
307; Vâkıdî, Megâzî, II, 608; İbni Sa’d, Tabakât, II, 97-98.
321
rükleye sürükleye İslâm ordusuna doğru bir kimsenin gelmekte
olduğu görüldü. Yaklaştı, yaklaştı; “Beni kurtarın!...” diyerek bağırdı. Bu sesi işiten Kureyş heyeti reîsi, derhâl yerinden fırladı. Eline
aldığı dikenli ağaç dalını, onun başına yüzüne vurmaya başladı.
O, bütün gayretini toplayarak kendini ‘Resûlullah efendimizin
mübârek dizleri dibine attı ve; “Kurtar beni yâ Resûlallah!” diye
yalvardı. Bu, Mekke’de müslümanlıkla şereflendiği için, babası
tarafından zincire vurulmuş bir müslümandı. Her gün ağır işkenceler edilir, putlara tapmaya zorlanırdı. Müşriklerin, Hudeybiye’ye
gitmesinden faydalanarak, zincirlerini koparmış, kimseye görünmeden Mekke’den çıkıp, müslümanların arasına kendini atmıştı.
Hidâyete eren bu mübârek kimse, müşrik heyetinin reîsi Süheyl’in
oğlu Ebû Cendel hazretleriydi. Süheyl, Peygamber efendimize,
oğlu Ebû Cendel’i göstererek; “Biraz önce yazdığımız andlaşma
gereğince, bana iâde edeceğin ilk adam budur!” dedi.
Peygamber efendimiz ve sahâbîler çok müteessir olmuşlardı.
Herkes, Resûlullah efendimizin ne cevap vereceğini merakla bekliyorlardı. Bir tarafta sulhnâme, bir tarafta işkence altında bulunan
bir sahâbî... Âlemlerin efendisi, Süheyl’e; “Biz, bu sulhnâmeyi
daha imzalamadık!” buyurdu. Süheyl; “Yâ Muhammed! Andlaşmanın maddelerini, oğlum daha buraya gelmeden önce yazıp
bitirmiştik. Eğer oğlumu iâde etmezsen, ben de hiç bir zaman
sulhnâmenin altını imzalamam!” diye inâd etti.
Peygamber efendimiz; “Onu benim hâtırım için andlaşmanın dışında tut” buyurdu ise de müşrikler bunu kabûl etmediler. Süheyl bin Amr, oğlunu çeke çeke götürürken, Ebû Cendel;
“Yâ Resûlallah! Ey Müslüman kardeşlerim!... Müslüman olmakla
şereflenip size ilticâ ettiğim hâlde, beni müşriklere mi teslîm ediyorsunuz. Bana her gün dayanılmaz işkencelerin yapılmasını mı
revâ görüyorsunuz? Yâ Resûlallah! Dînimden döndürsünler diye
mi beni iâde ediyorsunuz?!...” diye feryâd ediyordu.
Bu içler acısı yalvarışa dayanmak çok zordu. Gönülleri yaralanan sahâbîler, ağlamaya başladılar. Merhamet deryâsı, sevgili
Peygamberimizin de mübârek gözleri dolmuştu. Süheyl’in yanına
varıp; “Gel etme! Onu bana bağışla!” diye ricâ etti. Fakat Süheyl; “İmkânsız bağışlamam!” diye cevap verdi.
Bunun üzerine sevgili Peygamberimiz; “Ey Ebû Cendel! Biraz
daha sabret! Sana yapılanlara katlan! Bunların mükâfatını
Allahü teâlâdan dile. Allahü teâlâ, sana ve senin gibi zayıf
ve kimsesiz müslümanlara muhakkak bir genişlik, bir çıkar yol ihsân edecektir” buyurarak tesellî eyledi ve; “Verdiğimiz sözde durmamak bize yaraşmaz” buyurdu. O da “Peki yâ
Resûlallah” diyerek sabredeceğini bildirdi.
Bu içler acısı hâdiseye, heyetteki müşrikler bile dayanamamış
“Ey Ebû Cendel!
Biraz daha
sabret! Sana
yapılanlara
katlan! Bunların
mükâfatını
Allahü teâlâdan
dile. Allahü
teâlâ, sana ve
senin gibi zayıf
ve kimsesiz
müslümanlara
muhakkak bir
genişlik, bir
çıkar yol ihsân
edecektir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
322
ve; “Ey Muhammed! Ebû Cendel’i senin hâtırın için biz himâyemize alıyoruz. Ona,
Süheyl’in işkence yapmasına meydan vermeyeceğiz!” dediler.
Bundan sonra Resûlullah efendimiz ve Eshâb-ı kirâm biraz rahatladılar. (Süheyl
bin Amr, Mekke’nin fethinden sonra müslüman olup Eshâb-ı kirâmdan oldu.)
Sulhnâme iki suret yazılıp, taraflarca imzalandı. Müşrikler karargâhlarına döndüler.288
Müslümanların aleyhlerinde gibi görünen bu maddeler için, Kureyş heyeti çok
sevinçli idi. Aksine bu sulhnâme mü’minler için büyük bir zaferdi ve bu maddeler
müslümanların lehine idi. Her şeyden önce, müslümanların bir devlet olduğunu kabul ediyorlardı. Mekke’den bir müşrik, ticâret veya başka bir şey için Şam’a, Mısır’a
giderken Medîne’ye uğrasa, canı malı emniyette olacaktı. Böylece müşrikler Müslümanların yaşayışlarını yakından görecek, İslâm’ın adaleti, Eshâbın birbirlerine olan
güzel davranışları karşısında hayran kalacak ve İslâmiyet’i seveceklerdi. Neticede
müslüman olup sahâbîlerin safları arasına katılacaklardı.
On sene devam etmesi gereken bu andlaşma ile, Müslümanlar çoğalacaklar, güçleneceklerdi. İslâmiyet her tarafa yayılacaktı.
Ancak; “Kureyşlilerden biri, müslüman olup Medîne’ye sığınmak isterse, iade olunacak” maddesi için, Peygamber efendimiz müteessir olmuşlar ve; “Allahü teâlâ, onlar
için, elbette bir genişlik, bir çıkar yol yaratacaktır” buyurmuşlardı...
Artık müşriklerle yapılacak bir iş kalmamıştı. Resûl-i ekrem; sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz, Eshâb-ı kirâma; “Kalkınız! Kurbanlarınızı kesiniz. Başlarınızı
tıraş ettikten sonra ihrâmdan çıkınız” buyurdular. Peygamber efendimiz, herkesten önce kurbanını kesti. Sonra kendisini berberi Hırâş bin Ümeyye hazretleri tıraş
etti. Eshâb-ı kirâm, o mübârek saçları daha yere düşmeden havada kapıştılar ve bereketlenmek için sakladılar. Sahâbîler de kurbanlarını kesip, bir kısmı saçlarını kazıttı,
bir kısmı kısalttırdı.289
Hudeybiye’de yirmi gün kadar kalınmıştı. Peygamber efendimiz arkadaşları ile birlikte Medîne’ye dönmek üzere hareket ettiler. Yolda Allahü teâlâ, Peygamber efendimize Fetih sûresini vahyederek, nimetini ve yardımlarını tamamlayacağını müjdeledi.
Kâinatın sultânı sallallahü aleyhi ve sellem, muzaffer olarak nûrlu Medîne’yi teşrif ettiği günlerde, Kureyş’in Sakîf kabîlesinden Ebû Basîr, Müslüman olmakla şereflenmişti. Müşriklerin arasında yaşayamayacağını anlayan Ebû Basîr, yaya olarak
Medîne’ye geldi. Hudeybiye andlaşmasının gereği olarak da Medîne’den ayrılıp, Kızıldeniz sahilindeki Îys denilen yere yerleşti.290
Burası, Kureyş müşriklerinin Şam’a gittikleri ticâret yolu üzerinde bulunuyordu.
Bundan sonra, Kureyş’ten müslüman olanlar Mekke’yi terkedip, Medîne’ye değil, Îys’e,
Ebû Basîr’in yanına gittiler. Bunlardan ilki Ebû Cendel hazretleriydi. Artık bunun arkası devâm etti. Elli kişi, yüz kişi, iki yüz, üç yüz kişi oldular. Kureyş kervanı Şam’a
giderken buradan geçmek mecbûriyetinde kalıyordu. Ebû Basîr hazretleri yanındaki
müslümanlarla, buradan geçen müşrikleri yakalıyor ve müslüman olmalarını istiyorlardı. Müslüman olmayanlarla çarpışıp, onları güç durumda bırakıyorlardı.
288 İbni Hişâm, Sîret, II, 321; Vâkıdî, Megâzî, II, 608; İbni Sa’d, Tabakât, VII, 405; Sü-heylî, Ravdü’l-ünf, IV, 56.
289 Buhârî, Şurût, 15; Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 323; Taberî, Târih, II, 283.
290 İbni Hişâm, Sîret, II, 324; Vâkıdî, Megâzî, II, 625; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 57.
323
Mekkeli müşrikler, artık Şam ticâret yollarının kesildiğini görüp, Medîne’ye bir heyet gönderdiler. Hudeybiye sulhnâmesinin,
“Kureyşlilerden müslüman olan bir kimse velîsinden izinsiz
Medîne’ye giderse iâde edilecek!...” maddesinin kaldırılması için
yalvardılar. Peygamber efendimiz merhamet buyurup, onların
bu isteklerini kabûl ettiler. Böylece Kureyşlilerin Şam ticâret yolları açılmış oldu. Müslümanlar da sabretmelerinin karşılığında
Medîne’ye Peygamber efendimizin yanına geldiler.
EY GÜZELLER GÜZELİ!
Ey güzeller güzeli, beni sevdânla yakdın!
Görmüyor bir şey gözüm, her an hulyânla aklım!
Sen (Kabe kavseyn) şâhı, ben ise azgın köle,
Sana konuk olmağı, nasıl söyler bu şaşkın?
Acıyıp bir bakınca, ölü kalbler diriltdin,
Sonsuz merhametine sığınıp, kapın çaldım!
İyilik kaynağısın, dermanlar deryâsısın!
Bir damla lutf et bana, derde devâsız kaldım!
Herkes gelir Mekke’ye, Kâ’be, Safâ, Merveye,
Ben ise senin için, dağlar tepeler aşdım!
Dün gece, bir rü’yâda göklere değdi başım,
Kapındaki uşaklar, enseme basdı sandım!
Ey Câmî hazretleri, sevgilimin bülbülü!
Şi’rlerin arasından, şu beyti seçdim aldım:
Dili aşağı sarkık, uyuz köpekler gibi,
bir damlacık umarak, ihsân deryâna vardım.
Mevlânâ Halid-i Bağdadi (kuddise sirruh)
Biz muhakkak
sana apaçık bir
fetih ihsân ettik.”
Feth: 1
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
324
Güneş vurmazdı âleme
Gelen O cân olmayınca
Işık vermezdi âleme
Mevlid o ân olmayınca.
Yoğrulmazdı billûr ile
Gül cemâli sürûr ile
Kalbe akseden nûr ile
Mücessem ten olmayınca.
Eyyübî
Resûlullah’ın Efendimizin Dâvet Mektupları
325
DÂVET MEKTUPLARI
Hükümdârlara gönderilen mektuplar
Nebiyy-i muhterem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz,
Hudeybiye’den döndükten sonra, İslâm’ın bütün dünyâya yayılmasını, insanların Cehennem azâbından kurtulup, hakîkî saâdete
kavuşmasını arzu ediyordu. Zîrâ O, bütün âleme, rahmet olarak
gönderilmişti. Bu sebeple, çevredeki hükümdârlara elçiler gönderip, İslâm’a dâvet etmeyi düşündüler.
Hicri altıncı sene Zilhicce ayının sonlarına doğru yedinci sene
Muharrem ayının başlarında; Amr bin Ümeyye’yi (radıyallahü
anh), Habeş; Dıhye-i Kelbî’yi (radıyallahü anh), Rum; Hâtıb bin Ebî
Beltea’yı (radıyallahü anh), Mısır hükümdârına; ayrıca aynı vazife
ile Abdullah bin Huzâfe’yi (radıyallahü anh), İran hükümdârına;
Şücâ’ bin Vehb’i (radıyallahü anh), Gassân’a; Selît bin Amr’ı (radıyallahü anh), Yemâme’ye; Alâ Hadremî’yi de Bahreyn emîri Münzir bin Sâvî’ye gönderdiler.291
Bu elçiler, Eshâb-ı kirâmın en güzîdeleriydi. Sûretleri ve sözleri
en güzel olanlarıydı. Her bir hükümdâra, ayrı ayrı İslâm’a dâvet
mektupları yazıldı. Sevgili Peygamberimiz mektupların altını, gümüş yüzüğünün kaşında üç satır hâlinde “Allah, Muhammed,
Resûlullah” yazılı olan mührü ile mühürledi. Hükümdârlara
gönderilecek elçiler, sabah Peygamber efendimizin bir mûcizesi
olarak, gidecekleri devletin lisânını öğrenmiş olarak kalktılar.292
Necâşî Eshame’ye mektup
Habeşistan’a gidecek olan Amr bin Ümeyye hazretleri, Necâşî
Eshame’den, daha önce oraya hicret etmiş bulunan Eshâb-ı
kirâmın, Medîne’ye gönderilmesini de isteyecekti. Resûlullah
efendimiz Necâşî’ye iki mektup göndermişti.
Amr bin Ümeyye, kısa zamanda Habeşistan’a varıp, melik
Necâşî Eshame’nin huzûruna çıktı. Evvelâ birinci mektubu takdîm
etti. Necâşî, tahtından aşağı indi; mektubu pek büyük bir hürmet
ve muhabbetle aldı. Öptü, yüzüne ve gözüne sürdükten sonra açıp
okutturdu:
“Bismillâhirrahmânirrahîm!
Allahü teâlânın resûlü Muhammed aleyhisselâmdan,
Habeş melîki Necâşî Eshame’ye!...
291 Buhârî, Tefsîr, 4; Megâzi, 77, 82, 84; İlim, 7; Müslim, Cihâd, 109; Ahmed bin
Hanbel, Müsned, I, 262; III, 441; İbni Hişâm, Sîret, II, 607; Beyhekî, Sünen, II, 43,
353; İbni Sa’d, Tabakât, I, 259; Huzâî, Tahrîc, 183-184; Kettânî, Terâtîb-ül-idâriyye,
I, 345-346.
292 İbni Sa’d, Tabakât, II, 15.
“Resûlüm! De
ki: Ey ehl-i kitâb!
Sizinle bizim
aramızda müsâvî
olan bir kelimeye
geliniz. Allahdan
başkasına
tapmayalım. Ona
hiç bir şeyi ortak
koşmayalım.
Allahı bırakıp da
birbirimizi ilâh
edinmeyelim.
Eğer onlar yine
yüz çevirirlerse,
işte o zaman;
şâhid olunuz
biz gerçek
müslümanlarız
deyiniz.”
Âl-i İmrân: 64
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
326
Resûlullah efendimizin “sallallahü aleyhi ve sellem”
hükümdarlara gönderdiği bir mektup.
Mektubun sol altındaki mühür, üç satır hâlinde “Muhammed, Resûl, Allah”
ibâreleri alttan yukarı doğru yazılmıştır.
Gümüş bir yüzüğün kaşına kazınan bu mühür, gönderilen her dâvet mektubunun altına basılırdı.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” bu yüzüğü, mührü hümayûn olarak
âhireti teşrif edene dek kullandılar.
Sonra Hazret-i Ebû Bekr, ardından Hazret-i Ömer ve üçüncü olarak Hazret-i
Osman’ın hilafetleri zamanındaki mührü oldu. Hazret-i Osman, onu ancak altı
ay kullanabildi. Yüzük, bir gün Halifenin parmağından kayarak Eris Kuyusu’na
düştü. Tüm aramalara rağman bir türlü bulunamadı.
327
Hidâyete tâbi olana selâm olsun!...
Ey Hükümdâr! Selâmette olmanı diler, sana olan
ni’metlerinden dolayı, Allahü teâlâya hamd ederim. Ondan başka ilâh yoktur. O Melik’tir (bütün kâinâtta tasarruf
sâhibi yalnız O’dur.) Kuddûs’tür (her türlü ayıp ve kusurlardan
berîdir). Selâm’dır (kullarını bütün tehlikelerden selâmette bulundurucudur). Mü’min’dir (emniyet verendir). Müheymin’dir
(her şeyi gözetip koruyandır).
Ben şehâdet ederim ki, Îsâ (aleyhisselâm), Allahü teâlânın, çok temiz, iffet sâhibi, her türlü dünyâ
hayâtından tamamıyla çekilmiş bulunan Meryem’e ilkâ
ettiği, rûhu ve kelimesidir. Böylece o, Îsâ’ya hâmile kaldı.
Allahü teâlâ, Âdem’i, kudreti ile nasıl yarattı ise, Îsâ’yı
da öyle yaratmıştır.
Ey hükümdâr! Ben, seni, eşi ortağı olmayan Allahü
teâlâya îmâna, O’na ibâdet etmeye ve bana tâbi olmaya,
Allahü teâlânın bana gönderdiklerine inanmaya dâvet
ediyorum. Çünkü, ben, Allahü teâlânın bunları tebliğ etmeye memûr resûlüyüm.
Şimdi ben, sana lâzım olan teblîgâtı yapmış, dünyâ
ve âhiret saâdetini sağlayacak nasîhati etmiş bulunuyorum. Nasîhatimi kabûl ediniz! Hidâyete eren, doğru
yola kavuşanlara selâm olsun.”
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin mektubunu, büyük bir edeb ve tevâzû ile dinleyen hükümdâr Eshame,
derhâl; “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlühü” diyerek Kelime-i şehâdet getirdi ve müslüman oldu. Sonra; “Yemîn ederim ki, O, kitap ehli
olan Yahudi ve hıristiyanların gelmesini beklediği, önceki
peygamberlerin geleceğini müjdelediği peygamberdir. Eğer
yanına gitmeye imkânım olsaydı, muhakkak gider, hizmetiyle şereflenirdim!” dedi.
Mektubu, hürmetle güzel bir kutuya koyup; “Bu mektuplar,
burada olduğu müddetçe, Habeş’ten hayır ve bereket gitmez” dedi.293
Necâşî Eshame, ikinci mektupta bildirilen emirleri hürmetle
okuyup, sevgili Peygamberimizin mübârek zevcesi Ümmü Habîbe
vâlidemizi emr-i nebevî üzerine, Resûl-i erkeme nikâh etti. Daha
sonra Ümmü Habîbe vâlidemizi ve orada bulunan Eshâb-ı kirâmı
iki ay kadar ağırladıktan sonra gemilere bindirip, pek çok hediyelerle Medîne’ye gönderdi. Gönderdiği mektupta îmân ettiğini
bildiriyordu.
293 Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 198; İbni Hişâm, Sîret, I, 223; Beyhekî, Sünen,
II, 79; İbni Sa’d, Tabakât, I, 207-208; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XX, 80.
“Yemîn ederim
ki, O, kitap ehli
olan Yahudi ve
hıristiyanların
gelmesini
beklediği, önceki
peygamberlerin
geleceğini
müjdelediği
peygamberdir.”
Necâşî Eshame
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
328
Rum İmparatoru Heraklius’a mektup
Hazret-i Dıhye-i Kelbî de, Rum imparatorunu İslâm’a dâvet etmek için vazifelendirilmişti. Mektubu, Busrâ’daki Gassân hükümdârı Hâris’e verecek, o da Rum imparatoru Heraklius’a gönderecekti.
Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem dâvet mektubunu büyük bir
hürmetle alan Hazret-i Dıhye, sür’atle Busrâ’ya geldi. Hâris ile görüşüp durumu anlattı. Hâris, Dıhye’nin yanına, henüz müslüman olmayan Adiy bin Hâtem’i vererek, o
sırada Kudüs’de bulunan Heraklius’a gönderdi. İkisi birlikte Kudüs’e gelip, imparatorla
görüşmek üzere temaslarda bulundular. İmparatorun adamları, kendisine; “Kayser’in
huzûruna çıktığın zaman, başını eğip yürüyecek, yaklaşınca da yere kapanıp secde
edeceksin. Secdeden kalkmana izin vermedikçe aslâ yerden başını kaldırmayacaksın”
dediler.
Bu sözler, Hazret-i Dıhye’ye ağır geldi ve onlara; “Biz müslümanlar, Allahü teâlâdan
başka hiç bir kimseye secde etmeyiz. Hem insanın insana secde etmesi onun yaratılışına terstir” buyurdu. Bunun üzerine Kayser’in adamları; “O hâlde Kayser, getirdiğin
mektubu hiç bir zaman kabûl etmez ve seni huzûrundan kovar” dediler. Hazret-i Dıhye; “Bizim peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm, başkasının, kendisine, değil secde etmesine, önünde hafif eğilmesine bile müsâade etmez. Kendisiyle görüşmek isteyen, köle bile olsa, ona ilgi gösterir. Huzûruna kabûl buyurur, derdini dinler, sıkıntısını
giderir, gönlünü alır. Bunun için O’na tâbi olanların hepsi hürdür, şereflidir” buyurdu.
Bu sözleri dinleyenlerden biri; “Mâdem ki Kayser’e secde etmeyeceksin, o hâlde
üzerine aldığın vazifeyi yerine getirebilmen için, sana başka yol göstereyim. Kayser’in,
sarayın önünde, dinlendiği bir yer var. Her gün öğleden sonra bu avluya çıkar, oralarda dolaşır. Orada bir minber vardır. Onun üzerinde herhangi bir yazı varsa önce onu
alır okur, sonra istirâhat eder. Sen de şimdi git, mektubu o minbere koy ve dışarda
bekle. Mektubu görünce seni çağırtır. O zaman vazifeni yerine getirirsin” dedi.
Bunun üzerine Hazret-i Dıhye, mektubu söylenilen yere bıraktı. Heraklius mektubu aldı ve Arapça bilen bir tercüman istedi. Tercüman, Resûlullah efendimizin mektubunu okumaya başladı. Mektubun en üstünde; “Bismillâhirrahmânirrahîm!
Allahü teâlânın Resûlü Muhammed’den (aleyhisselâm) Rumların büyüğü
Herakl’e” diye yazıyordu. Heraklius’un kardeşinin oğlu Yennak, mektubun böyle başlamasına çok kızdı ve tercümanın göğsüne şiddetli bir yumruk vurdu. Tercüman, yumruğun şiddeti ile yere yıkıldı ve mübârek mektup elinden düştü. Heraklius,
Yennak’a; “Niçin böyle yaptın!” diye sorunca, o da; “Mektubu görmüyor musun? Mektuba, hem senin isminden önce kendi ismi ile başlamış, hem de senin hükümdâr olduğunu söylemeyip; “Rumların büyüğü Herakl’e” demiş. Niçin; “Rumların hükümdârı”
diye yazmamış ve önce senin isminle başlamamış? O’nun mektubu bugün okunmaz”
dedi.
Bunun üzerine Heraklius: “Vallahi sen ya çok akılsızsın veya koca bir delisin. Senin
böyle olduğunu bilmiyordum. Ben daha mektubun içinde ne olduğuna bakmadan, yırtıp
atmak mı istiyorsun? Hayâtıma yemîn ederim ki; eğer O, söylediği gibi Resûlullah ise,
mektubuna benim ismimden önce kendi ismini yazmakta ve beni Rumların büyüğü diye
anmakta haklıdır. Ben, ancak onların sâhibiyim. Hükümdârları değilim” dedi ve Yennak’ı
huzûrundan kovdu.
329
Sonra Hıristiyanların en âlimi, reîsi ve kendisinin müşâviri
olan Uskûf adındaki kimseyi çağırttı. Mektubu okuttu. Mektubun
devâmında şöyle buyruluyordu: “Allahü teâlanın hidâyetine
tâbi olanlara, doğru yola kavuşanlara selâm olsun!”
Bundan sonra; (Ey Rumların büyüğü!) Seni İslâm’a dâvet
ediyorum. İslâm’ı kabûl et ki, selâmet bulasın. Müslüman ol ki, Allahü teâlâ sana iki kat ecir versin. Eğer yüz
çevirirsen, bütün Hıristiyanların vebâli senin üzerinedir! (“Ey ehl-i kitab (olan Yahudi ve Hıristiyanlar), aramızda ortak olan kelimeye geliniz. O da Allahü teâlâdan
başka hiç bir şeye tapınmayız ve O’na hiç bir şeyi ortak
etmeyiz. Allahü teâlâyı bırakıp, içimizden hiç kimseyi
yaratıcı Rab tanımayız. Eğer bu sözden yüz çevirirlerse;
“Şâhid olunuz. Biz gerçek müslümanlarız” deyiniz.)”294
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin mektubu okunurken, Heraklius’un alnından ter taneleri dökülüyordu.
Mektup bitince; “Süleymân aleyhisselâmdan sonra, ben böyle;
“Bismillâhirrahmânirrahîm” diye başlayan bir mektup görmemiştim” dedi. Heraklius, Uskûf’a bu meseledeki fikrini sorunca;
“Vallahi, O, Mûsâ ve Îsâ’nın (aleyhimüsselâm), bize geleceğini müjdelediği peygamberdir. Zâten biz, O’nun gelmesini
bekliyorduk” dedi.
Heraklius; “Sen bu hususta ne yapmamı tavsiye edersin, neyi
uygun görürsün?” diye sordu. Uskûf; “O’na tâbi olmanı uygun görürüm” diye cevap verdi. Heraklius; “Ben, senin dediğin şeyi çok
iyi biliyorum. Fakat O’na tâbi olup, müslüman olmaya gücüm yetmez. Çünkü hem hükümdârlığım gider, hem de beni öldürürler”
dedi. Bunun üzerine Hazret-i Dıhye’yi ve Adî bin Hâtem’i çağırttı.
Adî; “Ey hükümdâr! Davar ve develer sâhibi Arablardan olan şu
yanımdaki zât, memleketinde vukû bulan şaşılacak bir hâdiseden
bahsediyor” dedi. Heraklius; “Memleketinizdeki hâdise nedir?”
diye sorunca, Hazret-i Dıhye; “Aramızda bir zât zuhur etti. Peygamber olduğunu beyân etti. Halkın bir kısmı O’na tâbi olmakta,
bir kısmı da karşı koymaktadır. Biz inananlarla, inanmayanlar
arasında çarpışmalar olmaktadır” dedi.
Bundan sonra Heraklius, Peygamber efendimiz hakkında araştırmaya başladı. Şam vâlisine emir verip Resûl-i ekrem efendimizle aynı soydan bir kişiyi bulmalarını emretti. Bu arada kendisinin dostu olan ve İbrânîce bilen Roma’daki bir âlime de mektup
yazıp, bu meseleyi sordu. Roma’daki dostundan, bahsettiği zâtın,
âhir zaman peygamberi olduğunu bildiren bir mektup geldi. Şam
vâlisi de ticâret için giden bir Kureyş kervanı ile karşılaştı. Bunların içinde, henüz müslüman olmayan Kureyş’in reîsi, Ebû Süfyân
294 Âl-i İmrân: 3/64.
“Vallahi, O,
Mûsâ ve Îsâ’nın
(aleyhimüsselâmın), bize
geleceğini
müjdelediği
peygamberdir.
Zâten biz,
O’nun gelmesini
bekliyorduk.”
Kudüs Uskûfu
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
330
da vardı.
Ebû Süfyân diyor ki: “Biz Gazze’de bulunduğumuz sırada, Heraklius’un Şam vâlisi,
üzerimize saldırır gibi geldi ve; “Siz, şu Hicâz’daki zâtın kavminden misiniz?” diye
sordu. “Evet” dedik. “Haydi, bizimle berâber imparatorun yanına gideceksiniz?” dedi.”
Ebû Süfyân’la yanındakileri Şam’a götürdü. Şam vâlisi, Ebû Süfyân’ı ve yanındakileri
Heraklius’un yanına çıkardı. Bu sırada, Heraklius Kudüs’te Beyt-ül-mukaddesde bulunuyordu. Vezîriyle berâber oturmuş ve başına tâcını giymişti. Heraklius, Ebû Süfyân
ve yanındaki otuz kadar Mekkeliyi burada kabûl etti.
Tercüman çağırdı ve onlara; “İçinizde, Peygamber olduğunu söyleyen zâta, soyca
en yakın hanginizdir?” diye sordu. Ebû Süfyân; “O’na, soyca en yakın olan benim” diye
cevap verdi. Heraklius, Ebû Süfyân’ın kendisine yakın getirilmesini istedi ve diğerlerinin de Ebû Süfyân’ın arkasında durmasını söyledi. Heraklius; “Akrabâlık dereceniz
nedir?” diye sorunca; “Amcamın oğludur” dedi. (Zirâ Ebû Süfyân’ın dedesi Ümeyye’dir.
Resûlullah’ın dedesi ise Abdülmuttalib’dir. Dedeleri, amca çocuklarıdır. O itibarla “amcam oğludur” dedi. Soyları, dedelerinin dedesi Abd-i Menâf’da birleşir.) Ebû Süfyân,
ilk önceleri yalan söyledi ise de, hükümdârın tehdidi ile korktu ve yalan söyleyemedi.
Sonra aralarında şu konuşma geçti. Heraklius;
- Peygamber olduğunu söyleyen zâtın, aranızdaki soyu nasıldır?
- O, zamanın en iyi soylusudur. Soy bakımından en seçkinimizdir.
- İçinizde ondan önce peygamberlik iddiâsında bulunan kimse oldu mu?
- Olmadı.
- O’nun ataları içinde hiç bir hükümdâr gelmiş midir?
- Hayır.
- O’na halkın eşrâfı mı yoksa fakir ve zayıfları mı tâbi oluyorlar.
- O’na tâbi olanlar fakirler, zayıflar, gençler ve kadınlardır. Kavminin yaşlılarından
ve eşrâfından tâbi olan pek yoktur.
- O’na tâbi olanlar artıyor mu, azalıyor mu?
- Artıyor.
- O’nun dînine girdikten sonra beğenmeyerek veya kızarak dönen kimse var mı?
- Yoktur.
- Peygamber olduğunu söylemeden, O’nun hiç yalan söylediği görülmüş müdür?
- Hayır.
- O peygamberin hiç ahdini bozduğu, sözünde durmadığı oldu mu?
- Hayır olmadı. Ancak biz şimdi, onunla bir müddet için çarpışmayı bırakarak andlaşma yapmış bulunuyoruz. Bu müddet içinde kendisinin ne yapacağını bilemiyoruz.
- O size neyi emrediyor?
- Yalnız bir olan Allah’a ibâdet etmeyi, O’na hiç bir şeyi ortak koşmamayı emrediyor. Atalarımızın taptığı şeylere (putlara) tapmaktan bizi men ediyor. Namaz kılmayı,
doğru olmayı, fakirlere yardım etmeyi, harâmlardan sakınmayı, ahde vefâyı, emânete
hıyânet etmemeyi ve akrabâyı ziyâreti emrediyor.
Beyt-ül-mukaddesde bu konuşmalar olmuş, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin mübârek mektubu okunmuştu. Heraklius mektubu öpüp, gözlerine sürdü ve
başına koyunca, Rumlar arasında gürültüler çoğaldı. Kayser, Ebû Süfyân ve yanındaki Kureyşlilerin dışarı çıkarılmasını emretti. Daha müslüman olmayan Ebû Süfyân,
331
burada yeminle, sevgili Peygamberimizin dâvâsının başarıyla sonuçlanacağına inandığını söylemişti.
Hazret-i Dıhye, Heraklius’un karşısına geçip mübârek güzel
yüzü ve tatlı sesi ile; “Ey Kayser! Beni sana Busrâ’dan bir kimse
(Hâris) gönderdi ki, o, senden hayırlıdır. Allahü teâlaya yemîn ederim ki, beni, ona gönderen zât (Resûlullah) ise, hem ondan, hem
senden daha hayırlıdır. Sen, benim sözlerimi alçak gönüllülükle
dinleyip, verilen nasîhatleri kabûl etmelisin! Çünkü, alçak gönüllülük edersen, nasîhatleri anlarsın. Nasîhatleri kabûl etmezsen,
insaflı olamazsın!” dedi.
Heraklius; “Devâm et” deyince, Hazret-i Dıhye; “Öyleyse, ben
seni Îsâ aleyhisselâmın kendisine namaz kılmış olduğu Allahü
teâlâya îmân etmeye dâvet ediyorum. Ben seni, önceden Mûsâ
aleyhisselâmın, ondan sonra Îsâ aleyhisselâmın, geleceğini müjdeleyip haber verdiği şu ümmî Peygambere îmâna dâvet ediyorum. Eğer, bu hususta bir şey biliyor, dünyâ ve âhiret saâdetini
kazanmak istiyorsan, onları gözlerinin önüne getir. Yoksa âhiret
saâdetini elden kaçırır, küfür ve şirk içinde kalırsın. Şunu da iyi
bil ki, senin Rabbin olan Allahü teâlâ, zâlimleri helâk edici ve nimetleri değiştiricidir” dedi.
Heraklius; “Ben, elime geçen bir yazıyı okumadan, yanıma
gelen bir âlimden bilmediklerimi sorup öğrenmeden bırakmam.
Bundan ancak hayır ve iyilik görürüm. Sen bana düşünüp hakîkati
buluncaya kadar mühlet ver” dedi. Heraklius, daha sonra Hazret-i
Dıhye’yi yanına çağırıp, baş başa konuştu. Kalbindekini, şöyle
açıkladı: “Ben biliyorum ki, seni gönderen zât, kitaplarda geleceği müjdelenen ve gelmesi beklenen âhir zaman peygamberidir.
Yalnız, O’na uyarsam; Rumların beni öldürmesinden korkuyorum.
Seni, onların içinde en büyük âlimleri ve benden ziyâde itibar gösterdikleri bir kimse olan Safâtır’a göndereyim. Bütün Hıristiyanlar
ona tâbidir. Eğer o îmân ederse, Rumların hepsi îmân ederler. Ben
de o zaman kalbimde olanı ve itikâdımı açığa vururum.”
Bundan sonra Heraklius, bir mektup yazarak Hazret-i Dıhye’ye
verip, Safâtır’a gönderdi.
Râhip Safâtır
Resûlullah efendimiz, Safâtır’a da mektup göndermişti. Safâtır,
mektupları okuyup, Peygamber efendimizin vasıflarını işitince,
O’nun, Hazret-i Mûsâ’nın ve Hazret-i Îsâ’nın geleceğini haber verdikleri âhir zaman peygamberi olduğunda hiç şüphe olmadığını
söyledi ve îmân etti. Evine gitti, kapandı ve her pazar yaptığı vaazlara üç hafta çıkmadı. Hıristiyanlar; “Safâtır’a ne oluyor ki, o
Arabla görüştüğünden beri dışarı çıkmıyor? O’nu istiyoruz!” diye
bağırdılar.
Safâtır, üzerindeki siyah papaz elbisesini çıkardı. Beyaz elbise
“O’nun, Hazret-i
Mûsâ’nın ve
Hazret-i Îsâ’nın
geleceğini
haber verdikleri
âhir zaman
peygamberi
olduğunda hiç
şüphe yoktur.”
Râhip Safâtır
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
332
giydi, elinde âsâsı ile kiliseye geldi. Beldenin ahâlisini topladıktan sonra ayağa kalkarak; “Ey Hıristiyanlar! Biliniz ki, bize Ahmed’den (aleyhisselâm) mektup geldi.
Bizi hak dîne dâvet etmiş. Ben açıkça biliyor ve inanıyorum ki, O, Allahü
teâlânın hak resûlüdür” dedi.
Hıristiyanlar bunu işitince, Safâtır’ın üstüne yürüdüler ve döverek şehîd ettiler.
Hazret-i Dıhye gelip, durumu Heraklius’a haber verdi.
Heraklius; “Ben sana söylemedim mi? Safâtır, Hıristiyanlar katında benden daha
sevgili ve azîzdir. Eğer duysalar beni de onun gibi katl ederler” dedi.
Buhârî’nin Sahih’inde zikrettiği ve Zühri’nin rivâyet ettiği haberde ise; “Heraklius,
Humus’daki köşkünde Rumların büyüklerini çağırıp kapıların kapatılmasını emretti.
Sonra yüksek bir yere çıktı ve; “Ey Rum cemâati! Sizler saâdete, huzûra kavuşmayı
ve hâkimiyetinizin temelli kalmasını, Hazret-i Îsâ’nın söylediğine uymayı ister misiniz?” dedi. Rumlar; “Ey bizim hükümdârımız! Bunları elde etmek için ne yapalım?”
diye sordular. Heraklius; “Ey Rum cemâati! Ben, sizleri hayırlı bir iş için topladım.
Bana, Hazret-i Muhammed’in mektubu geldi. Beni, İslâm dînine dâvet ediyor. Vallahi O, gelmesini bekleyip durduğumuz, kitaplarımızda kendisini yazılı bulduğumuz
ve alâmetlerini bildiğimiz peygamberdir. Geliniz, O’na tâbi olup dünyâda ve âhirette
selâmet bulalım” dedi. Bunun üzerine herkes kötü sözler söyleyip, homurdanarak dışarı kaçmak için kapılara koştular. Fakat kapılar kapalı olduğundan, çıkamadılar.
Heraklius, Rumların bu hareketlerini görüp, İslâmiyet’ten böyle kaçındıklarını
anlayınca, canından korktu ve; “Ey Rum cemâati! Benim söylediğim sözler, sizlerin,
dîninize olan bağlılığınızı ölçmek içindi. Dîninize bağlılığınızı ve beni sevindiren davranışınızı gözlerimle gördüm” dedi. Bunun üzerine Rumlar, Heraklius’a secde ettiler ve
köşkün kapıları açılınca çıkıp gittiler.295
Heraklius, Hazret-i Dıhye’yi çağırdı, olanları anlattı. Birbirinden kıymetli hediyeler
verdi. Ayrıca Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve selleme bir mektup yazdı.
Mektubunu, hazırlattığı hediyeleri, Hazret-i Dıhye ile sevgili Peygamberimize gönderdi.
Heraklius müslüman olmak istemiş, fakat makam ve ölüm korkusundan îmân
etmemişti. Peygamber efendimize yazdığı mektupta, “Hazret-i Îsâ’nın müjdelediği
Allah’ın Resûlü Muhammed’e, Rum hükümdârı Kayser’den! Elçin mektubunla birlikte
bana geldi. Ben şehâdet ederim ki, sen Allah’ın hak resûlüsün. Zâten biz, seni, İncîl’de
yazılı bulduk ve Hazret-i Îsâ, seni bize müjdelemişti. Rumları sana îmân etmeye dâvet
ettimse de buna yanaşmadılar. Beni dinleselerdi muhakkak ki, bu onlar için hayırlı
olurdu. Ben senin yanında bulunup sana hizmet etmeyi ve ayaklarını yıkamayı çok
arzu ediyorum” deniyordu.
Hazret-i Dıhye, Heraklius’tan ayrılıp Hismâ’ya geldi. Yolda Cüzâm vâdilerinden
Şenâr vâdisinde, Huneyd bin Us, oğlu ve adamları Hazret-i Dıhye’yi soydular. Eski
elbiselerinden başka nesi varsa aldılar. Bu mevkîde, Dübeyb bin Rifâe bin Zeyd ve
kavmi İslâmiyet’i kabûl etmişlerdi. Dıhye bunlara gelip olanları anlatınca bunlar, Huneyd bin Us ve kabîlesinin üzerine yürüyüp, eşyaların hepsini geri aldılar. Daha sonra
Resûlullah efendimiz, Zeyd bin Hâris’i Huneyd bin Us ve adamlarının üzerine gönderdi. O beldede olanların hepsi îmân etti.
295 İbni Sa’d, Tabakât, I, 259.
333
Hazret-i Dıhye, Medîne’ye gelince, evine uğramadan doğru Habîb-i ekrem efendimizin kapısına gitti. Kapıyı çaldı. Peygamberimiz; “Kim o?” diye sordu. Dıhye; “Dıhyet-ül Kelbî” dedi.
Âlemlerin efendisi; “İçeri gir” buyurdular. Hazret-i Dıhye içeri
girdi ve olanları bütün teferruâtı ile anlattı. Peygamber efendimize, Heraklius’un mektubunu okudu: “Onun için, bir müddet
daha (saltanatta) kalmak vardır. Mektubum yanlarında bulundukça, onların saltanatı devâm edecektir” buyurdu.296
Heraklius, mektubunda Peygamberimize îmân ettiğini yazmış
ise de, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Yalan
söylüyor. Dîninden dönmemiştir” buyurdular. Heraklius, sevgili Peygamberimizin mektubunu ipekten bir atlasa sarıp, altın
yuvarlak bir kutunun içerisinde muhâfaza etti. Heraklius âilesi
bu mektubu saklamışlar ve bunu da herkesten gizli tutmuşlardır.
Bu mektup ellerinde bulunduğu müddetçe, saltanatlarının devâm
edeceğini söyler ve buna inanırlardı. Hakîkaten de öyle olmuştur.
Mısır Meliki Mukavkas’a mektup
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hâtıb
bin Ebî Beltea’yı, Mısır hükümdârına göndermeden önce; “Ey
Eshâbım! Mükâfâtı Allahü teâlâdan beklemek üzere şu
mektubu, Mısır hükümdârına hanginiz götürür?” diye sorunca, Hazret-i Hâtıb, yerinden fırlayıp ayağa kalktı ve; “Yâ
Resûlallah! Ben götürürüm!” dedi. Peygamberimiz de; “Ey Hâtıb!
Bu vazifeni, Allahü teâlâ senin hakkında mübârek eylesin!”
buyurdu.
Hâtıb bin Ebî Beltea hazretleri, mektubu sevgili Peygamberimizden aldı. Vedâ edip, evine gitti. Hayvanını hazırladı. Âilesi
ile de vedâlaştıktan sonra, yola çıktı. Mısır hükümdârı Hâtıb’ın
İskenderiyye’de olduğunu öğrendi ve sarayına ulaştı. İçeriye almadan önce, maksadını öğrenen kapıcı, Hazret-i Hâtıb’a çok hürmet etti. Onu hiç bekletmedi. Mukavkas, o sırada deniz üzerinde
bir gemide adamlarıyla konuşuyordu. Hazret-i Hâtıb, bir sandala
binip, Mukavkas’ın bulunduğu yere geldi. Peygamberimizin mektubunu verdi. Mektubu Hâtıb’dan alan Mukavkas, okumaya başladı:
“Bismillâhirrahmânirrahîm!
Allahü teâlânın kulu ve resûlü Muhammed’den,
Kıbt’ın (eski Mısır halkının) büyüğü Mukavkas’a!
Selâm, hidâyete uyanların üzerine olsun. Seni,
selâmet bulman için İslâm’a dâvet ederim. Müslüman ol
ki, selâmet bulasın ve Allahü teâlânın iki kat ecrine nâil
olasın. Eğer yüz çevirirsen bütün Kıbt’ın günâhı senin
296 Buhârî, Tefsîr, 4; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 441; Beyhekî, Sünen, II, 353;
İbni Sa’d, Tabakât, I, 259.
“Yâ Hâtıb!
Bu vazifeni,
Allahü teâlâ
senin hakkında
mübârek
eylesin!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
334
üzerinedir. Ey Ehl-i kitab olan (Yahudi ve hıristiyanlar)! Aramızda ortak olan
kelimeye geliniz. O da, Allahü teâlâdan başka hiç bir şeye tapınmayız
ve O’na hiç bir şeyi ortak etmeyiz. Allahü teâlâyı bırakıp, içimizden hiç
kimseyi yaratıcı Rab tanımayız. Eğer bu sözden yüz çevirirlerse; “Şâhit
olunuz. Biz müslümanız” deyiniz!”297
Kâinatın sultânının mektubu okununca, Mukavkas, Hazret-i Hâtıb’a; “Hayırlısı olsun!” dedi. Mısır hükümdârı, kumandanlarını, devlet adamlarını toplayıp, Hâtıb ile
konuşmaya başladı. Dedi ki:
“Anlamak istediğim bâzı şeyleri soracak, bu hususta seninle konuşacağım.”
Hazret-i Hâtıb; “Buyur, konuşalım!” deyince, Mukavkas;
- Sizi gönderen zâttan bana haber veriniz. O bir peygamber midir? Biraz bahset!
- Evet, O bir peygamberdir.
- O, böyle gerçekten peygamber ise, niçin kendisini öz yurdundan çıkarıp başka bir
yere sığınmak zorunda bırakan kavminin aleyhinde bedduâ etmedi?
- Sen, Îsâ bin Meryem aleyhisselâmın peygamber olduğuna inanıyorsun değil mi?
O, kavmi kendisini yakalayıp, öldürmek istediğinde, buna rağmen onlara bedduâ etmedi ve Cenâb-ı Hak, onu, dünyâ semâsına kaldırdı. Mükâfatlandırdı. Hâlbuki, kavminin helâkı için Allahü teâlâya bedduâ etmesi gerekmez mi idi? O böyle yapmadı.”
- Çok güzel cevap verdin. Gerçekten sen, hikmet sâhibi zâtın yanından gelen bir
hakîmsin. Bu gece yanımızda kal, yarın sana cevâbımı vereyim.
Hazret-i Hâtıb, Hazret-i Mûsâ zamanındaki Fir’avn’ı kasdederek Mukavkas’a dedi
ki:
- Senden önce, burada bir hükümdâr vardı. O halkına karşı; “En büyük ilâh benim!”
diyerek Rab olduğunu iddiâ etmişti. Allahü teâlâ da, onu, dünyâ ve âhiret azâblarıyla
cezâlandırdı ve ondan intikam aldı. Sen bundan ibret al da, başkasına ibret olma!
- Bizim için bir din vardır. Biz bu dinimizi, ondan daha hayırlısı olmadıkça bırakmayız.
- Senin bağlı olduğun ve daha hayırlısı olmadıkça bırakmayacağını söylediğin
dîninden, daha hayırlı olan din, hiç şüphesiz İslâmiyet’tir. Biz, seni Allahü teâlânın
bu son dînine, İslâmiyet’e dâvet ediyoruz. Allahü teâlâ dînini O’nunla tamamlamış,
O’nu insanlara yeterli kılmıştır ve bu kat’îdir. Bu Peygamber yalnız seni değil, bütün
insanları İslâm dînine dâvet etti. O zaman Kureyş, O’na, insanların en fazla tepki gösterip, kaba davrananı; Yahudiler, en çok düşmanlık edenleri; Hıristiyanlar da en yakın
olanları oldu. Allahü teâlâya yemîn ederim ki, Mûsâ aleyhisselâmın, Îsâ aleyhisselâmı
müjdelemesi, ancak Îsâ aleyhisselâmın Muhammed aleyhisselâmı müjdelemesi gibidir. Binâenaleyh, bizim seni Kur’ân-ı kerîme dâvet etmemiz, senin Yahudileri İncîl’e
dâvet etmen gibidir. Şüphesiz mâlûmundur ki, her peygamber kendisini anlayıp idrak
edecek bir kavme gönderilmiştir. Ve o kavmin, bu peygambere itâat etmesi, üzerine
vâcib olmuştur. İşte sen de bu peygambere yetişenlerden birisin. Biz seni bu yeni dîne
dâvet ediyoruz.
Hazret-i Hâtıb’ın bu sözleri üzerine, Mukavkas;
- Ben bu peygamberin hâline baktım. Emirlerinde ve yasaklarında aslâ akla uygun
olmayan bir şey bulamadım. Anladığım kadarıyla O, sihirbaz, kâhin ve bir yalancı
297 Âl-i İmrân: 3/64.
335
değildir. Peygamberlik alâmetlerinden bâzı hâlleri kendinde buldum. Gizli olan şeyleri meydana çıkarmak, bu alâmetlerdendir.
Bâzı sırlardan haber vermek, bu zâttan ortaya çıktı. Hele biraz düşüneyim! diyerek mühlet istedi.
Mukavkas, gece Hâtıb hazretlerini uyandırıp, Peygamber efendimiz hakkında bir çok sorular daha sormak istediğini bildirdi.
Sonra aralarında şu konuşma geçti.
- O’nun hakkında soracağım şeylere doğru cevap verirsen, üç
şey sormak istiyorum.
- İstediğini sor! Ben sana dâimâ doğruyu söyleyeceğim.
- Muhammed, insanları neye dâvet ediyor?
- Yalnız Allahü teâlâya ibâdet etmeye dâvet ediyor. Gece ve
gündüzde beş vakit namazı kılmayı, Ramazân orucunu tutmayı,
verilen sözde durmayı emrediyor. Ölmüş hayvan eti yemeyi men
ediyor.
Bunun üzerin Mukavkas:
- O’nun şekil ve şemâilini (fizîkî görünüşünü) bana târif et! diye
sorunca da; kısaca târif etti. Bir çoğunu saymamıştı. Mukavkas;
- Anlatmadığın daha bâzı şeyler kaldı, öyle ki, gözlerinde azıcık
kırmızılık, arkasında peygamberlik mührü vardır. Kendisi merkebe biner, sof (yünlü kumaş) giyer, hurma ve az etli yemekle geçinir. Amcaları veya amcaoğulları tarafından korunur, dediğinde,
Hazret-i Hâtıb;
- Bunlar da onun sıfatıdır, dedi.
Mukavkas, Hâtıb hazretlerine, Peygamberimiz hakkında tekrar
sordu:
- Sürme kullanır mı?
- Evet! Aynaya bakar, saçını tarar, seferde, hazarda, aynayı,
sürmedanlığı, tarağı, misvağı yanından ayırmaz!
- Ben, gelecek bir peygamber kaldığını biliyor ve Şam’dan çıkacağını sanıyordum. Çünkü daha önceki peygamberler hep oradan
çıkmışlardı. Gerçi son peygamberin Arabistan’da, sertlik, darlık,
yokluk ülkesinde çıkacağını da kitaplarda görmüştüm. Kitaplarda
sıfatlarını yazılı bulduğumuz peygamberin ortaya çıkma zamanı
da, şüphesiz bu zamandır. Biz, O’nun vasfını; “iki kız kardeşi bir
nikâh altında birleştirmez, hediyeyi kabûl eder, sadakayı kabûl
etmez. Fakirlerle, yoksullarla oturur, kalkar” diye kitapta yazılı bulmuştuk. O’na uymak husûsunda Kıbtîler beni dinlemezler.
Ben saltanatımdan da ayrılamayacağım. Bu hususta çok cimriyim. O peygamber, ülkelere hâkim olacak, kendisinden sonra da
sahâbîleri, bu topraklarımıza kadar gelip konacaklar. En sonunda şuradakilere gâlib geleceklerdir. Ben Kıbtîlere bundan ne bir
kelime anarım, ne de hiç bir kimseye, bu konuşmamı bildirmek
isterim!
“Ey Ehl-i kitab
olan (Yahudi ve
hıristiyanlar)!
Aramızda ortak
olan kelimeye
geliniz. O da,
Allahü teâlâdan
başka hiç bir
şeye tapınmayız
ve O’na hiç
bir şeyi ortak
etmeyiz. Allahü
teâlâyı bırakıp,
içimizden hiç
kimseyi yaratıcı
Rab tanımayız.
Eğer bu sözden
yüz çevirirlerse;
“Şâhit olunuz.
Biz müslümanız”
deyiniz!”
Âl-i İmrân: 64
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
336
Bu konuşmadan sonra Mukavkas, Arabca yazan kâtibini çağırdı. Peygamberimizin
mektubuna şöyle cevap yazdırdı:
“Abdullah’ın oğlu Muhammed’e, Kıbtîlerin büyüğü Mukavkas’tan;
Selâm, senin üzerine olsun. Gönderdiğin mektubunu okudum. Orada zikrettiğin
şeyi ve yaptığın dâveti anladım. Ben de bir peygamberin geleceğini biliyordum. Ama
onun Şam’dan çıkacağını zannediyordum. Elçine ikrâmda bulundum. Sana Kıbtîlerin
yanında büyük değeri bulunan iki câriye ile giyecek elbise gönderdim. Bir de binmen
için dişi bir katır hediye ettim.”
Mukavkas, bundan başka bir şey yapmadı, müslüman da olmadı. Hazret-i Hâtıb’ı,
Mısır’da beş gün misâfir etti. Çok hürmet gösterip, ikrâmlarda bulundu. Sonra; “Hemen memleketine, sâhibinin yanına dön! O’nun için iki câriye, iki binek hayvanı, bin
miskâl (Bir miskâl 4,8 gr.) altın, yirmi takım Mısır işi ince elbise ve daha başka hediyeler gönderilmesini emrettim. Senin için de, yüz dinâr ve beş takım elbise verilmesini söyledim. Yanımdan ayrılıp git! Sakın, Kıbtîler, senin ağzından tek kelime bile
işitmesinler!” dedi.
Mukavkas, Peygamber efendimize, ayrıca billûr bir kadeh, kokulu bal, sarık, Mısır’a
mahsûs keten kumaşı, öd, misk gibi güzel kokular, baston, bir kutu içinde sürmelik,
gül yağı, tarak, makas, misvâk, ayna, iğne ve iplik de hediye etti.
Mukavkas, İslâm elçisi Hâtıb bin Ebî Beltea hazretlerinin yanına, muhâfız askerler katarak gönderdi. Arabistan topraklarına ayak bastıklarında Medîne’ye giden bir
kâfileye rastladılar. Hâtıb, Mukavkas’ın askerlerini geri çevirip, o kâfileye katıldı.
Hâtıb bin Ebî Beltea, hediyelerle Medîne’ye gelip, Resûlullah’ın huzûruna çıktı.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Mukavkas’ın hediyelerini kabûl
etti. Hâtıb, Mukavkas’ın mektubunu verip, sözlerini nakledince, Peygamber efendimiz;
“Ne kötü adam! Saltanatına kıyamadı. Hâlbuki îmân etmesine mâni olan
saltanatı ise, kendisinde kalmayacak!” buyurdular.298
Mukavkas’ın, Peygamberimize, hediye olarak gönderdiği iki câriye, Mâriye ve kardeşi Sîrîn’di. Hâtıb bin Ebî Beltea, yolda bunlara müslüman olmalarını teklif edince,
kabûl edip, müslüman olmuşlardı. Peygamber efendimiz, Hazret-i Mâriye vâlidemizin
müslüman olmasına çok sevinip, onu nikâhıyla şereflendirdiler. Ondan, İbrâhim isminde bir oğlu oldu. Sîrîn’i de Eshâbından Şâir-i Nebî olan Hassan bin Sâbit’e verdiler.
En iyi cins ve beyaza çok yakın gri tüylü iki binek hayvanından, katıra Düldül,
merkebe de Ufeyr veya Yâfûr adı takıldı. O güne kadar Arabistan’da ak tüylü katır görülmemişti. Müslümanların ilk gördüğü ak tüylü katır, Düldül oldu. Peygamber efendimiz, hediye edilen billûr kadehle su içerdi.
Mukavkas, Peygamberimizin mektubuna çok hürmet gösterip, fildişinden yapılmış bir kutu içine koydu. Kutuyu mühürledi ve câriyelerinden birine teslîm etti.
(Adı geçen bu mektup 1267 (m.1850) senesinde, Mısır’ın Ahmin bölgesinde eski bir
manastırdaki Kıbt kitapları arasında bulunmuş ve Osmanlı pâdişâhı 96. halîfe Sultan Abdülmecîd Hân tarafından satın alınarak, İstanbul Topkapı Sarayı, Mukaddes
Emânetler Bölümüne konmuştur.)
298 İbni Hişâm, Sîret, II, 607; İbni Sa’d, Tabakât, I, 260.
337
İrân Kisrâsı Hüsrev Pervîz’e mektup
İran hükümdârına, Abdullah bin Huzâfe gönderilmişti. Hazret-i
Abdullah, kibirli İran Kisrâsı’na (şâhına), Âlemlerin efendisinin
kıymetli mektubunu sunduğunda, okuması için kâtibine verdi.
“Bismillâhirrahmânirrahîm!
Allahü teâlânın resûlü Muhammed’den (aleyhisselâm)
Farsların büyüğü Kisrâ’ya...”
Kâtip, buraya kadar okumuştu ki, kibirli Şâh’ın kan beynine
sıçradı, öfkelendi ve mektubu alıp yırttı.
Mektuba, Peygamber efendimizin kendi ism-i şerîfi ile başlamış olmasına son derece hiddetlenmişti. İslâm elçisi Abdullah bin
Huzâfe hazretlerini de huzûrundan kovmak istediğinde, Hazret-i
Abdullah, Kisrâ ve yanında toplanmış bulunan ateşperestlere şöyle dedi:
“Ey Acem halkı! Siz, peygamberlere inanmıyor, kitapları
kabûl etmiyorsunuz. Üzerinde yaşadığınız şu topraklarda
sayılı günlerinizi geçiriyor, bir düş hayâtı yaşıyorsunuz!...
Ey Kisrâ! Senden önce nice hükümdârlar, bu tahta oturup, hüküm sürdüler. Allahü teâlânın emirlerini yapanlar,
âhiretlerini kazanmış olarak; yapmayanlar da ilâhî azâba
uğramış bir hâlde bu dünyâdan göç ettiler!...
Ey Kisrâ! Getirip takdîm ettiğim bu mektup, aslında senin
için büyük bir devlet idi. Bunu küçümsedin. Allahü teâlâya
yemîn ederim ki, o küçümsediğin din, buraya gelince kaçacak yer arayacaksın!...”
Sonra Kisrâ’nın sarayını terkedip hayvanına bindi. Sür’atle oradan uzaklaştı. Medîne’ye gelip durumu Kâinatın sultânına anlattığında;
“Allah’ım! O, benim mektubumu nasıl parçaladı ise, sen
de onu ve onun mülkünü parçala!...” buyurdular.
Allahü teâlâ, Resûlünün duâsını kabûl etmiş, Kisrâ, oğlu tarafından bir gece hançerlenerek parça parça edilmişti.
Hazret-i Ömer zamanında da bütün İran toprakları zaptedilerek müslümanların eline geçti.299
Gassânî Hükümdârı Hâris bin Ebî Şimr’e mektup
Şücâ’ bin Vehb hazretleri de, Gassân hükümdârına gönderilmişti. Şücâ’ radıyallahü anh, önce hükümdârın kapıcısı ile görüştü. Onu, İslâm’a dâvet edince kabûl edip, Resûlullah efendimize
hürmet ve selâmlarını arz etti. Hiç bekletmeden Hazret-i Şücâ’ı
hükümdârla görüştürdü.
Hâris bin Ebî Şimr, mektubu okuyunca, öfkelenip yere attı.
Hazret-i Şücâ’, derhâl Medîne-i münevvereye dönüp, durumu Al299 Buhârî, Tefsîr, 4; Megâzi, 77, 82, 84; Elm, 7; İbni Hişâm, Sîret, II, 607; İbni Sa’d,
Tabakât, I, 189, 259; Huzâî, Tahrîc, 184.
“Allah’ım! O
(Kisrâ), benim
mektubumu nasıl
parçaladı ise,
sen de onu ve
onun mülkünü
parçala!...”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
338
lahü teâlânın Sevgilisine haber verdi. Sevgili Peygamberimiz, mektubunun yere atılmasına üzüldüler ve; “Saltanatı yok olsun!” buyurdular. Kısa bir süre sonra, Hâris
bin Ebî Şimr ölüp devleti parçalandı.300
Yemâme Hükümdârı Hevze bin Ali’ye mektup
Selît bin Amr, Yemâme hükümdârınaa gönderilmişti. Hevze, Hıristiyandı. Peygamber efendimiz, mektubunda şöyle buyuruyordu:
“Bismillâhirrahmânirrahîm!
Allahü teâlânın resûlü Muhammed’den (aleyhisselâm), Hevze bin Ali’ye!
Hidâyete eren, doğru yola kavuşanlara selâm olsun! (Ey Hevze!) Bilesin
ki, İslâmiyet, develerin ve atların gidebileceği en uzak yerlere kadar yayılacak, bütün dinlere galip gelecektir. Sen de İslâm’ı kabûl et ki, selâmet bulasın. Müslüman olursan, hâkimiyetin altında bulunan yerlerin idâresini
yine sana bırakırım...”
Yemâme hükümdârı Hevze, bu mübârek dâveti kabûl etmekten kaçındı. Saltanat
sevdâsı, makam hırsı gözünü bürümüştü. Bu yüzden Kâinâtın sultânının duâsına kavuşmak gibi, yüce bir devletten mahrûm kaldı. İslâm elçisi Selît bin Amr hazretleri
merhamet edip;
“Ey Yemâme hükümdârı olan Hevze! Sen, bu kavmin büyüğüsün! Senin
büyük zannettiğin kayserler ölüp toprak olmuşlardır.
Hakîkî büyükler ise, Allahü teâlânın emirlerini yapıp, yasaklarından kaçınarak, Cennet’i hak eden kimselerdir. Bir topluluk, îmân etmekle şereflenmiş
ise, onları kendi bozuk inanışınla, doğru yollarından saptırmaktan sakın!...
Doğrusu ben, sana Allahü teâlânın emirlerini yapmanı, yasaklarından sakınmanı tavsiye ederim. Allahü teâlâya îmân edip, emirlerini yaparsan Cennet’e
girersin. Şeytana uyarsan Cehennem’de kalırsın.
Eğer bu nasîhatlerimi kabûl edersen, korktuklarından emîn olur, umduklarına kavuşursun. Şâyet nasîhatlerimi reddedersen, artık size yapacağım
bir şey kalmamıştır. Gerisini sen düşün!...” dedi.
Hevze, İslâm elçisinin bu güzel nasîhatlerini de dinlemedi. Selît bin Amr, artık
Yemâme’de durmanın lüzumsuz olduğunu anlayıp, sür’atle Medîne’ye döndü. Sevgili Peygamberimize netîceyi bildirdi. Resûl-i Ekrem efendimiz, o’nun İslâm’a girme
saâdetinden mahrum olmasına üzüldüler. Kısa bir zaman sonra Hevze’nin ölüm haberi geldi. Saltanat sevdâsı, makam hırsı, Cehennem çukuru olan kabrinde son buldu.301
Bahreyn Emîri Münzir bin Sâvî’ye mektup
Alâ bin Hadremî de, Bahreyn emîrine mektup götürdü. Emîr, nâme-i şerîfi muhabbetle okuyup muhtevâsını anlayıp îmânla şereflendi.
O (Necâşî Eshame hariç) diğerleri gibi; “Başkaları bana şunu der, bunu der; tahtımdan olurum” demedi. “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammedün
abdühü ve resûlühü!” diyerek kendini ve tebe’asından kendisine tâbi olanları Cehennem ateşinden kurtardı. Mektupla müslüman olmağa dâvet edilirken bir makam
sahibi daha îmân etme idrâkini gösterdi. Tebe’asından bâzıları ona tâbi olup müslü300 İbni Hişâm, Sîret, II, 607; İbni Sa’d, Tabakât, I, 261.
301 İbni Hişâm, Sîret, II, 607; İbni Sa’d, Tabakât, IV, 203; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 390.
339
man oldular. Bâzısı da îmân etmediler.
Münzir ahvâlini yazıp Alâ bin Hadremî radıyallahü anh ile
Sevgili Peygamberimize arz etti. Peygamber efendimizin cevâbî
mektubu şöyleydi; “Sana itâat edenlere islâmiyet öğretilsin.
Asî olup inâd edenler cizyeye bağlansın. Mecûsîlerin kestikleri yenilmesin ve kız alıp vermesinler.”
Böylece yedi İslâm elçisi vazifelerini yapmış, zamanın büyük
devletlerine İslâmiyetin varlığını duyurmuşlardı. Onlara hakîkî
saâdeti haber vermişler, kıyâmet gününde, “Biz duymamıştık”
sözlerine yer bırakmamışlardı.
Velhâsıl makâm sahiblerinden ikisi îmâna geldi. Biri, Necâşî,
biri de Münzir idi. Diğerleri küfür üzere kaldılar.
Habeş hükümdârı Eshame (rahmetullahi aleyh) Müslüman
olup, Eshâb-ı kirâmdan bâzısını görmekle, Peygamber efendimizin mübârek duâsına kavuşmakla ve Resûlullah ile Ümm-i Habîbe
radıyallahü anhânın nikâhlarını kıymakla şereflenmişti.
Rum imparatoru Heraklius ve Mısır sultanı Mukavkas müslüman olmamışlar, fakat gelen mektuplara çok hürmet edip yumuşak cevaplar vermişler, elçilere iyi davranmışlar ve Resûlullah
efendimize hediyeler göndermişlerdi.
Gassân ve İran hükümdarları elçilere iyi davranmamışlar, düşmanlıklarını açıkça belirtmişlerdi.
Yemâme hükümdârı ise, İslâm elçisine mülâyim davranmıştı.
Hicrî altıncı sene vukû bulan diğer hâdiseler
Havle binti Sa’lebe bin Kays bin Mâlik el-Hazreci ile kocası Evs bin Samit bin Ahzemi Ensârî arasında zıhâr vaki oldu. Ve
Mücâdele sûresi nâzil oldu.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem at ve deve yarışına
müsâade verdi. O zamana kadar hiç geçilemeyen O Hazretin devesi bir arabinin devesi tarafından geçilince eshâbın üzülmesi
üzerine; “Her kemâlin bir zevâli vardır yâni her yükselişin
bir inişi vardır” buyurdular.
Âişe radıyallahü anhâ vâlidemizin annesi Ümmü Rumân
radıyallahü anhâ vefât etti. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem cenâze namazını kıldırıp, defninde bulundu. Kabre bizzat Resûlullah indirdi. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem Onu Cennet’le müjdeledi ve; “Her kimi, Cennet
hûrîlerinden birine bakmak sevindirirse, Ümmü Rûmân’a
baksın” buyurdu. Yine hakkında mağfiret diledikten sonra; “İlâhi!
Ümmü Rûmân’ın Senin yolunda ve Resûlünün uğrunda
çektiği sıkıntılar Sana gizli değildir” buyurdu.
“İlâhi! Ümmü
Rûmân’ın
Senin yolunda
ve Resûlünün
uğrunda çektiği
sıkıntılar Sana
gizli değildir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
340
HAYBER’İN FETHİ
Nûrlu Medîne’de görünüşte Müslüman, hakîkatte münâfık olan Yahudiler bulunuyordu. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” Medîne’ye hicret etmeden önce,
Medîne halkı Abdullah bin Übey bin Selûl’ü kendilerine reîs edinmişlerdi. Ona cevherlerle süslü bir de tâc vermişlerdi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem Medîne’ye
teşrîf edince, Medîne halkı tamamen sevgili Peygamber efendimize hürmet ve alâka
göstermeğe başlayıp Ona tâbi oldular. İbni Selûl bir köşede değersiz bir hâlde kaldı.
İbni Selûl’e alâka göstermez oldular. Bunun üzerine İbni Selûl, Resûlullah’ı sallallahü
aleyhi ve sellem öldürmek veyâ bir sıkıntı vermek için harekete geçdi.
Bir gün yahûdîler onun yanına toplandılar. Bu husûsda bâzı plânlar yapdılar. Lebîd
bin Âsım’dan yardım istediler. Lebîd, falan mahallede Hayre adında yaşlı bir kadın
var. Sihir yapmakda çok ileridir. Onu bulun dedi. O melûn kadını bulup bin dirhem
altın ve on top kumaş verdiler. Eğer Muhammedi helâk edersen dahâ sana çok seyler
vereceğiz, dediler! Yaşlı kadın bir güvercin yavrusuna iğneler batırıp, iplikleri düğümleyerek, güvercin yavrusunun üzerine sardı. Medîne’nin dışında harâb bir kuyunun
içine koyup, ağzını kapatdı. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem hastalandı. Âzâları
hareketsiz kaldı. Çeşitli ilâçlar verdilerse de fayda sağlamadı. Bu hâl dokuz gün devâm
etdi.
Sonra Cebrâîl aleyhisselâm geldi, durumu haber verdi. Resûlullah’ı sallallahü
aleyhi ve sellem oraya götürdüler. Kuyuyu açıp güvercini çıkardı. Fakat iplerdeki düğümleri çözmek mümkün olmadı. Cebrâîl aleyhisselâm Mu’avvizeteyn (Felâk ve Nâs)
sûrelerini getirdi. Yâ Muhammed aleyhisselâm! Bu sûreleri o düğümlerin üzerine oku,
dedi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem o sûreleri okumağa başladı. Her âyeti okudukça düğümlerden biri çözülmeğe ve iğnelerden biri çıkmağa başladı. Sûreleri (İki
sûredeki 11 âyeti) tamamen okuyunca, düğümlerin de tamamı çözüldü. Resûlullah
sallallahü aleyhi ve sellem hastalıkdan tamamen kurtulup, sıhhate kavuşdu. Sonra o
melûn kimseleri çağırıp, azarladı. Medîne ahâlîsi onlara öyle cezâlar verdiler ki, helâk
oldular.
Lebîd Yahudisi de yakalanıp, Resûlullah efendimizin huzûruna getirildi. Peygamber efendimiz, ona; “Bunu niçin yaptırdın?” buyurduklarında, “Altına olan muhabbetimden” diye cevap verdi. Eshâb-ı kirâmdan bâzıları; “Yâ Resûlallah! izin verirsen,
şu Yahudinin boynunu vuralım!” dediklerinde, şahsı için hiç kimseye cezâ vermeyen,
sevgili Peygamberimiz;
“Onun, sonunda göreceği ilâhî azâb daha şiddetlidir” buyurarak öldürülmesine izin vermediler.302
Yahudiler, Medîne’den sürülünce Arabistan’ın kuzey taraflarına gitmişlerdi. Bunlardan bir kısmı, Hayber’de kalıp yerleştiler. Bir kısmı ise kuzeyde bulunan Şam’a
gittiler. Resûlullah efendimize suikast tertip etmeleri sebebiyle yurtlarından çıkarılmışlardı. Fakat müslümanlara karşı içlerindeki kin, hırs ve intikâm duyguları hiç bir
zaman sönmedi. Hattâ günden güne şiddetlendi; Bir an önce kâinâtın sultânı olan
Allahü teâlânın Habîbinin hayâtına son vermek, dîn-i İslâm’ı ortadan kaldırmak is302 Buhârî, Tıb, 47; Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 63; İbni Sa’d, Tabakât, II, 198.
341
tiyorlardı. İleri gelenlerinden bâzıları, “Gatfânlılara gidip yardım
isteyelim, müslümanlara karşı onlarla birlikte çarpışalım!” dediler. Bâzıları da; “Fedek, Teymâ ve Vâdi-yül-kurâ Yahudilerini de
yardıma çağırıp, müslümanlar bizim üzerimize saldırmadan, biz
onların şehrine hücum edelim, olmuş olacak bütün intikâmımızı
alalım!...” dediler.
Hayber Yahudileri bu sözü kabûl edip, çevredeki Yahudi kabîlelerini ve Gatfânlıları yardıma çağırdılar. Sâdece
Gatfânlılardan çok sayıda seçme savaşçı gelip, Hayber’de hazırlıklara başladı.
Onlar bu hazırlıkları yaparken, Âlemlerin efendisi sallallahü
aleyhi ve sellem, Yahudilerin durumlarından haberdar oldu. Abdullah bin Revâha hazretlerinin yanına üç sahâbî verip, derhâl
Hayber’de olup bitenleri öğrenmek üzere gönderdi. Abdullah bin
Revâha ve üç arkadaşı sür’atle Hayber’e geldiler. Burası, sekiz
muhkem kalesi, ufak tefek daha başka kaleleri, verimli arâzileri,
bol mikdarda bağ ve bahçeleri bulunan zengin bir şehirdi. Hazret-i
Abdullah, arkadaşlarından birini Şıkk, birini Ketîbe, diğerini Natât
kalesine gönderdi. Kendisi de başka bir kaleye girip, üç gün Yahudilerin durumlarını, harbe hazırlıklarını yakından incelediler. Üç
günden sonra buluşma yerinde birleşip, sür’atle Medîne’ye varıp,
yaptıkları hazırlıkları Peygamber efendimize tek tek anlattılar.
Sevgili Peygamberimiz, Eshâbının acele hazırlanmasını emretti. Yahudilerin, Medîne-i münevvereye saldırmalarını önlemek için, Hayber üzerine gitmeye karar verdiler. Bu kararı duyan
Medîne’de bulunan Yahudiler telâşa düştüler. Müslümanların
mâneviyâtlarını bozmak için; “Yemîn ederiz ki, eğer siz, Hayber’deki kaleleri, oraya birikmiş yiğit savaşçıları görmüş olsaydınız, hiç
bir zaman oraya adım atmazdınız!... Dağların tepesindeki yüksek
burçlu kaleleri, zırhlı yiğitler korumaktadır. Çevreden binlerce
asker onlara yardıma gelmişlerdir!... Sizin, Hayber’i fethetmeniz
mümkün müdür?!...” diyorlardı. Bunlara karşı kahraman sahâbîler;
“Allahü teâlâ, Habîbine, Hayber’i fethedeceğini va’d buyurmuştur”
diyerek, Yahudilerden hiç bir zaman korkmayacaklarını belirtiyorlardı. Eshâbın bu kararlı hâli, Yahudileri daha çok üzüyor, endişeye düşürüyordu.
Münâfıkların başı Abdullah bin Übey; “Muhammed, az bir
kuvvetle üzerinize geliyor. Korkacak bir durum yok, fakat tedbirli olup, mallarınızı kalelerinize doldurun. Onları, kaleden çıkarak
karşılayın!” diyerek, Hayber’e acele haber gönderdi.
Eshâb-ı kirâm hazırlıklarını tamamladı, evdekilerle helâlleşip,
Peygamber efendimizin etrafında toplandı. İki yüz süvâri ve bin
dört yüz piyâde olmuşlardı. Allahü teâlânın dînini yaymak, cihâd
etmek ve şehîdlik mertebesine kavuşmak için sevgili Peygamber-
“Hayber kalesi,
Alî bin Ebî Tâlib
ile feth olunur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
342
lerinin emrine hâzır oldular. Bu sırada bâzı kadınların, harpte, Eshâb-ı kirâmın yiyeceklerini hazırlamak, yaralı ve hastalara bakmak, yaraları sarmak, ilâç hazırlamak ve
daha başka yapabilecekleri işleri yapmak üzere, Peygamber efendimizden vazife istedikleri görüldü. Resûlullah efendimiz merhamet buyurup, onları bu sevâbtan mahrum etmediler. Böylece mücâhidlere, başta sevgili Peygamberimizin mübârek hanımı
Ümmü Seleme hazretleri olmak üzere, yirmi hanım mücâhide de katılmış oldu.303
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, Medîne’de yerine vekil olarak, Gıfâr
kabîlesinden Sibâ’ hazretlerini bıraktılar ve Hayber’e hareket emrini verdiler. (Nümeyle bin Abdullah’ın bırakıldığı da bildirilmiştir.) Yolculuk tekbirlerle başladı. Mâzeretleri
sebebiyle savaşa katılamayan, yaşları küçük olduğu için izin verilmeyen sahâbîler,
Peygamber efendimize ve kahraman babalarına, dedelerine, amcalarına, dayılarına ve
ağabeylerine gıptâ ile bakıyorlar, onları tekbir ve duâlar ile uğurluyorlardı.
Takvim, hicretin yedinci yılının Muharrem ayını gösteriyordu. Peygamber efendimizin mukaddes sancağını Hazret-i Ali taşıyor; sağ kol kumandanlığını da Hazret-i
Ömer yapıyordu.304 Sol kola da başka bir sahâbiyi tâyin buyurdu. Yolculuk neş’eli bir
şekilde geçiyordu. Şâirler, şiirleriyle, Allahü teâlâya, verdiği nimetlerinden dolayı
hamdediyorlar, sevgili Peygamberimize salevât söylüyor ve şanlı Eshâbı medhediyorlardı. Sahâbîler de, bayrama gider gibi hep birlikte; “Allahü ekber! Allahü ekber! Lâ
ilâhe illallahü vallahü ekber!” diyerek her tarafı inletiyorlardı.
Her konak yerinde Kâinâtın sultânı; “Allah’ım! İstikbâle endişelenmekten,
geçmişe tasa etmekten, güçsüzlük ve gevşeklikten, cimrilik, korkaklık ve bel
büken borçtan, zâlim ve haksız kimselerin tasallutundan sana sığınırım!”
diyerek duâ buyuruyordu.
Hayber’e yaklaşıldığı zaman, sevgili Peygamberimizin, Eshâbını durdurduğu görüldü. El açarak; “Ey göklerin ve gölgelediklerinin Rabbi olan Allah’ım! Ey yerlerin ve üzerindekilerin Rabbi olan Allah’ım! Ey şeytanların ve saptırdıklarının
Rabbi olan Allah’ım! Ey rüzgârların ve savurduklarının Rabbi olan Allah’ım!
Biz senden, bu beldenin hayrını ve iyiliğini, bu beldede yaşayan insanların
hayrını ve iyiliğini, yine bu beldede bulunan herşeyin hayrını ve iyiliğini
dileriz. Bu beldenin şerrinden, insanların şerrinden ve içindeki her şeyin şerrinden de sana sığınırız!” diye münâcâta başladılar.
Sahâbelerin dudaklarından; “Âmîn, âmîn” sesleri dökülüyordu. Bundan sonra
Eshâbına; “Bismillâhirrahmânirrahîm diyerek ilerleyiniz” buyurdular.
Eshâb-ı kirâm, Resûl-i ekrem efendimizin etrafında tekrar yürüyüşe geçtiler.
Hayber’in en güçlü kalelerinden Natât kalesi yakınına gelip, karargâhlarını kurdular.
Vakit akşamdı. Resûlullah efendimiz, âdet-i şerîfesi, sabah olmadıkça baskın yapmaz
ve önce İslâm’a dâvet ederdi. Tekliflerini kabûl etmedikleri takdirde harbe başlarlardı.
Bu sebeple Eshâb-ı kirâm sabahı beklediler. Yahudilerin hiç biri, İslâm ordusunun
geldiğini anlamamıştı.
Kâinâtın efendisi, sabah namazını kıldırdıktan sonra hazırlıklarını bitirdi ve
mücâhidleri harekete geçirdi. İki yüz süvâri ve bin dört yüz piyâde, düzenli hareketlerle Natât kalesi önlerine yaklaştılar. Bu sırada, bağ, bahçe, tarla işleriyle uğraşmak
303 Ebû Dâvûd, Cihâd, 152; Vâkıdî, Megâzî, II, 685.
304 Buhârî, Megâzi, 40; Vâkıdî, Megâzî, II, 653; Kilâ’î, İktifâ, II, 258.
343
üzere kaleden çıkan Yahudiler, bir anda İslâm askerleriyle karşılaşınca şaşkına döndüler ve; “Yemîn ederiz ki, bunlar Muhammed
ve düzenli ordusudur!...” diyerek, gerisin geri kaçmaya başladılar.
Onların bu hâlini gören sevgili Peygamberimiz; “Allahü ekber!
Allahü ekber! Hayber, harâb olup gitti” buyurdular ve bu
mübârek sözünü üç defa tekrar ettiler.
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Yahudilere;
“Ya müslüman olmalarını, ya da teslîm olup haraç ve cizye
vermelerini, yoksa harb edilip kan döküleceğini” bildirdiler.
Yahudiler de, ileri gelenlerinden Sellâm bin Mişkem’e gidip, durumu ilettiler. Sellâm; “Daha önce, Muhammed’in üzerine yürüyünüz demiştim, kabûl etmemiştiniz. Hiç olmazsa şimdi, onunla
çarpışmakta gevşek davranmayınız. Müslümanlarla çarpışa çarpışa ölmeniz, hayatta kimsesiz kalmanızdan daha hayırlıdır!...” diyerek onları harbe teşvik etti. Yahudiler, sür’atle çocuk ve kadınlarını
Ketîbe kalesine, erzaklarını Nâim’e, askerlerini de Natât kalesine
yığdılar.
İslâm ordusunun Müslüman olma teklifine, Yahudiler ok atmakla karşılık verdiler. Mücâhidler, okları kalkanlarıyla karşıladılar. Sevgili Peygamberimizin emri ile yaylar gerildi, hep birden
kale burçlarında bulunan Yahudilerin üzerine; “Allahü ekber!...”
sadâları arasında oklar fırlatıldı. Artık harb başlamıştı. Bir tarafta
Kâinâtın sultânı ve kahraman Eshâbı, İslâmiyet’i yaymak, onların
müslüman olup Cehennem’den kurtulmalarına sebeb olmak için
çarpışıyorlardı. Diğer yanda ise, nasîhatten anlamayan, her fırsatta müslümanları arkadan vurmak isteyen hakîkati görmemekte
direten Yahudiler vardı. Hâtem-ül enbiyâ efendimizin, kendi kavimlerinden gelmediğini görünce, kıskançlıklarından, O’nu kabûl
etmemişler, Peygamber efendimizi, çocukluğundan beri ortadan
kaldırmak için, akıllarına gelen her kurnazlığa başvurmuşlar, fakat Allahü teâlânın koruması ile hiç bir şey yapamamışlardı.
Binaltıyüz şanlı mücâhidin üzerine, onbinden ziyâde Yahudi
askeri ok atıyordu. Eshâb-ı kirâm, peşpeşe gelen bu oklara karşı
kalkanlarıyla korunuyorlar, fırsat buldukça da, yere düşen okları
Yahudilerin üzerine fırlatıyorlardı. Fakat bâzı sahâbîler yaralanmışlardı.
Bir ara Habîbullah efendimizin huzûruna, Habbâb bin Münzir
hazretlerinin büyük bir edeb ile yanaştığı görüldü ve; “Canım sana
fedâ olsun yâ Resûlallah! Karargâhımızı, başka bir yere kursak olmaz mı?” diye suâl edince, Peygamber efendimiz; “İnşâallahü
teâlâ akşam olunca değiştiririz!” buyurdular. Mücâhidler, ok
menzili içine girmişlerdi. Yahudilerin kaleden attığı oklar, İslâm
karargâhının arkalarına kadar ulaşabiliyordu.305
305 Vâkıdî, Megâzî, II, 641.
“Biz
Peygamberler,
mîrâs
bırakmayız.
Bırakdıklarımız,
fakîrlere sadaka
olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
344
Hayber Gazâsı
345
O gün akşama kadar, çarpışma ok ile devâm etti. Elli kadar
sahâbî, atılan oklarla yaralanmışlardı. Akşam olunca, yeni bir
karargâh keşfi için Muhammed bin Mesleme hazretlerine vazife
verildi. O da, Recî’ denilen mevkîin müsâid olduğunu belirtince,
İslâm karargâhı, buraya nakledildi. Yaralılar da tedavi görmeye
başladı.306
Ertesi gün Natât önlerine gelen kahraman Eshâb, akşama kadar çarpıştı. Üçüncü, dördüncü ve beşinci günlerde de kuşatma
devâm etti. Yahudiler hep müdâfâada kaldılar. O günlerde sevgili Peygamberimiz, şiddetli bir baş ağrısına tutulduklarından,
iki gün mücâhidlerin arasında bulunamadılar. İlk gün sancağı
Hazret-i Ebû Bekr’e, ikinci gün Hazret-i Ömer’e verdiler. Her ikisi
de, Eshâb-ı kirâmın başında, Yahudilere karşı pek şiddetli çarpıştılar, fakat kaleyi fethetmek mümkün olmadı.
Bu arada cesâretleri artan Yahudilerin, kale kapılarını açıp
hücûma geçtikleri görüldü. Artık göğüs göğüse çarpışmaya başlamışlardı. Savaş pek ziyâde kızışmıştı. Peygamber efendimiz,
Eshâbına; “Allahü ekber! Allahü ekber!... diyerek tekbir getiriniz” buyurdukça, tekbir sadâları arasında aşk ve şevk ile düşmana kılıç çalıyorlardı. Bir ara Muhammed bin Mesleme’nin kardeşi
Mahmûd şehîd edildi. Çarpışmalar da, şiddetli bir şekilde, akşama
kadar devâm etti.
Ertesi gün Hayber’in en ünlü kumandanlarından Merhab, zırhlara bürünmüş olduğu hâlde kaleden dışarı çıktı. Güçlü kuvvetli
dev gibi bir adamdı. Şimdiye kadar, karşısına onu mağlup edecek bir pehlivan çıkamamıştı. Mücâhidlere dönüp; “Ben, cesâreti,
kahramanlığı ile tanınmış Merhab’ım!” diyerek övünmeye başladı.
Böyle övünürken, sahâbîlerin arasında bir mücâhidin ileri atıldığı
görüldü. Merhab’a karşı; “Ben de, dehşetli ve şiddetli savaşların
ortasına atılmaktan korkmayan Âmir’im” diye nâra attı ve derhâl
karşısına dikildi. Dev Merhab, üzerinde; “Kime değerse helâk
eder!...” yazılı kılıcını, Hazret-i Âmir’e olanca gücü ile vurdu. Kahraman Âmir ânında kalkanını kaldırdı. Enli kılıç, kalkana çarptığında şiddetli bir ses ortalığı çınlattı ve kalkana saplandı.
Hazret-i Âmir, Yaradana sığınıp; “Yâ Allah!” diyerek kılıcını
Merhab’ın zırhlı bacaklarına çaldı. Kılıç, çelik zırha değer değmez,
geri tepti ve birden sahâbînin bacağına değiverdi. Kılıcın, şiddetli
bir şekilde geri tepişi Hazret-i Âmir’in bacağındaki atar damarının
kesilmesine sebeb oldu. Eshâb-ı kirâm, koşarak Âmir’i kucakladılar ve tedâvi için karargâha götürdüler. Fakat Âmir radıyallahü
anh orada şehâdete kavuşarak Cennet-i âlâya uçtu.307
306 Vâkıdî, Megâzî, II, 641; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VI, 507.
307 Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 51; Vâkıdî, Megâzî, II, 639; Beyhekî, Sünen, II, 174;
İbni Sa’d, Tabakât, II, 211.
“Hayber
kal’asını
aldığımız gün
Resûlullah
“sallallahü
aleyhi ve sellem”
ehlî merkeb eti
yimesini ve müt’a
nikâhı ile kadın
almasını yasak
etdi.”
Hazret-i Alî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
346
Çarpışmalar bütün şiddeti ile devâm ediyordu. Akşama doğru sevgili Peygamberimiz, Yahudilere dört bin askerle yardıma gelen ve harbe katılan müşrik Gatfânlılara,
ayrılıp memleketlerine dönmelerini teklif etti. Bunu yaptıkları takdirde, Hayber’in
bir senelik hurma mahsûlünü kendilerine vereceğini de va’d etti. Fakat Gatfânlılar,
bu teklifi reddettiler. Bunun üzerine Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, Eshâbına, Gatfânlıların bulunduğu kalenin etrafında sabahlamalarını emretti.
Gatfânlılar, gece mücâhidlerin saldırmasından çok korktular, bir türlü uyuyamadılar.
O gece, nereden geldiği belli olmayan bir ses; “Gatfân ülkesine baskın yapıldığını,
çoluk-çocuklarının ve mallarının teslîm alındığını” bildiriyordu. Bu ses, üç defa tekrar
edilmiş ve bunu bütün Gatfânlılar, büyük bir korku içinde dinlemişlerdi. Kumandanları Uyeyne de aynı sesi üç defa duymuş, şafak sökmek üzereyken askerini alarak
Hayber’den acele uzaklaşıp memleketlerinin yolunu tutmuştu. Sabahleyin Yahudiler,
Gatfânlıların sebepsiz yere Hayber’i terketmelerine şaşırdılar ve ümidsizliğe düştüler.
Onları yardıma çağırdıklarına da çok pişmân oldular.
Hazret-i Ali’nin kahramanlığı
O gün de Hayber önlerinde şiddetli çarpışmalar oldu. Fakat kale fethedilemedi.
Akşam, Kâinatın sultânı; “Yarın sancağı öyle bir yiğide vereceğim ki, o, Allahü
teâlâyı ve Resûlünü sever. Allahü teâlâ ve Resûlü de onu severler. Allahü
teâlâ, onun eli ile fethi gerçekleştirecektir!” buyurarak müjde verdi.
O gece Eshâb-ı kirâm, heyecanla sabahı bekledi. Her biri sancağın kendisine verilmesini umuyor, bu yolda, Allahü teâlâya duâlar ediyordu. Bilâl-i Habeşî hazretleri,
sabah ezânını yanık ve güzel sesi ile okudu. Ezân okunurken herkeste ayrı bir heyecan, ayrı bir zevk hâsıl olur, o ilâhî zevkin tadına doyulmazdı. Sevgili Peygamberimiz,
Eshâbına sabah namazını kıldırdıktan sonra ayağa kalktılar. Mübârek İslâm sancağının getirilmesini emrettiler. Mukaddes sancak getirilirken, Eshâb-ı kirâm ayakta
bekliyor, merakla, Resûl-i ekrem efendimizin mübârek dudaklarından çıkacak sözleri
dinlemek için, dikkat kesiliyorlardı.
Nihâyet Âlemlerin efendisi; “Muhammed’in zâtını peygamberlikle şereflendiren Allahü teâlâya and olsun ki, ben, bu sancağı kaçmak nedir bilmeyen bir
yiğide vereceğim” buyurduktan sonra, mübârek gözlerini Eshâbı arasında gezdirip;
“Ali nerededir?” buyurdu. Sahâbîler; “Yâ Resûlallah! Onun gözleri ağrıyor” deyince,
Efendimiz; “Onu bana çağırınız” buyurdu. O günlerde Hazret-i Ali göz ağrısına tutulmuş ve gözlerini açamaz olmuştu. Yanına giderek, durumu bildirdiler ve mübârek
koluna girip, Resûlullah efendimizin huzûruna getirdiler. Kâinatın sultânı, Hazret-i
Ali’nin şifâ bulması için, Allahü teâlâya duâ etti ve mübârek parmaklarını ağzında
ıslatıp gözlerine sürdüler. O anda, Hazret-i Ali’nin gözlerinde hiç bir ağrı kalmadı.
Ayrıca; “Yâ Rabbî! Sıcağın ve soğuğun sıkıntısını bundan gider” diyerek, onun
için duâ buyurdular. Sonra Hazret-i Ali’nin üzerine, mübârek elleriyle bir zırh giydirip
beline kendi kılıcını kuşatarak, eline beyaz İslâm sancağını verdiler ve; “Allahü teâlâ,
sana zafer nasîb edinceye kadar çarpış. Sakın arkana dönme!” buyurdular.
Hazret-i Ali de; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Onlarla, dîn-i İslâm’a girdikleri zamana kadar çarpışacağım” dedi. Sevgili Peygamberimiz de; “Vallahi, senin
sebebinle Allahü teâlânın, onlardan tek bir kişiyi hidâyete kavuşturması,
senin için, bir çok kızıl develere sâhib olup, onları Allahü teâlânın yolunda
347
sadaka vermenden daha hayırlıdır” buyurdu.308
Hazret-i Ali, elinde sancak ile Yahudi kalesine ilerlerken, şanlı
sahâbîler de peşinden yürüdüler. Kaleye iyice yaklaşıp, sancağın
bir taşın dibine dikildiği sırada, Natât kalesinin kapısının açıldığı görüldü. Yahudilerin hücum birlikleri dışarı çıktılar. Bunlar,
Hayber’in en seçme kahramanları idi. Her biri, çift zırhlarla kaplı,
demir muhafazalara bürünmüşlerdi. İçlerinden birinin, Hazret-i
Ali’ye doğru yürüyüp, çarpışmak için karşısına geçtiği görüldü. Bu,
Merhab’ın cesarette bir benzeri olmayan kardeşi Hâris idi. Sür’atle
saldırdı... İki çeliğin çıkardığı ses meydanı doldururken, Zülfikâr’ın
şimşek gibi indiği ve Hâris’in başını gövdesinden ayırdığı görüldü.
Bu anda, “Allahü ekber! Allahü ekber!” sesleri göklere yükseliyordu.
Kardeşinin öldürüldüğünü işiten Merhab, emrindeki askerlerle dolu dizgin meydana yürüdü. Hazret-i Ali’nin karşısına dikildi.
Onun da üzerinde çift zırh vardı. Çift kılıç kuşanmış olduğu hâlde,
iri cüssesi ile sanki bir devi andırıyordu. Bütün hiddeti ile; “Ben ki,
harplerin en şiddetli olduğu zamanlarda ortaya atılıp, kahramanca çarpışan Merhab’ım! Ben, kükreyen aslânları bile mızrak veya
kılıcımla delik deşik ederim!...” diyerek, kendini övmeye başladı.
Hazret-i Ali kerremallahü veche ve radıyallahü anh efendimiz
de; “Ben ki, anam bana Haydar (Aslan) ismi vermiştir. Ben,
heybetli bir aslan gibiyimdir! Seni bir hamlede yere serecek bir yiğit kişiyimdir!..” diyerek, karşılık verdi.
Merhab, Hazret-i Ali’den, Haydar kelimesini işitince, kalbine
bir korku düştü. Çünkü gece rüyasında bir aslan kendisini parçalamıştı. Rüyada gördüğü aslan yoksa bu mu idi? Derken dev
Merhab’ın hamle ettiği ve Hazret-i Ali’nin onu kalkanıyla karşıladığı görüldü. Sonra Allahü teâlâya sığınıp, “Yâ Allah!...” diyerek Zülfikâr’ı, kâfirin başına öyle bir indirdi ki; koca Merhab’ın,
Zülfikâr’a karşı tuttuğu kalın çelik kalkanını ve çelikten yapılmış
miğferini ikiye biçip, kafasını tepesinden ensesine kadar bölüp
ayırdığı, boynundan oluk gibi kan fışkırdığı, dev gibi cüssesinin
yere serildiği görüldü. Zülfikâr’ın çıkardığı korkunç ses, Hayber’in
her tarafında işitilmişti.
Peygamber efendimiz; “Sevininiz! Hayber’in fethi artık rahatlaştı, kolaylaştı” buyurdular. Eshâb-ı kirâm, Hazret-i Ali’nin
bu bahadırlığına hayran kalmışlar; “Allahü ekber! Allahü ekber!..” nidâlarıyla semâyı çınlatmışlardı.
Çarpışma bütün şiddeti ile devâm ediyordu. Eshâb-ı kirâm,
çarpışa çarpışa kale kapısının yanına geldikleri bir sırada, bir Yahudi, kılıcıyla Hazret-i Ali’nin kalkanına vurdu. Kalkan yere düştü. Fakat eğilip alacak zaman yoktu. Fırsatı kaçırmak istemeyen
308 Vâkıdî, Megâzî, II, 653.
“Yarın sancağı
öyle bir yiğide
vereceğim ki, o,
Allahü teâlâyı ve
Resûlünü sever.
Allahü teâlâ ve
Resûlü de onu
severler. Allahü
teâlâ, onun eli
ile fethi gerçekleştirecektir!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
348
Yahudi, kalkanı kaptığı gibi geriye kaçtı. Buna çok üzülen Allahü teâlânın Arslan’ı,
Zülfikar ile etrafındaki düşmanları dağıttıktan sonra, kalenin kapısını kalkan yapmaya niyetlendi. “Bismillâhirrahmânirrahîm” diyerek, kocaman demir kapının halkalarına asıldı. Kancalarını duvarından sarstı çıkardı... Hazret-i Ali kapıyı sökerken, kale
yerinden sarsıldı. Sekiz on pehlivanın yerinden kıpırdatamayacağı bu kapıyı, tek eliyle
kalkan yapıp, çarpışmağa başladı. Bu inanılmaz hâdise, Sevgili Peygamberimizin bir
mûcizesi ve Hazret-i Ali efendimizin bir kerâmetiydi…
Karşısına peşpeşe, Yahudilerin en yiğit altı pehlivanı daha çıktı. Onları da Allahü
teâlânın izni ile alt eden Hazret-i Ali, kahraman arkadaşları ile kaleye girdiler. Artık
kalenin içinde çarpışılıyordu. Kısa zamanda, karşılarına çıkacak kimse kalmadı. İslâm
sancağını kaleye diktiler. Böylece en muhkem kaleleri olan Natât, fethedildi.
Sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Ali’nin gözlerinden öptükten sonra; “Gösterdiğin
kahramanlıktan dolayı, Allahü teâlâ ve Resûlü senden râzı oldu” buyurdular. Bu mübârek kelâmı işiten Ali, sevincinden ağladı. Peygamber efendimiz; “Niçin
ağlıyorsun?” buyurduğunda; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Sevincimden
ağlıyorum. Zîrâ Allahü teâlâ ve Resûlü benden râzı oldu” dedi. Bunun üzerine sevgili
Peygamberimiz; “Yalnız ben değil, Cebrâil, Mikâil ve cümle melekler senden
razı oldular” buyurdu.
Bu sırada Devs kabîlesinden dört yüz müslüman, Peygamber efendimize yardıma
geldi.309 Bundan sonra, diğer kaleleri fethetmek için çarpışmalara şiddetli bir şekilde
devâm edildi. Hayber’in geri kalan yedi muhkem kalesi de teker teker düşürülünce,
çaresiz kalan Yahudiler, heyet göndererek sulh isteğinde bulundular. Peygamberimiz
sallallahü aleyhi ve sellem, bu teklifi kabûl ederek şu maddeler üzerinde anlaştılar:
1- Bu gazâda müslümanlarla çarpışan Yahudilerin kanları dökülmeyecek.
2- Hayber’i terkeden Yahudiler, yanlarında sâdece çocuklarını ve bir deve yükü
lüzumlu ev eşyasını götürebilecekler.
3- Geri kalan taşınan ve taşınmayan malların hepsi; zırh, kılıç, kalkan, yay, ok gibi
bütün silâhlar, üzerlerindeki elbiseden başka giyeceklerin tamamı; kumaşlar, altınlar
ve ayrıca hazîneler, at, deve, koyun gibi bütün hayvanlar... ne varsa hepsi müslümanlara kalacak.
4- Müslümanlara bırakılması gereken herhangi bir şey, hiç bir sûretle gizlenmeyecek. Gizleyenler, Allahü teâlâ ve Resûlünün emânından ve himâyesinden dışarda
bırakılacak...
Bu şartlara uymayan, hazînelerini tulumlarla toprağa gömen Kinâne bin Rebî
cezâlandırıldı. Ele geçen ganîmetin, haddi hesabı yoktu. Hayber’in o verimli arazileri,
hurmalıkları tamamen İslâm ordusuna bırakılmıştı.310
Bu sırada, memleketlerine dönen Gatfânlılar, Yahudilere yardım için geri Hayber’e
dönmüşlerdi. Peygamber efendimizin Hayber’i fethedip Yahudileri teslîm aldığını gördükleri zaman; “Ey Muhammed! Sen, Hayber’i terkettiğimiz takdirde, bize Hayber’in
bir senelik hurmasını vermeyi va’d etmiştin. Sözümüzde durduk. Haydi bize onları
ver!” dediler. Efendimiz onlara; “Filanca dağ sizin olsun” buyurdular. Gatfânlılar da;
“Öyle ise biz, sizinle çarpışırız” diyerek tehdide yeltendiler. Resûl-i ekrem efendi309 İbni Sa’d, Tabakât, I, 353; İbni Sa’d, Tabakât, I, 353.
310 İbni Hişâm, Sîret, II, 336; Vâkıdî, Megâzî, II, 672.
349
miz de; “Çarpışma yerimiz Cenefa olsun” buyurdu. Cenefa,
Gatfânlıların bir bölgesinin ismi idi. Gatfânlılar bunu duyunca
korkularından çekilip gittiler.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz
ve kahraman Eshâbı, Hayber’in fethi esnasında çok yorulmuşlardı.
Bir taraftan yaralılar tedâvi ediliyor, diğer yandan dinleniyorlardı.
Yahudilerin ileri gelenlerinden Sellâm bin Mişkem’in karısı Zeynep, Peygamber efendimizi zehirleyerek öldürmek istedi. Bunun
için, bir koyun kesip pişirdi ve ete bol mikdarda zehir kattı. Sonra,
Resûlullah efendimizin huzûruna çıkarak, hediye getirdiğini söyledi. Resûl-i ekrem efendimiz kabûl edip, Eshâbını çağırdılar. Hep
birlikte yemek için oturdular.
Âlemlerin efendisi, koyun kebâbından bir parça koparıp;
“Bismillâhirrahmânirrahîm” diyerek mübârek ağızlarına aldılar. Bir kaç defa çiğnedikten sonra hemen mübârek ağızlarından
çıkarıp; “Ey Eshâbım! Bu yemekten elinizi çekinizl Zîrâ şu
kürek eti, zehirlenmiş olduğunu bana haber verdi” buyurdular.
Sahâbîler derhâl ellerini yemekten çektiler. Fakat etten bir
lokma yiyen Bişr bin Berâ hazretlerinin, hemen vücûdu morardı
ve şehîd oldu. Sevgili Peygamberimize Cebrâil aleyhisselâm gelip,
mübârek tükürüklerine karışan zehirin tesirinden kurtulmak için,
mübârek omuzları arasından hacamat yaptırarak kan aldırmasını
söyledi. Öyle yapıldı. Sonra, zehirli kebab toprağa gömüldü. Bu işi
yapan Zeynep, yakalanarak huzûra getirildi. Efendimiz ona; “Bu
davar kebabını sen mi zehirledin?” buyurdular. O da, yaptığını
îtirâf ederek; “Evet! Ben zehirledim!” dedi. Peygamber efendimiz;
“Bunu niçin yapmak istedin!” diye sorduklarında; “Sen, benim kocamı, babamı, amcamı öldürdün. Kendi kendime; “Eğer O,
hakîkaten peygamber ise, Allah O’na bildirir. Değilse, bu zehir O’na
tesir eder ve ölür. Böylece kendisinden kurtulmuş oluruz” dedim.
Eshâb-ı kirâm, bu hâdiseye çok üzülmüştü. “Canımız sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Bunu öldürelim mi?” diye sorduklarında, kendi
şahsına yapılan her hakâreti affeden Âlemlerin efendisi, bunu da
affetti. Bu büyük merhameti gören Zeynep, Kelime-i şehâdet getirerek müslüman oldu.”311
Hayber’de ele geçen ganîmetler ve esirler arasında, Huyey
bin Ahtab’ın kızı Safiyye de vardı. Başkumandanlık hakkı olarak,
Peygamber efendimizin hissesine düşmüştü. Âlemlerin efendisi,
esirini âzâd etti. O da bu hâle çok duygulanıp, cân-ı gönülden,
Kelime-i şehâdet getirerek müslüman oldu. Bu duruma çok sevi311 İbni Hişâm, Sîret, II, 337; Vâkıdî, Megâzî, II, 678; İbni Sa’d, Tabakât, II, 202;
Taberî, Târih, II, 303; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 81; İbni Kesîr, Sire, III, 398; Gazâlî,
İhyâ, II, 891; Zehebî, Siyer, II, 86.
“Ey Eshâbım!
Bu yemekten
elinizi çekinizl
Zîrâ şu kürek
eti, zehirlenmiş
olduğunu bana
haber verdi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
350
nen sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Safiyye vâlidemizi nikahıyla şereflendirip sevindirdiler. Böylece Hazret-i Safiyye, mü’minlerin annesi oldu. Sehbâ mevkiinde düğünü
yapılıp, kavun ve hurmadan velîme yâni düğün yemeği verildi.
Safiyye vâlidemizin, mübârek gözlerinde bir morluk görülüyordu. Sevgili Peygamberimiz; “Nedir bu iz?” buyurduklarında, o; “Bir gece rüyamda ayın gökten inip
koynuma girdiğini görmüştüm. Kocam Kenâne’ye anlatınca; “Sen şu üzerimize gelen
Arab Meliki’nin hanımı olmaya göz dikmişsin!” diyerek, gözüme bir tokat vurdu ve
gördüğünüz gibi morardı” dedi.312
Hayber fethedildikten sonra, Yahudiler, Peygamber efendimize; “Yâ Muhammed!
Biz Hayber’den çekip gideceğiz. Fakat, biz zirâattan, tarla, bağ, bahçe bakımından iyi
anlarız. İstersen, bu verimli arazileri bize kiraya ver. Bu mülkleri işleyelim ve çıkan
mahsûlün yarısını sana verelim!” diye teklifte bulundular. Sevgili Peygamberimizin
ve sahâbîlerin, tarla işleri ile uğraşacak zamanları yoktu. Onlar dîn-i İslâm’ı yaymak
için uğraşıyor, cihâd-ı fî sebîlillah için gecelerini gündüzlerine katarak durmadan
çalışıyorlardı. Bu teklife Peygamber efendimiz memnun oldular ve; “Sizi istediğimiz zaman çıkarmak şartı ile” buyurdular. Yahudiler bunu kabûl ettiler ve Hayber
arâzilerini işletmeye başladılar.313
Peygamber efendimiz, Eshâbı ile, muzaffer olarak Medîne’ye döndüler.
Bu günlerde Habeşistan’da son kalan Eshâb da Câfer bin Ebî Tâlib’in emîrliği altında Ümmü Habîbe “radıyallahü anhâ” vâlidemiz ve Muhâcirler Necâşî’nin temin ettiği
iki gemiye binip Car limanında indiler. Deveye binip Medîne’ye geldiler. Oniki sene
önce Habeşistan’a hicret eden Eshâbının, Ca’fer bin Ebî Tâlib başkanlığında geldiklerini görünce, çok sevindiler. Hazret-i Ca’fer’in alnından öpüp, bağrına bastı ve;
“Ben Hayber’in fethine mi, yoksa Ca’fer’in gelişine mi sevineyim bilemiyorum. Sizin hicretiniz iki defadır. Siz, hem Habeş ülkesine, hem de yurduma hicret ettiniz” buyurdular. Necâşî Eshame’nin gönderdiği hediyeler ve mektubu
Resûlullah’a arz ettiler. Ümmü Habîbe vâlidemiz ile düğünü de bu sene vâki oldu.
Ümmü Habîbe vâlidemiz otuzaltı yaşında idi.
Hayber’de elde edilen ganîmetler; Hudeybiye andlaşmasına katılan bütün Eshâb-ı
kirâma, Hayber’e katılanlara, Habeşistan’dan hicret eden Eshâba ve fethe iştirak eden
Devs kabîlesine paylaştırıldı.314
Hayber’in fethedilmesi ile, Arabistan’daki bütün Yahudiler, Peygamber efendimizin emri altına girmiş oluyorlardı. Artık müşriklere yardım etme imkânları kalmamıştı. Çevrede bulunan kabîleler ve devletler de, silâh ve asker bakımından fethedilmesi
imkânsız gibi görünen Hayber kalesini zapteden müslümanların, büyük bir güce sâhib
olduğunu anladılar ve bu İslâm Devleti’nden çekinmeye başladılar. Mekkeli müşrikler,
Hayber’in fethi ile büyük bir üzüntüye ve ye’se kapıldılar. Bu fetihden sonra, küçüklü
büyüklü pek çok kabîleler, müslüman olmak için Medîne-i münevvereye geldiler ve
Eshâb-ı kirâmdan olmakla şereflendiler, hattâ Gatfânlılar bile... Yola gelmeyen bâzı
kabîleler ise kuvvet gönderilerek itaat altına alındılar.
312 Buhârî, Salât, 12; Cihâd, 74; Ebû Dâvûd, Harâc, 21; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 101; İbni Hişâm,
Sîret, II, 330; Vâkıdî, Megâzî, II, 669; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, İbni Kesîr, Sire, IV, 645.
313 Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 157; İbni Hişâm, Sîret, II, 641; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, I, 205.
314 İbni Sa’d, Tabakât, I, 353; Zehebî; Siyer, II, 82.
351
Leyle-i Ta’ris kıssası
Hayber Gazâsı’ndan dönerken Ta’ris mevkîinde mola verdiler.
O gece Resûlullah, hazret-i Bilâl’li çağırdı; “Yâ Bilâl! Bu gece
uyuma! Sabahı gözetip bizi namaza uyandır” buyurdu. Sonra Resûlullah Eshâbla birlikte uyudular. Hazret-i Bilâl bir miktar
namaz kıldı. Yüzünü gün doğusuna karşı tutup arkasını yüküne
dayadı. Namaz vaktini beklerken uyaya kaldı.
Öyle yorgun idiler ki, güneş ışıkları yeryüzünü ısıtıp yüzlerine vuruncaya kadar kimse gözünü açamadı. Hepsinden önce
Resûlullah uyandı. Velhâsıl kalkıp abdest aldılar. Hazret-i Bilâl
kâmet getirdi. Sabah namazını cemâatla kazâ ettiler.
Namaz bittikten sonra Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem;
“Bir kimse namazını unutsa hatırladığı anda hemen edâ
etsin. Zirâ Hak teâlâ, ‘ekımi’s-salâte li zikrî (namazı beni
anmak, büyüklüğümü yâd etmek için kıl), diye buyurmuştur”
buyurdu.
Güneşin hazret-i Ali için geri dönüşü
Hayber Gazâsı’ndan dönerken Resûlullah sallallahü aleyhi
ve sellem Sahba’da istirahat ediyorlardı. Mübârek başını hazret-i
Alînin radıyallahü anh dizine koymuşdu. O sırada vahy gelmeğe
başladı. Güneş de ufukda idi. Hazret-i Alî radıyallahü anh ikindi
namazını kılmamışdı.
Vahy tamam olunca güneş batdı. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, “Yâ Rabbî! Eğer Alî radıyallahü anh Senin ve
Resûlünün tarafında ise güneşi geri döndür” diye duâ etdi.
Hazret-i Alî namazı kıldıktan sonra tekrar battı. Esmâ binti Umeys
der ki, gördüm ki güneş batmış olduğu hâlde geri çıkdı ve yeryüzünü aydınlatdı.
Vâdi-yül-kurâ Gazâsı
Bu gazâ, Cemâziyel âhir ayında Vâdi-yül-kurâ’da cereyan etti.
Resûlullah’ın, islâm askeri ile Vâdi-yül-kurâ’ya geldiklerini haber
alan bölgedeki yahudiler arab müşriklerden bir taifenin yardımıyla cenge hazır oldular. Yerlerinden çıkıp harb düzeni aldılar.
Peygamber aleyhisselâm da harb nizâmı aldırıp sancağı
Eshâbdan birine verdi. Küffârı islâma davet eyledi. “Eğer îmâna
gelirseniz, nefsinizi ve malınızı kurtarırsınız” buyurdu. Nasihat kabul etmediler. Müşriklerden biri meydana çıkıp, döğüş
talep etti. Zübeyr bin Avvâm radıyallahü anh onu katl etti. Biri
de hazret-i Ali’nin karşısına çıktı. Hazret-i imâm o kâfiri anında
nâr-ı Cehennem’e irsal etti. Biri daha geldi. Onu da katl eyledi. İki
yahudiyi de Ebû Dücâne radıyallahü anh katl eyledi. O gün onbeş
kâfir katl edildi.
“Hayber
kal’asının
kapısını cismânî
kuvvetle
değil, rûhânî
bir kuvvetle
kaldırdım.”
Hazret-i Alî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
352
Akşam olup herkes kendi menziline gitti. Sabah yine iki taife kılıçlarını sıyırıp
cenge hazır oldular. Güneş bir mızrak boyu olunca küffâra korku düşüp firar ettiler.
Mücâhidler çok nimet ve ganimet aldılar. Teymâ yahudileri de, Vâdi-yül-kurâ Yahudilerinin bu akıbetinden korkuya kapıldılar. Mülklerini muhafaza için cizye vermeği
kabul edip sulh yapıldı.
Vâdi-yül-kurâ Gazâsı
353
ÖMRE-TÜL-KAZÂ SEFERİ
Hudeybiye sulhu üzerinden bir sene geçmişti. Kurban Bayramına bir ay kala, Zilkâde ayının başlarında Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Eshâb-ı kirâmına, ömre için hazırlık yapmalarını emrettiler. Ömre için Hudeybiye’ye gidip Bî’at-ür
Rıdvân’a katılanlar, vefât edenler hâriç, hazır bulunacaklardı. Bu
emir üzerine, iki bin sahâbî hazırlıklarını tamamladılar. Kurban
edilmek üzere yetmiş deve alındı. Bunların Mekke’ye kadar otlatılarak götürülmesi için, Nâciye bin Cündüb’e ve dört arkadaşına
vazife verildi. Ayrıca Muhammed bin Mesleme hazretlerinin emrine yüz süvâri verilerek; zırh, mızrak, kılıç gibi harpte kullanılacak silâhları götürmek üzere önden gönderildi. Müşriklere güvenilmezdi. Herhangi bir saldırı hâlinde, bu silâhlardan istifâde
edilecekti. Eshâb-ı kirâmdan bâzıları; “Yâ Resûlallah! Hudeybiye
sulhüne göre, ömreye, kınına sokulmuş kılıçlardan başka silâh
ile gelmiyecektik!” dediler. Âlemlerin efendisi; “Biz, bu silâhları
Harem’e, Kureyşlilerin yanına sokmayacağız. Ancak onlar,
Kureyşlilerden bize yapılacak bir saldırı karşısında yakınımızda, elimizin altında bulundurulacaktır” buyurdu.
Medîne-i münevvereye vekil olarak Ebû Zer Gıfârî bırakıldı.315
Ebû Rühm-ül-Gıfârî’nin de bırakıldığı rivâyet edilmiştir. İki bin
sahâbî, sevgili Peygamberimizle birlikte Mekke’ye doğru yola çıktılar. Eshâb-ı kirâm, çok heyecanlanmıştı. Senelerdir, Allahü teâlâ
yolunda, sevgili Peygamberimiz uğrunda evlerini, ocaklarını, terk
ettikleri yurtlarını göreceklerdi... Beş vakit namazda yönlerini döndükleri Kâbe-i muazzamayı ziyâret edeceklerdi,.. Henüz müslüman olup da andlaşma gereği Medîne’ye gelemeyen akrabâlarına
kavuşacaklardı. Senelerdir, kendilerine gözlerinden yaş yerine
kan akıtan, zulüm altında inim inim inleten, putlarına taptırmak
için pek çok kardeşlerini şehîd eden Kureyşli müşriklere, İslâm’ın
haysiyet ve şerefini göstereceklerdi. Belki bunu gören müşriklerin
kalbine İslâm sevgisi düşer de, müslüman olurlardı!..
Medîne’de kalanlar, Vedâ yokuşuna kadar Âlemlerin efendisini
tekbirlerle teşyî edip, uğurladıktan sonra geri döndüler...
Sevgili Peygamberimiz, Medîne’ye on kilometre kadar uzakta
bulunan Zü’l-huleyfe’ye gelince, ihrâma girdiler. Şanlı Sahâbiler
de O’na uydular. Herkes beyazlara bürünmüştü. Ömre yapmak
için Mekke-i mükerreme yolculuğu başlamıştı. Artık;

..“Lebbeyk! Allahümme Lebbeyk! Lebbeyk! Lâ şerîke leke
lebbeyk! İnnel hamde ven-ni’mete leke vel-mülke, lâ şerike
315 İbni Hişâm, Sîret, I, 434; II, 289; Vâkıdî, Megâzî, I, 8; İbni Sa’d, Tabakât, II, 59;
Kettânî, Terâtîb-ül-idâriyye, I, 484-486.
“Lebbeyk!
Allahümme
Lebbeyk!
Lebbeyk! Lâ
şerîke leke
lebbeyk! İnnel
hamde venni’mete leke velmülke, lâ şerike
lek.”
Telbiye
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
354
lek.”
(Buyur, Allahım buyur! Davetine, sözüm ve özümle tekrar tekrar icabet
ettim, emrine boyun eğdim. Senin şerikin yoktur, bütün varlığımla Sana yöneldim. Hamd ve ni’met Sana mahsustur. Mülk de Senin’dir. Senin ortağın
yoktur) sadâlarıyla yer gök inliyordu. Yolculuk, Allahü teâlâya hamd etmek ve yalvarmakla, O’nun mübârek ismini zikretmekle, çok zevkli geçiyordu.
Önden giden Muhammed bin Mesleme komutasındaki birlik Mekke’ye yaklaşınca,
Kureyşli müşrikler tarafından görüldü. Korku ile yanlarına yaklaşıp, biz, bir sene önce
böyle mi anlaşmıştık dercesine; “Bu nedir?” diye sordular. Muhammed bin Mesleme, onlara iliklerini donduran şu cevâbı verdi: “Bunlar, Allahü teâlânın Resûlünün
süvârileridir... Allahü teâlâ izin verirse, yarın onlar da burayı teşrif edeceklerdir!...”
Müşrikler, korka korka geri dönüp haberi Mekke’ye ulaştırdılar, Mekkeli müşrikler de;
“Yemin ederiz ki, biz andlaşmaya bağlı kaldık. Muhammed bizimle niçin çarpışsın?...”
diyorlardı. Derhâl aralarından bir heyeti, Peygamber efendimizle görüşmek üzere gönderdiler.
Bu sırada Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, Mekke’yi görebilecekleri
Batn-ı Ye’cec denilen yere gelmişlerdi. Üzerlerindeki kılıçtan başka bütün silâhlarını
burada bıraktılar. Silâhları beklemek üzere de iki yüz sahâbîyi nöbetçi koydular.
Bu hazırlıklar bitince, Kureyş heyeti Peygamber efendimizle görüşmek ve huzûra
kabûl edilmek için izin istedi. Kabûl edilince; “Yâ Muhammed! Hudeybiye andlaşmasından beri, size karşı herhangi bir ihânetimiz olmamıştır. Buna rağmen Mekke’ye,
kavminin yanına bu silâhlarla mı gireceksin? Hâlbuki, andlaşmamıza göre; kınına
sokulmuş kılıçlardan başkası yanınızda olmayacaktı!...” dediler. Buna, Âlemlerin
efendisi; “Ben, çocukluğumdan bugüne kadar verdiğim sözde durmak ve
vefâkârlığımla tanınırım. Harem’e, kınlarında sokulu kılıçlarımızdan başkası
ile girecek değiliz. Fakat, silâhların bana yakın bir yerde olmasını istiyorum” buyurarak cevap verdiler. Heyet, kendilerine iletilen haberin değişik olduğunu
anlayarak, rahatladılar ve; “Yâ Muhammed! Doğrusu senden hep vefâkârlık ve iyilik
gördük. Sana yaraşan da odur” diyerek geri döndüler. Mekke’ye gelip, durumu Kureyşlilere bildirdiler. Onlar da rahatladılar.
Kureyş’in ileri gelenleri, kin ve kıskançlıklarından, Peygamber efendimizi ve
Eshâbının bu mes’ûd anlarını görmemek için, Mekke’yi terk ederek dağlara çıktılar.
Sevgili Peygamberimiz, işâretli kurbanlık develeri Zî-tuvâ mevkîine önden gönderdi. Sonra, Eshâbıyla hazırlıklarını tamamlayıp, mukaddes Mekke şehrine girmek üzere
yürüdüler. Eshâb-ı kirâm, Âlemlerin efendisini ortalarına almışlardı. Kâinatın
sultânı, devesi Kusvâ üzerinde, binlerce yıldızın varlığını örten bir güneş
gibi, etrafına nûr saçıyordu. Aman yâ Rabbi! O ne güzellik! O, ne ihtişâmlı
manzaraydı!...
Dillerde, “Lebbeyk! Allahümme Lebbeyk! Lebbeyk! Lâ şerîke leke Lebbeyk!...” sadâları; gönüllerde, Allahü teâlâ ve Resûlünün muhabbeti vardı.
Adım adım muazzam Kâbe’ye doğru ilerliyorlardı. Yaklaştıkça heyecanları bir kat daha artıyor, âdetâ coşuyorlardı. Hep bir ağızdan söylenen telbiye
nidâları Mekke’yi dolduruyor, müşrikler, bu muhteşem manzarayı gördükçe
içleri eriyor, gönüllerine ılık ılık, bir muhabbet şerbetinin aktığını hissedi-
355
yorlardı. Bir çoklarının kalbine, İslâm’ın, sevgisi düşmüştü
bile... Sonunda Kâinâtın Sultânı, İki Cihânın Efendisi Sevgili Şerefli Peygamberimiz Muhammed sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz gâlip gelmişti...
Ey kâfirler çekilin, Peygamberin yolundan,
Ki Allahü teâlâ, O’na gönderdi Kur’ân.
Her hayır ve iyilik vardır O’nun dîninde,
Bu din için ölmekdir, en hayırlı ölüm de.
Gerçek Resûlullah’dır, kabûl ettim yürekten,
Her sözüne inandım, kabûl ettim şimdi ben.
Ey kâfirler! Kur’ân’ın, Allahü teâlâdan,
İndiğini siz inkâr eylediğiniz zaman,
Nasıl indirdik ise, darbeleri âniden,
Ve nasıl ayırdıksa, başınızı gövdeden.
Onun mânâsına da, inanmazsanız eğer,
İner aynı şekilde başınıza darbeler.
Başlarım O Allah’ın, mübârek ismiyle ki,
Yoktur O’nun dîninden, başka dîn-i hakîkî.
Ve yine başlarım ki, ismiyle O Allah’ın,
Muhammed hem kulu ve hem resûlüdür O’nun.
İşte, sevgili Peygamberimiz ve şanlı Eshâbı, bellerinde kılıçları
olduğu hâlde Kâbe-i muazzamaya giriyorlardı. Peygamber efendimizin devesi Kusvâ’nın yularını Abdullah bin Revâha hazretleri
tutarak ilerliyordu. Mekkeli bâzı müşrikler, kadınları ve çocukları
Dâr-ün-Nedve’de dizilmişler, sevgili Peygamberimizi ve kahraman Eshâbını seyrediyorlardı. Abdullah bin Revâha ilerledikçe, bu
beytleri müşriklerin başına bir balyoz gibi vuruyor, tâ gönüllerine
kadar indiriyordu.
Hazret-i Ömer dayanamayıp; “Ey İbn-i Revâha! Sen,
Resûlullah’ın önünde ve Harem-i şerîfde nasıl şiir okuyabiliyorsun?” diye îkâz etmek istemiş, fakat Peygamber efendimiz; “Yâ
Ömer! Ona mâni olma. Allahü teâlaya yemin ederim ki,
onun sözleri, bu Kureyş müşriklerine ok yağdırmaktan
daha çabuk, daha çok tesirlidir. Ey İbn-i Revâha devam et”
buyurdu.
“Allahü teâlaya
yemin ederim
ki, onun (İbni
Revâha’nın)
sözleri,
bu Kureyş
müşriklerine ok
yağdırmaktan
daha çabuk,
daha çok
tesirlidir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
356
Peygamber efendimiz biraz sonra Abdullah bin Revâha hazretlerine;
“Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur! Bir olan O’dur. Va’dini gerçekleştiren
O’dur! Bu kuluna yardım eden O’dur! Askerlerini güçlendiren O’dur! Toplanmış olan kabîleleri, bozguna uğratan da yalnız O’dur! de!” buyurdu.
Abdullah bin Revâha da;
Allahü teâlâdan yoktur, başka bir ilâh!
Yoktur O’nun şerîki, lâ ilâhe illallah!
O’dur müslümanların, askerine güç veren!
Ve O’dur kâfirleri, dağıtan, mağlûb eden!
diye söylemeye başladı. Müslümanlar da bu sözleri tekrar ediyorlardı.
Sevgili Peygamberimiz Beytullah’a girince, mübârek sağ omuzunu açtılar. Mübârek
tenlerinin güzelliği gözleri alıyor, gönülleri cezb ediyor, güneş gibi nûr saçıyordu. Sonra; “Bugün, şu şirk ehline, kendisini güçlü ve zinde gösterecek yiğitleri, Allahü teâlâ, rahmeti ile mağfiret etsin!” buyurdular. Bunun üzerine Eshâb-ı kirâm
sağ omuzlarını açıp, heybetli bir şekilde hızlı hızlı yürüyerek Kâbe’yi üç defa tavâf
ettiler. Ancak, Rükn-i Yemâni ile Hacer-ül-esved köşesi arasında ağır ağır yürüdüler.
Peygamber efendimiz ve Eshâbı, Hacer-ül-esved’e yaklaşıyor onu öpüyorlar veya geriden ellerini açıp Hacer-ül-esved’e karşı tutuyorlardı.
Müşrikler, gerilerden Eshâbı tâkip ediyor, onların bu heybetli ve gösterişli yürüyüşlerine şaşırıyorlardı. Çünkü onlara, Müslümanların Medîne’ye gidişlerinden beri
zayıf ve hasta düştükleri anlatılmış ve buna benzer haberler yayılmıştı. Şimdi ise, tam
tersi bir hâle şâhit oluyorlardı ve hayretleri artıyordu.
Geri kalan dört tavâf ise yavaş yavaş, ağır ağır adımlarla yapılarak tamamlandı.
Tavâftan sonra Makâm-ı İbrâhim’de iki rekat namaz kıldılar. Daha sonra Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi kerre sa’y yaptılar. Kurbanlar kesildikten sonra, Peygamber
efendimiz mübârek başını kazıttılar. Mübârek saçları havada kapışılmıştı. Eshâb-ı
kirâm da tıraş oldular. Böylece Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin
tam bir sene önce gördüğü rüya gerçekleşti.
Ömre ziyâreti tamamlanmış, öğle vakti girmişti. Âlemlerin efendisi, Hazret-i
Bilâl’e, Kâbe’de ezân okumasını emredince, Bilâl-i Habeşî derhâl emri yerine getirdi. O,
Kâbe’de ezân-ı Muhammedîyi okurken, bütün Mekke çalkalanmaya başladı. Eshâb-ı
kirâm büyük bir huşu içinde ezânı dinliyor, hafif bir sesle onu tekrar ediyorlardı. Bitince, Habîbullah efendimiz imâm oldular. Hep birlikte kılınan öğle namazının, müşriklerin kalbindeki tesîri bir başka idi.
Sevgili Peygamberimize, Ebtah’da deriden bir çadır kurulmuştu. Sahâbîler de etrafındaki çadırlarda üç gün ikâmet ettiler. Namaz vakitlerinde Beytullah’da toplanıyor, cemâatle namazlarını kılıyorlardı. Diğer vakitlerde akrabâlarını ziyâret ediyorlar, İslâm’ın kendilerine bahşettiği güzel ahlâk ile onlara örnek oluyorlardı. Onlar da,
Eshâbın bu güzel hâlleri karşısında âdetâ eriyorlar, hayranlıklarını gizleyemiyorlardı.
Bu üç gün zarfında, Mekke sanki içten fethedilmişti.
Üç gün dolmuştu... Artık ayrılık zamanı gelmişti. Akşama doğru Peygamber efendimiz; “(Ömre için gelen) müslümanlardan hiçbir kimse, akşamı Mekke’de ge-
357
çirmeyecek, yola çıkacaktır!” buyurunca, herkes derlenip toparlandı ve Medîne’ye doğru yola çıkıldı...
Cuhfe’de bulunduğu sırada hazret-i Abbâs ile buluşunca,
hazret-i Abbâs: “Yâ Resûlallah! Meymûne binti Hâris dul kaldı.
Onu kendine hanımlığa alsan olmaz mı?” diye teklifte bulundu. Bunun üzerine Peygamber efendimiz Ebû Rafi’ ile Ensâr’dan
bir zâtı Mekke’ye dünürlüğe gönderdi. Hazret-i Meymûne,
Resûlullah’ın kendisine dünür olduğu haberini deve üzerinde iken
alınca, “Deve de, üzerindeki de Resûlullah’ındır” dedi. Kendisini,
Peygamber efendimize bağışladı. Bu işin gereğinin yapılmasını da ablası Ümmü’l Fadl’a, o da kocası hazret-i Abbâs’a bıraktı.
Ömre’den Medîne’ye dönerlerken Şerîf mevkiine gelince hazret-i
Abbâs, Peygamberimizden sallallahü eleyhi ve sellem dörtyüz
dirhem mehir alarak hazret-i Meymûne’yi Resûlullah’a nikâhladı.
Düğün de burada yapıldı. Hazret-i Meymûne, Resûlullah’ın nikâhı
ile şereflenerek son hanımı oldu. Peygamberimiz bundan sonra
bir daha evlenmedi.
Şâm’dan ihdâya eyledim cüret yâ Resûlallah!
Murâdımdır Ulyâya hizmet, yâ Resûlallah!
Değildir ravdaya şâyeste, destâviz-i nâçizim,
Kabûl eyle, kıl ihsân ve inâyet, yâ Resûlallah!
Kimim var hazretinden gayrı, hâlim eyleyem i’lâm,
Cenâbındandır ihsân ve mürüvvet, yâ Resûlallah!
Dahîlek, el-emân, sad el-emân, dergâhına düşdüm,
Terahhüm kıl, bana eyle şefâ’at yâ Resûlallah!
Dü-âlemde kıl istishâb hân-ı Mahmûd-i adlîyi,
Senindir evvel ve âhırda devlet yâ Resûlallah!
II. Mahmud Hân
“Bugün, şu şirk
ehline, kendisini
güçlü ve zinde
gösterecek
yiğitleri, Allahü
teâlâ, rahmeti ile
mağfiret etsin!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
358
Hâlid bin Velîd’in müslüman olması
Âlemlere rahmet olarak gönderilen Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem
efendimiz Mekke’ye ömre için gittiklerinde, Eshâbından Velîd bin Velîd hazretlerine;
“Hâlid nerelerde? Onun gibi birinin İslâmiyet’i tanımaması, bilmemesi olamaz. Keşke o, bütün gayret ve kahramanlıklarını müslümanların yanında,
müşriklere karşı gösterseydi ne kadar hayırlı olurdu. Kendisini sever, üstün
tutardık” buyurmuştu. Velîd bin Velîd, daha önce de ağabeyine zaman zaman mektup yazar, müslüman olmasını teşvik ederdi. Peygamber efendimizin bu mübârek
sözlerini de ulaştırınca, Halid bin Velid’in İslâmiyet’e olan meyli gittikçe fazlalaştı.
Ömre ziyâretini yapan sahâbîler, Medîne’ye dönmüşlerdi. Aradan günler geçmiş, hicretin sekizinci yılına girilmişti. Hâlid bin Velîd ise, artık yerinde duramıyor, bir an önce
Medîne’ye ulaşmak, Âlemlerin efendisinin huzûrunda diz çöküp, müslüman olmakla
şereflenmek için yanıp tutuşuyordu. Kendisi şöyle anlatmıştır:
“Allahü teâlâ bana Peygamber efendimizin muhabbetini ihsân etti. Kalbime
İslâm’ın sevgisini yerleştirdi. Hayrı ve şerri ayıracak hâle getirdi. Kendi kendime; “Ben,
Muhammed aleyhisselâma karşı bütün savaşlarda bulundum. Ama her savaş yerini
terk ederken, bozuk ve yanlış bir hâl üzere olduğumu ve O’nun bir gün mutlaka bize
gâlib geleceğini biliyor ve bu hislerle ayrılıyordum. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, Hudeybiye’ye geldiği zaman da, düşman süvârilerinin komutanı idim. Usfân’da
onlara yaklaşıp gözüktüm. Resûlullah, bizden emin bir şekilde, Eshâbına öğle namazı kıldırıyordu. Üzerlerine anî baskın yapmak istedik, ama mümkün olmadı. Böyle
olması da hayırlı oldu. Resûlullah, kalbimizden geçenleri anlamış olmalı ki, ikindi
namazını temkinli kıldılar.
Bu durum bana çok tesir etti. Bu zât her hâlde, Allah tarafından korunuyor olmalı dedim. Birbirimizden ayrıldık. Ben, çeşitli düşünceler içindeyken, Muhammed
aleyhisselâm ömre için Mekke’ye gelince, O’na görünmedim. Kardeşim Velîd’le birlikte gelmişler ve beni bulamamışlardı. Kardeşim şöyle bir mektup bırakmıştı:
“Bismillâhirrahmânirrahîm! Allahü teâlâya hamd-ü senâ ve Resûlullah’a
salât-ü selâmdan sonra derim ki, hakîkaten ben, senin İslâmiyet’ten yüz çevirip gitmen kadar şaşılacak bir şey bilmiyorum. Hâlbuki, gittiğin yolun yanlış
olduğunu anlamaktan âciz değilsin. Niye aklını kullanmıyorsun? İslâmiyet
gibi bir dîni tanıyıp anlayamaman ne kadar tuhaf! Peygamber efendimiz,
bana seni sordu. Senin, İslâmiyet’i tanıyıp, gayret ve kahramanlığını müslümanların arasında, müşriklere karşı kullanmanı arzu ediyorlar. Ey kardeşim!
Çok fırsatları kaçırdın; artık daha fazla gecikme!..”
Kardeşimin mektubu bana ulaşınca, müslüman olma arzusu bende çok kuvvetlendi. Gitmek için acele ediyordum. Resûlullah’ın söyledikleri beni çok sevindirmişti.
O gece uyurken, rüyâmda sıkıntılı, dar ve çöl gibi susuz yerlerden, yemyeşil, geniş ve
ferah bir yere çıkmıştım. Medîne’ye varınca, bu rüyâmı Hazret-i Ebû Bekr’e anlatıp,
tâbirini ondan sormaya karar verdim.
Ben, Resûlullah’a gitmek için toparlanırken; “Acaba, oraya giderken bana kim arkadaş olabilir?” diye düşünüyordum. O sıra Safvân bin Ümeyye’ye rastladım. Vaziyeti ona anlattım. Teklifimi reddetti. Daha sonra İkrime Bin Ebû Cehil’e rastladım. O
da reddedince evime gittim. Hayvanıma binip, Osman bin Talhâ’nın yanına vardım.
359
Ona da müslüman olmak üzere, Resûlullah’a gideceğimi ve bana
arkadaşlık yapmasını söyledim. Tereddütsüz kabul etti ve ertesi
günü seher vakti birlikte yola çıktık. Hîre denilen yere vardığımızda, Amr bin Âs ile karşılaştık. Bize nereye gittiğimizi sordu.
Maksadımızı söyleyince, o da Habeş diyarından geldiğini, Necâşî
Eshame’nin yanında Müslüman olup Resûllaha bî’at etmek için
Medîne’ye gittiğini söyledi. Üçümüz Medîne’ye vardık. Peygamber
efendimiz geldiğimizden haberdâr olunca “Mekke ciğerparelerini bizim tarafımıza attı” buyurmuş.
Medîne’ye gelince sefer elbisemi çıkardım. Elbisemin en güzelini giyip, Resûlullah efendimizle görüşmeye hazırlandım. O
sırada kardeşim Velîd geldi ve; “Acele et. Çünkü Peygamber efendimize sizin geldiğiniz haber verilmiş O da çok sevinmiştir. Şimdi
sizi bekliyor” dedi. Acele ile, O yüce Peygamberin huzûruna vardım. Gülümsüyordu. Selâm verdim; “Allahü teâlâdan başka
ilâh olmadığına ve senin de Allahü teâlânın peygamberi
olduğuna şehâdet ediyorum” dedim. “Seni hidâyete erdiren,
doğru yolu gösteren Allahü teâlâya hamd olsun” buyurdu.
Sonra günâhlarımın affı için Allahü teâlâya duâ etmesini istedim.
Benim için duâ etti ve; “İslâmiyet, kendisinden önce işlenmiş olan günâhları kesip atar” buyurdu. Diğer iki arkadaşım
da müslüman oldular.”316
Böylece, Mekke’nin en bahadırlarından, gözünü budaktan esirgemeyen, gâyeleri uğrunda canlarını vermekten zerre kadar çekinmeyen bu üç pehlivan, gönüllerinden coşan bir samimiyetle
Resûl-i ekrem efendimizin huzûrunda Eshâb-ı kirâmdan olmakla
şereflenmişlerdi. Artık, bütün güçleriyle küfrü yok etmek için çalışacaklardı. Onların müslüman olmalarına, sahâbîler çok sevinmişler, sevinçlerini; “Allahü ekber!” diye tekbirlerle açığa vurmuşlardı.
Hazret-i Muhammed Hakk’ın sesidir.
Her iki dünyanın efendisidir.
Arap-Acem onun bir bendesidir.
Zaman o Gül gibi gül görmüş değil,
Sen de o Güzelin önünde eğil.
İmâm-ı Busayrî
316 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, IV, 455; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XVI, 228; Zehebî, Siyer, II, 118.
“İslâmiyet,
kendisinden önce
işlenmiş olan
günâhları kesip
atar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
360
MÛTE HARBİ
Hicretin sekizinci yılında, âlemlere rahmet olan Server-i kâinat aleyhi efdalüssalevât
efendimiz, İslâmiyet’in yayılması için yine çeşitli kabîlelere, devletlere elçiler gönderdiler. Bunların bâzılarından müsbet neticeler gelmiş, fakat Busrâ vâlisine gönderilen
Hâris bin Ümeyr hazretleri, Şam’ın Belkâ nahiyesinin Mûte köyünde Hıristiyan askerleri tarafından tutuklanmıştı. Şam vâlisi Şerahbil bin Amr’ın yanına götürülen
Hazret-i Hâris, elçi olduğu hâlde, alçakça katledilip, şehîd edilmişti.317
Bu habere sevgili Peygamberimiz çok üzülmüşler ve derhâl kahraman Eshâbının
toplanmasını emir buyurmuşlardı. Bu emri alan Sahâbîler, çocuklarıyla helâllaşıp acele Cürf ordugâhında toplandılar. Habîb-i ekrem efendimiz öğle namazını kıldırdıktan
sonra; “Cihâda çıkacak olan şu insanlara, Zeyd bin Hârise’yi kumandan tâyin
ettim! Zeyd bin Hârise şehîd olursa, yerine Ca’fer bin Ebî Tâlib geçsin. Ca’fer
bin Ebî Tâlib şehîd olursa, Abdullah bin Revâha geçsin. Abdullah bin Revâha
da şehîd olursa, müslümanlar aralarında münasib birini seçsin ve onu kendilerine kumandan yapsın!” buyurdu. Bunun üzerine Eshâb-ı kirâm, isimleri sayılan
kahramanların şehîd olacağını anlayarak ağlamaya başladılar; “Yâ Resûlallah! Keşke
sağ kalsalar da kendilerinden istifâde etseydik!..” dediler. Peygamber efendimiz onlara
cevap vermeyip sustular.318
Bunları, orada bulunan Hazret-i Zeyd, Ca’fer ve Abdullah da işitmişler ve büyük
bir sevince gark olmuşlardı. Çünkü en büyük gayeleri Allahü teâlânın dînini yayarken
şehîd olmaktı. Artık müjde verilmiş ve bunu bizzat kendi kulakları ile işitmişlerdi.
Mücâhidler hazırlıklarını bitirmişler, kumandanlarını bekliyorlardı. Sevgili Peygamberimiz, beyaz İslâm sancağını Zeyd bin Hârise hazretlerine teslîm etti. Ona, Hâris bin
Ümeyr’in şehîd edildiği yere kadar gitmesini ve İslâm’ı tebliğ etmesini emretti. Kabul
etmezlerse düşmanla çarpışmasını emir buyurdular.
Abdullah bin Revâha hazretleri, yanındaki kumandan arkadaşlarıyla birlikte
vedâlaştıkları sırada, ağladı. Ona; “Ey Revâha’nın oğlu! Ne için ağlıyorsun?” diye sordular. Şâir olan Abdullah bin Revâha;
Ağlamamın sebebi, değil dünyâ sevgisi,
Ve değildir vallahi, özleyeceğim sizi.
Asıl sebep şudur ki, Kur’ân-ı kerîminde,
Şöyle buyurmaktadır, Rabbimiz bir âyette:
Muhakkak biliniz ki, sizlerin içinizden
Hiç bir kimse yoktur ki, geçmesin Cehennem’den...
İşittim bu âyeti, Resûlullah okurken,
Cehennem’e uğrarsam, nasıl sabrederim ben!
317 Vâkıdî, Megâzî, II, 756; İbni Sa’d, Tabakât, II, 128; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XI, 464.
318 Buhârî, Megâzi, 46; Vâkıdî, Megâzî, II, 756-758; İbni Sa’d, Tabakât, II, 128-130.
361
dedi. Arkadaşları; “Allahü teâlâ seni, sevgili kulları zümresine
ilhâk etsin, sâlihlerden olasın!” diye duâ ettiler. Sonra Abdullah
bin Revâha hazretleri; “Fakat ben, Allahü teâlâdan mağfiret
olunmak diliyorum. Bir de, kanları fışkırtıp köpürten bir
kılıç darbesiyle veya ciğer ve bağırsaklarımı kasıp kavuran
bir mızrak saplanmasıyla şehîd olmak istiyorum!...” dedi.
Ordu gitmeye hazırlandığı sırada, Hazret-i Abdullah bin Revâha,
Peygamber efendimizin yanına varıp vedâlaştıktan sonra; “Yâ
Resûlallah! Bana ezberliyeceğim ve aklımdan hiç çıkarmayacağım bir şey tavsiye buyurur musunuz?” dedi. Peygamber efendimiz ona; “Sen, yarın Allahü teâlâya pek az secde edilen bir
ülkeye varacaksın. Orada secdeleri, namazları çoğalt” buyurdu. Abdullah bin Revâha; “Yâ Resûlallah! Bana, nasihatinizi çoğaltır mısınız?” deyince, sevgili Peygamberimiz; “Allahü teâlâyı
dâima zikret. Çünkü, Allahü teâlâyı zikir, umduğuna ermende sana yardımcı olur” buyurdu.
Üç bin kişilik İslâm ordusu; “Allahü ekber! Allahü ekber!” nidâları
arasında yürümeye başladı. Sevgili Peygamberimiz ve Medîne’de kalan
sahâbîler, mücâhid gâzîleri Vedâ yokuşuna kadar takip ettiler. Burada
Âlemlerin efendisi, mübârek İslâm ordusuna şöyle hitâb ettiler: “Ben
size, Allahü teâlânın emirlerini yapıp, yasaklarından kaçınmanızı, yanınızdaki müslümanlara karşı hayırlı olmanızı ve onlara iyi davranmanızı tavsiye ederim. Allahü teâlanın yolunda,
O’nun ismini söyleyerek harbediniz. Ganîmet alınan mallara
hıyanet etmeyiniz. Ahde vefâsızlık göstermeyiniz. Çocukları
öldürmeyiniz. Orada Hıristiyanların kiliselerinde, insanlardan
ayrılıp kendilerini ibâdete vermiş bâzı kimseler bulacaksınız.
Onlara dokunmaktan sakınınız! Onların dışında, başlarında
şeytanların yuvalandıkları bâzı kimselere de rastlayacaksınız
ki, onların başlarını kılıcınızla koparınız. Siz, kadınları, yaşlanmış pîr-i fânîleri öldürmeyiniz. Ağaçları yakmayınız ve kesmeyiniz. Evleri de yıkmayınız!”
Baş kumandan Zeyd bin Hârise’ye de; “Müşriklerden düşmanınla karşılaştığın zaman, onları üç husustan birine dâvet
et!... (Eğer müslüman olurlarsa,) onları, Muhâcirler yurdu olan
Medîne’ye hicret etmeye dâvet et! Dâvetini kabul ederlerse,
Muhâcirlerin sâhib oldukları haklara kendilerinin de sâhip
olacaklarını ve onların mükellef oldukları vazifelerle kendilerinin de mükellef olacaklarını bildir. Şâyet müslüman
olup ülkelerinde oturmayı tercih ederlerse, müslümanlardan göçebe Arablar gibi olacaklarını ve onlar hakkında uygulanan ilâhî hükmün, kendileri için de uygulanacağını,
harp ganîmetlerinden kendilerine bir şey ayrılamayacağını
ve ganîmetten ancak müslümanların yanında harbedenlerin
“Zeyd bin
Hârise’yi
kumandan tâyin
ettim! O şehîd
olursa, yerine
Ca’fer bin Ebî
Tâlib geçsin. O
şehîd olursa,
Abdullah bin
Revâha geçsin. O
da şehîd olursa,
aranızdan birini
seçersiniz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
362
faydalanacağını bildir!
Eğer İslâm’ı kabul etmezlerse, onları cizye vermeye dâvet et! İçlerinde
bunu kabûl edenlere dokunma! Cizye vermeye de yanaşmazlarsa, Allahü
teâlânın yardımına sığınarak onlarla harb et!...” buyurdular.
Bu nasîhatlerden sonra mücâhidlerle vedâlaştılar. İslâm ordusu, tekbîr sadâlarıyla
ayrıldı. Geride kalanlar, gidenlere el sallayıp; “Allahü teâlâ sizi her türlü tehlikeden
muhâfaza buyursun, yine sağ sâlim geri çevirsin...” diye duâ ediyorlardı. Ufuktan kayboluncaya kadar, yaşlı gözlerle arkalarından gıbta ile baktılar...
Zeyd bin Hârise’nin elindeki mukaddes sancak dalgalanıyor, mücâhidler bilinmeyen uzun bir yolculuğa Allahü teâlânın dînine hizmet için gidiyorlardı. İslâm ordusu,
hızla Suriye’ye doğru ilerliyordu. Yolculuk olaysız ve neş’eli geçiyordu. Mücâhidler, bir
an önce düşmanla karşılaşmak için sabırsızlanıyorlardı. Şehîdliği isteyenlerin içinde
en arzulu olanlardan biri de Abdullah bin Revâha hazretleriydi. Bunu Zeyd bin Erkâm
şöyle anlattı:
Ben Abdullah bin Revâha’nın terbiyesi altında yetişmiş bir yetimdim. O, Mûte seferine çıktığında, beni de devesinin arkasına bindirmişti. Geceleyin bir müddet gidince, dudaklarından şu beytler dökülüyordu:
Ey devem! Kumluktaki, kuyuya eğer beni,
Oradan da dört konak, götürürsen ileri.
Çıkarmam artık seni, bundan başka sefere,
Sâhipsiz kalacaksın, az sonra, ona göre.
Ben herhâlde evime, geri dönmeyeceğim,
Umarım ki bu harpte, ben şehîd düşeceğim.
Son konakta mü’minler, geçti beni hız ile,
Ey Revâha’nın oğlu, en yakınların bile,
Kardeşlik bağlarını, kopararak geçtiler,
Seni Hak teâlâya bırakıp da gittiler.
Artık düşünmüyorum, geride ne malım var?
Hiç umurumda değil, ağaçlarla hurmalar!
Bunları işitince, ağladım. Abdullah bin Revâha bana kamçısıyla dokunarak; “Ey
yaramaz! Sana ne oluyor? Böyle söylememin sana, ne zararı var? Allahü teâlâ, bana
şehîdlik nasîb ederse, sen de hayvan üzerinde geri dönüp, yerine ulaşırsın. Ben ise
dünyânın bütün dertlerinden, tasa ve üzüntülerinden, hâdiselerinden kurtulur, râhata
kavuşurum” dedi. İnip iki rekat namaz kıldı. Sonunda uzunca bir duâ yaptıktan sonra bana; “Ey çocuk!” diye seslendi. “Buyur” dediğimde; “Bu seferde inşâallah şehîdlik
nasîb olacaktır!” dedi.
Kahraman sahâbîler, Suriye’ye yaklaşırlarken Şam vâlisi Şerâhbil bin Amr, İslâm
ordusunun yaklaşmakta olduğunu çoktan haber almıştı. Hemen Bizans kayseri
363
Heraklius’a durumu bildirip, büyük bir yardım alarak rahatlamıştı. Çünkü yaptığı istihbarata göre, müslümanlar ancak üç-beş bin
kişiydi. Buna karşı kendi ordusu, yüz bini aşıyordu. Silâhların ise,
haddi hesâbı yoktu.
Eshâb-ı kirâm aleyhimürrıdvân, Şam topraklarından Meân’a
vardıkları sırada, Rumların yüz bin kişilik bir ordu ile üzerlerine geldiklerini öğrendiler. Orada konaklayıp iki gece kaldılar. Kumandan Zeyd bin Hârise hazretleri, arkadaşlarını toplayıp durumu
bildirdi. Rum ordusuna karşı ne yapmak lâzım geldiği hakkındaki
görüşlerini sordu. Sahâbîlerden bâzıları; “Rum ordusuyla karşılaşmadan, ülkelerine anî baskınlar düzenleyelim. İnsanlarını esir
alıp Medîne’ye dönelim”; bâzıları da; “Resûl aleyhisselâma mektup
yazıp, düşmanın sayısını bildirelim. Bize acele asker göndermesini veya ne yapmamız gerektiğini soralım” diyorlardı. İkinci görüşün daha uygun olduğuna karar verdikleri sırada, Abdullah bin
Revâha hazretleri söze karışarak:
Ey Kavmim ne sebepten, tereddüt edersiniz?
Şehîd olmak kasdiyle, cenge gelmedik mi biz?
Silâhça, süvârice çokluk olduğumuzdan,
Dolayı savaşmadık, kâfirlerle hiç bir an.
Allahü teâlânın, bize ihsân ettiği,
Şu din kuvveti ile, savaştık aslan gibi.
Gidiniz, çarpışınız, muhakkak iyilik var,
Bu işin netîcesi, ya şehâdet ya zafer.
Bedr günü vallahi, vardı iki atımız,
Uhud’da tek at ile, pek azdı silâhımız.
Bu cenkte gâlip gelmek, varsa eğer kaderde,
Zâten böyle va’detti, Allah ve Peygamber de.
Hak teâlâ va’dinden, dönmez asla geriye,
Ey mü’minler öyleyse, yürüyün ileriye.
Şehîdlik varsa eğer, bizim kaderimizde,
Kavuşuruz Cennet’te, şehîd kardeşimize.
dedi. Hazret-i Abdullah bin Revâha’nın bu sözleri, mücâhidleri
cesaretlendirmişti. “Vallahi Revâha’nın oğlu, doğru söylüyor” dediler.
“Allahü teâlâyı
dâima zikret.
Çünkü, Allahü
teâlâyı zikir,
umduğuna
ermende sana
yardımcı olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
364
Mûte Harbi
365
Artık karar alınmıştı. Şehîd oluncaya kadar harbe devam
edeceklerdi. Şanlı sahâbîler, Mûte isimli köye geldiklerinde, yüz
bin kişilik Rum ordusuyla karşılaştılar. Dağ taş düşman askeri
ile dolmuştu. Bir tarafta, Allahü teâlânın dînini yaymak için tâ
Medîne’den kalkıp Şam’a kadar gelen üç bin kişilik bir İslâm ordusu; öte yanda, İslâm’ı boğmak için toplanan yüz bin kişilik bir
kâfir sürüsü bulunuyordu... Görünüşte, mukâyese kabul etmez bir
kuvvet dengesi vardı. Buna göre, bir müslümanın otuzdan fazla
Rum ile çarpışması îcâbediyordu.
Her iki taraf da harp düzenine girdiler. Bu sırada, Peygamber
efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem emri gereği, İslâm ordusundan bir heyetin, Rum ordugâhına doğru ilerlediği görüldü.
Bunlar Rum ordusuna, İslâm’a gelmelerini, yoksa cizye vermelerini teklif ettiler. Fakat onlar, bu dâveti reddettiler. Artık kaybedilecek zaman yoktu. Kumandan Zeyd bin Hârise hazretleri, elinde
mukaddes İslâm sancağı olduğu hâlde, ordusuna hücum emrini
verdi. Bu ânı bekleyen mücâhidler; “Allahü ekber!” nidâları ile
ok gibi ileri fırladılar. Şimşek gibi kılıçlarını çekip, fırtına gibi düşmanın ortasına daldılar... At kişnemeleri, kılıç şakırtıları, tekbir
sadâları ve vurulanların feryatları ayyuka çıkıyor, daha harbin başında, meydan, kan gölü hâline geliyordu. Şanlı sahâbîler her kılıç
sallayışlarında ya bir baş, ya bir kol düşürüyorlardı.
Elinde Resûlullah’ın beyaz sancağı olan Hazret-i Zeyd, düşmanın tâ ortalarında; “Allah Allah” diyerek vuruşuyordu. Salladığı kılıçlarla etrafını bir anda açıyor, düşmanı karşısına çıktığına
pişmân ediyordu. Kumandanlarının kahramanca çarpışmasını
gören şanlı sahâbîler, ondan geri kalmıyor, tek başına otuz düşmana kılıç yetiştirip onları tepelemeye çalışıyorlardı. Bir ara, bir
kaç mızrağın birden, kumandan Hazret-i Zeyd’in mübârek göğsüne saplandığı görüldü. Arkasından diğer mızraklar, onu takip
etti. Şanlı sahâbînin vücûdu, delik deşik olmuştu. Derken Zeyd bin
Hârise’nin sıcak toprağa düştüğü ve çok özlediği şehâdet şerbetini
içtiği görüldü.
Zeyd bin Hârise’yi takip eden Hazret-i Ca’fer, hemen sancağı kaptı. İslâm sancağının dalgalandığını gören mücâhidler, yeni
bir aşk ile savaşa devam ediyorlardı. Hazret-i Ca’fer de, Zeyd bin
Hârise gibi kahramanca çarpışıyordu. Bir taraftan düşmana saldırıyor, diğer yandan da arkadaşlarına cesâret ve heyecan veriyordu.
Yiğitçe çarpışan bu yeni kumandan, daha hızlı, daha seri hareketlerle kılıç sallıyor, düşmana göz açtırmıyordu. Hazret-i Ca’fer, kendisinden geçmiş bir hâlde çarpışırken, arkadaşlarından bir hayli
ileri gitmişti. Rumların ortasında tek başına dövüşüyor, her birine
ayrı ayrı kılıç vuruyordu. Fakat bu gidişin, dönüşü olmadığını anlamakta gecikmedi. Kahraman kumandan; “Bana düşen, kâfirlerin
“Ey Kavmim
ne sebepten,
tereddüt
edersiniz? Şehîd
olmak kasdiyle,
cenge gelmedik
mi biz?”
Abdullah bin
Revâha
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
366
her birine kılıcımla vurmaktır!” diyor, “Allahü ekber!.. Allahü ekber!..” mübârek
kelâmından yeni bir mânevi güç kazanıyordu. Her kılıç vuruşunda bir düşmanı temizliyor, etrafına kimseyi yanaştırmıyordu. Allahü teâlânın mübârek ismini dilinden
düşürmüyor ve bitmez bir güçle çarpışıyordu. Nihâyet bir düşman askeri, Hazret-i
Ca’fer’in sağ koluna bir kılıç vurdu. Sağ eli kesilen Hazret-i Ca’fer, mukaddes İslâm
sancağını sol eliyle yere düşmeden yakaladı. Kaldırıp yine dalgalandırdı. Derken bir
kılıç darbesi daha... Sol eli de kesilmişti. Bu defa sancağı, kesik kollarının arasında
göğsüne bastırarak dalgalandırmaya çalıştı. Fakat bir biri peşinden şiddetle inen düşman kılıçları ile çok özlediği şehâdet mertebesine kavuştu. Mübârek rûhu, Cennet’in
en yüksek derecelerine uçmuştu... Bedeninde doksandan ziyâde kılıç ve mızrak yarası
sayılmıştı.319
Kumandanlarının şehîd düştüğünü gören kahraman mücâhidler, yere düşen İslâm
sancağını kaptıkları gibi, Abdullah bin Revâha hazretlerine teslîm ettiler. O da, atının
üzerinde sancağı dalgalandırarak düşmana şiddetle saldırdı. Bir taraftan önüne gelen
düşmanı tepeliyor, bir taraftan da, şöyle diyordu:
Ey nefsim, bana boyun eğeceksin elbette.
Bugün şehîd olurum, yemîn ettim bu harpte.
Ya sen kendiliğinden, râzı olursun buna,
Ya kabûl ettiririm, bunu ben, zorla sana.
Eğer öldürülmezsen, şâyet sen bu savaşta,
Hiç ölmeyecek misin, ey nefsim söyle bana.
Ca’fer bin Ebî Tâlib ve Zeyd bin Hârise’nin,
Yaptığını yaparsan, bil ki iyi edersin.
Onlar şehîd oldular, ey nefsim durma geri,
Sonra bedbaht olursun, haydi atıl ileri.
Hazret-i Abdullah da; “Allahü ekber!” nidâları arasında düşmanla amansız bir
mücâdeleye tutuşmuştu. Bir ara bir kılıç darbesi parmağına isabet etti ve kesik parmak elinde sallanmaya başladı. Allahü teâlânın ve Resûlünün aşkıyla yanan bu
mübârek kumandan, derhâl atından yere atladı, çarpışmasına engel olan yaralı parmağını, ayağının altına alıp; “Sen sâdece, yaralı bir parmak değil misin? Zâten bu
kazaya da Allahü teâlânın yolunda uğramış bulunuyorsun!” diyerek çekip kopardı.
Şimşek gibi atına atlayıp, olanca gücü ile yine çarpışmaya başladı. Fakat bu kadar çarpışmasına rağmen, şehîdlik mertebesine kavuşamadığı için kendi kendini kınamaya
başladı... Tekrar tekrar düşmana saldırdı. Sonunda bir mızrak darbesi ile yere düştü.
Allahü teâlâ ve Resûlü yolunda çarpışırken şehîd olup, mübârek rûhu Cennet’e uçtu...
O anda Hazret-i Abdullah’ın yanında çarpışan Ebü’l-Yüsr Ka’b bin Umeyr, sancağı
dalgalandırmaya çalıştı. Gözlerini Eshâb arasında dolaştırarak kendisinden daha yaşlı
319 Vâkıdî, Megâzî, II, 756.
367
ve olgun birini araştırdı. Sabit bin Ekrem’i görünce, sancağı ona
teslîm etti. Hazret-i Sabit, sancağı mücâhidlerin önüne dikdikten
sonra; “Ey kardeşlerim! Acele içinizden birini kumandan seçiniz
ve ona tâbi olunuz” dedi. Onlar; “Seni seçtik” dedilerse de, Hazret-i
Sabit bunu kabul etmedi. Gözleri Hâlid bin Velîd hazretlerine takıldı. Ona; “Ey Ebû Süleymân! Sancağı sen al!” dedi. Müslümanlar
arasına yeni katılan Hazret-i Hâlid, edebinden mukaddes sancağı almak istemedi ve mübârek dudaklarından; “Ben bu sancağı
senden alamam! Sen buna benden daha çok lâyıksın. Zîrâ
daha yaşlısın ve Bedr Gazâsı’nda Resûlullah’ın yanında
çarpışmakla şereflenmişsin!...” sözleri dökülmüştü.
Fakat zaman kıymetli idi. Etraflarındaki Eshâb-ı kirâm, düşmanla kıyasıya vuruşuyor, yüz bin kişilik düşmanı geriletmeye çalışıyordu. Hazret-i Sabit, sözünü tekrarladı: “Ey Hâlid!
Resûlullah’ın mukaddes sancağını çabuk al! Vallahi, bunu sana
vermek için almıştım. Sen, harbin usûlünü benden daha iyi bilirsin!” dedi ve etrafındaki mücâhidlere; “Ey kardeşlerim! Hâlid’in
kumandan olmasındaki görüşünüz nedir?” diye sordu. Onlar da
hep bir ağızdan; “Onu başımıza kumandan yaptık” dediler.
Bunun üzerine Hazret-i Hâlid, Âlemlerin efendisinin mübârek
eliyle teslîm ettiği sancağı, büyük bir hürmet ve edeb ile alıp öptü.
Atına atlayıp düşmana bütün haşmet ve heybetiyle saldırdı.320
Kahraman sahâbîler yeni kumandanlarının peşinde tekrar hücûma geçtiler. Hazret-i Hâlid görülmemiş bir cesâret ve
mahâretle çarpışıyor, önüne geleni devirip düşürüyordu. Bir ara
Kutbe bin Katâde hazretleri, düşman kumandanlarından Mâlik
bin Zâfile’nin başını gövdesinden ayırdı. Rumların mâneviyatları
bozulmuştu. Fakat vakit daralmış, akşam olmuş ve hava kararmaya başlamıştı. Karanlıkta savaşmak oldukça tehlikeliydi. Çünkü
yanlışlıkla kendi arkadaşlarını vurabilirlerdi...
Bu sebeple her iki taraf da karargâhlarına çekildi. Yaralılar tedavi altına alındı. Hazret-i Hâlid, harp san’atında dâhi idi. Sabahleyin
düşmanın karşısına yeni bir taktikle çıkmak ve onları şaşırtmak istiyordu. O gece, askerlerin yerlerini değiştirdi. Sağ taraftakiler sola,
soldakileri sağa, öndekileri arkaya, arkadakileri de öne aldı.
Sabahleyin tekrar hücûma kalkan kahraman mücâhidler, “Allahü ekber” nidâları arasında çarpışmaya başladı. Düşman askerleri, kendilerine saldıran askerleri ilk defa görüyordu. Bunlar
dünkü çarpıştıkları kimseler değildi.
Herhâlde, Müslümanlara yeni bir ordu yardıma gelmişti!... Takviye kuvvetlerinin geldiğini zannedip korkuya kapılan Rum askerlerinin mânevîyatları bozuldu. Paniğe kapılıp kaçmağa başladılar.
320 Vâkıdî, Megâzî, II, 756; İbni Sa’d, Tabakât, I, 129; Abdürrezzâk, Musannef, III, 390;
Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, II, 105; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 130.
“Ey Hâlid!
Resûlullah’ın
mukaddes
sancağını çabuk
al! Vallahi, bunu
sana vermek için
almıştım. Sen,
harbin usûlünü
benden daha iyi
bilirsin!”
Sabit bin Ekrem
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
368
Bunu fırsat bilen, İslâm ordusu Rum askerleri üzerine şiddetli bir hücum yaptı. Düşman bertaraf edildikten sonra Mûte kal’asına geldiler. Hisârı da feth edip eşrafından
da çok kimseyi katlettiler. Hazret-i Hâlid ve kahraman sahâbîler, o gün çok daha güzel
çarpışarak düşmana kılıç vurdular ve binlercesinin canını Cehennem’e gönderdiler. O
gün Hâlid bin Velîd hazretlerinin elinde dokuz kılıç kırılmıştı.321
Allahü teâlânın ihsânı, Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin
duâları bereketiyle üç bin mücâhid gâzi, yüz bin düşman askerini bozguna uğratmıştı.
Bu büyük meydan muharebesinde on beş şehîd verilmişti. Böylece, Bizans İmparatorluğuna, haddi bildirilmiş, daha güneye akınlar düzenlemelerine engel olunmuştu...
Resûl-i ekrem ve Nebiyy-i muhterem efendimiz, kendisine harp meydanından bir
haber gelmeden önce, Mûte’de olanları bildirmek üzere Eshâbını mescide toplamıştı.
Sevgili Peygamberimizin mübârek yüzlerinden çok üzüntülü olduğu anlaşılıyor, daha
çok üzülür korkusu ile kimse bir şey soramıyordu. Nihâyet Eshâb-ı kirâmdan biri; “Canımız sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Sizde olan üzüntüyü gördüğümüzden beri içimiz
kan ağlıyor, üzüntümüzün derecesini ancak Cenâb-ı Hak bilir!” dedi. Sevgili Peygamberimizin mübârek gözlerinden yaşlar boşandı ve buyurdular ki: “Bende gördüğünüz üzüntü, beni hüzün içinde bırakan şey, Eshâbımın şehîd olmaları idi.
Bu hâl, onları, Cennet’te karşılıklı tahtlar üzerinde oturmuş kardeşler olarak görünceye kadar devam etti. Zeyd bin Hârise, sancağı eline aldı. Nihâyet
şehîd edildi. O şimdi Cennet’e girdi. Orada koşup duruyor. Sonra sancağı
Ca’fer bin Ebî Tâlib aldı. Düşman ordularına saldırdı. Çarpıştı ve nihâyet o
da şehîd oldu. O, şehîd olarak Cennet’e girdi ve yakuttan iki kanat ile dilediği gibi uçup duruyor. Ca’fer’den sonra sancağı, Abdullah bin Revâha aldı.
Elinde sancak olduğu hâlde düşmanlarla çarpıştı ve şehîd oldu ve Cennet’e
girdi. Onlar, Cennet’te altından tahtlar üzerinde bana gösterildi. Ey Allah’ım!
Zeyd’i mağfiret eyle!... Ey Allah’ım! Ca’fer’i mağfiret eyle! Ey Allah’ım Abdullah bin Revâha’yı mağfiret eyle!”
Âlemlerin efendisinin mübârek gözlerinden hâlâ yaşlar boşanıyordu. Göz yaşları
arasında şöyle devam ettiler: “Abdullah bin Revâha’dan sonra sancağı Hâlid bin
Velîd aldı. İşte şimdi harp şiddetlendi. Ey Allah’ım! O (Hâlid bin Velîd) senin
kılıçlarından bir kılıçtır. Ona yardım eyle!...” buyurdular.322
Sevgili Peygamberimiz, Allahü teâlânın izni ile bin kilometreden daha uzak olan
harp meydanındaki durumu, bir mûcize olarak görmüş ve Eshâbına bildirmişti. Ca’fer
bin Ebî Tâlib hazretlerinin şehîd düştüğü gün bu hâdiseyi anlattıktan sonra kalktılar,
Hazret-i Ca’fer’in evine gittiler. Hanımı Esmâ evinin işlerini bitirmiş, çocuklarını yıkayıp saçlarını taramıştı. Sevgili Peygamberimiz; “Ey Esmâ! Ca’fer’in oğulları nerede?
Onları bana getir!” buyurdular. Esmâ Hâtun çocukları getirince, Resûlullah efendimiz onları bağrına bastı ve doya doya öpüp kokladı. Mübârek kalbleri dayanamadı,
mübârek gözlerinden yaşlar sicim gibi akmaya başladı. Bunu gören Hazret-i Ca’fer’in
hanımı; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Niçin oğullarıma yetimlere yaptığınız merhameti gösteriyorsunuz? Yoksa Ca’fer ve arkadaşlarından acı
321 Buhârî, Megâzi, 42; İbni Sa’d, Tabakât, IV, 253; İbni Ebî Şeybe, Musannef, IV, 582; Hâkim, Müstedrek,
III, 44.
322 Ahmed bin Hanbel, Müsned, V, 299; İbni Sa’d, Tabakât, VII, 395; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 546;
Taberî, Târih, II, 322; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, VI, 150.
369
bir haber mi aldınız?!” diye yalvararak sordu. Âlemlerin efendisi,
çok müteessir olmuştu: “Evet!... Onlar, bugün şehîd oldular!...”
buyurdu. Hazret-i Esmâ vâlidemiz de yetim yavrularını bağrına
basarak ağlamaya başladı. Bu manzaraya sevgili Peygamberimiz
fazla dayanamamış, oradan ayrılmışlardı.323
Seâdethânelerine dönen Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz, zevce-i mutahharalarına; “Ca’fer’in ailesi için
yemek hazırlamayı ihmâl etmeyiniz!” buyurdu. Üç gün şehîd
ailelerine yemekler gönderildi.
Aradan günler geçmişti ki, Medîne’ye müjde haberini Ya’lâ
bin Ümeyye hazretleri ulaştırdı. Olup bitenleri daha söylemeden
Resûl-i ekrem efendimiz, ona; “İstersen olanları sen haber ver,
istersen ben sana söyleyeyim” buyurarak harp meydanında
olanları teferruatıyla anlattılar. Bunun üzerine Hazret-i Ya’lâ bin
Ümeyye; “Seni hak din ve Kitâb’la Peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemin ederim ki, mücâhidlerin başından geçen olaylardan anlatmadık bir tek hâdise bırakmadınız” dedi. Efendimiz
de; “Allahü teâla, benim için aradaki mesafeyi kaldırdı da,
harp meydanını gözlerimle gördüm” buyurdular.
Bir kaç gün sonra haberciler, İslâm ordusunun Medîne’ye yaklaştığını bildirdiler. Peygamber efendimiz, Eshâbı ile kalktılar,
Medîne’nin dışına karşılamaya çıktılar. Uzaklardan bir toz bulutu kalkıyor, mukaddes İslâm sancağı dalgalanıyordu. Kılıç, kalkan parıltıları, etrafı ayna gibi ışıldatıyordu... Herkeste, derin bir
heyecan göze çarpıyordu. Biraz sonra başlarında Hâlid bin Velîd
hazretleri olduğu hâlde, mücâhid gâziler Medîne’ye girdiler radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în...
Hûri kızları geldiler,
Nûrdan kundağa sardılar,
Muhammed’e yüz sürdüler,
Muhammed doğduğu gece.
Gökler kapısı açıldı,
Âleme rahmet saçıldı,
Hülle donları biçildi,
Muhammed doğduğu gece.
Yunus ey der, ey kardeşler,
Gözden akar kanlı yaşlar,
Secde kıldı dağlar, taşlar,
Muhammed doğduğu gece.
323 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 370; İbni Hişâm, Sîret, II, 380; İbni Sa’d,
Tabakât, VIII, 282; İbni Kesîr, Bidâye, III, 474; IV, 251; Heysemî, Mecma’uz-zevâid,
VI, 156.
“Ey Allah’ım!
Zeyd’i mağfiret
eyle!... Ey
Allah’ım!
Ca’fer’i mağfiret
eyle! Ey Allah’ım
Abdullah bin
Revâha’yı
mağfiret eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
370
Kâbe-i muazzamanın eski bir görüntüsü / Mekke-i mükerreme
[1890]
371
MEKKE’NİN FETHİ
Hicretin sekizinci senesi idi. Hudeybiye sulhnâmesinin bir
maddesi de; “Her iki tarafın dışında kalan Arap kabîleleri,
istedikleri tarafın himâyesine girebilecekler, müslümanlar
veya müşriklerle birleşmekte serbest olacaklar” idi. Buna
göre; Peygamber efendimizin müttefiki olan Huzâa kabîlesi, müslümanlar; Benî Bekr kabîlesi de müşrikler tarafında yer almışlardı.
Huzâa kabîlesi ile Benî Bekrler eskiden beri düşman olup, fırsat
buldukça birbirlerine saldırırlardı. Hudeybiye sulhuna göre, onlar
da bir müddet için saldırılarını durdurmuşlardı. Fakat, buna Benî
Bekrler iki sene uyabilmişlerdi. Bekroğullarından biri, sevgili Peygamberimize hakâret eden bir şiir söylemiş, bunu işiten Huzâa
kabîlesinden bir genç, dayanamamış ve başını yarmıştı. Bekroğulları, bunu fırsat bilip andlaşma gereği tehlikeden emin olan
Huzâa kabîlesine saldırmışlardı. Bu saldırıya, Kureyşli müşrikler,
silâh vererek ve gizli adam göndererek yardım etmişler, Harem-i
şerîfde Huzâa kabîlesinden yirmiden fazla kimseyi öldürmüşlerdi.
Çarpışma esnâsında Huzâa kabîlesinden bâzı müslümanlar, Peygamber efendimizden yardım istemişlerdi. Huzâa kabîlesine gece
yapılan bu baskınlarda, Bekroğulları arasında, Kureyşli müşriklerin de bulunduğunu görenler olmuştu.
O gece, Medîne’de, Hazret-i Meymûne vâlidemizin evinde bulunan sevgili Peygamberimiz, namaz kılmak için kalkıp abdest
alırken; Allahü teâlânın izni ile bir mûcize olarak, Mekke’deki
müslümanların kendisinden yardım taleb ettiklerini işitmişti.
Onlara cevâb olarak; “Lebbeyk! Dâvetinize icâbet ediyorum!”
buyurdu. Meymûne vâlidemiz, Peygamber efendimizin yanında
kimse olmadığı hâlde böyle konuştuğunu görünce; “Yâ Resûlallah!
yanınızda bir kimse mi var?” diye sordu.
Sevgili Peygamberimiz ona, Mekke’de meydana gelen hâdiseyi
ve Kureyşlilerin bu işe ortak olduklarını haber verdi.
Kureyş müşrikleri Benî Bekrlere yardım ederek, Huzâa kabîlesine
baskın yapıp onları öldürmekle, Hudeybiye sulhnâmesinin maddelerine aykırı hareket etmiş, böylece sulhnâmeyi bozmuş oluyorlardı.
Sevgili Peygamberimiz, bu haberi ânında öğrenmişti. Ayrıca
hâdiseden üç gün sonra, Huzâa kabîlesinden Amr bin Sâlim, yanında kırk süvâri ile gelip, durumu Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi
ve sellem efendimize anlattı.
Fakat, bu hâdiseden, o sırada Şam’a ticâret için giden Kureyş
lideri Ebû Süfyân’ın haberi olmamıştı.
Habîbullah efendimiz de; “Huzâa oğullarına yardım etmez-
“(Ey Mekkeli
müslümanlar!)
Lebbeyk!
Dâvetinize icâbet
ediyorum!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
372
sem, bana da yardım olunmasın!” buyurarak bir mektup yazdırdı. Kureyş müşriklerine gönderilen bu mektupta, sevgili Peygamberimiz; “Siz, ya Bekr oğulları ile
olan ittifâkınızdan vazgeçip geri durursunuz, yâhut da Huzâa oğullarından
öldürülenlerin diyetlerini ödersiniz! Şâyet bu söylediklerimden birini yerine
getirmeyecek olursanız, sizinle harbedeceğimi bildiririm!...” buyuruyorlardı.
Kureyşliler, bu merhameti dahi anlayamadılar. “Hem ittifâkımızı kesmeyiz, hem
de diyeti ödemeyiz! Ancak harbedebiliriz” diye haber gönderdiler. Fakat, böyle yaptıklarına bin defa pişmân olup, korkularından muâhedeyi yenilemek üzere Ebû Süfyân’ı
beklemeğe başladılar.
Ebû Süfyân Şam’dan dönünce hâdiseyi ona anlattılar ve; “Bu, mutlaka düzeltilmesi
lâzım olan bir iştir. Eğer düzeltilmezse, Muhammed bizi Mekke’den sürer!” dediler.
Ebû Süfyân ise; “Her ne kadar bu hâdiseden benim haberim olmadıysa da, sulhü yenileyip uzatmak üzere acele gitmem lâzım” dedi ve Medîne’ye doğru hemen yola çıktı.324
Daha Ebû Süfyân Medîne’ye gelmeden, sevgili Peygamberimiz, onun geleceğini
Eshâb-ı kirâmına bildirdi ve; “Şöyle anlarım ki, Ebû Süfyân, sulhü yenileyip,
sulh müddetini de uzatmak üzere geliyor. Lâkin, murâdı hâsıl olmayıp geldiği gibi geri döner!...” buyurdu.
Henüz müslüman olmayan Ebû Süfyân, Medîne-i münevvereye geldi. Kızı ve Peygamber efendimizin mübârek hanımı, mü’minlerin annesi olan Ümmü Habîbe’nin
“radıyallahü anha” evine gitti. Sevgili Peygamberimizin döşeği üzerine oturmak istedi.
Hazret-i Ümmü Habîbe vâlidemiz, oturmadan yetişip döşeği kaldırdı. Babası buna
çok üzülüp; “Ey kızım! Bu döşeği benden mi esirgiyorsun?” diyerek hayretini belirtince, Resûlullah’ın muhabbetini her şeyin üzerinde tutan mü’minlerin annesi Hazret-i
Ümmü Habîbe, babasına; “Bu döşek, Allahü teâlânın Resûlünün döşeğidir. Ona müşrikler oturamaz! Sen, müşrik ve necissin! Bu döşek üzerine oturman, aslâ lâyık değildir!” diye cevap verdi.
Babası; “Ey kızım! Evimden ayrılalı sana bir şeyler olmuş!” deyince, o da; “Elhamdülillah ki, Allahü teâlâ bana İslâmiyeti nasîb etti. Sen ise hâlâ, işitmeyen, görmeyen
taştan yapılmış putlara tapıyorsun! Ey baba! Senin gibi Kureyş’in büyüğü ve yaşlısı
olan bir kimse, nasıl olur da İslâm’a uzak kalır?...” dedi. Babası, çok hiddetlenip; “Bana
bu kadar hürmetsizlik edip câhillikle suçluyorsun! Demek ben, atalarımın senelerdir
taptıklarını bırakıp, Muhammed’in dinine mi gireceğim?!” diyerek oradan ayrıldı.325
Sevgili Peygamberimizin huzûruna gelen Kureyş lideri; “Ben, Hudeybiye sulhnâmesini
yenilemek ve müddetini de uzatmak için geldim. Haydi, aramızdaki bu muâhedeyi bir
yazı ile yenileyelim!” dedi. Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Biz,
Hudeybiye sulhnâmesine aykırı bir davranışta bulunmayız ve onu değiştirmeyiz!” buyurdu. Kureyş lideri, tekrar tekrar; “Sulhnâmeyi değiştirelim! Yenileyelim!...” dediyse de, sevgili Peygamberimiz, ona hiçbir cevabda bulunmadı. Kureyş lideri gösterdiği
bütün çabaların hiçbir fayda vermediğini görünce, Mekke’ye dönüp, müşriklere durumu
anlattı. Müşrikler; “Demek hiçbir şey yapamadan geri döndün öyle mi?!...” diyerek onu
kınadılar. Artık onlar için beklemekten başka yapacak bir şey kalmamıştı.
324 İbni Hişâm, Sîret, II, 395; Vâkıdî, Megâzî, II, 783; İbni Sa’d, Tabakât, II, 134; Abdürrezzâk, Musannef, V,
374; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 531.
325 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, V, 43; İbni Kesîr, Sire, III 530.
373
Kim Mescid-i harâm’a sığınırsa
Ebû Süfyân Medîne’den ayrılınca, Sevgili Peygamberimiz
Mekke’yi fethetmeye karar verdi. Çünkü Kureyşliler, ahdlerinde
durmamışlar ve anlaşmayı bozmuşlardı. Fakat bu sırrı gâyet gizli tutuyor, müşriklere hazırlanma fırsatı vermeden ve Harem-i
şerîf’te kan dökülmeden Mekke’yi teslîm almak istiyordu.
Bu bir harp tedbiri idi. Zirâ, Mekke fethedilince, kim bilir niceleri
müslüman olmakla şereflenecekti.
Bu durumu, Hazret-i Ebû Bekr’e ve eshâbının ileri gelenlerinden bir kaçına bildirdi. Eshâbına, sefer için hazırlık yapmalarını
emredip, nereye gidileceğini bildirmedi. Eshâb-ı kirâm, cihâd için
hazırlığa başladılar. Peygamber efendimiz, ayrıca çevredeki müslüman kabîlelerden Eslem, Eşca’, Cüheyne, Husayn, Gıfâr, Müzeyne, Süleym, Damra ve Huzâaoğullarına haber gönderdi; “Allahü
teâlâya ve âhiret gününe îmân edenler, Ramazân-ı şerîfin
başında Medîne’de bulunsunlar” buyruluyor, harbe katılmaya
dâvet ediliyordu.
Habîbullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, bir tedbir olarak, Mekke’ye giden yolları tutup irtibatı kesmek üzere,
Hazret-i Ömer’e vazife verdi. Hazret-i Ömer, derhâl dağ yollarına,
geçitlere ve diğer yol başlarına nöbetçiler dikip; “Mekke’ye gitmek
isteyen herkesi geri çevireceksiniz!” emrini verdi.
Sevgili Peygamberimiz, bu işin gizlice yürütülmesi için; “Yâ
Râbbi! Yurtlarına ansızın varıp, kavuşuncaya kadar, Kureyşlilerin câsus ve habercilerini tut, görmez ve işitmez
eyle. Bizi ansızın görüp işitsinler” diyerek Allahü teâlâya duâ
ediyordu.
Peygamber efendimiz, kuzeydeki müşrikler veya Bizanslılar
üzerine yürünecek intibâını vermek için de, Ebû Katâde hazretlerini askeri bir birlik ile kuzeye, İzâm vâdisine doğru gönderdi.
Bu arada Medîne’deki hazırlıkları, Mekkeli müşriklere bildirmek üzere gönderilen bir mektubu, Sevgili Peygamberimiz bir
mûcize olarak haber verdi. Hazret-i Ali’yi göndererek yakalattı.
Ramazân ayının ikinci gününe kadar, çevre kabîlelerden yardım gelmiş, Ebû İnebe kuyusu başındaki ordugâhda toplanılmıştı.
Eshâb-ı kirâmın sayısı on iki bine ulaşmıştı. Bunlardan dört bini
Ensâr, yedi yüzü Muhâcir, geri kalanı da çevredeki müslüman
kabîlelerdendi.326
Sevgili Peygamberimiz, Medîne’ye vekil olarak, Abdullah bin
Ümm-i Mektûm hazretlerini bıraktı.327 Zübeyr bin Avvâm hazretlerini de iki yüz kişilik bir süvâri birliğinin başında keşif kolu
olarak ileri gönderdi.
326 İbni Sa’d, Tabakât, II, 135.
327 İbni Sa’d, Tabakât, II, 135.
“Yâ Râbbi!
Yurtlarına
ansızın varıp,
kavuşuncaya
kadar,
Kureyşlilerin
câsus ve
habercilerini tut,
görmez ve işitmez
eyle. Bizi ansızın
görüp işitsinler.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
374
Âlemlerin efendisi, hicretin sekizinci senesi, Ramazân-ı şerîfin onuncu pazartesi
günü gönülleri Allahü teâlâ ve Resûlunun muhabbetiyle dolu olan on iki bin kişilik muazzam ordusunun başında, Allahü teâlânın ismi ile Medîne’den yola çıktılar.
Bundan sekiz sene önce, işkence, zulüm yapılarak hicrete mecbur bırakıldıkları yurtlarına, Mekke’ye gidiyorlardı. Puthâne hâline çevrilen muazzam Kâbe’yi putlardan
temizlemeye gidiyorlardı... İnatlarından bir türlü vazgeçmek istemeyen müşriklere,
hak, adâlet ve merhamet göstermeye gidiyorlardı... Allahü teâlânın dinini yaymaya,
oradakilerin ebedî Cehennem azâbından kurtulmalarına vesîle olmaya gidiyorlardı.
Aman yâ Rabbi! Bu ne büyük merhametti!...
İslâm ordusu Zü’l-huleyfe’ye geldiği sırada, Mekke’den âilesi ile birlikte hicret eden
Peygamber efendimizin amcası Hazret-i Abbâs ile karşılaştı. Sevgili Peygamberimiz,
amcasının geldiğine çok sevindi ve; “Ey Abbâs! Ben peygamberlerin sonuncusu olduğum gibi, sen de, muhâcirlerin sonuncususun” buyurarak gönlünü aldı.
Hazret-i Abbâs’ın ağırlıklarını Medîne’ye gönderdi. Hazret-i Abbâs, Peygamber efendimizin yanında kalıp, Mekke’nin fethine katıldı.328
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Mekke’nin yakınında bulunan
Kudeyd’e geldiğinde, şanlı Eshâbına harp düzeni aldırdı. Her bir kabîleye ayrı ayrı
sancaklar (bayraklar) verdi. Onları, her kabîlenin bayrakdârına (sancakdârına) teslim
etti. Muhâcirlerin bayrağını; hazret-i Ali, Zübeyr bin Avvâm ve Sa’d bin Ebî Vakkâs
(radıyallahü anhüm) taşıyordu. Ensârın oniki bayrakdârı, Eşcâların ve Süleymlerin bir
bayrakdârı, Müzeynelerin üç, Eslemlerin iki, Huzâaoğullarının üç, Cüheynelerin dört
bayrakdârı vardı.329
Medîne’den ayrılalı on gün olmuştu. Akşam üzeri Mekke’ye iyice yaklaşılmış, yatsı
vaktinde Merrüzzahrân’a gelinmişti. Peygamber efendimiz, Eshâbına burada durmalarını emir buyurdu. Ayrıca Hazret-i Ömer’e vazife verip, her mücâhidin ateş yakmasını da emir verdi.330 Bir anda on binden fazla ateş yanınca, Mekke aydınlığa boğuldu. Hiçbir şeyden haberi olmayan Mekkeli müşrikler, şaşkına döndüler. Ne olduğunu
anlamak için Ebû Süfyân’ı görevlendirdiler. O da yanına birilerini alarak İslâm ordusuna doğru gizlene gizlene yaklaştı. Bu sırada sevgili Peygamberimiz, Eshâbından
bâzılarına; “Ebû Süfyân’a göz kulak olunuz. Mutlaka onu bulursunuz!” buyurdu.
Kureyşliler, ilerledikçe hayretleri artıyor, dehşete düşüyorlardı. Mekke’nin çevresine ne kadar çok asker birikmişti ve ne kadar çok da ateş yakmışlardı... Onlar, bunları
konuşa konuşa, Erak isimli yere geldiler. Tam bu sırada Peygamber efendimiz;
“Ebû Süfyân, şu anda Erak’tadır” buyurdu.
O esnada Hazret-i Abbâs da, hemen Erak mevkiine doğru hareket etti. Ve kendi
kendine; “Orada muhakkak birini bulup Mekke’ye göndereyim ki; islâm ordusunun
üzerlerine gelmekte olduğunu onlara bildirsin. Mekkeliler de Resûlullah aleyhisselama gelip, harbe girmeden önce emân dilesinler” dedi. Bunun için oralarda birini
ararken Ebû Süfyân’ı sesinden tanıdı ve, “Yâ Ebâ Hanzala!” diye seslendi. Ebû Süfyân
da onu tanıyıp; “Ey Ebü’l-Fadl! Sensin ha! Anam, babam sana fedâ olsun!” dedi. Sonra
birlikte İslâm ordugâhına doğru yol almaya başladılar.
328 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXVI, 297.
329 Vâkıdî, Megâzî, II, 800.
330 İbni Sa’d, Tabakât, II, 135.
375
Yolda Ebû Süfyân, Hazret-i Abbâs’a; “Haberler nasıldır?”
diye sordu. O da; “Ey Ebû Süfyân! Sana yazıklar olsun! Resûl
aleyhisselâm, karşı koyamayacağınız bir ordu ile üzerinize geliyor. Yemin ederim ki, Kureyşlilerin hâli yaman olacak. Vay onların
başına geleceklere!” dedi. Ebû Süfyân ve yanındakiler, korku ile
mücâhidlerin arasından geçerek Sevgili Peygamberimizin huzûr-i
şerîflerine geldiler. Kâinâtın sultânı, onları güzel karşıladı. Mekkeliler hakkında bilgi aldı. Geç vakitlere kadar konuştuktan sonra,
onları İslâm’a dâvet eyledi. Hâkim bin Hizâm ile Büdeyl, derhâl
Kelîme-i şehâdet getirerek müslüman oldu radıyallahü anhüma.
Fakat Ebû Süfyân’ın tereddütü devâm ediyordu.
Sabah olunca, merhamet deryâsı sevgili Peygamberimiz; “Ey
Ebû Süfyân! Yazıklar olsun sana! Allahü teâlâdan başka
ilâh bulunmadığını öğrenme zamanı hâlâ gelmedi mi?” buyurdu. O da; “Anam babam sana fedâ olsun! Yumuşak huylulukta ve şereflilikte ve akrabâ hakkını gözetmekte üstüne yoktur. Sana ettiğimiz bu kadar cefâdan sonra, sen,
hâlâ bizi hidâyet yoluna dâvet ediyorsun. Ne güzel kerem
sahibisin. Allahdan başka ilâh olmadığına inandım... Eğer
olsaydı bana bir faydası olurdu. Sen de Allahın Resûlüsün”
diyerek Eshâb-ı kirâmdan olmakla şereflendi, radıyallahü anh.331
Hazret-i Abbâs; “Yâ Resûllallah! Ebû Süfyân’a Mekkelilerce
itibar kazandıracak bir şey ihsân eder misiniz?” dedi. Peygamber
efendimiz, bunu kabul edip; “Kim Ebû Süfyân’ın evine girer,
sığınırsa, ona emân verilmiştir, öldürülmekten kurtulur”
buyurdu. Ebû Süfyân hazretleri; “Yâ Resûlallah! Biraz daha genişletir misiniz? diye istirhamda bulununca, Sevgili Peygamberimiz;
“Kim Mescid-i harâm’a girer, sığınırsa ona emân verilmiştir! Kim kapısını kapayıp evinde oturursa, ona emân verilmiştir” buyurdu.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Ebû
Süfyân’ın, İslâm ordusunun heybetini ve çokluğunu görüp, Mekkeli müşriklere bunu anlatması için Hazret-i Abbâs’a; “Onu,
vâdinin daraldığı, atların sıkışa sıkışa geçtiği dağ boğazına
ilet. Müslümanların, Allahü teâlânın ordusunun ihtişâmını
görsün” buyurdu.
Ebû Süfyân görmeliydi ki, şâhid olduğu manzarayı müşriklere
anlatsın ve karşı çıkan olmasın... Böylece, Harem-i şerîfte kan
dökülmesin...
Hazret-i Abbâs, Ebû Süfyân ile dağ geçidine giderken,
mücâhidler harp düzenine girdi. Her kabîle, sancaklarını açmış
olduğu hâlde geçitten geçmeye başladılar. Her birinin üzeri zırhlı
331 İbni Hişâm, Sîret, II, 400; Vâkıdî, Megâzî, II, 811; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, V, 62;
Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 155.
“Kim Ebû
Süfyân’ın evine
girer, sığınırsa,
ona emân
verilmiştir,
öldürülmekten
kurtulur...
Kim Mescid-i
harâm’a girer,
sığınırsa ona
emân verilmiştir!
Kim kapısını
kapayıp evinde
oturursa,
ona emân
verilmiştir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
376
ve silâhlı idi. Her grup geçerken tekbir getiriyorlardı. Ebû Süfyân hazretleri; “Bunlar
kim?” diye soruyor, Hazret-i Abbâs da; “Bunlar, Süleymoğulları! Kumandanları Hâlid
bin Velid’dir!” “Bunlar Gıfâroğulları!” “Bunlar Kâboğulları!...” diyerek cevap veriyordu.
Yeri göğü; “Allahü ekber! Allahü ekber!” nidâları dolduruyor, mücâhidlerin çokluğu
ve silâhların parıltıları göz kamaştırıyordu.
Hazret-i Ebû Süfyân’ın en çok merak ettiği, Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizdi. Onun çevresindeki askerlerin geçişini çok merak ediyor, diğerlerinden farklı olacağını tahmin ediyordu. Bu sebeple sık sık; “Bunlar Resûlullah’ın birliği midir?” diye sormaktan kendini alamıyordu... Nihâyet Peygamberlerin Sultânı,
Âlemlerin Efendisi güneş gibi, nûr saçarak devesi Kusvâ’nın üzerinde göründü. Etrafında Muhâcirler ve Ensâr bulunuyordu. Her biri tepeden tırnağa Dâvudi zırhlara
bürünmüş, hindî kılıçlar kuşanmış, cins atlara ve develere binmiş olarak geliyorlardı.
Ebû Süfyân hazretleri onları görünce; kim bunlar yâ Abbâs diyerek merakla sordu.
O da; “Ortadaki Resûl aleyhisselâm. Etrafındakiler de şehid olmak aşkı ile yanan Ensâr
ve Muhâcirlerdir!...” dedi. Sevgili peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem, onların
yanından geçerken Ebû Süfyân hazretlerine; “Bugün, Allahü teâlânın, Kâbe’nin
şânını yücelteceği bir gündür. Bugün, Beytullaha örtü örtüleceği gündür! Bugün, merhaamet günüdür... Bugün, Allahü teâlânın Kureyşlileri (İslâm ile)
azîz edeceği bir gündür” buyurdu.
Hazret-i Ebû Süfyân, göreceğini görmüş, işiteceğini de işitmişti. “Ben, Kayserin
de, Kisrânın da saltanatını gördüm. Fakat böyle ihtişamlısını görmedim. Ben, hiçbir
zaman bugünkü gibi bir ordu ve cemâat ile karşılaşmadım. Böyle bir orduya hiç kimse
karşı koyamaz. Onlara güç yetiremez” diyerek Mekke’nin yolunu tuttu...
Ebû Süfyân Mekke’ye gelip, kendisini merakla bekleyen müşriklere müslüman olduğunu açıkladıktan sonra, “Ey Kureyş cemâati! Muhammed aleyhisselâm karşısında
dayanamayacağınız kadar büyük bir ordu ile yanı başınıza gelmiş bulunuyor. Boş yere
kendi kendinizi aldatmayınız. Müslüman olunuz ki, kurtulasınız. Ben sizin görmediklerinizi gördüm. Sayısız bahadırlar, atlar ve silahlar gördüm. Hiç kimsenin onlara
gücü yetmez. Kim, Ebû Süfyân’ın evine girerse, ona emân verilmiş, öldürülmekten
kurtulmuştur. Kim Beytullah’a sığınırsa, ona emân verilmiştir. Kim, evine girip kapısını kapatırsa, ona da emân verilmiştir” dedi.332
Bunun üzerine müşriklerin azılılarından bâzıları, Ebû Süfyân hazretlerine karşı
çıkarak, hakâret ettiler. Hattâ, İslâm ordusuna karşı çıkmak için, acele hazırlığa başladılar. Fakat bunların sayıları çok azdı. Diğerleri, bunlara iltifat etmeyip evlerine koştular. Bir kısmı da Mescid-i harâm’a sığındılar.
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem ve şanlı sahâbiler radıyallahü anhüm,
Zî-tuvâ vâdisine gelip toplandılar. Âlemlerin efendisi, mübârek gözleriyle Eshâb-ı
kirâmını şöyle bir süzdükten sonra, hâtırına, sekiz sene önce Mekke’den ayrılışı, hicreti geldi. O zaman saâdethânelerinin etrafını müşriklerin sardığını, Yâsîn-i şerîften
âyet-i kerîmeler okuyarak çıktığını, Hazret-i Ebû Bekr ile kimselere görünmeden Sevr
mağarasına girdiklerini, Mekke hudutlarından ayrılmadan son bir defa görüp, “(Ey
Mekke) Vallahi, biliyorum ki sen, Allahü teâlânın yarattığı yerlerin içinde
332 Ebû Dâvûd, Harâc, 25; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 292; İbni Hişâm, Sîret, II, 401; Vâkıdî, Megâzî, II,
817; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VII, 80.
377
en hayırlısısın. Rabbim katında da benim yanımda da en
sevgili olanısın. Senden zorla çıkarılmamış olsaydım, senden çıkmaz ayrılmazdım” buyurduğunu, bu mahzûnluğu karşısında, Cebrâil aleyhisselâmın Kasas sûresi 85. âyet-i kerîmesini
okuyup, mübârek hâtırını tesellî ettiğini ve Mekke-i Mükerremeye döneceğini müjdelediğini, bir avuç Eshâbı ile Bedr’de, Uhud’da,
Hendek’te, Hayber’de, Mûte’de düşmanlara nasıl gâlip geldiğini hatırladı. Şimdi, on iki bin eshâbı etrafında pervâne olmuş,
Mekke’ye girmek için bir emrini bekliyorlardı. Server-i âlem efendimiz, bütün bunları ihsân eden Allahü teâlâya, en derin minnet
ve şükran duygularıyla dolu olarak hamd etti. Tevâzu ile mübârek
başını önüne eğdi.
Fahr-i kâinât efendimiz, kahraman Eshâbını dört gruba ayırdı.
Sağ kol kumandanlığına Hâlid bin Velid hazretlerini, sol kol kumandanlığına Zübeyr bin Avvâm hazretlerini, piyâdelerin başına
Ebû Übeyde bin Cerrâh hazretlerini, diğer gruba da Sa’d bin Ubâde
hazretlerini tâyin eyledi. Hazret-i Hâlid, Mekke’nin güneyinden
girecek, müşriklerden kim karşı çıkarsa cezâlarını verecek, Safâ
tepesinde, Fahr-i kâinât efendimizle birleşecekti. Hazret-i Zübeyr,
Mekke’nin kuzeyinden girecek, Hacun mevkiine bayrağını dikip
Server-i âlem efendimizi bekleyecekti. Batıdan, Hazret-i Sa’d bin
Ubâde hazretleri ilerleyecekti.333
Resûl-i ekrem efendimiz, kumandanlarına, “Size saldırılmadıkça, aslâ, hiç kimseyle, çarpışmaya girmeyeceksiniz. Hiç
kimseyi öldürmeyeceksiniz” buyurdu. Ancak isimleri belirtilenlerden kim yakalanırsa, Kâbe’nin örtüsü altına bile gizlenseler,
başları uçurulacaktı.334
Hak geldi, bâtıl zâil oldu
İkrime tebni Cehil, Safvân bin Ümeyye ve Süheyl bin Amr ile
Benî Bekr ve Benî Hâris’ten bir kısım kimseler Hâlid bin Velîd’in
gelmekte olduğunu haber alınca yol başını tutup beklemeğe başladılar. Mücâhidlerden en önce harekete geçen, Hâlid bin Velîd
hazretleri oldu. Mekke’nin güneyinden, Handeme dağının, eteklerine geldiklerinde, azılı Kureyş müşriklerinin kendilerine ok
yağdırdıklarını gördü. İki mücâhid şehîd olmuştu. Biri Kürz bin
Câbir, biri de Habeş bin Eş’ar idi. Hazret-i Hâlid, savaş düzenindeki
askerlerine, “Ancak bozguna uğrayıp kaçanlar öldürülmeyecektir”
emrini verdikten sonra, ileri atıldılar. Bir anda müşrikleri geriye
püskürtüp Mescid-i harâm’a kadar ilerlediler. Çarpışma esnâsında
yetmiş müşrik öldürüldü. Müşriklerin bir kısmı dağ başlarına, birkısmı evlerine kaçtılar.
333 Ebû Dâvûd, Harâc, 25; Abdürrezzâk, Musannef, V, 377; Beyhekî, Delâil-ünnübüvve, II, 431.
334 İbni Hişâm, Sire, II, 859.
“Bugün, Allahü
teâlânın,
Kâbe’nin şânını
yücelteceği bir
gündür. Bugün,
Beytullaha
örtü örtüleceği
gündür! Bugün,
merhamet
günüdür. Bugün,
Allahü teâlânın
Kureyşlileri
(İslâm ile) azîz
edeceği bir
gündür.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
378
Mekke-i Mükerreme’nin Fethi
379
Mukaddes Mekke’ye diğer yönlerden giren şanlı sahâbiler, her
hangi bir direnişle karşılaşmadılar. Öldürülmesi emredilenlerden
beş tanesi yakalanıp cezâları hemen verildi. Diğerleri Mekke’den
kaçtılar.
Mücâhidler, Ramazânın yirminci Perşembe günü büyük bir
heyecanla, dalga dalga, “Allahü ekber! Allahü ekber!” tekbirleri
arasında Mekke’ye giriyorlardı.
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, devesi
Kusvâ’nın üzerinde ve terkisinde Üsâme bin Zeyd olduğu hâlde
büyük bir tevâzu içinde, doğduğu belde mukaddes Mekke’ye giriyordu. Kendisine bu günleri gösteren Allahü teâlâya hamdediyor,
Mekke’nin fethini müjdeleyen, Fetih sûresini tilâvet buyuruyordu.
Fahr-i kâinât efendimiz, büyük bir sürûr içinde, muzaffer
Eshâbının arasında Kâbe-i muazzamaya doğru yöneldiler. Sağında Hazret-i Ebû Bekr, solunda Üseyd bin Hudayr hazretleri olduğu
hâlde Kâbe-i muazzamaya yaklaştılar. Hacer-ül esved’i ziyâret
ettikten sonra, telbiye ve tekbir getirdiler. Bunu sahâbîler takip
etti ve “Allahü ekber! Allahü ekber!” sesleri ile Mekke-i mükerreme semâları inlemeye başladı. Bu ulvî manzara karşısında
Müslümanlar sevinç gözyaşları döküyor. Harem-i şerîfe sığınmış,
evlerine kapanmış müşrikler, korku ile bekleşiyorlardı.
Sonra Âlemlerin efendisi ve şanlı Eshâbı tavâfa başladılar.
Tavâfın yedincisini de bitirdikten sonra, devesinden inen sevgili
Peygamberimiz, makâm-ı İbrâhim’de iki rekat namaz kıldı. Sonra
Hazret-i Abbâs’ın kuyudan çıkardığı zemzemden içti. Zemzem ile
abdest almayı arzu buyurdular. Fahr-i kâinât efendimiz abdest alırken, Eshâb-ı kirâm, sevgili Peygamberimizin mübârek vücûduna
değen abdest suyunu yere düşürmeden havada kapışmaya başladılar. Bu durumu gören müşrikler, “Biz hayâtımızda böyle bir hükümdar ne gördük ne de işittik” diyerek hayrete düştüler.
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Kâbe’nin
çevresine taştan ve tahtadan yapılmış bütün putların yıkılmasını murâd ettiler. “Hak gelince bâtıl gider, bâtıl her zaman
gidicidir”335 meâlindeki âyet-i kerîmeyi okuyarak, mübârek elindeki asâyı putlara doğru uzattılar. Âsânın değdiği her put, birer
birer yüzü üzere yıkılıverdi. Üç yüz altmış put yerle bir edildi.336
Öğle vakti girdiğinde, Resûl-i ekrem efendimiz Hazret-i
Bilâl’e Kâbe’de ezân-ı Muhammedîyi okumasını emir buyurdu.
O da, derhâl bu mukâddes vazifeyi îfâ eyledi. Ezân okunurken,
mü’minlerin kalbinde engin bir sürûr meydana geliyor, müşrikler
ise ziyâde elem ve üzüntü içinde kahroluyorlardı.337
335 İsrâ: 17/81.
336 İbni Hişâm, Sîret, II, 416.
337 Süheylî, Ravd-ül-ünf, IV 172.
“Hak gelince
bâtıl gider,
bâtıl her zaman
gidicidir.”
İsrâ: 81
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
380
Sevgili Peygamberimiz, Kâbe’nin anahtarını istedi. Getirdiler. İçerdeki resimleri ve
yıkılan bütün putları temizlettikten sonra, yanında Hazret-i Üsâme bin Zeyd, Hazret-i
Bilâl, Hazret-i Osman bin Talhâ olduğu hâlde, Kâbe’ye girdiler. Peygamber efendimiz,
içerde kapıyı arkasına alarak iki rekat namaz kıldı. Her köşede tekbir getirip duâ eyledi. Hâlid bin Velid hazretleri kapının önünde duruyor. Halkın oraya yığılmasına mâni
olmaya çalışıyordu.
Kâinâtın sultânı, Kâbe’nin kapısının iki kanadından iki mübârek eliyle tutmuştu.
Bütün Kureyşliler Mescid-i harâm’a dolmuşlar, korku ile karışık ümitle, sevgili Peygamberimize bakıyorlardı. Zirâ onlar, Peygamber efendimize hakaret etmişler, dövmeğe kalkışmışlar, canına kasdetmişlerdi! Eshâbına her türlü işkenceyi yapmışlardı. Boyunlarına ip bağlayıp, sürümüşlerdi. Ateşe atıp, yakmaya çalışmışlardı. Kızgın
kayaları göğüslerine koyup, bayılıncaya kadar işkence yapmışlardı. Ateşte kızartılmış şişleri vücutlarına sokmuşlardı. Üç sene aç susuz bir mahalleye hapsedip, her
şeyden mahrum bırakmışlardı. Ayaklarından develere bağlayıp, ayrı yönlere çekmek
sûretiyle parçalamışlardı. Hepsinden öte yurtlarından çıkarmışlardı. Bu yetmiyormuş
gibi, tamamen ortadan kaldırmak için kaç defa harbetmişlerdi.
Fakat bütün bunlara rağmen ümitli idiler. Çünkü karşılarında, âlemlere rahmet
olarak gönderilen merhamet deryâsı vardı. Sevgili Peygamberimiz, bir müddet onlara
baktıktan sonra, “Ey Kureyş cemaâti, şimdi hakkınızda benim ne yapacağımı
zan ediyorsunuz” buyurdular. Onlar da; “Biz senden hayır bekliyor, hayır ümîd ediyoruz. Çünkü sen, kerîm kardeşsin. Kerem ve iyilik sâhibi bir kardeşimizin oğlusun.
Bize gâlip geldin. Senden iyilik umuyoruz” dediler.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem onlara tebessüm buyurdular ve; “Benim
hâlimle sizin hâliniz, Yûsuf (aleyhisselâmın) kardeşlerine söylediği gibi olacaktır. Onun gibi ben de; “Bugün ben artık size, yaptıklarınızdan dolayı hesap
soracak değilim (Sizin hatâlarınızı yüzünüze vurmayacağım). Allahü teâlâ teâlâ
sizi mağfiret buyursun”338 diyorum. Gidiniz. Hürsünüz, serbestsiniz” buyurdu.
Bu muazzam merhamet, katı kalbleri yumuşatmış, nefret hâlini muhabbete çevirmişti. Âlemlerin efendisi, onları İslâma dâvet edince, müslüman olmak için toplandılar.
Sevgili Peygamberimiz, peygamberliğini, Kureyşlilere bildirip ilk İslâma dâvet
ettiği Safâ tepesine çıktı. Yine orada, büyük-küçük, kadın-erkek bütün Mekkelilerin
bî’atını kabûl etti. Böylece Kureyşliler müslüman olarak Eshâb-ı kirâm arasına katılmakla şereflendiler.
Erkeklerle sözleştikten sonra kadınlardan da bâzı konularda söz alındı.339 Allahü
teâlâya şirk koşmamak, Peygamber efendimize isyân etmemek, hırsızlık yapmamak,
iffet ve nâmusunu korumak, bühtân (iftirâ) etmemek, kız çocuklarını öldürmemek
bunlardandı.
Peygamber “sallallahü aleyhi ve sellem” efendimizin huzurunda bulunan kadınlar
da, bunların hepsini kabûl etdi ve yalnız söz ile ahd etdiler. Resûlullah sallallahü
aleyhi ve sellem bunlara hayır duâ etdi ve afvlarını diledi. Ebû Süfyân’ın zevcesi ve
Mu’âviye’nin radıyallahü anhümâ annesi olan Hind radıyallahü anhâ da bunların ara338 Yûsuf: 12/92.
339 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 9.
381
sında idi ve hattâ başkanları idi. Bu bî’at-ı nisâda, kadınlar nâmına
o konuşdu. (Bu ahdinden ve bu istiğfâr duâsına kavuşmasından
dolayı, kazandığı çok umulur. Müslüman kadınlardan herhangisi
de, bu şartları kabûl ederek, bunlara uyarsa, bu sözleşmeğe dâhil
sayılır ve bu duâdan faydalanır.)
Müslüman olan herkes evlerindeki bütün putları kırdılar. Çevre kabîlelere askerî birlikler gönderilerek oralardaki putlar da yerle bir edildi. Böylece hakkın gelmesi ile bâtılın kökü kazındı.
Hükümlüler
İslâmiyetin ilk günlerinden hicretin sekizinci senesine kadar çeşitli suçlardan dolayı öldürülmesine hükmedilenler vardı.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem bunların (erkeklerden onbir, kadınlardan da altısının) ismini söyleyip; “Bu kişileri nerede
görürseniz orada öldürünüz” diye emretti. Erkek hükümlüler;
İkrime bin Ebî Cehil, Vahşî bin Harb Habeşî, Abdullah bin Ebî Sarh,
Hebâr bin Esved, Safvân bin Ümeyye, Kâ’b bin Züheyr, Abdullah
bin Zebârî, Abdüluzza bin Hatal, Huveyris bin Muâz, Makis bin
Sabâbe ve Hâris bin Tula idi. Kadınlar ise; Hind binti Utbe, Karita,
Karite, İbni Hanzala’nın başka bir cariyesi, Benî Abdülmuttalib cariyesi Sâre ve Ümmü Sa’d idi.
Merhamete kavuşanlar
Hind binti Utbe; Müslüman olan kadınların içinde öldürülecek kimselerin listesinde ismi bulunan Hazret-i Ebû Süfyân’ın hanımı Hind de vardı. Fakat Âlemlere rahmet olan sevgili Peygamberimiz onu da bağışlamıştı. O müslümanlara ezâ ve cefâ ederdi.
Hazret-i Hamza ve diğer Uhud şehîdlerine yapılan ezâlar bunun
demesi ile yapılmıştı. Mekke günü Fahr-i âlem sallallahü aleyhi
ve sellem hazretleri Safâ tepesine çıkıp oturdu. Ömer-ül-Fârûk
hazretleri de, alt yanına oturdu. Önce erkekler, sonra kadınlar
gelip birer birer müslüman oldular. Kadınların arasında hazret-i
Alînin kız kardeşi Ümm-i Hânî ile, hazret-i Mu’âviye’nin annesi
Hind de vardı. Resûlullah’a bî’at etti. Kadınlar adına Resûlullah ile
sözleşme yapdı. Hayırlı duâya mazhar oldu.
İkrime bin Ebî Cehil; Ebû Cehil’in oğlu. Erkeklerden merhamete kavuşanlar arasında o da vardı. Fetih günü bir sahâbiyi
şehid edip Yemen’e kaçtı. Bu haber Resûlullah’a gelince tebessüm
ettiler. Eshâb bu hâli süâl edince; “İkrime o şehîd ettiği kimse ile el ele tutuşmuş Cennet’te gezerler” buyurdu. Kendi
hâtunu Ümmü Hakîm binti Hâris bin Hişâm, bî’at-ı nisâda Müslüman olmuş ve Resûlullahdan İkrime için emân istemişti. Ümmü
Hakîm ile Mekke’ye döndü. Resûlullah’ın huzuruna varıp afv diledi. Resûlullah da el açıp mağfiret talebinde bulundu. İkrime radıyallahü anh da, îmâna geldikten sonra çok cehd ve gayret eyledi.
“Benim
hâlimle sizin
hâliniz, Yûsuf
(aleyhisselâmın)
kardeşlerine
söylediği gibi
olacaktır. Onun
gibi ben de;
bugün size,
bir kınama ve
ayıplama yoktur.
Allahü teâlâ
sizi mağfiret
buyursun, (Yûsuf
sûresi: 92)
diyorum. Gidiniz.
Hürsünüz,
serbestsiniz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
382
Eshâb-ı kirâmın kahramânlarından oldu. Umman’da, Yemen’de cihâd edip, Yermük
muhârebesinde şehîd düştü.
Vahşî bin Harb Habeşî; Uhud Gazâsı’nda hazret-i Hamza’yı radıyallahü anh
şehîd etmişti. Müslümanlar onu öldürmeğe çok rağbet ederlerdi. Uhud’da, Resûlullah,
birkaç kâfire bedduâ etmişdi. Vahşî’ye niçin lânet etmiyorsun dediklerinde, “Mîrâc
gecesi, Hamza ile Vahşî’yi kol kola, birlikde Cennet’e girerlerken görmüşdüm”
buyurmuştu. Vahşî, Mekke’nin fethi günü firar eyledi. Pişman olup, Tâiflilerle birlikde Medîne’de mescide gelip, selâm verdi. Resûlullah, selâmını aldı. Îmân etdi. Afva
kavuşdu. Fakat, Yemâme tarafına gitmesi emrolundu. Resûlullah’a karşı çok mahcûb
olup, başı önünde yaşadı. Bir dahâ Medîne’ye gelmedi. Îmân edince, tertemiz oldu.
Bütün Evliyâdan yüksek oldu.
Hicretin onbirinci senesinde Yemâme’de mürtedlerle çok şiddetli harb oldu. Müseyleme ordusundan yirmibin, Hâlid ibni Velîd askerinden ikibin kişi öldü. Önce müslümanlar bozuldu. Sonra, Vahşî hazretleri kahramanca saldırıp, hazret-i Hamza’yı şehîd
etmiş olduğu mızrak ile Müseyleme-tül-kezzâbı öldürdü.340 Bunu gören müslümânlar
hücûm edip, zafer elde edildi. Resûlullah’ın vaktiyle, Vahşî’yi Yemâme tarafına göndermesinin, büyük mûcize olduğu böylece meydâna çıkdı. Hicri onikinci senesinde
yapılan Yermük harbinde de bulunup, rumlara karşı çok kahramânlıkları görüldü.
Humus’da yerleşdi. Hazret-i Osmân zamanında orada vefât etdi.
Kabûl eylerdi özri suçlulardan, afv-u lutfuyla,
Azîmü’l-hulk idi şefkatli hannân, ol kerem-kânı.
Gınâyı sevmeyip fakrı severdi fahr ederdi hem
Kılıp miskînleri kendine ihvân ol kerem–kânı
Yamalıklar dikip esvâbına na’lın giyip dahî
Varıp her hastaya eylerdi dermân ol kerem–kânı
Hem ehl–i beytinin hizmetlerin bizzat ederdi hoş
Kamu müşkilleri eylerdi âsân ol kerem–kânı
Eğer hubz–i şaîr ü mercimek çorbası ekliyçün
Olunsa da’vet olurdu o mihmân ol kerem–kânı
Binerdi geh deve geh at ve geh katır gehi merkeb
Yalın ayak yürürdü kâh o sultân ol kerem–kânı
340 Vâkıdî, Megazî, II, 863; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XXII, 36; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LXII, 404.
383
HUNEYN GAZÂSI
Huneyn, Mekke ile Tâif arasında bir vâdidir. Bu savaşa
Hevâzin Gazvesi de denilir. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz Mekke’yi fethetmek niyetiyle Medîne’den çıktıkları zaman Mekke çevresinde oturan Hevâzin ve Sakîf ismindeki iki büyük kabîle, müslümanlar bizim üzerimize yürüyecek
zannı ile savaşmak için hazırlık yapmaya başladılar. Âlemlerin
efendisinin Mekke’yi fethetmek için geldiğini öğrendiklerinde biraz rahatlamışlarsa da; “Kureyşlilerden sonra sıra muhakkak bize
gelecektir” düşüncesiyle hazırlıklarına hız verdiler. Ayrıca; “Yemin
ederiz ki, müslümanlar iyi çarpışan bir kavimle karşılaşmadılar.
O, bizim üzerimize yürümeden biz O’nun üzerine yürüyelim de
harb etmek nasıl olurmuş gösterelim” dediler. Hevâzin reisi Mâlik
bin Avf kumandasında yirmi bin kişilik çok güçlü bir orduyla harekete geçtiler. Askerlerinin cesâretini artırmak ve zoru görünce
kaçmamaları için bütün kıymetli mallarını, kadın ve çocuklarını
da berâber götürüyorlardı.
Bu haber kısa zamanda Mekke’de duyuldu. Fahri kâinât efendimiz haberin doğruluğunu anlamak için Abdullah bin Ebî Hadred’i
Hevâzin kabîlesine gönderdi. Hazret-i Abdullah kılık kıyâfetini
değiştirerek düşmanın içine girdi. Fikirlerini ve hareket tarzlarını
öğrenip durumu hemen sevgili Peygamberimize bildirdi.
Resûl-i ekrem efendimiz derhâl şanlı Eshâbını topladı. Mekke’ye
yirmi yaşındaki Attâb bin Esîd hazretlerini vâli yaparak süratle
yola çıktı. On iki bin kişilik ordusu ile müşrik Hevâzin ve Sakîf
kabîlelerini karargâhlarında bastırmak istiyorlardı. Mücâhidlerin
sancağını Hazret-i Ali taşıyordu.341 Öncü kuvvetlerin kumandanlığını da Hâlid bin Velîd hazretleri yapıyordu.342 Âlemlerin efendisi miğferini ve üst üste zırhını giymiş, Düldül ismindeki katırına
binmişti. Şevvâl ayının 11. günü Huneyn vâdisine varıldı. O gece
Server-i âlem efendimiz ordusunu teftiş edip, harp düzenine soktu. Sabah namazını kıldırdıktan sonra, harekete geçti.
Müşriklerin kumandanı geceden istifâde Huneyn vâdisinin iki
yamacına ordusunu yerleştirmiş pusu kurmuştu. Önde, birlikleri
ile giden Hâlid bin Velîd hazretleri pusudan habersiz geçide doğru
atını sürmüştü. Sabahın alaca karanlığı düşmanı görmeyi engelliyordu. Bir anda binlerce ok mücâhidlerin üzerine yağmaya başladı. Bu beklenmedik ok yağmurundan kurtulmak için mücâhidler
geri çekilmek mecburiyetinde kaldılar.
341 İbni Sa’d, Tabakât, IV, 357; Süheylî, Ravd-ül-ünf, IV, 204.
342 Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 350; İbni Hişâm, Sîret, II, 428; Vâkıdî, Megâzî,
II, 912; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 195.
“İnşâallah yarın
onlar (Hevâzin
ve Sakîfliler)
müslümanalara
ganimet
olacaktır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
384
Ol dem ki velîlerle nebîler kala hayrân.
Nefsi” deyü dehşetle kopa cümleden efgân.
Ye’s ile usâtın ola ahvâli perişân.
Destur-ı şefaâtla senindir yine meydân.
Sen Ahmed ü Mahmud u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultan-ı müeyyedsin efendim.
Şeyh Galib
Huneyn Gazâsı
385
Bu hızlı geri dönüş arkadan gelen askerlerin düzenini karıştırdı. Onlar da geri çekilmek için dönüş yaptığında, yirmi bin kişilik
düşman birliklerinin sel gibi vâdiye akmaya başladığı görüldü.
Sevgili Peygamberimiz tek başına, hücuma kalkan müşriklere
doğru ileri atıldı. Yalnız Hazret-i Abbâs, Hazret-i Ebû Bekr ve yüz
kadar kahraman sahâbî ölmeyi göze alıp Resûl-i ekrem efendimize yetiştiler. Vücûdlarını sevgili Peygamberimize kalkan yaptılar. Hazret-i Abbâs, katırın dizgini, Süfyân bin Hâris hazretleri de
üzengisini tutarak hızını kesmeye, Resûlullah efendimizin düşman birliklerinin arasına dalmasına mâni olmaya çalışıyorlardı.
Âlemlerin efendisi Allahü teâlânın dîninin yok olacağına üzüldüğünden; “Yâ Abbâs! sen onlara “Ey Medîneliler! Ey Semüre
ağacının altında bî’at eden sahâbîler” diyerek seslen” buyurdu. Hazret-i Abbâs iri yapılı ve heybetli idi. Bağırdığı zaman
sesi çok uzaklardan duyulurdu. Bütün gücü ile; “Ey Medîneliler!
Ey Semüre ağacının altında Peygamberimize söz veren eshâb dağılmayınız. Buraya toplanınız” diye bağırdı. Bunu işiten Eshâb-ı
kirâm geri dönmek istediler. Fakat hayvanlarının pek ziyâde ürkmesi geri dönmelerine mâni oluyordu. Nihâyet zırhını kılıcını
mızrağını alıp hayvanlarından kendilerini atmak mecbûriyetinde
kaldılar. Süratle Resûlullah efendimizin yanına yetişip düşmanla
müthiş bir çarpışmaya girdiler. “Allahü ekber! Allahü ekber!”
sadâları yeri göğü inletiyor düşmanı korkutup dehşete düşürüyorlardı. Bedr’de, Uhud’da, Hendek’de ve Hayber’de pek büyük
kahramanlık gösteren Eshâb bilhassa Hazret-i Ali, Ebû Dücâne,
Zübeyr bin Avvâm döne döne çarpışıyor düşmanı saf dışı edip,
geri püskürtüyorlardı.
Âlemlerin efendisi, Eshâbının canla başla yaptığı bu çarpışmayı takip ediyor mübârek dudaklarından; “Allahım bize yardımını indir. Şüphesiz sen onların bize gâlip gelmesini istemezsin” duâları işitiliyordu. Sevgili Peygamberimiz Allahü teâlâya
olan yalvarmaları arasında yerden bir avuç kum aldı; “Yüzleri kara
olsun” buyurarak müşriklerin üzerine savurdu. Sevgili Peygamberimizin bir mûcizesi olarak, düşman askerlerinden gözlerine kum
dolmadık kimse kalmadı. Melekler de yardıma gelmişti. Peygamber efendimiz; “Allahü teâlâya and olsun ki onlar bozguna uğradılar” buyurdular. Müşrikler, bozulmaya, geri dönüp
kaçmaya başlamışlardı. Geri döndükçe peşlerinde şanlı sahâbîleri
görüyorlar, harp meydanına getirdikleri hanımlarını çocuklarını
ve mallarını bırakarak son sür’atle kaçıyorlardı. Kaçanların bir kısmı Tâif kalesine sığındı.343 Bir kısmı da Nahle’ye ve Evtas’a gittiler.
Harp meydanında yetmiş ölü, altı bin esir ve hadsiz hesapsız mal
bırakmışlardı.
343 İbni İshâk, İbni Hişâm, IV, 95; Vâkıdî, III, 914; İbni Sa’d, Tabakât, I, 151.
“Yâ Abbâs!
sen onlara “Ey
Medîneliler! Ey
Semüre ağacının
altında bî’at
eden sahâbîler”
diyerek seslen.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
386
Bu gazâda Allahü teâlânın izni Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin
himmeti ve bereketi ile zafer yine müslümanların olmuştu. Dört şehîd verilmiş, bâzı
sahâbîler de yaralanmıştı. Hâlid bin Velîd hazretlerinin de yaralı olduğunu işiten sevgili Peygamberimiz, onun yanına varmış yarasını mübârek elleriyle sıvazlayınca yara
ânında iyi olmuştu.
Evtas Seriyyesi
Huneyn Gazâsı’nda Hevâzin müşrikleri perişan olduktan sonra Evtas’ta toplandılar. Resûlullah Evtâs üzerine Ebû Mûse’l-Eş’arî’nin amcası Ebû Âmir komutasında bir
birlik gönderdi. Evtas’ta yine şiddetli çarpışmalar oldu. Ebû Âmir şehîd oldu. Yerine
Ebû Mûse’l-Eş’arî hazretleri geçip düşmanı bozguna uğrattı.344 Mücâhidler birçok esir
ve nice ganimet ile geri döndüler.
Esirler arasında Resûlullah’ın süt kardeşi Şeymâ da vardı. Ben Peygamberinizin
süt kardeşiyim, dedi. İnanmadılar. Onu bir deveye bindirip Resûlullah’ın huzuruna
götürdüler. Şeymâ, çocukluk günlerine dâir birçok hâtırayı tafsilatıyla anlattı. Resûl
aleyhisselâm, ridâsını yere sererek sütkardeşini üstüne oturttu. Kendi de oturup çok
ağladı.345 Halîme hâtunu ve babasını sordular. Onlar vefât edeli çok zaman oldu, dedi.
Gördüğü izzet-i ikrâm üzerine îmân etti.346 Resûl aleyhisselâm; “İstersen yanımızda kal.347 Burada her türlü hizmet yapılır. İstersen gideceğin yere gönderelim” buyurdu. Şeymâ; “Vatan sevgisi îmândandır” gereği vatanını istedi. Sonra
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, onu hediye ettiği bir cariye, üç köle, bir miktarda deve ve koyun ile vatanına gönderdi.
Tâif Gazvesi
Kâinâtın sultânı sallallahü aleyhi ve sellem Huneyn’den Tâif’e kaçan düşmanın da
üzerine yürüyerek kesin netîceyi almak istiyordu. Kumandanları Mâlik bin Avf, Tâif’e
sığınanlar arasında idi. Mekke’ye yakın olan bu kale, küfrün son, fakat en muhkem
kalelerinden biriydi. Peygamber efendimiz hicretten önce Tâif’e gelip bir ay onlara
nasîhat etmişti. Fakat Tâifliler, Âlemlerin efendisine görülmedik işkence ve zulümlerde bulunmuşlardı. Hattâ mübârek ayaklarını kan içinde bırakmışlardı. Efendimiz
burada Zeyd bin Hârise hazretleriyle hayatının en acıklı ve en ızdıraplı günlerini yaşamıştı.
Sevgili Peygamberimiz, hicri sekizinci yıl Şevvâl ayında Huneyn Gazvesi’nden sonra aldıkları ganimeti Cirâne’de bırakıp Tâif’e hareket ettiler. Hâlid bin Velid hazretlerini önden gönderdi.348 Şanlı Eshâbıyla kendileri de arkadan Tâif önlerine geldiler.
Sakîf kabîlesi muhkem olan kalelerine önceden bol mikdarda yiyecek depo etmişlerdi.
Eshâb-ı kirâmın geldiğini görünce kapıları kapatıp savunmaya geçtiler. Kalenin yakınlarına kadar sokulan mücâhidlere ok atışları ile karşılık veriyorlardı. Ve savaş bu
şekilde devâm ediyordu. Tâifliler bir türlü kaleden çıkıp da meydanda, göğüs göğüse
çarpışmaya cesâret edemiyorlardı.
344 Vâkıdî, Megâzî, II, 925.
345 İbni İshâk, İbni Hişâm, Sîre, IV, 101; Vâkıdî, Megâzî, III, 913.
346 Vâkıdî, III, 913; İbni Hacer, IV, 344.
347 İbni İshâk, İbni Hişâm, Sîre, IV, 101; Vâkıdî, Megâzî, III, 913.
348 İbni Sa’d, Tabakât, II, 158; İbni Seyyidinnâs, Uyûn-ül-eser, II, 200.
387
Eshâb-ı kirâmdan bâzıları kalenin içine mancınıkla taş atılmasını teklif ettiler. Peygamber efendimiz, uygun görüp, debbâbe
denilen mancınıklar yaptırdı. Onlarla müşriklere taş attırarak
muhâsaraya devâm etti. Eshâb-ı kirâm canla başla uğraşıyor bir
an önce kaleyi fethetmeye çalışıyorlardı. Fakat kalenin çok muhkem olması fethi engelliyordu. Bu arada oniki sahâbî şehâdet
mertebesine kavuşmuştu. Ebû Süfyân bin Harb kahramanca çarpışırken bir gözü çıktı.349 Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”
buyurdu ki, “Yâ Ebâ Süfyân! Hangisini istersin? Eğer dilersen, duâ edeyim, gözün yerine gelsin. Eğer dilersen Allahü
teâlâ, Cennet’te sana bir göz versin” buyurdu. Ebû Süfyân: Yâ
Resûlallah! Cennet’te göz verilmesini isterim dedi ve avucunda
duran gözünü yere atdı.350
Muhâsaranın yirminci gününe doğru bir gece, Resûl-i ekrem
sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, rüyâsında kendisine hediye
edilen bir kab dolusu tereyağının bir horoz tarafından gagalanıp
yere döküldüğünü gördü. Bunu Tâif’in bu sene fethedilmeyeceğine yorarak muhâsarayı kaldırdı.
Merhamet deryâsı olan sevgili Peygamberimiz bundan 8 sene
önce kendisine eziyet eden Tâifliler için; “İzin verirsen şu dağları başlarına çevireyim” diyen meleğe; “Ben âlemlere rahmet olarak gönderildim. İsteğim tek şey, Allahü teâlânın
bu müşriklerin sulbünden Hak teâlâ’ya hiçbir ortak koşmaksızın ibâdet edecek bir nesil ortaya çıkarılması” buyurmuştu. Şimdi de merhamet buyururup; “Yâ Rabbi! Sakîflilere
doğru yolu göster! Onları bize getir” diye duâ ediyordu.
Habîb-i ekrem efendimiz Eshâbı ile Tâif’ten ayrılıp Zilkâde ayının ilk haftası Huneyn’de ele geçirilen esirler ile ganîmetlerin toplandığı Cirâne’ye geldi. Altı bin esirin yanı sıra yirmi binden ziyâde
büyük ve kırk binden ziyâde de küçük baş hayvan ile hesapsız
zînet eşyası ganîmet alınmıştı. Onları, hak sahibi mücâhidlere
paylaştırmıştı.
O sırada Hevâzin kabîlesinden bir heyetin huzûra kabûl edilmek için istirhâmda bulundukları öğrenildi. Sevgili Peygamberimiz onları kabûl etti. Heyet Hevâzin kabîlesinin toptan müslüman
olduğunu bildirince Âlemlerin efendisi çok memnûn olmuşlardı.
Bunun üzerine kendisine düşen esirleri derhâl âzâd edip geri verdi. Eshâb-ı kirâm da aynı şekilde sevgili Peygamberimizi takip
etti. Resûlullah efendimizin bir merhameti bir anda altı bin esirin
hürriyetine kavuşmasına sebep olmuştu.
349 Belâzurî, Fütühu’l-büldân, I, 66; Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 215.
350 İbni Asâkir, Târîh,-i Dımeşk, VI, 408; İbni Hacer, el-İsâbe, II, 179.
“Vatan sevgisi
îmândandır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
388
Bir gün ki dalup bahr-ı gama fikr ete gittim.
İlden yitürüp kendümi bî-hodlıga yitdim.
İsyânım anıp âkıbetimden hazer etdim.
Bu matlaı yâd eyledi bir seyyîd işittim.
Sen Ahmed ü Mahmud u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Ümmideyiz ye’s ile âh eylemeyiz biz.
Sermaye-i îmânı tebâh eylemeyiz biz.
Babın koyup agyâre penâh eylemeyiz biz.
Bir kimseye sâyende nigâh eylemeyiz biz.
Sen Ahmed ü Mahmud u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Şeyh Galib
Zekât Memurlarının Gönderildiği Bölgeler
389
Bu haber, Tâif’e sığınan Hevâzin kabîlesinin reisi Mâlik bin
Avf’a ulaştırıldığında, o da gelip müslüman olmuş, Peygamber
efendimiz, onu ihsânlara boğmuştu.351
Artık, burada yapılacak iş kalmamıştı. Resûlullah efendimiz
burada onüç gün kaldıktan sonra bir Çarşamba gecesi ömre niyetine ihrâma girdi. Kâinâtın sultânı her zaman olduğu gibi muzaffer olarak Eshâbı ile Mekke’ye vardı. Kâbe-i muazzamayı tavâf
edip, umresini yaptı. Attâb bin Esîd’i Hac emirliği de uhdesinde
olmak üzere Mekke’ye vâli yaptı.352 Ebû Mûse’l Eş’arî hazretlerini
de, Kur’ân-ı kerîm ve din işlerini öğretmek için Mekke’de görevlendirdi.353 Ebû Süfyân bin Harb’i, Yemen vilâyetinden Necrân’a
emir tayin eyledi. Kesir bin Abdullah’ı da yanına yardımcı olarak
görevlendirdi.
Mekke’deki işler tamam olduktan sonra Merrüzzahrân’a gelindi. Kalan de orada taksim edildi. Sonra şanlı Eshâbı ile tekrar yola
revan olup Zilkâde’nin sonlarında Medîne’ye vardılar. Medîne’den
Ramazân-ı şerîfin onuncu günü Çarşamba günü çıkmışlardı. Bu
seferi üç ay kadar sürdü.
Hicrî sekizinci sene vukû bulan bâzı olaylar
Benî Sa’lebeden dört kişi Resûllahın meclisine geldiler. Bizi
kavmimiz gönderdi. Duyduk ki, hicret etmeyince islâm tamam
olmazmış, dediler. Buyurdu ki; “Nerede olursanız olun, takvâ
üzere olun, hicret etmeseniz de zararı olmaz. Dininize ve
milletinize hâlel gelmez.” Sonra onları Remle binti Hâris’in
evine gönderip ziyafet verdiler. Sonra her birine dörder vakıyye
gümüş verip evlerine gitmelerine izin verdiler.
Aynı yıl Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin kızı Zeyneb
vefât etti. Onun için tabut yaptılar. İslâmda ilk tabut ona yapılmıştır. Ebü’l As’ın nikâhlısı idi. Bedr zamanı Mekke’den onu
Medîne’ye uğurladığında yolda Hebâr, hazret-i Zeyneb’in devesine
mızrak atmıştı. Deveden düşünce bebeğini düşürüp hasta olmuştu. Bu ölüm sebebi oldu. İki çocuğu kaldı.
O sene Zilhicce ayında, Resûlullah’ın oğlu İbrâhim doğdu. Annesi Mâriye hâtun radıyallahü teâlâ anhâdır. Ebû Râfi’ gelip müjde verdi. Onun için bir köle azâd etti. Akîka olarak bir koç kesti.
Başını traş edip saçının ağırlığı gümüş sadaka verdi. Saçını gömdü.
Hicrî dokuzuncu sene vukû bulan önemli olaylar
Âlemlerin efendisi, Hicrî dokuzuncu yıl Muharrem ayı başla351 İbni Hişâm, Sîret, II, 452; Vâkıdî, Megâzî, III, 925; İbni Sa’d, Tabakât, I, 312;
Zehebî, Siyer, II, 207.
352 İbni Mâce, Ticarât, 20; İbni Hişâm, Sîret, II, 440; Hâkim, Müstedrek, III, 687;
Beyhekî, Sünen, I, 498; II, 264; Vâkıdî, Megâzî, I, 890, 960; İbni Sa’d, Tabakât, II, 137;
Ezraki, Ahbâru Mekke, I, 232.
353 Vâkıdî, Megâzî, III, 959; İbni Sa’d, Tabakât, II, 137.
“Nerede
olursanız olun,
takvâ üzere olun,
hicret etmeseniz
de zararı olmaz.
Dininize ve
milletinize hâlel
gelmez.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
390
rında kabilelere zekât memûrları (âmil, sâi) tayin ettiler. Mümkün mertebe her kabileye onun mensubu bir âmil verildi. İbni Hasib-i Eslemî’yi, Eslem ve Gaffar’a; Abbâd
bin Bişr’i, Benî Selim ve Müzeyne’ye; Amr bin Âs’ı, Fezâre’ye; Dahhâk bin Sinân’ı, Benî
Kilâb’a; Râfi’ bin Meknet-i Cehni’yi, Cehine’ye; Bişr bin Süfyân Kâ’b’ı, Benî Kâ’b ve Benî
Temîm üzerine gönderdi.
Bir sene sonra, Tâifliler, müslüman olmak için altı kişilik bir heyeti, Medîne’ye sevgili Peygamberimizin huzûruna gönderdiler. Âlemlerin efendisi bir sene önce Tâif’ten
ayrılırken; “Yâ Rabbî! Sakîflilere doğru yolu göster, onları bize getir” diye duâ
etmişti. İşte şimdi Sakîfliler, müslüman olmak için gelmişlerdi. Resûl-i Ekrem efendimiz, onların müslüman olmalarına çok sevinip, kendilerine bâzı imtiyazlar verip
Tâif’e gönderdi. Başlarına Osman bin Ebi’l- Âs hazretlerini vâli tâyin eyledi.354
Necâşî’nin vefâtı
Hicretin dokuzuncu senesinin Receb ayı idi. Bir gün Resûlullah efendimiz,
Eshâbına; “Bugün, sâlih bir kardeşiniz vefât eyledi. Kalkınız, onun namazını
kılınız” buyurdu. Peygamber efendimiz imâm olup gıyâbi cenâze namazını kıldırdı.
Sonra buyurdular ki: “Kardeşiniz Necâşî Eshame için Allahü teâlâdan mağfiret
taleb ettik.”
Bir müddet sonra Habeşistan’dan gelen haberde, Necâşî Eshame’nin (rahmetullahi
teâlâ aleyh) vefât ettiği öğrenildi. Peygamber efendimizin cenâze namazını Medîne’de
kıldırdığı güne rastlıyordu.355
Cânım kurban olsun senin yoluna,
Adı güzel, kendi güzel Muhammed,
Şefâat eylesin kemter kuluna,
Adı güzel, kendi güzel Muhammed.
Mü’min olanların çoktur cefâsı,
Âhirette olur zevk u sefâsı,
On sekiz bin âlemin Mustafâ’sı,
Adı güzel, kendi güzel Muhammed.
Yedi kat gökleri seyrân eyleyen,
Kürsünün üstünde cevlân eyleyen.
Mîrâcında ümmetini dileyen,
Adı güzel, kendi güzel Muhammed.
Yunus neyler iki cihânı sensiz,
Sen hak peygambersin şeksiz, gümânsız,
Sana uymayanlar gider îmânsız,
Adı güzel, kendi güzel Muhammed.
354 Ebû Dâvûd, Salât, 12; İbni Mâce, Mesâcid, 3; Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 21; İbni Hişâm, Sîret, II,
541; İbni Sa’d, Tabakât, V, 509.
355 Buhârî, Cenâiz, 52; Nesâî, Cenâiz, 37; İbni Ebî Şeybe, Musannef, III, 183; Şemseddin Şâmî, Sübülü’lHüdâ, III, 92.
391
TEBÜK GAZÂSI
Tebük, Medîne-i münevvere ile Şam şehrinin ortasında tanınmış bir yerdir. Bazıları bir pınar ismidir dediler. Bu sefer, Peygamber efendimizin son seferi olduğu için Tebük Gazvesi dediler.
Fâdıha da denir. Zirâ münâfıklar bu savaşta rezil oldular. Buna
Ceyş-ül-uşret de denir. Bu seferde müslümanlar çok meşakkat
çektiler. Ayrıca mesafe uzak ve hava çok sıcakdı. Düşman askeri
çok ve güçlü idiler. Kıtlık zamanıydı. On kişi bir deveye binerdi.
Askerin çoğu bir ay hurmadan başka bir şey yemedi. Bâzen kavrulmuş arpa yerlerdi. Bâzen bunu da bulamazlardı. Tebük seferine
hicri dokuzuncu yılı Receb ayı içinde Perşembe günü gidildi.
İslâmiyet’in Arab yarımadasında hızla yayıldığı bu dokuzuncu senede “İslâm Devletini” kıskanan ve büyümesini engellemek isteyen Bizans imparatoru Heraklius’a Hıristiyan Arablar;
“Şu peygamberlik dâvâsıyla ortaya çıkmış bulunan kişi vefât etti.
Müslümanlar şimdi kıtlık ve yokluk içindeler. Eğer onları dînine
çevirmek istiyorsan şimdi tam sırasıdır” diye mektup yazdılar. Bu
mektup üzerine Heraklius, kırk bin kişilik bir orduyu, Kubâd’ın
kumandasında müslümanlarla savaşmak için yola çıkardı.
Bu durumu haber alan Fahri kâinât efendimiz, Eshâbını toplayarak harbe hazırlanmalarını emir buyurdu. O sene kuraklık
olduğundan sahâbîler maddî yönden büyük bir darlık içinde bulunuyorlardı. Sâdece ticâret yapanların durumu, biraz iyiydi. İslâm
askeri pek çokdu. Gıdâ maddesi ve harb vâsıtası azdı. Sıkıntı çekilecekdi. Peygamber efendimiz, Eshâbının, harbe katılacak olan
askerin techizâtı için mâli yardımda bulunmalarını da arzu buyurmuşlardı. Efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem, bu arzuları
sahâbileri harekete geçirdi. Herkes elinde avucunda ne varsa getiriyor, malı ve canı ile cihâda hazırlanmaya çalışıyordu.
Peygamber efendimizin mağara arkadaşı Hazret-i Ebû Bekr,
malının tamamını getirmişti. Resûl-i Ekrem efendimiz, “Âile
efrâdına ne bıraktın yâ Ebâ Bekr?” buyurunca, o; “Allahü
teâlâyı ve Resûlünü bıraktım” diye cevap vermiştir. Hazret-i Ömer
malının yarısını yardım olarak getirmiş, Peygamber efendimiz
ona da; “Âilene ne bıraktın yâ Ömer?” diye suâl edince, “Getirdiklerim kadar bıraktım” diye cevap vermiş. Peygamber efendimiz
de; “İkinizin arasındaki fark sözleriniz arasındaki fark gibidir” buyurmuştur. Bunun üzerine Hazret-i Ömer; “Anam-babam
sana fedâ olsun yâ Ebâ Bekr! Hayır yolundaki bütün yarışlarda
beni geçiyorsun. Artık hiçbir şeyde seni geçemeyeceğimi iyice anladım” diyerek onu takdir etmişti.356
356 Vâkıdî, Megâzî, II, 990; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, II, 34.
“Yâ Ömer!
İkinizin (Ebû
Bekr ile)
aranızdaki
fark, sözleriniz
arasındaki fark
gibidir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
392
Eshâb-ı kirâm gücü yettiği kadar yardım etmeye çalışıyordu. Fakat münâfıklar; “Siz
gösteriş için veriyorsunuz” diye Eshâb-ı kirâmla alay ediyordu. Peygamber efendimiz;
“Kim bugün bir sadaka verirse, sadakası kıyâmet günü Allahü teâlâ katında onun lehinde şâhitlik yapacaktır” buyurdu. Peygamber efendimizin, mübârek
sözleri üzerine mü’minler daha fazla yardım etmeye başladılar. Hazret-i Osman bin
Affân, ordunun yarısını techîz etti.357 Osmân-ı Zinnûreyn “radıyallahü anh”, bu orduya, takımları ile birlikde, dokuzyüz elli deve, elli at vermiş ve bunların süvârîlerinin
techizâtını karşıladığı gibi, onbin dinâr veyâ yediyüz rukye altın dahâ göndermişdi.358
Böylece müslümanların en fazla yardım edeni oldu. Hazret-i Osman ordunun ihtiyaçlarını o şekilde karşılamıştı ki, su tulumlarını tâmir ederken kullanacakları çuvaldızı
bile koymayı ihmâl etmemişti. O’nun bu yardımı üzerine Resûl-i ekrem sallallahü
aleyhi ve sellem efendimiz; “Bugünden sonra, Osman’a günâh yazılmaz” buyurdu.359 Maddi durumu çok zayıf olan sahâbîlerden biri de, cihâda yardım sevabına kavuşmak için o gece sabaha kadar bir hurma bahçesinde su çekmiş, kazandığı hurmayı
Peygamber efendimize getirmiş ve “Yâ Resûlallah! Rabbimin rızâsını kazanmak
için elimde olanı getirdim. Kabûl buyurunuz” demişti.
Müslüman erkekler, ellerinden geldiği kadar yardıma çalışırken, kadınlar da bu
yolda kendilerine düşen vazifeyi hakkıyla yapıyorlardı.
Tebük seferine hazırlandıkları zaman, müslümanlar çok sıkıntılı bir zamanda idiler.
Kıtlık öyle şiddetli idi ki, elinde avucunda bir şeyi kalmayan Eshâb-ı kirâmdan pek çok
kimseler Resûlullah efendimizin, huzûruna gelip; “Yâ Resûlallah! Yaya kaldık! Yiyecek bir şeyimiz de yok! Bu gazâda sizden ayrılmayıp cihad sevâbına kavuşmak isteriz”
diyorlardı. Sevgili Peygamberimiz, onlara, kendilerini bindirecek bir şeyi kalmadığını
üzülerek bildiriyorlardı. Bir defasında Sâlim bin Umeyr, Abdullah bin Mugaffel, Ebû
Leylâ Mâzînî, Ulbe bin Zeyd, Amr bin Hümâm, Heremî bin Abdullah, İrbâd bin Sâriye,
sevgili Peygamberimizin huzûruna gelerek aynı dilekte bulunmuşlardı. Efendimiz de
onlara büyük bir üzüntü içinde; “Sizi bindirecek bir şey bulamıyorum” buyurunca,
onlar, Peygamber efendimizden ayrı kalmak ve cihâda katılamamanın verdiği üzüntü ile ağlamaya başladılar. Bunun üzerine Allahü teâlâ, şu âyet-i kerîmeyi gönderdi:
Meâlen; “(Ey Resûlüm! Cihâda katılmak için) sana geldikleri zaman onlara; “size
binek sağlayabilecek bir gücüm yok” demiştin. Bu uğurda sarf edecek şeyleri
olmadığından (harbe katılamamaktan) dolayı üzüntüden göz yaşı dökerek geri
döndüler. Onlara bir sorumluluk (günah) yoktur”360 buyuruluyordu. Sonunda onları da Hazret-i Abbâs ile Hazret-i Osman, gazâya hazırladılar.
Hazırlık tamamlanınca Peygamber efendimiz orduyu Seniyet-ül Vedâ’da topladı.
Gazâya katılmayan yok denecek kadar azdı. Resûl-i ekrem efendimiz, orduyu toplayıp
harekete karar verince Muhammed bin Mesleme’yi Medîne’de kendi yerine bıraktı.361
Sefere başlayacağı sırada, Peygamber efendimiz; “Yanınıza fazla ayakkabı alınız.
Yedek ayakkabınız bulunduğu müddetçe sıkıntı çekmezsiniz” buyurdu.
357 Sünen-i Dârekütnî, IV, 198.
358 Cevâb Veremedi, 89.
359 Vâkıdî, Megâzî, II, 990.
360 Tevbe: 9/92.
361 İbni Hişâm, Sîret, II, 519; Vâkıdî, Megâzî, I, 8; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, V, 294; İbni Kesîr, Sire, IV, 12;
Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 297; Huzâî, et-Tahrîc, 327; Kettânî, et-Terâtîbü’l-idâriyye, I, 485.
393
Ordu hareket ettiği zaman, münâfıkların başı Abdullah bin
Übey, müslümanları korkutmak için, olmayacak söz söyledi.
Hattâ; “Yemîn ederim ki, sanki O’nu ve Eshâbını ikişer ikişer iplere
bağlanmış hâlde görür gibi oluyorum...” diyordu. Fakat bu sözlere,
Eshâb-ı kirâm hiç aldırış etmiyor, cihâda katılma aşkı gittikçe artıyordu. Bunu gören münâfıklar kahroluyorlardı.
Resûlullah efendimiz Seniyyet-ül-Vedâ’dan Tebük’e hareket
edeceği zaman, ordunun bayraklarını (sancaklarını ve alemlerini)
açtırdı. Büyük sancağı, Hazret-i Ebû Bekr’e, bir sancak da Zübeyr
bin Avvâm hazretlerine verdi. Evs kabîlesinin sancağını Üseyd bin
Hudayr’a, Hazrec kabîlesinin sancağını Ebû Dücâne’ye verdi.362
Peygamber efendimizin kumandasındaki Eshâb-ı kirâmın sayısı,
on bini süvâri olmak üzere, otuz bin kişi idi. Sağ kol kumandanlığına Hazret-i Talha bin Ubeydullah, sol kola da Abdurrahmân bin
Avf hazretleri tâyin edildi.363
Şanlı sahâbîler pek sıcak bir havada ve Peygamberlerinin kumandası altında harekete geçtiler. Başlarında Allahü teâlânın
Habîbi olduktan sonra, yiyecek ve içeceklerinin olmaması onları
yollarından döndüremez; gidecekleri yolun uzaklığı, düşman askerlerinin çokluğu da gözlerini korkutamazdı. Bu hâlde her yere
gidilirdi.
Sevgili Peygamberimiz ve kahraman sahâbîler her konak yerinde bir müddet istirâhattan sonra tekrar yollarına devam ediyorlardı.
Sekizinci konak yerleri, Sâlih aleyhisselâmın kavminin helâk edildiği Hicr idi. Peygamberlerinin emrini dinlemedikleri için Allahü
teâlâ, şiddetli bir sayha yâni ses ile onları helâk etmişti. Kâinâtın
sultânı Eshâbına; “Bu gece kuvvetli ve ters istikâmetten bir
fırtına esecektir. Kimse yanında arkadaşı olmadıkça ayağa
kalkmasın. Herkes devesinin dizini bağlasın. Burası azâb
inen yerdir. Kimse bu sudan içmesin ve abdest almasın!..”
buyurdular. Herkes bu emre uydu. Gece çıkan kuvvetli bir fırtına
her tarafı alt-üst etmeğe başladı. Bu sırada devesini bağlamayı
ihmâl eden biri, aramak için tek başına ayağa kalktığında fırtınaya
kapılarak sürüklenip Tayy dağının eteklerine atıldı. Birisi de çok
sıkışmıştı. Abdest bozmak için gittiği yerde, Hunnâk (boğmaca) denilen hastalığa yakalandı. Peygamber efendimizin duâ buyurması
ile yeniden sıhhate kavuştu.
O sabah su kaplarında hiç su kalmamıştı. Susuzluktan herkes
ölecek hâle gelmişti. Münâfıklar bunu fırsat bilip; “Muhammed
gerçekten peygamber olsaydı, duâ edip yağmur yağdırırdı” diye
fitne çıkarmaya yeltendiler.
362 Vâkıdî, Megâzî, II, 996; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, II, 36; Şemseddin Şâmî,
Sübü-lü’l-Hüdâ, V, 443.
363 Vâkıdî, Megâzî, II, 1001; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, II, 36.
“Kim bugün
bir sadaka
verirse, sadakası
kıyâmet günü
Allahü teâlâ
katında onun
lehinde şâhitlik
yapacaktır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
394
Tebük Gazâsı
395
Durum Âlemlerin efendisine arz edildiğinde, mübârek ellerini
kaldırdılar ve Allahü teâlâya yağmur ihsân etmesi için yalvardılar.
Sıcak ve bulutsuz bir havada derhâl yağmur bulutları peydâ oldu.
Şiddetli bir yağmur başladı. Herkes kaplarını doldurarak abdest
alıp, hayvanları suladı. Yağmur durup bulutlar dağılınca yağmurun yalnız ordunun üzerine yağdığı görülmüştü. Sevgili Peygamberimiz ve sahâbîler tekbir getirdiler. Allahü teâlâya hamd ettiler.
Münâfıklara da; “Artık bir özrünüz kalmadı. Allahü teâlâya
ve Resûlüne îmân edin ve sâlih bir müslüman olun!...” dediler. Fakat hayâsız münâfıklar; “Ne olmuş ki?... Bir bulut geçerken
yağdı ve gitti!...”diye karşılık verdiler.
Açlık da son haddine gelmişti. Öyle ki, bir hurmayı iki kişi bölüşür vaziyete düşmüşlerdi. Şiddetli sıcağa, çekilen açlık ve susuzluğa rağmen, Tebük’e yaklaşılmıştı. Habîb-i ekrem sallallahü
aleyhi ve sellem efendimiz; “Yarın inşâallah kuşluk vaktinde
Tebük kaynağına varacaksınız. Ben gelinceye kadar o suya
el uzatmayınız” buyurdular. Ertesi gün oraya vardılar. Kaynağın
suyu oldukça azdı. Sevgili Peygamberimiz, o sudan, bir kaba koydurdular ve içine mübârek elini sokup duâ ettiler. Sonra kaynağa
döktüler. Sular bir anda kabarıp çoğaldı. Otuz bin kişilik İslâm ordusu içtiği hâlde hiç eksilmedi. Sonradan Fahr-i kâinât efendimizin bir mûcizesi olan bu su ile her taraf sulandı. O bölge yemyeşil
bir sahra olup, bereketlerle dolup taştı.
Resûl-i ekrem efendimiz, şanlı Eshâbı ile Tebük’e geldiklerinde, Bizanslılarla, Âmile, Lahm ve Cüzâm gibi Hıristiyanlaştırılmış
Arab kabîlelerinden müteşekkil Rum ordularını karşılarında bulamadılar. Mûte’de üç bin mücâhide karşı yüz bin kişilik Rum ordusu mağlûb olmuştu. Şimdi ise, karşılarında otuz bin mücâhid
vardı ve komutanları Kâinâtın efendisi idi. Rumlar sevgili Peygamberimizin kahraman Eshâbını toplayıp geldiğini duyunca, her
biri kaçacak yer aramışlardı.
Resûlullah efendimiz, Eshâbıyla istişâre ederek Tebük’ten öte
gitmediler. Bu sırada o bölgede oturan bâzı kabîleler ve devletler,
İslâm ordusunun geldiğini işitmişlerdi. Korkularından Peygamber
efendimize birer heyet gönderip, cizye vermek üzere emân dilediler. Peygamber efendimiz, merhamet buyurup, tekliflerini kabûl
eyledi ve herbiriyle ayrı ayrı andlaşma maddeleri yazılarak, emniyette oldukları söylendi.
Server-i kâinât aleyhi efdalüssalevât efendimiz, yirmi güne
yakın düşmanı bekledi. Tebük’te Eshâb-ı kirâmıyla nice sohbetler
edip, gönüllerini nûr deryâsı ile yıkadı. Mübârek kalbinden fışkıran feyz ve bereketleri onların kalblerine akıttı. Yaptığı benzeri
bulunmaz sohbetlerinden birinde buyurdu ki: “İnsanların en
iyisini ve şereflisini size haber vereyim mi?” Eshâb-ı kirâm;
“Yarın inşâallah
kuşluk vaktinde
Tebük kaynağına
varacaksınız.
Ben gelinceye
kadar o suya el
uzatmayınız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
396
“Veriniz, yâ Resûlallah!” dediler. Bunun üzerine; “İnsanların hayırlısı, atının veya
devesinin sırtında, yâhut iki ayağının üzerinde son nefesine kadar Allahü
teâlânın yolunda çalışan kimsedir. İnsanların kötüsü de, Allahü teâlânın
Kitâbını okuyup ondan hiç faydalanamayan azgın kimsedir” buyurdu.
Şehîdlik hakkında soran bir kimseye de; “Varlığımı yed-i kudretinde bulunduran Allahü teâlâya yemîn ederim ki, şehîdler, kıyâmet günü, kılıçları boyunlarında asılı olarak gelecekler. Nûrdan minberlerin üzerine oturacaklardır”
buyurdular.364
Bu gazâda Peygamber efendimizin bir çok mûcizeleri görülmüştür. Nitekim
Tebük’ten Medîne’ye dönmek için hazırlıklar yapıldığı bir sıra, açlıktan dayanılamayacak hâle gelen sahâbîler, durumlarını Peygamber efendimize arzettiler. Resûlullah
efendimiz onların arta kalan yemeklerini bir deri yaygı üzerine toplattı. Bunlar küçük
bir tencereyi zor doldurdu. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, abdestini tâzeleyip iki rekat namaz kıldı. Mübârek ellerini açıp yiyeceklerin bereketli olması
için duâ eylediler. Sonra Eshâbına, kablarını getirmelerini emrettiler. Koca orduda hiç
bir kab boş bırakılmayacak şekilde dolduruldu. Ayrıca, bütün mücâhidler doyuncaya
kadar yedikleri hâlde, sofradaki yiyeceklerin hiç eksilmediği görüldü.
Hâlid bin Velîd’in Dûmet-ül-Cendel seriyyesi
Hazret-i Habîb-i Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem Tebük’te iken Hâlid bin Velîd’i
(radıyallahü anh) Dûmetü’l-Cendel’e gönderdi. Oranın meliki olan Ekîdir bin Abdülmelik nasrâni idi. İslâm askeri kale civarına yaklaşıp pusuya yattı. O sırada kale kapısına bir dağ sığırının geldiğini haber alan Ekîdir, onu avlamak için atına atlayarak
peşine düştü. Ekîdir ve kardeşi Hassân ile taifesi avdayken, mücâhidler onları kuşattılar. Hassân kılıcına davranınca öldürüldü. Ekîdir, esir alındı. Diğerleri kaçıp kaleye
sığındılar. Hazret-i Hâlid, Ekîdir’e dedi ki: Sana emân verip Resûlullah’ın huzuruna
iletirim. Ancak şu şartla; kaleye girip iki bin deve, sekiz yüz at, sekiz yüz kalkan, dört
yüz mızrak teslim edeceksin. Meliklik yine sende kalacak. Ekîdir kabul etti. Kaleye
girip ganimeti alıp Medîne’ye geldiler. Yüksek huzûra kabul edilen Ekîdir ve kardeşi
Hasâr îmân edip müslüman oldular.
Tuzak
Mücâhidler, Tebük’ten ayrılıp Medîne’nin yolunu tutmuşlardı. Münâfıklar sevgili
Peygamberimize tuzak kurup öldürmek üzere aralarında anlaştılar. Bir gece, İslâm
askerinin ilerlediği yol üzerindeki dar geçitte pusu kurup beklemeğe başladılar. Peygamber efendimizin devesinin yularını Ammâr bin Yâser hazretleri çekiyor, arkasında
da Hazret-i Huzeyfe bin Yemân geliyordu. Münâfıkların anlaşıp, suikast tertib ettiklerini Cebrâil aleyhisselâm, haber verdi. Peygamber efendimiz geçide yaklaştığı zaman
orduya: “Siz vâdi içine gidiniz; orası sizin için hem daha kolay hem daha geniştir” buyurdu. Kendisi dar geçide doğru giderken, ordu da vâdinin içine doğru yol
almaktaydı. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz geçide yaklaşınca, bu
münâfık grubu yüzlerini maskeleyerek hücûma geçtiler. Hazret-i Huzeyfe; “Ey Allahü
teâlânın düşmanları!” diyerek elindeki sopa ile münâfıklara ve hayvanlarına vurmaya
başladı. Bu bağırıp çağırmadan korkan on iki münâfık, derhâl askerlerin arasına karış364 Vâkıdî, Megâzî, II, 1018.
397
tılar. Resûlullah efendimiz, onların isimlerini Hazret-i Huzeyfe’ye
bildirdi ve başkalarına söylememesini tenbih etti.
Hâdiseyi işiterek huzûra gelen Üseyd bin Hudayr hazretleri,
Peygamber efendimize; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Onları bana bildir de başlarını size getireyim!” diyerek çok yalvardı.
Fakat Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem müsâade etmedi.365
Mescid-i Dırâr
Nihâyet sevgili Peygamberimiz ve kahraman Eshâbı, Bizanslıların gözünü korkutmuş, mukâvemetlerini kırmış olarak, nûrlu
Medîne’ye yaklaşmışlardı. Kâinâtın sultânı, Medîne’ye çok yakın
olan Zî-evân denilen yerde, Eshâbına konaklamalarını emretti.
Sahâbîler dinlenirken birkaç münâfık, sevgili Peygamberimize gelip, Mescid-i Dırâr’a teşrif etmesini istedi.
Mescid-i Dırâr, Kubâ’da bulunuyordu. Resûlullah efendimiz,
Medîne’ye hicreti esnâsında Kubâ’da yaptırdığı ilk mescidin
karşısına münâfıklar tarafından yapılmıştı. Sevgili Peygamberimiz, Eshâbıyla Tebük’e giderken, münâfıklar huzûra gelip; “Yâ
Resûlallah! Yeni bir mescid yaptık, teşrif edip bize namaz kıldırır mısınız?” diyerek dâvet etmişler, fakat sefer hâlinde olan
Âlemlerin efendisi, nasîb olursa Tebük’ten dönüşte uğrayabileceklerini buyurmuşlardı.
Münâfıkların maksadı; müslüman cemâati bölmek, kendi
emellerine âlet etmek, fitne çıkararak onları birbirlerine düşürmekti. Hattâ, Bizans askerlerini Medîne’ye dâvet edip, bu mescide depo ettikleri silahlarla onlara yardım edeceklerdi. Peygamber
efendimizin orada namaz kılmasını sağlamakla, Mescid-i Dırâr’ın
mukaddes bir yer olduğu intibâı hâsıl olacaktı. Böylece müslümanlar orada namaz kılmak için birbirleriyle yarış edecek ve güyâ
münâfıkların ağına düşeceklerdi!...
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz,
münâfıkların bu dâvetini kabûl buyurmuş, gitmeğe karar vermişti. Allahü teâlâ Tevbe sûresinin 107-108. âyet-i kerîmelerini göndererek işin iç yüzünü bildirdi. Bunun üzerine Âlemlerin efendisi,
Mâlik bin Duhşüm ile Âsım bin Adiy’e; “Şu, halkı zâlim olan
mescide giriniz. Onu yıkınız, yakınız” buyurdular. Onlar akşam ile yatsı arasında gidip, binâyı ateşe verdiler. Sonra da yıkıp
yerle bir ettiler. Münâfıklardan hiç ses çıkmadı.366
Peygamber efendimizin ve şanlı eshâbının gelmekte olduğunu
işiten Medîneliler, derhâl toparlanıp büyük bir heyecanla karşılamaya çıktılar...
365 Vâkıdî, Megâzî, II, 1040.
366 İbni Hişâm, Sîret, II, 529; Vâkıdî, Megâzî, II, 1040; İbni Sa’d, Tabakât, III, 466, 549;
Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 306.
“Varlığımı
yed-i kudretinde
bulunduran
Allahü teâlâya
yemîn ederim ki,
şehîdler, kıyâmet
günü, kılıçları
boyunlarında
asılı olarak
gelecekler.
Nûrdan
minberlerin
üzerine
oturacaklardır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
398
Abdullah bin Übey’in ölümü
Sevgili Peygamberimizin Tebük seferi dönüşünden iki ay sonra, Şevvâl ayında
münâfıkların başı Abdullah bin Übeyy öldü. Bundan sonra münâfıkların birlikleri bozulup dağıldılar.367
Böylece, sâdece münâfıkların değil, Arabistan’da müşriklerin ve Yahûdilerin de
başları ezilmiş, İslâma karşı durma, engelleme faaliyetleri söndürülmüş oldu.
Hicrî dokuzuncu senesinde vukû bulan diğer olaylar
Resûlullah Tebük’e geldiği zaman evvelâ Eyle, sonra Cerbâ hâkimleri gelip harâc
verdiler. Resûlullah bir ahidnâme yazdırıp ellerine verdi. Bu gazâda Herakl’e mektup
gönderip tekrar islâma dâvet etti. Fakat hidâyet nasip olmadı.
Bu sene, Resûlullah’ın kızı Ümmü Gülsüm vefât eti. Namazını Resûlullah kıldırıp,
defin olunurken kabri başında mübârek gözlerinden yaş akdı.
Senetül-vüfûd (Elçiler yılı)
Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz Tebük seferinden döndükden
sonra, çeşitli devletlere elçiler gönderip onları İslâma dâvet eyledi. Umman ve Bahreyn ahâlisi müslüman olmakla şereflendiler.
Artık İslâmiyet büyük bir hızla yayılıyordu. Çevre kabîlelere, devletlere dinin esaslarını öğretmek üzere muallimler, onları idâre etmek için vâliler gönderiliyordu.
Hicretin dokuzuncu senesinde de Medîne, müslüman olan heyetlerin akınına
uğradı. Çeşitli kabîlelerden gelen heyetler Âlemlerin efendisine tâbi olduklarını bildirdiler ve saâdete kavuştular. Gelenlerin çokluğundan bu seneye Senet-ül-vüfûd
(Elçiler yılı) denildi.
Resûlullah, ne zaman bir elçi gelse, kıymetli elbiseler giyerdi. Eshâba da güzel elbiseler giydirirdi. Gelenleri temiz ve güzel yerde ağırlardı. Ziyafet verip onları çok hediye
ile uğurlardı. Onlar da memnun olarak medh-ü sena ederek dönerlerdi.
Elçi gönderen kabilelerden biri de Benî Mürre kabîlesi idi. Onüç kişiyi elçi olarak
gönderdiler. Bunlar kabîlelerinin müslüman olduğunu bildirdiler. Memleketlerinde
hiç yağmur yağmadığını, otların bitmediğini ve siddetli bir kıtlık çekdiklerini söylediler. Bu sıkıntıdan kurtulmak için Resûlullahdan “sallallahü aleyhi ve sellem” duâ
istediler. “Yâ Rabbî! Onları yağmur ile suya doyur” diye duâ etdi. Benî Mürre
kabîlesinin elçileri memleketlerine dönünce, kavimlerinin tamamen râhatladığını
gördüler. Çünkü, Resûlullah’ın “sallallahü aleyhi ve sellem” onlara duâ etdiği gün, orada bol yağmur yağmışdı. Bu, tam duâ edilen vakte denk geliyordu.
Benî Esed kabilesinden on kişi gelip müslüman olmalarına minnet ettiler. Biz kıtlık yılında uzak yerden geldik. Üzerimize asker gelmeden arzumuzla müslüman olduk
dediler. Haklarında Hucûrât sûresi onyedinci âyeti geldi.
Benî Bikâr heyetinin başındaki Mu’âviye tebni Sevr bin Ubâde bin Bikâr yüz yaşlarında idi. Beraberinde, oğlu Büşeyr, Mecme’ bin Abdullah ve Abd-i Amr bin Asem
vardı. Resûlullahdan mübârek elini oğlunun uzuvlarına sürmesini talep etti. Zira bana
çok hürmet edip çok iyilik etmiştir dedi. Resûlullah, mübârek eli ile Büşeyr’in yüzünü
sığadı ve bir çok keçi ihsân etti. Abd-i Amr’ın adını da Abdurrahman olarak değişdirdi.
367 Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 332; İbni Kesîr, Sire, IV, 74.
399
Benî Necîb heyeti, on kişi idiler. Mallarının ve hayvanlarının
zekâtlarını da yanlarında getirmişlerdi. Resûlullah onların gelmesine çok sevindi. Güzel bir menzile konmalarını emretti. Necib elçisi farz ve sünnetten o kadar süâl sordu ki, Resûlullah’ın muhabbeti daha çok oldu. Tazim ve ikrâmı artırdı. Diğer elçilerden farklı
muamele eyledi. Eşyaların yanında kalan genci de çağırtıp onun
Allahü teâlâdan başka her şeyden yüz çevirdiğini müşahede edince ona da hayır duâ etdi. Diğerleri gibi ona da ihsânda bulundu. O
taife muradları üzere sevinçle kabilelerine döndüler.
Benî Kenâne’den bir cemâat gelip müslüman oldular. Reisleri
Vâsile tebni Eska’ idi. O geldiğinde Resûlullah Tebük seferine hazırlanıyordu. Bi’at edip kabilesine gitti. Babası îmân etmedi. Kız
kardeşi îmâna geldi. Oradan Medîne’ye gidip Tebük askerinin ardınca gitti. Resûlullah’a yetişti. Hâlid ile, Ekîder cengine gönderildi. Hissesine çok deve düştü.
Benî Sâide’den Damam bin Sa’lebe geldi. Huzura varıp
Resûlullah’a namaz, oruç, hac, zekâttan çok süâl sordu. Süâlleri
bitince, “Îmân ettim, Allah katından ne getirdi isen hepsine inandım” dedi. Kavmine gidip islâmı tebliğ eyledi. O kabilenin tamamı
müslüman oldular.
Yâ Resûlallah! Senin kapındaki kölenin,
Ayaklarına değen toprağı öpmeyenin,
Ve bu seâdet için can fedâ etmeyenin,
Sana sevgisi yoktur; inanmam, sözü yalan.
Bastığın toprakları başıma tâc eylesem;
Öpsem, sürsem gözüme, kalbe ilâç eylesem;
Sırât-ı müstekîmi bulan sirâc eylesem;
Ve düşsem yollarına, sana âşık ve hayran.
Senin yönünden gelen her rüzgârı koklarım,
Güzel kokundan eser var mı, diye yoklarım;
Fedâ olsun uğruna ehlim ve çocuklarım;
Anam, babam, akrabâm ve daha binlerce can.
Diyor Mevlânâ Hâlid senin candan âşıkın,
Ey âlemin sultânı, ey cânânı cihânın!
Bir canım var sendendir, senin bana ihsânın,
Diyemem fedâ için sana getirdim bir cân.
Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî
“Yâ Rabbî onları
(Benî Mürre
kabilesini)
yağmur ile suya
doyur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
400
Kâbe-i muazzamanın bir gece görüntüsü.
401
HACCIN FARZ OLUŞU
İslâm’ın beş şartından biri olan Hac da, hicretin dokuzuncu yılında farz kılındı. Nâzil olan âyet-i kerîmede buyuruluyordu ki:
“Orada (Kâbe’de) apaçık alâmetler, İbrâhim’in makâmı vardır. Kim oraya girerse taarruzdan emîn olur. Ona gidebilecek yol imkânını bulabilenlerin (gücü yetenlerin) o Beyt’i
hac (ve ziyâret) etmesi, Allahü teâlâ’nın insanlar üzerinde
bir hakkıdır, farzıdır. Kim bu farzı inkâr ederse, şüphesiz
ki, Allahü teâlâ bütün âlemlerden müstağnidir (hiçbir şeye
muhtâç değildir).”368
Fahri Âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Allahü
teâlânın bu emrini Eshâbına bildirdi. Kendileri de Zilkâde sonunda hac etmek istedi. Müşriklerin çıplak olarak tavaf ettikleri haberi gelince onlarla bu şekilde bir arada bulunmayı münasip görmedi. Menâsikleri öğretmek üzere Hazret-i Ebû Bekr’i hac emîri
tâyin etti.
Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ali’nin hacca
gönderilmesi
O sene, Eshâb-ı kirâm, Hazret-i Ebû Bekr’in emirliğinde üçyüz
kişilik bir kâfile ile Mekke’ye gitti. Bu sırada “Berâe” sûresinin ilk
âyet-i kerîmeleri nâzil oldu. Burada muâhede hakkındaki bâzı hükümler bildirildi. Sevgili Peygamberimiz bu hükümleri bildirmek
üzere Hazret-i Ali’yi de Mekke’ye gönderdi.369
O zaman Araplar arasında yaygın olan bir geleneğe göre, bir
anlaşma yapılır veya yapılmış bir andlaşma bozulursa, bunu bizzat yapan veya onun tâyîn ettiği bir akrabâsı îlân ederdi. Peygamber efendimiz, bu iş için Hazret-i Ali’yi Hac kafilesinin ardından
Mekke’ye gönderdi. Hazret-i Ali kâfileye yetişip birlikte Mekke’ye
girdiler.370
Hazret-i Ebû Bekr bir hutbe okudu ve hac ibâdetini anlattı.
Eshâb-ı kîram aleyhimürrıdvân, öğretilen esaslara göre hac yaptılar. Hac ibâdeti edâ edilirken, Hazret-i Ali de Minâ’da “Cemre-i
Akabe” denilen yerde bir hutbe okudu.
Bu hutbesinde;
“Ey insanlar! Beni size Resûlullah gönderdi” diyerek söze
başladı ve Berâe sûresinin ilk âyet-i kerîmesini okudu. Bundan
sonra; “Ben size dört şeyi bildirmeye memûrum” dedi.
Bu dört husus şunlar idi:
368 Âl-i İmrân: 3/97.
369 Kettânî, Terâtîb-ül-idâriyye, I, 256.
370 Buhârî, Megâzi, 68; Cizye, 16; İbni Hişâm, Sîret, IV, 545-546; İbni Sa’d, Tabakât,
II, 169; Kilâ’î, İktifâ, II, 409; Kettânî, Terâtîb-ül-idâriyye, I, 256.
“Orada
(Kâbe’de)
apaçık alâmetler,
İbrâhim’in
makâmı
vardır. Kim
oraya girerse
taarruzdan emîn
olur. Ona bir yol
bulabilenlerin
(gücü yetenlerin)
o Beyt’i hac (ve
ziyâret) etmesi,
Allahü teâlâ’nın
insanlar üzerinde
bir hakkıdır,
farzıdır.”
Âl-i İmrân: 97
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
402
1- Mü’minlerden başka hiç kimse Cennet’e giremez.
2- Bu seneden sonra hiçbir müşrik, Kâbe’ye yaklaşamayacak.
3- Hiçbir kimse Kâbe’yi çıplak tavâf etmeyecek. (O zaman müşrikler Kâbe’yi
çıplak oldukları hâlde tavâf ederlerdi.)
4- Her kimin Resûlullah ile andlaşması varsa, müddeti bitinceye kadar
mûteber olacak. Bunun dışındakilere dört ay mühlet tanınmıştır. Bundan
sonra hiçbir müşrik için ahd ve himâye yoktur.
O günden sonra hiçbir müşrik, Kâbe’ye gelmedi ve hiç kimse çıplak olarak Kâbe’yi
tavâf etmedi. Bu hususlar bildirildikten sonra, müşriklerden çoğu Müslüman oldu.
Hac farîzası yerine getirildikten sonra, Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ali, yanlarındaki
Eshâb-ı kirâm ile Medîne’ye döndüler.371
Hâlid bin Velîd’in Yemen seriyyesi
Sevgili Peygamberimiz hicretin onuncu yılında, Hâlid bin Velîd’i Rebî’ul-evvel
ayında dört yüz mücâhid ile Yemen civârında bulunan Hâris bin Ka’boğullarını İslâma
dâvet etmek üzere gönderdi. Halid bin Velîd hazretleri Resûlullah efendimizin emri
üzerine bu kabîleyi üç gün üst üste İslâma dâvet etti. Onlar da dâvete icâbet ederek
müslüman oldular.
Sensin ol bahr-ı kerâmet kim şeb-i Mi’râc’da,
Şebnem-i feyzün yetürmiş sâbit ü seyyâra su,
Çeşme-i hurşîdden her dem zülâl-i feyz iner,
Hâcet olsa merkadün tecdîd iden mimâra su.
Bîm-i dûzah nâr-ı gam salmış dil-i sûzânuma,
Var ümîdüm ebr-i ihsânun sepe ol nâra su.
Yümn-i na’tünden güher olmış Fuzûlî sözleri,
Ebr-i nîsândan dönen tek lü’lü şeh-vâra su.
Hâb-ı gafletden olan bîdâr olanda rûz-ı haşr,
Eşk-i hasretden tökende dîde-i bîdâra su.
Hâb-ı gafletden olan bîdâr olanda rûz-ı haşr
Eşk-i hasretden tökende dîde-i bîdâra su
Umduğum oldur ki rûz-ı haşr mahrûm olmayam,
Çeşm-i vaslun vire men teşne-i dîdâra su.
Fuzûlî
371 Vâkıdî, Megâzî, II, 974; İbni Sa’d, Tabakât, II, 160; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XVIII, 23.
403
Hicrî onuncu sene vukû bulan olaylar
Hicretin onuncu yılında İslâmiyet bütün Arab yarımadasına
yayıldı.
Dokuzuncu yılda olduğu gibi bu sene de Arabistan’ın her tarafından insanlar kitleler hâlinde Medîne’ye geliyor; Müslüman
olmakla şereflenmek, ebedî saâdete kavuşmak için birbirleriyle
yarış ediyorlardı.
Artık Arabistan’da Müslümanlara karşı koyacak hiçbir kuvvet
kalmamış, İslâmiyet her tarafa hâkim olmuştu. Sâdece bâzı Yahudi ve Hıristiyan kabîleleri Müslüman olmamıştı.
Yine bu yılda Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Necrânlı Hıristiyanlara mektup gönderip islâma dâvet etti.
Onlar da, ondört kişi seçip Resûlullah’ın hâllerini incelemek üzere
Medîne’ye gönderdiler. Heyet bir müddet sonra sulh andlaşması
yaptı. Bunlardan bâzıları daha sonra kendiliklerinden müslüman
oldu.
O yıl Yemen vâlisi Bâzân vefât etti. Ölüm haberi gelince
Resûlullah memleketini taksim edip bir kısmını oğlu Şehr’e, bir
kısmını Ebû Mûse’l-Eş’arî’ye, bir kısmını Ya’li bin Ümeyye ve bir
kısmınıda Muaz bin Cebel’e verdi.
Peygamber efendimiz, bu sene, İslâm’ın yayıldığı bütün beldelere vâliler gönderdi. Hazret-i Ali de, üç yüz kişi ile Yemen’de
bulunan Müdlec kabîlesini İslâm’a dâvet etmek için gönderildi.
Önce karşı çıkıp İslâm askerine ok atılar. Derhâl karşılık verildi.
Yirmi kişi katledildi. Çoğu dağıldı. Hazret-i Ali radıyallahü anh
Eshâbın düşmanı takip etmesine mâni oldu. Onlara nasihat edip
tekrar İslâma dâvet etti. Kabûl edip îmâna geldiler. Hemen acele
ile Medîne’ye dönüp Resûlullah’a Mekke’de yetiştiler.
Bu yılda dokuzuncu senede olduğu gibi elçiler gelmeğe devam
etti. Biri Gamid, biri de Benî Hanife elçisidir. Resûlullah’ın meclisine gelip müslüman oldular.
Necâşî’ni kızkardeşinin oğlu Fîrûz gelip müslüman oldu. Abd-i
Kays’dan da bir heyet gelip müslüman oldular.
O sene Resûlullah’ın oğlu İbrâhim birbuçuk yaşında vefât etti.
Resûlullah bu ciğerpâresini kaybedince mübârek gözleri yaşlarla
doldu.
Hazret-i İbrâhim, Bakî kabristanında Osman bin Maz’ûnun yanına gömüldü. Kabrinin üzerine ilk defa su serpilen de, o oldu.372
372 Belâzurî, Ensâb, I, 451; İbni Abdilberr, İstiâb, I, 59, İbni Esîr, Usudü’l-gâbe, I, 51;
Kastalânî Mevâhib-i ledünniye, I, 259.
“Mazlumun
bedduâsından
sakının.
Mazlumun
duâsıyla
Hak teâlâ
hazretlerinin
arasında hicâb
yoktur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
404
Bîçâredir ümmetlerin isyânına bakma.
Dest-i red urup hasret ile dûzaha yakma.
Rahm eyle aman âteş-i hicrânına yakma.
Ez-cümle kulun Gâlib-i pür-cürmü bırakma.
Sen Ahmed ü Mahmud u Muhammed’sin efendim.
Hak’dan bize sultân-ı müeyyedsin efendim.
Şeyh Galib
İslâmiyet’in Arap Yarımadası’ndaki Yayılma Seyri
405
VEDÂ HACCI
Hicretin onuncu senesinde Peygamber efendimiz, hac için hazırlanıp Medîne’deki müslümanlara da hac için hazırlanmalarını
emir buyurdu. Medîne dışında bulunanlara da haber gönderdi. Bunun üzerine binlerce müslüman Medîne’de toplandı. Resûlullah
efendimiz, kurban için yüz deve satın aldılar. Yola çıkmadan evvel
gusl abdesti aldılar. Mübârek saçlarını tarayıp, güzel kokular sürünüp, izar ve ridasını giydiler. Hazırlıklar tamamlanınca, sevgili
Peygamberimiz Zilkâde ayının 25. günü otuzbinden ziyâde bir kafile ile öğle namazından sonra Medîne’den hareket etti. Şecere yolundan Zü’l-huleyfe’ye geldiler. Burada Eshâbın sayısı kırkbini aşmıştı. Geceyi orada geçirdiler. Sevgili Peygamberimiz, berâberinde
götürdüğü yüz deveden birini getirttiler. Hörgücünün sağ yanını
kurbanlık alâmeti olması için çizip kanatıp, boynuna iki nâlın asıp
Eshâbın da böyle yapmasını emrettiler. İki rekât ihrâm namazı
kıldılar. Allahü teâlâya hamd ve senâdan sonra, Server-i kâinât
efendimiz; “Ey Allahım! Bunu bana, içinde riyâ, gösteriş ve
şöhret bulunmayan mebrûr ve mâkbul bir hac kıl” diyerek
duâ eyledi. İhrâma girip, Cebrâil aleyhisselâmın haber vermesi ile
yüksek sesle, telbiye getirmeye başladı. Buna Eshâb-ı kirâm da
katılınca, yer gök telbiye nidâları ile inlemeye başladı...
“Lebbeyk! Allahümme lebbeyk! Lebbeyk! Lâ şerîke leke
lebbeyk! İnnel hamde venni’mete leke vel mülke lâ şerikelek!...”
Beydâ yolunu takip ederek Melel’e yöneldiler. Arkasından Eshâb
sel gibi aktı. Yolda katılmalar devam ediyordu. Mûsâ aleyhisselâm
dahil yetmişe yakın Peygamberin namaz kıldığı Rehvâ vâdisine gelince Resûlullah efendimiz, “Bu vâdi, Cennet vâdilerindendir”
buyurdu. Burada namaz kıldılar. Oradan Munsaraf’a hareket ederek sabah namazını Esâse’de kıldılar. Lahy-ı Cemel’e geldiklerinde
rahatsızlanıp hacâmat yapdırıp Sükyâ’da konakladıkar. Muhterem
anneleri hazret-i Âmine’nin vefât ettiği Ebvâ’ya geldiklerinde kabrini ziyâret edip ağladılar. Yanlarında bulunanları da ağlatdılar.
Müteakiben; Teleât-ül-yemen, Cuhfe, Gadîr-i Hum, Kudeyd ve
Usfân vâdisine ulaştılar. Burada Peygamber Efendimiz hazret-i
Ebû Bekr’e; “Hûd ve Sâlih aleyhimüsselâm, bellerine aba
sarmış, üstlerine alaca bir kumaş giymiş ve yuları hurma
lifleriyle örülmüş genç ve kızıl birer deve üzerinde oldukları hâlde Hac için telbiye getirerek buradan geçmişlerdi”
buyurdular.373 Ganîm, Merrüzzahrân, Şerif’den devam edip Zîtuvâ’ya geldiler. Geceyi burada geçirip sabah namazı eda edildik373 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 232.
“Ey Allahım!
Bunu bana,
içinde riyâ,
gösteriş ve şöhret
bulunmayan
mebrûr ve
mâkbul bir hac
kıl!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
406
ten sonran Hacun’u geçerek Kedâ yokuşundan Mekke’ye girdiler. 10 gün süren yolculuktan sonra, Zilhicce’nin 4. günü Mekke’ye vardılar. Yemen’den ve diğer beldelerden
hac yapmak üzere gelenlerin de katılmasıyla, müslümanların sayısı 90 bini aştı. (Bir
rivâyetde yüzondörtbin, diğer bir rivâyetde ise yüzyirmibin civarında idi.) Resûlullah
efendimiz, Beytullah’ı görünce, “Ey Allahım! Şu Beyt’in şerefini, yüceliğini, heybetini, itibarını artır. Ona hac ve ömre ile tâzimde bulunanların da, şereflerini, heybetlerini, tâzim ve iyiliklerini artır” diye duâ edip menâsiklere başladılar.
Hac müddetince Mekke ile Minâ arasında Etbah’da kurulan çadırda kaldılar. Sevgili
Peygamberimiz, Zilhiccenin 8. (Terviye) günü Mina’ya, 9. (Arefe) günü Arafat’a
gittiler. Arafat Vâdisi’nin ortasında Urene Vâdisi’ne gelip durdular. Öğleden sonra,
Kusvâ adındaki devesinin üstünde, Vedâ Hutbesi’ni okuyup Eshâb-ı kirâm radıyallahü anhüm ile vedâlaştılar.374
SANA GELDİM!
Ey günâhlılar sığınağı, sana sığınmağa geldim!
Çok kabâhatler işledim, sana yalvarmağa geldim!
Karanlık yerlere sapdım, bataklıklara saplandım,
Doğru yolu aydınlatan, ışık kaynağına geldim.
Çıkacak bir canım kaldı, ey bütün canların cânı!
Uygun olur mu söylemek, cânımı fedâya geldim.
Derdlilere tabîbsin, ben ise gönül hastası.
Kalb yarama devâ için, kapını çalmağa geldim.
Cömerdlerin kapısına, birşey götürmek hatâdır,
Basmakla şeref verdiğin, toprağı öpmeğe geldim.
Günâhlarım çok, dağ gibi, yüzüm kara, katran gibi!
Bu yükden ve siyâhlıkdan temâm kurtulmağa geldim.
Temizler elbet hepsini, ihsân deryândan bir damla.
Gerçi yüzüm gibi kara, amel defterimle geldim.
Kapına yüz sürebilsem, ey canımdan aziz canan.
Su ile olmayan işler, hâsıl olur o toprakdan!
374 Buhârî, Hac, 95; İbni Sa’d, Tabakât, II, 173; İbni Kesîr, Sire, IV, 617.
407
VEDÂ HUTBESİ
Hamd, Allahü teâlâya mahsustur. Ona hamd eder, Ondan bağışlanmak diler ve Ona tevbe ederiz. Nefslerimizin
şerlerinden ve amellerimizin günâhlarından Allahü teâlâya
sığınırız. Allahü teâlânın doğru yola ilettiğini saptıracak,
saptırdığını da doğru yola iletecek yoktur.
Şehâdet ederim ki, Allahü teâlâdan başka ilah yoktur. O,
birdir. Onun eşi, ortağı yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki,
Muhammed (aleyhisselâm) Onun kulu ve resûlüdür.
Ey Allah’ın kulları! Size, Allahü teâlâdan korkmanızı ve
Ona itâat etmenizi vasiyet ederim.
Ey insanlar! Sözümü iyi dinleyiniz! Bilmiyorum, belki bu
seneden sonra sizinle burada ebedî olarak bir daha buluşamayacağım.
İnsanlar! Bu günleriniz nasıl mukaddes bir gün ise, bu
aylarınız nasıl mukaddes bir ay ise, bu şehriniz (Mekke) nasıl
mübârek bir şehir ise, canlarınız, mallarınız, namûslarınız
da öyle mukaddestir. Her türlü tecâvüzden korunmuştur.
Eshâbım! Yarın Rabbinize kavuşacaksınız ve bugünkü
her hâl ve hareketinizden muhakkak sorulacaksınız. Sakın
benden sonra eski sapıklıklara dönüp de birbirinizin boynunu vurmayınız!
Bu vasiyetimi burada bulunanlar bulunmayanlara bildirsin! Olabilir ki, bildirilen kimse, burada bulunup işitenden daha iyi anlayarak muhâfaza etmiş olur.
Eshâbım! Kimin yanında bir emânet varsa onu sahibine
versin!
Fâizin her çeşidi kaldırılmıştır. Ayağımın altındadır.
Lâkin borcunuzun aslını vermeniz gerekir.
Ne zulm ediniz, ne de zulme uğrayınız.
Allahü teâlânın emriyle, fâizcilik artık yasaktır. Cahiliyyetten kalma bu çirkin âdetin her türlüsü ayağımın altındadır. İlk kaldırdığım fâiz de Abdülmuttalib’in oğlu (amcam)
Abbâs’ın fâizidir.
Eshâbım! Câhiliyet devrinde güdülen kan dâvâları
da tamamen kaldırılmıştır. Kaldırdığım ilk kan dâvâsı
Abdülmuttalib’in torunu (amcamoğlu) Rebîa’nın kan
dâvâsıdır.
Ey insanlar! Harb edebilmek için harâm ayların yerlerini değiştirmek, şüphesiz ki, küfürde çok ileri gitmektir. Bu,
kâfirlerin kendisi ile dalâlete düşürüldükleri bir şeydir. Bir
sene, helâl olarak kabûl ettikleri (bir ayı), öbür sene harâm
“Ey Allahım! Şu
Beyt’in şerefini,
yüceliğini,
heybetini,
itibarını artır.
Ona hac ve
ömre ile tâzimde
bulunanların
da, şereflerini,
heybetlerini,
tâzim ve
iyiliklerini
artır!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
408
olarak îlân ederler. Cenâb-ı Hakk’ın helâl ve harâm kıldıklarının sayısına uydurmak için bunu yaparlar. Onlar, Allahü teâlânın harâm kıldığını helâl, helâl
kıldığını da harâm ederler.
Ey Eshâbım! Haccı tam zamanında yapıyoruz. Ayların sırası, Allahü
teâlânın yaratdığı zamandaki gibidir. Hiç şüphe yok ki, zaman Allahü teâlânın
yarattığı gündeki şekil ve nizâmına dönmüştür.
Ey insanlar! Bugün şeytan, sizin şu topraklarınızda yeniden tesir ve
hâkimiyetini kurma gücünü ebedî sûrette kaybetmiştir. Fakat siz; bu kaldırdığım şeyler dışında, küçük gördüğünüz işlerde ona uyarsanız bu onu memnûn
edecektir. Dîninizi korumak için bunlardan da sakınınız!
Ey insanlar! Kadınların haklarını gözetmenizi ve bu hususta Allahü
teâlâdan korkmanızı tavsiye ederim. Siz, kadınları, Allahü teâlânın emâneti
olarak aldınız; onların nâmuslarını ve iffetlerini Allahü teâlâ adına söz vererek helâl edindiniz. Sizin kadınlar üzerinde hakkınız; onların da sizin üzerinizde hakları vardır. Sizin kadınlar üzerindeki hakkınız; onların, âile mahremiyetinizi, sizin hoşlanmadığınız hiç bir kimseye çiğnetmemeleridir. Eğer
râzı olmadığınız herhangi bir kimseyi âile yuvanıza alırlarsa, onları hafifçe
döğüp sakındırabilirsiniz. Kadınların da sizin üzerinizdeki hakları, meşrû bir
şekilde, her türlü yiyim ve giyimlerini temin etmenizdir.
Ey mü’minler! Size bir emânet bırakıyorum ki, ona sıkı sarıldıkça, yolunuzu
hiç şaşırmazsınız. O emânet, Allahü teâlânın kitâbı Kur’ân-ı kerîmdir. (Başka
rivâyetlerde; “Sünnetim” ve “Ehl-i beytim” diye de bildirilmiştir.)
Ey Mü’minler! Sözümü iyi dinleyiniz ve iyi muhâfaza ediniz! Müslüman,
müslümanın kardeşidir ve böylece bütün müslümanlar kardeştir. Din kardeşinize âid olan herhangi bir hakka tecâvüz, başkasına helâl değildir. Meğer ki
gönül hoşluğuyla kendisi vermiş olsun.
Eshâbım! Nefsinize (kendinize) zulmetmeyiniz. Kendinizin de üzerinizde
hakkı vardır.
Ey insanlar! Allahü teâlâ her hak sâhibine hakkını (Kur’ân-ı kerîmde) vermiştir. Vârise, vasiyete lüzum yoktur. Çocuk kimin döşeğinde doğmuşsa, ona
âittir. Zinâ eden için mahrûmiyet vardır. Babasından başkasına âit soy iddiâ
eden soysuz, yâhud efendisinden başkasına intisâba kalkan nankör, Allahü
teâlânın gazâbına, meleklerin ve bütün müslümanların lânetine uğrasın!
Cenâb-ı Hak, bu gibi insanların ne tövbelerini, ne de adâlet ile şehâdetlerini
kabûl eder.
Ey insanlar! Rabbiniz birdir. Babanız da birdir; hepiniz Âdem’in çocuklarısınız. Âdem ise topraktandır. Allah katında en kıymetliniz, takvâsı çok olanınızdır. Arabın Arab olmayana bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takvâ iledir. Sakat siyah bir köle başınıza âmir olarak tayin edilse, sizi Allah’ın kitâbı
ile idâre ederse, onu dinleyin ve itâat edin.
Suçlu kendi suçundan başkası ile suçlanamaz. Baba, oğlunun suçu üzerine,
oğlu da babasının suçu üzerine suçlanamaz.
409
Ey insanlar! Dikkat ediniz! Şu dört şeyi kesinlikle yapmamalısınız:
1- Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmayın.
2- Allah’ın harâm kıldığı canı, haksız yere öldürmeyin.
3- Zinâ etmeyin.
4- Hırsızlık yapmayın.
Lâ ilahe illallah, Muhammedün resûlullah deyinceye (yâni
Müslüman oluncaya) kadar insanlarla cihâd etmek üzere emrolundum. Onlar bunu söyledikleri zaman kanlarını ve mallarını korumuş olurlar. Hesapları ise Allahü teâlâya aittir.
Ey insanlar! Yarın beni sizden soracaklar, ne diyeceksiniz?..”
Eshâb-ı kirâm; “Allahü teâlanın dînini tebliğ ettin. Vazifeni yerine getirdin. Bize vasiyet ve nasîhatte bulundun, diye şehâdet
ederiz” dediler. Bunun üzerine Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz, mübârek şehâdet parmağını kaldırarak cemâat
üzerine indirdiler ve; “Şâhid ol yâ Rab! Şâhid ol yâ Rab! Şâhid
ol yâ Rab!” buyurdular.
Sevgili Peygamberimiz, Vedâ Hutbesi’ni okuduğu gün, Mâide
sûresinin; “Bugün dîninizi sizin için ikmâl eyledim. Üzerinize
olan ni’metimi tamamladım ve size din olarak İslâmiyet’i
vermekle râzı oldum...” meâlindeki 3. âyet-i kerîmesi nâzil oldu.
Peygamber efendimiz, bu âyet-i kerîmeyi, Eshâb-ı kirâma okuyunca Hazret-i Ebû Bekr ağlamaya başladı. Eshâb-ı kirâm, ağlamasının
sebebini sorunca; “Bu âyet-i kerîme, Resûlullah’ın vefâtının yakın
olduğuna delâlet ediyor. Onun için ağlıyorum” buyurdu.375
Hutbeyi müteakip Cebel-i Rahme’de vakfeye durdular.
Akşam namazını Arafat’ta kılmayıp yatsı namazı ile birlikte
Müzdelife’de kıldırdılar. O gece Müzdelife’de kaldılar. Ertesi sabah vakti Meşâr-il-harâm’da vakfeye durdular. Bayramın birinci
günü Müzdelife’den Minâ’ya hareket ettiler. Yolda Muhasser
denilen Eshâb-ı fîl’in durak yeri olan bu vâdide durmayıp geçtiler. Minâ’ya geldiler, burada kurbanlık develerden bizzat 63’ünü
kendileri kesip bıçağı hazret-i Ali’ye verdiler. Geri kalanı hazret-i
Ali kesti. Bayramın ikinci, üçüncü ve dördüncü günleri cemreleri yapıp Zilhiccenin ondördüncü günü sabah namazından önce
Beytullah’a geldiler ve Vedâ tavâfı yaptılar.
Resûlullah efendimiz, Mekke’de 10 gün kalıp, Vedâ haccını ve
Vedâ tavâfını yaparak Medîne’ye döndüler. Mescid-i Nebî’de iki
rek’at namaz kılıp hane-i sâadetlerine teşrif buyurdular. Vedâ haccından sonra Eshâb-ı kirâm, geldikleri yerlere gidip Resûlullah’ın
bildirdiği ve emrettiği şeyleri oralarda anlattılar.
375 İbni Hişâm, Sîret, II, 603; Süheylî, Ravd-ül-ünf, IV, 383.
“Bugün dîninizi
sizin için
ikmâl eyledim.
Üzerinize
olan ni’metimi
tamamladım ve
size din olarak
İslâmiyet’i
vermekle râzı
oldum.”
Mâide: 3
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
410
Hicretin onuncu yılında vukû bulan diğer olaylar
Hicretin onuncu yılında vukû bulan bir hâdise de, Peygamberlik iddiâsında bulunan yalancıların ortaya çıkmasıdır. Bunlardan birisi, Yemen’de ortaya çıkan Esved-i
Anesî’dir. Sevgili Peygamberimizin emri üzerine Esved-i Anesî, Yemen’deki Müslümanlar tarafından evinde öldürüldü.
(Diğeri Müseylemet-ül Kezzâb’dır. Peygamber efendimizin vefâtından sonra
Hazret-i Ebû Bekr, Müseyleme üzerine Hâlid bin Velîd kumandasında bir ordu gönderdi. Müseyleme, Vahşi “radıyallahü anh” tarafından öldürüldü.)376
Ey pâdişâhı cihân, ey Sultân-ı bahr-ü ber!
Ey meleklerden üstün, son ve eşsiz Peygamber!
“Lî me’allahi vaktün” verir hâlinden haber,
Sensin bedene hayât, dile tad, gönle sultân.
Ahmed, Muhammed, Mahmûd, hep över seni Allah;
Senin isminle biter Lâ ilâhe illallah.
Bundaki ince sırrı anlamaz, bilmez gümrâh!
Kendi adıyla yazmış, senin adını Rahmân.
Seni seven köleler, sultân oluyor şâhım!
Otur gönül tahtıma, ey eşsiz pâdişâhım!
Çok seviyorum seni, olsa da çok günâhım!
İnandım ki, sevenler, pay alır ikrâmından.
Nasıl sevmeyeyim ki, bedenimde cânımsın,
Hürmetine var oldum, sebebi hayâtımsın.
Damarımda kanımsın, bana benden yakınsın.
Sen âşıklara ma’şûk ve hep canlara cânân.
Her derde devâ sensin, her rûha, şifâ sensin.
Göze sürme, başa tâç, kalblere cilâ sensin.
Habîbullahsın, fevk-i mele-i a’lâ sensin,
Başka kapı çalamaz, seni biraz tanıyan.
Evliyânın mürşîdi, âlimlerin rehberi;
Teşrîfi sevindiren yedi kat göğü, yeri.
İnsanlara, cinlere Hakkın son Peygamberi!
Toprak altında kalsın, kapında kul olmayan.
376 Vâkıdî, Megâzî, II, 863; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XXII, 36; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LXII, 404.
411
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
VEFÂTI
Hicretin onbirinci senesi idi. Cebrâil aleyhisselâm, bu sene geldiğinde sevgili Peygamberimize, Kur’ân-ı kerîmi iki defa baştan
sona okudu. Hâlbuki, daha önceki yıllarda Kur’ân-ı kerîmi bir defa
okumuştu. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz,
Cebrâil aleyhisselâmın, en son teblîğ ettiği;
“Allahü teâlânın yardımı ve zafer günü gelip, insanların,
Allahü teâlânın dînine (İslâmiyet’e) akın akın girdiklerini
görünce, Rabbini hamd ile tesbîh et! O’ndan af dile! Çünkü
O, tevbeleri dâimâ kabûl eder”377 meâlindeki Nasr sûresini dinledikten sonra; “Yâ Cebrâil! İçimden, ölümümün yaklaştığını
duyuyorum” buyurdu. Bunun üzerine Cebrâil aleyhisselâm, şu
âyet-i kerîmeleri okudu, meâlen: “Âhiret, senin için dünyâdan
daha hayırlıdır. Rabbin sana râzı oldum deyinceye kadar
her istediğini verecek.”378
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, hicretin
onbirinci yılı, Safer ayının yirmiyedinci günü, mübârek başı ağrımağa başladı. Zevce-i mükerremesi hazret-i Âişe radıyallahü anhâ
hazretlerinin odasına teşrîf buyurdu. Abdurrahmân bin Ebî Bekr’i
çağırıp, kendilerinden sonra, Ebû Bekr-i Sıddîk’ın halîfe seçilmesi
için, vasiyyet yazdıracağını bildirip, hokka ve kalem getirmesini
emir buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr’in oğlu Abdurrahmân emirlerini
yapmağa giderken, “Sonra getirirsin, şimdi dursun!” buyurdu
ve mescid-i şerîfe teşrîf eyledi.
Sevgili Peygamberimiz, o gün Medîne’de bulunan bütün
Eshâb-ı kirâmın, öğle namazında mescidde toplanmaları için haber gönderdi. Server-i âlem efendimiz, namazı kıldırdıktan sonra,
minbere çıkıp bir hutbe irâd ettiler. Eshâbına nasîhat verip helâllik
dilediler. Sonra, Ebû Bekr-i Sıddîk’ın Eshâb arasındaki üstünlüğünü, kıymetini, kendisinden çok hoşnud olduğunu bildirdiler. Bu
öyle bir hutbe idi ki, dinleyen bütün kalbler ürpermiş, gözlerden
yaşlar boşanmıştı. Daha sonra; “Ey insanlar! Sizin Peygamberiniz olarak beni nasıl buldunuz” buyurunca, Eshâb-ı kirâm; “Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâ, sana bizim tarafımızdan bol bol hayırlar
ihsân buyursun. Sen, bizim için çok şefkatli bir baba, nasîhatte bulunan şefkatli bir kardeş gibiydin. Allahü teâlânın sana lütfettiği
Peygamberlik vazifesini yerine getirdin. Vahyedilenleri bize ulaştırdın. Rabbinin yoluna, İslâm’a hikmet ile, güzel nasîhat ile dâvet
377 Nasr: 110/1-3.
378 Duhâ: 93/4-5.
“Âhiret, senin
için dünyâdan
daha hayırlıdır.
Rabbin sana
râzı oldum
deyinceye kadar
her istediğini
verecek.”
Duhâ: 4-5
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
412
ettin, çağırdın. Allahü teâlâ sana en güzel ve en yüksek karşılıklar versin” dediler.
Peygamber efendimiz; “Ey mü’minler! Allah aşkına kimin bende hakkı varsa,
kalksın gelsin, kıyâmetten önce burada alsın” buyurdular. Fakat, hakkını almak
için kalkıp gelen olmadı. Resûlullah efendimiz, ikinci ve üçüncü defalar da Allahü
teâlânın adını anarak; “Hakkı olan gelsin alsın” buyurdu. Bunun üzerine Eshâb-ı
kirâmdan pîr-i fânî olan Hazret-i Ukâşe kalktı. Resûlullah’ın huzûruna vardı. Sonra;
“Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Tebük Gazâsı’nda seninle beraberdim.
Tebük’ten ayrıldığımız sırada benim devemle, sizinki yan yana gelmişlerdi. Ben devemden indim. Sana yaklaştım. Maksadım senin mübârek vücûdunu öpmekti, o zaman kamçı ile sırtıma vurmuştun. Niçin vurduğunu bilmiyorum” dedi.
Peygamber efendimiz; “Yâ Ukâşe! Allahü teâlâ seni, Resûlünün kasten vurmasından muhâfaza eylesin. Yâ Bilâl! Kızım Fâtıma’nın evine git. O kamçıyı bana getir” diye emretti. Hazret-i Bilâl, mescidden çıktı. Elini başına koymuş,
“Resûlullah kendisine kısâs yaptıracak!” diye hayretler içerisinde kalmıştı. Eve varınca
kapıyı çalıp; “Ey Resûlullah’ın kerîmesi! Bana Resûlullah’ın kamçısını ver!” deyince
Hazret-i Fâtıma vâlidemiz; “Yâ Bilâl! Şimdi ne hac zamanı, ne de gazâ! Babam kamçıyı ne yapacak?” diye sordu. Hazret-i Bilâl: “Ey Fâtıma! haberin yokmu? Resûlullah’a
onunla kısâs yapılacak!” dedi.
Fâtıma vâlidemiz; “Yâ Bilâl! Resûlullah’tan kısâs ile hakkını almaya kimin gönlü
râzı olur? Mâdem ki, istedi vereyim. Fakat Hasan ve Hüseyin’e söyle, hakkını kim alacaksa, kısâsı kendilerine yaptırsınlar. O zât, hakkını onlardan alsın. Sakın Resûlullah’a
kısâs yaptırmasınlar” diye Hazret-i Bilâl’e sıkıca tenbih etti. Hazret-i Bilâl mescide
geldi ve kamçıyı Resûlullah efendimize, O da Hazret-i Ukâşe’ye verdi.
Ebû Bekr ve Ömer bu durumu görünce; “Ey Ukâşe! İşte biz yanında hazırız, hakkını
bizden al. Ne olur, Resûlullah’dan alma!” diye yalvardılar. Bunun üzerine Peygamber
efendimiz Hazret-i Ebû Bekr’e; “Ey Ebû Bekr! Sen bırak, çekil aradan. Ey Ömer!
Haydi sen de çekil. Allahü tealâ, sizin yüksek derecenizi bilmektedir” buyurdu. Sonra Hazret-i Ali kalktı; “Ey Ukâşe! Resûlullah’a vurmana, gönlüm razı olmuyor,
işte sırtım ve karnım, gel hakkını benden al, istersen yüz kerre vur. Fakat Resûlullah’a
dokunma!” deyince, Peygamber efendimiz; “Ey Ali! Sen de otur. Allahü teâlâ, senin de yüksek mertebeni, durumunu bilmektedir” buyurdu. Bu defa Hazret-i
Hasen ile Hüseyin kalktılar; “Ey Ukâşe! Sen de biliyorsun ki, biz Resûlullah’ın torunlarıyız. Onun için bize kısâs, Resûlullah’a kısâs demektir. Hakkını bizden al, ne olur
Resûlullah’a vurma!” deyince, Peygamber efendimiz, onlara; “Siz de oturunuz, ey iki
gözümün neş’eleri” buyurdular. Sonra; “Ey Ukâşe! Gel vur!” buyurdular.
Ukâşe; “Yâ Resûlallah! Sen bana vurduğun zaman benim vücûdum açıktı” deyince,
sevgili Peygamberimiz mübârek sırtını açtı. Bu sırada Eshâb-ı kirâmdan hıçkırıklar
duyuldu; “Yâ Ukâşe! Resûlullah’ın mübârek sırtına vuracak mısın?” dediler.
Herkes üzüntü içerisinde bekleşiyordu. Hazret-i Ukâşe, Resûlullah efendimizin
mübârek sırtındaki Peygamberlik mührünü görünce, birden bire; “Anam-babam
sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Hakkını almak için, senin o mübârek sırtına
vurmaya, sana kısâs yapmaya kimin gücü yeter, buna kim cesaret edebilir?”
diyerek, Kâinatın sultânının mübârek mühr-i nübüvvetini öpüverdi. Bunun üzerine
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz ona; “Hayır, ya vuracaksın,
413
yâhud affedeceksin” buyurunca, Ukâşe hazretleri; “Canım sana
fedâ olsun yâ Resûlallah! Affettim. Acaba Allahü teâlâ da beni
kıyâmet gününde affeder mi?” dedi.
Peygamber efendimiz; “Kim, benim Cennet’teki arkadaşımı görmek isterse, bu pîr-i fânîye (ihtiyara) baksın” buyurdular. Resûlullah efendimizin bu mübârek sözünü duyan Eshâb-ı
kirâm, onun iki gözü arasından öpmeye başladı. Hepsi; “Ne mutlu
sana, ne mutlu sana! Ey Ukâşe! Resûlullah ile beraber olmanın
hürmetine, Cennet’te yüksek derecelere kavuştun” diyorlardı.379
Üsâme bin Zeyd’in kumandan tayin edilmesi
Safer ayının son günleriydi. Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, kuzeydeki Bizans imparatorluğunun, müslümanlar
için büyük bir tehlike olmadan önce, onları tekrar İslâm’a dâvet
etmek, kabûl etmezlerse harbetmek ve İslâm Devleti’nin emrine
sokmak istiyordu. Bu sebeple Rumlarla muharebe etmek üzere
kahraman Eshâbının hazırlanmasını emir buyurdular. Eshâb-ı
kirâm hazırlık yapmak için dağıldı. Resûl-i ekrem efendimiz,
Hazret-i Üsâme bin Zeyd’i çağırdılar; “Ey Üsâme! Şam’a, Belkâ
sınırına, Filistin’deki Darum’a, babanın şehîd edildiği yere
kadar, Allahü teâlânın ismiyle ve bereketiyle git. Oraları
atlara çiğnet. Seni, bu orduya başkumandan tâyin ettim.
Ebnâlıların üzerine ansızın varıp, üzerlerine şimşek gibi
saldır. Varacağın yere haber ulaşmayacak şekilde hızlı git.
Yanına kılavuzları alıp, casus ve gözcüleri önünden ilerlet,
Allahü teâlâ zafer ihsân ederse, onların arasında az kal”
buyurdular. Cürf’te karargâh kurmalarını emir buyurup, mübârek
elleriyle sancağı bağlayarak teslîm ettiler.380
Mescidde minbere çıktılar; “Ey Eshâbım! Üsâme’nin babası
Zeyd, kumandanlığa nasıl lâyık ve benim katımda nasıl en
sevgiliyse, ondan sonra, oğlu Üsâme de kumandanlığa öyle
lâyıktır. Üsâme, benim katımda insanların en sevgililerindendir” buyurdu.
Hazret-i Üsâme’nin kumandası altında, savaşa gideceklerin
arasında; Hazret-i Ebû Bekr, Hazret-i Ömer, Hazret-i Ebû Ubeyde
bin Cerrah, Hazret-i Sa’d bin Ebî Vakkâs gibi Eshâbın ileri gelenleri
de vardı.
Fakat ertesi gün, Kâinatın sultânı aniden hastalandığı için,
ordunun gitmesi Peygamber efendimizin âhirete irtihâlinden
sonraya kalmıştı. Sevgili Peygamberimiz, şiddetli sıtma (humma)
hastalığına yakalanmışlardı. Gittikçe ateşi artıyor, hastalık şiddetleniyordu.
379 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, III, 58; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VIII, 318.
380 Vâkıdî, Megâzî, III, 1117; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, II, 46; Süheylî, Ravdü’lünf, IV, 384.
“Ey mü’minler!
Allah aşkına
kimin bende
hakkı varsa,
kalksın gelsin,
kıyâmetten önce
burada alsın.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
414
Ağrılarının azaldığı bir gece yarısı, yatağından kalktılar. Giyinerek gitmeye hazırlandılar. Bunu gören Hazret-i Âişe vâlidemiz; “Anam-babam, canım sana fedâ olsun
yâ Resûlallah! Nereye gidiyorsunuz?” diye sordu; Server-i âlem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz; “Bâkî kabristanlığında medfûn bulunanlar için istiğfar etmek üzere emir aldım. Oraya gidiyorum” buyurdu. Yanına Ebû Müveyhib ile Ebû
Râfi’yi alarak gittiler. Mezarlıkta uzun uzun duâ edip, onların af ve mağfireti için
Allahü teâlâya yalvardılar. Peygamber efendimizin bu ısrarlı yalvarması karşısında,
yanında bulunan sahâbîler; “Biz de, şimdi burada medfûn bulunsaydık da, Resûlullah
efendimizin bu duâsına mazhar olmakla şereflenseydik!” dediler. Sevgili Peygamberimiz, Ebû Müveyhib’e dönerek; “Ey Ebû Müveyhib! Ben, dünyâ hazîneleri ile
âhiret ni’metlerini seçmede serbest bırakıldım. İstersen dünyâda bakî ol,
sonra Cennet’e git, istersen Likâullah (Allahü teâlâya kavuşmak) hâsıl olup
Cennet’e gir dediler. Ben, Likâullahı ve sonra Cennet’i seçtim” buyurdu.
Bir gün de, Uhud’da bulunan şehîdler için mağfiret dilemek üzere yola çıktılar.
Onlar için, Allahü teâlâya uzun uzun yalvararak duâ eylediler. Sonra mescide gelip
Eshâb-ı kirâma; “Ben, sizin Kevser havuzuna en önce kavuşanınız, karşılayanınız olacağım. Sizinle buluşma yerimiz orasıdır... Ben, sizin için, benden sonra
müşrikliğe dönersiniz diye korkmam. Ancak dünyâya kapılır, onun için birbirinizi kıskanır, birbirinizi öldürürsünüz. Netîcede sizden öncekilerin yok
olup gittikleri gibi, siz de, yok olur gidersiniz diye korkarım...” buyurdular.
Sonra sâadethânelerini teşrif ettiler.
Hastalıkları ağırlaşmıştı. Mübârek hanımefendileri, sevgili Peygamberimizin,
Hazret-i Âişe vâlidemizin evinde kalmalarını, kendi haklarını ona tercih ettiklerini
bildirdiler. Zevce-i mutahharalarının bu fedâkârlıklarına memnûn olup, hepsine duâ
ettiler ve ondan sonraki günlerini Hazret-i Âişe vâlidemizin evinde geçirmeye başladılar.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, ateşi çok artmıştı. Ateşin
şiddetinden yatağında, bir taraftan diğer tarafa dönmek mecburiyetinde kalıyordu. O hâlde iken, Eshâb-ı kirâm, ziyârete gidiyor, Efendimizin çektiği şiddetli sıkıntıya ziyâdesiyle üzülüyorlardı. Ebû Sa’îd-i Hudrî anlattı ki: “Resûlullah’ın mübârek
huzûruna gitmiştim. Üzerinde kadife bir örtü bulunuyordu. Sıtmanın sıcaklığı örtüden dışarı çıkıyor, harâretten elimizi örtüye dokunduramıyorduk. Hayretimizi ve
üzüntümüzü gören Resûlullah efendimiz;
“En şiddetli belâ, peygamberlere olur. Buna rağmen peygamberin belâlara
sevinmesi, sizin, verilen ihsânlara sevinmenizden daha fazladır” buyurdu.
Ümmü Bişr binti Berâ anlattı: “Resûlullah’ın ziyâretine gitmiştim. Mübârek vücûdu
ateş gibi yanıyordu. “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Ben, hiç bir zaman böyle
şiddetli bir hastalık görmedim!...” dedim. Buyurdular ki: “Ey Ümmü Bişr! Sıtmanın
şiddetli olması, sevâbımın çok olması içindir. Bu hastalık, Hayber’de tatmış
olduğum zehirli etin eseridir. O etin acısını her zaman duyardım. O gün yediğim zehir, şimdi ebherimi yâni aort damarımı koparmaktadır” buyurdu.381
Sevgili Peygamberimiz, Abdullah bin Mes’ûd hazretlerine de buyurdu ki: “Has381 İbni Hişâm, Sîret, II, 337; Vâkıdî, Megâzî, II, 678; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, II, 303; İbni Kesîr, Sire, III,
399.
415
talığa tutulan hiç bir müslüman yoktur ki, Allahü teâlâ,
onun hatâ ve günâhlarını, ağacın yaprakları döküldüğü
gibi dökmesin!”382
Hastalık günden güne şiddetleniyordu. Eshâb-ı kirâm bu duruma çok üzülüyor, evlerinde rahat edemiyorlardı. Mescide toplandılar. Peygamber efendimizin durumunu sormak üzere Hazret-i
Ali’yi huzûra gönderdiler. Âlemlerin efendisi, işaretle; “Eshâbım
ne diyorlar?” diye sordular. O da; “Resûlullah aramızdan giderse!...
diye çok üzülüp telâş ediyorlar” dedi. Eshâbına olan merhametleri
çok daha fazla olan sevgili Peygamberimiz, hastalığının şiddetine
katlanarak kalktılar, Hazret-i Ali ve Hazret-i Fadl bin Abbâs’a dayanarak mescide geldiler. Minbere çıkarak Allahü teâlâya hamd
ve senâ ettikten sonra, Eshâb-ı kirâma:
“Ey Eshâbım! Benim ölümümü düşünüp telaş ediyormuşsunuz. Hiç bir peygamber ümmeti arasında sonsuz,
kaldı mı ki, ben de sizin aranızda sonsuz kalayım? Biliniz
ki, ben Rabbime kavuşacağım. Size nasîhatim olsun ki,
Muhâcirlerin büyüklerine saygı gösteriniz! Ey Muhâcirler!
Size de vasiyetim şudur ki, Ensâra iyilik ediniz! Onlar size
iyilik etti. Evlerinde barındırdı. Geçinmeleri sıkıntılı olduğu hâlde, sizi kendilerinden üstün tuttular. Mallarına sizi
ortak ettiler. Her kim Ensâr üzerine hâkim olur ise, onları
gözetsin, kusûr edenleri olursa affetsin” buyurdu. Sonra çok
güzel tesirli nasîhatler edip; “Allahü teâlâ, bir kulunu dünyâda
kalmak ile, Rabbine kavuşmak arasında serbest bıraktı. O kul,
Rabbine kavuşmak istedi” buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah
efendimizin sözleriyle vefâtına işaret buyurduğunu anlayıp; “Canımız sana fedâ olsun yâ Resûlallah!” diyerek ağlamaya başladı. Merhamet deryâsı, sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi
ve sellem; “Ağlama yâ Ebâ Bekr!” buyurarak ona, sabretmek
ve katlanmak lâzım geldiğini emretti. Mübârek gözlerinden yaş
akıyordu. “Ey Eshâbım! Dîn-i İslâm yolunda sıdk ve ihlâs
ile malını fedâ eden Ebû Bekr’den çok râzıyım. Âhiret yolunda arkadaş edinmek elde olsaydı, onu seçerdim” buyurdu
ve; “Mescide açılan kapılardan Ebû Bekr’inki hâriç hepsini
kapatınız” diye emrettiler.
Sonra, minberden inerek Hazret-i Âişe vâlidemizin odasına
döndüler. Eshâb-ı kirâm ağlamaya başladılar. Bunun üzerine Peygamber efendimiz, Hazret-i Ali’nin ve Fadl bin Abbâs’ın kollarına
girerek tekrar mescidi teşrif ettiler. Minberin alt basamağında durup, Eshâb-ı kirâma şöyle buyurdular:
“Ey Muhâcirler ve ey Ensâr! Vakti belli olan bir şeye ka382 İbni Hibbân, Sahih, VII, 189; Bezzâr, Müsned, II, 460; Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis,
XIX, 336.
“En şiddetli belâ,
peygamberlere
olur. Buna
rağmen
peygamberin
belâlara
sevinmesi, sizin,
verilen ihsânlara
sevinmenizden
daha fazladır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
416
vuşmak için acele etmenin faydası yoktur. Allahü teâlâ, hiç bir kulu için acele
etmez. Bir kimse Allahü teâlânın kazâ ve kaderini değiştirmeye, irâdesinden
üstün olmaya kalkışırsa, onu kahr ve perişân eder. Allahü teâlâya hîle etmek,
O’nu aldatmak isteyenin işleri bozulup, kendi aldanır. Biliniz ki, ben sizlere
karşı raûf ve rahîmim. Siz de bana kavuşacaksınız. Kavuşacağınız yer Kevser havuzunun başıdır. Cennet’e girmek, bana kavuşmak isteyen, boş yere
konuşmasın. Ey müslümanlar! Kâfir olmak, günâh işlemek; ni’metin değişmesine, rızkın azalmasına sebeb olur. İnsanlar, Allahü teâlânın emirlerine
itaat ederse, hükümet başkanları, âmirleri, vâlileri onlara merhamet ve şefkat eder. Fısk, fücur, taşkınlık yapar, günâh işlerlerse, merhametli başkanlara kavuşamazlar. Benim hayâtım, sizin için hayırlı olduğu gibi, ölümüm de
hayırdır ve rahmettir. Eğer bir kimseyi haksız yere döğmüş veya fena bir söz
söylemiş isem, bana aynı şeyi yaparak hakkını almasına, birinizden haksız
bir şey almış isem, geri istemesine râzıyım ve helâlleşmeye hazırım. Çünkü,
dünyâ cezâsı, âhiret cezasından pek hafiftir. Buna katlanmak daha kolaydır.”
Daha önce Hazret-i Ebû Bekr’den memnûniyetini ifâde ettikleri gibi, bu hutbede de
Hazret-i Ömer’den memnûniyetlerini bildirip; “Ömer benimledir, ben de onunlayım. Benden sonra hak Ömer’le beraberdir” buyurdular.
Resûlullah efendimiz bu hutbeden sonra minberden indi. Namazdan sonra tekrar
minbere çıkıp, vasiyyet ve nasîhatten sonra; “Sizi Allahü teâlâya ısmarladım” buyurdular ve Eshâbdan ayrılıp odasına teşrif ettiler.
Âlemlerin efendisi sallallahü aleyhi ve sellem, şiddetli ağrılarının olduğu bir gün,
Eshâb-ı kirâm ile helâllaşmak, âhirete kul haklarıyla gitmemek için Bilâl-i Habeşî
hazretlerini çağırttı. Ona; “Halka seslen! Mescide toplansınlar. Onlara son vasiyetimi yapmak istiyorum!...” buyurdular.
Hazret-i Bilâl, Eshâbı mescide topladı. Sevgili Peygamberimiz, Hazret-i Ali ve Fadl’a
dayanarak mescidi teşrif ettiler. Minbere oturup, Allahü teâlâya hamd ve senâdan
sonra; “Ey Eshâbım! Bilmiş olunuz ki, aranızdan ayrılmam yaklaştı. Kimin
bende hakkı varsa, benden istesin. Benim yanımda sevgili olan, benden hakkını istesin veya helâl etsin ki, Rabbime ve rahmetine bunları ödemiş olarak
kavuşayım” buyurdular. Sonra minberden inip, öğle namazını kıldırdılar. Namazdan
sonra, tekrar minbere çıkıp, namazdan önce buyurduğunu tekrar ettiler.
Peygamber efendimiz hastalığı esnasında ezân okundukça daima Mescid-i şerîfe
çıkar ve eshâb-ı kirâma imâm olup cemâat ile namaz kılardı.383
Sevgili Peygamberimizin, vefâtına üç gün kala, hastalığı ağırlaştı. Mescide çıkıp cemâate namaz kıldıramadılar. Cemâatla kılamadığı ilk namaz, yatsı namazı
idi. Hazret-i Bilâl her zamanki gibi, o vakitte kapıya gelip; “Es-salât, yâ Resûlallah!”
dedi. Sevgili Peygamberimizin dermansızlıktan mescide gitmeye mecali yoktu. “Ebû
Bekr’e söyleyiniz! Eshâbıma namazı kıldırsın” buyurdu. Hazret-i Âişe vâlidemiz;
“Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Babam yumuşak kalbli ve çok üzüntülüdür.
Zât-ı âlinizin makamına durup, orada sizi göremezse ağlamaktan okuyamaz. İmâmete
Ömer’in geçmesini emreder misiniz?” diyerek suâl eyledi. Peygamber efendimiz tekrar; “Ebû Bekr’e söyleyiniz! Eshâbıma imâm olup namazı kıldırsın” buyurdular.
383 Kısas-ı Enbiyâ, I, 241/3.
417
Hazret-i Bilâl, Ebû Bekr-i Sıddîk’a durumu bildirdi. Hazret-i Ebû
Bekr, mihrâbda Resûlullah efendimizi göremeyince, kalbinden
vurulmuşa döndü, aklı gide yazdı. Ağladı!... ağladı!... Eshâb-ı kirâm
da ağlaşmaya başladılar. Habîbullah efendimiz, mescidden gelen
bu feryâdın ne olduğunu sorunca, Hazret-i Fâtıma vâlidemiz; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Eshâbın, ayrılığınıza dayanamadığı için ağlıyorlar!...” diye durumu arzetti.384
Merhamet deryâsı sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem çok müteessir olmuşlardı. Eshâbını tesellî eylemek
için hastalığının bu kadar şiddetine rağmen, güçlükle kalktılar.
Hazret-i Ali ve Hazret-i Abbâs’a dayanarak mescide geldiler. Namazdan sonra; “Ey Eshâbım! Siz, Allahü teâlânın hıfzındasınız ve sizi Allahü teâlâya emânet ettim! Takvâ üzere olun.
Allahü teâlâdan korkun. Allahü teâlânın emrini tutun ve
itâat edin. Ben, artık bu dünyâdan ayrılıyorum” buyurdular.
Sevgili Peygamberimizin vefâtından üç gün evveldi.
Cebrâil aleyhisselâm, Resûlullah efendimizi ziyârete gelip; “Yâ
Resûlallah! Allahü teâlânın sana selâmı var. Durumunuzu
bildiği hâlde, nasıl olduğunuzu, kendinizi nasıl hissettiğinizi soruyor” dedi. Âlemlerin efendisi ise; “Mahzûnum!” buyurdular.
Cebrâil aleyhisselâm, Pazar günü de geldi ve aynı şeyleri söyledi. Peygamber efendimiz yine evvelki cevâbı verdiler. Cebrâil
aleyhisselâm ayrıca; Yemen’de peygamber olduğunu söyleyen
Esved-i Anesî’nin öldürüldüğünü haber verdi. Resûl-i ekrem de,
Eshâbına bildirdi. Hastalıktan önce, kendilerine gelmiş olan birkaç altını fakirlere, bir kaçını da Hazret-i Âişe’ye vermişlerdi. Pazar
günü, Resûlullah’ın hastalığı ağırlaştı. Huzûruna gelen ordu kumandanı Hazret-i Üsâme’ye bir şey söylemediler. Fakat mübârek
kollarını kaldırıp onun üzerine sürdüler. Ona duâ ettikleri anlaşıldı.
Hastalıklarının on üçüncü ve son günü… O gün, Sevgili Peygamberimizin dünyâyı şereflendirdiği gün gibi Rebî’ül-evvelin onikisi
ve Pazartesi günü idi. Kâinatın sultânı, mübârek vücûdlarında bir
hafiflik hissettiler... Eshâb-ı kirâm, Ebû Bekr-i Sıddîk hazretlerinin
arkasında sabah namazını kılacakları sırada Âlemlerin efendisi,
Mescid-i şerîfe teşrif ettiler. Ümmetinin saf saf olup ibâdet ettiklerini gördüler. Sevinerek tebessüm buyurdular. Eshâb-ı kirâm da,
Resûlullah’ı mescidde görünce, hastalık geçti sanarak sevindiler.
Ebû Bekr-i Sıddîk (radıyallahü anh), sevgili Peygamberimizin teşrîf
ettiğini anlayıp, geriye çekilmek istedi. Efendimiz ona; “Yerinde
dur!” anlamında işâret buyurdu. Kendileri de Hazret-i Ebû Bekr’e
uyup, arkasında namaz kıldılar.385 Böylece Resûlullah’ın emirleri
384 Süheylî, Ravd-ül-ünf, VII, 572; Tirmizî, Şemâil-i şerîfe, 386-387.
385 Beyhekî, Sünen, II, 4; Ebû Ya’la, Müsned, XIII, 428.
“Ey Eshâbım!
Siz, Allahü
teâlânın
hıfzındasınız
ve sizi Allahü
teâlâya emânet
ettim! Takvâ
üzere olun.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
418
ile hazret-i Ebû Bekr, Eshâb-ı kirâma onyedi vakit namaz kıldırdı.
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem namazdan sonra Hazret-i Âişe’nin odasını teşrif buyurup yattılar. “Allahü teâlânın huzûruna, dünyâ malı bırakmadan
gitmek isterim, yanında kalan altınları da, fakirlere dağıt” buyurdular. Sonra
ateşi arttı. Bir müddet sonra, tekrar gözlerini açıp, Hazret-i Âişe’ye altınları dağıtıp dağıtmadığını sordular. Dağıtacağını söyledi. Bunların hemen dağıtılmasını tekrar tekrar emir buyurdular. Hemen dağıtılıp bildirilince; “Şimdi rahat ettim” buyurdular.
Yataklarında bir müddet istirahat buyurduktan sonra, huzûr-i şerîflerine Hazret-i
Ali’yi çağırdılar. Mübârek başını onun kucağına koydular. Mübârek alnı terlemiş,
mübârek rengi değişmişti. Hazret-i Fâtıma vâlidemiz, mübârek babasının o hâlini görünce, bakmaya dayanamadı ve oğulları Hazret-i Hasen ile Hazret-i Hüseyin’in yanına
gitti. Ellerinden tutup ağlamaya başladı. “Ey benim babam! Kızını kim gözetir! Hasen
ve Hüseyin’i kime emânet edersin? Vay babam! Canım sana fedâ olsun! Senden sonra
benim hâlim nice olur! Gözüm, mübârek yüzünden sonra kime bakar!”
Resûlullah efendimiz kızının gönülleri yakan bu sözlerini işitince, mübârek gözlerini açtı ve onu yanına çağırdı “Yâ Rabbî, buna sabır ihsân eyle” diye duâ ettikten sonra “Ey Fâtıma! Ey gözümün nûru! Baban can çekişme hâlindedir”
buyurunca, içli iniltilerle ağlaması daha da arttı. Hazret-i Ali; “Ey Fâtıma! Ne olur
sus, Resûlullah’ı daha fazla üzme!” deyince, sevgili Peygamberimiz; ‘’İncitme yâ Ali!
Bırak babası için gözleri yaş döksün!...” buyurduktan sonra, mübârek gözlerini
yumarak kendinden geçer gibi oldu.
Sonra Hazret-i Hasen, mübârek dedesinin huzûr-i şerîfine gelip; “Ey benim mübârek
dedem! Senin ayrılığına kim dayanabilir! Gönül perişânlığımızı kime arz ederiz! Senden sonra anneme, babama ve kardeşime kim şefkat eder? Ezvâcın ve Eshâbın, o
güzel ahlâkınızı nerede bulurlar” diyerek ağlayınca, Peygamber efendimizin mübârek
hanımefendilerinde dayanacak hâl kalmadı. Hep birlikte sessizce ağlamaya başladılar.
Dışarda pek müteessir bir hâlde bekleyen Eshâb-ı kirâm, Peygamber efendimizin
rahatsızlıklarının çok arttığını işitince, gönülleri dağlandı. Ağlamaya başladılar. Son
bir defacık olsun, sevgili Peygamberlerinin mübârek cemâlini görmek için; “Ne olur,
kapıyı açın! Resûl aleyhisselâmın mübârek yüzünü bir defa daha görelim!..” diyerek
kapıda yalvarıyorlardı. Âlemlere rahmet olarak gönderilen Allahü teâlânın habîbi,
sevgilisi, Eshâbının bu yakarışlarını işitince, merhamet eyleyip; “Kapıyı açınız” buyurdular. Eshâbın ileri gelenleri içeri girdiler.
Sevgili Peygamberimiz, onlara sabır tavsiye ettikten sonra; “Ey Eshâbım! Siz,
insanların en üstünleri, en şereflilerisiniz. Sizden sonra kim gelirse gelsin,
siz hepsinden önce Cennet’e girersiniz. Dini ayakta tutmakta metîn olun ve
Kur’ân-ı azîmi imâm (rehber) edinin. Dînin hükümlerinden gâfil olmayın”
buyurdu. Sonra; “Yâ Rabbî! Tebliğ ettim mi?” deyip mübârek gözlerini kapadı.
Mübârek yüzü terledi. Hazret-i Ali, Eshâba işaretle çıkmalarını söyledi.
Onlar gittikten sonra, huzûra Hazret-i Âişe vâlidemiz gelip, nasihat istedi. Peygamber efendimiz; “Ey Âişe! Evinin köşesine oturarak kendini muhâfaza eyle!”
buyurduktan sonra, mübârek gözlerinden yaşlar akmaya başladı. Kâinatın sultânı
ağlıyordu... Oradakilerin gönülleri yaralandı, ciğerleri parçalandı. Hazret-i Ümmü Seleme vâlidemiz; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Niçin ağlıyorsunuz?” diyerek
419
suâl eylediğinde; “Ümmetime merhamet olunması için ağlıyorum” buyurdu.
Güneş tepeye doğru yükseliyordu. Vakit yaklaşmıştı... Sevgili
Peygamberimizin mübârek başı, Hazret-i Âişe vâlidemizin göğsüne yaslı bulunuyordu. Âlemlerin efendisi, artık son anlarını
yaşıyor, mübârek dudaklarından “Aman! Aman! Ellerinizdeki
kölelerinize iyi davranınız! Onların üzerlerine elbise giydiriniz, karınlarını doyurunuz. Onlara yumuşak konuşunuz.
Namaza, namaza devâm ediniz. Kadınlarınız ve köleleriniz hakkında Allahü teâlâdan korkunuz!.. Ey Allah’ım! Beni
mağfiret et! Bana rahmetini ihsân eyle!... Beni Refik-i âlâ
zümresine kavuştur!...” cümleleri dökülüyordu. Hazret-i Fâtıma
vâlidemizin gözyaşları sel gibi akıyor, iniltisi ciğerleri dağlıyordu.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem onu yanına
oturtup; “Kızım, bir mikdar sabreyle, ağlama. Zîrâ Hamele-i
Arş (melekler) senin ağlaman üzerine ağlaşırlar” buyurdu.
Hazret-i Fâtıma vâlidemizin gözyaşını sildi. Tesellî verip, Allahü
teâlâdan sabır diledi ve; “Ey kızım, benim rûhum kabz olacak. “İnnâ lillahi ve innâ ileyhi râcî’ûn” diyesin. Ey Fâtıma!
Gelen her musîbete bir karşılık verilir” buyurdu. Bir müddet mübârek gözlerini kapayıp, sonra; “Bundan sonra babana
üzüntü ve gussa (keder, tasa) olmaz. Zîrâ fâni âlemden ve
mihnet yerinden kurtuluyor” buyurdu. Sonra Hazret-i Ali’ye;
“Yâ Ali! Zimmetimde filan Yahudinin şu kadar malı vardır. Asker hazırlamak için almıştım. Sakın onu ödemeyi
unutma. Elbette zimmetimi kurtarırsın ve Kevser havuzu
başında benimle görüşeceklerin birincisi sensin. Benden
sonra sana çok zarar gelir, sabır edesin, insanlar dünyâyı
istedikleri vakit sen âhireti seçesin” buyurdu.
Üsâme tekrar geldi. Resûlullah efendimiz; “Allahü teâlâ yardımcın olsun! Haydi cenge git!” buyurdu. O da çıkıp ordusuna
gitti. Hemen hareket emrini verdi.386
Âlemlerin efendisi, artık son nefeslerini veriyordu... Vakit iyice
yaklaşmıştı... Allahü teâlâ, Azrâil aleyhisselâma; “Habîbime en
güzel surette git! Eğer izin verirse rûhunu çok yumuşak ve
hafif olarak al. İzin vermezse geri dön” diye vahyetti. Azrâil
aleyhisselâm, en güzel sûrette, insan kıyâfetinde, sevgili Peygamberimizin sâadethânelerinin kapısına geldi ve; “Esselâmü aleyküm ey nübüvvet evinin sahibi! İçeri girmeğe izin verir misiniz? Allahü teâlâ size rahmet eylesin!” dedi.
Hazret-i Âişe vâlidemiz, sevgili Peygamberimizin sallallahü
aleyhi ve sellem yanıbaşında oturan Hazret-i Fâtıma’ya; “Bu gelene sen cevap ver” dedi. O da, kapıya varıp, çok üzüntülü bir ses ile;
386 İbni Hişâm, Sîret, II, 650; Taberî, Târih, II, 474; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VII, 542.
“Ey Allah’ım!
Beni mağfiret et!
Bana rahmetini
ihsân eyle!...
Beni Refik-i
âlâ zümresine
kavuştur!..”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
420
“Ey Allahü teâlânın kulu! Resûlullah şu anda, kendi hâliyle meşgûldür” dedi. Azrâil
aleyhisselâm, tekrar izin istedi. Aynı cevap verildi. Üçüncü defa selâmını tekrarlayıp,
mutlaka girmesi gerektiğini yüksek sesle söyleyince, Peygamber efendimiz haberdâr
oldular ve “Yâ Fâtıma! Kapıda kim var?” buyurdular.
Hazret-i Fâtıma; “Yâ Resûlallah! Kapıda birisi girmek için izin ister. Bir kaç defa
cevap verdim. Fakat üçüncü seslenişinde vücûdum ürperdi” dedi. Bunun üzerine
Resûlullah efendimiz; “Ey Fâtıma! Kapıdaki kimdir, biliyor musun? O; lezzetleri
yıkan, toplulukları darmadağınık eden, kadınları dul, çocukları yetim bırakan, evleri harâb, kabirleri mâmûr eden, ölüm meleği Azrâil’dir. Ey Azrâil
gir” buyurdu. O zaman Hazret-i Fâtıma vâlidemiz, târif edilmez bir ızdırâba düştü ve
mübârek ağızlarından şu cümleler döküldü; “Vah Medîne harâb oldun?”
Peygamberimiz, Hazret-i Fâtımâ’nın elini tutup mübârek göğsüne koydular ve
mübârek gözlerini kapadılar. Hazır olanlar, mübârek ruhunun kabzolduğunu sandılar.
Hazret-i Fâtıma vâlidemiz dayanamayıp, babasının mübârek kulağına doğru eğildi ve
gönülleri yaralayan bir sesle; “Ey benim babacığım!...” diye seslendi. Hiç cevap gelmeyince bu sefer; “Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Ne olur mübârek gözlerini bir
aç da bana bir şey söyle...” dedi. Âlemlerin efendisi, mübârek gözlerini açıp, kızının
gözyaşlarını sildi ve onun kulağına vefât edeceğini bildirdi. Bunun üzerine Hazret-i
Fâtıma ağlamaya başladı. Bu defa kulağına; “Ehl-i beytimden, ilk önce, benim
yanıma gelecek sensin” buyurdular. O da bu müjdeye sevinip tesellî buldular.
Hazret-i Fâtıma vâlidemiz; “Ey babacığım! Bugün ayrılık günü! Bir daha sana ne
zaman kavuşurum?” diye sordu. Resûlullah efendimiz; “Ey kızım! Beni kıyâmet
günü havzın kenarında bulursun. Ümmetimden, havza gelenlere su veririm”
buyurdu Hazret-i Fâtıma; “Eğer seni orada bulamazsam, ne yaparım?” diye sorunca, Peygamber efendimiz; “Mîzânın yanında bulursun. Orada, ben ümmetime
şefâat ederim” buyurdu.
Hazret-i Fâtıma vâlidemiz; “Orada da bulamazsam yâ Resûlallah!” deyince, Peygamber efendimiz; “Sırâtın yanında bulursun. Ben orada Rabbime: “Yâ Rabbî!
Benim ümmetimi ateşten muhafaza eyle” diye yalvarırım” buyurdu.
Bundan sonra Hazret-i Ali hüzünlü bir sesle; “Yâ Resûlallah! Siz rûhunuzu teslîm
ettikten sonra, sizin gaslinizi kim yapacak, neye kefenleyeceğiz. Namazınızı kim kıldıracak, kabre kim koyacak?” diye sordu. Peygamber efendimiz;
“Ey Ali, beni sen yıka, Fadl bin Abbâs sana su döksün. Cebrâil sizin
üçüncünüz olur. Gasl (yıkama) işimi bitirince, kefenimi yaparsınız. Cebrâil,
Cennet’ten güzel koku getirir. Sonra beni mescide götürünüz ve çıkınız. Çünkü ilk önce Cebrâil sonra Mikâil, sonra İsrâfil, sonra melekler grup grup namazımı kılacaklar. Daha sonra siz giriniz, saf saf olunuz. Hiç kimse benden
öne geçmesin” buyurdu.387
Sonra, beklemekte olan Azrâil aleyhisselâma; “Ey Azrâil! Ziyâret için mi geldin,
yoksa rûhumu kabzetmek için mi?..” diye sorunca, Azrâil aleyhisselâm; “Hem
misâfir, hem de vazifeli olarak geldim. Allahü teâlâ bana, senin huzûruna
izinle girmemi emretti. Mübârek rûhunu ancak izninle alırım. Yâ Resûlallah!
İzin buyurursan, emrinize uyar, rûhunuzu kabz ederim. Yoksa döner, Rabbi387 İbni Sa’d, Tabakât, II, 258; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VIII, 329; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XII, 264.
421
me giderim” dedi.
Peygamber efendimiz; “Ey Azrâil! Cebrâil’i nerede bıraktın?..” buyurdu. “Cebrâil’i dünyâ semâsında bıraktım. Melekler, onu senin vefâtın sebebiyle tâziye ediyorlar” dedi. Böyle
konuşurlarken Cebrâil aleyhisselâm geldi. Resûlullah efendimiz;
“Ey kardeşim Cebrâil! Artık dünyâdan göç vakti geldi. Allahü teâlânın katında benim için ne var? Bana onu müjdele
de gönül rahatlığı ile emâneti sahibine teslîm edeyim” buyurdu. Cebrâil aleyhisselâm; “Ey Allahü teâlânın sevgilisi! Ben
semânın kapısını açık bıraktım. Melekler saf saf olmuşlar,
senin rûhunu sevgiyle beklerler” dedi. Peygamber efendimiz;
“Hamd, Allahü teâlâya mahsustur. Sen bana müjde ver!
Rabbimin nezdinde benim için ne var?..” buyurdu. Cebrâil
aleyhisselâm; “Yâ Resûlallah! Senin teşrifinden dolayı, Cennet kapıları açılmış, Cennet’in nehirleri akmış, Cennet’in
ağaçları sarkmış, hûrîler süslenmiştir” dedi.
Peygamber efendimiz yine; “Hamd, Allahü teâlâya mahsustur. Sen bana başka müjde ver yâ Cebrâil!..” buyurdu. Cebrâil
aleyhisselâm; “Yâ Resûlallah! Sen kıyâmet günü ilk şefâat
eden ve ilk şefâati kabul olunansın” dedi. Sevgili Peygamberimiz tekrar; “Hamd Allahü teâlâya mahsustur. Yâ Cebrâil!
Bana başka müjde ver” buyurunca, Cebrâil aleyhisselâm; “Yâ
Resûlallah! Sen neyi soruyorsun?..” dedi. Bunun üzerine Peygamber efendimiz; “Benim bütün endişem, üzüntüm ve kederim, benden sonra geride bıraktığım ümmetimdir” buyurdu.
Hazret-i Cebrâil; “Ey Allahü teâlânın Habîbi! Allahü teâlâ
kıyâmet günü, sen razı oluncaya kadar ümmetini bağışlar. Bütün peygamberlerden önce seni, bütün ümmetlerden önce senin ümmetini Cennet’e koyacaktır” dedi. Sevgili
Peygamberimiz, Cebrâil aleyhisselâma; “Allahü teâlâ katında
üç muradım vardır: Biri, ümmetimin günâhkârlarına beni
şefâatçi etmesi, ikincisi, dünyâda yaptıkları günâhlardan
dolayı onlara azâb etmemesi, Üçüncüsü, Perşembe ve Pazartesi günleri ümmetimin amellerinin bana arzedilmesidir. (Eğer amelleri iyi ise duâ ederim, Allahü teâlâ kabûl eder.
Kötü ise şefâat edip, amel defterinden silinmesini isterim)” buyurdu. Cebrâil aleyhisselâm, Allahü teâlâdan, bu üç arzusunun da
kabûl edildiği haberini verdi. Bunun üzerine sevgili Peygamberimiz rahatladılar.
Allahü teâlâ vahy etti ki: “Ey Habîbim! Ümmetine bu kadar muhabbet ve şefkat göstermeni, mübârek kalbine kim
getirdi?..” Peygamber efendimiz; “Beni yaratıp, terbiye eden
Rabbim teâlâ” diye cevap verdi. Cenâb-ı Hak da; “Senin ümmetine, benim rahmetim, merhametim seninkinden bin kat
“Ey Fâtıma!
Kapıdaki
kimdir, biliyor
musun? O;
lezzetleri yıkan,
toplulukları
darmadağınık
eden, kadınları
dul, çocukları
yetim bırakan,
evleri harâb,
kabirleri
mâmûr eden,
ölüm meleği
Azrâil’dir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
422
fazladır. Onları bana bırak” buyurdu. Sonra sevgili Peygamberimiz; “Şimdi rahatladım. Ey Azrâil! Emrolunduğun vazifeyi yerine getir” buyurdu.
Azrâil aleyhisselâm, vazifesini yapmak üzere hürmetine yaratıldığı Kâinatın
sultânının huzûruna yaklaştı. Sevgili Peygamberimiz, yanındaki su kabına mübârek iki
elini batırıp, ıslak ellerini mübârek yüzüne sürdü ve; “Lâ ilâhe illallah! Ey Allah’ım!
Refîk-i âlâ!...” buyurdu. Azrâil aleyhisselâm, Âlemlerin efendisinin mübârek rûhunu
almaya başladı. Resûlullah efendimizin mübârek benzi bâzen kırmızı oluyor, bâzen
sararıyordu. Azrâil aleyhisselâma; “Ümmetimin canını da böyle şiddet ve zorla
mı alırsın?..” buyurunca, o; “Yâ Resûlallah! Hiç kimsenin canını böyle kolay
almadım” cevâbını verdi. Son ânında bile ümmetini unutmayan sevgili Peygamberimiz; “Ey Azrâil! Ümmetime edeceğin şiddeti bana eyle! Zîrâ onlar zayıftır,
dayanamazlar...” buyurdu. Sonra; “Lâ ilâhe illallah! Refîk-i âlâ!..” buyurdular ve
mübârek rûhları alındı ve âlâ-yı illiyyîne ulaştırıldı...
Şefâat yâ Resûlallah!
Dahıylek yâ Resûlallah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah!
Essalâtü vesselâmü aleyke yâ Seyyidel evveline vel-âhirîn!
Cebrâil aleyhisselâm, Peygamber efendimize; “Esselâmü aleyküm ey Allahü
teâlânın Resûlü! Benim maksûdum, matlûbum sen idin. Artık, bir daha yer
yüzüne gelmem!..” diyerek vedâ eyledi.
Resûl-i ekrem efendimizin mübârek ruhu, yüksek âleme gidince, Hazret-i Fâtıma
vâlidemiz ve ezvâc-ı tâhirât (mübârek hanımları) “radıyallahü anhünne” sessizce ağlamaya başladılar. Bu sırada sâhibi görünmeyen bir ses;
“Esselâmü aleyküm yâ Ehl-i beyt! Ve Rahmetullahi ve berekâtühü” diye
selâm verdi ve; “Biliniz ki, her canlı ölümü tadacaktır. Ve kıyâmet günü,
size ecirleriniz tamamiyle verilecektir” meâlindeki Âl-i İmrân sûresinin 185.
âyet-i kerîmesini okudu. Sonra, onlara tesellî verip; “Allahü teâlânın ihsânlarına,
ikrâmlarına güveniniz. O’na sarılıp, O’ndan umunuz. Feryâd etmeyiniz! Asıl
musîbete uğrayan, sevâbdan mahrum kalandır!” diyerek tâziyede bulundu.
Bu sözleri oradakilerin hepsi işitip selâmına cevap verdiler. Bunları söyleyen Hızır
aleyhisselâm idi.388
Resûl-i ekremde mevt (ölüm) alâmetleri görülünce, Ümm-i Eymen, oğlu Üsâme’ye
haber gönderdi. Üsâme, Hazret-i Ömer ve Ebû Ubeyde bu acı haberi alınca, ordudan ayrılıp, Mescid-i Nebevî’ye geldiler. Âişe-i Sıddîka ve diğer hâtunlar ağlayınca,
Mescid-i şerîfdeki Eshâb-ı kirâm şaşırdı. Ne olduklarını anlayamadılar. Beyinlerinden vurulmuşa döndüler. Hazret-i Ali ölü gibi, hareketsiz kaldı. Hazret-i Osman’ın dili
tutuldu. Hazret-i Ebû Bekr, o anda evinde idi. Koşarak geldi. Hemen hücre-i seâdete
girdi. Fahr-i âlemin yüzünü açtı. Vefât etmiş olduğunu gördü. Mübârek yüzü ve her
yeri latîf, nazîf olarak, nûr gibi parlıyordu. “Memâtın da, hayâtın gibi ne güzel yâ
388 İbni Sa’d, Tabakât, II, 260; Ebü’l-Fidâ, IV, 550; İbni Hacer, IV, 259.
423
Resûlallah!” diyerek, öptü. Çok ağladı. Mübârek yüzünü örttü.
Evdekilere tesellî verdi. Mescid-i şerîfe geldi. Minbere çıkarak
Eshâb-ı kirâma bir hutbe okudu. Allahü teâlâya hamd ve senâ
etti ve Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimize salât
okuduktan sonra; “Her kim Muhammed aleyhisselâma îmân
etmişse bilsin ki, Muhammed aleyhisselâm vefât etti. Her
kim Allahü teâlâya tapıyorsa, O, hayy (diri) ve bâkîdir (ölmez, ebedîdir)” buyurdu ve sonra; “Muhammed (aleyhisselâm)
resûldür. O’ndan önce de Resûller gelmiştir. O da ölecektir. Vefât ederse veya öldürülürse dîninizden, döner misiniz? Dîninden çıkan olursa, Allahü teâlâya zarar vermez.
Kendine zarar verir. Dîninden dönmeyenlere, Allahü teâlâ
sevâblar verir” meâlindeki Âl-i İmrân sûresinin 144. âyet-i
kerîmesini okudu. Eshâb-ı kirâma nasîhat edip, ortalığı düzene
koydu. Böylece hepsi Resûlullah’ın vefât etmiş olduğuna inandı.389
Hüzün ve keder, Eshâb-ı kirâmın yüreğine bir zehirli hançer gibi
saplandı. Gözler ağlar, gözyaşları çağlar, hasret ateşi herkesin ciğerini dağlar idi.
Eshâb-ı kirâm aleyhimürrıdvân ilk iş olarak, bütün işleri idare
etmesi için Hazret-i Ebû Bekr’i, halîfe seçtiler. Ona bî’at edip, tâbi
oldular ve emrine göre işleri görmeye başladılar.390
Resûl-i ekrem efendimiz, hicretin on birinci yılında
(milâdî 632) Rebî’ul-evvel ayının 12’sinde Pazartesi günü
öğleden evvel âhirete irtihâl eyledi. O anda Kamerî seneye
göre 63 (şemsî seneye göre de 61) yaşında bulunuyordu.391
Peygamber efendimizi, Hazret-i Ali, Hazret-i Abbâs, Hazret-i
Fadl bin Abbâs, Hazret-i Üsâme bin Zeyd yıkadılar.392
Yıkama esnâsında mübârek vücûdundan öyle bir misk kokusu
yayıldı ki, şimdiye kadar hiç kimse öyle bir koku koklamamıştı.
Sonra mübârek gömleği arkasında olarak, üç kerre yıkanıp, üç kat
yeni beyâz kefene sarılıp, kefenlendi. Bir sedir üzerinde taşınıp,
mescide getirildi. Daha önce sevgili Peygamberimizin haber verdiği şekilde, herkes mescidden dışarı çıktı. Melekler, bölük bölük
gelip namazını kıldılar. Meleklerin kılması bitince, sahibi görünmeyen bir ses; “Giriniz! Peygamberinizin namazını kılınız!” diyordu. Bunun üzerine Eshâb-ı kirâm içeri girdi. Onlar da bölük bölük
gelip imâmsız olarak sevgili Peygamberimizin namazını kıldılar.
Çarşamba günü akşamına kadar ancak bitirebildiler.
389 Buhârî, Fezâilü’s-Sahâbe, 5; İbni Hişâm, Sîret, II, 655; İbni Sa’d, Tabakât, II,
271; Hâkim, Müstedrek, II, 323; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 443; İbni Kesîr, Sire, IV, 480.
390 İbni Hişâm, Sîret, II, 655; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 444; Taberî, Târih, II, 442.
391 İbni Sa’d, Tabakât, II, 272; Süheylî, Ravd-ül-ünf, VII, 578; Taberî, Târih, II, 441.
392 Tirmizî, Şemâil-i şerîfe, 396.
“Allahü teâlânın
ihsânlarına,
ikrâmlarına
güveniniz. O’na
sarılıp, O’ndan
umunuz. Feryâd
etmeyiniz!
Asıl musîbete
uğrayan,
sevâbdan
mahrum
kalandır!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
424
Mihrâb-ı Şerîf Ravda-i Mutahhara / Mescid-i Nebî
Peygamber efendimizin “aleyhissalâtü vesselâm” Mescid-i şerîfinde, “Ravda-i mutahhara / Cennet Bahçesi” denilen bölüm.
Sevgili Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” imâm olarak namaz kıldırdığı
mihrâb görülmektedir.
Bu fotoğrafta görülmemekle beraber sol tarafta mübârek kabr-i şerîfleri (hücre-i
saâdet) bulunmaktadır.
425
Minber-i Şerîf - Ravda-i Mutahhara/ Mescid-i Nebî
Sevgili Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” Cumâ hutbesini okuduğu minber,
görülmektedir.
O zamanki minber-i şerîf, üç basamak ve bir metre yüksekliğinde idi. 654 [m.1256]
yangınında tamamen yandı. Çeşitli yıllarda, çeşitli minberler yapılmış, bugünkü oniki
basamaklı ve yedi metre yüksekliğinde mermer minberi, sultân III. Murâd hân (h.998)
m.1590’da İstanbul’dan göndermiştir.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
426
Eshâb-ı kirâm, sevgili Peygamberimizin mübârek kabrinin kazılması hususunda
Hazret-i Ebû Bekr’in hatırlattığı şu hadîs-i şerîfe uydular: “Peygamberler, rûhlarını
teslîm ettikleri yerde defn olunurlar.” Ebû Talha-ı Ensârî hazretlerinin, lahd şeklinde kazdığı kabr-i şerîfe, Salıyı Çarşambaya bağlıyan (Çarşamba gecesi) gece yarısına doğru defnedildi. Hazret-i Abbâs’ın oğlu Kusem, kabirdeki hizmeti bitirip en son
çıkan idi. Dedi ki: “Resûlullah’ın mübârek yüzünü en son gören benim. Mübârek dudakları kıpırdıyordu. Üzerine eğilip kulak verdim; ‘Yâ Rabbî! Ümmetim!... Yâ Rabbi!
Ümmetim!..’ diye yalvarıyordu.”393
Sevgili Peygamberimiz, âhirete irtihâl ettiği gün, Abdullah bin Zeyd hazretleri; “Yâ
Rabbî! Ben bu gözü, Habîbinin mübârek nûrlu yüzüne bakmak için isterdim. O görünmez olunca, artık ne yapayım! Yâ Rabbî, gözümü al!” diye duâ etti ve göremez oldu...
Resûllullah efendimizin vefâtında muhterem halası Safiyye binti Abdülmuttalib
radıyallahü anhâ şu mersiyeyi söyledi:
Yâ Resûlallah! Sen bizim ümidimizdin,
Sen bize hep iyilik edenimizdin.
Sen, değildin hiç, haksızlık edenlerden,
Sen, şefkat sahibi ve yol gösterenlerden.
Ve dahî anlatılmayan ilim deryâsı.
Bugün ağlayanların, senin içindir feryâdı.
Senin yoluna hep ecdâdım fedâ olsun!
Malım, canım, bütün varlığım fedâ olsun.
Âh! Şimdi aramızda sağ olsaydınız,
Ne kadar mesrûr olurduk kalsaydınız.
Hak teâlânın hükmü bu, yâ sabır diyoruz,
Bilmem ki ne yapsak, hep figân ediyoruz.,
Allahın selâmı, sana olsun yâ Resûlallah!
Adn Cennetine girip kalasın yâ Resûlallah!
393 İbni Sa’d, Tabakât, II, 298.
427
KRONOLOJİ
Not: (b), Bi’set senelerini; (m), Miladî seneleri ve (h), Hicrî seneleri göstermektedir.
m.570 Hazret-i Abdullah ile Hazret-i Âmine’nin evlenmeleri.
Sevgili Peygamberimizin mübârek nûrunun annesine geçmesi (Cemâzil-evvel/Temmuz).
Bolluk senesi.
Resûlullah’ın babası hazret-i Abdullah’ın vefâtı (Receb/Eylül).
571 Fil Vak’ası (Muharrem/Şubat).
Sultân-ı Kâinat Muhammed aleyhisselâmın doğumu (12 Rebî’ul-evvel Pazartesi/20 Nisan; hicretten h.53 (m.51) sene önce, Fil Vak’asından 55 gün sonra.)
Süt annesi Halîme’ye verilmesi (Rebî’ul-âhir).
573 Hazret-i Ebû Bekir'in, radıyallahü anh doğumu.
576 Süt annesi tarafından Mekke’ye getirilerek annesi Âmine’ye teslim edilmesi.
577 Sevgili Peygamberimizin Annesi Âmine’nin Ebvâ’da vefâtı.
Ümmü Eymen’in Resûlullah’ı Mekke’de dedesi Abdülmuttalib’e teslimi.
Hazret-i Osman’ın, radıyallahü anh doğumu.
579 Dedesi Adülmuttalib’in vefâtı ve amcası Ebû Tâlib’e emanet edilmesi.
583 Amcası Ebû Tâlib’le beraber, Şam ticaret kervanı ile yola çıkıp Busrâ’dan dönmesi.
Hazret-i Ömer’in, radıyallahü anh doğumu.
588 Amcası Zübeyr ile beraber Yemen’e gitmesi.
591 Hazret-i Ebû Bekr ile Şam’a gitmeleri.
Resûllullah’ın Hılf-ül Füdûl Cemiyetine katılması.
595 Hazret-i Hadîce’ye ait ticaret kervanı ile Busrâ şehrine gitmesi.
596 Hazret-i Hadîce ile evlenmesi.
599 Hazret-i Ali’nin, radıyallahü anh doğumu.
600 Kus bin Sa’îde’nin, Ukâz panayırında Resûlullah’ın peygamberliğini müjdelediği bir
hitabe okuması.
605 Kâbe’nin tamiri sırasında Hacer-ül-esved’in yerine konulması için hakemlik yapması.
b.1/610 Bi’set: 40 yaşındayken, Peygamberliğinin bildirilmesi (17 Ramazân, Pazartesi).
Hirâ Dağındaki (Cebel-i Nûr’dakî) mağarada ilk vahiy (Alak sûresinin ilk beş âyetinin
nüzulü) (Ramazân/Ağustos).
2/611 Vahyin bir süre kesilmesi üzerine, Peygamber Efendimizin Cebrâil aleyhisselâmı görme arzusu ile sık sık Hirâ Dağındaki mağaraya gitmeleri.
İsrâfîl aleyhisselâmın gelip bâzı şeyler öğretmesi.
3/612 İlk müslümanlar: Hazret-i Hadîce, Ebû Bekr-i Sıddîk, Ali bin Ebû Talib, Zeyd bin
Hârise (ve hanımı Ümmü Eymen), Osman bin Affan, Talha bin Ubeydullah, Zübeyr
bin Avvâm, Abdurrahmân bin Avf, Sa’d bin Ebî Vakkâs.
4/613 Resûllullah’ın yakın akrabalarından başlayarak insanlığı İslâm’a dâvet etmeleri.
Müşriklerin müslümanlara eziyet ve işkenceye başlaması.
İlk şehîdler: Hazret-i Yâser, oğlu hazret-i Abdullah ve hanımı hazret-i Sümeyye.
Hazret-i Âişe’nin, radıyallahü anhâ doğumu.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
428
5/614 Habeşistan’a ilk hicret (Receb/Mayıs).
Muhâcirlerin Habeşistan’dan Medîne’ye dönmeleri (Şevvâl/Temmuz).
6/615 Hazret-i Hamza’nın müslüman olması.
Hazret-i Ömer’in müslüman olması.
Habeşistan’a ikinci hicret.
Resûlullah’ın ve müslümanların Dârül-erkâm’dan çıkmaları.
7/616 Muhâsara’nın başlaması (Muharrem).
8/617 Hazret-i Osman ve zevcesi hazret-i Rukayye’nin Habeşistan’dan dönmeleri.
9/618 Şakk’ül-kamer Mucizesi: Resûlullah’ın işaretiyle ayın ikiye ayrılması.
10/619 Muhâsara’nın kaldırılması.
Ebû Tâlib’in vefâtı (7 Ramazân/28 Nisan).
Hazret-i Hadîce vâlidemizin vefâtı (10 Ramazân/1 Mayıs).
Resûlullah’ın hazret-i Sevde binti Zem’a ile evlenmesi (Ramazân/Mayıs).
Resûlullah’ın Zeyd bin Hârise ile Tâif’e gitmesi (Şevvâl/Mayıs).
Nusaybin Cinnîlerinin İslâmiyeti kabul etmeleri.
Resûlullah’ın Tâif’den Mekke’ye dönmeleri (23 Zilkâde).
11/620 Mîrâc mucizesi ve beş vakit namazın farz kılınması (27 Receb).
Cebrâîl aleyhisselâmın Resûlullah’a Kâbe-i şerîfin kapısı yanında iki gün imâm olması.
Akabe mülâkatı (10 Zilhicce/17 Temmuz).
11/621 Resûlullah’ın hazret-i Âişe ile nikâhının kıyılması (Şevvâl).
Birinci Akabe bî’atı (10 Zilhicce/6 Temmuz Pazartesi).
Resûlullah’ın İslâmiyet’i öğretmesi için Mus’ab bin Umeyr’i Medîne’ye göndermesi.
12/622 Senet-üs-sürûr (Sevinç yılı): Medîne halkının çoğunun İslâmiyeti kabûl etmeleri.
İkinci Akabe bî’atı (12 Zilhicce/28 Haziran Pazartesi).
13/1/622 Bi’setin 13.cü, Hicretin 1.ci, Milâdın 622.ci senesi.
Hicrî Sene: Müslümanların Hicrî kamerî sene başlangıcı (1 Muharrem/16 Temmuz).
Senet-ül-izin: Müslümanların Mekke’den Medîne’ye hicret etmelerine izin verilmesi.
Müşriklerin Dâr-ün-nedve’de toplanıp Resûlullah’ı öldürme kararı alması (26 Safer/8
Eylül).
HİCRET: Resûlullah’ın, hazret-i Ebû Bekir ile Sevr mağarasına hareketi (27 Safer,
Perşembe/9 Eylül).
Sevr Dağındaki mağaradan Medîne’ye doğru yola çıkmaları (1 Rebî’ul-evvel, Pazartesi/13 Eylül).
Kubâ Köyü’ne varmaları (8 Rebî’ul-evvel, Pazartesi/20 Eylül).
Kubâ Mescidi’nin inşâsı (8-11 Rebî’ul-evvel/20-23 Eylül).
Resûlullah’ın, Kubâ’ ile Medî’ne arasındaki Ranona vâdisindeki namazgâhda ilk
Cum’a namazını kıldırması (12 Rebî’ul-evvel, Cum’a/24 Eylül).
Medîne’ye varış (12 Rebî’ul-evvel, Cum’a/24 Eylül).
Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin evine misafir olmaları.
Mescid-i Nebevî’nin inşasına başlanması (Rebî’ul-evvel/Eylül).
Aile fertlerinin Medîne’ye gelişi.
Ezân-ı Muhammedînin günde beş vakit okunmağa başlanması.
Selmân-ı Fârisî’nin Müslüman olması.
429
h.1/623 Muhâcirlerle Ensâr arasında kardeşlik tesis edilmesi.
İlk yazılı andlaşma: Medîne vesikası ve Medîne vâdisinin harem olarak tesbiti
(Ramazân/Mart).
Savaşa izin verilmesi.
İlk seriyye: Hazret-i Hamza’nın Îys/Sif-ül-bahr) seriyyesi (Ramazân/Mart).
Mescid-i Nebevî’nin inşasının tamamlanması (Şevvâl/Nisan).
Mescid-i Nebevî’de Soffa’nın tesisi.
Medîne’de çarşı ve pazar yeri kurulması.
Müslümânların ilk nüfus sayımının yapılması.
Ubeyde bin Hâris’in Rabiğ Seferi (Şevvâl/Nisan).
Sa’d bin Ebû Vakkas’ın Harrâr Seriyyesi (Zilkâde/Mayıs).
Es’ad bin Zürâre, Berâ bin Ma’rûr, Külsüm bin Hidm’in vefâtları.
Osman bin Maz’ûn’un vefâtı ile Cennet-ül Bâkî’nin mezarlık için tahsisi (Zilhicce/
Haziran).
2/623 Resûlullah’ın ilk defa aşûre günü oruc tutması (10 Muharrem/14 Temmuz).
İlk Gazâ: Ebvâ (Veddân) Gazâsı (12 Safer/15 Ağustos)
Buvât Gazâsı (1 Rebî’ul-evvel/2 Eylül).
Birinci Bedr/Safevân Gazâsı (Rebî’ul-evvel/Eylül).
Zül Uşeyre Gazâsı (1 Cemâziyelevvel/31 Ekim).
2/624 Abdullah bin Cahş’ın Batn-ı Nahle Seriyyesi (20 Receb/17 Ocak).
Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın nikâhlarının akdedilmesi (Receb/Ocak).
Kıblenin Mescid-i Aksâ’dan Mescid-i Haram’a/Kâbe’ye çevrilmesi (11 Şa’ban, Salı/7
Şubat).
Orucun farz kılınması (Şa’ban/Şubat).
Terâvih namazının kılınmaya başlanması (1 Ramazân/26 Şubat).
Habeşistan’daki Eshâbdan 33 kişinin daha, Bedr’den önce Mekke’ye dönmesi. Bunlardan; 2’sinin Mekke-i mükerreme’de vefât etmesi, 7’sinin müşrikler tarafından habs
edilmesi, 24’ünün Medîne-i münevvereye varıp Bedr Gazâsı’na iştirâk etmeleri.
Bedr Gazâsı (12 Ramazân/13 Mart).
Ebû Cehl’in öldürülmesi.
Resûlullah’ın kızı hazret-i Rukayye’nin vefâtı (Ramazân/Mart).
Zekâtın farz kılınması (Ramazân/Mart).
Fıtr sadakasının (Fitrenin) emredilmesi (Ramazân/Mart).
İlk Ramazân bayramı ve bayram namazının kılınması (1 Şevvâl/27 Mart).
Resûlullah’ın hazret-i Âişe ile evlenmesi (Şevvâl/Nisan).
Hazret-i Zeyneb’in Mekke’den Medine’ye gelirken saldırıya uğraması (Şevvâl’in başları/Mart).
Karkara-i Kedr Gazâsı (5 Şevvâl/31 Mart).
Benî Kaynukâ Gazâsı (15 Şevvâl/10 Nisan).
Sevîk Gazâsı (5 Zilhicce/29 Mayıs).
Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın evlenmeleri (Zilhicce/Mayıs).
İlk kurban bayramının idrâk edilmesi (10 Zilhicce/3 Haziran).
3/624 Kâ’b bin Eşref’in öldürülmesi (4 Rebî’ul-evvel/25 Ağustos).
Enmâr (Gatfân, Zî-emr) Gazâsı (12 Rebî’ul-evvel/2 Eylül).
Bahrân (Necrân) Gazâsı (6 Cemâziyelevvel/25 Ekim).
Hazret-i Osman’ın, Hazret-i Ümmü Gülsüm ile evlenmesi (Cemâziyelâhir).
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
430
3/625 Resûlullah’ın Hazret-i Hafsa ile evlenmesi (Şa’ban/Ocak).
Hazret-i Hasan’ın doğumu (15 Ramazân/1 Mart).
Uhud Gazâsı (7 Şevvâl Cumartesi /23 Mart).
Hamrâ-ül-esed Gazâsı (16 Şevvâl/1 Nisan).
4/625 Abdullah bin Üneys’in, Hâlid bin Süfyân’ı katletmesi (5 Muharrem/17 Haziran).
Recî’ Vak’ası (Safer/Temmuz).
Bi’r-i Maûne Vak’ası (19 Safer/31 Temmuz).
Benî Nadîr Gazâsı (Rebî’ul-evvel/Ağustos).
İçkinin kısmen harâm kılınması (Rebî’ul-evvel/Ağustos-Eylül).
Hazret-i Osman ve Hazret-i Rukayye’nin oğlu Abdullah’ın vefâtı (Cemâziyel-evvel/
Ekim).
Ebû Seleme’nin vefâtı (23 Cemâziyelâhir/30 Kasım).
4/626 Hazret-i Hüseyin’in doğumu (5 Şa’bân/10 Ocak).
Resûlullah’ın Hazret-i Zeyneb binti Huzeyme ile evlenmesi (Ramazan).
Resûlullah’ın hazret-i Ümmü Seleme ile evlenmesi (Şevvâl ayı sonları/Nisan başları).
Fâtıma binti Esed’in vefâtı.
Küçük Bedr Gazâsı (1 Zilkâde/4 Nisan).
5/626 Zâtürrika’ Gazâsı (10 Muharrem/11 Haziran).
Dûmetü’l Cendel Gazâsı (25 Rebî’ul-evvel/24 Ağustos).
Hazret-i Zeyneb binti Huzeyme vâlidemizin vefâtı (Rebî’ul-âhir/Eylül).
Müslüman olan Benî Müzeyne heyetinin Medîne’ye gelmesi (Receb/Aralık).
Müreysî (Benî Mustalak) Gazâsı (2 Şa’ban/27 Aralık).
Hazret-i Âişe’ye iftirâ atılması.
Teyemmüm âyetinin nâzil olması.
5/627 Resûlullah’ın Hazret-i Cüveyriye binti Hâris ile evlenmesi (Şa’ban).
Hendek (Ahzâb) Gazâsı (Şevvâl/Mart).
Benî Kureyzâ Gazâsı (23 Zilkâde/15 Nisan).
Resûlullah’ın Hazret-i Zeyneb binti Cahş ile evlenmesi (1 Zilkâde/24 Mart).
Resûlullah’ın Hazret-i Reyhâne binti Amr ile evlenmesi (Zilhicce/Nisan-Mayıs).
6/627 Muhammed bin Mesleme’nin Kurtâ Seriyyesi (10 Muharrem/1 Haziran).
Hazret-i Ali’nin Benî Sa’d bin Fedek Seriyyesi.
Gâbe (Zî Karde) Gazâsı (2 Rebî’ul-evvel/22 Temmuz).
Gamre Seriyyesi (Rebî’ul-evvel).
Muhammed bin Mesleme’nin Zî’l kussa Seriyyesi (Rebî’ul-evvel).
Ebû Ubeyde bin Cerrâh’ın Zî’l kussa Seriyyesi (Rebî’ul-âhir/Eylül).
Zeyd bin Hârise’nin Cemûm Seriyyesi (Rebî’ul-âhir).
Benî Lıhyân Gazvesi (1 Cemâziyelevvel/18 Eylül).
Zeyd bin Hârise’nin Îys-Keşif Seriyyesi (Cemâziyelevvel).
Ebü’l Âs’ın Müslüman olması.
Zeyd bin Hârise’nin Tarf Seriyyesi (Cemâziyelâhir/Ekim-Kasım).
Zeyd bin Hârise’nin Vâdi-yül Kurâ Seriyyesi (Receb/Kasım-Aralık).
Zeyd bin Hârise’nin Şam Seferi/Ticaret Kervanı (Receb).
Abdurrahman bin Avf’ın Dûmetü’l Cendel Seriyyesi (Şa’ban/Aralık).
Zeyd bin Hârise’nin Medyen Seriyyesi (Şa’ban/Aralık).
Hazret-i Ali’nin Fedek Seriyyesi (Şa’ban/Aralık).
431
6/628 Zeyd bin Hârise’nin Ümmü Kırfe Seriyyesi (Ramazân/Ocak).
Medîne’de kuraklık yaşanması/Yağmur duâsına çıkılması (Ramazân).
Abdullah bin Atik’in Ebû Râfi Seriyyesi (Ramazân/Ocak).
Abdullah bin Revâha’nın Hayber Keşif Seriyyesi (Ramazân/Şubat).
Abdullah bin Revâha’nın Üseyyir bin Zarim Seriyyesi (Şevvâl/Şubat).
Kürz bin Câbir el-Fihrî Seriyyesi (Zilkâde/Mart).
Ömre Seferi (2 Zilkâde/14 Mart).
Bî’at-ı rıdvân (Zilkâde/Mart-Nisan).
Hudeybiye Andlaşması (Zilhicce/Nisan).
Feth Sûresinin nâzil olması.
Benî Huzâa, Benî Eslem ve Benî Huşenî hey’etlerinin Medîne’ye gelip müslüman
olmaları.
İçkinin kat’i olarak harâm kılınması.
Resûlullah’ın deve ve at yarışına müsâde etmesi.
6, 7/628 Resûlullah’ın İslâm’a dâvet mektupları göndermesi (Zilhicce ayının son günleri-Muharrem ayının başları/Mayıs).
7/628 Zeyd bin Hârise’nin Hasmi Seriyyesi (Cemâziyelâhir).
Habeş Necâşîsi Eshame’nin müslüman olması.
Hazret-i Ümmü Habîbe’nin nikâh akdi.
Mısır Mukavkas’ının Mâriye’yi Resûlullah’a göndermesi.
Hazret-i Âişe validemizin annesi Ümmü Rumân radıyallahü anhânın vefâtı.
Ebü’l-Âs’ın müslüman olup Resûlullah’ın kızı Zeyneb ile yeniden nikâhı (Muharrem/
Mayıs).
Hayber Gazâsı (Muharrem sonu-Safer/Haziran).
Zeyneb binti Hâris’in Resûlullah’ı zehirleme teşebbüsü.
Zeyneb binti Huyey’in Resûlullah’a safiy olarak verilmesi.
Habeşistan’a hicret etmiş olan Eshâbdan kalanların da Medîne’ye avdet etmeleri (Safer).
Eş’arîlerin Medine’ye gelip Eshâb-ı kirâm olmakla şereflenmeleri.
Leyle-i Târîs: Resûlullah’ın Eshâbı ile uykuya dalıp sabah namazına kalkamamaları.
Resûlullah’ın hazret-i Ümmü Habîbe ile evlenmesi.
Resûlullah’ın sütannesi Süveybe’nin vefâtı.
Yemen hâkimi Bâzân’ın müslüman olması (Cemâzilevvel/Eylül).
Güneşin, Hazret-i Ali’nin ikindi namazı için ufuktan geri gelme mucizesi.
Vâdi-yül-kurâ Gazâsı (Cemâziyelâhir/Ekim).
Resûlullah’ın Hazret-i Safiyye binti Huyey ile evlenmesi.
Hazret-i Ömer’in Türebe Seriyyesi (Şa’bân/Aralık).
Hazret-i Ebû Bekr’in Necd Seriyyesi (Şa’bân/Aralık).
Beşîr bin Sa’d Ensârî’nin Fedek/Mürre Seriyyesi (Şa’bân/Aralık).
7/629 Gâlib bin Abdullah Leysî’nin Meyfaa Seriyyesi (Ramazân/Ocak).
Beşir bin Sa’d Ensârî’nin Cinâb Seriyyesi(Şevvâl/Şubat).
Ömre-tül Kazâ Seferi (Zilkâde-Zilhicce/Mart).
Resûlullah’ın Meymûne binti Hâris ile evlenmesi (Zilkâde/Mart).
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
432
8/629 Resûlullah’ın kızı hazret-i Zeyneb’in vefâtı (Safer).
Hâlid bin Velîd, Amr bin Âs ve Osman bin Talha’nın müslüman olması (Safer).
Gâlib bin Abdullah’ın Kudeyd Seriyyesi (Safer/Haziran).
Gâlib bin Abdullah’ın Fedek Seriyyesi (Safer/Haziran).
Mûte harbi (Cemâziyelevvel/Eylül).
Amr bin Âs’ın Zât-i Selâsil Seriyyesi (Cemâziyelâhir/Ekim).
Kureyşlilerin Hudeybiye Andlaşması’nı ihlâl etmesi üzerine Ebû Süfyân’ın sulh teşebbüsü.
8/630 Resûlullah’ın Mekke fethi için yola çıkması (10 Ramazân/1 Ocak).
Mekke’nin Fethi (20 Ramazân, Perşembe/11 Ocak).
Resûlullah’ın, annesi hazret-i Âmine’nin Ebvâ’daki kabrini ziyaret etmesi.
Putların yıkılması.
Huneyn Gazâsı (11 Şevvâl/1 Şubat).
Resûlullah’ın, süt kız kardeşi Şeymâ ile görüşmesi.
Tâif Gazâsı (Şevvâl/Şubat).
Resûlullah’ın Cirâne’de Huneyn ganimetlerini taksim etmesi (5-18 Zilkâde/24 Şubat-9 Mart).
Resûlullah’ın ömre yapması (19 Zilkâde/10 Mart).
Mescid-i Nebevî’ye üç basamaklı bir minber yapılması.
Resûlullah’ın oğlu İbrâhim’in doğumu (Zilhicce).
9/630 Resûlullah’ın bazı kabilelere zekât memurları göndermesi (Muharrem/Nisan-Mayıs).
Uyeyne bin Hısn El-Fezârî Seriyyesi (Muharrem).
Tebük Gazâsı (Receb/Ekim).
Hâlid bin Velîd’in Dûmetü’l-Cendel seriyyesi (Receb).
Resûlullah’ın münâfıklara ait Mescid-i Dırâr’ı yıktırması.
Habeşistan hükümdarı/Necâşî Eshame’nin vefâtı (Receb/Ekim).
Hazret-i Ebû Bekr’in Reml Seriyyesi (Şa’bân).
Resûlullah’ın kızı Hazret-i Ümmü Gülsüm’ün vefâtı (Şa’ban).
Resûlullah’ın, Heraklius’a ikinci defa İslâm’a dâvet mektubu göndermesi.
Senetül-vüfûd (Elçiler yılı).
Kâ’b bin Züheyr’in müslüman olması ve Resûlullah’ın hırkasını ona hediye etmesi.
9/631 Münâfıkların reisi Abdullah bin Übey’in ölümü (Zilkâde).
Haccın farz oluşu.
Hazret-i Ebû Bekir’in hac emîri tayin edilmesi (Zilkâde-Zilhicce/Şubat-Mart).
Hazret-i Ali’nin de Berâe suresinin baş tarafını tebliğ için Mekke’ye gönderilmesi
(Zilhicce/Mart).
10/631 Hâlid bin Velîd’in Benî Hâris Seriyyesi (Rebî’ul-evvel/Haziran).
Hazret-i Ali’nin Yemen/Mezhic Seriyyesi (Ramazân/Aralık).
Yemen vâlisi Bâzân’ın vefâtı.
Necâşî’nin kızkardeşinin oğlu Fîrûz’un müslüman olması.
Müseyleme-tül Kezzâb’ın peygamberlik iddiasında bulunması.
10/632 Resûlullah’ın oğlu İbrâhim’in vefâtı.
Vedâ haccı: Resûlullah’ın hac için Medîne’den hareketi (25 Zilkâde/22 Şubat).
Resûlullah’ın Vedâ hutbesini irâd buyurmaları (9 Zilhicce/7 Mart).
Vedâ tavafı (14 Zilhicce/12 Mart Perşembe).
Hazret-i Reyhâne binti Amr’ın vefâtı.
433
11/632 Cebrâil aleyhisselâmın Resûlullah’a Kur’ân-ı kerîmin tamamını iki defa okuması.
Üsâme bin Zeyd’in Şam’a gidecek orduya kumandan tayin edilmesi.
Resûlullah’ın başının ağrımaya başlaması (26 Safer/24 Mayıs, Pazar).
Resûlullah’ın ateşinin şiddetlenmesi, sıtma (humma) hastalığının başlaması (27 Safer/25 Mayıs Pazartesi).
Peygamberlik iddiasında bulunan Esved-i Anesî’nin katli (8 Rebî’ul-evvel/4 Haziran
Perşembe).
Resûlullah’ın Hazret-i Ebû Bekr-i imâmete geçirmesi (8 Rebî’ul-evvel/4 Haziran, Yatsı
namazı).
Resûlullah’ın hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk’a uyarak son namazını edâsı (12 Rebî’ulevvel Pazatesi günü Sahah namâzı).
Resûlullah’ın vefâtı: (12 Rebî’ul-evvel/8 Haziran Pazartesi öğleden evvel).
Hazret-i Ebû Bekr’in halîfe seçilmesi (12 Rebî’ul-evvel/8 Haziran Pazartesi).
Resûlullah’ın Salıyı Çarşambaya bağlıyan (Çarşamba gecesi) gece yarısı defnedilmesi.
Üsâme bin Zeyd’in mürtedler üzerine gönderilmesi (16 Rebî’ul-evvel/12 Haziran
Cum’a).
Üsâme bin Zeyd’in zafer ile geri dönmesi (26 Rebî’ul-âhir/22 Temmuz Salı).
BEN NEYİM HEM NEYİM VAR!
Bu bağçede benim için, ne gül, ne lâle var,
bu pazarda ne alış veriş, ne de pâra var,
ne kudret ve tesarruf ve ne mal, ne de mülk var,
ne derd, ne zevk ve ne de merhem, ve ne yâre var,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var?
Vücûd, lutf-i ilâhî, hayât, rahmet-i Kerîm!
ağız, atıyye-i Rahmân, kelâm fadl-ı Kadîm!
beden, binâ-yı Hudâ, rûh, nefha-i tekrîm,
kuvvet, ihsân-ı kudret, duygular, vaz’ı Hakîm,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var?
Bu dünyâda gerçekden, benim hiçbir şeyim yok,
ne varsa hep Onundur, mülkünde şerîki yok.
Cihâna gelip gitme, benim de elimde yok,
bu benimdir demeğe, güvenecek sened yok,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var.
Varlığım bir görünüş, rûhum bir emânetdir,
ben demek bile, Ona, pek çirkin bir şirketdir,
kula düşen vazîfe, sâhibe itâ’atdır,
bana (kulum!) demesi, lütûfdur, inâyetdir,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var?
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
434
Benim fakîr ve muhtâc, gınâ, ihsân Hakkındır,
(adem) benim sermâyem, vücûd, hayât Hakkındır.
Ezel, ebed ve hem de, kahr, galebe Hakkındır,
dünyâda ve ukbâda her görünen Hakkındır.
Bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var.
Yimek, içmek, lezzetler, razzâk sıfatındandır,
râhat bir nefes almak, rahmet-i Hudâdandır.
Gelen her iyilik de, onun ikrâmındandır.
en büyük ni’met olan, (Îmân) da, hep ondandır,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var.
Nasîb yok ise gelmez, rızkım gökden ve yerden,
ne otdan ve ne etden, hâsılı hiçbir elden.
Gelir takdîr edilen, hâtırımda yok iken,
fazla ve noksan gelmez, rızıklar mukadderden,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var.
Kara geceyi gündüz, günü akşam edemem,
kar ile suyu ateş, gümüşü wolfram edemem.
Yer küreyi durdurup ve perîşân edemem,
kışın kar bulutunu, ebr-i nîsân edemem,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var
Ademde iken beni, seçdi Rabbim bir demde,
gıdâmı etdi hâzır, hemen rahm-i mâderde.
Meleklere emr edip, hizmete kıldı bende,
dünyâya çıkararak, kendine etdi perde,
bu dünyâda bilseydim, ben neyim, hem neyim var.
435
DİNDEN DÖNME HAREKETLERİ
Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem yirmi üç
senelik peygamberliği zamanında Arabistan Yarımadasının tamamı ve diğer yerlerden insanlardan pek çoğu bölük bölük gelip
Müslüman oldular. Allahü teâlâyâ îmân edip, her sözünde ve her
işinde O’nun gönderdiği Peygamberine tâbi oldular. Resûlullah
vefât etdiği zaman yeryüzünde yüzyirmidörtbinden ziyâde (bir
rivayetde yüzellibin civarında) Sahâbî mevcud idi.
Vedâ haccından sonra Araplar arasında bâzı kimseler peygamberlik dâvâsına kalkıştı. Bunların ilki, Benî Ans kabîlesinden Esved-i
Anesî idi. Asıl ismi Abhele bin Ka’b’dır. Birtakım hîlelerle, Yemen
halkından birçok kimseyi aldattı. Necrân ahâlisi de ona tâbi oldu.
San’a’yı zaptedip, fitne çemberini genişletti. Resûlullah efendimiz,
hasta olmalarına rağmen, Esved-i Anesî gibi yalancıların yaptıkları
tahribat üzerinde ehemmiyetle durdular. Bu yalancının öldürüldüğü, Peygamber efendimize vahiyle bildirildi. Resûlullah bu hâdiseyi
ertesi günü, “Dün gece, yalancı Esved-i Anesî, kardeşlerimizden biri tarafından öldürüldü” diye Eshâba müjdeledi.
Peygamberimizin vefâtından sonra, münâfıkların, Yahudilerin ve Hıristiyanların kışkırtmaları ile topluluklar hâlinde irtidâd
(dinden dönme) hareketleri başladı. Bu hareketler büyük boyutlara
ulaştı.
Resûlullah’ın vefâtı üzerine Eshâb-ı kirâm aleyhimürrıdvân sözbirliği ile Ebû Bekr-i Sıddîk’ı radıyallahü anh halîfe seçti.
Müslüman görünmelerine rağmen henüz İslâmiyete ısınmamış
bedevî Arapların bir kısmı Peygamber efendimizin vefât etmesini
fırsat bilerek, farz olan ibâdetleri özellikle zekât vermeyi reddettiler. Eshâb-ı kirâmdan “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’in” kendilerine vazife ile gelmiş olanları şehîd etdiler. Müslüman iken, İslâm
dînini terk ettiler. Mürted oldular. Yemen’deki ve başka yerlerdeki
memûrlar geri gelmeğe, kara haberler getirmeye başladılar. İrtidâd
tehlikesi birdenbire büyüdü. Her tarafı dehşet bürüdü.
Mürtedlerin sayısı yanında müslümanlar pek az idi. Ebû
Bekr-i Sıddîk radıyallahü anh mürtedlerle muhârebeyi göze aldı.
Medîne’ye hücûma hâzırlanan düşman üzerine, gece şiddetli bir
çıkış yaparak, sabâha kadar savaşdı. Hepsini dağıtdı. Uzakdaki mürtedlerle muhârebeye gitmek üzere devesine bindi.
Hazret-i Âişe buyurdu ki: “Babam Arapların irtidâd ettikleri o
günlerde kılıcını sıyırıp devesine binince, hazret-i Alî yanına vardı,
devesinin yularını tuttu ve; “Ey Resûlün halîfesi! Nereye gidiyorsun? Sana Resûlullah’ın Uhud muhârebesinde söylediğini söylerim.
O gün sana, “Kılıcını kınına sok! Ölümünle bizi yakma!” bu-
“Ey sevgili
Peygamberim!
Onlara de ki,
eğer Allah’ı
seviyorsanız
ve Allah’ın da,
sizi sevmesini
istiyorsanız,
bana tâbi olunuz!
Allah bana tâbi
olanları sever.”
Âl-i İmrân: 31
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
436
yurmuşdu. Vallahi, sana bir hâl olur ise, müslümanlar, senden sonra düzen bulmaz”
dedi. Eshâb-ı kirâmın hepsi, hazret-i Alîyi “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” tasdîk etdi.
Halîfe hazretleri Medîne-i münevvereye döndü. Mürtedler üzerine birlikler sevk etti.
Halîfe, önce Medîne’ye yakın dört kabîle üzerine yürüyüp, bunları itâate getirdi. Sonra, onbir kabîleye birlikler gönderdi. Bunlardan İkrime emrindeki asker, Yemâme’de,
Müseyleme’nin kırkbin askerine karşı gelemedi. Halîfe, Hâlid bin Velîdi imdâda gönderdi. Hâlid, Talîha bin Hüveylid ve Sücâh binti Hâris ve Mâlik bin Nüveyre’yi perîşan edip
Medîne’ye döndü. Yemâme’de de büyük zafer kazandı. Yirmibin mürted öldürdü. İki bine yakın müslüman şehîd oldu. Amr ibni Âs da, Huzâ’a kabîlesini îmâna getirdi. Alâ bin Hadremî,
Bahreyn’de çetin muhârebeler yapıp mürtedleri dağıtdı. Huzeyfe ve Arfece ve İkrime,
Ummân ve Bahreyn’de birleşip, mürtedleri bozdular. Onbin mürted öldürdüler. Halîfe, Hâlid
bin Velîd’i Irak tarafına gönderdi. Hîre’den yüzbin altın cizye aldı. Hürmüz kumandasındaki
İran ordusunu bozdu. Basra’da otuzbin kişilik orduyu perişan etdi. İmdada gelen düşman
ordusundan yetmiş bin kâfir öldürüldü. Sonra, çeşidli muhârebelerle, büyük şehirler aldı.
Halîfe, Medîne’de ordu toplayıp, Ebû Ubeyde’yi Şam tarafına, Amr ibni Âs’ı da Filistin’e gönderdi. Sonra Yezîd bin Ebû Süfyân’ı Şam’a yardımcı gönderdi. Sonra asker toplayıp, hazret-i
Mu’âviye’yi, kardeşi Yezîd’e yardıma gönderdi. Hâlid bin Velîd’i de, Irak’dan Şam’a gönderdi.
Hâlid, askerin bir kısmını Müsennâ’ya bırakıp, birçok muhârebe ve zaferlerle Suriye’ye geldi. İslâm askerleri birleşerek Ecnâdeyn’de büyük rum ordusunu yendiler. Sonra, Yermük’de
kırkaltıbin islâm askeri, Heraklius’un ikiyüzkırk bin askeri ile uzun ve çok çetin savaşlar
yapıp galib geldi. Yüzbinden ziyâde rum askeri öldürüldü. Üçbin müslüman şehîd oldu. Bu
muhârebede İslâm kadınları da harb etdi. Başkumandan Hâlid bin Velîd’in ve tümen komutanı İkrime’nin şaşılacak kahramanlıkları görüldü. Bütün bu zaferler, halîfenin cesâreti,
dehâsı ve güzel idâresi ve bereketi ile oldu.
Peygamber efendimizin vefâtı ile bütün Arap Yarımadasını yangın gibi saran isyan
ve irtidâd hareketleri hazret-i Ebû Bekr’in üstün azmi, sarsılmaz irâdesi ve orduda yaptığı isâbetli düzenlemelerle bir sene gibi kısa bir zaman içinde bastırıldı. Hazret-i Ömer
radıyallahü anh, Üsâme ordusunun Suriye’ye gönderilmesinde ve olayların önlenmesinde büyük hizmetler yaptı. Abdullah bin Süheyl konuşmaları ile, birçok kimsenin
irtidâdına mâni oldu. Ebû Dücâne, hâdiselerin bastırılmasında da çok büyük hizmet
gördü. Numan bin Mukarrin ve Hâlid bin Sa’îd, mürtedlerle yapılan muhârebelere katıldı ve büyük başarılar gösterdi. Böylece irtidâd fitnesinin, büyümesine meydan verilmiyerek büyük bir felaketin önüne geçilmiş ve İslâm birliğini sarsmaya yönelik büyük
bir fitne ateşi söndürülmüş oldu.

.Ancak açıktan gâyelerine ulaşamayacaklarını anlayan ve irtidâda kalkışan bâzı kimseler daha sonraki devirlerdeki fitne hareketlerine de katıldılar. Müslümanlar arasında
meydana gelen dînî ve siyâsî ayrılıklara sebeb oldular.
İslâm tarihinde, dini red etme, dinden dönme mânâlarında “irticâ-geriye dönme”
ve “mürteci-geriye dönen” tâbirleri bu hâdiselerden sonra kullanılmaya başlandı.
Mürtedlerle mücadelede, Hazret-i Ebû Bekir’in büyük katkısı oldu. Eğer böyle
dirâyetli bir kimse olmasaydı tehlike bütün Arabistan’a yayılacaktı. Bunun için Hazret-i
Âişe “Resûlullah’ın ruhu kabz olununca, Araplar irtidâd etti. Nifak, kabardı. Babamın
üzerine çöken, dağların üzerine çökseydi, muhakkak, onları, un ufak ederdi!” demiştir.394
394 İbni Hişâm, Sîret, II, 665; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 474; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXX, 312.
437
Hazret-i Ebû Hüreyre de “Eğer, Ebû Bekir olmasaydı, Muhammed aleyhisselâmın vefâtından sonra Ümmet-i Muhammed, helâk
olurdu!”395 Ve, “Kendisinden başka ilâh bulunmayan O Allaha and
olsun ki, Ebû Bekir, Halifeliği üzerine almasaydı, yüce Allaha ibâdet
eden olmazdı!” demiş ve bu sözünü, üç kerre tekrarlamıştır.
Ebû Reca’ül’Utaridi der ki “Medîne’ye girince, insanların toplandıklarını ve bir adamın “Ben, Sana kurban olayım! Vallahi, sen,
olmasaydın, muhakkak, biz helak olurduk!” diyerek bir adamın başını öptüğünü gördüm. “Bu öpen ve öpülen kimdir?” diye sordum.
“Mürtedlerle Gazâsından dolayı, Ebû Bekir’in başını, Ömer, öpüyor!”
dediler.”396
Hazret-i Âişe o günleri şöyle anlatır: Resûlullah’ın vefâtı üzerine
Arap kabîlelerinden bir çokları irtidâd ettiler. Müslümanlar karanlık gecede yağmura tutulmuş gibi şaşkına döndüler. Hattâ o sırada
Mekkelilerin çoğu, İslâmiyetten dönmeye hazırlandılar.
Hazret-i Süheyl bin Amr, Kâbe’nin kapısına dikilerek Mekkelilere seslendi. Onlara etkili konuşma yaparak şüphelerini giderip
dinden dönmelerini önledi. Onlara şunları söyledi:
“Ey Mekkeliler! Siz, Müslüman olanların sonuncusu oldunuz.
Sakın irtidâd edenlerin, Müslümanlıktan dönenlerin ilki olmayınız!
Vallahi, yüce Allah, Resûl aleyhisselâmın buyurduğu gibi, bu işi,
muhakkak tamamlayacaktır! Ben, Onu, şu bulunduğum yerde tek
başına dikilerek, “Benimle birlikte Lâ ilâhe illallah deyiniz de,
size bakarak Araplar dine girip Arap olmayanlar, size cizye
ödesin! Vallahi, Kisrâ’nın ve Kayser’in hazineleri Allah yolunda harcanacaktır!” buyurduğunu işitmişimdir.
Alay edenlerin, zekât ve sadaka tahsildarı olduklarını gördünüz.
Vallahi, geri kalanı da, vukû bulacaktır! Vallahi, ben, iyi biliyorum
ki: Güneşin doğması ve batması devam ettiği müddetçe, bu din, devam edecektir. Aranızdaki o kişiler, sizi aldatmasın! Benim bildiğim
bu işi, o kişiler de, bilir.
Fakat, Haşimoğullarına olan kıskançlığı, onların kalblerini mühürlemiştir.
Ey insanlar! Ben, Kureyş’in, karada ve denizde en çok taşıtları
bulunanıyım. Siz, Emir’inize itaat ediniz ve zekâtlarınızı ona ödeyiniz.
Eğer, İslâmiyet işi, sonuna kadar devam etmezse, ben, sizin
zekâtlarınızı size geri vermeğe kefilim!”
Dedi ve ağladı. Bunun üzerine, halk, yatıştı.397
Süheyl bin Amr, yaptığı tesirli konuşma ile Mekkelileri irtidâddan
vazgeçirince, Mekke vâlisi Attab bin Esid, ortaya çıkabildi.
395 Süheylî, Ravd-ül-ünf, IV, 467.
396 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXXXIII, 502; Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XXV, 300.
397 Belâzûrî, Ensâb, I, 304.
“Eğer, Ebû
Bekir olmasaydı,
Muhammed
aleyhisselâmın
vefâtından
sonra Ümmet-i
Muhammed,
helâk olurdu!”
Ebû Hüreyre
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
438
Süheyl bin Amr, Bedir Harbinde, esîrler arasındaydı. Hazret-i Ömer onun öldürülmesini istiyordu. O zaman Peygamber Efendimiz, Hazret-i Ömer’e: “Niçin onu öldürmek
istiyorsun? Bırak, belki Allah onu, senin de beğeneceğin bir makama getirir.
Onun halka hitapta bulunması da, memûldür (ümit edilir)!” buyurmuştu. İşte
hadîs-i şerîf ile haber verilen müjdenin, Süheyl bin Amr radıyallahü anhın hoşa gidecek
makamda yaptığı bu konuşması olduğu anlaşıldı.398
Hazret-i Ömer de, Süheyl’in konuşmasını işittiği zaman, Peygamberimizin, hazret-i
Süheyl hakkında söylemiş olduğu sözü hatırlamış ve peygamberimizin gıyâbında, “Ben
şehâdet ederim ki: Sen, muhakkak Resûlullahsın!” demekten kendini alamamıştır.399
398 İbni İshâk, İbni Hişâm, Sîret-i Resûl, IV, 303, 304.
399 İbni Ebî Şeybe, Musannef, VIII, 484; Süheylî, Ravdü’l-ünf, III, 100.
Hücre-i Saâdet / Mescid-i Nebî
Sevgili Peygamberimiz “aleyhissalâtü vesselâm” ve Eshâbından müslümanların iki göz bebeği Hazret-i Ebû Bekir ve Hazret-i Ömer’in “radıyallahü anhümâ”
kabr-i şerîflerinin ön, yani kıble cephesinden görünüşü.
439
Senin aşkın kamu derde devâdır yâ Resûlallah
Senin katında hâcetler revâdır yâ Resûlallah
Senin nûrun gören gözler ne ay gözler ne yıldızlar
Nûrundan gece gündüzler, ziyâdır yâ Resûlallah
Terinden açılır güller sözünden şehd ü şekerler
Seninle hasta gönüller şifâdır yâ Resûlallah
Habîbsin pâdişahlara tabîbsin derd ü âhlara
Şefâatin günâhkâra safâdır yâ Resûlallah
Ay-u güneş yedi yıldız seni öğer kamu düpdüz
Senin sözünden ayruk söz hatâdır yâ Resûlallah
Hased kılar sana iblis zihî ahmak olur telbîs
Seni sevdiği çün İdrîs alâdır yâ Resûlallah
Ururlar nevbetin dâim bu beş vakt sünnetin kâim
Gelirse hânına her kim salâdır yâ Resûlallah
Mugaylanlar harîr giydi beiyyeler abîr oldu
Senin cefâların derdi vefâdır yâ Resûlallah
Satıldı Yûsuf-ı Kenân inen az nesneye pinhân
Seni görmek bana bin cân bahâdır yâ Resûlallah
Mübârek türbesi yerde dolu nûr ile perverde
Veli rûhun feleklerde ayândır yâ Resûlallah
Dâvûd eyninde hil’atin Halîl hânında ni’metin
Mûsâ elinde ibretin asâdır yâ Resûlallah
Makâmın Kâ’be-i Zemzem hemîşe kâim ü muhkem
Hızır ümmetine her dem sakâdır yâ Resûlallah
Şeyyâd-ı Hamza ol şâhdan diler kim kurtula âhdan
Seni medhetmek Allah’dan atâdır ya Resûlallah
Şeyyâd Hamza
“Ben şehâdet
ederim ki:
Sen, muhakkak
Resûlullahsın!”
Süheyl bin Amr
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
440
Cennet-ül Bâkî
441
Medîne-i münevveredeki Cennet-ül Bâkî kabristanı. Binlerce Eshâb-ı
kirâmın “radıyallahü anhüm” türbelerinin bulunduğu kabristan idi. Vehhâbî Suud oğulları buradaki bütün o güzelim türbelerin ve mezarların cümlesini yıktırmış, maalesef bir tarla hâline getirmiştir.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
442
YAVAŞ YAVAŞ!
Azrâil, başına geldiği zemân,
Kırılır ayakla kol, yavaş yavaş.
Mevlâm nasîb etsin din ile îmân,
Akar gözlerinden sel, yavaş yavaş.
Yüksek uçan gönül, yorulur birgün,
Ölçü terâzîsi, kurulur birgün.
Herkesin yapdığı, sorulur birgün,
Döner mi, yâ Rabbî, dil yavaş yavaş.
Hep nefsine uydun, tevbe etmedin,
Her bulduğun yidin, şükr etmedin.
Nihâyet, bu kara toprağa geldin,
Çekilir dünyâdan el, yavaş yavaş.
Kabrin üzerine dikerler taşı,
Bir avuç toprağa koyarsın başı.
Baba, oğlun görmez, kardeş kardeşi,
Gider, geri dönmez yol, yavaş yavaş.
Kâfûrlu, ılık suyu koyarlar,
O nazlı bedeni, tekmîl soyarlar.
Öldüğünü konu komşu duyarlar,
Gelir geri ahbâblar, yavaş yavaş.
443
İKİNCİ BÖLÜM
KABİR HAYÂTI
Peygamber Efendimizin kabrinde diri olması
Peygamberler, bilmediğimiz bir hayat ile kabirlerinde diridirler. Evliyâ ve şehidler de diridirler. Diri olmaları sözde değildir.
Tam olarak diridirler. Âl-i İmrân sûresi 169. âyet-i kerîmesinde
meâlen; “Allahü teâlâ yolunda öldürülenleri ölü sanmayınız! Onlar, Rablerinin yanında diridirler. Rızıklandırılmaktadırlar” buyurdu.
Bu âyet-i kerîme, şehidlerin diri olduklarını bildirmektedir. Peygamberler, şehidlerden elbet daha ileride ve daha üstündür.
İslâm âlimlerine göre her peygamber, şehid olarak ölmüştür.
Resûlullah efendimiz son hastalağında; “Hayber’de yemiş olduğum yemeğin acısını her zaman duyardım” buyurdu.400 Bu
hadîs-i şerîf, Resûlullah efendimizin şehid olarak vefât ettiğini bildiriyor. Bu sebeple, Efendimizin bütün şehidler gibi kabrinde diri olduğu buradan da anlaşılıyor.
“Buhârî” ve “Müslim”de bildirilen hadîs-i şerîfde; “Mîrâc gecesinde, Mûsâ’nın (aleyhisselâm) kabri yanından geçirildim. Mezarında, ayakta namaz kılıyordu” buyuruldu.401
Başka bir hadîs-i şerîfde; “Allahü teâlâ, toprağın peygamberleri çürütmesini harâm etmiştir” buyruldu.402 Bunun doğru olduğunu, âlimler sözbirliği ile bildirmektedir. “Buhârî” ve
“Müslim”de; “Allahü teâlâ, Mîrâc gecesinde, bütün peygamberleri,
Peygamberimize gönderdi. Onlara imâm olup, iki rek’at namaz kıldılar” yazılıdır.
Namaz kılmak, rükû ve secde yapmakla olur. Bu haber, diri olarak, cesed ile, beden ile kıldıklarını gösteriyor. Mûsâ aleyhisselâmın
kabrinde namaz kılması da, bunu göstermektedir. “Mişkat” kitabının son cildinde Mîrâc bâbının birinci faslı sonunda; Müslim’den
alarak Ebû Hüreyre’nin bildirdiği hadîs-i şerîfde; “Allahü teâlâ
bana gösterdi. Mûsâ (aleyhisselâm) ayakta namaz kılıyordu,
zayıf idi. Saçları dağınık ve sarkık değildi. Şen’e kabîlesinden
bir yiğit gibi idi. Îsâ (aleyhisselâm), Urve bin Mes’ud Sekafi’ye
benziyordu” buyruldu.403 Şen’e Yemen’de bulunan iki kabîlenin ismidir.
400 İbni Hişâm, Sîret, II, 337; Vâkıdî, Megâzî, II, 678; Taberî, Târih, II, 303; İbni
Kesîr, es-Sire, III, 399.
401 Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XII, 355.
402 Nesâî, Cumâ, 5; İbni Mâce, İkâmetü’s-Salât, 79; Dârimî, Salât, 206.
403 Müslim, İmân, 346; İbni Sa’d, Tabakât, I, 215; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II,
243; Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XVII, 428.
“Allahü
teâlâ yolunda
öldürülenleri
ölü sanmayınız!
Onlar, Rablerinin
yanında
diridirler.
Rızıklandırılmaktadırlar.”
Âl-i İmrân: 169
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
444
Bu hadîs-i şerîfler, Peygamberlerin, Rableri yanında diri olduklarını göstermektedir.
Onların cesedleri (bedenleri), ruhları gibi latif olmuştur. Kesif ve katı değildir. Madde ve
ruh âleminde görünebilirler.
Bunun için, peygamberler, ruhları ve bedenleri ile görünebilirler. Hadîs-i şerîfde,
Mûsâ ve Îsâ aleyhisselâmın, namaz kıldıkları bildiriliyor. Namaz kılmak, çeşitli hareketler yapmaktır. Bu hareketler beden ile olur. Ruh ile olmaz. Mûsâ aleyhisselâmı, “Orta
boylu, eti az, zayıf, saçları toplu gördüm” buyurması; ruhunu değil, bedenini gördüğünü gösteriyor.
İmâm-ı Beyhekî buyurdu ki: “Peygamberler mezara konduktan sonra, ruhları bedenlerine geri verilir. Biz onları göremeyiz. Melekler gibi, görünmez olurlar. Yalnız Allahü
teâlânın kerâmet olarak ihsân ettiği seçilmiş kimseler görebilir.” İmâm-ı Süyûtî de böyle bildirmiştir.
Çok kimse, selâmlara, kabr-i saâdetten cevap verildiğini, çok zaman işitmişlerdir.
Başka kabirlerden de, selâmlara cevap verildiği çok işitilmiştir.
Hadîs-i şerîfte de; “Bana selâm verilince, Allahü teâlâ ruhumu geri gönderir,
ona cevap veririm” buyruldu.404
İmâm-ı Süyûtî hazretleri buyurdu ki: “Resûlullah, Cemâl-i ilâhiyi görmeğe dalmıştır. Bedendeki duyguları unutmuştur. Bir müslüman selâm verince, mübârek ruhu, bu
hâlden ayrılıp, beden duygularını alır. Dünyada, böyle olanlar da az değildir. Bir dünya
işi veya âhiret işi aşırı düşünülürken, insan, yanında konuşulanı duymaz. Cemal-i ilahiye dalan kimse bir sesi işitebilir mi?”
Kâdî İyâd hazretleri “Şifâ” kitabında Süleyman bin Sühaym rivâyetinde; “Bir gece
rüyada Fahr-i Kâinât efendimizi gördüm; “Yâ Resûlallah! Gelip sana selâm veren kimselerin selâmını bilir misiniz?” dedim. “Evet bilirim ve onların selâmını alıp cevap
veririm” buyurdu.
Peygamberlerin, mezarlarında diri olduğunu bildiren hadîs-i şerîfler o kadar çoktur
ki, birbirlerini kuvvetlendirmektedirler. Mesela, “Kabrimin yanında, benim için okunan salevâtı işitirim. Uzak yerlerde okunanlar bana bildirilir” buyrulmuştur.
Bu hadîs-i şerîfi, Ebû Bekr bin Ebi Şeybe bildirmiştir. Bu ve bunun gibi hadîs-i
şerîfler, altı büyük hadîs imâmının kitaplarında vardır.
Abdullah bin Abbâs hazretlerinden İbn-i Ebi’d-dünya’nın haber verdiği hadîs-i
şerîfde; “Bir kimse, bir tanıdığının kabrine uğrayıp selâm verse, meyyit onu tanır ve cevap verir. Tanımadığı meyyite selâm verirse, meyyit sevinir ve cevap
verir” buyuruldu.
Resûlullah, dünyanın her yerinde, aynı zamanda salât ve selâm edenlerin her birine
ayrı ayrı nasıl cevap verir diye sorulursa, öğle vakti güneşin, bir anda binlerce şehre ışık
salması gibidir, diye cevap verilir.
İbrâhim bin Bişar hazretleri; “Hac ettikten sonra, kabr-i saâdeti ziyâret için Medîne’ye
gittim. Hücre-i saâdet önünde selâm verdim. Ve aleykesselâm cevabını işittim” buyurmuştur.
Bir hadîs-i şerîfde; “Ben öldükten sonra, diri iken olduğu gibi anlarım” buyruldu. Başka bir hadîs-i şerîfde; “Peygamberler, kabirlerinde diri olup namaz kılar404 Ebû Dâvûd, Menâsik, 100; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 527; Beyhekî, Sünen, II, 245; “Şu’ab-ül-İman”,
IV, 101.
445
lar” buyruldu.405
Evliyanın büyüklerinden Seyyid Ahmed Rifai hazretlerinin ve
bir çok velilerin Resûlullah’a verdikleri selâmın cevabını işittikleri
ve Ahmed Rıfai’nin, Resûlullah’ın mübârek elini öpmekle şereflenmiş olduğu, çok sağlam kitaplarda yazılıdır.
İmâm-ı Süyûtî, kitabında; “Yüksek derecedeki veliler, peygamberleri ölmemiş gibi görürler. Peygamber efendimizin Mûsâ
aleyhisselâmı mezarında diri olarak görmesi, bir mûcize idi. Evliyanın da böyle görmeleri kerâmettir. Kerâmete inanmamak,
câhillikten ileri gelir” buyurmaktadır.
İbn-i Hibbân, İbn-i Mâce ve Ebû Davûd’un bildirdikleri hadîs-i
şerîfde; “Cumâ günleri bana çok salevât okuyunuz! Bunlar,
bana bildirilir” buyruldu. “Öldükten sonra da bildirilir mi?” denildikte; “Toprak, peygamberlerin vücûdunu çürütmez. Bir
mü’min bana salevât okuyunca, bir melek bana haber vererek, ümmetinden falan oğlu filan, sana selâm söyledi ve duâ
etti der” buyurdu.
Resûlullah efendimiz diri iken, Eshâbına, Allahü teâlânın bir
rahmeti, büyük nimeti olduğu gibi, vefâtından sonra da bütün ümmeti için büyük nimettir. İyiliklere sebeptir.
Bekir bin Abdullah Müzeni’nin rivâyet ettiği hadîs-i şerîfde;
Resûl-i ekrem; “Hayatım sizin için hayırlıdır. Bana anlatırsınız. Ben de size anlatırım. Öldükten sonra vefâtım da sizin
için hayırlı olur. Amelleriniz bana gösterilir. İyi işlerinizi
gördüğüm zaman, Allahü teâlâya hamd ederim. Kötü işlerinizi gördüğüm zaman, sizin için af ve mağfiret dilerim”
buyurdu.406
Kusem bin Abbâs hazretleri, Resûlullah efendimizin defin hizmetiyle şerefleniyordu. Kabirdeki hizmet bitince en son o çıktı.
Dedi ki: “Resûlullah’ın mübârek yüzünü en son gören benim.
Kabrinde mübârek dudakları kıpırdıyordu. Üzerine eğilip
kulak verdim. “Yâ Rabbi! Ümmetim!.. Yâ Rabbi! Ümmetim!..”
diyordu.407
Peygamber Efendimizi görmek
Resûlullah efendimiz, uykuda ve uyanık iken görülebilir mi?
Görülebilirse, görünen kendisi midir, benzeri midir? Âlimlerimiz,
buna çeşitli cevap verdiler.
Kabirde diri olduğunu söz birliği ile bildirdikten sonra, kendisinin görüldüğünü çoğunlukla beyan buyurmuşlardır. Böyle olduğu,
405 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XIII, 326; Süheylî, Ravdü’l-ünf, I, 89; Süyûtî, Câmiul Ehâdis, XI, 43.
406 Heysemî, Mecma’uz-zevâid, XIII, 313; İbni Kesîr, Sire, IV, 547; İbni Sa’d, Tabakât,
II, 194.
407 İbni Sa’d, Tabakât, II, 298.
“Beni rüyada
gören, uyanık
iken görmüş
gibidir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
446
hadîs-i şerîflerden de anlaşılmaktadır. Bir hadîs-i şerîfde; “Beni rüyada gören, uyanık
iken görmüş gibidir” buyruldu.408
Bunun için, İmâm-ı Nevevî hazretleri; “O’nu rüyada görmek, tam kendisini görmektir” dedi. Hadîs-i şerîfde; “Beni rüyada gören doğru görmüştür. Çünkü şeytan, benim
şeklime giremez” buyruldu.409
İbrâhim Lekânî hazretleri buyuruyor ki: “Hadîs âlimleri, Resûlullah’ın rüyada olduğu
gibi uyanık iken de görülebileceğini söz birliği ile bildirmişlerdir. Her iki hâle de bir çok
misaller verilebilir. Bunlardan bir kaçını bildirelim:
Mü’inüddin-i Çeşti hazretleri, gittiği her beldede kabristanları ziyâret eder, orada bir
müddet kalırdı. Vardığı yerlerde tanınıp meşhur olunca, durmaz, kimseden habersiz gizlice çıkıp giderdi. Bu seyahatlerinden biri de Mekke’ye olmuştur. Mekke-i mükerremeye gidip, Kâbe-i muazzamayı ziyâret etti. Bir müddet Mekke’de kalıp, oradan Medîne-i
münevvereye gitti. Peygamberimizin kabr-i şerîfini ziyâret ettiği bir gün, türbesinden;
“Mu’inüddin’i çağırınız” diye bir ses işitildi.
Bu emir üzerine türbedar; “Mu’inüddin!” diye bağırdı. Birkaç yerden; “Efendim” sesi
işitildi. Sonra da; “Hangi Mu’inüddin’i istiyorsun? Burada adı Mu’inüddin olan bir çok
kişi var” dediler.
Bunun üzerine türbedâr geri dönüp, Ravda-i mutahheranın kapısında ayakta durdu.
İki defa; “Mu’inüddin-i Çeşti’yi çağır” diye nidâ eden bir ses işitti. Türbedâr bu emir
üzerine cemâate karşı; “Mu’inüddin-i Çeşti’yi istiyorlar” diye bağırdı.
Mu’inüddin-i Çeşti hazretleri bu sözü işitince, bambaşka bir hâle girdi. Ağlayıp,
gözyaşları dökerek ve salevât okuyarak, sevgili Peygamberimizin türbesine yaklaştı ve
edeble ayakta durdu. Bu sırada; “Ey Kutb-i meşayıh! İçeriye gel!” diye bir ses işitti.
Peygamberimiz buyurdular ki: “Sen benim dinime hizmet edicisin. Senin
Hindistan’a gitmen gerekir. Hindistan’a git. Orada Ecmir denilen bir şehir vardır. Orada benim evladımdan (torunlarımdan) Seyyid Hüseyin adında biri var.
Oraya cihâd ve gazâ niyetiyle gitmişti. O şu anda şehid oldu. Ecmir kâfir eline
düşmek üzeredir. Senin oraya gitmen sebep ve bereketiyle, İslâmiyet yayılacak
ve kâfirler hakir olup, güçsüz ve tesirsiz kalacaklar.” Sonra ona bir nar verdi ve;
“Bu nara dikkatle bak nereye gideceğini görüp, anla” buyurdu.
Mu’inüddin-i Ceşti hazretleri, Peygamber efendimizin verdiği narı alıp, emredildiği
gibi baktı, doğu ile batı arasını tamamen gördü.
Ahmed Rıfai hazretleri hacca gitmişti. Dönüşünde, Medîne-i münevverede Resûl-i
ekrem efendimizin mübârek türbesini ziyâret ettiği sırada, şu meâlde manzume söyledi:
Uzaktık, toprağını öpmek için efendim,
Kendim gelemez, vekil ruhumu gönderirdim.
Şimdi seni ziyâret ni’meti oldu nasib,
Ver mübârek elini, dudağım öpsün Habîb!
Şiir bitince, sevgili Peygamberimizin kabrinden, mübârek elleri göründü. Seyyid Ahmed Rıfai de son derece tazim ve hürmetle Peygamber efendimizin mübârek elini öptü.
408 Tirmizî, Şemâil-i şerîfe, 409.
409 Buhârî, Ta’bir, 10; Müslim, Rü’ya, 22; Ebû Dâvûd, Edeb, 96; Tirmizî, Rü’ya, 4; İbni Mâce, Ta’birü’r-Rü’ya,
4; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 400; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VII, 232.
447
Orada bulunan herkes, hayretle hâdiseyi gördü.
Peygamber efendimizin mübârek ellerini öptükten sonra,
Ravda-i mutahheranın kapılarının eşiklerine yattı. Ağlayarak, oradaki cemâatin cümlesine; “Üzerime basarak geçiniz!” diye yalvardı.
Âlimler başka kapılardan çıkmaya mecbur kaldılar. Bu kerâmet pek
meşhur olup, dilden dile günümüze kadar gelmiştir.
İbn-i Abidin hazretlerinin dine uymaktaki hâlleri meşhur olup,
kerâmetleri ve menkıbeleri çoktur. Beş vakit namazda tahıyyatı
okurken, Resûlullah efendimizi baş gözü ile görürdü. Göremediği
zaman o namazı yeniden kılardı.
İslâm âlimlerinin en büyüklerinden ikinci bin yılın müceddidi İmâm-ı Rabbânî Ahmed Farûkî Serhendî hazretleri buyurdu ki:
“Ramazân-ı şerîfin son günlerinde son derece güzel bir hâl zahir
oldu. Yatağımda uzanmış yatıyordum. Gözlerimi kapamıştım. Yatağımın üzerine, bir başkasının gelip oturduğunu hissettim. Bir de ne
göreyim. Evvelkilerin ve sonrakilerin seyyidi, efendisi idi. Hemen
toparlandım. Sevgili Peygamberimiz buyurdu ki: “Senin için icâzet
yazmaya geldim. Hiç kimseye böyle bir icâzet yazmadım.” Gördüm
ki, o icâzetnâmenin metninde, bu dünyaya ait büyük lütuflar, arkasında da öbür dünyaya ait çok inâyetler yazılıydı.”
Abdülkadir-i Geylânî hazretleri Gunye kitabında İbrâhim
Temîmî hazretlerinden naklen anlatır:
Hızır aleyhisselâm bana; “Eğer rüyada, Resûlullah’ı görmek
istersen, akşam namazını kıldıktan sonra, yatsıya kadar hiç
kimse ile konuşmadan ayağa kalkar, akşam namazından
sonraki evvâbin namazını kılarsın. İki rekatta bir selâm verirsin.
Her rekatta bir defa Hamd yâni Fâtiha sûresini ve yedi
kerre İhlâs sûresini okursun. Yatsı namazını da cemâatle
kıldıktan sonra evine gelip vitri kılarsın. Uykuya yatacağın
zaman da iki rekat namaz kılıp her rekatta Hamd ve İhlâs
sûresini yedi defa okursun. Namazdan sonra secdeye kapanıp yedi defa Allahü teâlâya istiğfarda bulunur, yedi kerre;
“Sübhânallahi velhamdü lillahi velâ ilâhe illallahü vallahü
ekber velâ havle velâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azîm” dersin. Sonra başını secdeden kaldırıp oturarak, ellerini kaldırıp; “Yâ hayyû, yâ kayyûm, yâ zelcelâli vel ikram, yâ ilâhel
evveline vel âhirîn ve yâ Rahmân-ed-dünya vel âhireti ve
rahimehüma, yâ Rabbî, yâ Rabbî, yâ Rabbî, yâ Allah, yâ Allah, yâ Allah” dersin.
Sonra ayağa kalkıp, aynı duâyı okursun. Sonra secdeye
kapanıp aynı duâyı okursun. Sonra başını secdeden kaldırıp
kıbleye yönelip istediğin şekilde yatıp uyursun. Uyku bastırıncaya kadar Peygamber efendimize salevât-ı şerîfe geti-
“Hadîs âlimleri,
Resûlullah’ın
rüyada
olduğu gibi
uyanık iken de
görülebileceğini
söz birliği ile
bildirmişlerdir.”
İbrâhim Lekânî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
448
rirsin” dedi.
Ben; “Bu duâyı kimden öğrendiysen, bana bildirmeni isterim” dedim. Hazret-i Hızır;
“Bana inanmıyor musun?” dedi. “Muhammed aleyhisselâmı hak peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemin ederim ki, sana inanıyorum” dedim.
Hızır aleyhisselâm; “Ben, Resûlullah’ın bu duâyı öğrettiği ve vasiyet ettiği meclisde
bulundum. Bu duâyı O’nun öğrettiği kimseden öğrendim” buyurdu.
Ben de Hızır aleyhisselâmın dediği gibi yaptım. Yatağımda, Peygamber efendimize
salevât-ı şerîfe okumaya başladım. Peygamber efendimizi göreceğimin sevincinden dolayı, uykum kaçtı ve sabaha kadar uyuyamadım.
Sabah namazını kılıp güneş yükselinceye kadar oturdum. Duhâ yâni kuşluk namazını kıldım. Kendi kendime; “Akşama ulaşırsam, dün gece yaptığım gibi yaparım” dedim. O anda uyumuşum. Rüyamda melekler gelip beni alıp Cennet’e götürdüler. Orada
yakut, zümrüt ve inciden yapılmış köşk ve saraylar, bal, süt ve Cennet içeceklerinden
ırmaklar gördüm.
Beni Cennet’e götüren meleklere; Şu köşk kim içindir?” diye sordum. Melekler; “Senin işlediğin ameli yapanlar içindir” dediler. Cennet yiyeceklerinden yedirmeyince ve
Cennet sularından içirmeyince beni Cennet’ten çıkarmadılar. Sonra beni Cennet’ten
çıkarıp, bulunduğum yere getirdiler.
Sonra, Resûlullah efendimiz yanında yetmiş peygamber ve her saf arası doğu ile
batı arası kadar olan yetmiş saf melekle bana gelip selâm verdi ve elimi tuttu. Bu
sırada ben; “Yâ Resûlallah! Hızır aleyhisselâm şu hadîsi senden duyduğunu bildirdi”
dedim. Peygamber efendimiz; “Hızır doğru söyledi, anlattıkları doğrudur. Hızır
yeryüzündekilerin en âlimidir. Ebdâllerin reisidir. Yeryüzündeki Allah askerlerindendir” buyurdu.
Ben yine; “Yâ Resûlallah! Bu ameli işleyene, benim bu gördüğümden başka karşılık
var mıdır?” dedim. “Senin gördüğünden, sana ihsân olunandan daha üstün ne
karşılık olabilir? Sen Cennet’teki yerini ve makamını gördün. Cennet’in meyvelerinden yiyip, içeceklerinden içtin. Benimle beraber melekleri ve peygamberleri gördün. Hûriîni gördün” buyurdu.
“Yâ Resûlallah? Benim yaptığım ameli yapıp da, rüyada benim gördüğümü görmeyen kimseye bana ihsân olunan verilir mi?” dedim. “Beni hak peygamber olarak
gönderen Allahü teâlâya yemin ederim ki, o kimsenin işlediği büyük günâhlar
affedilir. Allahü teâlânın o kimse hakkındaki gadabı kalkar. Beni hak peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemin ederim ki, bu ameli yapan, rüyada senin gördüğünü görmese de, sana verilen ona da verilir. Semâdan bir
ses, Allahü teâlâ bu ameli işleyeni ve doğudan batıya kadar olan ümmet-i
Muhammed’i mağfiret etti diye seslenir” buyurdu.
“Yâ Resûlallah! Senin cemalini ve Cennet’i gördüğüm gibi, o kimsenin de bunlardan
nasibi var mıdır?” dedim. “Evet hepsi de verilir” buyurdu. “Yâ Resûlallah! Erkek ve
kadın, bütün mü’minlere bu duâyı öğretmek ve sevablarını bildirmek uygun olur mu?”
dediğimde; “Beni hak peygamber olarak gönderen Allahü teâlâya yemin ederim
ki, bu ameli Allahü teâlânın sa’îd olarak yarattığı kimselerden başkası işlemez” buyurdu.
Rüyada Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmı hakiki şekliyle gören, muhakkak
449
O’nu görmüş olur. Çünkü şeytan O’nun şekline giremez. Fakat şeytan başka şekle girip görünebilir. Resûlullah’ı tanımıyan kimsenin,
bunu ayırması kolay olmaz.
Bâzı âlimler de, “Peygamber efendimizi değişik şekilde görmek,
yine O’nu görmek olur. Fakat bu, o kişinin dindeki noksanlığına
alamettir. Peygamber efendimizi rüyada gerçek şekliyle gören ve
mü’min olarak ölen herkes Cennet’e gider” buyurmuşlardır.
Ebû Hüreyre, Efendimizin şu hadîs-i şerîfini bildirdi: “Bir kimse
Cumâ gecesinde, iki rekat namaz kılsa, her rekatta Fâtiha
ve Âyet-el-kürsi’yi birer, İhlâs sûresini on beş kerre okusa,
namazdan sonra bin kerre; “Allahümme salli alâ Muhammedin nebiyyil ümmîyi” dese, diğer Cumâ gelmeden beni rüyasında görür. O kimsenin geçmiş ve gelecek bütün günâhları
bağışlanır. Cennet beni görenler içindir.”
Peygamber Efendimizin Kabr-i şerîfini ziyâret
Fahr-i kâinât efendimiz buyurdular ki: “Kim vefâtımdan sonra beni ziyâret ederse, beni hayâtta iken ziyâret etmiş gibidir.” “Mir’ât-i Medîne” kitabında bildirilen bir hadîs-i şerîfde;
“Kabrimi ziyâret edene şefâatim vâcib oldu” buyurdu. Bu
hadîs-i şerîfi, İbn-i Huzeyme ve Bezzâr ve Dâre-Kutnî ve Taberânî
haber vermektedir. Bezzâr hazretlerinin bildirdiği başka bir hadîs-i
şerîfde; “Kabrimi ziyâret edene şefâatim helâl oldu” buyruldu.
“Müslim-i şerîf”de ve Ebû Bekr bin Mekkârî’nin “Mu’cem” kitabında bildirilen hadîs-i şerîfde; “Bir kimse beni ziyâret etmek
için gelse ve başka bir şey için niyeti olmasa, kıyâmet günü,
ona şefâat etmemi hak etmiş olur” buyruldu. Bu hadîs-i şerîf,
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin kendisini ziyâret etmek
için Medîne-i münevvereye gelenlere, şefâat edeceğini haber vermektedir.
Sakın terk-i edebden, kûy-i mahbûb-i Hudâ’dır bu,
Nazargâh-ı ilâhîdir, makâm-ı Mustafâ’dır bu!
Felekde mâh-ı nev Bâbü’s-Selâm’ın sîneçâkidir
Bunun kandîlî Cevzâ matla-ı nûr-u ziyâdır bu
Habîb-i Kibriyâ’nın hâbgâhıdır fazîletde
Tefevvuk kerde-i Arş-ı Cenâb-ı Kibriyâ’dır bu
Bu hâkin pertevinden oldu deycûr-ı adem zâil
Amâdan içti mevcûdât çeşmin tûtiyâdır bu
Murâ’ât-i edeb şartiyle gir Nâbî bu dergâha,
Metâf-ı kudsiyândır, bûsegâh-ı Enbiyâ’dır bu!
Nâbî
“Bir kimse beni
ziyâret etmek için
gelse ve başka
bir şey için niyeti
olmasa, kıyâmet
günü, ona şefâat
etmemi hak etmiş
olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
450
Dâre-Kutnî’nin haber verdiği başka bir hadîs-i şerîfde; “Hac edip de beni ziyâret
etmeyen kimse, beni incitmiş olur” buyruldu. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin ziyâret olunmak istemeleri, ümmetinin, bu yoldan da sevâb kazanmaları içindir.
Bunun için, fıkıh âlimlerimiz, hac vazifesini yaptıktan sonra, Medîne-i münevvereye gelerek, Mescid-i şerîfte namaz kılarlardı. Sonra “Ravda-i mutahhera” ile Minber-i
münîri ve Arş-ı âlâdan efdal olan kabr-i şerîfi, sonra oturdukları, yürüdükleri, dayandıkları yerleri, vahiy geldiği zaman dayandıkları direği ve mescid yapılırken ve tâmir
edilirken çalışan, mallarını ve paralarını vermekle şereflenen Eshâb-ı kirâmın ve
Tâbiîn’in geçtikleri yerleri ziyâret ederler, görmekle bereketlenirlerdi. Onlardan sonra
gelen âlimler ve sâlihler de, hacdan sonra Medîne’ye gelirler, fıkıh âlimlerimiz gibi yaparlardı. Dün olduğu gibi bugün de hacılar, buna bağlı kalarak Medîne-i münevverede
ziyâretlerde bulunuyorlar.
İslâm âlimlerinin güneşi Ebû Hanîfe hazretleri; “Müstehâbların en üstünlerinden olan kabr-i saâdetin ziyâreti, vâcib derecesine yakın bir ibâdettir” buyurdu.
Resûlullah efendimizin kabr-i şerîflerini ziyârete giden kimsenin, çok salevât-ı şerîfe
getirmesi lâzımdır. Okunan bu salât ve selâmların Peygamber efendimize ulaştığı,
hadîs-i şerîfde bildirilmiştir. Sevgili Peygamberimizi ziyâret etme âdâbı şöyle bildirildi:
Medîne-i münevvere şehri uzaktan görününce, salât ve selâm getirilir. Sonra; “Allahümme hâzâ haremü nebiyyike, fec’alhü vikâyeten lî min-en-nâr ve emânen
min-el-azâb ve sû-il-hisâb” denir. Mümkünse şehre veya mescide girmeden önce
gusl abdesti alınır. Güzel koku (esans) sürünülür. Yeni, temiz elbise giyilir. Çünkü bunlar, tâzim ve hürmet ifâde ederler. Medîne-i münevvereye mütevâzi, vakârlı ve sükûnet
hâli ile girilir. “Bismillahi ve alâ milleti Resûlillah” dedikten sonra, İsrâ sûresinin
80. âyet-i kerîmesini okumalıdır. Onun akabinden; “Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Vagfir lî zünûbî veftah lî ebvâbe rahmetike ve
fadlike” diyerek, Mescid-i Nebevî’ye girilir. Sonra Resûlullah efendimizin minberinin
yanında iki rekat tahıyyet-ül-mescid namazı kılmalı, minberin direği, sağ omuzuna
gelecek şekilde durmalıdır.
Sevgili Peygamberimiz, burada namaz kılardı. Burası, Peygamber efendimizin kabri
ile minberi arasıdır. Hadîs-i şerîfde; “Kabrim ile minberim arası Cennet bahçelerinden bir bahçedir. Minberim, havzım üzerindedir” buyrulmuştur.410 Sonra, Allahü teâlâya, Resûlullah’ın mübârek kabrini ziyâret etmeyi kendisine nasîb ettiğinden
dolayı secdeye varmalıdır. Duâdan sonra kalkıp, Peygamber efendimizin kabr-i şerîfine,
hücre-i saâdete gelmeli, arkasını kıbleye vererek Resûlullah’ın mübârek yüzüne karşı iki metre kadar uzakta edeble durmalıdır. Daha fazla yaklaşılmaz. Huşû ve hudû
üzere olmalı, Allahü teâlânın Kur’ân-ı kerîmde emrettiği şekilde, Resûlullah efendimize, hayâttaymış ve yüksek huzûrlarında bulunuyormuş gibi edeb üzere bulunmalıdır.
Sekînet ve vakârı terketmemelidir. Elini, kabr-i şerîfin duvarlarına koymayıp uzakta
edeble durmak, hürmete daha muvafıktır. Namazda gibi durmalıdır.
Resûlullah efendimizin mübârek, latîf sûretini hayâline getirmeli, kendisini bildiğini, sözünü, selâmını ve duâlarını işittiğini düşünmeli ve cevap verdiğini, âmîn dediğini düşünmelidir. Nitekim Resûlullah efendimiz; “Kim bana kabrimde salât okursa,
410 Buhârî, İ’tisâm, 16; Müslim, Hac, 588; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 236; Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, III,
491.
451
onu işitirim” buyurdu. Yine hadîs-i şerîfde, Resûlullah efendimizin
kabr-i şerîflerinde bir melek vekîl bırakıldığı, o meleğin, ümmetinden selâm edenlerin selâmını kendisine ulaştırdığı bildirildi. Sonra;
“Esselâmü aleyke yâ seyyidî yâ Resûlallah! Esselâmü aleyke
yâ Nebiyyallah! Esselâmü aleyke yâ Safiyyallah! Esselâmü
aleyke yâ Habîballah! Esselâmü aleyke yâ Nebiyyerrahmeti! Esselâmü aleyke yâ Şefî-al ümmeti! Esselâmü aleyke yâ
Seyyid-el-mürselîn! Esselâmü aleyke yâ Hâtemennebiyyîn!”
Allahü teâlâ sana en yüksek mükâfât ve karşılık ihsân eylesin.
Ben şehâdet ederim ki, sen peygamberlik vazifeni yaptın. Emâneti
edâ ettin. Ümmetine nasîhat eyledin. Yakîn (ölüm) sana gelinceye kadar, Allahü teâlânın yolunda cihâd eyledin. Allahü teâlâ sana
kıyâmet gününe kadar, salât ve selâm eylesin. Yâ Resûlallah! Bizler sana çok uzak yerlerden geldik. Senin kabr-i şerîfini ziyâret
etmek, senin hakkını ödemek, senin yaptıklarını yerinde görmek,
seni ziyâret ile bereketlenmek, senin Allahü teâlânın katında bize
şefâatçi olmanı istemek için geldik. Çünkü hatâlarımız bellerimizi
büktü. Günâhlarımız omuzlarımıza ağır geldi. Yâ Resûlallah! Sen,
hem şefâat eden ve hem de şefâati kabûl olunansın. Makâm-ı
Mahmûd senin için va’d edilmiştir.
Hem, Allahü teâlâ da Kur’ân-ı kerîmde (Nisâ sûresinin 64.
âyet-i kerîmesinde meâlen); “Biz, her peygamberi, ancak Allahü teâlânın emri ile (gönderildiği kavmi tarafından) kendisine
itâat olunması için gönderdik. Onlar, nefslerine zulüm (kendilerine yazık) ettikten sonra, sana gelip Allahü teâlâdan bağışlanmayı isteseler, Resûlüm de onlar için istiğfâr ederse,
Allahü teâlâyı elbette tevbeleri kabûl ve merhamet edici bulurlar” buyurmaktadır. Bizler, senin huzûruna geldik. Fakat bizler,
nefslerimize zulmettik. Günâhlarımızın bağışlanmasını diliyoruz.
Yâ Resûlallah! Allahü teâlânın katında bize şefâat eyle. Yâ
Resûlallah! Allahü teâlâdan, bizim rûhumuzu, sünnetin üzere almasını, yarın kıyâmet gününde, senin ile beraber mahşer yerine
gelenler arasına katmasını, senin havzına gelip, orada senin havzından içmeyi nasîb etmesini dile. Yâ Resûlallah! Senin şefâatini
istiyoruz” diye duâ edilmeli ve; “... Ey Rabbimiz! Bizi ve îmân
ile bizden evvel geçmiş olan kardeşlerimizi bağışla! Îmân
etmiş olanlar için kalblerimizde bir kin bırakma! Ey Rabbimiz! Muhakkak ki sen, şefkat ve merhamet sâhibisin!..”
meâlindeki Haşr sûresinin 10. âyet-i kerîmesini okumalıdır.
Sonra selâm gönderenlerin selâmını iletip; “Esselâmü aleyke
yâ Resûlallah! Şu kimse, senin Allahü teâlânın katında kendisine
şefâatçi olmanı istiyor. Ona ve bütün müslümanlara şefâat eyle”
demeli ve dilediği kadar salevât okumalıdır.
Sonra yarım metre sağa, Ebû Bekr-i Sıddîk hazretlerinin
“Kabrim ile
minberim
arası Cennet
bahçelerinden
bir bahçedir.
Minberim,
havzım
üzerindedir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
452
mübârek başı hizâsına gelip; “Esselâmü aleyke yâ halîfete Resûlillah! Esselâmü
aleyke yâ refîkahu fil-gâr! Esselâmü aleyke yâ emînehu alel-esrâr! Allahü
teâlâ, bu ümmetinin imâmı olarak sana en yüksek mükâfat ve karşılığı lutfetsin. Sen Resûlullah’a en güzel şekilde halîfe oldun. En iyi şekilde O’nun yüce
sünnetini takip ettin. Mürtedlerle (dinden dönenlerle) ve doğru yoldan ayrılmış
olanlarla, muharebe ettin. Dâima hakkı söyledin. Vefât edinceye kadar, hak
yolda olanlara yardımcı oldun. Allahü teâlânın selâmı, rahmeti ve bereketi
üzerine olsun! Allah’ım! Rahmetinle, onun sevgisi üzere rûhumuzu al. Onu
ziyâretimizi boşa çıkarma!” diye duâ etmelidir.
Sonra yine yarım metre sağa, Hazret-i Ömer’in kabrinin hizâsına gelmeli ve;
“Esselâmü aleyke yâ Emîr-el-mü’minîn! Esselâmü aleyke yâ Müzhir-el-İslâm!
Esselâmü aleyke yâ Müksir-el-esnâm! Allahü teâlâ sana en yüksek karşılık ve
mükâfat versin. Hayâtta iken de, ölümünde de İslâm’a ve müslümanlara yardım ettin. Yetimlere kefîl oldun. Akrabâya iyilik yaptın. Müslümanlara; onların râzı oldukları, hem hidâyet üzere bulunan ve hem de insanları doğru yola
ileten bir rehber oldun. Onların işlerini derleyip topladın. Fakirlerini zengin
yaptın, yaralarını sardın. Allahü teâlânın selâmı, rahmeti ve bereketi senin
üzerine olsun!” demelidir.
Sonra Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ömer’e hitâben; “Esselâmü aleykümâ yâ
dacîay-resûlillah ve refîkayhi ve vezîreyhi ve müşîreyhi vel muâvineyni lehû
alel-kıyâmi fid-dîni vel-kâimeyni ba’dehû bi-mesâlih-il-müslimîn! Allahü
teâlâ, size en güzel karşılığı versin. Resûlullah’ın bize şefâat etmesini Allahü
teâlâdan, bizim sa’yimizi kabûl etmesini, bizi İslâm dîni üzere öldürüp, yine
İslâm dîni üzere diriltmesini, kıyâmet gününde Resûlullah’a yakın olanlar arasında haşretmesini dilemesi için, sizi Resûlullah’ın yanında vesîle ediniyoruz”
demelidir.
Sonra kendisine, ana-babasına, duâ isteyenlere ve bütün müslümanlara duâ etmelidir. Bundan sonra Resûlullah efendimizin mübârek yüzüne karşı durup: Ey Allah’ım!
“Biz her peygamberi, ancak Allahü teâlânın emri ile (gönderildiği kavmi tarafından) kendisine itâat olunması için gönderdik. Onlar, nefslerine zulüm (kendilerine yazık) ettikten sonra, sana gelip Allahü teâlâdan bağışlanmayı isteseler,
Resûlüm de onlar için istiğfâr ederse, Allahü teâlâyı elbette tevbeleri kabûl
ve merhamet edici bulurlar”411 buyuruyorsun. Yâ Rabbî! Senin yüce kelâmına uyarak, emrine itâat ederek, sevgili Peygamberinin senin huzûrunda bize şefâat etmesini
diliyoruz” diye duâ ettikten sonra daha önce okuduğu; “Ey Rabbimiz! Bizi ve îmân
ile bizden evvel geçmiş olan kardeşlerimizi bağışla! Îmân etmiş olanlar için
kalblerimizde bir kin bırakma! Ey Rabbimiz! Muhakkak ki sen, çok şefkat ve
merhamet sâhibisin!” meâlindeki Haşr sûresinin 10. âyet-i kerîmesi ile; “Rabbenağfir lenâ ve li-âbâ-inâ ve li-ümmehâtinâ ve li-ihvâninel-lezîne sebekûne bilîmâni” “Rabbena âtinâ...” ve “Sübhâne rabbike...” âyet-i kerîmelerini okuyarak
Hücre-i seâdet ziyâretini tamamlar.
Sonra Resûlullah’ın kabri ile minberi arasında bulunan Ravda-i mutahheraya gelir.
Burası kare şeklinde bir yerdir. Burada istediği kadar namaz kılar. Duâ eder. Tesbîhler
411 Nisâ: 4/64.
453
okur. Allahü teâlâya hamd-ü senâlarda bulunur. Sonra minbere
gelir. Resûlullah’ın bereketinin kendisine ulaşması niyetiyle, Peygamber efendimizin hutbe okurlarken mübârek elini üzerine koymuş oldukları yere elini kor. Burada iki rekat namaz kılar. Allahü
teâladan dilediklerini ister. Allahü teâlânın gadabından, rahmetine
sığınır. Sonra Hannâne direğine gelir. Bu direk, Resûlullah efendimizin hutbe okumak için minbere geçtiğinden dolayı, kendisini
terkettiği için inleyip, sonra Resûlullah’ın inip, kendisini kucaklaması üzerine sükûn bulan direktir. Sonra Ebû Lübâbe hazretlerinin kendini bağlayarak tevbe etmiş olduğu direğe gelir. Burada iki
rekat namaz kılar ve Allahü teâlâya tevbe ve istiğfârda bulunur.
Dilediği duâları yapar. Burada kaldığı müddet içerisinde, gecelerini Kur’ân-ı kerîm okumakla, Allahü teâlâyı zikretmek, minber ile
kabrin yanında, gizli ve açıktan duâ yapmakla ve râbıta yapmakla
meşgûl olmalıdır.
Resûlullah efendimizi ziyâretten sonra Bakî’ kabristanına gitmek, orayı da ziyâret etmek müstehâbdır. Sonra diğer kabirleri,
bilhassa Seyyid-üş-şühedâ (şehîdlerin efendisi) Hazret-i Hamza’nın
kabrini ziyâret etmelidir. Yine Bakî’de Hazret-i Abbâs’ı ve orada bulunan Hasen bin Ali’yi, Zeynelâbidîn’i, oğlu Muhammed Bâkır ve
oğlu Ca’fer-i Sâdık, Emîr-ül-mü’minîn Hazret-i Osman’ı, Resûlullah
efendimizin oğlu İbrâhim’i, Resûlullah efendimizin orada bulunan
zevce-i mutahheralarını, halası Safiyye’yi ve daha birçok Sahâbe
ve Tâbiîn’den olan büyükleri ziyâret etmelidir. Bakî’deki Fâtıma
Mescidi’nde namaz kılmalıdır. Perşembe günü Uhud şehîdlerini
ziyâret etmek müstehâbdır. Orada; “Selâmün aleyküm bimâ sabertüm. Feni’me ukbeddâr. Selâmün aleyküm yâ ehle dâril-kavm-il-mü’minîn ve innâ inşâallahü an karîbin biküm
lâhikûn” demelidir. Sonra Âyet-el-kürsî ve İhlâs sûresini okumalıdır.
Hücre-i saâdeti ziyâret edenlerin çok uyanık olmaları lazımdır. Gönlünde dünya düşünceleri bulunmamalıdır. Muhammed
aleyhisselâmın mübârek nûrunu ve derecesinin yüksekliğini düşünmelidir. Dünya işlerini ve büyük kimselerle görüşüp fayda sağlamayı ve alış-veriş düşünceleri içinde yapılan duâları Allahü teâlâ
kabul etmez, dileklerine kavuşamazlar.
Hücre-i saâdeti ziyâret etmek şerefli bir ibâdettir. Buna inanmayanların, müslümanlıktan çıkmalarından korkulur. Çünkü bunlar, Allahü teâlâya, Resûlüne ve bütün müslümanlara karşı gelmiş
olur. Mâlikî âlimlerinden bir kaçı, Resûlullah sallallahü aleyhi ve
sellem efendimizi ziyâret etmek vacibdir demiş ise de, müstehâb
olduğu söz birliği ile bildirilmiştir.
“Ey Rabbimiz!
Bizi ve îmân
ile bizden evvel
geçmiş olan
kardeşlerimizi
bağışla. Îmân
etmiş olanlar için
kalblerimizde
bir kin bırakma!
Ey Rabbimiz!
Muhakkak ki
sen, çok şefkat
ve merhamet
sâhibisin.”
Haşr: 10
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
454
ES-SUBHU BEDÂ
Essubhu bedâ min tal’atihî.
Velleylu decâ min vefratihî.
Fâka’r rusulâ fazlan ve ulâ.
Ehda’s subulâ li delâletihî.
Sabah nûrunu O’nun çehresinden aldı.
Gece ise karanlığını O’nun siyah saçlarından aldı.
O fazîlet ve ulviyeti ile bütün Resûllerden üstün oldu.
Hidâyete erenler yolunu O’nun delâleti ile buldu.
Kenzül keremî mevlenni’amî.
Hâdil umemi li şeriatihî.
Ez kennesebî e’lel-hasebî.
Küllü’l-arabî fî-hizmetihî.
Cömertlik hazinesi o hazineden ihsân edendi.
Toplumları dinine ve hidâyetine erdirdi.
Soyu çok temiz şerefi pek yücedir.
Bütün araplar onun hizmetindedir.
Se’atişşecerû natakal hacerû.
Şukkal kamerû bi işaretihî.
Cibrilû etâ leylete esrâ.
Ver-Rabbü de’â li-hazretihi.
Ağaçlar huzurunda koştu, taşlar dile gelip konuştu.
O’nun (mucizevî) işâreti ile ay ikiye yarıldı.
İsrâ gecesi Cebrâîl (aleyhisselâm) O’na geldi.
Ve Rabbi O’nu huzuruna dâvet etti.
Nâleş-şerefâ vallâhü afâ.
Ammâ selafâ min ümmetihî.
Fe Muhammedünâ hüve Seyyidûna.
Fel izzülenâ bi icabetihî.
O büyük rütbelere nâil oldu.
Allah (celle celâlüh) da O’nun ümmetini affetti.
Bizim Muhammedimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) ki o bizim efendimizdir.
O’nu kabûl ettiğimiz için şeref bize aittir.
Abdullah ibni Revâha (radıyallahü anh)
455
PEYGAMBER EFENDİMİZLE
TEVESSÜL
Peygamber efendimize her zaman; yaratılmadan önce, yaratıldıktan sonra, dünyadaki hayatında ve vefâtından sonra; berzah
(kabir) âleminde, tevessül edilmiş; kıyâmet günü dirildikten sonra, Arasat meydanında ve Cennet’te de edilecektir. Vesile, Allahü
teâlânın, nezdinde yakınlığa ve hacetlerin giderilmesine sebeb
kıldığı her şeydir.
Resûl-i ekrem ile tevessül, yâni Resûlullah efendimizi, Allahü
teâlâ katında vesile etmek, O’nun yardımını ve şefâatini istemek caizdir. Bunlar; Selef-i salihin (Sahâbe, Tâb’în ve Tebe-i tâb’în)’in, ulemâ
ve diğer müslümanların yaptığı şeylerdendir. Müslümanlardan hiç
kimse bunu kötü görmemiştir. Şimdiye kadar, bozuk itikâd sahipleri
dışında, bunları kabul etmeyen hiç kimseye rastlanmamıştır.
İnsanların babası Âdem aleyhisselâm yeryüzüne indirildiği vakit,
Peygamber efendimizi vesile yapmıştır. Bunu, sevgili Peygamberimiz
bir hadîs-i şerîflerinde şöyle anlatmışlardır: “Âdem (aleyhisselâm)
zellesi sebebiyle Cennet’ten çıkarılınca: “Yâ Rabbi! Beni
Muhammed’in hürmetine affet” dedi. Allahü teâlâ “Ya Âdem!
Sen Muhammed’i nasıl bildin. Daha ben, O’nu yaratmadım?”
buyurdu. Âdem (aleyhisselâm); “Yâ Rabbi! Beni yaratıp bana
ruh verdiğin zaman, gözümü açıp baktığımda, arşın kenarında “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah” yazılı gördüm.
İsmini isminle sevdiğin O’dur dedi. Allahü teâlâ; “Doğru söyledin ey Âdem! Mahlukatımdan en çok sevdiğim O’dur. O’nun
hürmetine af dilediğin için seni affettim” buyurdu.412 Bir rivâyete
göre de; “O senin zürriyetinden gelecek olan bir Peygamberdir. O’nu yaratmasaydım, seni, evladını yaratmazdım. O’nu
şefâatçi gösterdiğin için seni affettim, bağışladım” buyurdu.”413
Bununla ilgili binlerce misal vardır. Bunlardan birkaç tanesi
aşağıya alınmıştır:
İki gözü âmâ bir kimse, gözlerinin açılması için Resûlullah
efendimizden duâ istedi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem de;
“İstersen duâ ederim. Fakat sabredip katlanırsan, senin için daha
iyi olur” buyurdu. “Sabretmeye gücüm kalmadı. Duâ etmeniz için
yalvarırım” dedi. “Öyle ise, abdest alıp şu duâyı oku!” buyurdu:
“Allahümme inni es’elüke ve eteveccehü ileyke biNebiyyike Muhammedin Nebiyyirrahme, yâ Muhammed
innî eteveccehü bike ilâ Rabbi fi hâcetî-hâzihî, li takdiye-li,
Allahümme şeffi’hü fiyye.”
412 Hâkim, Müstedrek, II, 672; İbni Kesîr, Sire, I, 320.
413 Heysemî, Mecma’uz-zevâid, VIII, 198.
“(Ey Âdem!)
O senin
zürriyetinden
gelecek olan bir
Peygamberdir.
O’nu
yaratmasaydım,
seni, evladını
yaratmazdım.
O’nu şefâatçi
gösterdiğin için
seni affettim,
bağışladım.”
Hadîs-i kudsî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
456
O kimse, bu duâyı okuyunca, Allahü teâlâ kabul buyurarak gözlerinin açıldığını,
hadîs âlimlerinden İmâm-ı Nesâî bildiriyor.
Resûlullah efendimizin vesile edilmesi ile ilgili Osman bin Hanîf hazretleri şu
hâdiseyi anlatır: “Osman bin Affan halife iken, büyük sıkıntısı olan bir kimse, Halifenin
karşısına çıkmaya utandığı için bana dert yanmıştı. Ben de, hemen abdest al! Mescid-i
saâdete git! Yukarıda bildirilen duâyı et, istediğini bildir, dedim.
Adamcağız, duâ ettikten sonra, Halifenin bulunduğu yere gidip huzûruna çıkarılmış.
Halife, bunu seccadesi üstünde oturtup, derdini dinlemiş ve kabul etmiş. Adamcağız,
işinin birdenbire yapıldığını görünce, sevinerek bana geldi. “Allahü teâlâ senden razı
olsun! Halifeye sen söylemeseydin, sıkıntıdan kurtulamayacaktım” dedi. Benim Halife
ile görüştüğümü zannetti.
Hazret-i Ömer halife iken, kıtlık oldu. Eshâb-ı kirâmdan Bilâl bin Hars, Resûlullah’ın
türbesine gidip; “Yâ Resûlallah! Ümmetin açlıkdan ölmek üzeredir. Yağmur yağması
için vesile olmanı yalvarırım” dedi. Resûlullah efendimiz o gece rüyasında görünüp;
“Halifeye git! Benden selâm söyle! Yağmur duâsına çıksın!” buyurdu. Hazret-i Ömer,
yağmur duâsına çıkınca, yağmur yağmaya başladı.
Allahü teâlâ, sevdiklerinin hatırı için, duâları kabul buyurmaktadır. Allahü teâlâ,
Muhammed aleyhisselâmı çok sevdiğini bildirmiştir. Bunun için, bir kimse, “Allahümme innî es’elüke bi-câhi Nebiyyikel-Mustafâ” diyerek bir duâ etse, duâsı red
olunmaz. Bununla beraber, ufak-tefek dünya işleri için, Resûlullah’ı vesile etmek edebe
uygun olmaz.
Burhaneddin İbrâhim Mâliki buyurdu ki: “Çok aç olan fakir bir kimse, Hücre-i
saâdete gidip; “Yâ Resûlallah! Karnım açtır” dedi. Az sonra birisi gelip, fakiri evine götürdü, karnını doyurdu. Fakir yapdığı duânın kabul olduğunu söyleyince, “Kardeşim! Çoluk-çocuğundan ayrılıp uzak yollardan sıkıntılar çekerek Resûlullah’ı ziyâret için geldin.
Bir lokma ekmek için Resûlullah’ın huzûruna çıkmak yakışır mı? O yüksek huzûrda,
Cennet’i ve sonsuz nimetleri istemeli idin! Burada istenilen şeyleri Allahü teâlâ reddetmez” dedi. Resûlullah’ı ziyâret etmek şerefine kavuşanlar, kıyâmet gününde şefâat
etmesi için duâ etmelidir.”
İmâm-ı Ebû Bekr-i Mükrî, bir gün İmâm-ı Taberânî ve Ebû Şeyh ile Mescid-i saâdetde
oturuyorlardı. Birkaç günden beri bir şey yemediklerinden çok acıkmışlardı. İmâm-ı
Ebû Bekr artık dayanamayarak; “Açım yâ Resûlallah!” dedikten sonra, bir köşeye çekildi.
Seyyidlerden bir zât, iki hizmetçisi ile gelerek; “Kardeşlerim! Dedem Resûlullah’dan açlıkdan yardım istemişsiniz. Sizi doyurmamı emir buyurdu” dedi. Getirdiklerini birlikte
yediler. Artanını bunlara bırakıp gitti.
İslâm âlimlerinden Ebû Abdullah ibni Nu’mân Merrâkûşî Tilimsanî (683 /m.1284),
Misbâh-uz-zulâm adlı kıymetli kitabında Resûlullah efendimizi vesile ederek muradlarına kavuşan yüzlerce müslümanı ve duâlarını uzun yazmaktadır. Resûlullah’ı vesile
ederek muradlarına kavuşanlardan biri de, Muhammed bin Münkedir’dir. Şöyle anlatır:
“Bir adam, babama seksen altın bırakıp cihada gitmişti. “Bunları sakla! Çok muhtac olana da yardım edebilirsin” demişti. Medîne’de kıtlık oldu. Babam, altınların hepsini açlıktan bunalanlara dağıttı. Altınların sahibi gelip istedi. Babam; “Bir gece sonra gel” dedi.
Hücre-i saâdete gidip, sabaha kadar Resûlullah’a yalvardı. Gece yarısı, bir adam gelip;
“Uzat elini!” dedi. Bir kese altın verip, sonra oradan kayboldu. Babam evde altınları sayıp
457
seksen adet olduğunu görünce, sevinerek hemen sahibine verdi.”
Ebû Abdullah Tilimsanî hazretleri, bu kitabında başından geçen bir hâdiseyi de şöyle anlatır: “637 (m.1239) senesinde, Sader
kalesinden seçkin bir cemâatle beraber çıktık. Yanımızda bize kılavuzluk eden bir kimse vardı. Bir müddet gittikten sonra suyumuz
tükendi. Su aramaya başladık. Ben de bu arada ihtiyacımı görmek
için gittim. Bu sırada müthiş bir şekilde uykum geldi. Nasıl olsa
giderken beni uyandırırlar deyip, başımı yere koydum.
Uyandığımda, kendimi çölün ortasında yapayalnız buldum. Arkadaşlarım beni unutup gitmişlerdi. Yalnızlıktan büyük bir korkuya
kapıldım. Çölde, sağa sola yürümeye başladım. Nerede bulunduğumu, nereye gideceğimi bilemiyordum. Her taraf dümdüz kumdu.
Az sonra hava karardı. Yolculuk yaptığımız kafilenin izi bile yoktu.
Ben, gece karanlığında yapayalnızdım. Korkum daha da şiddetlendi. Telaşla daha süratli yürümeye başladım.
Bir müddet gittikten sonra, çok susamış, yorulmuş ve bitkin bir
hâlde yere düştüm. Artık hayatımdan ümidimi kesmiş, ölümümün
yaklaştığını hisseder olmuştum. Tarifsiz bir acı içindeydim, ızdırap
ve elemim son haddine varmıştı. Birden aklıma geldi. Gece karanlığında; bütün gücümü toplayarak, samimiyetle, ihlâsla son bir defa
daha: “Yâ Resûlallah! İmdat! Senden, Allahü teâlânın izniyle yardım
etmeni istiyorum!” diye inledim.
Sözümü bitirir bitirmez, birinin bana seslendiğini duydum. Sesin geldiği tarafa baktığımda; gece karanlığında, etrafına ışıklar saçan, bembeyaz elbiseler giyinmiş, o zamana kadar hiç görmediğim
bir kimsenin beni çağırdığını gördüm. Bana yaklaşıp elimi tuttu. O
anda bütün yorgunluğum ve susuzluğum kayboldu. Yeniden doğmuş gibi oldum. Ona canım birden ısınıverdi. El ele bir müddet
yürüdük. Hayatımın en tatlı anlarından birini yaşadığımı hissettim. Bir kum tepeceğini aşınca, beraber yolculuk yaptığım kafilenin
ışıklarını görüp, arkadaşlarımın seslerini duydum. Onların yanlarına doğru yaklaştık.
Benim bindiğim hayvan en arkada onları takib ediyordu. Birden
gelip önümde durdu. Bineğimi önümde görünce, sevinç çığlıkları
attım. Ben bağırınca, benimle gelen zât elini elimden çekti. Sonra
elimden tutup bineğime bindirdi. Sonra da; “Bizden bir şey isteyeni
ve yardım talebinde bulunan kimseyi biz boş çevirmeyiz” diyerek
geri dönüp gitti. O zaman O’nun Resûlullah Efendimiz olduğunu
anladım. O geri dönüp giderken, çevresine yaydığı nûrların gece
karanlığında göğe doğru yükseldiği görülüyordu. O gözümden kaybolunca birden aklım başıma geldi. “Nasıl olup da ben Resûlullah
Efendimizin elini ayağını öpmedim” diye çırpındım ama iş işten
geçmiş fırsat elden kaçmıştı.
Ebül-Hayr Akta’, Medîne’de beş gün aç kalmıştı. Hücre-i saâdetin
“Birşeyden zarar
gören, kusursuz
bir abdest alıp
iki rek’at namaz
kılsın! Sonra; Yâ
Rabbî! Senden
istiyorum.
Senin âlemlere
rahmet olan
Peygamberin
Muhammed
aleyhisselâmı
vesîle
kılarak sana
yalvarıyorum.
Yâ Muhammed!
Dileğimi kabûl
etmesi için
Rabbime seni
vesîle ediyorum.
Yâ Rabbî! Onu
bana şefâ’atçı et,
desin.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
458
yanına gelip, Resûlullah’a selâm verdi. Aç olduğunu bildirdi. Bir yana çekilip uyudu.
Rü’yâda, Resûlullah’ın geldiğini gördü. Sağında Ebû Bekr-i Sıddîk, solunda Ömer-ül
Fârûk ve önünde Aliyy-ül Mürtezâ vardı. Hazret-i Alî gelip, yâ Ebe’l Hayr! Kalk, ne yatıyorsun? Resûlullah geliyor dedi. Hemen kalktı. Resûlullah gelip, büyük bir ekmek verdi.
Ebül-Hayr diyor ki, çok aç olduğum için hemen yemeye başladım. Yarısı bitince uyandım. Kalan yarısını elimde buldum.
Yine Misbâh-uz zulâm’da anlatılır: Ahmed bin Muhammed Sofî diyor ki; “Hicâz çöllerinde varlığım kalmadı. Medîne’ye geldim. Hücre-i saâdet yanında Resûlullah’a selâm
verdim. Bir yana oturup uyudum. Resûlullah Efendimiz görünüp, (Ahmed geldin mi?
Avucunu aç!) buyurdu. Avucumu altınla doldurdu. Uyandım. Ellerim altın dolu idi.”
İmâm-ı Semhûdî de, “Medîne târîhi” adındaki kitâbında başından geçen bir
hâdiseyi şöyle anlatır: Kapımın anahtarını düşürdüm. Bulamadım. Hücre-i saâdet önüne gelip, “Yâ Resûlallah! Anahtarımı düşürdüm. Evime gidemiyorum” dedim. O esnada
bir çocuk geldi. Elindeki anahtarı göstererek, “Bunu buldum. Acabâ sizin mi” dedi.
Kilisli Mustafâ Işkî efendi, Mevârid-i Mecîdiyye târîh kitabında diyor ki: “Mekke’de
yirmi sene kaldım. 1247 [m. 1831] senesinde altmış altın biriktirip, çoluk çocuk ile
Medîne’ye geldik. Paralar yolda bitti. Bir tanıdığıma misâfir olup, Hücre-i saâdete geldim. Resûlullahdan yardım istedim. Üç gün sonra, bulunduğum eve bir bey gelerek,
benim için bir ev kirâladığını söyledi. Eşyalarımı oraya taşıttı. Bir senelik kirâ bedelini
ödedi. Birkaç ay sonra, bir ay hasta yattım. Evde yiyecek ve satacak birşey kalmadı.
Zevcemin yardımı ile dama çıkıp, Resûlullah’ın türbesine karşı, sıkıntımı anlatıp yardım
dilemek istedim. Ellerimi kaldırınca, dünyâlık istemekten utandım. Birşey söyleyemedim. Odama indim.
Ertesi gün, bir kimse gelip, filân efendi bu altınları sana hediye gönderdi, dedi. Keseyi aldım. Geçimimiz düzeldi ise de, hastalıktan kurtulamadım. Yardımla Hücre-i saâdet
önüne gelip, Resûlullahtan şifâ istedim. Mescidden çıkıp, kimseden yardım istemeden
evime yürüdüm. Eve girerken, hastalığım hiç kalmadı. Nazar değmemesi için, sokağa
birkaç gün bastona dayanarak çıktım. Fakat, para bitmişti. Çoluk çocuğu karanlıkta
bırakıp, Mescid-i Nebevîye geldim. Yatsı namazından sonra, sıkıntımı Resûlullah’a söyledim. Yolda tanımadığım bir kimse yanıma gelip, elime bir kese verdi. İçinde, beheri
dokuz kuruşluk kırkdokuz altın vardı. Mum ve lüzûmlu şeyleri aldım, eve geldim.
Şakâyık-i Nu’mâniyye kitâbının tercümesinde ikinci cildde diyor ki, Osmânlı devletinin ilk Şeyh-ul-islâmı ve zamanının müceddidi olan büyük İslâm âlimi Mevlânâ
Şemseddîn Muhammed bin Hamza Fenârî’nin gözlerine perde geldi. Göremez oldu.
Bir gece, Resûlullah efendimiz; “Tâhâ sûresini tefsîr eyle!” buyurdukta, “Yüksek
huzûrunuzda, Kur’ân-ı kerîmi tefsîr etmeğe gücüm olmadığı gibi, gözlerim de görmüyor” demiş. Peygamberlerin tabîbi olan Resûlullah efendimiz, mübârek hırkasından
bir parça pamuk çıkarıp, mübârek tükürüğü ile ıslattıktan sonra, gözleri üzerine koymuştur. Molla Fenârî uyanıp, pamuğu gözlerinin üstünde bularak kaldırmış, görmeğe
başlamışdır. Allahü teâlâya hamd ve şükür etmiştir. Pamuk ipliklerini saklayıp, öldüğü zaman gözleri üzerine konmasını vasiyyet etmiştir. 834 [m. 1431]de Bursa’da vefât
edince, vasiyyetini yerine getirdiler.
Abbâsi halifelerinden Ebû Ca’fer Mensur, Mescid-i Nebevî içinde İmâm-ı Mâlik ile
konuşuyorlardı. “Ey Mensur! Burası Mescid-i saâdettir! Hafif sesle söyle! Hak teâlâ,
459
Hucürât sûresinde meâlen; “Sesinizi Resûlullah’ın sesinden
daha fazla yükseltmeyin!”414 buyurarak, bir cemâati azarlamıştır. “Resûlullah’ın yanında hafif sesle konuşanlar”415 âyet-i
kerîmesi ile de, hafif konuşanları övmüştür.
Resûlullah’a, vefât ettikten sonra saygı göstermek, sağ iken
saygı göstermek gibidir” dedi. Mensur, boynunu bükerek; “Ya Ebâ
Abdullah! Kıbleye karşı mı durmalı, yoksa Kabr-i saâdete karşı mı
durmalı?” diye sordu. İmâm-ı Mâlik hazretleri; “Resûlullah’dan yüzünü çevirme! Kıyâmet gününün şefâatçisi olan o yüce Peygamber
sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem, kıyâmet günü, senin ve baban
Âdem aleyhisselâmın kurtulması için vesile olacaktır.
Kabr-i saâdete dönerek ve Resûlullah’ın mübârek ruhuna sarılarak şefâat dilemelisin! Nisâ sûresinin 64. âyet-i kerîmesinde
meâlen; “Nefslerine zulmedenler (kendilerine yazık edenler),
sana gelip, Allahü teâlâdan af edilmeyi isterlerse, Resûlüm
de, onlar için af dilerse, Allahü teâlâyı, tevbeleri kabul edici
ve merhamet edici bulurlar” buyuruldu.
Bu âyet-i kerîme, Resûlullah’ı vesile edenlerin tevbelerinin kabul olunacağını söz vermektedir” buyurdu. Bunun üzerine, Mensur
olduğu yerden kalkıp, Hücre-i saâdet önünde durdu; “Yâ Rabbi! Bu
âyet-i kerîmede, Resûlünü vesile edenlerin tövbesini kabul edeceğine söz verdin. Ben de, yüce peygamberinin yüksek huzûruna gelip senden af diliyorum. Kendisi sağ iken af dileyip af buyurduğun
kulların gibi, beni de affeyle! Yâ Rabbi! Nebiyyürrahme olan yüce
Peygamberini vesile ederek sana yalvarıyorum. Ey peygamberin
en üstünü olan Muhammed aleyhisselâm! Sana tevessül ederek,
Rabbime yalvardım. Yâ Rabbi! O yüce Peygamberi bana şefâatçi
eyle!” diyerek yalvarmaya başladı. Arkası kıbleye, yüzü Muvâcehe-i
saâdet penceresine karşı ayakta durup duâ eyledi. Minber-i Nebevî
sol tarafta kalmıştı.
İmâm-ı Mâlik’in Halife Mensur’a verdiği nasihat Hücre-i saâdet
önünde duâ edenlerin çok uyanık olmaları lazım geldiğini göstermektedir. O makama uygun edebi ve saygıyı göstermeyecek olanların, Medîne-i münevverede çok kalmaları doğru olmaz buyuruldu.
Anadolu köylülerinden biri, Medîne-i münevverede senelerce
kalmış, evlenmiş ve Hücre-i saâdetde belli bir hizmete girmişti.
Bir gün ateşli bir hastalığa yakalandı ve canı ayran istedi. “Eğer
köyümde olsaydım, yoğurttan ayran yaptırıp içerdim” düşüncesini
gönlünden geçirdi. O gece, Resûlullah, Şeyh-ul-Harem efendiye rüyada görünüp, o kimsenin yaptığı işin başkasına verilmesini emir
buyurdu. Şeyh-ul-Harem; “Yâ Resûlallah! O hizmeti, ümmetinden
filan kimse yapmaktadır” deyince; “O kimseye söyle! Köyüne gidip,
414 Hucürât: 49/2.
415 Hucürât: 49/3.
“Nefslerine
zulmedenler,
sana gelip,
Allahü teâlâdan
af dilerse ve
Resûlüm de,
onlar için af
dilerse, Allahü
teâlâyı, tevbeleri
kabul edici ve
merhamet edici
bulurlar.”
Nisâ: 64
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
460
ayran içsin!..” buyurdu. Ertesi gün, bu emir bildirilince, köylü baş üstüne diyerek memleketine gitti.
Yalnız gönülden geçen bir düşünce bu kadar zarar verince Allah korusun şaka bile
olsa uygunsuz bir sözün yahud edebe uymayan bir hareketin ne büyük bir zararı olacağını buradan anlamalıdır.
Seni seven mü’minin, kalbinde îmânısın,
Üzüntüsü hiç olmaz, derdinin dermânısın,
Şefâatini bekler, gönlünün fermânısın,
Medet uman kavuşur elbet yâ Resûlallah.
Resûlullah Efendimize Salevât-ı şerîfe getirmenin önemi ve fazileti
Peygamber efendimizin ismi söylenip işitildiği ve yazıldığı zaman, saygı ve hürmet ifadesi olarak O’na salevât-ı şerîfe okumak, en önemli vazifelerimizdendir. Kur’ân-ı
kerîmde Ahzab sûresinin 56. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Gerçekten Allahü teâlâ
ve melekleri, Peygambere salât ederler (şeref ve şanını yüceltmek için). Ey îmân
edenler! Siz de O’na salât-ü selâm edin ve O’na gönülden teslîm olun” buyrulmuştur.
Tefsir âlimleri bu âyet-i kerîmede zikredilen salât kelimesinin; Allahü teâlâdan rahmet, meleklerden istiğfar ve mü’minlerden duâ mânâlarına geldiğini bildirmişlerdir.
Bütün İslâm âlimleri, söz birliğiyle bildirdiler ki; ömründe bir kerre, salevât
getirmek farzdır. Her söyleyince, işitince, okuyunca, yazınca, bir kerre getirmek vâcib, tekrâr edildiklerinde müstehâbdır.
Allahü teâlâdan bir şey isteyen kimse, önce Allahü teâlâya hamd ve sena ettikten
sonra, Resûlullah efendimize salât okumalıdır. Böyle bir duâ, kabule pek layıktır. İki
salât ile (duânın başında sonunda olmak üzere) yapılan duâ geri çevrilmez.
Ebû Talha hazretleri anlatır: “Resûlullah’ın huzûruna girmiştim. Kendisinde daha
önce hiç görmediğim bir sevinç ve hoşnudluk gördüm. Sebebini sorduğumda; “Nasıl
sevinmeyeyim? Biraz önce Cebrâil (aleyhisselâm) müjde getirdi. Allahü teâlâ
buyurdu ki: “Ümmetimden biri sana, bir salevât söyleyince, Allahü teâlâ, ona
karşılık olarak, on salevât eder dedi” buyurdu.”416
Bu konuda hadîs-i şerîflerden bâzıları şöyledir:
“Yanında ismim anılıp da bana salât-ü selâm getirmeyen kişinin burnu yerde sürtülsün. Ramazân ayı girip de günâhlarını affetirmeden Ramazân ayı
çıkıp giden kimsenin de burnu yerde sürtülsün. Anne ve babasının ihtiyarlıklarına ulaşıp da, onların rızasını kazanıp Cennet’e giremeyen kimsenin de
burnu yere sürtülsün”
“Yanında ismim zikredilip, bana salât-ü selâm getirmeyen kimse, cimrilerin en cimrisidir”
Ebû Humeyd es-Sa’îdi hazretleri bildirir; “Sahâbe-i kirâmdan bâzıları, Resûlullah
efendimize sordular ve dediler ki; “Yâ Resûlallah! Sana nasıl salât-ü selâm getirelim?”
Resûlullah efendimiz buyurdular ki:
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve ezvâcihi ve zürriyyetihi kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve bârik alâ Muhammedin ve ezvâcihi ve zürriyyetihi kemâ
416 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 102; İbni Ebî Şeybe, Musannef, II, 399.
461
bârekte alâ İbrâhîme inneke hamidün mecid, deyiniz.”417
Bâzı salevât-ı şerîfeler şöyledir:
“Aleyhisselâm”,
“Sallallahü aleyhi ve sellem”,
“Aleyhissalâtü vesselâmü vettehiyye”,
“Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammed”,
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âlihi ve sahbihi
ecma’în”,
“Aleyhi ve alâ cemi’i minessalevâti etemmühâ ve minettehiyyati eymenühâ”,
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ ali Muhammed,
kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm...”
Bir kimse şöyle anlattı: Arkadaşlarımdan biri gönderdiği bir
mektupta, Resûlullah’ın mübârek isminin geçtiği heryere “sallallahü aleyhi ve sellem teslîmen kesîren kesîrâ” diye yazmış.
Görüp sebebini sorduğunda; “Gençliğimde hadîs kitapları yazdım.
Resûlullah’ın mübârek ismini yazdıkça salevâtı yazmazdım. Rüyada Âlemlerin efendisini görüp, yanlarına vardım. Mübârek yüzünü benden döndürdüler. Öbür yanlarına geçtim, yine döndürdüler.
Karşılarına varıp; “Yâ Resûlallah! Niçin benden yüzünüzü döndürürsünüz?” diye arz ettim. Buyurdular ki; “Çünkü sen kitabında,
benim ismimi yazınca, bana salât getirmedin.” O zamandan
beri ism-i şerîflerini, hep salât ile birlikte yazarım.
Hadîs-i şerîflerde; “Kim bana bir kerre salât ederse, Allahü
teâlâ ona on kerre salât (rahmet) eder, onun on günâhını bağışlar ve derecesini on kat yükseltir.”
“Kıyâmet günü bana en yakın olan, benim şefâatime en
layık olan, bana en çok salât-ü selâm getiren kimsedir.”
Hak teâlâ Hazret-i Mûsâ’ya: “Ey Mûsâ, diline sözünden, kalbine düşüncenden, bedenine ruhundan, gözüne nûrundan
daha yakın olmamı ister misin?” buyurdu. Evet, yâ Rabbi dedi.
“O hâlde, Muhammed’e (sallallahü aleyhi ve sellem) çok salevât
eyle” buyurdu. “Ey Mûsâ, kıyâmet günü, susuzluk çekmemeyi
ister misin?” buyurdu. Evet, yâ Rabbi dedi. “O hâlde, Muhammed’e
(sallallahü aleyhi ve sellem) çok salevât getir” buyurdu.418
Peygamber efendimiz buyurdu ki:
“Kıyâmette her makamda bana en yakın olanınız, dünyada bana çok salevât okuyanınızdır. Cum’a günü ve gecesi
bana yüz salevât okuyanın, Allahü teâlâ yüz ihtiyacını görür. Yetmişi âhiret, otuzu dünyaya aid işleridir. Sonra Allahü teâlâ bir melek ile bu salâtları benim kabrime getirtir.
Size gelen bir hediye gibi olurlar. O melek bana gönderenin
417 Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XII, 434.
418 Ebû Nuaym, Hilyet-ül-evliyâ, VI, 33.
“Kim bana
bir kerre salât
ederse, Allahü
teâlâ ona on
kerre salât
(rahmet) eder,
onun on günâhını
bağışlar ve
derecesini on kat
yükseltir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
462
ismini, soyunu ve kabîlesini bildirir. Benim yanımdaki beyaz bir sahifeye onu
geçirir. Benim öldükten sonra bilmem, hayatta iken bilmem gibidir.”419
“Perşembe günü olunca, Allahü teâlâ, yanında gümüş defter ve altın kalemler olan melekler gönderir. Perşembe günü ve Cum’a gecesi Peygambere çok
salât getirenleri yazarlar.”
“İki müslüman karşılaşıp müsâfeha eder ve Peygambere salevât getirirlerse, ayrılmadan önce evvelki ve sonraki günâhları mağfiret olur.”
“Biriniz mescide girince, peygambere selâm versin ve yâ Rabbi beni şeytandan koru desin!”420
Bir rivâyette: “Mescidden çıkarken, Allahümme inni es’elüke min fadlike” okusun.
Duânın evveli Allahü teâlâya sena (hamd) ve Resûlullah’a salevât olmayınca, duâ
perde arkasında kalır. Evvelinde hamd ve salevât olan duâ kabul olunur.
Resûlullah’a ve Âline salevât okumadıkça duâ ile sema arasında perde vardır. Salevât
okuyunca bu perde yırtılır ve duâ semaya çıkar. Okumayınca, duâ geri döner.
Bir mecliste Allahü teâlâ anılmaz ve Resûlullah’a salât edilmezse, oradakilerin üzerlerinde kamçı bulunur, dilerse onlara azâb eder, dilerse bağışlar.
“Kulağı çınlayan beni hatırlasın ve bana salât okusun.”
“Bir işe niyyet eden, o hususta meşveret etsin. Allahü teâlâ işinde ona rüşd
ihsân eder. Bir kimse bir söz söylemek isteyip de unutsa, bana salât okusun.
Zîrâ bana salâtında sözü için halef vardır. Umulur ki, onu hatırlar.”421
“Hayırlı bir işe Allah’ın ismi ve bana salât ile başlanmazsa, o kesiktir ve
bütün bereketi giderilmiştir.”422
İslâm büyüklerinden, Ebû Hafs Kâğıdî vefât edince, biri rüyasında görüp, Allahü teâlâ sana ne muamele etti dedi. “Bana rahmet ve mağfiret edip, beni Cennet’e
koydu” dedi. Ne sebeble diye sordu. Beni melekler arasında durdurdu. Günâhlarımla,
Resûlullah’a salevâtımı hesab ettiler. Salevâtımı çok buldular. Allahü teâlâ onlara: “Ey
meleklerim, işiniz tamamdır. Başka hesab sormayın. Onu Cennetime götürün”
buyurdu diye cevab verdi.
Selefden biri anlatır: Birlikte hadîs öğrendiğimiz bir arkadaşım vefât etti. Rüyada
onu, sırtında yeşil hulleler giyinmiş gördüm. Sebebini sorduğumda: “Her hadîste gördüğüm Resûlullah’ın isminin yanına, “Sallallahü aleyhi ve sellem” yazardım. Hak teâlâ
onun mükâfatını bununla verdi” dedi.
Yine selefden biri anlatır: Bir katib komşum vefât etti. Kendisini rüyada gördüm. Allahü teâlâ sana ne muamele eyledi dedim. Bağışladı dedi. Ne sebeble dedim.
Resûlullah’ın ismini her yazdığım zaman “Sallallahü aleyhi ve sellem” sözünü de beraberinde yazdığım için dedi.
Ebû Süleyman Dârâni anlatır: Hadîs yazarken, şerefli isimlerini yazdıkça, “sallallahü
aleyh” diye yazar “ve sellem” sözünü yazmazdım. Rüyada kendilerini gördüm. Bana buyurdular ki: “Yâ Ebâ Süleyman, hadîsde ismimi yazdığın zaman, salâtla beraber
“ve sellem”i de yaz. O dört harfdir. Her harfine on sevab vardır. Yazmazsan kırk
sevabı bırakıyorsun demektir.” Birinin de âdeti bu idi. Ona Resûlullah, rüyasında:
419 Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, III, 111; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, LIV, 301.
420 İbni Ebî Şeybe, Musannef, I, 374; VII, 124; Ebû Nuaym, Hilyet-ül-evliyâ, VIII, 139.
421 Tirmizî, Fiten, 78; Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, III, 457.
422 Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 359; Abdürrezzâk, Musannef, XI, 163.
463
“Sana ne oldu ki, bana salâtı tamam yazmazsın?” buyurdu.
Ebû Bekr-i Sıddik buyurdu: “Unutmasından korkan, Resûlullah’a
çok salevât okusun.”
Salihlerin büyüklerinden Muhammed bin Sa’îd bin Mutarrıf
anlatır: Her gece yatacağım zaman muayyen mikdarda salât okurdum. Bir gece rüyada, Resûlullah geldi. İçeri girdi. Odamın içi nûrla
doldu. Sonra bana doğru gelip: “Getir, şu bana çok salevât okuyan ağzını öpeyim” buyurdu. Ben de, ağzımı tutmaya utanıp, yanağımı uzattım. Mübârek ağızları ile öptü. Sevinçle uyandım. Odamın içini misk kokusu ile dolmuş buldum. Sekiz gün yanağımdan
o güzel koku gitmedi.
Selefin büyüklerinden Hallad bin Kesir vefât edince, başı altında: “Bu Hallad bin Kesir’in Cehennem’den kurtuluş ber’atıdır” yazılı
bir kâğıt buldular. Yakınlarına bunun ameli ne idi diye sordular. Her
Cum’a günü salevât getirirdi dediler.
Şeyh Ayni’nin Zeynü’l-Mecâlis’inde yazılıdır: Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, “Kıyâmet günü üç grup kimse, gölgesinden başka gölgenin bulunmadığı Arş’ın altında bulunurlar” buyurdu. Onlar kimlerdir dediler. “Ümmetimi sıkıntıdan
kurtaran, sünnetimi ihyâ eden ve bana çok salevât getiren”
buyurdu.
Şeyh Ebû Mûsâ Darirî anlatır: “Denizde kasırgaya yakalandık.
Herkes ölüm korkusuyla ağlıyordu. O hâlde bana uyku bastırdı. Rüyamda, Resûl-i Ekrem’i gördüm. Gemidekilere söyle, bin defa “Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âl-i seyyidinâ
Muhammed, salâten tüncînâ bihâ min cemî’il ehvâl-i velâfât ve takdî lenâ bihâ cemî’al hâcât ve tütahhirünâ bihâ
min cemî’isseyyiât ve terfe’unâ bihâ indeke a’ledderecât ve
tübelligünâ bihâ aksalgâyât min cemî’il hayrâti fil hayâti ve
ba’del-memât” okusunlar, buyurdu. Daha üçyüz kerre okumuştuk
ki, fırtına dindi, kurtulduk.” Bu salâtın her mühim işinde ve her
belada, âfatta, depremde okunması tavsiye edildi.
Gece gündüz dilimde salât-ü selâm,
O mübârek rûhuna, ey Fahr-ul-enâm.
Mu’teber kitablarda, salâtın nasıl olduğunda, kırkdan fazla hadîs
vardır. Bâzıları şöyle:
Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âl-i Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âl-i İbrâhîm ve barik
alâ Muhammedin ve alâ âl-i Muhammed, kemâ barekte alâ
İbrâhîme ve alâ âl-i İbrâhîm, inneke hamidün mecid.
Allahümme salli ve sellim ve bârik verham alâ seyyidinâ
Muhammedin hüve seyyid-ül Arabî vel Acem.
“Kulağı çınlayan
beni hatırlasın
ve bana salât
okusun.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
464
Ve imâmi Mekket-il mükerrameti vel Medînet-il münevverati vel harem.
Allemel insâne mâlem ya’lem.
Asluhû nûrun ve neslühâ Âdem.
Ba’sühâ muahharun ve halkuhâ mukaddem.
İsmüh-üş şerîfü mektûbün alel Levh-il mahfûzi biyâkût-il kalem.
Ve cismüh-uş şerîfü medfûnün fil Medînet-il münevvereti vel harem.
Yâ leyte ektehilü türâbellezî taht-el kadem.
Fetûbâ sümme tûbâ limen deâ ve tebiahû ve limen esleme sâhib-eş şefâati
lil âlemîn.
Kâilen yâ Rabbî! Sellim ümmetî, ümmetî, vâ ümmetâ yâ zel-lutfi vel kerem.
Feyünâd-il münâdî min kıbel-ir Rahmân, kabiltü şefâateke yâ Nebiyyel
muhterem.
Üdhul-ül Cennete lâ havfün aleyküm velâ hüznün velâ elem.
Sümme radıyallahü teâlâ an Ebî Bekrin ve Ömera ve Osmâne ve Aliyyin
zil-Kerem.
Ve sallallahü alâ seyyidinâ Muhammedin vel hamdü leke yâ Rabb-el âlemîn.
Bihürmeti Seyyid-il-mürselîn.
Dokunacak saçına bâd-ı sabâ,
Misk-ü-anberden dolar idi hava.
İnci dişleri şuâsından gece,
İğne düşse bulunurdu ey hoca.
Sadr-ı nûrundan karanlık geceler,
Yolda yürürdü yiğitler kocalar.
Çün işâret kıldı ol mahbûb-ı Hak,
Parmağıyla aya, oldu iki şak.
Terlese güller olurdu her teri,
Hoş dererlerdi terinden gülleri.
Dikdi hurmayı hem ol şâh-ı cihân,
Dikdiği saat yemiş verdi hemân.
Mu’cizâtı haşre dek dense müdâm,
Nice haşr olsa buna gelmez hitâm.
Ger dilersiz bulasız oddan necât,
Aşk ile şevk ile edin es-salât.
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Resûlallah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Habîballah
Esselâtü vesselâmü aleyke yâ Nûr-u Arşillah
465
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
MÜBÂREK İSİMLERİ
Sevgili Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” en çok
söylenilen ismi “Muhammed”dir. Pek çok öğülmüş, ziyâde beğenilmiş anlamına gelir. Bu isim, Kur’ân-ı kerîmde; Âl-i İmrân
144, Ahzâb 40, Fetih 29 ve Muhammed sûresinin 22. âyet-i
kerîmesinde dört defa geçmektedir. Îsâ aleyhisselâm da ümmetine,
Saf sûresinin 6. âyet-i kerîmesinde buyrulduğu gibi, meâlen; “Ey
İsrâîl oğulları! Ben size Allah’ın peygamberiyim. Tevrâtın
tasdîkcisi ve benden sonra gelecek bir peygamberin müjdecisi olarak geldim ki, o peygamberin ismi Ahmed’dir” diye
haber vermiştir. Ahmed; en çok övülmüş, sevilmiş demektir.
Kur’ân-ı kerîmde, “Muhammed” ve “Ahmed” isminden başka; Mahmûd, Resûl, Nebî, Şâhid, Beşir, Nezir, Mübeşşir,
Münzir, Dâi-i ilallah, Sirâc-ı münir, Raûf, Rahim, Musaddık,
Müzekkir, Müddessir, Abdullah, Kerîm, Hak, Münir, Nûr,
Hâtemün-Nebiyyîn, Rahmet, Ni’met, Hâdî, Tâhâ, Yâsîn..
diye anılmıştır. Bundan başka mübârek isimlerinin bir kısmı
Kur’ân-ı kerîmde, bir kısmı hadîs-i şerîflerde, bir kısmı da önceki
peygamberlere gönderilen mukaddes kitaplarda zikredilmiştir.
Peygamberimizin isimleri, bâzı hadîs-i şerîflerinde; Mahî, Âkıb,
Mukaffî, Nebiyyür-Rahme, Nebiyyüt-Tevbe, Nebiyy-ülMülâhim, Kattal, Mütevekkil, Fâtih, Hâtem, Mustafâ, Ümmî,
Kusem (her hayrı kendinde toplayan) isimleri geçmektedir.
Bir hadîs-i şerîfde Peygamberimiz; “Bana mahsus beş isim
vardır: Ben Muhammed’im, Ben Ahmed’im, Ben Mahî’yim ki,
Allahü teâlâ benimle küfrü yok eder. Ben, Haşir’im ki, halk,
kıyâmet günü benim izimce haşrolunacaktır. Ben, Âkıb’ım
ki, benden sonra peygamber yoktur” buyurdu.423
Sevgili Peygamberimize Hazret-i Hadice’den doğan ve küçük
yaşta vefât eden oğlu Kasım’dan dolayı; “Ebü’l-Kâsım” künyesi
verilmiştir. Yine peygamberliğinden önce, ondaki doğruluk, itimad,
emin, güvenilir olması gibi sayılamayacak kadar üstün meziyetlerinden dolayı, Kureyş kabîlesi arasında, “El-Emîn” ismi ile çağrılmıştır.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, Kur’ân-ı
kerîmde geçen isimlerinden biri de Kur’ân-ı kerîmin kalbi olan
Yâsîn sûresindeki “Yâsîn” kelimesidir. Ulemâ-i râsihînin büyüklerinden olan Seyyid Abdülhakîm-i Arvâsî hazretleri; “Yâsîn; ey
423 Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, III, 436; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 230; Şemseddin Şâmî,
Sübü-lü’l-Hüdâ, I, 403.
“Ey İsrâîl
oğulları! Ben
size Allah’ın
peygamberiyim.
Tevrâtın
tasdîkcisi ve
benden sonra
gelecek bir
peygamberin
müjdecisi olarak
geldim ki, o
peygamberin ismi
“Ahmed”dir.”
Saf: 6
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
466
benim bahri yakînimin sebbâhı olan habîbim. Yâni, ey benim muhabbet deryamın dalgıcı olan habibim, demektir” buyurmuştur.
Bu deryanın ismini duyanlar, uzaktan görenler, yakınına gelenler, içine girip nasibi
kadar derine inenlerin hepsi, ömürlerinin her safhasında Resûlullah’ın aşkı ile yanıp
tutuşmuşlar, yanık feryâdlar, içli gözyaşları ve yakıcı mısralarla bu aşklarını dile getirmişlerdir. Bunların içinde en büyük ve meşhurlarından biri olan ve bu muhabbet deryasından büyük pay alan Mevlânâ Hâlid-i Bağdadî hazretleridir. O, Resûlullah efendimize
olan muhabbet ve aşkını dile getirdiği kasîdelerinden birinde şunları yazmaktadır:
Serveri âlem, sana âşık olup da, yanarım!
Her nerede olsam, o güzel cemâlin ararım.
Kâbe kavseyn tahtının sultânı sen, ben bir hiçim,
Misafirinim dememi, saygısızlık sayarım.
Her şey cihanda senin şerefine yaratıldı,
Rahmetin bana da yağsa, o ân olur behârım.
Herkes Kâbe’yi tavaf için geliyor Hicaz’a,
Sana kavuşmak şevkiyle, ben dağları aşarım.
Saâdet tâcı giydirildi, rüyâda başıma,
Ayağın toprağı serpildi yüzüme sanırım.
Dostunu öven âşıkların bülbülü, ey Câmî!
Dîvânında şu yazılar, oluyor tercümânım:
“Dili sarkmış, susuz kalmış, uyuz bir köpek gibi,
Senin ihsân denizinden bir damla arzularım.”
Peygamber efendimizi medheden parça parça yazılmış şiirler ve medhiyeler bir tarafa, O’nun için pek çok eser yazılmıştır. Bunları yazanlar içinde şöhretleri ve san’atları
bütün dünyâyı ve asırları kaplamış olanları bile, Resûlullah’ı medhetmekten âciz olduklarını beyân etmişlerdir. O’nu görüp güzelliğine âşık olanlar, dilleri döndüğü kadar
anlatmağa çalışmışlar, o güzelliği bildirmeğe insan gücü yetmez demişlerdir.
İslâm âlimlerinin kitaplarında o âşıkların haber verdiklerinden yüzlercesi yazılmıştır. Okuyanlar, Allahü teâlânın, sevgili Peygamberini, düşünülemiyecek bir düzende ve
bakmağa doyulamayacak bir güzellikte yaratmış olduğunu hemen anlarlar. Görmeden,
O’na gönül verirler. Habîbullah’a âşık olanlar, her nefeste, ciğerlerine giren havanın serinliğinde, O’nun sevgisinin tadını duyarlar. Aya her bakışlarında, O’nun mübârek gözlerinden gelmiş olan ışınların akslerini aramakla zevklenirler. O’nun güzelliği deryâsından
bir damlaya kavuşanların her zerresi;
Güzel yanağını bilen, güle hiç bakmaz,
Senin sevginde eriyen, derman aramaz!
diye söyler.
467
Enes bin Mâlik’den rivâyetle bir hadîs-i şerîfde buyruldu ki:
“Hiç biriniz, ben ona, evlâdından da, pederinden de ve bütün
halktan daha sevgili olmadıkça îmân etmiş olmaz.”424
Bir gün Hazret-i Ömer, Peygamber efendimize; “Yâ Resûlallah!
Allahü teâlâya yemîn ederim ki, canım hâriç, bana her şeyden sevgilisin” dedi. Resûlullah efendimiz ise; “Ben, kendisine canından
daha sevgili olmadıkça, sizden biriniz asla îmân etmiş olmaz” buyurdular. Bunun üzerine Hazret-i Ömer; “Yâ Resûlallah!
Sana Kur’ân-ı kerîmi gönderen Allahü teâlâya yemîn ederim ki,
sen bana canımdan daha sevgilisin” deyince; “Ey Ömer, şimdi (tamam) oldu” buyurdular.
Sadr-ı cemî’ mürselîn,
Sensin yâ Resûlallah.
Bedr-i eflâk-i yakîn,
Sensin yâ Resûlallah.
Nûrun sirâc-ı vehhâc,
Âlemler sana muhtâc,
Sâhib-i tâc u mi’râc,
Sensin yâ Resûlallah.
Ayîne-i Rahmânî,
Nûr-i pâk-i sübhânî,
Sırr-ı seb-a’l-meânî,
Sensin yâ Resûlallah.
Şâhidin leyl-i isrâ,
Sübhânellezî esrâ,
Câmi-i cümle esmâ,
Sensin yâ Resûlallah.
Ey menba-ı lutf u cûd,
Yerin makâm-ı mahmûd,
Yaradılmışdan maksûd,
Sensin yâ Resûlallah.
424 Müslim, İmân, 76; Nesâî, İmân, 19; İbni Mâce, Mukaddime, 9; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 207; Hâkim, Müstedrek, II, 528.
“Ben, kendisine
canından
daha sevgili
olmadıkça,
sizden biriniz
asla îmân etmiş
olmaz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
468
Peygamber efendimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” mescid-i
şerifînde “Kubbe-i hadra / Yeşil kubbe”nin dışardan görünüşü
469
HİLYE-İ SE’ÂDET
Habîb-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin görünüşüne, “Hilye-i se’âdet” denir.
İslâm âlimleri, Muhammed aleyhisselâmın görünen bütün
uzuvlarını, şeklini, sıfatlarını, güzel huylarını ve bütün inceliklerine varıncaya kadar hayâtının tamamını açık bir şekilde sened ve
vesikaları ile yazmışlardır. Bu bilgiler, bizzat Peygamber efendimizin kendi beyanları olan hadîs-i şerîflerinden ve Eshâbının bildirdiği haberlerden toplanmıştır. Bunları ihtivâ eden eserlere, siyer
kitapları denmektedir. Binlerce siyer kitabı arasında, Peygamber
efendimizin hilye-i saâdetini bildiren en meşhur kitaplar; İmâm-ı
Tirmizî’nin “Eş-Şemâil-ün-Resûl”ü ve Kadı Iyâd’ın “Şifâ-i şerîf”i
ile İmâm-ı Beyhekî’nin ve Ebû Nuaym İsfehânî’nin “Delâil-ünNübüvve”leri, bir de İmâm-ı Kastalânî hazretlerinin “Mevâhib-i
Ledünniye” adlı eseridir.
Hadîs-i şerîflerde ve Eshâb-ı kirâmın bildirdiği haberlerde, sevgili Peygamberimizin hilye-i saâdeti şöyle bildirilmektedir:
“Fahr-i kâinatın mübârek yüzü ile bütün âzâ-i şerîfesi ve
mübârek sesi, bütün insanların yüzlerinden ve âzâlarından
ve seslerinden güzel idi.
Mübârek yüzü bir mikdar yuvarlak idi ve neş’eli olduğu
zamanda, ay gibi nûrlanırdı.425 Sevindiği, mübârek alnından
belli olurdu.
Resûlullah efendimiz gündüz nasıl görürse, gece de öyle
görürdü, önünde olanları gördüğü gibi, arkasında olanları
da görürdü. Yana ve geriye bakacağı zaman, bütün bedeni
ile dönüp bakardı. Yeryüzüne, semâdan daha çok bakardı.
Mübârek gözleri büyük ve kirpikleri uzun idi. Mübârek gözlerinde bir mikdar kırmızılık vardı ve gözlerinin karası gâyet
siyah olup, geceleri sürme çekerdi.
Fahr-i âlemin sallallahü aleyhi ve sellem alnı açık idi.
Mübârek kaşları ince olup, kaşları arası açık idi. İki kaşı arasındaki damar, hiddetlenince kabarırdı.
Mübârek burnu gâyet güzel olup, orta yeri bir mikdar yüksek idi.
Mübârek başı büyük idi.
Mübârek ağzı küçük değildi. Mübârek dişleri beyaz olup,
öndekiler seyrek idi. Söz söyleyince, sanki dişleri arasından
nûr çıkardı. Allahü teâlânın kulları arasında O’ndan daha
fasîh ve daha tatlı sözlü kimse görülmedi.
425 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 459; Hâkim, Müstedrek, II, 605; Begâvî, Envâr,
I, 242.
“Uğradığım
her kilisenin
üsküfüne
Resûlullah’ın
“sallallahü
aleyhi ve sellem”
sıfatlarını ve
hilyesini (şeklini,
şemâilini)
sordum ve
hepsini tek
tek hâfızama
yerleştirdim.
Medîne’ye
dönünce, hepsini
Resûlullah’a
“sallallahü
aleyhi ve sellem”
anlattım.
Hoşlarına gitdi.”
Mugîre bin Şu’be
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
470
Fahr-i âlem erdi çün kırk yaşına,
Kondu pes tâc-ı risâlet başına.
Dembedem avaz gelirdi yâ Emîn,
Seni kıldım rahmeten lil-âlemîn.
İndi Kur’ân-ı kerîm âyet âyet beyyinât
Zâhir oldu nice dürlü mu’cizât
Gerçi cümle nûr idi, ol pak zât,
İlle her uzvunda vardı mu’cizât
Evvelâ ol kim mübârek cisminin,
Gölgesi düşmezdi yere resminin.
Nûr idi. başdan ayağa gövdesi,
Bu ayandır nûrun olmaz gölgesi.
Hem mübârek başı üzre her zaman,
Bir bölük bulut olurdu sâyebân.
Her nere varsa bile varırdı ol,
Başı üzre dâima dururdu ol.
Ol mübârek gözlerinde mu’cize,
Nicedir ol dahî diyeyim size.
Nice kim önünde görürdü ayan,
Öyle ardında görürdü ol hemân.
İşitin hem ol mübârek burnunun,
Mu’cize nicedir onda bir görün.
Vahy için indikde Cibrîl-i Emîn,
Gökden ayrıldığı sâatde hemîn.
Cebrâil’in kokusun alırdı ol,
Vahy için indiğini bilirdi ol.
Debredecek dudağın ol mâh-veş,
Debrenirdi gökde hem kurs-ı güneş.
471
Mübârek sözleri gâyet kolay anlaşılır, gönülleri alır ve ruhları çekerdi. Söz söylediği zaman, kelimeler inci gibi dizilirdi.
Bir kimse saymak istese, kelimelerini saymak mümkün idi.
Bâzen iyi anlaşılması için, üç kerre tekrar ederdi. (Cennet’te
Muhammed aleyhisselâm gibi konuşulacaktır.) Mübârek sesi,
kimsenin sesinin yetişemediği yere ulaşırdı.
Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, güler
yüzlü idi. Tebessüm ederek güler ve mübârek ön dişleri görünürdü. Gülünce, nûru duvarlar üzerine aks ederdi. Ağlaması
da, gülmesi gibi hafif idi. Kahkaha ile gülmez, yüksek sesle
de ağlamazdı. Ama üzülünce, mübârek gözlerinden yaş akar,
mübârek göğsünün sesi işitilirdi. Ümmetinin günâhlarını
düşününce, Allahü teâlânın korkusundan ve Kur’ân-ı kerîmi
işitince ve bâzen de namaz kılarken ağlardı.
Fahr-i âlem efendimizin, mübârek parmakları iri ve
mübârek kolları etli idi. Mübârek avuçlarının içi geniş idi.
Bütün vücûdunun kokusu, miskten güzel idi. Mübârek bedeni,
hem yumuşak, hem de kuvvetli idi.
Enes bin Mâlik diyor ki: “Resûlullah’a on sene hizmet ettim. Mübârek elleri ipekten yumuşak idi.”
Mübârek teni miskten ve çiçekten daha güzel kokuyordu.
Mübârek kolları, ayakları ve parmakları uzun idi. Mübârek
ayaklarının parmakları iri, altı da çok yüksek olmayıp yumuşak idi. Mübârek karnı geniş olup, göğsü ile aynı hizada
idi. Omuz başının kemikleri iri olup mübârek göğsü genişti.
Resûlullah efendimizin kalb-i şerîfi, nazargâh-ı ilâhî idi.
Resûl-i ekrem efendimiz, çok uzun boylu olmadığı gibi,
kısa da değildi. Yanına uzun bir kimse gelse, ondan uzun
görünürdü. Oturduğu zaman, mübârek omuzu, oturanların
hepsinden yukarı olurdu.
Mübârek saçları ve sakallarının kılı çok kıvırcık ve çok düz
değil, yaratılışda, ondüle idi. Mübârek saçları uzundu, önceleri kâkül bırakırdı, sonradan ikiye ayırır oldu. Mübârek saçlarını bâzen uzatır, bâzen de keser, kısaltırdı. Saç ve sakalını
boyamazdı. Vefât ettiği zamanda, saç ve sakalındaki ak kılların sayısı yirmiden az idi. Mübârek bıyığını kırkardı. Bıyıklarının uzunluğu ve şekli, mübârek kaşları kadar idi. Emrinde
husûsî berberleri var idi.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, misvâkını
ve tarağını yanından ayırmazdı. Mübârek saçını ve sakalını
tararken aynaya nazar ederdi.
Fahr-i kâinat efendimiz, önüne bakarak, sür’atle yürür ve
bir yerden geçtiği, güzel kokusundan belli olurdu.
Resûlullah efendimiz, Arab idi. Yâni kırmızı ile karışık be-
“Resûlullah’a
on sene hizmet
ettim. Mübârek
elleri ipekten
yumuşak idi.
Mübârek
teni miskten
ve çiçekten
daha güzel
kokuyordu.”
Enes bin Mâlik
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
472
yaz benizli olup, gâyet güzel, nûrlu ve sevimli idi.”
Bir kimse, Peygamber efendimize siyah dese, kâfir olur.
Arab, lügatda, güzel demektir. Meselâ, lisân-ı Arab, güzel dil demektir. Istılah mânâsı
ise, yâni coğrafyada Arab demek, Arabistan ismindeki yarımadada doğup büyüyen, oranın iklimi, havası, suyu ve gıdası ile yetişen ve onların kanından olan kimse demektir,
Anadolu’daki kandan gelenlere Türk, Bulgaristan’da doğup büyüyenlere Bulgar, Almanya’dakilere Alman dedikleri gibi, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem de, Arabistan
yarımadasında doğduğu için Arab’dır. Arablar beyaz, buğday benizli olur. Bilhassa Peygamberimizin sülâlesi beyaz ve çok güzel idi. Zâten dedeleri İbrâhîm aleyhisselâm, beyaz olup, Basra şehri ahâlisinden Târûh isminde beyaz bir mü’minin oğlu idi. Kâfir olan
Âzer, İbrâhîm aleyhisselâmın babası değil, amcası ve üvey babası idi.
Sevgili Peygamberimizin babası Abdullah’ın güzelliği, Mısır’a kadar yayılmıştı ve
alnındaki nûrdan dolayı, iki yüze yakın kız, evlenmek için Mekke’ye gelmişti. Fakat,
Muhammed aleyhisselâmın nûru, Âmine’ye nasîb oldu.
Amcası Abbâs ile Abbâs’ın oğlu Abdullah da beyaz idi. Peygamberimizin kıyâmete
kadar evlâdı da güzel ve beyazdır.
Resûlullah’ın Eshâbı da beyaz ve güzel idi. Osman radıyallahü anh, beyaz sarışın
idi. Resûlullah efendimizin, Rum imparatoru Heraklius hükümetine gönderdiği sefîri
Dıhye-i Kelbî çok güzel olup, sokaklarda gezerken, yüzünü görmek için Rum kızları
sokaklara çıkardı. Cebrâil aleyhisselâm çok defa, Dıhye radıyallahü anh şeklinde gelirdi.
Mısır, Şam, Afrika, Sicilya ve İspanya yerlileri Arab değildir. Arablar, İslâmiyet’i
dünyâya yaymak için, Arabistan yarımadasından çıkarak buralara geldiklerinden, bugün buralarda da mevcuttur. Nitekim Anadolu’da, Hindistan’da ve başka memleketlerde
de mevcuttur. Fakat, bugün bu memleketlerin hiç birinin ahâlisini Arab diye isimlendirmek doğru olmaz.
Mısır ahâlisi esmerdir. Habeşistan ahâlisi siyahtır. Bunlara Habeş denir. Zengibâr
ahâlisine Zencî denir. Bunlar da siyahtır. Peygamberimizin akrabâsını, torunlarını sevmek ve saymak ibâdettir. Onları her müslüman sever. Anadolu’ya misâfir gelen siyah fellahlar, habeşler, zencîler, hürmet ve ikrâm olunmak için, kendilerini, Arab diye
tanıtmışlar, Anadolu’nun saf müslümanları da sözlerine inanıp bunları sevmişlerdir.
Çünkü bu sevgide siyah, beyaz ayırımı yoktur. Siyah bir müslüman, beyaz bir kâfirden
kat kat daha üstün, daha kıymetli ve sevimlidir. İnsanın siyah olması, îmânın şerefini
azaltmaz. Bilâl-i Habeşi hazretleri ve Resûlullah’ın çok sevdiği Üsâme siyah idiler. Kötülükleri ve aşağılıkları herkesçe bilinen Ebû Leheb ve Ebû Cehil kâfirleri beyaz idiler. Allahü teâlâ insanın rengine değil, îmânının kuvvetine ve takvâsına kıymet vermektedir.
Fakat, siyahların kendilerini Arab olarak tanıtmaları, İslâm düşmanlarının, Yahudilerin
işlerine yaradı. Bir yandan, siyah insanları, aşağı ve iğrenç olarak tanıttılar. Bunları köle
olarak kullandılar. Bir yandan da kara kedileri, köpekleri, “Arab, Arab” diye çağırarak,
gazete ve mecmualara yaptıkları siyah resim ve karikatürlere Arab diyerek, gençliğe,
Arabı siyah olarak tanıtmağa, böylece, müslüman yavrularını Peygamberimizden soğutmağa uğraştılar.
Güzel huyların hepsi, sevgili Peygamberimizde toplanmıştı. Güzel huyları,
vehbî yâni Allahü teâlâ tarafından verilmiş olup, kesbî yâni çalışarak, sonradan kazanmış değildir.
473
Bir müslümanın ismini söyleyerek hiç bir zaman lânet etmemiş ve aslâ mübârek eliyle kimseyi döğmemiştir. Allah için
intikam almış; kendi için, hiç bir kimseden intikam almamıştır. Akrabâsına, Eshâbına ve hizmetçilerine tevazu ederek, iyi
muamele eylerdi. Ev içinde çok yumuşak ve güler yüzlü idi.
Hastaları ziyârete gider, cenâzelerde bulunurdu. Eshâbının
işlerine yardım eder, çocuklarını kucağına alırdı. Fakat kalbi
bunlarla meşgûl olmazdı. Mübârek ruhu, melekler âleminde
idi.
Resûlullah efendimizi, ansızın gören kimseyi korku kaplardı. Kendisi yumuşak davranmasaydı, peygamberlik
hâllerinden, kimse yanında oturamaz, sözünü işitmeye tâkat
getiremezdi. Hâlbuki kendisi, hayâsından, mübârek gözleri
ile kimsenin yüzüne bakmazdı.
Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, insanların en cömerdi idi. Bir şey istenip de yok dediği görülmemiştir. İstenilen şey varsa verir, yoksa cevap vermezdi. O kadar
iyilikleri, o kadar ihsânları vardı ki, Rum imparatorları, İran
şahları ve hiç bir hükümdâr, O’nun kadar ihsân yapamazdı.
Fakat kendisi sıkıntı ile yaşamağı severdi, öyle bir hayat sürerdi ki, yemek ve içmek hatırına bile gelmezdi. Yemek getirin
yiyelim veya falanca yemeği pişiriniz demezdi. Yemek getirilirse yer, her ne meyve verseler kabul ederdi. Bâzen aylarca
az yer, açlığı severdi. Bâzen de çok yerdi. Yemek sonunda su
içmezdi. Suyu otururken içerdi.426 Başkaları ile yemek yerken,
herkesten sonra el çekerdi.427 Herkesin hediyesini kabûl ederdi. Hediye getirene karşılık olarak kat kat fazlasını verirdi.
Çeşitli elbise giymek âdeti idi. Yabancı devlet sefirleri gelince süslenip, kıymetli ve nefis elbise giyerek, güzel yüzünü
gösterirdi. Taşı akîkten, gümüş yüzük takar ve mühür olarak
kullanırdı. Yüzüğü üzerinde “Muhammedün Resûlullah” yazılı idi.
Yatağı deriden olup, içi hurma ağacının lifleri ile dolu idi.
Bâzen bu yatak üzerine, bâzen yere serili deri üzerine, bâzen
de hasır veya kuru toprak üzerine yatardı. Mübârek avucunun içini sağ yanağının altına koyup, sağ yanı üzerine yatardı.428
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, zekât malı almaz,
çiğ soğan ve sarımsak gibi şeyler yemez ve şiir söylemezdi.
Peygamber efendimizin mübârek gözleri uyur, kalb-i şerîfi
uyumazdı. Aç yatıp tok kalkardı. Hiç esnemezdi.
426 Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 318.
427 Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 319.
428 Begavî, Envâr, I, 358.
“Ümmetimin
içinde beni en
çok sevenler,
benden sonra
gelen, ehlini
ve malını
beni görmeye
fedâ eden
kimselerdir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
474
Mübârek vücûdu nûrânî olup, gölgesi yere düşmezdi. Elbisesine sinek konmaz, sivrisinek ve diğer böcekler mübârek kanını içmezdi.
Allahü teâlâ tarafından Resûlullah olduğu bildirildikten sonra, şeytanlar göklere çıkarak haber alamaz ve kâhinler söyleyemez oldular. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz, bizim bilmediğimiz bir hayat ile şimdi hayattadır. Cesed-i şerîfi asla
çürümez. Kabrinde bir melek durup, ümmetinin söyledikleri salevât-ı şerîfeleri kendisine haber verir. Minberi ile kabr-i şerîfi arasına Ravda-i mutahhera denir. Burası Cennet bahçelerindendir. Kabr-i şerîfini ziyâret etmek, tâatlerin en büyüğü ve ibâdetlerin
en kıymetlisidir.
Peygamber efendimizin güzelliğini, Eshâb-ı kirâmın büyükleri şöyle anlattı:
Ebû Hüreyre; “Resûlullah’dan daha güzel bir kimse görmedim, sanki güneş
bütün parlaklığı ile yüzünde parlıyordu. Güldüğü zaman, dişleri duvarlara aydınlık saçardı” buyurdu.
İbn-i Ebî Hâle; “Peygamber efendimizin mübârek yüzü, ayın on dördü gibi parıldardı” buyurdu.
Hazret-i Ali; “O’nu aniden gören, heybetinden korkuya kapılırdı. O’nunla sohbet edip tanıyan, hemen ısınıp severdi” buyurdu.
Câbir bin Semüre; “Resûlullah, mübârek elini yüzüme sürdü. Elinde, sanki
attârların yâni koku satan kimselerin çantasından yeni çıkarılmış gibi güzel bir
koku, serinlik buldum. Resûlullah efendimiz, elini bir kimsenin eline müsâfeha
için değdirmiş olsa, bütün gün o kimsenin elinden o güzel koku çıkmazdı” buyurdu.429
Hazret-i Âişe vâlidemiz; “Resûlullah, bir çocuğun başını okşadığı zaman, diğer
çocuklar arasında o çocuk, güzel kokusundan hemen belli olurdu” buyurdu.430
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, bir gün evlerinde uyumuşlardı.
Enes bin Mâlik’in annesi Ümm-i Süleym geldi. Resûlullah efendimizin, uyku esnasında mübârek yüzünde ter damlaları belirmişti. Ümm-i Süleym, Peygamber efendimizin
mübârek terini toplamaya başladı. Uyanıp sebebini sorunca, Peygamber efendimizin
süt teyzesi olan Ümm-i Süleym; “Onu kokularımıza katıyoruz. Teriniz, kokuların
en güzeli en hoş kokanıdır” dedi.431
Ebû Hüreyre; “Yürüyüşünde Resûlullah’tan daha sür’atli kimseyi görmedim.
Sanki yer kendisine dürülüyordu. O’nunla yürürken, biz bütün gücümüzü sarf
edip kendimizi zorluyorduk” buyurdu.
Peygamber efendimiz, fevkalâde güzel konuşurdu. Sözün nereden başlatılıp
nerede bitirileceğini en mükemmel bir şekilde bilirdi. Sözleri, söyleyiş bakımından berrak, son derece fasîh ve beliğ idi. Söz ve kelimelerinde, mânânın doğruluğu her zaman kendini gösterirdi, ifâde etme gücü, fevkalâde yüksek olduğundan,
konuşurken hiç yorulmaz ve külfet çekmezdi.
429 Müslim, Fezâil, 120; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, II, 228; Kâdı Iyâd, Şifâ-i Şerîf, 68; Şemseddin Şâmî,
Sübülü’l-Hüdâ, II, 74.
430 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 68.
431 Müslim, Fezâil, 125; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 221; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XXV, 119; Beyhekî,
Sünen, I, 254.
475
Peygamber Efendimizin güzelliği
Ulemâ-i râsihîn denilen, hem zâhir ve hem de bâtın bilgilerinde
üstâd ve Peygamber efendimize vâris olan yüksek İslâm âlimleri,
O’nu bütün güzellikleriyle görmüş ve âşık olmuşlardır. Bunların
en başında Ebû Bekr-i Sıddîk gelmektedir. O, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizdeki nübüvvet nûrunu görüp; üstünlük, güzellik ve yüksekliklerini idrâk ederek, âşık olmuş ve bunda
öyle ileri gitmiştir ki, başka hiç bir kimse onun gibi olamamıştır.
Hazret-i Ebû Bekr, her an, her baktığı yerde Resûlullah efendimizi
görürdü. Bir keresinde hâlini; “Yâ Resûlallah! Nereye baksam sizi
görüyorum” diye arzetmişti. Bir keresinde de; “Bütün iyiliklerimi,
sizin bir sehvinize (yanılmanıza) değişirim” demişti. Resûlullah
efendimizin güzelliğini en iyi görüp anlayan ve anlatanlardan biri
de, mü’minlerin annesi Hazret-i Âişe vâlidemiz idi. Hazret-i Âişe;
âlime, müctehid, akıllı, zekî, edîbe idi. Gâyet beliğ ve fasîh konuşurdu. Kur’ân-ı kerîmin mânâlarını, helâl ve harâmları, Arab şiirlerini
ve hesap ilmini çok iyi bilirdi. Resûlullah’ı medheden şiirleri vardır.
Şu iki beyti, Hazret-i Âişe vâlidemiz söylemiştir:
Ve lev semi’û ehl-ü Mısre evsâfe haddihî,
Lemâ bezelû fî sevm-i Yûsüfe min nakdin.
Levîmâ Zelîhâ lev reeyne cebînehû,
Le âserne bil-kat’il kulûbi alel eydi.
Tercümesi:
“Eğer Mısır’dakiler, O’nun (Peygamber efendimizin) yanaklarının güzelliğini işitmiş olsalardı; (güzelliği dillere destan olan)
Yûsuf aleyhisselâma hiç para vermezlerdi. Yâni bütün mallarını, onun yanaklarını görebilmek için saklarlardı. Zelîhâ’yı,
“Yûsuf aleyhisselâma âşık oldu diyerek” kötüleyen kadınlar,
Resûlullah’ın nûrlu alnını görselerdi, ellerinin yerine kalblerini keserlerdi de acısını duymazlardı.”
Hazret-i Âişe vâlidemiz buyuruyor ki: “Bir gün Resûlullah,
mübârek nâlınlarının kayışlarını çıkarıyordu. Ben de iplik eğiriyordum. Mübârek yüzüne baktım. Parlak alnından ter damlıyordu.
Ter damlası, her tarafa nûr saçıyor, gözlerimi kamaştırıyordu. Şaşa
kaldım. Bana doğru bakıp; “Sana ne oldu ki, böyle dalgın duruyorsun” buyurdu. “Yâ Resûlallah! Mübârek yüzündeki nûrların
parlaklığına ve mübârek alnındaki ter dânelerinin saçtıkları ışıklara bakarak kendimden geçtim” dedim. Resûlullah, kalkıp yanıma geldi. Gözlerimin arasından öptü ve; “Yâ Âişe! Allahü teâlâ
sana iyilikler versin! Beni sevindirdiğin gibi, seni sevindiremedim” buyurdu. Yâni senin beni sevindirmen, benim seni se-
“Resûlullah, bir
çocuğun başını
okşadığı zaman,
diğer çocuklar
arasında o
çocuk, güzel
kokusundan
hemen belli
olurdu.”
Hazret-i Âişe
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
476
vindirmemden çoktur buyurdu. Hazret-i Âişe’nin mübârek gözlerinin arasını öpmesi,
Resûlullah efendimizi severek, O’nun cemâlini anlayarak gördüğü içindir. Bu sebeple
takdir ve taltif edilmiştir.
Mısrâ’:
Âferin gözlerime ki, senin güzelliğini görebiliyor!
Beyt:
Ne iyi O gözler ki, güzele bakmakdadır.
Ne tâlihli O kalb ki, Onun için yanmakdadır!
Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin, mübârek bedeninde toplanan, bâtınî güzellikleri gösteren görünen güzellikler, hiç bir ferdin bedeninde toplanmamıştır.
İmâm-ı Kurtubî hazretleri şöyle rivâyet etmiştir: “Resûl-i ekrem efendimizin güzelliği büsbütün görünmemiştir. Eğer hakîkî güzelliği görünseydi, Eshâb-ı kirâm
O’na bakmaya tâkat getiremezdi. Şâyet hakîkî güzelliğini gösterseydi, hiç kimse
bakmaya dayanamazdı.”
Yûsuf aleyhisselâm, zâhirî; Resûlullah efendimiz de, bâtınî güzellikleriyle insanlara
göründüler. Yûsuf aleyhisselâmın cemâli görülünce eller kesildi. Resûlullah efendimizin kemâli ile zünnarlar kesildi, putlar kırıldı ve küfür bulutları dağıldı.
Eshâb-ı kirâm, Peygamber efendimize; “Yâ Resûlallah! Siz mi güzelsiniz, Yûsuf
aleyhisselâm mı daha güzeldi?” diye sordular. Efendimiz cevap olarak; “Kardeşim
Yûsuf benden sabîh (güzel), ben ondan melîhim (sevimliyim). Onun görünen güzelliği, benim görünen güzelliğimden çoktur” buyurdular.
Peygamber efendimiz bir hadîs-i şerîflerinde; “Allahü teâlânın gönderdiği her
peygamber güzel yüzlü, güzel seslidir. Sizin Peygamberiniz ise, onların en güzel yüzlüsü ve en güzel seslisidir” buyurdular.
Bir kimse, Resûlullah efendimize gelip dedi ki: “Ey Allahü teâlânın Resûlü! Kıyâmet
ne zaman kopacaktır?” Peygamber efendimiz; “Kıyâmet için ne hazırladın?” buyurdular. O kimse; “Evet, çok namaz kılarak, oruç tutarak, sadaka vererek kıyâmet için
hazırlanmadım. Lâkin ben, Allahü teâlâyı ve O’nun Resûlünü seviyorum” dedi. Bunun
üzerine Peygamber efendimiz. “Kişi sevdiği ile beraberdir” buyurdular.432
Resûlullah’ı sevmek, bütün müslümanlara farz-ı ayndır.
O serverin sevgisi bir gönüle yerleşirse, İslâmiyet’i yaşamak, îmânın ve İslâm’ın tadına, doyulmaz zevkine ermek, çok kolay olur. Bu sevgi, iki cihanın Efendisine tam
uymaya sebeb olur. Bu sevgi ile, Allahü teâlânın, Habîbine ikram ettiği sonsuz ve anlatılması mümkün olmayan nimetlere ve bereketlere kavuşmakla şereflenilir. Küçükbüyük her müslümanı, doğrudan doğruya Resûlullah’ın sevgisine götüren Ehl-i sünnet
âlimleri ve kitapları, bu bereketlerin senetleridir.
Resûl aleyhisselâmın mübârek ismini anan veya duyan mü’minin,
Resûlullah’ın şerefli meclisinde bulunuyormuş gibi; sükûnet, edeb, kalb ve be432 Buhârî, Ahkâm, 10; Tirmizî, Zühd, 50; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 104; Heysemî, Mecma’uz-zevâid,
XI, 186; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 77.
477
denle tâzim üzere bulunması vâcibdir.
Resûlullah efendimizin mübârek sözlerinden ve işlerinden bildirilen birşeyi, O’nun şanını yükseltecek bir şey ile mukabele etmek, O’na tazimden ve hürmettendir. İnsanlar arasında aşağılık ve
düşük bir mertebe için kullanılan kelimelerle, Resûlullah’ı vasfetmemek de O’na tazimdendir.
Mesela; Resûlullah’a fakir denmez. Çoban denmez, “Resûlullah
efendimiz, falanca şeyi severdi” denince; “Hâlbuki ben onu sevmem” dememek O’na tazimdendir. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi
ve sellem efendimizin; “Ben birşeye yaslanarak, dayanarak
yemem”433 buyurmasına; “Ben bir şeye dayanarak yerim” deyip,
sonra, yaslanarak yemek gibi bir mukabelede bulunmamaktır.
Bunlara riâyet etmek, Resûlullah’a olan tazime dahildir. Bunlara
kasıtlı olarak ehemmiyet vermeme niyetiyle riâyetsizlik, küfür kapılarına yol açar.
Kur’ân-ı kerîmin ve hadîs-i şerîf kitaplarının üzerine, başka herhangi bir kitap veya herhangi bir ev eşyası koymamak da Allahü
teâlâ ve Resûlüne tazimdendir. Onların üzerinde bulunan tozları
almak, içerisinde Allahü teâlânın ism-i şerîfi veya Resûlullah efendimizin mübârek isimlerinin bulunduğu bir kâğıdı atmamak, Allahü teâlâya ve Resûlüne tazimdendir.
Böyle kâğıtlar yırtılmaz. İslâm harfleri ile yazılı olan kâğıtlara
daha çok hürmet etmek lazımdır. Şâyet içerisinde Allahü teâlânın
ism-i şerîfi ve âyet-i kerîmeler bulunan kitaplar ve kâğıtlar eskimekten dolayı yırtılırsa, bunları temiz beze sarıp toprağa gömmeli
veya su ile yıkayarak üzerindeki yazıları silmeli veya yakmalıdır.
Yakınca, külleri gömülür. Yakmak, yıkayıp yazıları gidermekten
daha iyi olur. Zîrâ, yıkamakta kullanılan sular ayak altında kalabilir.
Resûlullah’ın haremi olan Medîne-i münevvereye tazim ve hürmette bulunmak, orada yasaklanan şeylerden (veya günâh işlemekten) sakınmak ve Medîne-i münevvere ehline ikramda bulunmak da Resûlullah’a tazimden sayılır.
Vücûdum mülkünün sultânı sensin.
Muhakkak cânımın cânânı sensin.
Sezâî vârını mahvetti şimdi,
Hemin mevcûd olan ihsânı sensin.
Hasan Sezâî
433 Süyûtî, Evsaf-un Nebî, S, 81; Gazâlî, İhyâ, II, 877.
“Kardeşim Yûsuf
benden sabîh
(güzel), ben
ondan melîhim
(sevimliyim).
Onun görünen
güzelliği,
benim görünen
güzelliğimden
çoktur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
478
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
YÜKSEK AHLÂKI
Allahü teâlâ, sevgili Peygamberine sallallahü aleyhi ve sellem verdiği iyilikleri, ihsânları sayarak, O’nun mübârek kalbini okşarken, “Sen, güzel huylu olarak
yaratıldın” buyurmaktadır. Âyet-i kerîmede meâlen; “Şübhesiz ki, Sen Huluk-ı
azîm üzeresin (Sen büyük bir ahlâka sâhipsin)”434 buyuruldu. Huluk-ı azîm; Allahü
teâlâ ile sır, gizli şeyleri bulunmak, insanlar arasında da güzel huylu olmak demektir.
Hazret-i İkrime buyuruyor ki: “Abdullah ibni Abbâs’dan işittim: Bu âyet-i kerîmede,
Huluk-ı azîm yâni güzel huylar, Kur’ân-ı kerîmin bildirdiği ahlâktır.”
Çok kimselerin İslâm dînine girmesine, Resûlullah’ın güzel ahlâkı sebeb oldu.
Sözleri gâyet tatlı olup gönülleri alır, rûhları cezb ederdi. Aklı o kadar çoktu
ki, Arabistan yarımadasında, sert, inatçı insanlar arasında gelip, çok güzel idâre
ederek ve cefâlarına sabrederek, onları yumuşaklığa ve itâate getirdi. Çoğu, dinlerini bırakıp Müslüman oldu ve dîn-i İslâm yolunda, babalarına ve oğullarına karşı
harb etti. O’nun uğrunda mallarını, yurtlarını fedâ edip, kanlarını akıttı. Hâlbuki
böyle şeylere alışık değildiler. Güzel huyu, yumuşaklığı, affı, sabrı, ihsânı, ikrâmı o
kadar çoktu ki, herkesi hayran bırakırdı. Görenler ve işitenler seve seve müslüman
olurdu.
Hiç bir hareketinde, hiç bir işinde, hiç bir sözünde, hiç bir zaman, hiç bir çirkinlik, hiç bir kusur görülmemiştir. Kendisi için kimseye gücenmediği hâlde, din
düşmanlarına, dîne dil ve el uzatanlara karşı sert ve şiddetli idi.
Muhammed aleyhisselâmın binlerce mûcizesi göründü, bunu; dost-düşman herkes
söyledi. Bu mûcizelerin en kıymetlisi, edebli ve güzel huylu olması idi.
Ebû Sa’îd-i Hudrî hazretleri buyurdu ki: “Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem
hayvana ot verirdi. Deveyi bağlardı. Evini süpürürdü. Koyunun sütünü sağardı. Ayakkabısının söküğünü diker, çamaşırını yamardı.435 Hizmetçisi ile birlikte
yerdi. Hizmetçisi el değirmeni çekerken yorulunca, ona yardım ederdi. Pazardan öte-beri alıp, torba içinde eve getirirdi. Fakirle, zenginle, büyükle, küçükle
karşılaşınca, önce selâm verirdi. Bunlarla müsâfeha etmek için, mübârek elini
önce uzatırdı. Köleyi, efendiyi, beyi, siyahı ve beyazı bir tutardı. Her kim olursa
olsun, çağırılan yere giderdi. Önüne konulan şeyi, az olsa da, hafif, aşağı görmezdi. Akşamdan sabaha ve sabahtan akşama yemek bırakmazdı. Güzel huylu
idi. İyilik etmesini sever, herkesle iyi geçinirdi. Güler yüzlü, tatlı sözlü olup,
söylerken gülmezdi. Üzüntülü görünürdü. Fakat, çatık kaşlı değildi. Aşağı gönüllü idi. Fakat, alçak tabiatlı değildi. Heybetli olup, saygı ve korku hâsıl ederdi.
Fakat, kaba değildi. Nâzik ve cömert idi. Fakat, isrâf etmez, faydasız yere bir
şey vermez, herkese acırdı. Mübârek başı hep önüne eğik idi. Kimseden bir şey
beklemezdi. Saâdet, huzûr isteyen, O’nun gibi olmalıdır.”
Enes bin Mâlik buyuruyor ki: “Resûlullah’a on sene hizmet ettim, bir kerre
434 Kalem: 68/4.
435 Tirmizî, Şemâil-i Şerîf, s, 343; Gazâlî, İhyâ, II, 877.
479
üf demedi. Şunu niçin böyle yaptın, bunu niçin yapmadın
buyurmadı.”436
Ebû Hüreyre; “Bir gazâda, kâfirlerin yok olması için duâ buyurmasını söyledik; “Ben, lânet etmek için, insanların azâb
çekmesi için gönderilmedim. Ben, herkese iyilik etmek ve
insanların huzûra kavuşması için gönderildim” buyurdu.437
Allahü teâlâ, Enbiyâ sûresinin 107. âyet-i kerîmesinde meâlen;
“Seni, âlemlere rahmet, iyilik için gönderdik” buyuruyor.
Ebû Sa’îd-i Hudrî buyurdu ki: “Resûlullah’ın hayâsı, bâkire
İslâm kızlarının hayâlarından daha çoktu.”438
Enes bin Mâlik diyor ki: “Resûlullah, bir kimse ile müsâfeha
edince, o kimse elini çekmedikçe, mübârek elini ondan ayırmazdı.439 O kimse, yüzünü çevirmedikçe, mübârek yüzünü
ondan çevirmezdi. Bir kimsenin yanında otururken, iki diz
üzerinde oturur, ona saygılı olmak için mübârek bacağını dikip oturmazdı.”
Câbir bin Sümre diyor ki: “Resûlullah az konuşurdu. Lüzumlu olduğu zaman veya bir şey sorulunca söylerdi.” Bundan anlaşılıyor ki, her müslümanın mâlâyâni, faydasız şey söylemeyip,
susması lâzımdır. Mübârek sözlerinde tertîl ve tersîl vardı. Yâni,
gâyet açık ve düzenli konuşur ve kolay anlaşılırdı.
Enes bin Mâlik buyuruyor ki: “Resûl aleyhisselâm hasta ziyâretinde bulunur, cenâze arkasında yürür, çağrılan
yere giderdi. Eşeğe de binerdi. Resûl aleyhisselâmı Hayber
Gazâsı’nda gördüm. Yuları bir ip olan eşek üzerinde idi. Resûl
aleyhisselâm, sabah namazından çıkınca, Medîne çocukları
ve işçileri su dolu kablarını önüne getirirler, mübârek parmağını içine sokmasını isterler, kış ve soğuk su olsa da, isteklerini geri çevirmez, gönüllerini hoş ederdi.”440
Yine Enes diyor ki: “Bir küçük kız, Resûl aleyhisselâmın
elini tutup bir iş için götürseydi, birlikte gider, müşkülünü
hâllederdi.”
Câbir diyor ki: “Resûl aleyhisselâmdan bir şey istenip de yok
dediği işitilmedi.”
Peygamber efendimiz, hayâ sahibi olmak yönüyle de bütün yaratılmışlardan üstün idi. Uygun olmayan şeylere karşı gözleri âdetâ
kapalı idi. Hiç kimseye hoşlanmadığı şeyle hitab etmezdi.
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlattılar ki: “Resûlullah efendimize, bir
436 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 255; Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 291.
437 Gazâlî, İhyâ, II, 878.
438 Müslim, Fezâil, 99; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 71; İbni Ebî Şeybe, Musannef, V, 213; İbni Sa’d, Tabakât, I, 368; Beyhekî, Sünen, II, 477; Begâvî, Envâr, I, 264.
439 Gazâlî, İhyâ, II, 879.
440 İbni Mâce, Zühd, 16; Hâkim, Müstedrek, II, 506; İbni Sa’d, Tabakât, I, 371; Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, VI, 289.
“Sen Huluk-ı
azîm üzeresin.”
Kalem: 4
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
480
kimsenin, hoşlanılmayan bir şeyi yaptığı haber verildiğinde, adını söylemeden umûmî
mânâda “Niçin böyle yapıyorlar?” buyururlardı. Bu şekilde o kimseyi, yaptığı veya
söylediği kötü işten alıkordu ve adını vermezdi.441
Enes bin Mâlik anlattı: “Bir gün Peygamber efendimizin huzûruna, yüzüne sarı renkte bir şey bulaşmış bir kimse girdi. Ona hiçbir şey demedi. Üzülecek bir şey söylemedi.
O dışarı çıkınca; “Söyleseydiniz de, yüzündekini yıkasaydı ya!” buyurdu.442
Resûlullah efendimiz, kavimleri birleştiriciydi. Onları birbirlerinden nefret
ettirmezdi. Her kavmin büyüğüne ikramlarda bulunur ve onu baş köşeye oturturdu.
Kimseyi kendi mübârek cemâlinden mahrum etmezdi. Eshâb-ı kirâmını arar,
gelmiyenleri sorardı. Yanına oturanlara nasihat eder, onların nasibini verirdi.
Davranışı ile birini diğerinden çok seviyor düşüncesi, kimsenin kalbine gelmezdi. Yanına şikâyet için gelen birine karşı tahammül gösterir ve dinlerdi.
Gelen şahıs yanından ayrılmadıkça, onu yüz üstü terkedip gitmezdi. Bütün
insanlara güzel huy ve ahlâkını en iyi şekilde sunardı. Nezdinde hak ve adalet
bakımından herkes bir idi. Kimsenin kimseden bir üstünlüğü, ayrılığı yoktu.
Hazret-i Âişe vâlidemiz buyurdu ki: “Resûlullah efendimiz kadar güzel
ahlâka sahip hiç kimse görmedim. Ne zaman Eshâbından veya Ehl-i beytinden
biri O’nu çağırmışsa mutlaka; “Buyur” diye karşılık vermişlerdir.”443
Resûlullah efendimiz, Eshâbını en güzel isimlerle çağırırlar, kimsenin sözünü yarıda kesmezlerdi. Konuştuğu kimse, sözünü bırakmadan veya gitmek için
ayağa kalkmadan sözünü kesmezlerdi.
O’nun bir hüsn-i muamelesi, şefkati, merhameti hakkında Allahü teâlâ Tevbe
sûresinin 128. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Zahmet çekmeniz O’nu incitir ve üzer.
Size çok düşkündür; mü’minlere çok merhametlidir, onlara çok hayır diler”
buyurdu.
Ve Enbiyâ sûresinin 107. âyet-i kerîmesinde meâlen; “(Ey Habîbim!) Seni ancak
âlemlere rahmet olarak gönderdik” buyurdu. Peygamber efendimiz ümmetine karşı
bâzı şeyleri zor gelir endişesiyle kolaylaştırırdı. “Ümmetime zorluk vermemiş olsaydım,
her abdestte misvâk kullanmalarını emrederdim” buyurdu.444
Sözünde durmak yönüyle de insanlar arasında Peygamber efendimizden daha üstün bir kimse gelmedi.
Abdullah bin Ebi’l-Hamsa anlattı ki: “Peygamberimiz ile, henüz kendilerine peygamberliği bildirilmeden önce alış-veriş yapmıştım. Kendi hesabına bir bakiye kalmıştı.
O’na, falan zamanda filan yerde buluşmak üzere söz verdim ve unuttum. Üç gün sonra
verdiğim sözü hatırlayınca hemen o yere koştum. O’nun üç gündür orada beklemekte
olduğunu görünce, hayretimden dona kaldım. Bana; “Delikanlı beni yordun! Ben
seni burada tam üç gündür bekliyorum” buyurdular.
Peygamber efendimizin tevazu hasleti, hiçbir kimsede, hattâ hiçbir peygamberde
(aleyhimüsselâm) bulunmayacak kadar büyük ve emsalsizdi.
Kibir duygusu, O’nda asla meydana gelmemiştir. Peygamberimiz, melik bir peygam441 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 116.
442 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 116.
443 Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VI, 7.
444 Buhârî, Temenni, 9; Abdürrezzâk, Musannef, I, 556; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 123.
481
ber olmakla, kul bir peygamber olmak arasında serbest bırakıldığında, O, kul bir peygamber olmayı tercih etti.445
Bunun üzerine İsrafil aleyhisselâm, Peygamber efendimize;
“Şüphesiz, Allahü teâlâ tevazu gösterdiğin o hasleti de sana
vermiştir. Çünkü kıyâmette sen, Âdemoğullarının en büyüğüsün. Kabrinden kalkacak ilk insan sensin. İlk şefâat edecek olan da sensin” dedi.
Peygamber efendimiz Hazret-i Âişe vâlidemize buyurdular ki:
“Bana Mekke’nin taşı, toprağı altın olması sunuldu. Hayır yâ
Rabbi, dedim. Bir gün aç kalayım, bir gün tok. Aç kaldığım
gün sana yalvarıp duâ ederim. Tok kaldığım gün, sana hamdü senada bulunurum.”446
Cebrâil aleyhisselâm, Peygamber efendimize gelip; “Allahü
teâlânın sana selâmı var. İsterse şu dağları O’na altın yapayım. Nereye giderse gitsin, o altın dağları O’nunla beraber
olur” buyurdu.
Sevgili Peygamberimiz buyurdular ki: “Ey Cebrâil! Dünya, evi
olmayanın evidir. Ve yine (o) malı olmayan kimsenin malıdır.
Bunları aklı olmayan kimse yığar.”447
Bunun üzerine Cebrâil aleyhisselâm; “Yâ Muhammed! Allahü
teâlâ seni kavl-i sabit ile dimdik kılmıştır” dedi.
Hazret-i Âişe vâlidemiz; “Zaman olurdu tam bir ay beklerdik,
evimizde (yemek yapmak için) ateş yakmazdık. Sadece hurma ile
su bulunurdu” buyurmuştur.
İbn-i Abbâs; “Resûlullah efendimiz ve Ehl-i beyti, bir çok geceler
akşam yemeği yemeden yatarlardı. Akşam yiyecek bir şey bulamazlardı” buyurdu.
Âişe vâlidemiz buyurdu ki: “Resûlullah efendimizin mübârek
karnı, hiçbir zaman yemekten doymamıştır. Bu hususta, bir kimseye de yakınmamıştır. İhtiyaç, O’nun için zenginlikten daha iyi idi.
Bütün gece açlıktan kıvransa bile bu durum O’nu gündüz orucundan alıkoymazdı.448
İsteseydi, Rabbinden yeryüzünün bütün hazinelerini, yiyeceklerini ve refah hayatını isterdi. Yemin ederim ki, O’nun bu hâlini
gördüğüm zaman, acırdım ve ağlardım. Elimle mübârek karnını
sıvazlar;
“Canım sana feda olsun! Sana güç verecek şu dünyadan, bâzı
menfaatler temin etsen olmaz mı?” derdim.
445 Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 309.
446 İbni Sa’d, Tabakât, I, 381; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VII, 75; Kastalânî,
Mevâhib-i ledüniyye, 308-309; Gazalî, İhyâ, III, 196.
447 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 71; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VII, 243; Beyhekî,
Şu’ab-ül-îmân, VII, 375.
448 Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, V, 25; Ebû Ya’la, Müsned, VIII, 139; İbni Sa’d, Tabakât,
I, 406.
“Bana Mekke’nin
taşı, toprağı altın
olması sunuldu.
Hayır yâ Rabbi,
dedim. Bir gün
aç kalayım,
bir gün tok. Aç
kaldığım gün
sana yalvarıp
duâ ederim.
Tok kaldığım
gün, sana
hamd-ü senâda
bulunurum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
482
O da, “Ey Âişe! Ben dünyayı ne yapayım? Ülü’l-azmden olan Peygamber
kardeşlerim, bundan daha çetin olanına karşı tahammül gösterdiler. Fakat o
hâlleri ile yaşayışlarına devam ettiler. Rablerine kavuştular. Bu sebeple Rableri, onların kendisine dönüşlerini çok güzel bir biçimde yaptı, sevâblarını artırdı. Ben refah bir hayat yaşamaktan hayâ ediyorum. Çünkü böyle bir hayat,
beni onlardan geri bırakır. Benim için en güzel ve sevimli şey, kardeşlerime,
dostlarıma kavuşmak ve onlara katılmaktır” buyururlardı.
Hazret-i Âişe vâlidemiz buyurdular ki: “Resûlullah, bu sözlerinden bir ay kadar sonra
vefât ettiler.”
Peygamber efendimiz cömertliği ile de dillere destan idi. Bu güzel huyda da Peygamberimize kimse yetişemezdi.
İbn-i Abbâs “Resûlullah efendimiz iyilik yapmak bakımından insanların en cömerdi idi. Ramazân-ı şerîfde ve Cebrâil aleyhisselâm ile buluştukları zaman, sabah
rüzgârından daha cömert olurdu” demiştir.
Enes bin Mâlik buyuruyor ki: “Resûl aleyhisselâm ile birlikte gidiyordum. Üzerinde
bürd-i Necrânî vardı. Yâni Yemen kumaşından bir palto vardı. Arkadan bir köylü gelip,
yakasından öyle çekti ki, paltonun yakası mübârek boynunu çizdi ve izi kaldı. Resûl
aleyhisselâm, adamın bu hâline güldü ve ona bir şey verilmesi için emir buyurdu.”
Resûl aleyhisselâmın komşusu, bir ihtiyar kadın vardı. Kızını, Resûl aleyhisselâma
gönderdi. “Namaz kılmak için örtünecek bir elbisem yok. Bana, namazda örtünecek bir
elbise gönder” diye yalvardı. Resûl aleyhisselâmın o ânda başka elbisesi yoktu. Mübârek
arkasındaki entâriyi çıkarıp, o kadına gönderdi. Namaz vakti gelince, elbisesiz mescide
gidemedi. Eshâb-ı kirâm, bu hâli işitince, Resûl aleyhisselâm o kadar cömertlik yapıyor
ki, gömleksiz kalıp, mescide cemâate gelemiyor. Biz de her şeyimizi fakirlere dağıtalım dediler. Allahü teâlâ, hemen İsrâ sûresinin 29. âyet-i kerîmesini gönderdi. Önce
Habîbine meâlen; “Ellerini boynuna bağlama, büsbütün de açma (Hasîslik etme,
birşey vermemezlik yapma)” buyurup, sonra da; “Malını, kendine kalmıyacak şekilde (Sıkıntıya düşecek ve namazı kaçırarak, üzülecek kadar da) dağıtma! (Sadakada
vasat davran)” buyurdu.
O gün, namazdan sonra, Hazret-i Ali, Resûlullah’ın yanına gelip; “Yâ Resûlallah! Bugün, çoluk-çocuğuma nafaka yapmak için sekiz dirhem gümüş ödünç almıştım. Bunun
yarısını size vereyim. Kendinize entâri (elbise) alınız” dedi. Resûl aleyhisselâm çarşıya
çıkıp, iki dirhem ile bir entâri satın aldı. Geri kalan iki dirhem ile yiyecek almaya giderken bir âmânın oturduğunu gördü; “Allah rızâsı için ve Cennet elbiselerine kavuşmak
için, bana kim bir gömlek verir?” diyordu. Almış olduğu entâriyi, ona verdi.
Âmâ, entâriyi eline alınca, misk gibi güzel koku duydu. Bunun, Resûl aleyhisselâmın
mübârek elinden geldiğini anladı. Çünkü Resûl aleyhisselâmın bir kerre giydiği her şey,
eskiyip dağılsa bile, her parçası misk gibi güzel kokardı. Âmâ duâ ederek; “Yâ Rabbî! Bu
gömlek hürmetine, benim gözlerimi aç” dedi. İki gözü hemen açıldı. Resûl aleyhisselâm
oradan ayrıldı. Bir dirhem ile bir entâri satın aldı. Bir dirhem ile yiyecek almaya giderken, bir hizmetçi kızın ağladığını görüp; “Kızım, niçin böyle ağlıyorsun?” buyurdu.
“Bir Yahudinin hizmetçisiyim. Bana bir dirhem verdi. Yarım dirhem ile bir şişe ve yarım
dirhem ile de yağ satın al dedi. Bunları alıp gidiyordum. Elimden düştü. Hem şişe, hem
de yağ gitti. Şimdi ne yapacağımı şaşırdım” dedi. Resûl aleyhisselâm, son dirhemini kıza
483
verdi. “Bununla şişe ve yağ al, evine götür” buyurdu. Kızcağız;
“Eve geç kaldığım için Yahudinin beni döğeceğinden korkuyorum”
deyince; ‘’Korkma! Seninle birlikte gelir, sana bir şey yapmamasını söylerim” buyurdu.
Eve gelip kapıyı çaldılar. Yahudi kapıyı açıp, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi görünce, şaşırıp kaldı. Yahudiye,
olanı biteni anlatıp, kıza bir şey yapmaması için şefâat buyurdu.
Yahudi, Resûlullah’ın ayaklarına kapanıp; “Binlerce insanın baş tâcı
olan, binlerce aslanın, emrini yapmak için beklediği ey büyük Peygamber! Bir hizmetçi kız için, benim gibi bir miskinin kapısını şereflendirdin. Yâ Resûlallah! Bu kızı senin şerefine âzâd ettim. Bana
îmânı, İslâm’ı öğret. Huzûrunda müslüman olayım” dedi. Resûl
aleyhisselâm, ona müslümanlığı öğretti. Müslüman oldu. Evine girdi. Çoluğuna-çocuğuna anlattı. Hepsi müslüman oldu. Bunlar, hep
Resûlullah’ın güzel huylarının bereketi ile oldu.
Her Müslüman Resûlullah’ın bu hâllerini kendine örnek almalıdır. Allahü teâlânın ahlâkı ile ahlâklanmak, her müslümana lazımdır. Çünkü, Resûlullah efendimiz, “Allahü teâlânın ahlâkı ile
huylanınız!” buyurdu.
Mesela, Allahü teâlânın sıfatlarından biri “Settâr”dır. Yâni
günâhları örtücüdür. Müslümanın da din kardeşinin aybını, kusurunu örtmesi lazımdır. Allahü teâlâ, kullarının günâhlarını affedicidir. Müslümanlar da, birbirlerinin kusurlarını, kabahatlerini affetmelidir. Allahü teâlâ kerîmdir, rahimdir. Yâni lütfu, ihsânı boldur
ve merhameti çoktur. Müslümanın cömerd ve merhametli olması
lazımdır. Bütün güzel ahlâk da böyledir.
Resûl aleyhisselâmın güzel huyları pek çoktur. Her müslümanın bunları öğrenmesi ve bunlar gibi ahlâklanması lâzımdır. Böylece, dünyâda ve âhirette felâketlerden, sıkıntılardan kurtulmak ve O
iki cihân efendisinin şefâatine kavuşmak nasîb olur.
O’nun güzel ahlâkından bâzıları şunlardır:
1- Resûlullah’ın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ilmi, irfânı,
fehmi, yakîni, îkânı, aklı, zekâsı, cömertliği, tevâzûu, hilmi, şefkati,
sabrı, gayreti, hamiyyeti, sadâkatı, emâneti, şecâati, mehâbeti (heybeti), yiğitliği, belâgati, fesâhati, fetâneti, melâheti (güzelliği), vera’ı,
iffeti, keremi, insâfı, hayâsı, zühdü, takvâsı bütün Peygamberlerden
dahâ çokdu.
2- Dostundan ve düşmânından gördüğü zararları, eziyyetleri af ederdi. Hiçbirine karşılık vermezdi. Uhud Gazâsı’nda kâfirler
mübârek yanağını kanatıp, dişlerini kırdıkları zaman, bunu yapanlar için, “Yâ Rabbî! Bunları af et! Câhilliklerine bağışla” diye
duâ buyurmuşdu.
3- Şefkati çokdu. Hayvanlara su verir. Su kabını eliyle tutarak
doymalarını beklerdi. Bindiği atın yüzünü ve gözünü silerdi.
Evet! Sizin
herşeyi
yapacağınızı
biliyorum. Fakat,
iş görenlerden
ayrılarak
oturmak istemem.
Allahü teâlâ,
arkadaşlarından
ayrılıp oturanı
sevmez”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
484
4- Her çağırana, lebbeyk “efendim” diyerek cevâb verirdi. Kimsenin yanında, ayaklarını uzatmazdı. Diz çöküp otururdu.
5- Kendisini kimseden üstün tutmazdı. Bir yolculukda, bir koyun kebâbı yapılacağı zaman, biri ben keserim dedi. Bir başkası, ben derisini yüzerim dedi. Diğeri, ben
pişiririm dedi. Resûlullah da, ben odun toplarım deyince, “Yâ Resûlallah! Sen istirâhat
buyur! Biz toplarız” dediler. “Evet! Sizin herşeyi yapacağınızı biliyorum. Fakat, iş
görenlerden ayrılarak oturmak istemem. Allahü teâlâ, arkadaşlarından ayrılıp
oturanı sevmez” buyurdu. Kalkıp odun toplamaya gitdi.
6- Eshâbının “radıyallahü teâlâ anhüm ecmaîn” oturdukları yere gelince, baş tarafa
geçmezdi. Gördüğü boş bir yere otururdu. Elinde bastonu olarak, birgün sokağa çıkdıkda, görenler ayağa kalkdılar. “Başkalarının birbirlerine saygı duruşu yapdıkları
gibi, benim için ayağa kalkmayınız! Ben de, sizin gibi bir insanım. Herkes gibi
yerim. Yorulunca, otururum” buyurdu.
7- Yemekde, giymekde ve herşeyde hizmetçilerini kendinden ayırmazdı. Onların işlerine yardım ederdi. Kimseyi dövdüğü, sövdüğü hiç görülmedi.
Her zaman hizmetinde bulunan Enes bin Mâlik diyor ki, Resûlullah’a on sene hizmet
etdim. Onun bana yapdığı hizmet, benim Ona yapdığımdan çok idi. Bana incindiğini,
sert söylediğini hiç görmedim. demiştir.449
8- Söküklerini, yırtıklarını kendi de yamar, koyunlarını kendi de sağar, hayvanlarına kendi de yem verirdi. Çarşıdan satın aldığını eve kendisi götürürdü. Yolculukda
hayvanlarına yem verir, bâzen tımar da ederdi. Bunları bâzen yalnız yapar, bâzen de
hizmetçilerine yardım ederdi.
9- Bâzı kimselerin hizmetçileri gelip kendisini çağırdıklarında, Medîne’nin âdetine
uyarak, onlarla elele verip yürürdü.
10- Hastaları ziyâret eder, cenâzelerde bulunurdu. Gönül almak için, kâfirlerin ve
münâfıkların hastalarını da ziyâret ederdi.
11- Sabah namâzlarını kıldırdıkdan sonra, cemâate karşı oturup, “Hasta olan kardeşimiz var mı? Ziyâretine gidelim!” buyururdu. Hasta yoksa, “Cenâzesi olan var
mı? Yardıma gidelim!” derdi. Cenâze olursa, yıkanmasında, kefenlenmesinde yardım
eder, namazını kıldırır, kabrine kadar giderdi. Cenâze yoksa, “Rüyâ gören varsa anlatsın! Dinleyelim, tâbir edelim!” buyururdu.
12- Eshâbından birini üç gün görmese, onu sorardı. Yolculuğa gitmiş ise, hayır duâ
eder, şehirde ise, ziyâretine giderdi.
13- Yolda karşılaşdığı müslümâna önce kendi selâm verirdi.
14- Deveye, ata, katıra ve eşeğe biner, bâzen başkasını da arkasına oturturdu.
15- Misâfirlerine, Eshâbına hizmet eder, “Bir kavmin efendisi, en üstünü, onlara hizmet edendir” buyururdu.
16- Kahkaha ile güldüğü hiç görülmedi. Sessizce tebessüm ederdi. Bâzen gülerken
mübârek ön dişleri görünürdü.
17- Hep düşünceli, üzüntülü görünür, az söylerdi. Konuşmağa tebessüm ederek başlardı.
18- Lüzûmsuz ve faydasız birşey söylemezdi. Lâzım olunca, kısa, faydalı ve mânâsı
açık olarak söylerdi. İyi anlaşılması için bâzen üç kere tekrâr ederdi.
449 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 255.
485
19- Yabancı ile ve tanıdıklarla ve çocuklarla ve ihtiyâr kadınlarla ve mahrem kadınlarıyla latîfe, şaka yapardı. Fakat bunlar, Allahü
teâlâyı bir an unutmasına sebeb olmazdı.
20- Heybetinden kimse yüzüne bakamazdı. Birisi gelip mübârek
yüzüne bakınca, titredi. “Sıkılma! Ben melik değilim, zâlim değilim. Kurumuş et yiyen bir kadıncağızın oğluyum” buyurdu.
Adamın korkusu gidip, derdini söylemeye başladı.
21- Bekçileri, kapıcıları yokdu. Herkes kolayca yanına gelip, derdini anlatırdı.
22- Hayâsı çokdu. Konuşduğu kimsenin yüzüne bakmağa utanırdı.
23- Kimsenin aybını yüzüne vurmazdı. Kimseden şikâyet etmez, arkasından söylemezdi. Bir kimsenin sözünü veyâ işini beğenmediği zaman, “Bâzı kimseler, acabâ neden şöyle yapıyorlar?”
derdi.
24- Allahü teâlânın sevgilisi, resûlü ve makbûlü iken, “İçinizde
Allahü teâlâyı en iyi tanıyanınız ve Ondan en çok korkanınız benim” buyururdu.
“Benim gördüğümü görseydiniz, az güler, çok ağlardınız” der450, havada bulut görünce, “Yâ Rabbî! Bu bulutla bize
azâb gönderme!” derdi. Rüzgâr esince, “Yâ Rabbî! Bize hayırlı
rüzgâr gönder” diye duâ ederdi. Gök gürleyince, “Yâ Rabbî! Bizi
gadabınla öldürme, azâbınla helâk etme ve bundan önce
bize âfiyet ihsân eyle!” derdi.
Namâza dururken, ağlıyan kimsenin içini çekdiği gibi, göğsünden ses işitilirdi. Kur’ân-ı kerîm okurken de, böyle olurdu.
25- Kalbinin kuvveti, şecâati şaşılacak kadar çokdu. Huneyn
Gazâsı’nda, müslümânlar dağılıp, üç dört kimse ile kalmışdı. Bir
kaç defa, kâfirlerin hücûmuna, tek başına karşı koydu ve aslâ gerilemedi. Onlara karşı durup kaçırdı.
26- Çok cömert idi. Yüzlerle deve ve koyunlar bağışlar, kendisine birşey bırakmazdı. Nice katı kalbli kâfirler, bu ihsânlarını görerek îmâna gelmişlerdir.
27- Kendisinden birşey istendikde yok dediği hiç işitilmedi. Var
ise verir, yok ise sükût ederdi.
28- Allahü teâlâ, “iste vereyim” buyurmuşken, dünyâ servetini
istemedi. Elenmiş buğday unu ekmeğini hiç yemedi. Hep elenmemiş arpa unu ekmeğini yerdi. Doyuncaya kadar yediği görülmedi.
Evde iki üç ay yemek pişmeyip, ekmek yapılmayıp, yalnız hurma yediği aylar da olmuşdur. İki üç gün birşey yemediği de olurdu.
29- Vefât etdiği zaman, bir demir zırh ceketi, otuz kilo arpa için,
bir yahûdîde rehin bırakılmış bulundu.
30- Bir yemeği beğenmediği işitilmedi. Beğendiğini yer, beğen450 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 145.
“Bir kavmin
efendisi, en
üstünü, onlara
hizmet edendir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
486
mediğini yemez ve birşey söylemezdi.
Günde bir kere yerdi. Bâzen sabâh, bâzen akşam yerdi. Eve gelince “yiyecek var
mı?” der, yok denirse, oruc tutardı. Yemeği sofra bezi, tepsi, masa gibi birşey üstünde
yemeyip, yere kor, diz çöker, bir şeye dayanmadan yerdi. Yemeğe besmele okuyarak
başlardı. Sağ eli ile yerdi.
31- Zevcelerine ve birkaç hizmetçisine bâzen bir senelik arpa ve hurma ayırır, bundan fakîrlere de sadaka verirdi.
32- Diğer Peygamberler gibi, zekât malı ve sadaka almazdı. Hediyyeyi kabûl ederdi.
Ekseriyâ karşılığını ziyâdesi ile verirdi.
33- Yatağı, içi hurma iplikleri ile dolu, dabağlanmış deriden idi. İçi yünle dolmuş
bir yatak getirdiklerinde, kabûl etmedi ve; “Yâ Âişe! Allahü teâlâya yemîn ederim
ki, eğer istesem, Allahü teâlâ her yerde altın ve gümüş yığınlarını yanımda
bulundurur” buyurdu. Bâzan hasır, tahta, döşek, yünden dokunmuş keçe veya kuru
toprak üzerinde yatardı.
34- Yatsıdan sonra, gece yarısına kadar uyuyup, sonra sabâh namâzına kadar ibâdet
yapardı. Sağ yanına yatar, sağ elini yanağı altına kor, bâzı sûreler okuyup uyurdu.
35- Tefe’ül ederdi. Yâni, ilk gördüğü, birden bire gördüğü şeyleri hayra yorardı. Hiçbir
şeyi uğursuz saymazdı.
36- Üzüntülü zamanlarında sakalını tutar, düşünürdü.
37- Üzüldüğü zaman, hemen namâza başlardı. Namâzın lezzeti, safâsı ile gammı
giderdi.
38- Gıybet edenin, yâni başkasını çekişdirenin sözünü aslâ dinlemezdi.
39- Yürürken, yan tarafa ve arkasına bakmak îcâb etse, bütün bedeni ile dönüp bakardı. Yalnız başını çevirerek bakmazdı.
40- Peygamber efendimizin, Allahü teâlâdan korkması, O’na itâat ve ibâdet etmesi o
kadar çoktu ki, O’nun bu hâline hiç kimse tâkat getiremezdi. Mübârek ayakları şişinceye
kadar namaz kılardı. “Yâ Resûlallah! Sizin gelmiş geçmiş bütün hatâlarınız affedildiği
hâlde, neden bu kadar kendinize zahmet veriyorsunuz?” denildiğinde; “Ben, Allahü
teâlânın en çok şükreden kulu olmayayım mı?” diye cevap buyurdular.
Can bülbülü, bir gülü, durmadan eyler arzu,
hiç sanma ki ağyarla gavgâyı eyler arzu.
Durmayıp etrâfında, döner bir pergel gibi,
ansızın can atmağa tenhâyı eyler arzû.
Anladım ol güzel gül, gayra sırrın açmamış,
gonca gibi, bülbülü, dâimâ eyler arzû.
Yabancıdan gizlemiş, o dilber yanağını,
yok yere onlar kuru, sevdâyı eyler arzû.
Zâtî! Râh-i vusletde, yürüyor Mecnûn gibi,
Eritip kendisini, Leylâyı eyler arzû.
487
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
FAZÎLETLERİ
Muhammed aleyhisselâmın fazîletlerini bildiren yüzlerce kitap vardır. Fazîlet, üstünlük demektir. Üstünlüklerinden bâzıları
aşağıda bildirilmiştir:
1- Mahlûklar içinde, ilk olarak Muhammed aleyhisselâmın
nûru ve rûhu yaratılmıştır.
2- Allahü teâlâ, O’nun ismini Arş’a, Cennetlere ve yedi kat göklere yazmıştır.
3- Hindistan’da yetişen bir gülün yapraklarında, “Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah” yazılıdır.
4- Basra şehrine yakın bir nehirde tutulan balığın sağ tarafında
“Allah”, sol tarafında “Muhammed” yazılı olduğu görülmüştür.
Bunlara benzeyen vak’alar çokdur. 1975’de Londrada basılmış
olan A History of Fishes kitâbının, ikiyüzüncü sayfasında, kuyruğunda Kur’ân-ı kerîm harfleri ile “Şânullah” yazılı balığın resmi
mevcûddur. Verilen bilgide, kuyruğun diğer tarafında da “Lâ ilâhe
illallah” yazılı olduğu bildirilmişdir. Bunun misâlleri pek çokdur.
5- Muhammed aleyhisselâmın ismini söylemekten başka vazifesi olmayan melekler vardır.
6- Meleklerin Hazret-i Âdem’e karşı secde etmeleri için emrolunması, alnında Muhammed aleyhisselâmın nûru bulunduğu için
idi.
7- Allahü teâlâ, bütün peygamberlere, Muhammed aleyhisselâmın
geleceğini; ayrıca, ümmetlerine, zamanına yetişdikleri takdirde, O’na
inanmalarını emretmeyi bildirdi.
8- Dünyâya geleceği zaman, çok büyük alâmetler görülmüştür.
Târih ve mevlîd kitaplarında yazılıdır.
9- Dünyâya geldiği zaman, göbeği kesilmiş ve sünnet olmuş görüldü.
10- Dünyâya gelince, şeytanlar göğe çıkamaz, meleklerden haber çalamaz oldular.
11- Dünyâya geldiği zaman, yeryüzündeki bütün putlar, tapınılan heykeller yüzüstü devrildiler.
12- Beşiğini melekler sallardı.
13- Beşikte iken gökdeki Ay ile konuşurdu. Mübârek parmağı ile
işâret ettiği tarafa meyl ederdi.
14- Beşikte iken konuşmaya başladı.
15- Çocuk iken, açıklarda gezerken, başı hizâsında bir bulut da
birlikde hareket ederek gölge yapardı. Bu hâl, peygamberliği başlayıncaya kadar devam etti.
“Ey sevgili
Peygamberim
“sallallahü
aleyhi ve
sellem”! Seni,
dünyâdaki
bütün insanlara
ebedî saâdeti
müjdelemek ve
bu saâdet yolunu
göstermek için,
beşeriyyete
gönderiyorum.”
Sebe’: 28
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
488
16- Her peygamberin sağ eli üstünde nübüvvet mührü vardı. Muhammed
aleyhisselâmın ise, mübârek sırtı ortasında sol küreğe yakın, kalbi üzerinde idi.
Cebrâîl aleyhisselâm kalbini yıkayıp, göğsünü kapadığı zaman, Cennet’ten getirdiği
mühür ile sırtını mühürlemişdi.
17- Önünden gördüğü gibi, arkasından da görürdü.
18- Aydınlıkta gördüğü gibi, karanlıkta da görürdü.
19- Tükürüğü, acı suları tatlı yaptı. Hastalara şifâ verdi. Bebeklere süt gibi gıdâ oldu.
20- Gözleri uyurken, kalbi uyanık olurdu. (Bütün peygamberler de böyle idi.)
21- Ömründe hiç esnemedi.
22- Mübârek teri, gül gibi güzel kokardı. Bir fakir kimse, kızını evlendirirken, kendisinden yardım istemişti. O ânda verecek şeyi yoktu. Küçük bir şişeye terinden koyup
verdi. O kız, yüzüne, başına sürünce, evi misk gibi kokardı. Evi, (güzel kokulu ev) adı ile
meşhûr oldu.
23- Orta boylu olduğu hâlde, uzun kimselerin yanında iken, onlardan yüksek görünürdü.
24- Güneş ve ay ışığında yürüyünce, gölgesi yere düşmezdi.
25- Bedenine ve elbisesine sinek, sivri sinek ve başka böcekler konmazdı.
26- Çamaşırları, ne kadar giyerse giysin, hiç kirlenmezdi.
27- Her yürüdüğü zaman, arkasından melekler gelirdi. Bunun için, Eshâbını önden
yürütür; “Arkamı meleklere bırakın” buyururlardı.451
28- Taş üstüne basınca, taşta ayağının izi kalırdı. Kum üstünde giderken hiç iz bırakmazdı. Abdest bozduğu zaman, yer yarılıp bevl ve benzerleri toprak içinde kalırdı.
(Bütün peygamberler de böyle idi.)
29- İnsanlar ve melekler içinde en çok ilim O’na verildi. Ümmî olduğu hâlde, yâni
kimseden bir şey öğrenmemiş iken, Allahü teâlâ O’na her şeyi bildirmiştir. Âdem
aleyhisselâma her şeyin ismi bildirildiği gibi, O’na, her şeyin ismi ve ilmi bildirilmiştir.
30- Ümmetinin isimleri, cisimleri ve aralarında olacak şeylerin hepsi kendisine bildirildi.
31- Aklı, bütün insanların aklından daha çoktur.
32- İnsanlarda bulunabilecek bütün iyi huyların hepsi O’na ihsân olundu. Büyük şâir
Ömer İbn-il-Fârıd’a; “Resûlullah’ı niçin medhetmedin?” dediklerinde; “O”nu medhetmeye gücüm yetmeyeceğini anladım. O’nu medhedecek kelime bulamadım” demiştir.
33- Kelime-i şehâdette, ezânda, ikâmetde, namazdaki teşehhüdde, bir çok duâlarda,
bâzı ibâdetlerde ve hutbelerde, nasîhat yapmakta, sıkıntılı zamanlarda, kabirde, mahşerde, Cennet’te ve her mahlûkun lisânında Allahü teâlâ O’nun ismini kendi isminin
yanına koymuştur.
34- Üstünlüklerinin en üstünü, Habîbullah olmasıdır. Allahü teâlâ O’nu kendisine
sevgili, dost yapmıştır. O’nu herkesden, her melekten daha çok sevmiştir, “İbrâhîm’i
Halil yaptım ise, seni kendime Habîb yaptım” buyurmuştur.
35- “Sana râzı oluncaya kadar (yeter deyinceye kadar) her dilediğini
vereceğim”452 meâlindeki âyet-i kerîme, Allahü teâlânın Peygamberine bütün ilimleri,
bütün üstünlükleri, ahkâm-ı İslâmiyyeyi, düşmanlarına karşı yardım ve galebe ve üm451 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerif, 69.
452 Duhâ: 93/5.
489
metine fetihler, zaferler ve kıyâmette her türlü şefâat ve tecellîler
ihsân edeceğini va’d etmektedir. Bu âyet-i kerîme geldiği zaman, Cebrâil aleyhisselâma bakarak; “Ümmetimden birinin
Cehennem’de kalmasına râzı olmam” buyurdu.
36- Allahü teâlâ, Kur’ân-ı kerîmde, her peygambere kendi ismi
ile; Muhammed aleyhisselâma ise; “Ey Resûlüm! Ey Peygamberim!” diye hitâb etmiştir.
37- Gâyet açık, kolay anlaşılır bir şekilde Arabî lisânının her
lehçesi ile konuşurdu. Çeşitli yerlerden gelip soranlara onların lügati ile cevap verirdi. İşitenler hayran olurlardı; “Allahü teâlâ beni
çok güzel yetiştirdi” buyururdu.453
38- Az kelimelerle çok şey anlatırdı. Yüz binden ziyâde hadîs-i
şerîfi, O’nun “Cevâmi-ül kelîm” olduğunu göstermektedir.
Bâzı âlimler dediler ki: “Muhammed aleyhisselâm, İslâm dîninin
dört temelini, dört hadîsle bildirmiştir:
- “Ameller niyyete göre değerlendirilir.”454 ve,
- “Helâl meydandadır, harâm meydandadır.”455 ve,
- “Davacının şâhid göstermesi ve dâvâlının yemîn etmesi
lâzımdır.”456 ve,
- “Bir kimse, kendine istediğini, din kardeşi için de istemedikçe,
îmânı kâmil olmaz.”457
Bu dört hadîsten birincisi, ibâdet; ikincisi, muâmelât; üçüncüsü, husûmât, yâni adâlet işleri ve siyâset; dördüncüsü de, âdâb ve
ahlâk bilgilerinin temelidir.”458
39- Muhammed aleyhisselâm, masûn ve mâsûm idi. Bilerek ve
bilmeyerek, büyük ve küçük, kırk yaşından evvel ve sonra hiç bir
günâh işlememiştir. Çirkin hiç bir hareketi görülmemiştir.
40- Müslümanların namazda otururken “Esselâmü aleyke eyyühennebiyyü ve rahmetullahi” okuyarak, Muhammed
aleyhisselâma selâm vermeleri emrolundu. Namazda başka bir
peygambere ve meleklere karşı selâm vermek câiz olmadı.
41- Hadîs-i kudsîde, “Sen olmasaydın hiçbir şeyi yaratmazdım” buyuruldu.459
42- Başka peygamberler, kâfirlerin iftirâlarına kendileri cevap
vermiştir. Muhammed aleyhisselâma yapılan iftirâlara ise, Allahü
teâlâ cevap vererek, O’nun müdâfâasını yapmıştır.
43- Muhammed aleyhisselâmın ümmetinin sayısı, başka pey453 Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XXXI, 237; Münâvî, Feyz-ül-kadîr, I, 224.
454 Buhârî, Bedü’l-Vahy, 1; Ebû Dâvûd, Talâk; 11; İbni Mâce, Zühd, 26.
455 Ebû Dâvûd, Büyû’, 3; Nesâî, Büyû’, 2; Buhârî, Îmân, 39; Büyû’, 2; Müslim,
Müsâkât, 107, 108.
456 Tirmizî, Ahkâm, 12; İbni Mâce, Ahkâm, 7.
457 Buhârî, İmân, 7; Tirmizî, Sifetü’l-Kıyâme, 59; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 176.
458 Herkese Lâzım Olan Îmân, 353.
459 Süyûtî, Leâli’l-Masnûa, I, 272; Aclûnî, Keşf-ül-hafâ, II, 164.
“Ümmetimden
birinin
Cehennem’de
kalmasına râzı
olmam.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
490
gamberlerin ümmetlerinin sayıları toplamından daha çoktur. Onlardan daha üstün
ve daha şereflidirler. Cennet’e gideceklerin üçte ikisinin bu ümmetten olacağı, hadîs-i
şerîflerde bildirilmiştir.
44- Resûlullah’a verilecek sevâblar, diğer peygamberlere verilecek sevâblardan kat
kat ziyâdedir.
Makbûl bir ibâdet ve hayırlı bir iş isleyene verilen sevâb kadar bunun hocasına da
verilecekdir. Hocasının hocasına dört misli, onun hocasına sekiz misli, onun da hocasına onaltı misli olmak üzere, Resûlullah’a kadar her hocaya talebesinin iki misli sevâb
verilecekdir. Meselâ, yirminci hocasına beşyüz yirmidört bin ikiyüzseksensekiz sevâb
verilecekdir. Muhammed aleyhisselâma, Ümmetinin herbir işinden sevâb verilecekdir.
Muhammed aleyhisselâma herbir işinden verilecek olan sevâbların sayısı, bu
hesâba göre düşünülürse, hepsinin mikdârını Allahü teâlâdan başka kimse bilmez.
Selef-i sâlihînin, sonra gelenlerden dahâ efdâl, dahâ üstün oldukları bildirildi. Sevâb
sayısı bakımından bu üstünlük meydândadır.
45- Kendisini; ismi ile çağırmak, yanında yüksek sesle konuşmak, uzaktan kendisine seslenmek, yolda önüne geçmek harâm edilmiştir. Başka peygamberlerin ümmetleri, kendilerini isimleri ile çağırırlardı.
46- Cebrâil aleyhisselâmı melek şeklinde iki kere görmüştür. Başka hiç bir peygamber onu asıl şeklinde görmemiştir.
47- Kendisine, Cebrâil aleyhisselâm yirmi dört bin kere gelmiştir. Başka peygamberlerden en çok Mûsâ aleyhisselâma, gelmiştir. Bu geliş, dört yüz defa vâki olmuştur.
48- İsrâfil aleyhisselâm da Muhammed aleyhisselâma çok kerre gelmişdir. Başka
Peygamberlere “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” yalnız Cebrâîl aleyhisselâm gelmişdir.
49- Allahü teâlâya, Muhammed aleyhisselâm ile yemîn vermek câiz olup başka
peygamberlerle ve meleklerle câiz değildir.
50- Muhammed aleyhisselâmdan sonra, zevcelerini başkalarının nikâhla almaları
harâm edilmiş, bu bakımdan mü’minlerin anneleri oldukları bildirilmiştir.
Başka Peygamberlerin “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” zevceleri kendilerine yâ zararlı olmuş, veyâ fâidesiz olmuşlardır. Muhammed aleyhisselâmın mübârek zevceleri
“radıyallahü teâlâ anhünne” ise, dünyâ ve âhiret işlerinde, kendisine yardımcı olmuşlar,
fakîrliğe sabr etmişler, şükr etmişler ve islâmiyyeti yaymakda çok hizmet etmişlerdir.
51- Nesep ve sebep bakımından, yâni kan ve nikâh bakımından olan akrabâlığın,
kıyâmetde faydası yoktur. Resûlullah’ın akrabâsı bundan müstesnadır.
52- Resûlullah’ın ismini almak, dünyâda ve âhirette faydalıdır. O’nun ismini taşıyan
hakîkî mü’minler Cehennem’e girmeyecektir.
53- O’nun her sözü, her işi doğrudur. Her ictihâdı, Allahü teâlâ tarafından doğrulanır.
54- O’nu sevmek herkese farzdır. “Allahü teâlâyı seven, beni sever” buyurmuştur. O’nu sevmenin alâmeti, dînine, yoluna, sünnetine ve ahlâkına uymaktır. Kur’ân-ı
kerîmde; “Bana uyarsanız, Allahü teâlâ sizi sever” demesi emrolundu.
55- O’nun Ehl-i beytini sevmek vâcibdir. “Ehl-i beytime düşmanlık eden
münâfıktır” buyurmuştur. Ehl-i beyt, zekât alması harâm olan akrabâsıdır. Bunlar,
zevceleri ve dedesi Hâşim’in soyundan olan mü’minlerdir ki, Ali’nin, Ukayl’in, Ca’fer
Tayyâr’ın ve Abbâs’ın soyundan olanlardır.
56- Eshâbının hepsini sevmek vâcibdir. “Benden sonra Eshâbıma düşmanlık
491
etmeyiniz! Onları sevmek, beni sevmektir. Onlara düşman
olmak, bana düşman olmaktır. Onları inciten, beni incitmiş
olur. Beni inciten de, Allahü teâlâyı incitir. Allahü teâlâ,
kendisini incitene azâb yapar” buyurdu.
57- Allahü teâlâ, Muhammed aleyhisselâma, gökte iki ve yerde iki yardımcı yaratmıştır. Bunlar; Cebrâil, Mikâil, Ebû Bekr ve
Ömer’dir “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în.”460
58- Erkek, kadın, büyük yaşta vefât eden herkese, kabrinde Muhammed aleyhisselâm sorulacaktır. “Rabbin kimdir?” denildiği gibi;
“Peygamberin kimdir?” de denilecektir.
59- Muhammed aleyhisselâmın hadîs-i şerîflerini okumak
ibâdettir. Okuyana sevâb verilir.
Hadîs-i şerîf okumak için, abdest almak, temiz elbise giymek,
güzel koku sürünmek, hadîs-i şerîf kitâbını yüksek bir yere koymak, okuyanın dışarıdan gelenler için ayağa kalkmaması ve dinliyenlerin birbirleriyle konuşmamaları müstehâbdır. Hadîs-i şerîfleri
devâmlı okuyanların yüzleri nûrlu, parlak ve güzel olur. Kur’ân-ı
kerîm okurken de, bu edebleri gözetmek lâzımdır.
60- Mübârek rûhunu almak için, Azrâil aleyhisselâm insan şeklinde geldi. İçeri girmek için izin istedi.
61- Kabrinde, bilmediğimiz bir hayât ile diridir. Kabirde Kur’ân-ı
kerîm okur, namaz kılar. (Bütün peygamberler de böyledir.)
62- Dünyânın her yerinde Resûlullah’a “sallallahü aleyhi ve sellem” salevât okuyan müslümânları işiten melekler, kabrine gelip
haber verirler. Kabrini hergün binlerce melek ziyâret eder.
63- Kabrinin içindeki toprak, her yerden ve Kâbe’den “ve Cennetlerden” dahâ efdaldir.
64- Ümmetinin amelleri ve ibâdetleri her sabah ve akşam kendisine gösterilir. Bunları yapanları da görür, günâh işleyenlerin affolması için duâ eder.
65- Kabrini ziyâret etmek, kadınlara da müstehâbdır. Başka kabirleri ise, yalnız tenhâ zamanlarda ve müslümana yakışan
kıyâfetle ziyâret etmeleri câizdir.
66- Diri iken olduğu gibi, vefâtından sonra da, dünyânın her
yerinde, her zaman O’na tevessül edenlerin, yâni O’nun hâtırı ve
hürmeti için isteyenlerin duâsını Allahü teâlâ kabûl eder.
Bir köylü, türbesi yanına gelip, “Yâ Rabbî! Köle âzâd etmeği emretdin. Bu senin Peygamberindir. Ben de, kölelerinden biriyim. Peygamberinin hâtırı için, Beni Cehennem ateşinden âzâd et!” dedi. “Ey
kulum! Niçin yalnız kendinin âzâd olmasını istedin? Bütün kullarımın âzâd olmalarını niçin istemedin? Haydi git! Seni Cehennem’den
âzâd etdim” sesi işitildi.
Evliyânın meşhûrlarından Hâtim-i Esam, Resûlullah’ın türbesi460 Tirmizî, Menâkıb, 17; Hâkim, Müstedrek, II, 290; Huzâî, Tahrîc, 39.
“Ehl-i beytime
düşmanlık eden
münâfıktır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
492
nin yanında durup, “Yâ Rabbî! Peygamberinin kabrini ziyâret etdim. Beni, eli boş olarak
çevirme!” dedi. “Ey kulum! Habîbimin kabrini ziyâret etmeni kabûl etdim. Seni ve seninle berâber ziyâret edenleri mağfiret etdim” sesi işitildi.
İmâm-ı Ahmed Kastalânî “rahmetullahi aleyh” diyor ki, birkaç sene hastalık çekdim. Doktorlar çâresini bulamadı. Mekke’de bir gece Resûlullah’a çok yalvardım. O gece
rüyâda bir kimse gördüm. Elindeki kâğıdda, “Burada Ahmed Kastalânînin hastalığı için,
Resûlullah’ın izni ile ilâcı yazılmışdır” okudum. Uyandığımda hastalığım kalmamışdı.
Kastalânî yine diyor ki, bir kızcağız sarâ hastalığına yakalanmışdı. İyi olması için
Resûlullah’a çok yalvardım. Rüyâmda bir kimse, kızcağızı hasta yapan cinnîyi bana
getirdi. Bunu sana Resûlullah gönderdi dedi. Cinnîye darıldım, bağırdım. Kızcağızı incitmiyeceği için bana yemîn verdi, uyandım. Kızcağızın sarâ hastalığından kurtulduğunu
haber aldım.
67- Kıyâmet günü kabirden ilk önce Resûlullah kalkacaktır. Üzerinde Cennet elbisesi bulunacaktır. Burak üzerinde mahşer yerine gidecektir. Elinde Livâ-ül-hamd denilen
bayrak olacaktır. Peygamberler ve bütün insanlar bu bayrağın altında duracaktır. Hepsi,
bin sene beklemekten, çok sıkılacaklardır. İnsanlar sıra ile; Âdem, Nûh, İbrâhim Mûsâ
ve Îsâ peygamberlere (aleyhimüsselâm) gidip, hesâba başlanması için şefâat etmelerini
dileyeceklerdir. Her biri, özür bildirerek, Allahü teâlâdan utanıp korktuklarını söyleyecekler ve şefâat etmekten çekinecekler. Sonra, Resûlullah’a gidip yalvardıklarında, O,
secdeye varıp, duâ edecek ve şefâati kabûl olacaktır. Önce, O’nun ümmetinin hesâbı
görülecek, en önce sırâttan onlar geçecek, en önce Cennet’e gireceklerdir. Her gittiği yeri
nûrlandıracaklardır.
Hazret-i Fâtıma, sırâtdan geçerken; “Herkes gözlerini kapasın! Muhammed
aleyhisselâmın kızı geliyor” denecektir.
68- Resûlullah’ın Cennet’te bulunduğu makâmın ismi Vesile’dir. Burası Cennet’in
en yüksek derecesidir. Cennet’te bulunan herkese, birer dalının uzandığı Sidret-ül
müntehâ ağacının kökü oradadır. Cennettekilere nimetler bu dallardan gelecektir.
69- Âdem aleyhisselâm zamanında namâz için okunan ezânda, Muhammed
aleyhisselâmın ismi de söylenirdi.
70- Tevrâtda, İncîlde ve Zebûrda Muhammed aleyhisselâm ve dört halîfesi ve eshâbı
ve ümmetinden bâzıları, güzel sıfatlarla bildirilmiş ve medh olunmuşlardır. Allahü teâlâ,
kendinin Mahmûd isminden Muhammed kelimesini çıkararak Habîbine isim koymuşdur. Allahü teâlâ, kendi isimlerinden Raûf ve Rahîm isimlerini Habîbine de vermişdir.
71- Üç yaşında iken ve kırk yaşında Peygamberliği bildirildiği vakit ve elliiki yaşında
mîrâca götürülürken, melekler göğsünü yardı. Cennet’ten getirdikleri leğen içinde Cennet suyu ile kalbini yıkadılar.
72- Sevr (öküz, boğa) burcunun yanında bulunan “Süreyyâ” denilen yıldız kümesindeki yedi yıldızı gözleriyle görüp sayısını bildirmişdi. Bu yıldız kümesine Pervin ve
Ülker de denilmekdedir.
73- Hacâmat kanından içenler oldu. Bunu içince, “Cehennem ateşi onu yakmaz”
buyurdu.
74- Büyük bir mûcizesi de, mîrâca götürülmesidir. Burak denilen Cennet hayvanı ile
Mekke’den Kudüs’e götürüldü. Oradan göklere ve Arşa götürüldü. Kendisine acâib şeyler
gösterildi. Allahü teâlâyı baş gözü ile bilinmeyen bir şekilde gördü. (Fakat bu görmesi,
493
madde âleminin dışında yâni âhiret âleminde oldu.) Bir ânda tekrâr
evine getirildi. Mîrâc mûcizesi, başka hiçbir Peygambere verilmedi.
75- Ona ömürlerinde bir kerre salât ve selâm okumaları ümmetine farz oldu. Allahü teâlâ ve melekler de, Ona salât ve selâm
etmekdedir.
76- Gece, uyanık iken, uykuda iken, yalnız iken, çoklukda
iken, yolculukda iken, evde iken, harbde iken, gülerken, ağlarken,
mübârek kalbi hep Allahü teâlâ ile idi. Bâzı zamanlarda ise, yalnız
Allahü teâlâ ile idi.
Dünyâdaki vazîfelerini yapabilmek ve mübârek kalbini beşeriyyet âlemine döndürmek için, zevcesi Âişenin “radıyallahü anhâ”
yanına gelip, “Ey Âişe! Birâz benimle konuş da (kendime geleyim)” buyurur, ondan sonra Eshâbına nasîhat ve irşâd etmeğe
giderdi. Sabâh namâzının sünnetini evinde kılıp, Âişe “radıyallahü
anhâ” ile bir mikdâr konuşdukdan sonra Eshâbına farzı kıldırmak
için mescîde giderdi. Bu hâl hasâis-i peygamberîdir. Âişe “radıyallahü anhâ” ile konuşmadan dışarı çıksa idi, ilâhî tecellilerden ve
nûrlardan dolayı, yüzüne kimse bakamazdı.
77- Rütbeyi, saltanatı istememiş, Peygamberligi, fakîrliği dilemişdir. Bir sabâh, Cebrâîl aleyhisselâm ile konuşurken bu gece
evimizde yiyecek bir lokmamız yokdu buyurdu. O anda, İsrâfîl
aleyhisselâm gelip, “Allahü teâlâ söylediğini işitdi ve beni gönderdi.
İstersen her elini sürdüğün taş altun olsun, gümüş olsun, zümrüt
olsun. İstersen melik olarak peygamberlik yap” dedi. Resûlullah üç
kerre, “Kul olarak Peygamberlik istiyorum” dedi.
78- Başka Peygamberler “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” belli
bir zamanda, belli bir memleketde Peygamberlik yapdı. Muhammed
aleyhisselâm ise, yer yüzündeki bütün insanlara ve cinne kıyâmete
kadar Peygamber olarak gönderilmişdir. Meleklerin de, hayvanların
da, nebâtların da, cansızların da, kısaca bütün mahlûkların Peygamberi olduğunu bildiren âlimler de vardır.
79- Bütün varlıklara rahmeti, faydası yayılmışdır. Mü’minlere
faydası meydândadır. Başka Peygamberlerin “aleyhimüssalevâtü
vetteslîmât” zamanındaki kâfirlere, dünyâda azâblar yapılır, yok
edilirlerdi. Ona îmân etmiyenlere dünyâda azâb yapılmadı. Birgün,
Cebrâîl aleyhisselâma, “Allahü teâlâ benim âlemlere rahmet
olduğumu bildirdi. Benim rahmetimden sana da nasîb oldu
mu?” buyurdu. Cebrâîl de, “Allahın büyüklüğü, dehşeti karşısında,
sonumun nasıl olacağından hep korku içindeydim. Emîn olduğumu
bildiren âyetleri (Tekvîr sûresindeki 20 ve 21. âyetlerini) getirince,
bu medh ile müthiş korkudan kurtuldum, emîn oldum. Bundan büyük rahmet olur mu?” dedi.
80- Allahü teâlâ, Muhammed aleyhisselâmın râzı olmasını istemişdir. (35. fazîletde bildirdiğimiz gibi, Allahü teâlâ O râzı oluncaya
“Kul olarak
Peygamberlik
istiyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
494
kadar istediğini verecekdir. Bu husûs, Duhâ sûresinde bildirilmiştir.)
81- Mevâhib-i ledünniyye’de diyor ki, “Ümmetimin dalâlet üzerinde birleşmemelerini Rabbimden diledim. Kabûl eyledi” hadîsi meşhûrdur.
Başka bir hadîs-i şerîfde, “Allahü teâlâ sizi üç şeyden korumuşdur. Bunlardan biri, dalâlet üzerinde birleşmekden korumuşdur. İkincisi, sârî (bulaşıcı)
hastalıkdan ölen, şehîd sevabına kavuşur. Üçüncüsü, iki sâlih müslümân, bir
müslümân için, hayırlıdır (iyi biliriz) diyerek şâhid olursa, o müslümân Cennet’e
gider” buyurdu.
Bir hadîs-i şerîfde, “Eshâbımın ihtilâfı, sizin için rahmetdir” ve “Ümmetimin
ihtilâfı (amelde mezheblere ayrılması) rahmetdir” buyurdu. Onun ümmeti hakkı,
doğruyu bulmak için çalışırlarken, ihtilâfa düşerler. Bu çalışmaları ise, rahmete sebeb
olur. Bu hadîs-i şerîfi iki kimse inkâr etmişdir: Biri mâcin, ikincisi mülhiddir. Mâcin,
dîni dünyâ kazancına âlet eden hîlecidir. Mülhid de, âyet-i kerîmelere dünyâ çıkarlarına
göre mânâ vererek kâfir olan sapıkdır. Yahyâ bin Sa’îd diyor ki, İslâm âlimleri kolaylaşdırıcıdırlar. Bir işe, birisi helâl demiş, başkası harâm demişdir. Sâlih insanlar için helâl
dediklerine, fesad zamanında harâm demişlerdir.
Yukarıdaki hadîs-i şerîfler gösteriyor ki, İcmâ-ı ümmet yâni, müctehid denilen
âlimlerin sözbirliği, Edille-i şer’ıyye’dendir. Yâni, din bilgilerinin dört kaynağından
birisidir ve dört mezheb hakdır. Mezhebler, müslümânlar için Allahü teâlânın rahmetidirler.
82- Resûlullah’ın mübârek kızları ve zevceleri “radıyallahü teâlâ anhünne”, dünyâ
kadınlarının en üstünleridir. Eshâbının hepsi de, Peygamberlerden başka, bütün insanların en üstünleridir. Şehirleri olan Mekke-i mükerreme ve sonra Medîne-i münevvere,
yer yüzünün en kıymetli yerleridir. Mescid-i şerîfinde kılınan bir rek’at namâza, bin
rek’at sevâbı yazılır. Başka ibâdetler için de böyledir. Kabri ile minberi arası, Cennet
bahçesidir. “Öldükden sonra beni ziyâret eden, diri iken etmiş gibidir. Haremeynden birinde ölen bir mü’min, kıyâmet günü emîn olarak diriltilir” buyurdu. Mekke ve Medîne şehirlerine “Haremeyn” denir.
83- Herkesin soyu oğlundan devâm eder. Muhammed aleyhisselâmın soyu ise, Kızı
Fâtıma’dandır. Bu husûs, hadîs-i şerîf ile de bildirilmişdir.
84- Her insanın cinden bir arkadaşı vardır. Bu şeytân kâfirdir. Vesvese vererek,
îmânını almağa, günâh yapdırmağa çalışır. Resûl aleyhisselâm, arkadaşı olan cinnîyi
îmâna getirmişdir.
85- Resûlullah “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” vefât edeceği zaman, Cebrâîl
aleyhisselâm gelip, Allahü teâlâdan selâm getirdi ve hâtırını sorduğunu söyledi. Vefât
edeceğini bildirdi. Kendisi ve ümmeti için çok müjdeler verdi.
Almam ayağın tozuna cihânı yâ Resûlallah!
Değişmem saç teline yedi göğü yâ Resûlallah!
Sıddîk’ın talebi, bir tek sehvindir yâ Resûlallah!
İrfân’ın murâdı, pâyine tozdur yâ Resûlallah!
495
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
İSTİĞFÂRI
Peygamber efendimiz, yaratılmışların en üstünü olduğu gibi,
Allahü teâlâyı hakkıyla tanıyıp, O’ndan en çok korkanı idi. Cenâb-ı
Hak, O’nu günâh işlemekten muhafaza buyurduğu hâlde, O, hiç
durmadan ibâdet eder, Allahü teâlâya duâ ve istiğfarda bulunurdu.
Gecenin evvelinde (yatsıdan sonra) uyur, sonunda da ibâdet ederdi.
İbn-i Abbâs şöyle anlatır: “Bir gece mü’minlerin annesi Hazret-i
Meymune’nin evinde misafir oldum. Resûlullah, gece yarısına kadar
yahut biraz önce veya sonrasına kadar uyudu. Sonra uyanıp oturdu,
eliyle yüzlerinden uyku izlerini giderdi. Kalkıp asılı duran su ibriğini alıp abdest aldı. Âl-i İmrân sûresi sonundan on âyet-i kerîme
okudu ve namaza durdu. Ben de kalkıp Resûlullah’ın aldığı gibi abdest aldım ve namazda o Serverin yanına durdum. Resûlullah iki
rekat namaz kıldı. Sonra iki rekat daha kıldı. Arkasından tekrar iki
rekat daha kıldı. Sonra vitir namazına durdu. Bunu müteakib sabah
ezânı okununcaya kadar yattı. Sonra kalkıp tekrar iki rekat namaz
kıldı ve mescide çıkıp sabah namazının farzını kıldı.”461
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır; “Resûlullah efendimiz bir gece
uyumuştu. Uyanınca; “Ey Âişe, müsâade edersen, bu gece Rabbime ibâdetle meşgûl olayım” buyurdu. Sonra kalktı. Kur’ân-ı
kerîm okuyup, ağladı. Hattâ gözyaşıyla iki dizi ıslandı. O, okumaya
devam etti, okudukça mübârek gözyaşları bedenine temas eden her
yeri ıslatmıştı. Bu hâl sabaha kadar devam etti.
Sabahleyin Bilâl-i Habeşi gelip durumu görünce; “Anam ve babam feda olsun yâ Resûlallah! Allahü teâlâ senin geçmiş ve gelecek
hatâlarını affetmedi mi?” deyince, Resûlullah; “Ey Bilâl! Ben şükredici kul olmayayım mı ki; Allahü teâlâ bu gece;462 “Göklerin
ve yerin yaratılmasında gece ve gündüzün birbiri arkasından gelmesinde, akıl sahipleri için elbette çok âyetler, işaretler vardır” meâlindeki Âl-i İmrân sûresi 190. âyet-i kerîmesini
inzal buyurdu.”
“Müslim”de bildirilen hadîs-i şerîfde de; “Kalbime öyle şeyler gelir ki, her gün ve gece bunlardan yetmiş defa Allahü
teâlâya istiğfar ederim.” Ve “Kalbimde (envâr-ı ilahiyyenin gelmesine engel olan) perde hasıl oluyor. Bunun için her gün, 70
kerre istiğfar ediyorum.” Ve yine “Allahü teâlâya her gün yüz
kerre istiğfar ediyorum” buyurdu.463
461 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 217; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I 284; Beyhekî, Sünen,
I, 89.
462 İbni Hibbân, Sahîh, II, 386; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, IV, 142.
463 İbni Mâce, Edeb, 57; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 148.
“Kalbimde
(envâr-ı
ilahiyyenin
gelmesine engel
olan) perde hasıl
oluyor. Bunun
için her gün, 70
kerre istiğfar
ediyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
496
Peygamber efendimizin Allahü teâlâdan korkması o derece fazla idi ki, kahkahayla
güldüğü görülmezdi.
İmâm-ı Tirmizi’nin Ebû Zer’den merfu’an464 bildirdiği hadîs-i şerîfde; “Şüphesiz sizin görmediklerinizi ben görüyorum. Duymadıklarınızı da duyuyorum. Semada meleklerin secde etmedikleri, dört parmaklık bir boş yer yoktur. Vallahi
benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız. Yollara düşüp avazınız
çıktığı kadar yüksek sesle Allahü teâlâya yalvarırdınız” buyurmuştur.465
Ebû Hüreyre’nin rivâyet ettiği hadîs-i şerîfde Resûlullah efendimiz; “Hiç kimseyi, ameli, Cennet’e götürmez” buyurdu. “Sizi de mi yâ Resûlallah?” diye sorulunca;
“Evet, beni de amelim Cennet’e götürmez. Ancak, Allahü teâlânın fadlı ve rahmeti beni örter” buyurdu.
İbn-i Ömer anlatır; “Resûlullah’la birlikte bir meclisde bulunduğumuz zaman; “Yâ
Rabbi! Beni bağışla ve tövbemi kabul eyle. Sen tövbeleri kabul edicisin ve rahimsin” diye yüz defa buyurduğunu sayardık.”466
Enes bin Mâlik nakletti: “Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem devamlı “Allahümme yâ mukallibelkulûb, sebbit kalbi alâ dinîk” buyururdu.467
Tirmizi’nin Ebû Sa’id-il-Hudrî’den rivâyet ettiği hadîs-i şerîfde, Peygamber efendimiz buyurdu ki: “Yatağına girdiğinde üç defa “Estağfirullah’el-azîm mukallibhayyül-kayyûm ve etûbü ileyh” diyen kimsenin günâhları deniz köpükleri
veya Temîm diyarının kumları veya ağaç yapraklarının sayısı veya dünyanın
günleri kadar çok olsa da, Allahü teâlâ onun günâhlarını bağışlar.”
Buhârî ve Müslim’in naklettiklerine göre Resûlullah şöyle istiğfar ederdi:
“Allahümmağfirlî hatîetî ve cehlî ve israfî fi emrî ve mâ ente a’lemü bihî minnî.
(Allah’ım! Senin bildiğin ve benim (bilerek veya) bilmeyerek haddini aşmak sûretiyle
yaptığım, işlediğim hatâları affeyle!)”
Ebû Mûsel-Eş‘arî radıyallahü anhdan rivâyet edildiğine göre Resûl-i Ekrem sallallahü
aleyhi ve sellem şöyle de istiğfar ederdi: “Allahümmağfirlî hezlî ve ciddî ve hataî
ve amdî ve küllü zâlike indî. Allahümmafirlî mâ kaddemtü vemâ ahhartü ve
mâ esrartü ve mâ a’lentü ve mâ ente a’lemü bihî minnî entel mukaddemü ve
entel mu’ahharu ve ente alâ külli şey’in kadîr.”468 (Allah’ım, şaka, ciddi, unutarak ve
bilerek benim için yapılması mümkün bütün kusurlarımı mağfiret et. Allah’ım! Takdim
ve tehir ettiğim, gizli ve âşikâre işlediğim, senin bildiğin her çeşit kusurlarımı bağışla.
Mukaddem ve muahhar olan sensin. Her şeye kâdir olan sensin.)
Resûlullah, gündüz olurdu sâim,
Gece de, nemâza olurdu kâim.
Ümmet isen, ol Müctebâya,
Sünnete, mekrûha dikkat et dâim.
464 Eshâb-ı kirâmın, bizzat (Resûlullahdan işittim, böyle buyurdu) diyerek naklettikleri hadis-i şerifler.
465 İbni Ebî Şeybe, Musannef, VII, 123; Hâkim, Müstedrek, II 554; Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, I, 484.
466 Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 89; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VI, Süyûtî, Câmi-ul Ehâdis, XXXVI, 323.
467 Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 257; Hâkim, Müstedrek, I, 706.
468 Buhârî, Da’vât 60; Müslim, Zikir 70; Ebû Dâvûd, “Salât”, 123; Tirmizî, “Deavât”, 29; Dârimî, “Salât”, 169;
Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 94; Dâre Kutnî, Sünen, III, 264; Hâkim, Müstedrek, I, 692; Beyhekî, Sünen, II
420.
497
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
ŞEFÂATİ
Resûl-i ekrem efendimiz, kıyâmet gününde ümmetine şefâat
edecek, onları sıkıntı ve üzüntüden kurtaracaktır. Bir hadîs-i
şerîfinde buyurdular ki: “Ümmetimin yarısının Cennet’e girmesiyle şefâat arasında muhayyer kılındım. Ben şefâati
tercih ettim. Çünkü o daha şümullüdür. Onu, yalnız takvaya erenler için sanmayın, o, aynı zamanda hatâya düşen
günâhkârlar içindir de...”469
Ebû Hüreyre hazretlerinin rivâyet ettiği hadîs-i şerîfde, Peygamber efendimiz; “Şefâatim, kalbi dilini tasdik eder tarzda,
ihlâs ile “Lâ ilâhe illallah” diyerek şehâdet kelimesi getiren
kimseyedir” buyurdu.470
Bâzı hadîs-i şerîflerde de;
“Ümmetimden, Ehl-i beytimi sevenlere şefâat edeceğim.”
“Ümmetimden, büyük günâh işliyenlere şefâat edeceğim.”
“Eshâbıma dil uzatanlardan başka, herkese şefâat edebilirim.”
“Ümmetimden, nefsine zulüm edenlere, nefislerine aldananlara şefâat edeceğim.”
“Kıyâmet günü, en önce ben şefâat edeceğim.”471
“Şefâatime inanmıyan, ona kavuşamaz” buyruldu.472
Kıyâmet gününde “Sûr”a üfürmenin dehşetinden tüyler ürperir,
gözler nereye bakacağını şaşırır ve mü’min ve kâfirler mahşer yerine sevk olunurlar. Bu kıyâmet gününün şiddetini ziyâdeleştiren
bir azabdır.
Bu vakit, Arş’ı, sekiz melek yüklenip götürür. Onlardan bir melek bir adımında, yirmi bin senelik dünya yolunu yürür.
Melekler ve bulutlar, Arş-ı a’lâ karar edinceye kadar, akılların
anlıyamıyacağı tesbihler ile tesbih ederler. Bu şekilde, Arş-ı a’lâ,
Allahü teâlâ kendisi için halk eylediği beyaz arzın üzerinde karar
kılar. Bu zaman, hiçbir şeyin tâkat getiremiyeceği Allahü teâlânın
azabından, başlar aşağı eğilir. Cümle halk sıkıntısı içinde mahbus
ve şaşkın kalıp, şefkat ararlar.
Mahşerde, insanların hâlleri ziyâdesiyle kötüleşir. Meşakkat ve
zahmetleri artar. İnsanlardan her biri, dünyada sımsıkı sakladıkları
469 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 29; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XVIII, 58; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, XI, 308; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye, 290.
470 Ebû Ya’la, Müsned, XI, 39; Heysemî, Mecmâ’uz-Zevâid, XI, 321; Kâdî İyâd, Şifâ-i
şerîf, 217.
471 Heysemî, Mecma’uz-zevâid, XI, 324; Begâvî, Envâr, I, 62.
472 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XII, 421; Heysemî, Mecmâ’uz-Zevâid, XI, 324.
“Şefâatime
inanmıyan, ona
kavuşamaz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
498
malı boyunlarına geçirmişlerdir. Deve zekâtını vermiyenlerin, boynuna deve yüklenir.
Öyle bağırır ve ağırlaşır ki, büyük dağlar gibi olur. Sığır, koyun zekâtı vermiyenler de,
böyle olur. Bunların feryâdları âdetâ gök gürlemesi gibidir.473
Ekin zekâtını, yâni uşrunu vermiyenlerin boynuna ekin denkleri yüklenir. Dünyada
hangi cins ekinin zekâtını vermemiş ise, o nev’den, denkler vurulmuştur. Buğday ise,
buğday, arpa ise arpa vurulmuştur. Ağırlığından altında “vâveyla, vâsebura” diye bağırır. (Veyl, azâb kelimesidir. İnsan azaba tâkat getiremediği vakit, böyle bağırır. Sebur
da helak zamanında kullanılır.)
Altın, gümüş ve (kâğıt) para ve sair ticâret malı zekâtından vermeyenlere de, dehşetli bir yılan musallat edilir. Bağırıp; “Bu nedir?” dediklerinde, melekler; “Bunlar, dünyada
zekâtını vermediğiniz mallarınızdır” diye cevab verirler. İşte bu dehşetli hâl, Âl-i İmrân
sûresinin yüz sekseninci âyet-i kerîmesinde; “Dünyada cimrilik ettikleri şeyler,
kıyâmet günü boyunlarına dolanacaktır” meâl-i şerîfi ile bildirilmiştir.
Diğer bir fırkanın ise, avret yerlerinden cerahat ve irin akar. Onların fena kokusundan etrafta bulunanlar çok rahatsız olur. Bunlar, zina yapanlar ve harâm işleyenlerdir.
Diğer bir fırka da vardır ki, ağaç dallarına asılırlar. Bunlar dünyada livata yapanlardır.
Diğer bir fırka da, dilleri ağızlarından çıkmış ve göğüslerine sarkmış, gâyet çirkin
bir hâldedirler. İnsanlar bunları görmek istemez. Bunlar yalan ve iftira söyliyenlerdir.
Bir fırka dahi, karınları yüksek dağlar kadar büyümüş olduğu hâlde bulunur. Bunlar,
dünyada zaruret olmadan ve muamele yapmadan faizli mal ve para alıp verenlerdir. Bu
gibi harâm işliyenlerin günâhları, fena hâlde açığa vurulur.
Peygamberlere ve âlimlere korku gelir. Evliya ve şehidler tâkat getirilmesi güç olan
Allahü teâlânın azabından feryâd ederler. Bunlar, bu hâl üzereyken, güneşin nûrundan
çok daha fazla olan bir nûr bunları içine alır. Zaten güneşin hararetine tâkat getiremeyen kimseler, bunu müşahede ettikleri gibi, karma karışık olurlar. Bin sene de, bu hâl
üzere kalırlar. Allahü teâlâ tarafından kendilerine bir şey söylenmez.
Bu vakit insanlar ilk peygamber olan Âdem aleyhisselâma giderler; “Yâ Âdem
aleyhisselâm! Sen aziz ve şerîf bir peygambersin. Allahü teâlâ seni yarattı ve melekleri
sana secde ettirdi. Sana kendi ruhundan üfledi. Hesaba başlaması için bize şefâat eyle
de Allahü teâlâ ne murad ederse, onunla mahkum olalım. Ve nereye emrederse, herkes
oraya gitsin. Herşeyin hâkimi ve mâliki olan Allahü teâlâ mahluklarına dilediğini yapsın” diye yalvarırlar.
Âdem aleyhisselâm buyurur ki: “Ben, Allahü teâlânın yasak ettiği ağacın meyvesinden yedim. Bu zamanda Allahü teâlâdan utanırım. Fakat siz Nuh’a gidiniz.” Bunun üzerine bin sene aralarında meşveret ederek dururlar.
Sonra Nuh aleyhisselâma giderler ve; “Hiç dayanılmayacak bir hâldeyiz. Bizim muhakememizin çabuk yapılması için şefâat eyle. Şu mahşer cezasından kurtulalım” diye
yalvarırlar. Nuh aleyhisselâm onlara cevap olarak; “Ben Allahü teâlâya duâ eyledim.
Yeryüzünde ne kadar insan varsa, o duâ sebebiyle boğuldu. Bunun için, Allahü teâlâdan
utanırım. Fakat siz, Halilullah olan İbrâhim aleyhisselâma gidiniz. Allahü teâlâ Hac
sûresinin son âyetinde meâlen; “Babanız İbrahim aleyhisselâmın dinine uyunuz.
Peygamberin size şâhit olması, sizin de insanlara şâhit olmanız için, Allahü
teâlâ, bundan önceki kitaplarda da, Kur’ân-ı kerimde de size müslüman adını
473 Müslim, İmân, 399; Tirmizî, Sifetü’l-Kıyâme, 10; İbni Mâce, Zühd, 37; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 4.
499
vermiştir” buyurdu. Belki o size şefâat eder” der.
Yine evvelki gibi aralarında bin sene daha konuşurlar. Sonra
İbrâhim aleyhisselâma gelirler. “Ey müslümanların babası! Sen Allahü teâlânın seni kendine halil eylediği zâtsın. Bize şefâat eyle!
Allahü teâlâ, mahlukat arasında, hükmünü versin” derler. İbrâhim
aleyhisselâm onlara; “Ben dünyada üç kerre kinaye söyledim.
Bunları söyleyerek din yolunda mücadele ettim. Şimdi, Allahü
teâlâdan bu makamda şefâat izni istemekten utanırım. Siz Mûsâ
aleyhisselâma gidiniz. Zîrâ, Allahü teâlâ onunla konuştu ve kendisine mânevi yakınlık gösterdi. O, sizin için şefâat eder” buyurur.
Bunun üzerine yine bin sene durarak birbirleriyle istişare ederler. Fakat bu zamanda hâlleri gâyet güçleşir. Mahşer yeri çok daralır. Sonra Mûsâ aleyhisselâma gelip, derler ki, “Yâ İbn-i İmrân! Sen
Allahü teâlânın kendisiyle konuştuğu, Tevrat’ı indirdiği peygambersin. Hesabın başlaması için bize şefâat eyle! Zîrâ burada durmamız çok uzadı. İzdihamdan ayaklar birbiri üzerine birikti.”
Mûsâ aleyhisselâm onlara buyurur ki: “Ben, Allahü teâlâya,
âl-i Fir’avn’ın senelerce hoşlanmıyacakları şeylerle cezalandırılması için duâ ettim. Sonra gelenlere ibret olmalarını rica eyledim.
Şimdi şefâat etmeğe utanırım. Fakat, Cenâb-ı Hak rahmet, mağfiret sahibidir. Siz Îsâ aleyhisselâma gidiniz. Çünkü yakîn cihetiyle
Resûllerin en esahhı, mârifet ve zühd cihetinden, en efdali ve hikmet cihetinden en üstünü odur. Size o şefâat eder” buyurur.
Mahşer sıkıntısından kurtulmak için, sonra Îsâ aleyhisselâma
gelirler. Derler ki: “Sen Allahü teâlânın ruhu ve kelimesisin. Allahü
teâlâ, senin için, Âl-i İmrân sûresinin kırk beşinci âyetinde meâlen;
“Dünyada ve âhirette Vecih, yâni çok kıymetli (şerefli ve itibarlı)” buyurdu. Bize Rabbinden şefâat eyle!”
Îsâ aleyhisselâm buyurur ki: “Benim kavmim, beni ve annemi
Allah’dan başka ilâh ittihaz eylediler. Bu hâlde nasıl şefâat ederim.
Bana da ibâdet ettiler; bana oğul ve Allahü teâlâya baba dediler.
Fakat, siz birinizin kesesi olduğunu ve içinde nafakası bulunmadığını ve ağzının mühürlü olmadığını gördünüz mü? O mührü bozmadan o nafakaya ulaşılabilinir mi? Peygamberlerin en üstünü ve
sonuncusu Muhammed sallallahü aleyhi ve selleme gidiniz. Zîrâ
O, dâvetini ve şefâatini ümmeti için hazırlardı. Çünkü kavmi ona
çok kerre ezâ ettiler. Mübârek alnını yardılar. Mübârek dişini kırdılar. Kendisine delilik isnad ettiler. Hâlbuki, o yüce Peygamber,
onların iftihar cihetinden en iyisi ve şeref cihetinden en yükseği idi. Onların tahammül olunmayacak ezâ ve cefalarına mukabil,
Yusuf aleyhisselâmın kardeşlerine söylediği; “Bugün ben artık
size, yaptıklarınızdan dolayı hesap soracak değilim (Sizin
hatâlarınızı yüzünüze vurmayacağım). Erhamürrahimîn olan
“Dünyada
esirgedikleri
(mal), kıyâmet
günü boyunlarına
takılır.”
Âl-i İmrân: 180
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
500
Cenâb-ı Allah, size mağfiret eder”474 meâlindeki âyet-i kerîme ile cevab verirdi.” Îsâ
aleyhisselâm, Peygamberimizin sallallahü aleyhi ve sellem fazîletlerini anlatınca, hepsi
bir an evvel O’na kavuşmak ister.
Hemen Muhammed aleyhisselâmın minberine gelirler. Derler ki: “Sen habîbullahsın!
Habîb ise, vasıtaların en faydalısıdır. Bize şefâat eyle! Zîrâ, peygamberlerin birincisi olan
Âdem aleyhisselâma gittik. Bizi Nuh aleyhisselâma gönderdi. Nuh aleyhisselâma gittik.
İbrâhîm aleyhisselâma, İbrâhîm aleyhisselâma gittik; Mûsâ aleyhisselâma gönderdi.
Mûsâ aleyhisselâma gittik; Îsâ aleyhisselâma; o da size gönderdi. Yâ Resûlallah sallallahü aleyhi ve sellem! Senden sonra gidecek bir yer yoktur.”
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Allahü teâlâ izin verir ve razı
olursa, şefâat ederim” buyurur.
Surâdikât-i celâl’e, yâni celâl perdesine varır. Allahü teâlâdan şefâat için izin ister.
Kendisine izin verilir. Perdeler kalkar. Arş-ı a’lâya girer. Secdeye kapanır. Bin sene secdede durur. Bundan sonra, Cenâb-ı Hakk’ı bir hamd ile hamd eder ki, âlem yaratıldığından
beri, hiç kimse, Allahü teâlâyı böyle medh etmemiştir. Bâzı ârifler; Allahü teâlâ âlemleri
yaratınca, kendisini, böyle hamdler ile medh ve sena buyurduğunu söylemişlerdir.
Allahü teâlâ meâlen; “Yâ Muhammed, başını secdeden kaldır! Söyle, dinlenir. (Ne
söylersen dinlenilecek. Ne istersen verilecek.) Şefâat et, kabul olunur” buyurur. Bunun
üzerine Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Yâ Rabbi! Kulların arasından
iyileri ve kötüleri ayır ki, zamanları gâyet uzadı. Her biri, günâhlarıyla Arasat
meydanında rezil ve rüsvay oldular” der.
Bir nidâ gelir: “Evet ya Muhammed!” denilir.
Cenâb-ı Hak, Cennet’e emreder ki, her cins zineti ile zinetlenir. Arasat meydanına
getirilir. O derece güzel kokusu vardır ki, beş yüz senelik yoldan duyulur. Bu hâlden
kalbler ferahlanır. Ruhlar dirilir. (Lakin kâfirler, mürtedler ve Müslümanlarla alay edenler, gençleri aldatarak îmânlarını çalanlar ve) amelleri habis, kötü olanlar Cennet’in
kokusunu duymazlar.
Mahşerde, Cenâb-ı Hak, Cennet’i ve Cehennem’i getirmeği emreder. O vakit,
Cehennem’in bağırması ve gürültüsü ve ateş saçması ve bütün gökyüzünü simsiyah
eden şiddetli dumanı vardır. Gürültüsü ve gümbürtüsü ve sıcaklığı tahammül olunamayacak derecededir. Herkesin dizinin bağı çözülür ve oldukları yere çöküverirler.
Hattâ Peygamberler ve Resûller dahi kendilerini tutamaz. Hazret-i İbrâhîm, hazret-i
Mûsâ, hazret-i Îsâ, Arş-ı a’laya sarılır. İbrâhîm aleyhisselâm, kurban etmek istediği
İsmail aleyhisselâmı unutur. Mûsâ aleyhisselâm biraderi Harun aleyhisselâmı ve Îsâ
aleyhisselâm vâlidesi Hazret-i Meryem’i unuturlar. Her biri; “Yâ Rabbi! Bugün nefsimden başka bir şey istemem” der.
Muhammed aleyhisselâm ise; “Ümmetime selâmet ve necat ver yâ Rabbi!” der.
Orada buna tahammül edebilecek kimse bulunmaz. Zîrâ Allahü teâlâ, bunu haber verip; Câsiye sûresinin yirmi sekizinci âyetinde meâlen; “Her ümmeti, dizleri üzere
Cenâb-ı Hakk’ın korkusundan çökmüş olarak görürsün. Her biri, dünyada işledikleri amellerin kitabına dâvet olunurlar” buyurmuştur.
Allahü teâlâ, Mülk sûresinin sekizinci âyetinde meâlen; “Gayz ve şiddetinin çokluğundan, Nâr ikiye ayrılacak gibi olur” buyurur.
474 Yusuf: 12/92.
501
Bunun üzerine, Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem ortaya çıkıp, Cehennem’i durdurur. Buyurur ki: “Hakir ve zelil olarak
geriye dön! Tâ ki, sana ehlin güruh güruh gelsinler.”
Cehennem dahi; “Yâ Muhammed! Bana müsâade et! Zîrâ,
sen bana harâmsın” der. Arş’dan nidâ gelerek; “Ey Cehennem!
Muhammed aleyhisselâmın kelamını dinle. Ve ona itaat et!”
der. Sonra Resûlullah efendimiz Cehennem’i çeker. Arş-ı a’lanın sol
tarafında bir yere yerleştirir. Mahşerdekiler, Peygamber efendimizin bu merhametli muamelesini ve şefâatini birbirlerine müjdelerler. Korkuları biraz azalır. Enbiyâ sûresinde yüz yedinci âyet-i
kerîmenin: “Seni âlemlere rahmet olarak gönderdik” meâl-i
şerîfi zahir olur.475
Hülasa; Resûlullah efendimiz, beş yerde şefâat edecektir.476
Birincisi, “Makam-ı Mahmûd” denilen şefâati ile bütün insanları mahşerde beklemek azabından kurtaracaktır.477
İkincisi, şefâatı çok kimseyi hesâbsız Cennet’e sokacaktır.
Üçüncüsü; günâhı çok olan mü’minleri Cehennem’den çıkaracaktır.
Dördüncüsü; sevâbı ve günâhı müsâvî olup, “A’râf” denilen yerde bekliyenlerin Cennet’e gitmelerine şefâat edecekdir.
Beşincisi; Cennet’te olanların derecelerinin yükselmesine şefâat
edecekdir.
Şefâat ile hesâbdan kurtardığı yetmiş bin kimsenin her birinin
şefâatleri ile de, yetmişer bin kişi hesâbsız Cennet’e gireceklerdir.
ŞEFÂAT YÂ RESÛLALLAH!
Çok muhtâcım, sana geldim,
Şefâat yâ Resûlallah!
Kabahatim neyse bildim,
Şefâat yâ Resûlallah!
Günâhkârım, yüzüm kara,
Atılırım belki nâra,
Meğer senden ola çâre,
Şefâat yâ Resûlallah!
Sevgin her şeyden evlâdır,
İlmin herkesten a’lâdır,
Seni medheden Mevlâdır,
Şefâat yâ Resûlallah!
475 Müslim, İmân, 399; Tirmizî, Sifetü’l-Kıyâme, 10; İbni Mâce, Zühd, 37; Ahmed
bin Hanbel, Müsned, I, 4; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 220.
476 Herkese Lâzım Olan Îmân, 359.
477 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerif, 217.
“Her ümmeti,
dizleri üzere
Cenâb-ı Hakk’ın
korkusundan
çökmüş olarak
görürsün. Her
biri, dünyada
işledikleri
amellerin
kitabına dâvet
olunurlar.”
Câsiye: 28
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
502
Seni nasıl över insan?
Meğer senden ola ihsân,
İmdât eyle bize aman!
Şefâat yâ Resûlallah!
Sensiz bana, dünya zindân,
İşim bozuk, hâlim yaman,
Meğer senden ola dermân,
Şefâat yâ Resûlallah!
Işık saçtın şu cihâna,
Salât, selâm olsun sana,
Ölü, diri Müslümâna,
Şefâat yâ Resûlallah!
Elbette çoktur isyânım,
Hem âcizim, hem noksanım,
Fakat doğrudur îmânım,
Şefâat yâ Resûlallah!
Cehennem kaynayıp taşa,
Bilinmez ne gelir başa,
Cihâd eden arkadaşa,
Şefâat yâ Resûlallah!
Gözlerimden kalksın perde,
Devâsın sen bütün derde,
Mü’min olan her bir ferde,
Şefâat yâ Resûlallah!
Dendi şânına Levlâke,
Yine dendi Âteynâke,
Sensin şâhı Erselnâke,
Şefâat yâ Resûlallah!
Dinimizi yayanlara,
Sünnetine uyanlara,
Yoluna baş koyanlara,
Şefâat yâ Resûlallah!
Ümmetinin hakîrine,
Şâkirine, zâkirine,
Zenginine, fakîrine,
Şefâat yâ Resûlallah!
Muhammed Hâdimî (rahmetullahi aleyh)
503
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
MÛCİZELERİ
Sevgili peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın, Allahü
teâlânın peygamberi olduğunu açıklayan şâhidler sayılamayacak kadar çoktur. Allahü teâlâ; “Sen olmasaydın âlemi yaratmazdım” buyurdu.478 Bütün varlıklar, Allahü teâlânın varlığını,
birliğini gösterdikleri gibi, Muhammed aleyhisselâmın peygamber olduğunu ve üstünlüğünü de göstermektedirler. Ümmetinin evliyâsında hâsıl olan kerâmetler, hep O’nun mûcizeleridir.
Çünkü, kerâmetler, O’na tâbi olanlarda, O’nun izinde gidenlerde
hâsıl olmaktadır. Hattâ, bütün peygamberler, O’nun ümmetinden
olmak istedikleri için, daha doğrusu, hepsi O’nun nûrundan yaratıldıkları için, O’nların mûcizeleri de Muhammed aleyhisselâmın
mûcizelerinden sayılır.
Sevgili peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın mûcizeleri,
zaman bakımından üçe ayrılmıştır:
Birincisi, mübârek rûhu yaratıldığından başlayarak peygamberliğinin bildirildiği bi’set zamanına kadar olanlardır.
İkincisi, bi’setden vefâtına kadar olan zaman içindekilerdir.
Üçüncüsü, vefâtından kıyâmete kadar olmuş ve olacak şeylerdir.
Bunlardan birincilere, irhâs denir. Her biri de ayrıca, görerek
veya görmeyip akıl ile anlaşılan mûcizeler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Bütün mûcizeler o kadar çoktur ki, sınırlamak, saymak mümkün olmamıştır. İkinci kısımdaki mûcizelerin üç bin kadar olduğu
bildirilmiştir. Bunlardan meşhûr olan birkaç tanesi aşağıdadır.
1- Muhammed aleyhisselâmın mûcizelerinin en büyüğü
Kur’ân-ı kerîmdir. Bugüne kadar gelen bütün şâirler, edebiyâtçılar,
Kur’ân-ı kerîmin nazmında ve mânâsında, âciz ve hayrân kalmışlardır. Bir âyet-i kerîmenin benzerini söyleyememişlerdir. Î’câzı ve
belâgatı insan sözüne benzemiyor. Yâni, bir kelimesi çıkarılsa veya
bir kelime eklense, lafzındaki ve mânâsındaki güzellik bozuluyor.
Bir kelimesinin yerine koymak için, başka kelime arayanlar bulamamışlardır. Nazmı, Arab şâirlerinin şiirlerine benzemiyor. Geçmişte olmuş ve gelecekte olacak nice gizli şeyleri haber vermektedir. İşitenler ve okuyanlar, tadına doyamıyorlar. Yorulsalar da,
usanmıyorlar. Okuması ve işitmesinin, sıkıntıları giderdiği, sayısız
tecrübelerle anlaşılmıştır. İşitince kalblerine dehşet ve korku çökenler, bu sebepten ölenler bile görülmüştür. Nice azılı İslâm düşmanları Kur’ân-ı kerîmi dinlemekle, kalbleri yumuşamış, îmâna
gelmişlerdir.
478 Süyûtî, Leâli’l-Masnûa, I, 272; Aclûnî, Keşf-ül-hafâ, II, 164.
“Muhammed
aleyhisselâmın
bin mu’cizesi
göründü, dost
düşman herkes
de bunu söyledi.
Bu kadar
mu’cizelerin en
kıymetlisi, edebli
olması ve güzel
huyları idi.”
Rıyâd-un-nâsıhîn
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
504
İslâm düşmanlarından ve muattala, melâhide ve karâmita denilen müslümân ismini taşıyan zındıklardan Kur’ân-ı kerîmi değişdirmeğe, bozmağa ve benzerini söylemeğe
çalışanlar olmuş ise de hiçbiri, arzûlarına kavuşamamışdır. Tevrât ve İncîl ise, insanlar
tarafından her zaman değişdirilmiş ve yine değişdirilmekdedir. Bütün ilimler ve tecrübe
ile bulunamayacak güzel şeyler ve iyi ahlâk ve insanlara üstünlük sağlıyan meziyyetler
ve dünyâ ve âhiret saâdetine kavuşduracak iyilikler ve varlıkların başlangıcı ve sonu
hakkında bilgiler ve insanlara faydalı ve zararlı olan şeylerin hepsi Kur’ân-ı kerîmde
açıkça veyâ kapalı olarak bildirilmişdir. Kapalı olanlarını, erbâbı anlayabilmekdedir.
Semâvî kitâbların hepsinde, Tevrâtda, Zebûrda ve İncîlde bulunan ilimlerin ve esrârın
hepsi Kur’ân-ı kerîmde bildirilmişdir. Kur’ân-ı kerîmde mevcûd ilimlerin hepsini ancak
Allahü teâlâ bilir. Çoğunu sevgili Peygamberine sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem bildirmişdir. Alî ve Hüseyn “radıyallahü teâlâ anhümâ” bu ilimlerden çoğunu bildiklerini
haber vermişlerdir. Kur’ân-ı kerimi okumak çok büyük bir nimetdir. Allahü teâlâ, bu nimeti Habîbinin ümmetine ihsân etmişdir. Melekler bu nimetden mahrûmdurlar. Bunun
için, Kur’ân-ı kerîm okunan yere toplanıp dinlerler. Bütün tefsîrler, Kur’ân-ı kerîmdeki
ilimlerden çok azını bildirmekdedirler. Kıyâmet günü, Muhammed aleyhisselâm minbere çıkıp Kur’ân-ı kerîm okuyunca, dinleyenler bütün ilimlerini anlayacaklardır.
2- Muhammed aleyhisselâmın meşhûr mûcizelerinin en büyüklerinden birisi de,
ayı ikiye ayırmasıdır. Bu mûcize, başka hiçbir Peygambere nasîb olmamışdır. Muhammed aleyhisselâm elli iki yaşında iken, Mekke’de Kureyş kâfirlerinin ele-başları yanına
gelip, “peygamber isen ayı ikiye ayır” dediler. Muhammed aleyhisselâm, herkesin ve
hele tanıdıklarının, akrabâsının îmân etmelerini çok istiyordu. Ellerini kaldırıp duâ etdi.
Allahü teâlâ, kabûl edip, ayı ikiye böldü. Yarısı bir dağın, diğer yarısı başka dağın üzerinde göründü. Kâfirler, Muhammed bize sihir yapdı dediler. Îmân etmediler.
Şiir:
Köpek, aya bakınca havlar,
Ayın bunda ne kusûru var,
Köpekler, her zaman havlar.
Ahmak olan bundan ne anlar.
Beyt:
Ağız tadının kaçması, hastalığı bildirir.
En lezzetli şerbetler hastaya acı gelir.
3- Muhammed aleyhisselâm, bâzı gazâlarında, susuz kalındığı zaman, mübârek elini bir kabdaki suya sokmuş, parmakları arasından su akarak, suyun bulunduğu kap
devâmlı taşmışdır. Bâzen seksen, bâzen üçyüz, bâzen binbeşyüz, Tebük Gazâsı’nda
ise, yetmiş bin kimsenin hepsi ve hayvanları, bu sudan içmişler ve kullanmışlardır.
Mübârek elini sudan çıkarınca akması durmuşdur.
4- Bir gün amcası Abbâs’ın evine gidip onu ve evlâdını yanına oturttu. Üzerlerini ihrâmı
ile örterek; “Yâ Rabbî! Bu amcamı ve Ehl-i beytimi örttüğüm gibi, sen de, Cehennem
ateşinden kendilerini koru” dedi. Duvarlardan üç kerre âmîn sesi işitildi.479
5- Birgün, kendisinden mûcize isteyenlere karşı, uzakdaki bir ağacı çağırdı. Ağaç,
köklerini sürüyerek gelip selâm verip, “Eşhedü en lâilâhe illallah ve eşhedü enne
479 Heysemî, Mecma’uz-zevâid, IX, 226; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXVI, 311.
505
Muhammeden abdühü ve resûlühü” dedi. Sonra, gidip yerine
dikildi.
6- Hayber Gazâsı’nda, önüne zehirlenmiş koyun kebâbı koyduklarında, “Yâ Resûlallah! Beni yime, ben zehirliyim” sesi işitildi.
7- Bir gün elinde put bulunan kimseye; “Put bana söylerse,
îmân eder misin?” buyurdu. Adam; “Ben buna elli senedir ibâdet
ediyorum. Bana hiç bir şey söylemedi. Sana nasıl söyler?” dedi. Muhammed aleyhisselâm; “Ey put! Ben kimim?” buyurunca; “Sen
Allah’ın peygamberisin” sesi işitildi. Putun sâhibi, hemen îmâna
geldi.
8- Medîne’de, Mescid-i nebevîde dikili bir hurma kütüğü vardı.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem hutbe okurken, bu direğe
dayanırdı. Buna Hannâne denirdi. Minber yapılınca, Hannâne’nin
yanına gitmedi. Ondan ağlama seslerini, bütün cemâat işitdiler.
Minberden inip, Hannâne’ye sarıldı. Sesi kesildi. “Eğer sarılmasaydım, benim ayrılığımdan kıyâmete kadar ağlardı” buyurdu.
Böyle mûcizeler çok görülmüş ve haber verilmişdir.
9- Eline aldığı çakıl taşlarının ve tutduğu yemek parçalarının arı
sesi gibi, Allahü teâlâyı tesbîh etdikleri çok görülmüşdür.
10- Bir kâfir gelip, Senin Peygamber olduğunu ben nerden bileyim? dedi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, “Şu hurma
ağacındaki salkımı çağırsam, o da gelse îmân eder misin?”
buyurdu. Kâfir, evet îmân ederim dedi. Resûlullah hurma salkımını
çağırdı, sıçrayarak geldi. Resûlullah, “Yerine git!” buyurdu. Ağaçdaki yerine çıkıp asıldı. Bunu gören kâfir îmân etdi.
11- Mekke’de birkaç kurt bir sürüden koyun kapıp götürdüler.
Çoban hücûm edip, koyunları kurtların elinden aldığında, kurtların birisi, Allahü teâlânın gönderdiği rızkımızı elimizden alırken,
Allahü teâlâdan korkmadın mı? dedi. Çoban, “Çok şaşırdım, kurt
konuşur mu?” deyince, kurt, “Bundan dahâ şaşılacak şeyi haber
vereyim mi? Medîne’de Allahü teâlânın Peygamberi olan Muhammed sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem mûcizeler gösteriyor” dedi.
Çoban gelip bunu Resûlullah’a sallallahü aleyhi ve sellem anlatdı
ve müslümân oldu.
12- Muhammed sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, bir çayırda giderken, üç kerre, “Yâ Resûlallah” sesini işitti. O tarafa bakıp,
bağlı bir geyik gördü. Yanında bir adam uyuyordu. Geyiğe isteğini
sorunca; “Bu avcı beni avladı. Karşıdaki tepede iki yavrum var. Beni
salıver! Gidip, onları doyurup geleyim” dedi. Resûl aleyhisselâm;
“Sözünde durup gelir misin?” buyurdu. Geyik; “Allah için söz
veriyorum, gelmezsem Allah’ın azâbı benim üzerime olsun” dedi.
Resûlullah geyiği bıraktı. Biraz sonra geldi. Adam uyanıp; “Yâ
Resûlallah! Bir emriniz mi var?” dedi. Peygamber efendimiz de; “Bu
geyiği âzâd et!” buyurdu. Adam, geyiğin ipini çözüp bıraktı. Geyik;
“Yâ Rabbî!
Bu amcamı
(Abbâs’ı) ve
Ehl-i beytimi
örttüğüm
gibi, sen de,
Cehennem
ateşinden
kendilerini
koru.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
506
“Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve enneke Resûlullah” dedi ve gitti.
13- Birgün, bir köylüyü îmâna dâvet etdi. Müslümân bir komşumun vefât etmiş
kızını diriltirsen, îmân ederim dedi. Mezârına gitdiler. İsmini söyleyerek kızı çağırdı. İlk
önce kabir içinden ses işitildi ve kız dışarı çıkdı. Resûlallah, “Dünyâya gelmek ister
misin?” buyurdu. Kız da, “Yâ Resûlallah! Dünyâya gelmek istemem. Burada babamın
evindekinden dahâ râhatım. Müslümânın âhireti, dünyâsından dahâ iyi” dedi. Köylü
bunu görünce, hemen îmâna geldi.
14- Câbir bin Abdullah “radıyallahü teâlâ anh” bir koyun pişirdi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem Eshâbı ile yidiler. “Kemiklerini kırmayınız!” buyurdu. Kemikleri
toplayıp, mübârek ellerini üstüne koyup duâ etdi. Allahü teâlâ koyunu diriltdi.
15- Resûlullah’a, büyüdüğü hâlde hiç konuşmayan bir çocuk getirdiler. “Ben kimim?” diye sordu. Sen Resûlullahsın diye cevâb verdi. Ölünceye kadar konuşdu.
16- Bir kimse, yılan yumurtasına basarak iki gözü görmez oldu. Resûlullah’a sallallahü aleyhi ve sellem getirdiler. Mübârek tükrüğünden gözlerine sürmekle görmeğe
başladı. Hattâ seksen yaşında olduğu hâlde, iğneye iplik geçirirdi.
17- Muhammed bin Hâtib diyor ki, küçük idim. Üstüme kaynar su döküldü. Vücûdum
yandı. Babam Resûlullah’a sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem götürdü. Mübârek elleri ile,
tükürüğünü yanan yerlere sürdü ve duâ buyurdu. Hemen yanıklar iyi oldu.
18- Bir kadın, bir kel oğlunu getirdi. Resûlullah, mübârek elleri ile başını sıvadı. Şifâ
buldu. Saçları uzamağa başladı.
19- Tirmizî ve Nesâî’nin “Sünen” kitaplarında diyor ki: İki gözü âmâ (kör) bir kimse gelip; “Yâ Resûlallah! Duâ et, gözlerim açılsın” dedi. Efendimiz, merhamet buyurup;
kusursuz bir abdest almasını, sonra; “Yâ Rabbî! Sana yalvarıyorum. Sevgili peygamberin Muhammed aleyhisselâmı araya koyarak, senden istiyorum. Ey çok
sevdiğim peygamberim Hazret-i Muhammed! Seni vesîle ederek, Rabbime yalvarıyorum. Senin hâtırın için kabûl etmesini istiyorum. Yâ Rabbî! Bu yüce
Peygamberi bana şefâatçi eyle! O’nun hürmetine duâmı kabûl et” duâsını okumasını söyledi. Adam, abdest alıp duâ edince, gözleri açıldı. Bu duâyı müslümanlar, her
zaman okumuşlar ve dileklerine kavuşmuşlardır.
20- Resûlullah, Ebû Tâlib ile bir çölde gidiyordu. Ebû Tâlib, çok susadığını söyledi.
Resûlullah sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem, hayvandan yere inip, “Susadın mı?” buyurdu ve mübârek ayaklarının ökçesini yere vurdu. Su fışkırdı. “Amcam, bu sudan
iç!” buyurdu.
21- Hudeybiye seferinde suyu az kuyunun yanına kondular. Asker susuzlukdan
şikâyet etdiler. Bir kova su istedi, içinden abdest alıp ve tükürüp, bunu kuyuya dökdürdü. Bir ok alıp, kuyuya atdı. Kuyunun ağzına kadar su ile dolduğunu gördüler.
22- Bir gazâda, asker susuzlukdan şikâyet etdi. Resûl aleyhisselâm, iki askeri su aramağa gönderdi. İki kırba dolusu su ile deve üstünde bir kadını gördüler, getirdiler. Resûl
aleyhisselâm, kadından bir mikdâr su istedi. Bir kap içine dökdürdü. Bütün asker gelip,
sıra ile kaplarını, tulumlarını doldurdular. Kadına bir mikdâr hurma verip su tulumlarını da doldurdular. Resûlullah, “Senin suyundan eksiltmedik. Bize suyu Allahü
teâlâ verdi” buyurdu.
23- Medîne’de, minberde hutbe okurken, bir kimse, yâ Resûlallah sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem! Susuzlukdan çocuklarımız, hayvanlarımız, tarlalarımız helâk oluyor.
507
İmdâdımıza yetiş dedi. Ellerini kaldırıp, duâ eyledi. Gökde hiç bulut yokken, mübârek ellerini yüzüne sürmeden, bulutlar toplandı.
Hemen yağmur başladı. Birkaç gün devâm etdi. Yine minberde
okurken, o kimse, yâ Resûlallah! Yağmurdan helâk olacağız deyince, Resûl aleyhisselâm, tebessüm etdi ve “Yâ Rabbî! Rahmetini
başka kullarına da ihsân eyle!” buyurdu. Bulutlar açılıp, güneş
göründü.
24- Câbir bin Abdullah “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki, çok
borcum vardı. Resûlullah’a sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem haber
verdim. Bahçeme gelip, hurma yığınının etrafında üç kere dolaşdı.
“Alacaklılarını çağır, gelsinler!” buyurdu. Her birine hakları verildi. Yığından birşey eksilmedi.
25- Bir kadın, hediye olarak bal gönderdi. Balı kabûl edip boş
kabı geri gönderdi. Allahü teâlânın kudreti ile, kab bal ile dolu olarak geri geldi. Kadın gelerek; “Yâ Resûlallah! Günâhım nedir?” Hediyemi niçin kabûl etmediniz? dedi. “Senin hediyeni kabûl ettik.
Gördüğün bal, Allahü teâlânın hediyene verdiği berekettir”
buyurdu. Kadın sevinerek, balı evine götürdü. Çoluk-çocuğu ile aylarca yediler. Hiç eksilmedi. Bir gün yanılarak balı başka kaba koydular. Oradan yiyerek bitirdiler. Bunu Resûlullah’a haber verdiler.
“Gönderdiğim kabda kalsaydı, dünyâ durdukça yerlerdi, hiç
eksilmezdi” buyurdu.
26- Ebû Hüreyre diyor ki, Resûlullah’a birkaç hurma getirdim.
Bunlara bereket verilmesi için duâ etmesini söyledim. Bereketli
olmaları için duâ buyurdu ve, “Bunları al, kabına koy. Ondan
almak istediğin zaman elinle içinden al, boşaltıp da, yerden
alma!” buyurdu. Hurmaların bulunduğu çantamı gece gündüz yanımdan ayırmayıp, Osmân “radıyallahü anh” zamanına kadar hep
yedim. Yanımdakilere de yedirdim ve avuç doluları sadaka verdim.
Osmân “radıyallahü anh”ın şehîd olduğu gün çantam zâyi oldu.
27- Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, Süleymân “aleyhisselâm” gibi bütün hayvanların dilinden anlardı. Gelerek sâhibinden
veyâ başkalarından şikâyet eden hayvanlar çok görüldü. Resûlullah
bunu Eshâb-ı kirâma haber verirdi. Huneyn Gazâsı’nda, binmiş olduğu “Düldül” ismindeki ak katıra “Yere çök” dedi. Düldül, hemen
çökünce, yerden bir avuç kum alıp, kâfirlerin üzerine saçdı.
28- Birgün, zevcesi Hafsa’ya “radıyallahü anhâ”, “Ebû Bekr ile
baban, ümmetimin idâresini ellerine alacaklardır” buyurdu.
Bu sözle Ebû Bekr’in ve Hafsa’nın babası olan Ömer’in “radıyallahü
anhüm” halîfe olacaklarını müjdeledi.
29- Ebû Hüreyre’yi “radıyallahü teâlâ anh” Medîne’de, zekât
olarak gelmiş olan hurmaların muhâfazasına memûr etmişdi. Bir
kimseyi hurma çalarken yakaladı. Seni Resûlullah’a götüreceğim
dedi. Hırsız, fakîrim, çoluğum çocuğum çokdur diyerek yalvarınca,
“Ey Hafsa! Ebû
Bekr ile baban,
ümmetimin
idâresini ellerine
alacaklardır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
508
bırakdı, Ertesi gün, Resûlullah Ebû Hüreyre’yi çağırıp, “Dün gece bırakdığın adam ne
yapmışdı?” dedi. Ebû Hüreyre anlatınca, “Seni aldatmış. Yine gelecekdir” buyurdu.
Ertesi gece yine geldi ve yakalandı. Tekrâr yalvarıp, Allah aşkına bırak dedi ve kurtuldu.
Üçüncü gece, tekrâr gelip yakalanınca, yalvarmaları fayda vermedi. Beni bırakırsan,
birkaç şey öğretirim, sana çok faydası olur, dedi. Ebû Hüreyre kabûl etdi. Gece yatarken,
Âyetel kürsî’yi okursan Allahü teâlâ seni korur, yanına şeytân yaklaşmaz dedi ve gitdi.
Ertesi gün, Resûlullah, Ebû Hüreyre’ye tekrar sorup cevâb alınca, “Şimdi doğru söylemiş. Hâlbuki kendisi çok yalancıdır. Üç gecedir kiminle konuşduğunu biliyor
musun?” dedi. Hayır bilmiyorum deyince, “O kimse şeytân idi” buyurdu.
30- Rum İmperatorunun orduları ile harb için “Mûte” denilen yere asker gönderdikde, sahâbeden üç emîrin (Zeyd bin Hârise, Ca’fer bin Ebî Tâlib, Abdullah bin Revâha)
arka arkaya şehîd olduklarını, kendisi, Medîne’de minber üzerinde iken, Allahü teâlânın
göstermesi ile görerek yanındakilere haber verdi.
31- Mu’az bin Cebel’i “radıyallahü teâlâ anh” vâlî olarak Yemen’e gönderirken,
Medîne’nin dışına kadar uğurlayıp ona çok nasîhatlar verdi. “Seninle kıyâmete kadar
artık buluşamayız” dedi. Mu’az Yemen’de iken Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem
Medîne’de vefât etdi.
32- Vefât ederken, kızı Fâtıma’ya, “Akrabâm arasında bana evvelâ kavuşan sen
olacaksın” dedi. Altı ay sonra Fâtıma “radıyallahü anhâ” vefât etdi. Akrabâsından ondan evvel kimse vefât etmedi.
33- Kays bin Şemmas’a “radıyallahü anh”, “Güzel olarak yaşarsın ve şehîd
olarak ölürsün” buyurdu. Ebû Bekr “radıyallahü teâlâ anh” halîfe iken Yemâmede
Müseylemet-ül-Kezzâb ile yapılan muhârebede şehîd oldu.
Ömer-ül-Fârûk’un ve Osmânın ve Alî’nin “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” şehîd
olacaklarını dahî haber verdi.
34- Acem pâdişâhı Kisrâ’nın ve Rum pâdişâhı Kayser’in memleketlerinin
müslümânların eline geçeceğini ve hazînelerinin Allah yolunda dağıtılacağını müjdeledi.
35- Ümmetinden çok kimsenin denizden gazâya gideceklerini ve sahâbeden olan
Ümmü Hirâm ismindeki hanımın gazâda bulunacağını haber verdi. Hazret-i Osman
halîfe iken müslümanlar, gemiler ile Kıbrıs adasına gidip harb ettiler. Bu hanım da
berâber idi. Orada şehîd oldu.480
36- Resûl aleyhisselâm birgün yüksek bir yerde oturuyordu. Yanındakilere dönerek, “Benim gördüğümü siz de görüyor musunuz? Yemîn ederim ki, evlerinizin
arasında, sokaklarda meydâna gelecek fitneleri görüyorum” buyurdu. Osmânın
“radıyallahü anh” şehîd edildiği günlerde ve sonra Yezîd zamanında, Medîne’de büyük
fitneler meydâna geldi. Sokaklarda çok kimselerin kanı döküldü.
37- Birgün kendi zevcelerinden birinin halîfeye karşı isyân edeceğini haber verdi.
Âişe “radıyallahü teâlâ anhâ” bu söze gülünce, “Yâ Hümeyrâ!481 Bu sözümü unutma!
Bu kadın sen olmayasın” buyurdu. Sonra, Alîye “radıyallahü anh” dönüp, “Bunun
işi senin eline düşerse, kendisine yumuşak davran!” dedi. Otuz sene sonra, Âişe
“radıyallahü anhâ”, Alî “radıyallahü anh” ile harb etdi ve ona esîr düşdü. Alî “radıyallahü
480 Buhârî, Cihâd, 3; İsti’zân, 41; Ebû Dâvûd, Cihâd, 10; Tirmizî, Fezâilü’l-Cihâd, 15; Nesâî, Cihâd, 40; Ahmed
bin Hanbel, Müsned, VI, 423; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 435.
481 Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, hazret-i Âişe’yi çok sevdiği için, Ona (Hümeyrâ) derdi.
509
anh”, Onu ikrâm ve ihtirâm ile Basra’dan Medîne’ye gönderdi.
38- Hazret-i Mu’âviye’ye; “Bir gün ümmetimin üzerine
hâkim olursan, iyilik yapanlara mükâfat et! Kötülük edenleri de af eyle!” buyurdu. Hazret-i Mu’âviye, Hazret-i Ömer ve
Hazret-i Osman zamanlarında Şam’da yirmi sene vâlilik, sonra yirmi sene de halifelik yaptı.
39- Birgün, “Mu’âviye hiç mağlûb olmaz” buyurdu. Alî “radıyallahü teâlâ anh”, Sıffîn muhârebesinde, bu hadîsi işitince, Eğer önceden işitseydim, Mu’âviye ile “radıyallahü teâlâ anh” harb etmezdim,
dedi.
40- Ammar bin Yâser’e “radıyallahü teâlâ anh”, “Seni bâgî, âsî
olan kimseler öldürecekdir” buyurdu. Alî “radıyallahü anh” ile
birlikde, Mu’âviye’ye “radıyallahü anh” karşı harb ederken şehîd
oldu.
41- Kızı Fâtıma’nın oğlu Hasen “radıyallahü teâlâ anhümâ” için,
“Bu oğlum çok hayırlıdır. Allahü teâlâ, müslümânlardan iki
büyük ordunun sulh etmesine bunu sebeb yapacakdır” buyurdu. Büyük bir ordu ile Mu’âviye’ye “radıyallahü anh” karşı harb
edeceği zaman, fitneyi önlemek, müslümânların kanının dökülmemesi için hakkı olan halîfeliği Mu’âviye’ye “radıyallahü anh” teslîm
etdi.
42- Abdullah bin Zübeyr “radıyallahü teâlâ anhümâ”,
Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem hacâmat edilirken
çıkan kanını içdi. Bunu görünce, “İnsanlardan senin başına
neler gelecek biliyor musun? Senden de insanlara çok şey
gelecek. Cehennem ateşi seni yakmaz” buyurdu. Abdullah bin
Zübeyr Mekke’de halîfeliğini ilân edince, Abdülmelik bin Mervan,
Şâm’dan, Haccâcı büyük bir ordu ile Mekke’ye gönderdi. Abdullah’ı
yakalayıp öldürdüler.
43- Abdullah ibni Abbâs’ın annesine bakıp; “Senin bir oğlun
olacak. Doğduğu zaman bana getir!” buyurdu. Çocuğu getirdiklerinde, kulağına ezân ve ikâmet okuyup, mübârek ağzının suyundan ağzına sürdü. İsmini Abdullah koyup, annesinin kucağına
verdi; “Halîfelerin babasını al, götür!” buyurdu. Çocuğun babası
olan Hazret-i Abbâs, bunu işitip, gelip sorunca; “Evet, böyle söyledim. Bu çocuk halîfelerin babasıdır. Onlar arasında Seffâh,
Mehdî ve Îsa aleyhisselâmla namaz kılan bir kimse bulunacaktır” buyurdu. Abbâsî devletinin başına çok halîfeler geldi. Bunların hepsi Abdullah bin Abbâs’ın soyundan oldu.
44- Birgün, “Ümmetim arasında, râfızî denilen çok kimseler meydâna gelecekdir. Bunlar, İslâm dîninden ayrılacaklardır” buyurdu.
45- Eshâbından çok kimseye hayır duâlar etmiş, hepsi kabûl
olunarak faydalarını görmüşlerdir.
“Yâ Mu’âviye!
Bir gün
ümmetimin
üzerine hâkim
olursan, iyilik
yapanlara
mükâfat et!
Kötülük edenleri
de af eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
510
Alî “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki, Resûlullah sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem beni
Yemen’e kâdî (Hâkim) olarak göndermek istedi. Yâ Resûlallah sallallahü teâlâ aleyhi ve
sellem! Ben kâdîlik yapmasını bilmiyorum dedim. Mübârek elini göğsüme koyup, “Yâ
Rabbî! Bunun kalbine doğru şeyleri bildir. Hep doğru söylemek nasîb eyle!”
buyurdu. Bundan sonra bana gelen şikâyetçilerden doğru olanı hemen anlar, hak üzere
hükmederdim.
46- Resûlullah’ın Cennet’e gideceklerini müjdelediği on kimseye “Aşere-i mübeşşere” denir. Bunlardan Sa’d bin Ebî Vakkâs’a “radıyallahü anh” Uhud Gazâsı’nda, “Yâ
Rabbî! Bunun oklarını hedeflerine ulaşdır ve duâlarını kabûl eyle!” dedi. Bundan sonra Sa’d’ın her duâsı kabûl oldu ve her atdığı ok düşmana isâbet etdi.
47- Amcasının oğlu Abdullah bin Abbâs’ın alnına mübârek elini koyup; “Yâ Rabbî!
Bunu dinde derin âlim yap, hikmet sâhibi eyle! Kur’ân-ı kerîmin bilgilerini
kendisine ihsân eyle!” buyurdu. Abdullah bin Abbâs, bundan sonra bütün ilimlerde
ve bilhassa tefsîr, hadîs ve fıkıh bilgilerinde zamanın bir tanesi oldu. Sahâbe ve Tabiîn
her şeyi bundan öğrenirdi. Tercümân-ül-Kur’ân, Bahr-ül-ilim ve Reîs-ül-müfessirîn
isimleriyle meşhûr oldu, İslâm memleketleri bunun talebeleri ile doldu.482
48- Hizmetçilerinden Enes bin Mâlik’e; “Yâ Rabbî! Bunun malını ve çocuklarını çok, ömrünü uzun, günâhlarını af eyle!” duâsını yaptı. Zaman geçtikçe malları
mülkleri çoğaldı. Ağaçları, bağları her sene meyve verdi. Çok fazla çocuğu oldu. Yüz
on sene yaşadı. Ömrünün sonunda; “Yâ Rabbî! Habîbinin benim için yaptığı duâlardan
üçünü kabûl ettin, ihsân ettin! Dördüncüsü olan günâhlarımın affedilmesi acabâ nasıl
olacak” deyince; “Dördüncüsünü de kabûl ettim. Hatırını hoş tut!” sesini işitti.
49- Mâlik bin Rebîa’ya “radıyallahü teâlâ anh” “Evlâdın bereketli olsun!” diyerek
duâ buyurdu. Seksen oğlu oldu.
50- Nâbiga ismindeki meşhûr şâir şiirlerinden birkaçını okuyunca, arablar arasında
meşhûr olan “Allahü teâlâ dişlerini dökmesin” duâsını söyledi. Nâbiga yüz yaşına
gelmişdi. Dişleri ak ve berrak, inci gibi dizilmiş dururdu.
51- Urve bin Cu’d “radıyallahü teâlâ anh” için, “Yâ Rabbî! Bunun ticâretine bereket ver!” buyurdu. Urve diyor ki, bundan sonra yapdığım ticâretlerin hepsi kârlı oldu.
Hiç zarar etmedim.
52- Kendi kızı Fâtıma “radıyallahü teâlâ anhâ”, birgün yanına geldi. Açlıkdan benzi
sararmışdı. Elini onun göğsüne koyup, “Ey açları doyuran Rabbim! Muhammedin
kızı Fâtıma’yı aç bırakma!” buyurdu. Fâtıma’nın hemen yüzü kanlandı, canlandı.
Ölünceye kadar hiç açlık duymadı.
53- Aşere-i mübeşşereden Abdurrahmân bin Avf’a bereket ile duâ etdi. Malı o kadar
çoğaldı ki, dillerde destân oldu.
54- “Her Peygamberin duâsı kabûl olur. Her Peygamber, ümmeti için
dünyâda duâ etdi. Ben ise, kıyâmet günü ümmetime şefâat izni verilmesi için
duâ ediyorum. İnşâallah duâm kabûl olacak. Müşrik olmayanların hepsine
şefâat edeceğim” buyurdu.
55- Mekke’de bâzı köylere gidip îmân etmeleri için çok uğraşdı. Kabûl etmediler. Yusuf Peygamber “aleyhissalâtü vesselâm” zamanında Mısır’da görülen kıtlık gibi sıkıntı
çekmeleri için duâ etdi. O sene oralarda öyle kıtlık oldu ki, leş yidiler.
482 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 266; İbni Sa’d, Tabakât, II, 365; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, XI, 234.
511
56- Amcası Ebû Leheb’in oğlu Uteybe, Resûlullah’ın “aleyhissalâtü
vesselâm” dâmâdı olduğu hâlde, Resûlullah’a îmân etmedi ve O
serveri sallallahü aleyhi ve sellem çok üzdü. Mübârek kızı Ümmü
Gülsüm hâtunu boşadı. Çirkin şeyler söyledi. Buna çok üzülüp, “Yâ
Rabbî! Buna köpeklerinden birini musallat eyle!” buyurdu.
Uteybe, Şam’a ticâret için giderken bir gece arkadaşlarının arasında yatıyordu. Bir arslan gelip arkadaşlarını koklayıp bırakdı. Sıra
Uteybe’ye gelince, kapdı parçaladı.
57- Bir kimse, sol eliyle yemek yiyordu. “Sağ el ile ye!” buyurdu. Sağ kolum hareket etmiyor diyerek yalan söyledi. “Sağ elin artık hareket etmesin!” buyurdu.483 Ölünceye kadar sağ elini ağzına
götüremez oldu.
58- Acem pâdişâhı Hüsrev Pervîz’e îmân etmesi için mektûb
gönderdi. Alçak Hüsrev, mektûbu parçaladı ve getiren elçiyi şehîd
eyledi. Resûl aleyhisselâm bunu işitince, çok üzüldü ve “Yâ Rabbî!
Benim mektûbumu parçaladığı gibi, onun mülkünü parçala!” buyurdu. Resûlullah hayâtda iken Hüsrevi oğlu Sireveyh
hançerle parçaladı. Ömer “radıyallahü teâlâ anh” halîfe iken, acem
memleketinin tamamını müslümânlar feth edip, Hüsrev’in nesli
de, mülkü de kalmadı.
59- Resûl aleyhisselâm, çarşıda emr-i ma’rûf ve nehy-i münker ederken, nasîhat verirken, Mervan’ın babası olan Hakem bin
Âs ismindeki alçak, Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem
arkasından gelerek, gözlerini açıp kapar ve yüzünü buruşdurur,
böylece alay ederdi. Resûl aleyhisselâm, arkaya dönüp, onun bu
çirkin hâlini görünce, “Kendini gösterdiğin şekilde kal!” buyurdu. Ölünceye kadar, yüzü gözü oynak kaldı.
60- Allahü teâlâ, Habîbini belâlardan korurdu. Ebû Cehil,
Resûlullah’ın sallallahü aleyhi ve sellem en büyük düşmanı idi. Büyük bir taşı mübârek başına vurmak için kaldırdıkda, Resûlullah’ın
iki omuzunda birer yılan görerek taş elinden düşdü ve kaçdı.
61- Kâbe-i muazzama yanında namâz kılarken, yine alçak Ebû
Cehil, tam zamanıdır diyerek, bıçakla üzerine yürümek isterken, hemen geri dönüp kaçdı. Arkadaşları, niçin korkdun dediklerinde, Muhammed sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem ile aramızda ateş dolu bir
hendek gördüm. Birçok kimse beni bekliyorlardı. Bir adım atsaydım,
yakalayıp ateşe atacaklardı. Bunu müslümânlar işitip, Resûlullah’a
sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem sorduklarında; “Allahü teâlânın
melekleri, onu yakalayıp parçalayacaklardı” buyurdu.
62- Hicretin dördüncü senesinde, “Benî Nadîr”de, Resûlullah
sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem yehûdîlerin kale duvarları altında
Eshâbı ile konuşurken, bir yahûdî büyük bir değirmen taşını yukarıdan atmak istedi. Taşa elini uzatınca, iki eli çolak oldu.
483 Beyhekî, Sünen, II, 45.
“Yâ Rabbî!
Bunu (Abdullah
bin Abbâs’ı)
dinde derin âlim
yap, hikmet
sâhibi eyle!
Kur’ân-ı kerîmin
bilgilerini
kendisine ihsân
eyle!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
512
63- Hicretin dokuzuncu senesinde uzaklardan akın akın gelip îmân ediyorlardı. Âmir
ile Erbed isminde iki kâfir, gelenler arasına katılıp, Âmir Resûlullah’a sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem îmâna geldiklerini söylerken, Erbed arkaya geçip kılıcını kınından çıkarmak istedi. Eli tutmaz oldu. Âmir, karşıdan, ne duruyorsun diye işâret edince, Resûl
aleyhisselâm, “Allahü teâlâ, ikinizin zararından beni korudu” buyurdu. Oradan
ayrıldıklarında, Âmir, Erbed’e niçin sözünde durmadın dedi. O da, ne yapayım ki, kaç
kere kılıcı çekmek istedim. Hep seni ikimizin arasında gördüm, dedi. Birkaç gün sonra
hava açıkken ansızın bulutlar kapladı. Erbed’e yıldırım düşerek devesi ile birlikde öldü.
64- Resûl aleyhisselâm, bir gün abdest alıp, mestlerinden birini giyip, ikincisine elini uzatırken, bir kuş mesti kapıp havada silkti. İçinden bir yılan düştü. Sonra kuş, mesti
yere bıraktı. Bugünden sonra, ayakkabı giyerken, önce silkelemek sünnet oldu.
65- Resûl aleyhisselâm gazâlarda ve çöllerde, kendini muhâfaza için Eshâbından
bekçiler ayırmışdı. Mâide sûresindeki, “Allah seni insanların zararından korur”
meâlindeki 67.ci âyet-i kerîme gelince, bundan vazgeçdi. Düşmanlar arasında yalnız
dolaşır, yalnız yatar, hiç korkmazdı.
66- Hazret-i Enes anlatır: Resûlullah’ın mübârek yüzünü sildiği bir mendili vardı.
Bununla yüzünü siler, kirlendiği zaman, ateşe bırakırdı. Kirler yanar mendil yanmaz,
tertemiz olurdu.
67- Bir kuyunun suyunu kova içinden içip kalanını kuyuya dökdüler. Kuyudan her
zaman misk kokusu çıkardı.
68- Utbe bin Firkâd’in “radıyallahü anh” bedeninde kurdeşen (Urtiker) denilen hastalık çıkdı. Resûl aleyhisselâm, onu soyup ve kendi mübârek ellerine tükürüp, elleriyle gövdesini sıvadı. Hasta şifâ buldu. Bedeni, misk gibi kokardı. Bu hâl uzun zaman devâm etdi.
69- Resûl aleyhisselâm, namâz kılarken şeytân gelip namâzını bozmak istedikde,
mübârek elleri ile yakaladı. Bir dahâ gelip namâzı bozdurmıyacağına dâir ondan söz
alıp serbest bırakdı.
70- Medîne’deki münâfıkların reîsi olan Abdullah bin Übey bin Selûl, öleceğine
yakın Resûlullah’ı çağırdı. Arkanızdaki gömleği bana kefen yapınız diye yalvardı. Her
istenileni vermek âdeti olduğu için, gömleğini ihsân eyledi. Cenâze namâzını dahî kıldı. Medîne’de bulunan bin münâfık, Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem bu
ihsânına hayrân kalıp, hepsi îmâna geldiler.
71- Kureyş kâfirlerinden Velîd bin Mugîre, Âs bin Vâil, Hâris bin Kays, Esved bin
Yagûs ve Esved bin Muttalib, Resûlullah’a sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem cefâ ve eziyyet etmekde başkalarından aşırı gidiyorlardı. Cebrâîl aleyhisselâm gelip, “Seninle alay
edenlere cezâlarını veririz...” meâlindeki Hicr sûresinin 95. âyetini getirip, Velîd’in
ayağına, ikincisinin ökçesine, üçüncüsünün burnuna, dördüncüsünün başına, beşincisinin gözlerine işâret etdi. Velîdin ayağına bir ok batdı. Çok kibirli olduğundan, eğilerek
oku çıkarıp atmak, kendine ağır geldi. Demiri topuk damarına batıp, siyatik hastalığına
yakalandı. Âs’ın ökçesine diken batdı. Tulum gibi şişdi. Hâris’in burnundan devâmlı kan
geldi. Esved bir ağaç altında neş’eli otururken, kafasını ağaca vurup, diğer Esved de, âmâ
olup, hepsi helâk oldular.
72- Medîne’de Benî Neccâr kabîlesinden hüsn-ü cemâl sâhibi bir kadın vardı. Bir
cinnî buna âşık olup, dâimâ gelirdi. Resûl aleyhisselâm Medîne’ye geldikden sonra, birgün bu cinnî, kadının evinin önündeki duvarda otururken, kadın onu tanıdı. Niçin bana
513
gelmez oldun dedi. Cin, Allahü teâlânın Peygamberi sallallahü
teâlâ aleyhi ve sellem zinâyı ve bütün harâmları yasak etdi, dedi.
73- “Bi’ri Ma’ûne” denilen muhârebede kâfirler verdikleri sözü
bozarak yetmiş Sahâbeden bir, ikisi hâriç hepsini şehîd etdiler.
Bunlar arasında Ebû Bekr’in “radıyallahü anh” kölesi iken âzâd etdiği ve ilk îmân edenlerden Âmir bin Füheyre’yi “radıyallahü teâlâ
anh” süngülediklerinde, kâfirlerin gözü önünde, melekler onu göke
kaldırdılar. Bunu Resûlullah’a sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem haber verdiklerinde, “Onu Cennet melekleri defn etdiler ve rûhu
Cennet’e çıkarıldı” buyurdu.
74- Sa’d bin Muâz “radıyallahü teâlâ anh”, Uhud Gazâsı’nda yaralandı. Bir zaman sonra vefât etdi. Namâzında yetmişbin meleğin
bulunduğunu Resûlullah sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem haber
verdi. Kabri kazılırken, her tarafa misk kokusu yayıldı.
75- Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem zevcelerinden Ümmü Seleme’nin “radıyallahü teâlâ anhâ” âzâd etdiği Sefîne
ismindeki sahâbî, Resûlullah’ın hizmetinden hiç ayrılmazdı. Rumlara karşı yapılan gazâda askerden ayrılıp kâfirlere esîr düşdü. Kaçıp
gelirken karşısına korkunç bir arslan çıkdı. Ben Resûlullah’ın hizmetcisiyim deyip başından geçenleri arslana anlatdı. Arslan, buna
yüzünü gözünü sürüp, yanında yürüdü. Düşmandan bir zarar gelmesin diye yanından ayrılmadı. İslâm askeri görülünce, dönüp gitdi.
76- Cehcâh-i Gaffârî isminde birisi halîfe Osmân’a “radıyallahü
teâlâ anh” isyân etdi. Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem
her zaman elinde taşıdığı asâyı dizi ile kırdı. Bir sene sonra, dizinde
Şir pençe (Anthrax) hastalığı hâsıl olarak ölümüne sebeb oldu.
77- Mu’âviye “radıyallahü teâlâ anh” Şâm’dan hacca gelip,
Resûlullah’ın sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem Medîne’deki minber-i
şerîfini bereketlenmek için Şâm’a götürmek istedi. Minberi yerinden oynatdıklarında, güneş tutuldu. Her taraf kararıp, yıldızlar göründü. Bu arzûsundan vaz geçdi.
78- Uhud Gazâsı’nda, Ebû Katâde’nin bir gözü çıkıp yanağı üzerine düştü. Resûlullah’a getirdiler. Mübârek eli ile gözünü yerine
koyup; “Yâ Rabbî! Gözünü güzel eyle!” buyurdu. Bu gözü, diğerinden güzel oldu. Ondan daha kuvvetli görürdü. Ebû Katâde’nin torunlarından biri, halîfe Ömer bin Abdülazîz’in yanına gelmişti, “Sen
kimsin?” dedi. Bir beyt okuyarak, Resûlullah’ın mübârek eli ile gözünü yerine koymuş olduğu zâtın torunu olduğunu bildirdi. Halîfe,
bu beytleri işitince, kendisine, ziyâde ikrâm ve ihsânda bulundu.
79- Iyâs bin Seleme diyor ki, Hayber Gazâsı’nda, Resûlullah
beni gönderip Alî’yi istedi “radıyallahü anhümâ”. Alî’nin gözleri ağrıyordu. Elinden tutup, güçlükle getirdim. Mübârek parmaklarına
tükürüp, Alî’nin gözlerine sürdü. Sancağı eline verip, Hayber kapısında dövüşmeğe gönderdi. Çok zamandır açılamıyan kapıyı Alî
“Ey şanlı
Peygamber!
Allah seni
insanların
zararından
korur.”
Mâide: 67
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
514
“radıyallahü anh” yerinden sökerek, Eshâb-ı kirâm kal’aya girdiler.
80- Resûlullah efendimiz, bir gün kızı Hazret-i Fâtıma’nın evine uğrayıp durumlarını sordu. Hazret-i Fâtıma; “Babacığım! Üç günden beri yavrularımla bir şey yiyip
içmedik. Açlığa sabrediyoruz. Benimki mühim değil. Fakat Hasen ve Hüseyin’in durumu
beni çok üzüyor” diye cevap verdi.
Bunun üzerine Server-i âlem efendimiz; “Ey Fâtıma! Canım kızım! Sen üç günden beri açsın. Ben ise dört gündür açım” buyurdular. Mübârek torunları Hazret-i
Hasen ve Hüseyn’in aç olmalarına çok üzüldüler...
81- Hazret-i Ali çalışıp kazanarak mübârek çocuklarına bir şeyler almak ve onları
doyurmak için yola çıktı. Medîne’den dışarı çıktıkları sırada bir kuyu başında develerini
sulamaya çalışan bir köylü gördüler.
Yanına yaklaşıp; “Ey arabi! Develerini ücretle sulatmak için birisine ihtiyacın var
mı?” buyurdular. Köylü, “Evet. Ben de böyle birini arıyordum. İstersen gel, develerimi
sula! Çektiğin her kova için üç hurma veririm” dedi.
Hazret-i Ali kabul buyurup suyu çekmeğe başladı. Dokuz kova çıkarmıştı ki, kovanın
ipi birden kopuverdi ve kova kuyunun içinde kaldı. Bunu gören köylü, hiddetle yerinden
kalkıp, Hazret-i Ali’nin yüzüne eliyle vurmak talihsizliğinde bulundu.
Sonra sekiz kova suyun karşılığında yirmi dört hurma verdi. Buna oldukça üzülen
Hazret-i Ali ellerini kuyuya uzattılar. İçindeki kovayı alıp kuyunun başına koydular ve
oradan ayrıldılar.
Köylü hayretinden dona kalmıştı! Eli bu kadar derin kuyunun dibine nasıl yetişmişti?!.. Yoksa, bu zât, geleceği bildirilen dinin mensubu mu idi? Bu düşünceler içinde
hayrete düşen köylü; “Onun, Peygamberi, hak peygamberdir. İnandım!” dedi.
Biraz önce gösterdiği cür’ete, işlediği büyük cinâyete pişman oldu. “Böyle bir kimseye kalkan eller kesilmeli, kemikleri kırılmalıdır” diyerek bir eline kılıcını alıp, bileğine
hızla indirdi... İstediği olmuştu.
Pek büyük bir acı duymuştu ama, artık kalbi rahattı. Kesilen elini diğer eline alıp,
doğru Mescid-i Nebî’ye geldi. Eshâb-ı kirâmdan, Peygamberlerinin nerede olduğunu
sordu. Kerîmesine gittiğini bildirdiler. Hazret-i Fâtıma’nın evini öğrenip gitti.
O sırada Peygamber efendimiz, torunları Hazret-i Hasen ve Hazret-i Hüseyin’i
mübârek dizlerine oturtmuş getirdiği hurmaları yediriyordu.
Köylü, yaptığı hatânın büyüklüğünü düşündükçe çıldıracak gibi oluyor, gözlerinden
çeşme gibi yaşlar döküyordu.
Bu hâl üzere Hazret-i Fâtıma’nın evine geldi ve kapıyı çaldı. İçerden Âlemlerin Efendisi nûr saçarak bir güneş gibi dışarı çıktılar. Köylü, Efendimizi görür görmez, “İnandım,
sen Allah’ın Resûlüsün! Yaptığıma pişman oldum, beni affet yâ Resûlallah!” diyerek
yalvardı. Sevgili Peygamberimiz; “Elini niçin kestin?” diye sorunca; “Sana inanmış
mübârek yüze vuran bu eli taşımaktan hayâ ettiğim için!.. Canım sana feda olsun yâ
Resûlallah!” dedi. Merhamet deryası sevgili Peygamberimiz, köylünün elinden, kopuk
eli alıp “Bismillâhirrahmânirrahîm” diyerek, kanlar akan bileğine bitiştirdi. El, Allahü teâlânın izniyle, Peygamber efendimizin bir mûcizesi olarak eski hâline geldi. Allahü
teâlâ herşeye kadirdir, herşeye gücü yeter.
515
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
EHL-İ BEYTİ
Sevgili Peygamberimizin bütün aile fertlerine “Ehl-i beyt”
denir. Mübârek zevceleri, kızı hazret-i Fâtıma ile hazret-i Ali ve
bunların mübârek evladları olan hazret-i Hasen ve hazret-i Hüseyn ve bunların da çocuklarının ve torunlarının hepsi, ayrıca
Peygamberimizin temiz soyunun bağlı olduğu Haşimoğulları
Ehl-i beyt’dirler.
Resûlullah’ın, Ehl-i beyti üç kısımdır: Birincisi, neseb, soy ile
akrabâ olanlardır. Halaları böyledir. İkincisi, temiz zevceleridir.
Üçüncüsü, zevcelerinin başlarını taramak, yemeklerini pişirmek,
odaları süpürmek, çamaşır yıkamak ve ev işlerini yapmak için daima evlerinde bulunan hizmetçi kadınlardır. Haricdeki işleri yapan,
mescidde ezân okuyan Bilâl, Selmân, Süheyb de, Hâne-i seâdetten
yer ve içerlerdi.
Resûlullah, birgün amcası Abbâsın evine gidip, onu ve evlâdını
yanına oturtup, üzerlerini ihrâmı ile örterek, “Yâ Rabbî! Bu benim
amcam ve babamın kardeşidir. Bunlar da benim ehl-i beytimdir. Şu örtümle onları örtdüğüm gibi, Sen de Cehennem
ateşinden kendilerini ört, koru!” buyurdu.
Peygamber Efendimizin evlenme sebebleri
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” ilk olarak, yirmibeş
yaşında iken, hazret-i Hadîce “radıyallahü anhâ” ile evlenmişdir.
Hazret-i Hadîce kırk yaşında ve dul idi. Fakat, malı, cemâli, aklı, ilmi,
şerefi, nesebi, iffeti ve edebi pek fazla idi. Yirmibeş sene berâber
yaşadılar. Hazret-i Hadîce hayatda iken, Resûl-i ekrem “sallallahü
aleyhi ve sellem” hiç evlenmedi.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, Hazret-i
Hadîce “radıyallahü anha” vâlidemizin vefâtından sonra, ikinci
defa olarak; elli beş yaşında iken Hazret-i Ebû Bekr’in kızı Hazret-i
Âişe “radıyallahü anha” vâlidemizle evlendi. Allahü teâlânın
emri ile nikâh eylemişti. Âhirete irtihâl edinceye kadar, sekiz sene
onunla yaşadı. Çok akıllı, zekî, âlime, edîbe, afîfe ve sâlihâ idi.
Hâfızası pek kuvvetli olduğu için, Eshâb-ı kirâm, bir çok şeyleri ondan sorup öğrenirdi.
Diğer evliliklerini hep dînî, siyâsî sebeplerle veya merhamet
ve ihsân ederek yapmıştır. Bunların hepsi dul olup, çoğu yaşlı idi.
Meselâ;
Mekke’deki kâfirlerin, müslümanlara eziyet ve zararları dayanılamayacak bir dereceye geldikte, Eshâb-ı kirâmın bir kısmı
“Yâ Rabbî! Bu
benim amcam
ve babamın
kardeşidir.
Bunlar da benim
ehl-i beytimdir.
Şu örtümle onları
örtdüğüm gibi,
Sen de Cehennem
ateşinden
kendilerini ört,
koru!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
516
Habeşistan’a hicret etmişti. Habeş pâdişâhı Necâşî, Hıristiyan idi. Müslümanlara çeşitli
şeyler sorup, aldığı olgun cevaplara hayrân kalarak îmâna geldi. Müslümanlara çok iyilik yaptı, îmân etmiş görünen Ubeydullah bin Cahş, fakirlikten kurtulmak için papazlara
aldanıp mürted olmuş, dînini dünyâya değişmişti.484 Resûlullah efendimizin halasının
oğlu olan bu mel’ûn, karısı Ümm-i Habîbe’yi de dinden çıkıp zengin olmaya cebr ve teşvik etti ise de, kadın, fakirliğe ve ölüme razı olacağını, fakat Muhammed aleyhisselâmın
dîninden çıkmayacağını söyleyince, bunu boşadı. Sürünerek, sefâletten ölmesini bekliyordu. Fakat, az zamanda kendi öldü. Ümm-i Habîbe, Mekke’deki Kureyş’in o zamanki
başkumandanı Ebû Süfyân’ın kızı idi. Resûlullah efendimiz, o zamanlarda, Kureyş orduları ile çok çetin muharebelerde bulunuyor ve Ebû Süfyân, İslâmiyet’i yok etmek için
son gayreti ile çarpışıyordu.
Resûlullah, Ümm-i Habîbe vâlidemizin “radıyallahü anha” dîninin kuvvetini ve
başına gelen çok acı hâli işitti. Necâşî’ye mektup yazıp; “Oradaki Ümm-i Habîbe ile
evleneceğim. Nikâhımı yap! Sonra kendisini buraya gönder” şeklinde talepte
bulundu. Necâşî daha önce müslüman olmuştu. Mektuba çok hürmet edip, oradaki
müslümanları sarayına dâvet ederek, ziyâfet verdi. Hicretin yedinci yılında nikâh yapılıp, hediye ve ihsânlarda bulundu. Bu suretle Ümm-i Habîbe, îmânının mükâfatına
kavuşarak, orada zengin ve rahat oldu. Onun sayesinde, diğer müslümanlar da rahat
etti. Cennet’te, kadınlar kocalarının yanında bulunacakları için, Cennet’in en yüksek
derecesi ile müjdelenmiş oldu ki, dünyânın bütün zevk ve nimetleri, bu müjde yanında
pek küçük kalır. Bu nikâh, Ebû Süfyân’ın ilerde müslüman olmakla şereflenmesini hazırlayan sebeplerden birisi oldu. Görülüyor ki, bu nikâh, Resûlullah’ın aklının, zekâsının,
dehâsının, ihsânının ve merhametinin derecesini de göstermektedir.485
İkinci misâl olarak; Hazret-i Ömer’in kızı Hazret-i Hafsa vâlidemiz “radıyallahü anha” dul kalmıştı. Hicretin üçüncü yılında Hazret-i Ömer, Hazret-i Ebû Bekir’e
ve Hazret-i Osman’a; “Kızımı alır mısın?” dedikde, düşüneyim demişlerdi. Bir gün,
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, her üçü ve başkaları yanında iken;
“Yâ Ömer! Seni üzüntülü görüyorum, sebebi nedir?” diye sordu. Bir şişedeki mürekkebin rengi kolay görüldüğü gibi, Resûlullah efendimiz de, herkesin düşüncesini,
bir bakışta anlardı. Lüzum görürse sorardı. Ona, hattâ herkese doğru söylememiz farz
olduğundan, Hazret-i Ömer de; “Yâ Resûlallah! Kızımı Ebû Bekir’e ve Osman’a teklif
ettim, almadılar” cevâbını verdi. Resûlullah, en çok sevdiği bu üç Eshâbının üzülmesini
hiç istemediğinden, onları sevindirmek için, hemen buyurdu ki: “Yâ Ömer! Kızını, Ebû
Bekir’den ve Osman’dan daha iyi birisine vermemi ister misin?” Hazret-i Ömer
şaşırdı. Çünkü Hazret-i Ebû Bekir’den ve Hazret-i Osman’dan daha iyi kimse olmadığını
biliyordu. “Evet, yâ Resûlallah!” dedi. “Yâ Ömer, kızını bana ver!” buyurdu. Bu suretle,
Hazret-i Hafsa, Hazret-i Ebû Bekr’in ve Hazret-i Osman’ın ve bütün mü’minlerin anneleri oldu ve bunlar, ona hizmetçi oldu ve Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ömer ve Hazret-i
Osman birbirlerine daha yakın ve daha sevgili oldular.486
Üçüncü bir misâl; hicretin beş veya altıncı senesinde, Benî Mustalak kabîlesinden
484 İbni Hişâm, Sîret, I, 223; İbni Sa’d, Tabakât, III, 89; Taberî, Târih, II, 414; Süheylî, Ravdü’l-ünf, I, 379.
485 İbni Hişâm, Sîret, II, 607; İbni Sa’d, Tabakât, I, 258; Beyhekî, Delâil-ün-nübüvve, II, 188; Huzâî, Tahrîc,
184.
486 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 237; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 83; İbni Kesîr, Bidâye, V, 294; Heysemî, Mecma’uzzevâid, IV, 320.
517
alınan yüzlerce esir arasında Cüveyriyye, kabîlenin reisi Hâris’in
kızı idi. Bunu satın alıp âzâd ederek, kendilerine nikâh edince,
Eshâb-ı kirâmın aleyhimürrıdvân hepsi; “Biz Resûlullah efendimizin âilesinin, annemizin akrabâsını câriye olarak, hizmetçi olarak kullanmaktan hayâ ederiz” dedi. Hepsi, esirlerini âzâd etti. Bu
nikâh, yüzlerce esirin âzâd olmasına sebeb oldu. Hazret-i Cüveyriyye radıyallahü anhâ vâlidemiz, bu hâli her zaman söyleyerek öğünürdü. Hazret-i Âişe; “Cüveyriyye’den daha hayırlı, daha bereketli bir kadın görmedim” derdi.487
Hadîs-i şerîfde buyruldu ki: “Bütün zevcelerimle evliliklerim
ve kızlarımı evlendirmem, hepsi Cebrâil’in (aleyhisselâm) Allahü teâlâdan getirdiği izinle olmuştur.”
Resûlullah efendimizin çok evlenmesinin mühim bir sebebi de,
İslâm dînini bildirmek için idi. Hicâb âyeti gelmeden, yâni kadınların örtünmeleri emir olunmadan önce, kadınlar da Resûlullah’a
gelip, bilmediklerini sorar, öğrenirlerdi. Resûlullah birinin evine
gitse, kadınlar da gelir, oturur, dinler, istifâde ederlerdi. Hicâb âyeti
gelip, kadınların yabancı erkeklerle oturmaları, konuşmaları, yasak
edilince, yabancı kadınları kabûl etmedi. Onların, bilmediklerini,
mübârek zevcesi Hazret-i Âişe’den sorup öğrenmelerini emreyledi.
Gelip soranların çokluğundan, Hazret-i Âişe, hepsine cevap yetiştirmeye vakit bulamıyordu. Bu mühim hizmeti kolaylaştırmak ve
Âişe vâlidemizin yükünü hafifletmek için, lâzım olduğu kadar hanımı nikâh etti. Kadınlara ait yüzlerce nâzik bilgileri, müslüman
kadınlarına, mübârek zevceleri yolu ile bildirdi. Bir zevcesi olsaydı,
bütün kadınların ondan sorması güç ve hattâ imkânsız olurdu. Allahü teâlânın dînini tam olarak bildirmek için, çok evlenmek yükünü de omuzlarına aldı

..Peygamber Efendimizin mübârek hanımları
Hadicet-ül-kübrâ (radıyallahü anhâ): Kureyşin asilzâde,
kibâr ailesindendir. Huveylid bin Esed bin Abdil-Uzzâ bin Kusayy kızıdır. Resûlullah’ın ilk zevcesidir. Babası Huveylid, anası
Fâtıma’dır.
Kırk yaşında ve dul iken Resûlullahla evlendi. Resûlullah o zaman yirmibeş yaşında idi. Bundan dört kızı ve iki oğlu oldu. Dul
iken, ticaret yapardı. Memûrları, kâtipleri ve köleleri vardı. Çok zengin, âlim ve âkıl idi. İlk îmâna gelen hür kadındır.
Cebrâîl “aleyhisselâm” Resûlullah’a ilk göründüğü zaman korkmuşdu. Bu hâli Hadîceye söyledi. İlk önce, Hadîce radıyallahü anhâ
îmân etdi. Kâfirler heykele tapar, Resûlullah’a inanmaz, alay ederlerdi. Çok eziyet ederlerdi. Hadîce radıyallahü anhâ, Resûlullah’a
teselli ve gayret verirdi. Bütün malını, mülkünü onun uğruna feda
487 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 277; İbni Hişâm, Sîret, I, 294; İbni Habîb, Muhabber, 90; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 180.
“Bütün
zevcelerimle
evliliklerim
ve kızlarımı
evlendirmem,
hepsi Cebrâil’in
(aleyhisselâm)
Allahü teâlâdan
getirdiği izinle
olmuştur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
518
etdi. Resûlullah’a yirmibeş sene sadakatle hizmet etdi. Bir kerre incitmedi.
Hicretden üç sene önce, Ebû Talibin ölümünden üç gün sonra, altmışbeş yaşında,
Mekke-i mükerremede vefât etdi.
Resûlullah, vefâtına kadar, her zeman kendisini medh buyururdu. Hattâ, birgün,
evde medh ederken, Âişe vâlidemiz dayanamayıp (Cenâb-ı Hak size ondan daha iyisini
verdi) dedi. “Hayır! Ondan iyisi verilmedi. Herkes bana yalancı dediği günlerde,
o bana inandı. Herkes bana eziyet verirken, o bana yâr oldu. Üzüntülerimi
giderdi” buyurdu.
Hazret-i Hadîce ile kerimesi Fâtıma-tüz-zehrâ, dünyadaki bütün kadınların en üstünü oldukları hadîs-i şerîfde bildirilen dört kadından ikisidir. Üçüncüsü, Fir’avnın zevcesi
hazret-i Âsiye, dördüncüsü, hazret-i Meryemdir “radıyallahü teâlâ anhünne”.
Âişe (radıyallahü anhâ): Resûlullah’ın ikinci zevce-i mutahharasıdır. Ebû Bekr-i
Sıddîk’ın kızıdır. Vâlidesi, ümmü Rûmandır. Hicretden sekiz sene önce doğdu. Evlâdı
olmadı. Hadîce-i kübrânın vefâtından bir yıl sonra ve hicretden iki yıl önce, nikâh edildi. Üç sene sonra, Medîne’de, hücre-i saâdete getirilmekle şereflendi. Aklı, zekâsı, iffeti
ve takvâsı, şaşılacak kadar çok idi. Resûlullah tarafından çok sevilir ve çok öğülürdü.
Nikâhı Allahü teâlânın emri ile yapıldı. Âyet-i kerîme ile medh edilmişdir. Eshâb-ı
kirâm müşkillerini çözmek için kendisine başvururdu. Resûlullah’ın “sallallahü teâlâ
aleyhi ve sellem” vefâtında onsekiz yaşında idi. İctihâdı hazret-i Ali’ye uymadığı için,
Deve vak’asında hazret-i Ali ile harb eden Eshâb-ı kirâm ile birlikle idi, Hazret-i Ali
şehid edilince pek üzüldü. Hurûfîler kendisine çok iftirâ ediyor. Hazret-i Ali’yi sevmezdi
diyorlar. Hâlbuki; “Ali’yi sevmek îmândandır” hadîs-i şerîfini, hazret-i Âişe haber
verdi. Böylece, onu sevdiğini ve herkesin de sevmesi lâzım geldiğini bildirdi.
Hicretin elliyedinci yılında, altmışbeş yaşında Medîne’de vefât etti. Kabri Bakî’dedir.
Sevde binti Zem’a “radıyallahü anha”: Resûlullah’ın üçüncü zevcesidir. Zevci ile îmâna gelip Habeşistan’a hicret etmişlerdi. Mekke’ye dönünce zevci vefât etti.
Resûlullah önce Hazret-i Âişe’yi, sonra Sevde’yi nikâhladı. Sevde’yi Mekke’de, Hazret-i
Âişe’yi ise Medîne’de evine aldı. Çok merhametli ve iffetli bir hanım efendi idi.
Hazret-i Ömer zamanında vefât etti.488
Hafsa (radıyallahü anhâ): Hazret-i Ömer radıyallahü anhın kızıdır. Birinci zevci,
Huneys idi. Habeşistân’a ve Medîne’ye birlikte hicret ettiler. Genç yaşında dul kalınca
babası, hazret-i Ebû Bekr’e ve sonra Osman’a teklif etdi. Her ikiside özür diledi. Hazret-i
Ömer üzüldü. Hicretin üçüncü senesi Resûlullah’ın, nikâhı ile şereflendi. Resûlullah bir
müddet sonra, Hafsa’yı boşadı. Sonra, Cebrâil aleyhisselâmın işareti ile tekrar nikâh
buyurdu. Çok oruç tutar, çok namaz kılardı.
Hicretin 41. yılında altmış yaşında iken vefât etdi.
Zeyneb binti Huzeyme “radıyallahü anha”: Çok ibâdet eder, çok sadaka verirdi,
önce Abdullah bin Cahş’ın zevcesi idi. Abdullah, Resûlullah’ın halası Ümeyme’nin oğlu
idi. Uhud Gazâsı’nda şehîd oldu.
Resûlullah’ın nikâhı ile şereflendi ise de, sekiz ay sonra vefât etti.489
488 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 238; İbni Habîb, Muhabber, 79.
489 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 115.
519
Ümmü Seleme “radıyallahü anha”: Adı Hind idi. Zevci
Ebû Seleme ile Habeşistan’a ilk olarak hicret ettiler. Ebû Seleme,
Resûlullah’ın halası Berre’nin oğlu Ubeydullah bin Cahş’ın kardeşi
olup, Medîne’de, hicretin dördüncü yılı Uhud Gazâsı’nda aldığı yaradan vefât etti. Ebû Bekr ve Ömer’in nikâh taleblerini kabûl etmedi.
Resûlullah’ın nikâhı ile şereflendi.
Elli dokuzuncu yılda Medîne’de seksen dört yaşında vefât etti.
Son vefât eden zevceleri bu idi.490
Cüveyriyye (radıyallahü anhâ): Benî Mustalak kabîlesi reîsi
olan Hâris’in kızı idi. Hicretin beşinci senesinde yapılan Müreysî
Gazvesi’nde esîr alınmışdı. Amcasının oğlu olan zevci muhârebede
katl edildi. Yirmi yaşında, çok hasnâ yâni güzel idi. Cüveyriyye satılığa çıkarıldıkda, bir rivâyetde babası satın almak için Medîne’ye
bir sürü deve getirdi. İki âlâ deveye kıyamayıp şehir dışında sakladı. Resûl aleyhisselâm, filân yerde sakladığın iki deveyi de getir
dedi. Hâris, şaşırıp, iki oğlu ve dahâ nice kimse ile îmân etdi. Resûl
aleyhisselâm develeri alıp, kızını geri verdi. Kızı da îmâna geldi.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, Cüveyriyye’yi babasından
isteyip nikâh buyurdu.
Hicretin ellialtıncı senesinde vefât etdi.
Zeyneb binti Cahş “radıyallahü anha”: Resûlullah’ın halası
olan Ümeyme’nin kızı, Abdullah bin Cahş’ın kardeşi idi. Babasının
adı Burre idi. îmân etmediği için, Cahş denildi. Zeyneb ilk îmân
edenlerdendir.
Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem bunu, önce,
oğulluğu olan Zeyd bin Hârise’ye nikâh etti. Zeyd, Zeyneb’in hakkını gözetemediğinden, hicretin üçüncü yılında ayrıldılar.
Resûl aleyhisselâm nikâh etmek istedi. Zeyneb bunu işitince,
sevincinden iki rekat namaz kılıp; “Yâ Rabbî! Senin Resûlün beni
istiyor. Eğer O’nun zevceliği ile şereflenmemi takdir buyurdun ise,
beni O’na sen ver” diye duâ etti. Duâsı kabul olup. Ahzâb sûresinin;
“Zeyd, onun hakkında istediğini yaptıktan sonra (yâni
Zeyneb’i boşadıktan sonra), biz onu sana zevce eyledik” meâl-i
şerîfinde olan otuz yedinci âyeti nâzil oldu. Zeyneb’in nikâhını Allahü teâlâ yaptığı için, Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem ayrıca nikâh yapmadı. Zeyneb radıyallahü anhâ bununla her
an öğünür ve; “Her kadını babası evlendirir. Beni ise, Allahü teâlâ
nikâhladı” derdi. O zaman otuz sekiz yaşında idi.
Hicretin yirminci yılında, elli üç yaşında vefât etti.491
Hayrı ve ihsânı bol olup, sadaka vermeyi pek çok severdi. El işlerinde de mâhir idi. İşlediği şeyleri ve eline geçen her şeyi akrabâsına
490 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 96; İbni Habîb, Muhabber, 85.
491 Dâre Kutnî, Sünen, III, 301; Hâkim, Müstedrek, IV, 24.
“Hayır! Ondan
(Hadîce’den)
iyisi verilmedi.
Herkes bana
yalancı dediği
günlerde, o
bana inandı.
Herkes bana
eziyet verirken,
o bana yâr oldu.
Üzüntülerimi
giderdi.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
520
ve fakirlere verirdi. Hattâ, Halîfe Ömer, Ezvâc-ı mutahherâtın her birine on iki bin dirhem verirdi. Zeyneb binti Cahş, alır almaz hepsini sadaka eder, dağıtırdı. Hazret-i Âişe,
bunu çok medh ve senâ eyledi. ‘’Zevcelerim arasında, bana en önce kavuşacak
olanı, eli açık olanıdır”492 hadîs-i şerîfi, bunun önce vefât edeceğini haber vermişti.
Çünkü en çok sadaka veren bu idi.
Fransız olan edebsiz ve müfteri şâir Volter, Resûlullah’ın Hazret-i Zeyneb’i zevceliğe
kabul buyurmasını, târihlere, vak’a ve haberlere taban tabana zıd ve uydurma, alçak
iftirâlarla, şiir düzerek bir tiyatro kitabı yazmıştır. Edebiyat ve fikir adamına yakışmayan bu çirkin, iğrenç yazısı, kendisini aforoz etmiş olan, büyük düşmanı papanın hoşuna gitmiş, kendisini okşayıcı mektup yazmıştır.
Müslümanların halîfesi, Sultan İkinci Abdülhamîd Hân, bu piyesin sahnede oynatılacağını işitince, Fransa ve İngiltere hükûmetlerine ültimatom vererek hemen önlemiş,
bütün insanlığı, yüz kızartıcı, aşağılıklardan kurtarmıştır.
Hazret-i Safiyye “radıyallahü anha”: Hayber Yahudilerinin başı olan Huyey ibni
Ahtab’ın kızı idi. Hayber’de bir Yahudiye nişanlı idi. Sonra çok zengin olan Kenâne bin
Hakîk ile evlenmişti Hicretin yedinci senesinde Hayber feth olundukta, Safiyye de esir
edilmişti. Resûlullah’ın hissesine düşüp âzâd buyurdu, îmân eyledi ve Resûlullah’ın
nikâhı ile şereflendi.
Hicretin ellinci senesinde Medîne’de vefât etti.493
Ümmü Habîbe (radıyallahü anhâ): Ebû Süfyân bin Harb bin Ümeyye’nin kızı
idi. Hazret-i Mu’âviye’nin kız kardeşi idi. Annesi Hind idi. Zevci Ubeydüllah bin Cahş ile
birlikde müslüman olup, Habeşistân’a hicret ettiler. Kızı Habîbe, Habeşistan’da doğduğu
için, kendisi de Ümmü Habîbe (Habîbe’nin annesi) künyesiyle meşhur oldu. Zevci, orada
papazlara aldanıp mürted oldu ve öldü. Yalnız, garîb, fakîr kaldı. Resûlullah’ın dîninden
ayrılmam, dedi. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem onu sevindirmek için nikâh etmek istedi. Necâşî’ye, hicretin yedinci senesinde mektup yazdı. Necâşî, bu emr-i nebevî
üzerine, onu Resûl-i ekreme nikâh etdi ve Medîne’ye gönderdi.
Hicretin kırkdördüncü senesinde Medîne’de vefât etdi.
Hazret-i Meymûne “radıyallahü anha”: İsmi, Berre iken Resûlullah Meymûne
yaptı. Meymûne’nin zevci vefât etmişti. Hayber’in fethinden sonra Mekke’ye ömre için
gidildikte Medîne’ye dönerken Resûlullah’ın nikâhı ile şereflendi. Hicretin elli üçüncü
senesinde Mekke’de hastalandı. “Beni Mekke’den çıkarınız! Çünkü, Resûlullah benim
Mekke’nin dışında vefât edeceğimi haber verdi” dedi. Kendisini çıkardıkları zaman,
Resûlullah’a nikâhı yapılmış olduğu (Serf denilen) yerde vefât etti.494
Hazret-i Mâriye “radıyallahü anha”: Peygamber efendimizin cariyesi iken îmân
etti ve Efendimizin nikâhı ile şereflendi. Mâriye, Mısır/İskenderiye’nin hükümdarı
Mukavkas’tan hediye olarak gönderildiği için, nesebi (silsilesi) ve doğum târihi kesin
olarak bilinmemektedir. Resûl-i ekrem efendimizin, Hazret-i Mâriye vâlidemizden İbrâhîm isminde bir oğlu olmuştur. Hazret-i Mâriye çok sakin, sessiz ve kendi hâlinde idi.
492 Buhârî, Zekât, 10; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe, 101; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 108.
493 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 129; İbni Habîb, Muhabber, 91.
494 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 140; Kastalânî, Mevâhib-i ledünniye, I, 219.
521
Hazret-i Ömer’in halîfeliğinin son yıllarında 637 (h.16) senesinde vefât etmiştir. Bakî’ kabristanlığına defnedilmiştir.495
Hazret-i Reyhâne “radıyallahü anha”: Peygamber efendimizin cariyesi iken müslüman olmuştur. Medîne’de bulunan Yahudilerin Benî Kureyzâ kabîlesindendir. Nesebi (silsilesi), Reyhâne binti
Şem’ûn ibni Yezid veya Reyhâne binti Zeyd ibni Amr ibni Hanefe
bin Şem’ûn bin Yezid’dir. Doğum târihi kesin olarak belli değildir.
Peygamber efendimizden önce 631 (h.10) senesinde Medîne’de
vefât etti. Bakî’ kabristanlığına defnedilmiştir.496
Peygamber Efendimizin çocukları
Peygamber efendimizin üçü erkek, dördü kız olmak üzere yedi
çocuğu olmuştur. Hazret-i Fâtıma hâriç, hepsi de Resûlullah efendimizden önce vefât etmişlerdir. Sevgili Peygamberimizin soyu
Hazret-i Fâtıma vâlidemizle devam etmiştir. Torunları Hazret-i
Hüseyin’in soyuna seyyid, Hazret-i Hasen’in soyuna şerîf denir.
Seyyidlere ve şerîflere hürmet, Peygamber efendimize hürmettir.
Seyyidleri ve Şerîfleri sevmek, son nefeste îmânla gitmeye sebeb olur.
Kasım “radıyallahü anh”: Resûlullah’ın üç oğlundan birincisidir. Bunun için, Resûlullah’a “Ebü’l-Kâsım” denildi. Nübüvvetden
önce Mekke’de dünyâya geldi. Annesi Hadîcet-ül-kübrâ’dır.
On yedi aylık iken vefât etti.497
Zeyneb “radıyallahü anha”: Resûlullah’ın dört kızından birincisidir. Peygamberimiz otuz yaşında iken dünyâya geldi. Nübüvvetden önce, annesi Hadîce’nin hemşirezâdesi Ebü’l-As bin
Rebî ile evlendi.498
Ebü’l-As, önce îmân etmedi. Bedr Gazâsı’nda esir olup, zevcesini Medîne’ye göndermek şartı ile bırakıldı. Kendi kardeşi
ile gönderdi ise de, kâfirler Zeyneb’i yolda geri çevirdi. Resûl
aleyhisselâm Zeyd bin Hârise’yi Mekke’ye gönderip, Zeyneb’i
gece Medîne’ye kaçırdı. Ebü’l-As, Hudeybiye seferinden sonra
îmâna geldi. Zeyneb tekrar kendisine verildi.
Hicretin sekizinci yılında, otuz bir yaşında vefât etti. İki çocuğu kaldı. Biri Ali idi ki, bülûğa yakın yaşta vefât etti. Diğeri
Ümâme’dir. Fâtıma radıyallahü anhâya vasiyet edip İmâm-ı Ali’ye
ısmarlamışdı. Oğlu Ali, Mekke’nin fethinde Resûlullah’ın devesinde ve arkasında idi. Ümâme’yi Hazret-i Ali kendine nikâh eyledi.499
495 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 216.
496 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 130.
497 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 16.
498 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 229; Abdürrazzâk, Musannef, VII, 171;; İbni Sa’d,
Tabakât, VIII, 31.
499 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 31.
“Seyyidleri ve
Şerîfleri sevmek,
son nefeste
îmânla gitmeye
sebeb olur.”
Ebû Mücâhid
Enver bin Nazif
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
522
Rukayye “radıyallahü anha”: Resûlullah efendimizin ikinci kızıdır. Peygamberimiz otuz üç yaşında iken dünyâya geldi. Annesi, Hadîce-tül-kübrâdır. Çok güzel idi.
Hazret-i Osmânın zevcesidir. Önce, Ebû Leheb’in oğlu Utbe ile nişânlı idi. Ebû Leheb ile
zevcesi, Resûlullah’a eziyyet vermek için, oğlunu vaz geçirdi. “Tebbet yedâ” sûresi gelince Utbe, düğünden önce boşadı. Vahy gelerek hazret-i Osmân’a nikâh edildi. Birlikde
iki kerre Habeşistâna ve sonra Medîne-i münevvereye hicret etdiler.
Hazret-i Rukayye, yirmi iki yaşında iken, Bedr Gazâsı’ndan önce hastalandı. Hazret-i
Osman’a Bedr’e gelmeyip, zevcesine hizmet etmesi emrolundu. Bedr Gazâsı’nın zafer
müjdesi Medîne-i münevvereye geldiği gün vefât etdi ve o gün defnolundu.500
Ümmü Gülsüm “radıyallahü anha”: Resûlullah’ın üçüncü kızıdır. Ebû Leheb’in
ikinci oğlu Uteybe ile nişânlı idi. “Tebbet yedâ” sûresi gelince, Uteybe, daha düğünleri
olmadan boşadı ve Resûlullah’a üzücü sözler söyledi. Resûlullah efendimiz sallallahü
aleyhi ve sellem de; “Yâ Rabbî! Buna canavarlarından birini musallat et!” diye
bedduâ eyledi. Şam yolunda bir aslan bunu parçaladı. Rukayye vefât ettikden sonra
vahy gelerek, Ümmü Gülsüm de Hazret-i Osman’a nikâhlandı.
Hicretin dokuzuncu senesinde vefât etti. Namazını Resûlullah kıldırıp, defn olunurken kabri yanında durup, mübârek gözlerinden yaş akardı.501
Fâtıma “radıyallahü anha”: Resûlullah’ın dördüncü kızı, Hazret-i Ali’nin zevcesi
ve Hazret-i Ömer’in kayın vâlidesidir. Nikâh yapılırken on beş yaşında idi.502 Mehri dört
yüz miskal gümüş olduğu “Mevâhib-i ledünniyye”de Sevîk Gazvesi’nde yazılıdır. Bu,
57.14 miskal altın karşılığı demektir. (Bugün için 38 altın liradır.) Ali radıyallahü anh
yirmibeş yaşında idi. Ehl-i beyt’dendir. Beyaz, çok güzel idi. Hicretden on üç yıl önce,
Mekke’de doğdu, on birinci yılda yirmi dört yaşında vefât etti. Hasen, Hüseyin ve Muhsin adında üç oğlu ile Ümmü Gülsüm ve Zeyneb adında iki kızı oldu.503
Resûlullah’ın soyu Fâtıma’dan devam etti. Zeyneb, Abdullah bin Ca’fer Tayyar ile
nikâhlanıp, Ali ve Ümmü Gülsüm isimli çocukları oldu. Bunlara Şerîf-i Ca’feri denir.
Abdullah “radıyallahü anh”: Resûlullah’ın Hadîce-tül-kübrâdan olan son çocuğudur. Nübüvvetden sonra doğup memede iken vefât etti. Tayyib ve Tâhir de denilir. Abdullah vefât edince, Âs bin Vâil; “Muhammed ebter oldu” yâni soyu kesildi dedi. Allahü
teâlâ; “İnnâ a’taynâ” sûresi ile Âs kâfirine cevap verdi.504
İbrâhim “radıyallahü anh”: Resûlullah’ın oğullarının üçüncüsü ve bütün çocuklarının sonuncusudur. Heraklius’un Mısır vâlisi olan Mukavkas’ın hediye gönderdiği
Hazret-i Mâriyenin oğludur. Hicretin sekizinci senesi tevellüd edip, bir buçuk yaşında vefât etti. Hasta iken, Resûlullah, kucağına alıp mübârek gözlerinden yaş akardı.
İbrâhîm vefât edince, “Yâ İbrâhim! Ölümüne çok üzüldük. Gözlerimiz ağlıyor, kalbimiz
sızlıyor. Fakat, Rabbimizi gücendirecek bir şey söylemeyiz” buyurdular.505 Cennet-ül
Bâkî’ye defn edildi.
500 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 36.
501 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXXIX, 37.
502 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 22.
503 İbni İshâk, Sîret-i Resûl, 231; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 26; İbni Kesîr, Bidâye, V, 293.
504 Se’âdet-i ebediyye, 1064/4;. Ebül Fidâ, Tefsîr, IV, 559; İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 16; Taberî, Târih, III, 175.
505 İbni Sa’d, Tabakât, VIII, 212-215.
523
O gün güneş tutulması oldu. Vefâtı için, güneş tutuldu dediler. Resûlullah efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem bunu işitince; “Ay ve güneş Allahü teâlânın varlığını ve birliğini gösteren iki
mahlûkudur. Kimsenin ölmesi, kalması ile tutulmazlar. Onları görünce Allahü teâlâyı hatırlayınız!” buyurdu.
İlâhî! Fâtıma evlâdı hâtırına,
Son sözüm, kelime-i tevhîd ile ola!
Eğer bu duâmı edersen red yâ kabûl!
Sarıldım, Ehl-i beyt-i Nebî eteğine.
Ehl-i Beyt-i Resûl (Âl-i Resûl - Âl-i Abâ)
Allahü teâlâ, Kur’ân-ı kerîmde, Ehl-i Beyte meâlen buyuruyor ki:
“Allahü teâlâ sizlerden ricsi yâni her kusur ve kirleri gidermek istiyor ve sizi tam bir taharet ile temizlemek istiyor.”506
Eshâb-ı kirâm sordular: “Yâ Resûlallah! Ehl-i beyt kimlerdir?” O
esnada, İmâm-ı Ali geldi. Mübârek paltoları altına aldılar. Sıra ile
Fâtıma-tüz-zehrâ, İmâm-ı Hasen ve İmâm-ı Hüseyin geldi. Her birini bir tarafına alarak; “İşte bunlar, benim Ehl-i beytimdir” buyurdular. Bu yüksek zevata, “Âl-i Abâ ve Âl-i Resûl” de denir.507
Ehl-i beyt-i nebevîyi sevmek, âhirete îmân ile gitmeğe, son
nefesde, selamete kavuşmağa sebeb olur. Ehl-i beyti sevmek, her
mü’mine farzdır. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem, bir hadîs-i
şerîfinde buyuruyor ki: “Ehl-i beytim, Nuh aleyhisselâmın gemisi gibidir. Onlara tâbi olan, selâmet bulur. Geri kalan helak olur.”508
Ehl-i beyt-i nebevînin fazîlet ve kemâlâtı pek çoktur. Saymakla bitmez. Onları anlatmağa, medh etmeğe, insan gücü yetişmez.
Onların kıymetleri ve büyüklükleri, ancak âyet-i kerîme ile anlaşılmaktadır.
Ali ile Hasan Hüseyin anda
Sevgisi gönülde, muhabbeti cânda
Yarın mahşer gününde, ulu divânda
Yâ Muhammed cânım arzular seni
Arafat dağıdır bizim dağımız
Anda kabul olur bizim duâmız
Medîne’de yatar Peygamberimiz
Yâ Muhammed cânım arzular seni
506 Ahzâb: 33/33.
507 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, III, 55; Hâkim, Müstedrek, II, 451.
508 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, III, 45; Hâkim, Müstedrek, II, 373.
“Ehl-i
beytim, Nuh
aleyhisselâmın
gemisi gibidir.
Onlara tâbi olan,
selâmet bulur.
Geri kalan helak
olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
524
1- Cennet-ül Bâkî –Bi’l-Medînet-il Münevvere 2- Ehl-i Beyt 3- Benâtün-Nebiyyi (Peygamber Efendimizin Kızları) 4- Şühedâ-il bâkî (Cennetül-Bâkî şehîdleri) 5- Ezvâc-ün Nebiyyi (Peygamber Efendimizin Zevceleri)
6- İmâm-ı Mâlik.
525
Cennet-ül Bâkî’deki türbelerin
yıkılmadan önceki hâli
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
526
İmâm-ı Şâfii; “Ey Ehl-i beyt-i Resûl! Sizi sevmeyi, Allahü teâlâ, Kur’ân-ı kerîmde emrediyor. Namazlarında size duâ etmeyenlerin namazlarının kabul olmaması; kıymetinizi ve yüksek derecenizi gösteriyor. Şerefiniz ne kadar büyüktür ki, Allahü teâlâ, Kur’ân-ı
kerîmde sizleri selâmlıyor” diyerek, bunu en güzel şekilde bildirmektedir.
Hazret-i Enes diyor ki: “Resûlullah’a; “Ehl-i beytin içinden en çok kimi seviyorsunuz”
diye sordular. “Hasen ile Hüseyin’i” buyurdu.”509
Hazret-i Ebû Hüreyre diyor ki: “Resûlullah’ın yanında idim. Hasen geldi. “Yâ Rabbi!
Bunu seviyorum. Sen de bunu sev ve bunu sevenleri de sev” ve bir başka zaman
da; “Hasen ile Hüseyin, dünyada benim güzel kokularımdır” buyurdu.”
Peygamber efendimiz yine buyurdular ki: “Benden sonra size iki şey bırakıyorum. Bunlara yapışırsanız, yoldan çıkmazsınız. Birincisi ikincisinden daha
büyüktür. Biri, Allahü teâlânın kitabı olan Kur’ân-ı kerîmdir ki, gökten yere
kadar uzanmış sağlam bir iptir. İkincisi, Ehl-i beytimdir. Bunların ikisi birbirinden ayrılmaz. Bunlara uymayan benim yolumdan ayrılır.”510
Hazret-i Hasen ve Hazret-i Hüseyin “radıyallahü anhüma” hasta olmuşlardı. Peygamber efendimiz Hazret-i Ali ve Hazret-i Fâtıma’ya “Bu ciğerpareleriniz için bir
adak adayın!” buyurdular. Hazret-i Ali ve Fâtıma vâlidemiz ve Fıdda adlı câriyeleri,
üçer gün oruç adadılar. O iki Cennet râyihâları şifâ buldu. Ancak evlerinde yenilecek
birşeyi yok idi. Hazret-i Ali bir Yahûdî’den üç sa’511 arpa borç aldı. Üçü de nezr etdikleri
oruçlara niyyet etdiler. O ölçek arpanın bir ölçeğini Hazret-i Fâtıma öğütüp, beş adet ekmek pişirdi. Kendileri beş kişi idiler. İftâr vakti oldu. O beş çöreğin birini Hazret-i Alî’nin
önüne ve birini Hazret-i Hasan’ın önüne ve birini Hazret-i Hüseyin’in önüne ve birini
Fıdda câriyeye ve birini de kendi önüne koydu. İftâr yapacaklardı. Bir miskîn gelip,
dedi ki: “Yâ Ehl-i beyt-i Resûlallah! Miskîn müslümanlardan bir miskînim. Bana yiyecek
verin. Allahü teâlâ hazretleri sizi Cennet ni’metleri ile mükâfatlandırsın. Ellerindeki
çörekleri ona sadaka verip, kendileri su ile iftâr ettiler. Ertesi gün yine oruç tuttular.
Hizmetçi bir ölçek arpa dahâ öğütüp, yine beş çörek pişirdi. İftâr vaktinde, önlerine alıp,
iftâr edecekleri sırada, bir yetîm geldi. Beşi de çörekleri ona verip, o yetîmi sevindirip,
kendileri su ile iftâr edip, uyudular. Ertesi günü yine oruç tuttular. O kalan bir ölçek
arpayı da, beş çörek yapıp, önlerine aldılar. İftâr edecekleri vakit, bir esîr gelip, dedi ki,
üç gündür açım. Beni bağlayıp, yemek de vermediler. Allahü teâlâ için bana acıyın,
dedi. Beşi de çöreklerini ona verip, yine su ile iftâr ettiler. Bunun üzerine gelen âyet-i
kerîmelerde Allahü teâlâ meâlen buyurdu ki: “Bunlar adaklarını, yerine getirdiler.
Uzun ve sürekli olan kıyâmet gününden korktukları için çok arzuladıkları ve
canlarının istediği yemekleri miskîn, yetim ve esirlere verdiler. Biz bunları,
Allahü teâlânın rızası için yedirdik. Sizden karşılık olarak bir teşekkür, bir
şey beklemedik, bir şey istemeyiz dediler.”512 “Bunun için Cenâb-ı Hak onlara
şerâb-ı tahur (tertemiz bir içecek) içirdi...”513
Ebû Hüreyre “radıyallahü anh” diyor ki: Peygamberimiz buyurdu ki; “Sizin iyileri509 Ebû Ya’la, Müsned, VII, 274; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XI, 153; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XI, 58.
510 Tirmizî, Menâkıb, 32; İbni Ebî Şeybe, Musannef, VI, 309; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, III, 66.
511 1 sa’; 3,5 kilogram, hacim olarak 4,2 litre. Tam İlmihâl Se’det-i Ebediyye, 323; Dinî Terimler Sözlüğü, II,
149.
512 İnsân: 76/7-9.
513 İnsân: 76/21.
527
niz, benden sonra, Ehl-i beytime iyilik edenlerdir.”
Hazret-i Ali diyor ki; Peygamberimiz buyurdu ki; “Ehl-i beytime iyilik edenlere, kıyâmet günü şefâat ederim.”
“Sırât köprüsünden ayakları kaymadan geçenler, Ehl-i
beytimi ve Eshâbımı çok sevenlerdir.”
İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin bildirdiği bir hadîs-i şerîfde;
“Ali’yi seven, muhakkak beni sevmiştir. Ona düşmanlık
eden, muhakkak bana düşmanlık etmiştir. Onu inciten,
muhakkak beni incitmiştir. Beni inciten, muhakkak Allahü
teâlâyı incitmiş olur” buyruldu.
Resûlullah efendimiz buyurdu ki: “Allahü teâlâ, bana dört
kimseyi sev diye emretti. Onları kendisinin de sevdiğini
bildirdi.” Bunlar kim, isimlerini bize söyler misiniz?” denildikte;
“Ali onlardandır, Ali onlardandır, Ali onlardandır, Ebû Zer,
Mikdâd ve Selmân.”
“Ailem yüzünden beni incitenlere şiddetli azâb vardır.”
Bir hadîs-i şerîfde de; “Fâtıma benim bir cüz’ümdür (yâni
benden bir parçadır.) Onu inciten beni incitir” buyurdu. Hazret-i
Ebû Hüreyre diyor ki: “Peygamber efendimiz hazret-i Ali’ye;
“Fâtıma, bana senden daha sevgilidir. Sen bana, ondan daha
azizsin (yâni kıymetlisin!)” buyurdu.
Yine buyurdu ki, “Sizlere din-i İslâmı getirdiğim için bir
karşılık istemiyorum. Yalnız bana yakın olan Ehl-i beytimi
sevmenizi istiyorum.”514
İslâm âlimleri; Ehl-i beyt sevgisini son nefeste îmân ile gitmek
için şart görmüşlerdir. Bunlarda, Resûlullah’ın zerreleri vardır. Ehl-i
beyte kıymet vermek, saygı göstermek her müslümanın vazifesidir.
Büyük İslâm âlimi İmâm-ı Rabbânî (rahmetullahi aleyh), buyurdu ki: “Babam zâhir ve bâtın ilimlerinde yâni kalb ilimlerinde
çok âlim idi. Her zaman Ehl-i Beyti sevmeyi tavsiye ve teşvik
buyururdu. Bu sevgi insanın son nefeste îmânla gitmesine
çok yardım eder, derdi. Vefât edeceklerinde baş ucunda idim.
Son anlarında şuurları azaldıkta kendilerine bu nasîhatleri
hatırlattım ve o sevginin nasıl tesir ettiğini sordum. O
hâldeyken bile: “Ehl-i Beytin sevgisinin deryâsında yüzüyorum” buyurdular. Hemen Allahü teâlâya hamd ve senâ eyledim. Ehl-i Beytin sevgisi, Ehl-i sünnetin sermâyesidir. Âhiret
kazançlarını hep bu sermâye getirecektir.”
Hazret-i Fâtıma ile kıyâmete kadar olan çocukları, Ehl-i beytdirler. Bunları, âsi olsalar da, sevmek lazımdır. Bunları sevmek, kalb,
beden ve mal ile yardım, hürmet ve riâyet etmek, îmân ile ölmeye
sebeb olur.
514 İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, XXXXII, 125, Heysemî, Mecma’uz-zevâid, IX, 100;
Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, XI, 44.
“Sırât
köprüsünden
ayakları
kaymadan
geçenler, Ehl-i
beytimi ve
Eshâbımı çok
sevenlerdir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
528
(Suriye’nin Hama şehrinde, seyyidler için mahkeme vardı. Bu mübârek sülaleden
doğan çocuklar, iki şâhid ile, hâkim huzûrunda tescil edilirdi. Bu mahkemeyi, İngilizlerin sadık dostu Mustafâ Reşid Paşa kaldırdı.)
Ehl-i sünnet imâmları, îmân ve fıkıh bilgilerinin ve tesavvuf marifetlerinin, hattâ
tefsîr ve hadîs bilgilerinin çoğunu Ehl-i beyt imâmlarından öğrendiler. Onların terbiyeleri ile yetişdiler. Onların teveccühleri ile yükseldiler. Onlardan müjdeler aldılar.
Müslümânlar, Resûlullah’ın Ehl-i beytini “radıyallahü teâlâ anhüm ecma’în” herkesden çok severler ve Ehl-i beyti sevenleri de severler. Ehl-i beyti sevenlere, Ehl-i beytin
yolunda giden doğru müslümânlara (Ehl-i sünnet) denir. Ehl-i sünnetin hepsi, her
namâzlarında, Ehl-i beyte hayır duâ etmekdedir.
Resûlü gören mü’mine, (Sahâbî) adı verildi.
Hepsini bildirmek için, (Eshâb-ı kirâm) denildi.
Peygamberi seven her kalb, nûrla dolardı bir ânda,
Ona sahâbî olanlar, medh olundular Kur’ânda.
Hepsi Resûlullah için, mâlını, cânını verdi.
Sulhda ilm yayarlardı, harbde ise kükrerdi.
Hadîs-i şerîfde Eshâb, benzetildi yıldızlara.
Herhangi birine uyan, erer ışıklı yollara.
Eshâbı, çok sevişirdi, birbirini överdi.
Sonra gelen müslimânlar, hepsi böyle söylerdi.
Kur’ânı ve hadîsleri, Onlar bildirdi bizlere.
Kalblerin temizliği, güven verdi zihnlere.
Söğülse bunlardan biri, yaralanır İslâm dîni.
Sahâbîyi kötüliyen, çürütür Kur’ân-ı kerîmi.
Hakîkî müslimân isen, saygı göster herbirine,
Önce salât, selâm eyle, Resûlün Ehl-i beytine!
529
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
ESHÂBI
Peygamberimizin arkadaşları: Kadın veya erkek, çocuk veya
büyük bir Müslüman, Resûlullah efendimizi çok az da olsa bir
kere görürse, kör olan, bir kere konuşursa ve îmân ile vefât ederse buna “Sâhib” veya “Sahâbi” denir. Birkaç tanesine “Eshâb-ı
kirâm” veya “Sahâbe-i kirâm” yahud “Sahb” denir “radıyallahü
anhüm ecma’în”.
Peygamberimizi, kâfir iken görüp de, Resûlullah’ın vefâtından
sonra îmâna gelen veya Müslüman iken, sonra mürted olan (Müslümanlıktan çıkan) sahabi değildir. Sahâbi olduktan sonra mürted
olup, Resûlullah’ın vefâtından sonra, tekrar îmâna gelen, sahabi
olur. Peygamber efendimiz cin sınıfına da peygamber olduğu için,
cin de sahabi olur.
Peygamberlerden ve meleklerin üstünlerinden sonra, bütün
yaratılmışların en üstünü, Eshâb-ı kirâmdır. Herbirinin ismini
“hazret-i” veya “radıyallahü anh” diyerek hürmetle, saygı ile
söylemelidir.
Muhammed aleyhisselâmın peygamber olduğuna inanan herkese, yâni her müslümana, hangi ırktan, hangi memleketten olursa
olsun, Muhammed alehisselâmın ümmeti denir.
Eshâb-ı kirâmın herbiri, bu ümmetin hepsinden üstündür.
Sahâbe-i kirâmın “radıyallahü anhüm” fazîlet ve üstünlüğü ile
ilgili âyet-i kerîmelerde meâlen buyruluyor ki:
“Siz ümmetlerin hayırlısısınız.”515
“Muhâcirin ve ensârdan, en önce îmân edenlerden ve
onlara iyilikde tâbi’ olanlardan (bunların yolunda gidenlerden) Allahü teâlâ razıdır. Onlar da Allahü teâlâdan razıdırlar. Allahü teâlâ, onlar için altından ırmaklar akan Cennetler hâzırlamıştır. Orada ebedî kalırlar. Bu çok büyük bir
kurtuluştur.”516
“Muhammed (aleyhisselâm) Allahü teâlânın Peygamberidir. O’nunla birlikte bulunanların (yâni Eshâb-ı kirâmın) hepsi
kâfirlere karşı şiddetlidirler. Fakat birbirine karşı merhametlidirler. Onları çok zaman rükûda ve secdede görürsünüz. Onlar bu ibadetleriyle, insanlara gösterdikleri şefkatle,
muhabbetle cenâb-ı Hakkın rızasını ve ihsânını isterler. Çok
secde ettikleri yüzlerinden belli olur (Yüzlerinde secde etmenin alâmet ve işaretleri vardır). İşte Tevrat’ta onların hâli böy515 Âl-i İmrân: 3/110.
516 Tevbe: 9/100.
“Muhammed,
sallallahü
aleyhi ve sellem
Allahü teâlânın
Resûlüdür.
Onunla berâber
bulunanlar
(Eshâb-ı kirâm)
kâfirlere karşı
çok şiddetli,
birbirlerine ise
çok merhametli
(çok şefkatli)
dirler.”
Feth: 29
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
530
ledir. İncil’deki vasıfları ise şöyledir; onlar filizini yarıp çıkarıp kuvvetlenmiş,
kalınlaşmış, gövdesi üzerine doğrulup kalkmış bir ekine benzerler ki, bu, çiftçilerin hoşuna gider. (İşte Eshâb-ı kirâm da böyle idiler. Onlar az ve zayıf iken daha
sonra çoğalıp kuvvetlendiler.) Bu benzetme kafirleri, inkarcıları da gayz ve öfkeye
düşürmüştür. Allahü teâlâ, îmân edip salih amel işleyenlere mağfiret ve büyük bir mükâfat vaad etmiştir.”517
Eshâb-ı kirâm hakkındaki bâzı hadîs-i şerîfler:
“Eshâbıma sövmeyiniz! Eshâbımdan sonra gelenlerden bir kimse dağ kadar
altın sadaka verse, Eshâbımdan birinin bir avuç arpa vererek kazandığı sevaba
veya yarısına kavuşamaz.”518
“Eshâbım gökteki yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız, hidâyete kavuşursunuz.”519
“Eshâbıma düşmanlık etmekten sakınınız. Allah’dan korkunuz! Onları seven beni sevdiği için sever. Onlara düşmanlık eden, bana düşmanlık etmiş
olur. Onları inciten, beni incitmiş olur. Beni inciten de, elbette Allahü teâlâyı
incitir.”
“Ümmetimin en iyisi benim bulunduğum zamanda olanlardır. Onlardan
sonra en iyisi onlardan sonra gelenlerdir. Onlardan sonra da en iyisi daha
sonra gelenlerdir.”
“Beni gören ve beni görenleri gören bir Müslümanı Cehennem ateşi
yakmaz.”520
Yukarıdaki âyet-i kerîmeler ve hadîs-i şerîfler, Eshâb-ı kirâmın üstünlük ve fazîletini
açıkça göstermektedir.
Eshâb-ı kirâm, dini hükümler hususunda en muteber otoritedir. Çünkü Kur’ân-ı
kerîmi, Peygamberimizden öğrenip, kendilerinden sonrakilere öğretmişler ve açıklamışlardır. Peygamberimizin yaptıkları ve söyledikleri hakkında bilgiler, bunların bizzat
görerek ve duyarak naklettikleri şeylere dayanır.
İşte bunların bütün olarak naklettikleri hükümler, hadîs-i şerîflerin temelini teşkil
etmiştir.
İslâmiyette İcma-ı ümmet, yâni âlimlerin sözbirliği, ancak Eshâbın zamanında tam
ve mükemmel bir şekilde gerçekleşmiştir. Ayrıca Eshâbın herbiri, dinde sözü senet, vesika olan müctehid âlimlerdendir. Sonra gelen müctehidlerden üstündür.
Ehl-i sünnet âlimleri, Eshâb-ı kirâmın üstünlük sırasını üçe ayırmıştır:
1- Muhâcirler: Mekke şehri alınmadan önce, Mekke’den veya başka yerlerden, vatanlarını, yakınlarını terk ederek, Medîne şehrine hicret edenlerdir. Bunlar, Resûlullah’ın
yanına îmân ile gelmiş veya gelince îmân etmişlerdir. Amr bin As hazretleri bunlardandır. “radıyallahü anhüm ecma’în”
2- Ensâr: Medîne şehrinde veya bu şehre yakın yerlerde ve Evs, Hazrec adındaki iki
kabîlede bulunan Müslümanlara Ensâr denir. Çünkü Peygamber efendimize ve Mekkelilere her türlü yardımda ve fedakârlıkta bulunacaklarına söz vermişler ve sözlerinde
517 Feth: 48/29.
518 Buhârî, “Fezâilü’s-Sahâbe”, 5; Ebû Dâvûd, “Sünne”, 11; Tirmizî, “Menâkıb”, 70; İbni Mace, “Mukaddime”,
31; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 11; Beyhekî, Sünen, II, 116.
519 .Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, X, 329.
520 Buhârî, “Rikâk”, 7; Müslim, “Fezâilü’s-Sahâbe”, 319; Nesaî, “İmân”, 29; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 438.
531
durmuşlardır. “radıyallahü anhüm ecma’în”.
3- Diğer Eshâb-ı kirâm: Muhâcir ve Ensâr olmayan, fakat başka yerlerden gelip Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin sohbetiyle şereflenen müslümanlardır. Mekke şehri alındığında
veya başka yerlerde îmâna gelenler bunlardandır. Bunlara yalnız
sahabi denir. “radıyallahü anhüm ecma’în”.
Eshâb-ı kirâmın en üstünleri, Resûlullah’ın dört halifesidir.
Bunlar hilâfet sırasına göre; Hazret-i Ebû Bekir, Hazret-i Ömer,
Hazret-i Osman ve Hazret-i Ali’dir.
Bunlardan sonra en üstünleri Aşere-i Mübeşşereden, yâni Cennet ile müjdelenmiş olan on kişiden, geri kalan altısı; (Talha bin
Ubeydullah, Zübeyr bin Avvâm, Abdurrahman bin Avf, Sa’d
bin Ebi Vakkâs, Sa’îd bin Zeyd, Ebû Ubeyde bin Cerrah) ve
hazret-i Hasan ile hazret-i Hüseyin’dir, radıyallahü anhüm
ecma’în.
Bunlardan sonra üstün olanlar, ilk Müslüman olan kırk kişidir.
Sonra Bedr Gazâsı’nda bulunan üç yüz on üç sahabidir. Sonra Uhud
Gazâsı’nda bulunan yedi yüz kahramandır. Bunlardan sonra üstün
olan, hicretin altıncı senesinde, ağaç altında Resûlullah’a: “Ölmek
var, dönmek yok!” diye söz veren bin dört yüz kişidir. Bu sözleşmeye “Bîat-ı Rıdvân” denir.521
Eshâb-ı kirâmın adedi: Mekke’nin fethinde oniki bin, Tebük
Gazâsı’nda otuz bin, Vedâ Haccında doksan bin ve Resûlullah vefât
ettiği zaman yeryüzünde yüz yirmi dört bin civarında Sahâbi vardı.
Bu konuda başka rivâyetler de vardır.522
Eshâb-ı kirâmdan en son vefât edenler şunlardır: Abdullah bin Evfa, 705 (h.86) senesinde Kufe’de vefât etti. Abdullah bin
Yesr, 706 (h.88) senesinde Şam’da, Sehl bin Sa’d, 709 (h.91) senesinde 100 yaşında Medîne’de, Enes bin Mâlik 711 (h.93) senesinde Basra’da, Ebû’t Tufeyl Âmir bin Vasile, 718 (h.100) senesinde
Mekke’de vefât ettiler, “radıyallahü anhüm ecma’în”.
Peygamberimizin vefâtından sonra, Dört Halife devrinde de
Eshâb-ı kirâm, İslâm dinini yaymak, cihad etmek hususunda sözlerine sadık kaldılar. Sözlerinden asla dönmediler. Hepsi ittifak
hâlinde, yerlerini, yurtlarını terk ile Arabistan’dan çıkıp, her tarafa
yayıldılar. Gidenlerin çoğu, geri dönmeyip, gittikleri yerlerde ölünceye kadar cihad etti ve İslâm dinini yaydı. Böylece az vakitte çok
memleket alındı. Fethedilen yerlerde İslâmiyet hızla yayıldı.
Eshâb-ı kirâmın hepsi adildir. İslâmiyeti bildirmekte hepsi
ortaktır. Kur’ân-ı kerîmi onlar topladı. Hadîs-i şerîfleri Peygamberimizden onlar nakletti. Onların hepsini sevmek, Ehl-i sünnet
521 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 59; II, 101, 120; İbni Hişâm, Sîret, II, 315; Vâkıdî,
Megâzî, I, 279; İbni Sa’d, Tabakât, II, 97.
522 Rehber Ansiklopedisi, V, 206/II-7.
“Eshâbım
gökteki
yıldızlar gibidir.
Hangisine
uyarsanız,
hidâyete
kavuşursunuz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
532
itikâdında olmanın en önemli, olmazsa olmaz şartıdır.
(Eshâb-ı kirâmın, İslâm dinine yaptığı hizmetlerini, örnek yaşayışlarını, fazîletlerini,
hepsinin isimlerini ve hâl tercümelerini yazan birçok eser telif edilmiş, yayınlanmıştır.
Hakikat Kitabevi tarafından yayınlanan “Eshâb-ı kirâm” ve “Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i
Güzîn” kitapları çok kıymetlidir.)
Âlemlerin Rabbinin mahbûbu Muhammeddir.
Cismi pâk, ismi Ahmed, âlemlere rahmetdir.
Hulk-i azîm sâhibi Levlâke.... muhâtabı,
Menba-ı ilm, edeb, feyz, nûr ve muhabbetdir.
Odur gerçek vâsıta, Hak’la kul arasına,
Sözü şifâ rûhlara, adı gönül pasına.
Odur hakîkî tabîb, me’yûs kalb hastasına,
Değil kendi, ümmeti, meleklerden yüksekdir.
Bu en seçkin kuluna, Hak yardımcılar verdi,
En sevdiği kulları ona Eshâb eyledi.
Resûlullah: yolları, benim yolumdur dedi,
Asrların iyisi bu asrı göstermişdir.
Muhammed Mustafâyı canından çok sevdiler,
Mal, mülk, makâmlarını, uğruna terk etdiler.
İslâmı yaymak için severek can verdiler,
Yâ Rab, bu ne güzel hâl, yâ Rab, bu ne izzetdir.
Onun bir sohbetinde nefsleri pâk oldu.
Kalblerine ma’rifet, feyz, nûr, tecellî doldu.
Evliyâ hâllerini onlar bir anda buldu,
Ve hep Ona uydular, bu ne büyük şerefdir.
Onlar hepsi âdildir, kimseye zulm etmezler,
Nefsleri için aslâ, hilâfet istemezler.
Bu yüzden harb etmezler, birbirini üzmezler,
En yüksek makâmdalar ve hepsi müctehiddir.
533
PEYGAMBER EFENDİMİZİN
BÂZI ZEVÂİD SÜNNETLERİ
Peygamber efendimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” yapdığı
şeyler üçe ayrılır. Birincisi, müslümânların da yapması lâzım
olan şeylerdir. Bunlara “Sünnet” denir. İkincisi, Peygamberimize “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” mahsûs olan şeylerdir. Bunları başkalarının yapması câiz değildir. Bunlara “Hasâis” denir.
Üçüncüsü, âdete bağlı şeylerdir. Bunları her müslümânın bulunduğu yerin âdetine uyarak yapması lâzımdır. Âdete uymayarak
yapılırsa fitne uyanır. Fitneyi uyandırmak harâm olur.523
Resûlullah efendimiz, “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”, kendisinin ibâdet olarak yapdığı şeyleri terk edeni inkâr etmedi ise,
yâni darılmadı ise, bu ibâdetlere “Sünnet-i hüdâ” denir. Bunları
devâmlı yapdı ise, “Sünnet-i müekkede” denir. Resûlullah’ın âdet
olarak yapdığı şeylere “Sünnet-i zâide” veyâ “Müstehâb” denir.524
İyi işlere sağdan başlamak, sağ el ile yapmak, binâ yapmakda,
yimekde, içmekde, oturmakda, kalkmakda (yatmakda), elbisede,
âletlerde yapdığı ve kullandığı şeyler böyledir. Sonradan meydâna
çıkan şeylere “Bid’at” denir. Un eleği, kaşık kullanmak gibi “âdetde
bid’at” olan şeyleri, yâni sonradan ortaya çıkan âdetleri yapmak
dalâlet olmaz. Günâh olmaz.”525 Bundan anlaşılıyor ki, masada yemek, çatal, kaşık kullanmak, karyolada yatmak ve konferanslarda,
mekteblerde ahlâk ve fen derslerinde, radyo, televizyon ve teyp
kullanmak ve her çeşid nakil vâsıtalarına binmek, gözlük, hesâb
makinası gibi fen vâsıtalarından istifâde etmek câizdir. Çünkü bunlar, âdetde bid’atdirler. Âdetde olan bid’atleri, yenilikleri harâm işlemekde kullanmak harâm olur. Namâzda, ezânda ve câmideki va’z
ve hutbede radyo, hoparlör, teyp kullanmak husûsunda “Se’âdet-i
Ebediyye” ve “İslâm Ahlâkı” kitâblarında geniş bilgi vardır.
İbâdetde bid’at yapmak, ufak değişiklik yapmak, çok büyük günâh
olur.
Cihâd yapmak, hükûmetin, ordunun, düşmânlarla harb etmesi ibâdetdir. Fakat, harbde her türlü fen vâsıtasını kullanmak
bid’at olmaz. Aksine, çok sevâb olur. Çünkü, harbde her çeşid fen
vâsıtalarını kullanmak emrolundu. İbâdetlerde, emrolunan şeyleri
yapmağa yardımcı olan yenilikleri yapmak lâzımdır. Yasak edilmiş
şeyleri yapmağa yardımcı olan yenilikleri, değişiklikleri yapmak
bid’at olur. Meselâ, ezân okumak için minâreye çıkmak lâzımdır.
523 Herkese Lâzım Olan Îmân, 367.
524 Herkese Lâzım Olan Îmân, 365.
525 Herkese Lâzım Olan Îmân, 365.
“Âdete bağlı
şeylerde de
Resûlullah’a
tâbi olmak,
dünya ve âhirette
insana çok şey
kazandırır ve
çeşitli saâdetlere
yol açar.”
Mektûbât-ı
Rabbânî II, m.5
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
534
Çünkü, yüksekde okumak emrolundu. Fakat, ezânı hoparlör ile okumak bid’atdir. Çünkü, âlet ile okumak emrolunmadı. İnsanın okuması emrolundu. Namâz vakitlerini bildirmek ve başka ibâdetleri yapmak için, çan çalmak, boru ötdürmek gibi, müzik âletleri
kullanılması da Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” tarafından yasaklandı.526
“Sünnet-i hüdâ”yı terk etmek mekrûhdur. “Sünnet-i zâide”yi terk mekrûh
değildir.”527
Peygamber Efendimizin temizlik, tertip ve düzene verdiği önem
Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, temizliğe, tertip ve düzene çok
önem verirdi.
Her işinde sağdan başlamayı, sağ eliyle yapmayı severdi.528 Yalnız, sol eliyle
tahâretlenirdi.
Mümkün olduğu kadar, her işini tek sayıda yapardı.
“Kimin saçı varsa, ona iyi baksın!” buyururdu.
Peygamberimiz, mescidde iken, saçı sakalı karma karışık biri içeri girmişti. Sevgili
Peygamber efendimiz, “Bu kişinin saçını yatıştıracak gülyağı da mı bulunmuyor?” buyurduktan sonra ona, hemen dışarı çıkarak saçını, sakalını düzeltmesini eli
ile işaret etti. O kimse, öyle yapıp dönünce, Peygamberimiz “Sizden birinizin, böyle
gelmesi mi, yoksa saçı sakalı Şeytan gibi karma karışık gelmesi mi, daha
iyidir?” buyurdu.
Yolculukda dahî şişe ile yağ götürürdü. Yağ sürdüğü zaman, başına önce tülbent
kor, başlığını tülbentin üstüne giyerdi. Böylece, yağ sürdüğü dışardan belli olmazdı.
Peygamberimiz, her gün, sakalını iki kere tarardı.
Enes bin Mâlik “Resûl aleyhisselâm, sık sık mübârek saçına gülyağı sürer, mübârek
sakalını su ile ıslatarak tarardı” diyor.529
Peygamber efendimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”, mübârek sakalının boyundan
ve yanlarından biraz alırdı. Cumâ namazına çıkmadan önce, mübârek bıyığını kısaltır,
mübârek tırnaklarının uzayanını keserdi. Müslümanlara da, bıyıklarını kısaltmalarını
emrederdi.
Peygamberimiz, aynaya baktıkca Allahü teâlâya hamd eder, “Allahım! Sûretimi
güzel yarattığın gibi, ahlâkımı da güzelleştir” diyerek duâ buyururdu.
Peygamberimiz, her gece uyumadan önce mübârek gözlerine üç kerre sürme çekerdi. Sürmeyi, mübârek sağ gözüne üç, mübârek sol gözüne iki kerre çekerdi. “Sürme
çekiniz! Çünkü o, gözü cilalandırır, saçı (kirpiği) bitirir” buyururdu.530
İslâm âlimleri, erkeğin tedavî için sürme çekmesi caiz olduğunu, fakat zinet için
çekmesi caiz olmadığını bildirmişlerdir. Cemâl ve zînet kelimelerini birbirleri ile karıştırmamalıdır. Cemâl, çirkinliği gidermek, vakâr sâhibi olmak ve şükretmek için
ni’meti göstermek demektir. Gösteriş için, öğünmek için göstermek, cemâl olmaz, kibir olur.
Resûlullah efendimiz misvâk kullanmaya çok önem verirdi. Bunu yanından hiç
526 Herkese Lâzım Olan Îmân, 365, 366.
527 Herkese Lâzım Olan Îmân, 365.
528 Buhârî, “Vuzû”, 41.
529 İbni Sa’d, Tabakât, I, 484.
530 İbni Sa’d, Tabakât, I, 485.
535
ayırmazdı. “Erak ağacının çubuğu ile misvâklanınız” buyururdu. Ağıza güzel koku verir. “O, hem benim, hem de benden
önceki Peygamberlerin sünnetidir” buyurmuştur.
Peygamber efendimiz buyurdu ki:
“Eğer, ümmetime meşakkat vermeseydim, her namaz
için misvâk kullanmalarını emrederdim.”531
“Misvâk kullanmanızı, size çok tavsiye ederim!”
“Misvâk, ağızın temizliği ve Rabbimin hoşnudluğudur.”
Sevgili Peygamberimizin, evine girdiği zaman ilk işi, mübârek
dişlerini misvâklamak olurdu. Yanında misvâk bulundurmadıkça
uyumaz, uyandığı zaman da, mübârek dişlerini misvâklamakla
başlardı. Geceleyin teheccüd namazına kalktığı zaman da
mübârek dişlerini misvâklardı.532
Hazret-i Âişe radıyallahü anha vâlidemiz, “Peygamber
aleyhisselâm, hiçbir gece veya gündüz uyumazdı ki, uyanınca abdestten önce misvâk kullanmış olmasın!” demiştir.
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellemin oğlu
İbrâhîm efendi vefât etmişti. Defin esnasında kabre konan kerpiçlerden biri eğri durmuştu. Müdahele ederek onu düzeltdiler.
Eğri duran kerpiçin, vefât eden kimseye bir faydası veya zararının
olmadığını, fakat tertip düzen olmayan şeyden rahatsızlık duyduklarını belirttiler.
Peygamber Efendimizin Hâne-i saâdetleri
Sevgili Peygamberimiz, Medîne’de mescidini yaptırdığı zaman,
mescidin yanına, kerpiçten iki oda yaptırmış ve üzerlerini hurma
kütüğü ve dalları ile örttürmüştü.
Mescid-i şerîf yapılırken, Âişe ve Sevde “radıyallahü anhümâ”
için birer oda yapıldı. Hazret-i Âişe vâlidemizin odasının kapısı,
mescide giden yola doğru idi. Hazret-i Sevde vâlidemiz için yapılan odanın kapısı da, mescidin üçüncü kapısı olan Al-i Osman
kapısına doğru idi. Peygamberimiz, başka zevceler alınca, sonradan oda sayısı arttı ve adetleri dokuz oldu. Bunlar da, Hazret-i
Âişe vâlidemizin odasıyla Kıble arasında yapıldı. Odalarının bâzısı
kerpiçten, bâzısı da, taştandı. Bâzısı hurma dallarından (Bağdad
tarzında) yapılarak üzerleri çamur harçla sıvanmış ve hurma dallarıyla da tavan yapılmıştı.
Hasan bin Ebi’l-Hasan radıyallahü anh der ki, “Ben, ergenlik
çağında iken, Resûlullah’ın evlerine girmiş, elimle tavanına uzanıp yetişmiştim. Resûlullah’ın odasının örtüsü, servi veya ardıç
kütüğü üzerine gerilmiş bir kıl dokumadan ibaret idi.”
İmâm-ı Buharî’nin bildirdiğine göre de, “Resûlullah’ın evinin
kapısı halkasız olup yay ucu ile çalınırdı.”
531 Tirmizî, “Tahâret”, 18.
532 İbni Mâce, “Tahâret”, 7.
“Misvâk,
ağızın temizliği
ve Rabbimin
hoşnudluğudur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
536
Muhammed bin Hilal ile Ata-ül’Horasânî de, Peygamberimizin zevcelerinin odalarını görmüşler, onların, hurma dallarından yapılmış ve kapı olarak siyah kıldan palas
perdeler bulunduğunu bildirmişlerdir.
Davud bin Kays’ın görgüye dayanan ifadesine göre, odaların kapıdan yan duvarlar
arasının her birinin eni 6-7 zrâ’ (3-3.5 m.) kadar, içten derinlikleri de, tahminen onar
zrâ’ (4.8 m.) idi. (Bir zrâ’, 48 cm’dir.)533
Halife Abdülmelik’in, Peygamber efendimizin zevcelerine aid odaların istimlak
edilerek Mescide katılmaları hakkındaki yazısı gelip Medîne’de okunduğu gün, bir çok
kimseler gözlerinin yaşını tutamamış, Medîneliler, Peygamberimizin vefât ettiği gün
gibi ağlaşmışlardı.534
Sa’îd bin Müseyyeb de “Vallahi, onların, oldukları hâl üzere bırakılmalarını, ne
kadar arzu ederdim! Medînelilerden yeni yetişenler ve Medîne’ye dışarıdan gelenler,
Resûl aleyhisselâmın hayatında ne ile yetindiğini görürler de, insanlar, çok mallarının
olmasına ve bununla övünmeye rağbet etmezlerdi” diyerek bu yoldaki üzüntüsünü
açıklamıştır.
Peygamber Efendimizin ev içindeki hâlleri
Hazret-i Hüseyin anlatır; “Peygamber efendimizin ev içindeki meşgâlesini babamdan sordum. Babam şöyle anlattı:
Peygamber efendimiz, evine girişinden itibaren vaktini; Allah’a ibâdete, ev halkının
işlerine ve kendi şahsi işlerine aid olmak üzere üçe ayırmıştı.
Şahsına ayırdığı vakti de, kendisiyle insanlar arasında bölüştürmüştü. O vakitte, yanına insanlardan ancak seçkin sahabileri girerdi. Halka, dinî meseleleri, onlar aracılığı
ile tebliğ eder, halkı ilgilendiren hiçbir şeyi yanında tutmaz, biriktirmezdi.
Peygamber efendimizin, Ümmetine aid vakti, fazîlet sahiplerine, dindeki üstünlük
derecelerine göre bölüştürüp kendilerini ona göre huzûruna çağırmak âdeti idi. Onlardan kimisi bir hacetli, kimisi iki hacetli, kimisi de, daha çok hacetli idi.
Peygamber efendimiz, onların dini hacetleriyle meşgûl olur, sorularına gereken cevapları verir, sonra da “Bunları, burada bulunan, burada bulunmayanlara tebliğ
etsin! Bana kendisi gelip hacetini arz edemeyen kimsenin hacetini siz bana
arz ediniz. Muhakkak ki, hacetini arz edemeyenin hacetini arz eden kimsenin
ayaklarını Kıyâmet gününde Allah, Sırât üzerinde sabit kılar!” buyururdu.
Peygamber efendimizin yanında bundan başka bir şey anılmaz, dile getirilmezdi.
Zaten, kendisi de, hiç kimseden, bundan başkasını kabul etmezdi.
Peygamber efendimizin huzûruna girenler, ilme tâlib olarak girerler, en büyük âlim
olarak ve ilim zevkini tatmış ve onlara delâlet edici oldukları hâlde, çıkarlardı!.”
Peygamber Efendimizin ev dışındaki hâlleri
Hazret-i Hüseyin, babası Hazret-i Ali’den, Peygamber efendimizin ev dışındaki
hâllerini sordu. Bunları da şöyle anlattı:
Kâinâtın efendisi, dışarıda konuşmazdı. Ancak, konuşması, Müslümanlara yararlı
olacak, onları, birbirlerine ısındıracak, aralarındaki tefrikayı, soğukluğu kaldıracak ise,
533 zrâ’: 48 santimetrelik bir ölçü birimi. Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye, 221, 845; Dinî Terimler Sözlüğü,
II, 317.
534 İbni Sa’d, Tabakât, I, 499.
537
konuşurdu.
Her kavmin yüksek hasletli kişisine ikram eder ve onu, kavminin üzerine vâli yapardı.535 Halkı, kötülerden ve kötülüklerden korur, kendileri de, o durumlara düşmekten içtinap ederlerdi. Hiçbir
kimseden güler yüzünü ve güzel huyunu esirgemezdi.
Eshâbını göremese arar, Eshâbına aralarında olan bitenleri sorardı. İyiliği, över ve sağlamlaştırır; kötülüğü ise, yerer ve zayıflatırdı. Kendisinin her işi, itidal üzere idi, ihtilafsızdı. Gaflete düşerler endişesiyle, müslümanları uyarmaktan geri durmazdı. Her hâli
mutad idi.
Resûlullah efendimizin, ibâdet ve taat için kendisinde tam bir
istidad vardı. Ne hakkı tecavüz, ne de, onu yerine getirmekte kusur
ederdi. Kendisine yakın olanlar, insanların en hayırlıları idiler.
O’nun katında Eshâbın en üstünü, öğüdü en şumüllü ve mertebece en büyüğü de, muhtaclara yardımı ve iyiliği en güzel olandı.
Kâinâtın efendisi, Allah’ı anmadıkça, ne oturur, ne de kalkardı.
Mecliste yerlerden bir yeri kendisine belirlemez, böyle yapmayı, men ederdi. Nerede olursa olsun, oturan bir cemâatin yanına
vardığı zaman, üst başa geçmez, meclisin sonuna oturur ve böyle
yapmalarını müslümanlara da emrederdi.
Kendisiyle birlikte oturan herkese nasibini verir, öyle ikram
ederdi ki, herkes, Resûlullah katında kendisinden daha kıymetli bir
kimse yok sanırdı. Kendisiyle oturan veya gelip hacetini arz eden
kimsenin her şeyine, dönüp gidinceye kadar katlanırdı.536
Bir kimse, kendisinden bir hacette, istekte bulununca, onu red
etmez verir, yahut, tatlı ve yumuşak dille geri çevirirdi. Onun güzel
ahlâkı, bütün insanları içine alacak kadar genişti.
Onlara şefkatli bir baba olmuştu. Hak hususunda herkes O’nun
katında eşit idi. Peygamber efendimizin meclisi; bir ilim, hayâ, sabır ve emanet meclisi idi.
Meclisinde ne sesler yükselir, ne bir kimse suçlanır, ne de işlenmiş bir kusur ve hatâ açığa vurulurdu. Kâinâtın efendisinin meclisinde bulunanlar, birbirlerinin dengi olup birbirlerine karşı üstünlükleri, ancak takva yönündendi. Hepsi de alçak gönüllü idiler.
Büyüklere tazim ederler, küçüklere şefkat ve merhamet gösterirler, ihtiyaç sahiplerini başkalarına tercih edip ihtiyaçlarını karşılamağa çalışırlar, garib, yabancı olanları korur ve kollarlardı.
Peygamber efendimiz daima güler yüzlü, yumuşak huylu idi.
Esirgemesi, bağışlaması boldu. Katı kalbli değildi.
Hiç kimse ile çekişmezdi. Hiç bağırıp çağırmaz, kötü söz söylemezdi. Hiç kimseyi ayıplamazdı. Cimri değildi. Hoşlanmadığı şeye
535 İbni Hişâm, Sîre, II, 254; Vâkıdî, Megâzî, III, 925; İbni Sa’d, Tabakât, I, 262; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, II, 289; Süheylî, Ravdü’l-ünf, IV, 364.
534 Gazâlî, İhyâ, II, 880.
“Ben, bir şeye
dayandığım
hâlde, yemek
yemem.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
538
göz yumardı. Umanı, umutsuzluğa düşürmez, bir şey hakkındaki hoşnudsuzluğunu açığa vurmazdı.
Resûlullah efendimiz üç şeyden uzak dururdu:
- İnsanlarla çekişmekten,
- Çok konuşmaktan,
- Yararsız, boş şeylerle uğraşmaktan.
İnsanları da, üç şeyde kendi hâllerine bırakırdı:
- Hiçbir kimseyi ne yüzüne karşı, ne de, arkasından kınamaz, ayıplamazdı,
- Hiç kimsenin ayıp ve kusurunu araştırmazdı,
- Hiç kimseye, hakkında sevaplı ve hayırlı olmayan sözü söylemezdi.
Peygamber efendimiz, konuşurken, huzûrunda bulunanlar, başlarına kuş konmuş
gibi, sessiz ve hareketsiz dururlar, sözünü bitirip susunca, söyleyeceklerini söylerler,
fakat, kendisinin yanında asla tartışmaz ve çekişmezlerdi.
Peygamber efendimizin yanında birisi konuşurken, konuşmasını bitirinceye kadar
öbürleri susarlardı. Peygamber efendimizin yanında en sonrakinin sözü ile en öncekinin sözü farksızdı.
Meclisinde bulunanlar, bir şeye gülerlerse, O da onlara uyarak güler, bir şeye hayret
ederlerse, O da onlara uyarak hayret ederdi.
Huzûruna gelen gariplerin, yabancıların sözlerinde ve sorularındaki kabalık ve kırıcılığa Eshâbı da, kendisi gibi davransınlar diye katlanırdı.
Peygamber efendimiz, “Bir ihtiyaç sahibinin ihtiyacını talep ettiğini gördüğünüz zaman, ihtiyacını ele geçirmesi için ona yardım ediniz!” buyururdu.
Peygamber efendimiz, gerçeğe uygun olmayan övmeyi kabul etmezdi. Hakka tecavüz etmedikçe, hiç kimsenin sözünü kesmezdi. Hakka tecavüz ettiği zaman da, ya onu
men ederek sözünü keser, yahut meclisten kalkıp giderdi. Kâinâtın efendisinin susması,
dört şey üzerine yâni hilm, hazer, takdir, tefekkür üzerine idi.
Takdiri, insanlara eşit bakış ve dinleyişte kendini hemen belli ederdi.
Tefekkürü, dünya ve âhiret işlerini düşünmesinde göze çarpardı.
Hilm ve sabrı, kendisinde toplamıştı. Dünyaya ait hiçbir şey, kendisini kızdırmazdı.
Hazere gelince; bu huyundan, kendisinde dört haslet toplanmıştı:
- En iyiyi, tâbi olmak için alırdı,
- Çirkin olan şeyleri, geri durulması için, bırakırdı,
- Görüşünü, ümmetinin yararına olan şeylerde harcardı,
- Himmetini, ümmetinin dünya ve âhiret mutluluklarını sağlıyacak şeyler üzerinde
toplardı.
Kâinâtın efendisinin herhangi bir şey için “Hayır!” dediği olmazdı. Yapmak istediği bir
şey kendisinden istenildiği zaman “Olur!” buyurur, yapmak istemediği bir şey kendisinden istenilince, susar, onu yapmak istemediği, kendisinin bu susuşundan anlaşılırdı.
Herkesin dünya ve âhiret saâdeti için çalışırdı. Bir gazâda, kâfirlerin yok olması için
duâ buyurması istendiğinde, “Ben, lanet etmek için, insanların azâb çekmesi için
gönderilmedim. Ben, herkese iyilik etmek için, insanların huzûra kavuşması
için gönderildim” buyurdu.
Enbiyâ sûresinin yüzyedinci âyetinin meâl-i şerîfinde, “Seni, âlemlere rahmet,
iyilik için gönderdik” buyurulmuştur. Bunun için herkesin iyiği için uğraşırdı.”
539
Enes bin Mâlik’in bildirdiğine göre: Peygamber efendimiz,
birisiyle karşılaştığı zaman, müsâfeha537 eder, o kimse, elini çekmedikçe, Peygamber efendimiz de, elini çekmez, o kimse, yüzünü
çevirmedikçe, Peygamber efendimiz de, ondan yüzünü çevirmezdi.
Yine Enes bin Mâlik hazretleri anlatır: Efendimize, “Yâ
Resûlallah! Bâzımız, bâzımıza eğilsin mi?” diye sorduk. “Hayır!”
buyurdu. “Bâzımız, bâzımızla kucaklaşsın mı?” diye sorduk. “Hayır!
Fakat, müsâfeha ediniz!” buyurdu.”538
Hazret-i Berâ bin Azib anlattı: “Peygamber efendimiz, “İki
Müslüman karşılaşıp ve müsâfeha ederlerse, onlar, daha birbirlerinden ayrılmadan önce mağfiret olunurlar!” buyurdu.
Kâinâtın efendisi, daima düşünceli idi. Kendisinin susması, konuşmasından uzun sürerdi. Resûlullah, lüzumsuz yere konuşmazdı. Söze başlarken de, sözü bitirirken de, Allah’ın ismini anardı.
Konuşurken, kısa ve özlü kelimelerle konuşurdu. Resûlullah’ın
sözleri, hep gerçek ve yerinde idi. Resûlullah konuşurken, ne fazla,
ne de, eksik söz kullanırdı.
Kimsenin gönlünü kırmaz, kimseyi hor görmezdi.
Resûlullah efendimiz, dünya için, dünya işleri için kızmazdı. Fakat, bir hak çiğnenmek istenildiği zaman, onun hakkını almadıkça,
hiçbir şey, kızgınlığının önüne geçemezdi.
Kendi şahsı için asla kızmaz ve öc almazdı. Bir şeye işaret edeceği zaman, parmağı ile değil, bütün eli ile işaret ederdi. Hayret ve
taaccüp ettiği zaman, elinin duruşunu, tersine çevirir, yâni avucu
göğe doğru ise, onu, yere doğru, yere doğru ise, göğe doğru çevirirdi. Konuşurken, el hareketi yapar, mübârek sağ elinin avucunu,
sol elinin baş parmağının iç tarafına vurur dururdu. Kızdığı zaman,
kızgınlıktan hemen vazgeçer ve kızgınlığını belli etmezdi.
Neşelendiği, ferahlandığı zaman, mübârek gözlerini yumardı.
En fazla gülmesi, gülümsemekti. Gülümserken de, mübârek ağzındaki mübârek dişleri, inci taneleri gibi görünürdü.539
Güzel işlerde sağ yanın severdi eyleyip takdim.
Vuzu’ya olsa ya’lbise şitâban ol kerem-kânı.
Yatırdı sağ yanı üzre yüzü müstakbelü’l-kıble.
Ederdi her nefeste gaybı seyrân ol kerem-kânı.
Firâşı sahtiyan idi içi lif yasdığı dahî
Gece yatsa az uyurdu o yakzân kerem-kânı.
Uyurdu gözleri hiç uyumazdı gönlü dostuyla.
Ezelden hüsnüne olmuştu hayrân ol kerem-kânı.
537 Müsafehâ (tokalaşmak): İki Müslümanın, sağ elin avuç içlerini birbirine
yapıştırıp, iki baş parmağın yanlarını birbirine değdirerek el sıkışması.
538 İbni Mâce, “Edeb”, 15; Ebû Ya’la, Müsned, IV, 197.
539 Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 132; Süyûtî, Evsaf-un Nebî, s, 85.
“İki Müslüman
karşılaşıp
selâmlaşır
ve müsâfeha
ederlerse,
onlar, daha
birbirlerinden
ayrılmadan
önce mağfiret
olunurlar!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
540
Peygamber Efendimizin yatması, uyuması
Peygamber efendimiz, döşeğinde uyumak istediği zaman, mübârek sağ yanının üzerine yatar, mübârek sağ elini, mübârek sağ yanağının altına koyar, sonra da:
“Allahım! Kendimi, sana teslîm ettim. Yüzümü, sana çevirdim. İşimi, sana
ısmarladım. Sırtımı, sana dayadım. Ben, senin azabından korkar, rahmetini
umarım. Senin rahmetinden başka sığınılacak yok, senin azabından başka korunulacak yoktur. Ancak, senin rahmetine sığınılır ve ancak, senin rahmetinle
kurtulunur. Ben, senin indirmiş olduğun kitabına ve göndermiş olduğun Peygamberine inandım.
Ey Rabbim! Yanımı, senin isminle yere koydum. Eğer, ruhumu tutar, alıkorsan, ona, rahmetinle muamele et! Eğer, onu, salarsan, sâlih kullarını koruduğun gibi, onu da, koru!
Allahım! Ben, senin isminle ölür, senin isminle dirilirim. Bizi yediren, içiren, her ihtiyacımızı karşılayıp gideren, bizi barındıran, sığındıran Allahım!
Sana sonsuz kerre hamd ederim. Nice kişiler var ki, kendilerinin ne ihtiyaçlarını karşılayanları var, ne de, barındıranları! Allahım! Kullarını, huzûrunda
topladığın günde, azabından beni, koru!
Allahım! Evvel, sensin! Senden önce olan hiçbir şey yoktur! Âhir, sensin!
Senden sonra olan hiçbir şey yoktur! Zahir, sensin! Senden başka hiçbir şey
yoktur!” diye duâ ederdi.
Uykudan uyandığında: “Başka ilâh yok, ancak, sen varsın! Seni, tesbih ve
tenzih ederim. Allahım! Günâhlarımı, mağfiret etmeni ve rahmetini dilerim.
Hamd olsun O Allaha ki, bizi, öldükten sonra diriltti. Kıyâmet günü, dönüşümüz de, O’na olacaktır”540 dedikten sonra; “Allahım! İlmimi artır! Bana doğru
yolu gösterdikten sonra, kalbimi kaydırma! Yüce katından, bana bir rahmet
de ihsân buyur! Çünkü, mağfireti en çok olan, sensin!” diyerek duâ buyururlardı.
Hazret-i Berâ bin Azib anlatır: Kâinâtın efendisi bana, “Yatacağın yere vardığın
zaman, namaz için abdest aldığın gibi, abdest al! Sonra, sağ yanının üzerine
yat ve sonra “Allahım! Kendimi, sana teslîm ettim. Yüzümü, sana çevirdim.
Sırtımı, sana dayadım. Ben, senin azabından korkar, rahmetini umarım. Senden, senin rahmetinden başka sığınılacak yok, senin azabından korunulacak,
yok! Ancak, senin rahmetine sığınılır ve ancak, senin rahmetinle kurtulunur.
Ben, senin indirmiş olduğun kitabına ve göndermiş olduğun Peygamberine
inandım!” de! O gece ölürsen İslâm fıtratı üzere ölürsün. Kim, bunu söyler de,
o gece de ölürse, İslâm fıtratı üzere ölür!” buyurdu.
Peygamber efendimiz, “Sizden biriniz, geceleyin döşeğinden kalktıktan sonra
tekrar ona dönüp yatacağı zaman, onu üç kerre çırpsın. Çünkü, kendisinden
sonra neler olduğunu, nelerin gelip yatak üzerinde yerini aldığını bilemez”
buyurmuştur.
Eshâb-ı Soffa’dan Abdullah bin Tahfe “radıyallahü anh” anlatıyor, “Ben, seher vakti
Mescidde karnımın yâni yüzümün üzerine yatmış uyurken, birisi bana ayağı ile dokundu.
- Kim bu, diye sordu.
- Ben, Abdullah bin Tahfe’yim, dedim.
540 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 281.
541
Bir de, ne göreyim! Kâinâtın efendisi, imiş! Hemen toparlandım.
- “Bu, yüce Allahın, en sevmediği bir yatıştır!” buyurdu.541
Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, abdestsiz
yere basmazdı.
Resûlullah efendimizin, helâya çıkıp da, abdest almadığı görülmemiştir.
Peygamber efendimizin yürüyüşü
Hazret-i Hind bin Ebî Hâle, şöyle anlatır: “Kâinâtın efendisi,
yürürken, ayaklarını, yerden canlıca kaldırır, iki yanına salınmaz,
adımlarını, geniş atar, yüksek bir yerden iner gibi önüne doğru eğilir, vakâr ve sükunetle, rahat yürürdü.
Bakmak istediği, bakacağı tarafa, tamamiyle dönerek bakardı.
Etrafına gelişi güzel bakınmazdı.
Yer yüzüne bakışı, semaya bakışından uzundu.
Yer yüzüne bakışı da, göz ucu ile idi.
Yürürken, Sahabilerinin gerisinde yürürdü.
Birisiyle karşılaştığı zaman, önce, kendisi selâm verirdi.”
Ebû Hüreyre hazretleri de şöyle anlatır: “Yürüyüşte,
Kâinâtın efendisinden daha hızlı bir kimse görmedim. Yürürken,
yeryüzü, sanki O’nun ayağının altında dürülürdü! Biz, ardından yetişmek için kendimizi son derecede zorlar, sıkardık. Kâinâtın efendisi ise, yürürken, kendisini hiç sıkmazdı.”542
Peygamber Efendimizin oturuşu
Çok zaman diz çökerek otururdu. Kurfusa biçiminde yâni dizlerini dikip, etrafına kollarını sararak oturduğu da görülmüştür.543
Hiçbir zaman ayaklarını meclisinde bulunanlara doğru uzatmazdı.
Umumiyetle kıbleye müteveccih otururlardı.
Yanlarına gelen misafirlerin altına çoğu zaman sırtlarındaki
abayı serer ve oturturlardı. Bazen de misafirlerine kendi minderlerini verirlerdi.
Hanzala bin Hızyem; “Peygamber efendimize gittiğimde, kendisini bağdaş kurup oturmuş gördüm” diye anlatmıştır.
Câbir bin Semüre de, Peygamber efendimizin, sabah namazını
kıldığı zaman, güneş doğuncaya kadar namazgâhında bağdaş kurup oturduğunu bildirmiştir.
Şerid bin Süveyd der ki “Peygamber efendimiz, bana uğramıştı. O
sırada, sol elimi arkama koymuş, elimin yarı avucu üzerine dayanmış bir hâlde oturuyordum. Kainatın efendisi, “Sen, gazaba uğrayanların (Yahudilerin) oturuşu ile mi oturuyorsun?” buyurdu.
541 Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 262; V, 426; Süheylî, Ravdü’l-ünf, VIII, 16.
542 Tirmizî, “Menâkıb”, 12; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 350; İbni Sa’d, Tabakât, I,
380; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, III, 267; Begâvî, Envâr, I, 352; Kastalanî, Mevâhib-i
ledüniyye, I, 282.
543 Ebû Dâvûd, “Edeb”, 25.
“Allahü teâlânın
ahlâkı ile
huylanınız!
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
542
Ebû Cuhayfe anlatır: Peygamber efendimiz, “Ben, bir şeye dayandığım hâlde,
yemek yemem” buyurdu.544
Murabba’ otururdu ya diz üzre, ya dikerdi diz
Dolu âdâb idi peydâ vü pinhân ol kerem-kânı
Yeyip üç parmağıyla hem yalardı ânı lezzetle
İçerdi üç nefesde âb-ı reyyân ol kerem-kânı
Severdi bâl-ü helvâ hem kabak sirke tirit ammâ
Doyunca yememişti arpadan nân ol kerem-kânı
Mübârek karnına taş bağlar idi gâhi açlıktan
Fuâdım olmasın deridi lerzân ol kerem-kânı
Saâdet-hânesinde nice aylar yanmaz idi od
Kanâatle yer idi temr-ü rummân ol kerem-kânı
Peygamber Efendimizin yemesi ve içmesi
Peygamber efendimiz, buyurdular ki:
“Yemeğin bereketi; yemekten önce abdest almakta, yemekten sonra da, el
yıkamaktadır!”545
“Kim, elindeki et, yağ kokusunu, bulaşığını yıkamadan uyur da, kendisinin
başına bir şey gelecek olursa, kendisinden başkasını suçlamasın!”
“Yemeğin bereketi, ortasındadır! Sizden biriniz, yemek yiyeceği zaman tabağın ortasından değil, kenarından yesin. Çünkü bereket, onun ortasına iner.”
Hazret-i Âişe vâlidemiz bildirir: “Kâinâtın efendisi, “Sizden biriniz, yemek yiyeceği zaman, ‘Bismillâhirrahmânirrahîm’ desin, yüce Allah’ın ismini ansın.
Yemeğe başlamadan önce, bunu söylemeyi unutursa, ‘Yemeğin evveli ve âhiri
için ‘Bismillâhirrahmânirrahîm’ desin” buyurdu.546
Ümeyye bin Mahşi’nin bildirdiğine göre; adamın biri, Besmele çekmeksizin yemek yiyordu. Peygamber efendimiz, onun Besmele çekmediğini anlamış ve; “Yemeğin evveli ve âhiri için ‘Bismillâhirrahmânirrahîm’ de” buyurmuştu. O kimse de
“Bismillâhirrahmânirrahîm” deyince, Peygamber efendimiz gülümsediler ve, “Şeytan, seninle birlikte yemeye devam ediyordu. Sen, yüce Allah’ın ismini anınca,
şeytan karnında bir şey bırakmayıp kustu!” buyurdu.
Hazret-i Abdullah bin Ömer’in bildirdiğine göre: Peygamber efendimiz, “Sizden biriniz, yemek yiyeceği zaman, sağ eli ile yesin. Bir şey içeceği zaman da, yine
sağ eli ile içsin. Çünkü, şeytan, sol eli ile yer ve sol eli ile içer!” buyurmuştur.547
Seleme bin Ekvâ’nın, babasından bildirdiğine göre: Peygamber efendimiz, Eşca’
kabîlesinden Büsr bin Raiyül’ir diye anılan bir adamın, yanında, sol eli ile yemek yediğini görünce, ona “Sağ elinle ye!” buyurdu. Adam “Buna gücüm yetmiyor, sağ elimle
yiyemiyorum!” diyerek yalan söyledi. Peygamber efendimiz, “Gücün yetmesin! Bunu,
sağ eli ile yemekten, ancak, kibir ve gururu men etmektedir!” buyurdu. Bundan
544 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 164; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerîf, 86.
545 Tirmizî, “Et’ime”, 39.
546 Ebû Ya’la, Müsned, XIII, 62; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VII, 170.
547 Müslim, “Eşribe”, 142; Ebû Dâvûd, “Et’ime”, 20; İmâm-ı Ahmed, Müsned, II, 8, 33; Beyhekî, Sünen, II, 43.
543
sonra, adam, bir daha elini ağzına kaldıramaz oldu!548
Peygamber efendimiz, “Aziz ve Celil olan Allahü teâlâ, yenilecek bir şeyi yeyip veya içilecek bir şeyi içip de, bundan dolayı kendisine hamd eden kulundan, muhakkak, razı olur!”
buyururdu.
Peygamber efendimiz, toprak üzerinde oturur, yemeğini de,
yerde yerdi. “Ben, kulun oturduğu gibi oturur, kulun yediği
gibi yerim. Ben, ancak, bir kulum! Sünnetimden yüz çeviren,
benden değildir!” buyururdu.549
Ömer bin Ebî Seleme der ki: Ben, Kâinâtın efendisinin terbiyesi
altında bulunan bir çocuktum. Yemek yerken, elim, yemek kabının
içinde dolaşırdı. Kâinâtın efendisi, bana “Ey oğul! Besmele çek.
Sağ elinle ye! Önünden ye!” buyurdu.550 Bundan sonra, hep böyle
yemeğe devam ettim.
Peygamber efendimiz, hiçbir yemeği hor görmemiş, yermemiştir. Hiçbir nîmeti, ne hoşuna gittiği için över, ne de hoşlanmadığı
için yererdi. Bir yemeği, arzu ederse, yer, arzu etmezse, bırakır, susardı. En ufak nimete bile saygı gösterir, hiçbir nimeti yermezdi.
Resûlullah efendimiz, şunu yapın bunu yapın demezdi. Mevcut
ne varsa onu yerdi.
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır: Peygamber efendimiz, bana
gelir, “Yanında yiyecek var mı?” diye sorardı. “Hayır!” derdim.
Bunun üzerine “Öyle ise, ben, oruçluyum!” buyururdu.551
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır: “Peygamber efendimizin
Medîne’ye gelişinden vefâtına kadar ev halkı, üç gece ard arda buğday ekmeğiyle karınlarını doyurmamıştır.552 Çoğu zaman, yedikleri
arpa ekmeği ile hurmadan ibaret olup, bunlar da fazla miktarda değildi. Peygamber efendimizin bir günde, karnında iki çeşid yemek
bir araya gelmemiş, mübârek karnını hurmayla doyurduğu zaman
ekmekle doyurmamış, ekmekle doyurduğu zaman da, hurmayla
doyurmamıştır. İşte, beni ağlatan da budur.”553
Peygamber efendimiz; helvayı ve balı, ekmek tiridini, hurma tiridini sebze yemeklerini severdi. Efendimize süt getirilip sunulduğu zaman “Sütte iki bereket vardır” buyururdu.554
Abdullah bin Abbâs anlatır: “Ben, Halid bin Velid ve Kâinâtın
efendisi ile birlikte teyzem Meymune bint-i Hâris’in evine vardık.
Teyzem “Size süt ikram edeyim mi?” diye sordu.
548 Beyhekî, Sünen, II, 45.
549 İbni Sa’d, Tabakât, I, 381.
550 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 204.
551 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 196.
552 Nesaî, “Dahâya”, 37; Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 42; Beyhekî, Sünen, II,
487; Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, II, 166; Gazâlî, İhyâ, II, 877.
553 Buhârî, “Et’ime”, 41; Müslim, “Zühd”, 39; Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 71;
Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 366; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye, 306.
554 İbni Sa’d, Tabakât, I, 393.
“Sizden biriniz,
yemek yiyeceği
zaman, sağ eli
ile yesin. Bir şey
içeceği zaman
da, yine sağ eli
ile içsin. Çünkü,
şeytan, sol eli ile
yer ve sol eli ile
içer!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
544
Kâinâtın efendisi “Olur!” buyurdu.
Teyzem gitti, bir kabla süt getirdi. Kâinâtın efendisi, alıp ondan içti. Ben, Kâinâtın
efendisinin sağında idim. Halid bin Velid solunda bulunuyordu. Resûlullah efendimiz
sütten artanını bana verip;
“Sen iç. İstersen tercihen Halid’e ikram et” buyurdu.
“Ben, senin artığını içmekte, hiçbir zaman hiçbir kimseyi kendime tercih etmem”
diye arz edince, Resûlullah efendimiz;
“Allahü teâlânın bir yiyecek yedirdiği kimse; (Allahümme barik lena fihi ve
et’amnâ hayran minhü / Allah’ım! Sen, bu yemekte bizim için bereket ihsân et! Bize,
ondan daha hayırlısını da yedir!) desin!
Allahü teâlânın, süt içirdiği kimse de, (Allahümme barik lena fihi ve zidnâ
minhü / Allah’ım! Sen, bu sütte bizim için bereket ihsân et ve ondan, bize ihsânını artır) desin! Çünkü, yiyeceğin, içeceğin yerini, sütten başka bir şey tutar değildir”
buyurdu.555
Medîneli Müslümanlar, hurmalarının ilk çıkanını, turfandasını gördükleri zaman,
onu, Peygamber efendimize getirirler, Resûlullah efendimiz de, eline alıp bereket duâsı
yaptıktan sonra, gördüğü çocuklardan en küçüğünü çağırır verirdi. “Bir evde hurma
bulunmazsa, o evin halkı açtır” buyururdu.
Peygamber efendimiz, yemeğin dibinde kalanını yemeyi sever. “Her kim, bir tabakta, kabta yemek yedikten sonra onu sıyırırsa, o, onun için istiğfar eder!”
buyururdu.
Peygamber efendimizin, şöyle buyurdukları da, bildirilir: “Ey Ebû Zer! Et pişirdiğin zaman, onun suyunu çoğalt da, komşularını gözet, ondan, onlara da,
paylaştır.”556
“Komşusu, aç olduğu hâlde, karnını doyuran kimse, kâmil mü’min değildir!”
“Allah’a ibâdet ediniz! Yemek yediriniz! Selâmı yayınız ki, Cennetlere
giresiniz!”557
“Bir kişinin yemeği, iki kişiye yeter. Üç kişinin yemeği, dört kişiye yeter.
Dört kişinin yemeği, sekiz kişiye yeter!”558
Hazret-i Esmâ bint-i Ebî Bekr şöyle anlattı: Resûlullah sallallahü aleyhi ve
sellem efendimiz pişen yemeğin kaynamasını ve dumanı geçinceye kadar örtülü bulundurulmasını tavsiye ederler ve, “O, en büyük berekettir!” buyururlardı.
Resûlullah efendimiz, Mekke’nin fethinde Amcası Ebû Tâlib’in kızı Hazret-i
Ümmühânî’nin evine varmıştı. Ona, “Yanınızda, yiyecek bir şey var mı?” diye sordu.
Hazret-i Ümmühânî, “Hayır! Yalnız, kurumuş ekmek kırıntıları ve sirke var! Fakat, bunları, sana sunmağa hayâ ederim!”559 dedi. Peygamber efendimiz, “Onları, getir. Suyun
içine ufala. Tuz da, getir!” buyurdu. Sirkeyi, onun üzerine döküp yedikten sonra yüce
Allah’a şükretti ve, “Ey Ümmühânî! Sirke, ne güzel katıktır! Sirkesi bulunan bir
555 Ebû Dâvûd, “Eşribe”, 21; Ahmed bin Hanbel, Müsned, I, 284; İbni Sa’d, Tabakât, I, 397; Tirmizî, Şemâil-i
şerîf, 220.
556 Tirmizî, “Et’ime”, 30; Ahmed bin Hanbel, Müsned, V, 149; Beyhekî, Sünen, II, 232.
557 Hâkim, Müstedrek, III, 14; Beyhekî, Sünen, II, 259; Heysemî, Mecma’uz-zevâid, V, 29.
558 İbni Mâce, “Et’ime”, 2; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XII, 320.
559 Tirmizî, “Et’ime”, 35; Hâkim, Müstedrek, IV, 59; İbni Asâkir, Tarih-i Dımeşk, IV, 243; Tirmizî, Şemâil-i şerîf,
181; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 307; Süyûtî, Evsaf-un Nebî, 91.
545
ev, katıktan mahrum sayılmaz!” buyurdu.
Ekmeği katıksız olarak veyâ hurma ile, sirke ile, meyva ile, çorba ile veyâ zeytin yağına batırıp yerdi. Tavuk, tavşan, deve, ceylan,
balık ve pastırma etleri ve peynir de yerdi. Etin kol tarafını severdi. Elleri ile tutup ısırarak yerdi. (Bıçakla kesip yemek de câizdir.)
Ekseriyâ süt veyâ hurma yerdi.
Yiyeceklerden; koyun etini, et suyunu, kabağı, tatlıları, balı, hurmayı, sütü, kaymağı, karpuzu, kavunu, üzümü ve hıyarı severdi.560
Suyu yavaş yavaş, “Besmele” ile başlayarak üç yudumda içer,
sonunda; “Elhamdülillah” der ve duâ ederdi.
Peygamber efendimiz, Büyutüssukya’dan getirilen tatlı sudan
içerdi. Büyutüssukya’daki su, Medîne’ye iki günlük yerde idi.561 “İçeceklerin hangisi daha lezzetlidir?” diye sorulduğu zaman, Peygamber efendimiz, “Tatlı ve serin sudur!” buyurmuştur.562
Peygamber efendimiz, “Sizden biriniz, bir şey içerken, kabın
içine solumasın!” buyururdu. Yenileceklerin ve içileceklerin içine
solunmasını yasakladığı gibi altın ve gümüş kabların içinde yeyip
içmeyi de yasaklardı.
Peygamber efendimiz, su içerken, bir bardak suda iki üç kere
nefes alır ve; “Bu, daha yararlı ve daha kandırıcıdır.” Ve, “Sizden biriniz, bir şey içeceği zaman, bir solukta içmesin.” Ve,
“Develer gibi, bir solukta içmeyiniz! İki veya üç solukta içiniz! İçeceğiniz zaman “Bismillah!”, ağzınızı su kabından kaldırdığınız zaman da “Elhamdülillah!” deyiniz!” buyururdu.563
Hazret-i Nevfel bin Mu’âviye anlatır: “Kâinâtın efendisi,
bir şey içerken üç kerre nefes alırdı. Evvelinde yüce Allah’ın ismini
anar, “Bismillâhirrahmânirrahîm” der, sonunda da, “Elhamdülillah” diyerek hamd ederdi.”564
Ebû Ümâmet-ül Bahilî’nin bildirdiğine göre: Peygamber
efendimiz buyurdu ki; “Aziz ve Celil olan Rabbim, bana “Mekke
vâdisini altın yapmayı” teklif buyurunca, ben de; “Hayır! Yâ
Rab! Bir gün tok olayım, bir gün de, aç olayım. Aç olduğum
zaman, sana niyazda bulunayım ve seni zikr edeyim. Tok olduğum zaman da sana hamd edeyim, şükredeyim dedim.”565
Yeme ve içme bilgisini öğrenmek, ibâdet bilgisini öğrenmekten önce gelir.
Yemekten önce ve yemekten sonra el yıkamak ve sağ el
ile yemek ve sağ el ile içmek Resûlullah’ın âdetiydi. Yemek560 Gazâlî, İhyâ, II, 884.
561 Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 100; Hâkim, Müstedrek, IV, 154.
562 İbni Sa’d, Tabakât, I, 391.
563 Tirmizî, “Eşribe”, 13; Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, XII, 166; Beyhekî, Şu’ab-ülîmân, V, 116.
564 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 228; Süyûtî, Evsaf-un Nebî, 100.
565 İbni Sa’d, Tabakât, I, 381; Şemseddin Şâmî, Sübülü’l-Hüdâ, VII, 75.
“Komşusu,
aç olduğu
hâlde, karnını
doyuran kimse,
kâmil mü’min
değildir!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
546
ten evvel el yıkarken, önce gençler, yemekten sonra, önce yaşlılar yıkar.566
Tabağın kenarından yemek, kendi önünden yemek, sağ ayağı dikip, sol ayak
üstüne oturmak Resûlullah’ın sünnetidir.
Çok sıcak şey yimemeli ve koklamamalıdır.
Yerken hiç konuşmamayı Peygamber efendimiz uygun görmezdi. Ateşe tapanların adetidir. Neş’eli konuşmalıdır.
Tuz ile başlamak ve bitirmek Resûlullah’ın sünnetidir ve şifâdır.
İslamiyette, önce çıkan bid’atten biri, doyuncaya kadar yemektir.
Hergün et yemek, kalbe sıkıntı verir. Melekler sevmez. Eti az yemek ise ahlakı bozar.
Sofra, yani yaygı üstünde yemek ve bunu yere sermek hoş olur. Sofra, deriden olurdu.
Bitkisel yemek çok iyidir. Nebati yemek bulunmıyan sofra akılsız ihtiyara benzetilmiştir.
İmâm-ı Ca’fer-i Sadık, “Malı ve evladı çok olmak istiyen bitkisel yemek çok yisin!.”
buyurmuştur. Önce sofraya oturmalı, yemeği sonra getirmelidir. Peygamberimiz, “Ben
kulum. Kullar gibi, yere oturup yirim” buyurdu.567
Acıkmadan yememeli, doymadan kalkmalı [çok yememeli], şaşacak şey olmadan
gülmemelidir.
Peygamber efendimiz, “İyiliklerin başı açlıktır. Kötülüklerin başı tokluktur”
buyururdu. Yemeğin tadı, açlığın çokluğu kadar artar. Tokluk, unutkanlık yapar. Kalbi
kör eder, alkollü içkiler gibi, kanı bozar. Açlık, aklı temizler, kalbi parlatır.
Fasıklarla, kötü kimselerle birlikte yememeli, içmemelidir.
Kaynar yemekleri, örtülü olarak soğutmalıdır.
Resûlullah efendimiz, “Sağ el ile yiyiniz. Sağ el ile içiniz” buyururdu. Üç parmakla yemek sünnetdir. Peygamber efendimiz, “Yâ Alî! Taâmı üç parmağın ile ye
ki, şeytân iki parmağı ile yer” buyurdu. Peygamberimiz, ekmeği sağ eli ile alır,
sonra karpuzu sol eli ile yerdi. Ekmeği bir eli ile değil, iki eli ile koparmalıdır.568
Lokma küçük olmalı ve iyi çiğnenmelidir. Sağına, soluna, havaya bakmamalı, lokmasına ve önüne bakmalıdır. Ağzını çok açmamalıdır. Sofrada elini, üstüne, başına sürmemelidir. Öksüreceği ve aksıracağı zaman, başını geriye çevirmelidir.
Çağırılmayan sofraya oturmamalıdır. Sofrada herkesten çok yememelidir. Karnı
doyunca, bunu günâh işlemekte kullanmamak için duâ etmelidir. Bunun kıyâmetteki
hesabını düşünmelidir. İbâdet yapmaya kuvvetlenmek niyeti ile yimelidir. Aç iken de,
yavaş yavaş yimelidir. Önce büyükler başlamalıdır. Üçten çok “ye” diyerek, kimseye
sıkıntı vermemelidir.
Resûlullah efendimiz az yer çok yememek üzerinde çok dururdu. “İnsan kalbi, tarladaki ekin gibidir. Yemek, yağmur gibidir. Fazla su, ekini kuruttuğu gibi, fazla
gıda kalbi öldürür. Çok yiyeni, çok içeni Allahü teâlâ sevmez” buyururdu.
Resûlullah, midenin üçte birinin yemeklere, üçte birinin içeceklere ayrılmasını tavsiye buyururdu. Üçte birinin hava payı, yâni boş olması en aşağı derecedir. En iyi derece, az yemek ve az uyumaktır. Çok yemek, hastalıkların başı, az yemek
ilacların başıdır.
566 Müslîm, “Eşribe”, 142; Ebû Dâvûd, “Et’ime”, 20; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 8, 33; Beyhekî, Sünen, II,
43; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 315.
567 İbni Sa’d, Tabakât, I, 381; Kâdî İyâd, Şifâ-i şerif, 86.
568 Müslim, “Eşribe”, 142; Ebû Dâvûd, “Et’ime”, 20; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 8, 33; Beyhekî, Sünen, II,
43; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 315.
547
Misafir, ev sahibinden tuz ile ekmekten başka şey beklememelidir. Ev sahibi, misafire lokma uzatmalıdır. Eline su dökmelidir. Misafirin sevdiği şeyi, ağzına vermelidir. Temiz yere düşürdüğünü alıp
ona vermelidir. Kirlendi ise, kediye ve başka hayvanlara bırakmalıdır. Böyle evin bereketi artar. Torunlarına bile ulaşır. Yere düşenler
toplanmazsa şeytan yer.
Kapta kalanı sıyırıp, yemek sünnettir. Hoşaf, ayran gibi
şey artığına su koyup, çalkalayıp içmek çok sevabdır. Tabakta, bardakta artık bırakmak caizdir. Resûlullah, mü’minin
artığını yimesini severdi.
Yemekten sonra dişleri misvâk ile kürdanla temizlemek
Resûlullah’ın sünnetidir. Temizliktir. Temizlik îmânı kuvvetlendirir. Yemekten sonra ev sahibine, bereket, rahmet ve mağfiret ile
duâ edilir. Sonra, gitmeye izin istenir. Yemeğe dâvet edilir.
Yemekte korkunç ve iğrenç şeyler söylememelidir. Ölümden,
hastalıktan, bahsetmemeli. Sofraya gelen yemeklere bakmamalıdır. Bir lokmayı yutmadan önce, ikinciyi eline almamalıdır. Yemek
arasında, birşey için, hattâ namaz için, sofradan kalkmamalıdır.
Namazı önce kılmalıdır.
Eğer, hazırlanmış yemekler soğuyacak veya bozulacak ise ve
namaz vakti, yemekten sonra kılmaya elverişli ise, namazdan önce
yemelidir. Yemek kaldırıldıktan sonra, sofradan kalkmalıdır. Yol üstünde, ayakta, yürürken yimemelidir.
Ağzında, elinde et, yemek kokusu varken yatmamalıdır. Çocukların elini de yıkamalıdır. Tok iken yatmamalıdır. Gıda maddelerini,
lüzumu kadar ölçerek almalı, ölçüsüz, çok almamalıdır. İsraf olur.
Yiyecek ve içecek kapları, kapaklı olmalıdır. Nehirden, havuzdan
eğilip, ağız ile içmemelidir. İbrik, desti ağzından da içmemelidir.
Fincanın, bardağın kırık yerinden içmemelidir.
Yazın, serin içmelidir. Resûlullah serin şerbet içmesini severdi. Zemzem ayakta içilebilir. Yolcu, her suyu ayakta içebilir denildi. Aç karna su içmemelidir. Suyu yavaş yavaş emerek içmelidir.
Resûlullah efendimiz keşkek yemeğini severdi. Herise,
yâni keşkek pişirmesini, Peygamber efendimize, Cebrâil
aleyhisselâm öğretti. Herise, insanı çok kuvvetlendirir. Bütün Peygamberler arpa ekmeği yemiştir. Resûlullah kabak
tatlısını ve mercimek çorbasını, av etini ve koyun etini severdi. Koyunun kol ve göğüs ve kürek tarafını severdi. Oğlağın kürek etini çok severdi. Oğlak etinin hazmı kolaydır. Herkes
için uygundur.569
Erkek hayvan eti, dişiden ve esmer et beyazdan daha kolay
hazm olur. Hazmının kolaylığı ve lezzeti bakımından koyunun eti,
ineğin sütü daha iyidir. Av etlerinin en iyisi geyik etidir. Tavşan
569 Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 188.
“İyiliklerin
başı açlıktır.
Kötülüklerin başı
tokluktur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
548
eti helâldir. Peygamberimiz yemiştir. İdrar söker, fazlası uykusuzluk yapar. Herkes için
uygundur.
Kuş, piliç eti herkes için iyidir. Kümes hayvanlarından eti en iyi olanı tavuktur.
Peygamberimiz, “Sirke, ne güzel yiyecektir” buyurdu. Sirke, en faydalı yemektir.
Hurma da yemektir. Yâni ekmek ile yenir. Üzüm, hem yemektir, hem de meyvedir.
Üzümü ekmekle yemek sünnettir. Hurmayı tek yemek sünnettir.
Kuru üzüm, ceviz, badem yemek sünnettir. Balda şifâ vardır. Yetmiş Peygamber bala bereket ile duâ etmiştir. Resûlullah efendimiz, hurmayı çok severdi. Hurma ile kavun, karpuzu birlikte yerdi. Kavun, karpuz böbrekleri temizler, baş ağrısını giderir. Solucan düşürür. Gözlere kuvvet verir. Pilav yerken salevât-i
şerîfe okumalıdır.
Peygamber efendimiz, baklayı kabuğu ile yemeyi medh etti. “Habbetüssevda,
yâni çörek otu derdlere devadır” buyurdu. Cevizi peynirle yemek şifâdır. Bunları
yalnız yemek zarardır. Bir şey ile beraber yimelidir. Efendimiz, üzüm salkımını sol
eline alır, üzümü sağ el ile yerdi.570
Ayva, kalbden sıkıntıyı giderir. Her kavun, karpuz ve narda bir damla Cennet suyu
vardır. Bir narı yalnız yimeli, bir damlası boş yere gitmemelidir. Nar, çarpıntıya iyidir.
Mideyi kuvvetlendirir. Et kısmı ile birlikte sıkılıp içilirse, safra söker, pekliği giderir.
İncir, kalbe ferahlık verir. Kuluncu, sindirim organı sancılarını giderir.
Yeşil hıyarı tuz ile yemek, cevizi hurma ile bal ile yemek Resûlullah’ın sünnetidir.571 Peygamberimiz, patlıcanı medhetti ve “Zeytin yağlı yapınız” buyurdu.
Semizotunu da medh buyurdu. Kereviz, unutkanlığı giderir. İdrar söker. Kan ve süt
yapar. Karaciğeri temizler. Harşef, ya’ni enginar, safra taşını eritir, kanı temizler, damar
sertliğine iyi gelir. Ter kokusunu da giderir.
Bir memlekete gelenin, önce biraz çiğ soğan yimesi sıhhate iyidir. Soğan, mikroplara
karşı koyma gücünü arttırır. Soğandan sonra kereviz yinirse, fena kokusunu giderir.
Sedef otu yemekle de kokusu gider denildi. Resûlullah’ın son yediği yemeğin içinde soğan vardı. “Soğan ve sarımsağı pişmiş olarak yiyiniz” buyururdu. Bunların
kokusundan melekler incinir. Turp, idrar söker. Hazmı kolaylaştırır.
Peygamber Efendimizin mübârek sakal ve saçları
Peygamber efendimizin mübârek saçları ve sakalının kılı çok kıvırcık ve çok düz
değil, yaradılışta ondüle idi. Mübârek saçları uzundu. Önceleri kâkül bırakırdı, sonradan
ikiye ayırır oldu. Mübârek saçlarını bâzen uzatır, bâzen de keser, kısaltırdı.
Resûlullah efendimizin mübârek saçlarının vasfı hakkında hazret-i Enes bin Mâlik’e,
“Resûlullah efendimizin mübârek saçları nasıldı?” diye sorulduğunda, “Çok kıvırcık
değildi, çok düz de değildi. İkisi arasında ve orta derecede idi. Uzunlukta ve
kısalıkta görünüşü, kulakları ile omzunun üstünün ortasında idi” diye cevap
verdi.572
İbn-i Abbâs hazretleri: “Fahr-i âlem efendimiz mübârek saçlarını alnının üstüne salıverirdi. Sonradan mübârek saçlarını ayırır oldu” demiştir.573
570 Gazâlî, İhyâ, II, 884.
571 Gazâlî, İhyâ, II, 884.
572 Buhârî, “Libâs”, 68; Ebû Dâvûd, “Tereccül”, 9; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 31; Süyûtî, Evsaf-un Nebî, 51.
573 İbni Sa’d, Tabakât, I, 430; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye, 279.
549
Âlimler buyurmuşlardır ki: “Saçı iki tarafa ayırmak Fahr-i
Kâinât efendimizin sünnetidir. Zîrâ sonradan böyle eder olmuştu.
Alnının üstüne salıvermek de caizdir, iki yana ayırmak da caizdir.
Ama ayırmak daha üstündür.”
Hazret-i Âişe-i Sıddîka vâlidemiz buyurdu ki: “Peygamber Efendimizin mübârek saçı cümme’den yukarı ve vefre’den aşağı idi.”574
“Cümme” diye omuz başlarına yetişen saça derler. “Vefre” diye
de kulak yumuşağına yetişen saça derler. Velhasıl Hazret-i Âişe
vâlidemizin rivâyeti üzere Resûlullah efendimizin mübârek saçının
uzunluğu o kadardı ki, mübârek kulaklarının yumuşağından aşağı
inmişti, ama omuzlarına varmamıştı. İkisinin ortasında idi.
Kadı Iyâd hazretleri buyurdu ki: “Bu zikrolunan rivâyetlerin
bağdaştırılması şöyle olur: Mübârek kulakları tarafında olan saçları
mübârek kulaklarının yumuşağına gelecek kadardı. Arkasında olan
saçları ise mübârek omuzlarına yetişirdi.”
Şöyle de buyurmuşlardır: “Bâzı rivâyette kulağına kadar inmişti,
bâzı rivâyette mübârek omuzuna kadar inmişti demelerinin sebebi
şudur ki, bir zamanda öyle idi, başka bir zamanda ise böyle idi demektir. Rivâyetler hep doğrudur.
Peygamber efendimiz mübârek saçlarını bâzen uzatırdı, tâ
omuz başlarına kadar inerdi. Bâzen de keserlerdi, mübârek kulaklarının yumuşağına, yahut ortalarına kadar gelirdi.
Erkeklerin başı kazımaları veya saçları uzatıp, tarayıp ikiye
ayırmaları sünnettir. Duruma, âdete, zamana göre hareket etmelidir. Saçları bükmek, örmek mekrûhtur. Yüzünü, kadın gibi parlak
yapmak, kadınlara benzemek için sakal kazıtmak, çeneyi kazıyıp,
yanaklar üzerinde uzatmak harâmdır.
Resûlullah efendimizin mübârek sakalının vasfı hakkında
Hazret-i Enes şöyle bildirir: Peygamber efendimizin mübârek sakalında çok az beyazlık vardı. Mübârek başında ve mübârek sakalında
beyaz kıl, on yedi yahut on sekiz taneden fazla değildi.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk bir gün, “Ağardın, yâ Resûlallah”
diye arz edince, “Beni Hûd, Vâkıa, Mürselât, Nebe’ (Amme
yetesâelûne) ve Tekvîr (İze’ş-şemsü küvviret) sûreleri ağarttı”
buyurdu.575 Yâni bu sûrelerde Cennet ve Cehennem hâlleri çok zikrolunmuştur. Ümmetimin hâli nice olur diye gam ve üzüntüyle saç
ve sakalımı ağarttım, buyurdu.
Amr bin Şuayb buyurdu ki: “Resûlullah efendimiz mübârek sakalının eninden ve boyundan alırdı.
Tirmizi hazretlerinin bildirdiği hadîs-i şerîfte, Peygamber efendimiz, “Bıyığını kısaltmayan kimse bizden değildir” diye bu574 Ebû Dâvûd, “Tereccül”, 9; Tirmizî, “Libâs”, 21; İbni Mace, “Libâs”, 36; Ahmed bin
Hanbel, Müsned, VI, 118; İbni Sa’d, Tabakât, I, 428.
575 Tirmizî, “Tefsîr-ül-Ku’rân”, 56; İbni Sa’d, Tabakât, I, 435; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 74;
Süyûtî, Evsaf-un Nebî, 60.
“Soğan ve
sarımsağı pişmiş
olarak yiyiniz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
550
yurmuştur.576 Başka bir hadîs-i şerîfte de, “Sakallarınızı çok eyleyin ve bıyıklarınızı
iyice kesin” buyurulmuştur.577
İbn-i Abdülhakîm, “Bıyığı iyice kesmeli ve sakalı kesmemeli. Bıyığı iyice kesmeden
murad, kazımak değildir” buyurmuştur.
İmâm-ı Nevevî hazretleri, “Bıyık kesmekte uygun olan şudur ki, dudağın kenarı görününceye kadar kesmeli, ta dibinden kesmemeli, kısaltmalıdır” demiştir.
Âlimler bıyığın üstünü kırkıp iki yanından uçlarını sarkıtmayı kerih görmüşlerdir.
İbn-i Ömer şöyle anlatır: Resûlullah efendimize Mecusi topluluğu anlatıldı. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz: “Onlar bıyıklarının ucunu uzatırlar ve sakallarını tıraş ederler. O hâlde siz onlara muhalefet edin” buyurdu.578
Ebû Ümâme: “Yâ Resûlallah! Kitap ehli sakallarını kırkarlar ve bıyıklarını uzatırlar”
deyince, Resûlullah efendimiz, “Siz bıyıklarınızın ucunu kırkın ve sakallarınızı
çoğaltın” buyurdu.
Âlimlerin bildirdiklerine göre, bıyıkları kırkarak, kaşlar kadar kısaltmak sünnettir.
Sakalı bir tutam uzatmak ve bir tutamdan fazlasını kesmek sünnettir.
Sakalı bir tutamdan kısa bırakmak da, sünnete uygun değildir. Sünnete uymak niyeti ile kısa sakal bırakmak bid’at olur. Harâm olur. Sakal bırakmak sünneti zevâiddir.
Emri maruf için, nafaka temini için, fitne çıkmasını önlemek için, sakalı büsbütün tıraş
etmek caiz ve lazım olur. Bunlar, sünneti terk etmek için özür olur. Fakat, kısa sakal
bırakarak bid’at işlemek için özür olmazlar.
Peygamber Efendimizin giydiği elbiseler
Giymesi câiz olanlardan her bulduğunu giyerdi. Kalın kumaşdan ihrâm şeklinde dikilmemiş şeylerle örtünür, peştemal sarınır, gömlek ve cübbe de giyerdi. Bunlar pamukdan, yünden veyâ kıldan dokunmuşdu. Ekseriyâ beyâz, bâzen yeşil giyerdi. Dikilmiş
elbise giydiği de olurdu. Cumâ ve bayramlarda ve yabancı elçiler geldikde ve cenk zamanlarında kıymetli gömlekler, cübbeler giyerdi. Elbiselerinin renkleri ekseriyâ beyâz
olurdu. Yeşil, kırmızı ve siyâh olduğu da olurdu. Kollarını bileklerine kadar, mübârek
ayaklarını baldırın yarısına kadar örterdi.
İmâm-ı Tirmüzî “rahime-hullahü teâlâ” Şemâil-i şerîfe kitâbında diyor ki,
“Resûlullah, Kamîs, yâni gömlek giymeği severdi. Gömleğinin kolları, bileklerine kadar
uzundu. Gömleğinin kollarında ve yakasında düğme yokdu. Ayakkabısı deriden olup, bir
tasması ve iki kıbâlı vardı. Kıbâl, bir ucu tasmaya, diğer ucu, ön uca dikilmiş kayışdır. İki
parmak arasından geçmekdedir.
Elbise ve ayakkabı giymekde âdete uyulur. Âdetden ayrılmak, şöhrete sebeb olur.
Şöhretden kaçınmak lâzımdır. Mekke’ye girdiği zamanda, mübârek başında siyâh sarık
sarılı idi.”
Ekseriyâ beyâz, bâzen siyâh tülbenti başına sarık olarak sarıp, ucunu bir karış kadar
iki omuzu arasına sarkıtırdı. Sarığı çok büyük ve pek küçük olmayıp, üçbuçuk metre
kadar uzundu. Sarığını takkesiz sarar, bâzen sarıksız fitilli takke giyerdi.
Peygamber efendimizin bir tane Hıbere denilen pamuk ve keten ipliğinden dokunan çizgili, yollu Yemen kumaşından elbisesi vardı. Bu elbiseyi giymeyi çok severdi.
576 Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 280.
577 İbni Sa’d, Tabakât, I, 449; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 280.
578 İbni Sa’d, Tabakât, I, 439; Kastalânî, Mevâhib-i ledüniyye, 281.
551
Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin beyaz bir
elbisesi de vardı. Efendimiz, “Elbiselerinizden, beyazını giyiniz!
Dirileriniz, beyaz elbise, giysin. Ölülerinizi de, beyaz kefene
sarınız! Çünkü, o, giyimlerinizin hayırlısı ve iyisidir!” buyururdu.579
Peygamberimizin yeşil elbise giydiği de, görülmüştür. Hazret-i
Ebû Rimse, Peygamberimizi, üzerine iki parça altlı üstlü, yeşil elbise giymiş olduğu hâlde, gördüğünü söyler.580
Peygamberimiz, alacalı Hulle de giyerdi. Hazret-i Berâ bin Azib,
“Kırmızı (alacalı) Hulle denilen elbisesi içinde, saçları, kulak yumuşağına ulaşanlar arasında Resûlullah aleyhisselâmdan daha güzelini görmedim!” demiştir.581
Peygamberimizin Cumâ ve Bayramlarda, üzerine giydiği kırmızı
bir Cübbesi vardı.
Peygamberimizin bir tane de, Yemen işi Cübbesi bulunuyordu.
Peygamberimiz, yenleri (Kol ağızları) dar olan Şam işi bu Cübbeyi,
seferlerde giyerdi.
Peygamberimiz, İran Şahlarının giydikleri Taylesan kumaşından yapılmış, yakasında atlastan bir parça, eteğinin ön ve arkadaki
iki açık yanında ve yenleri üzerinde atlastan birer çevre kıvrıntısı
bulunan bu Cübbeyi de savaşlarda düşmanlarla karşılaştığı sıralarda giyerdi. Hazret-i Âişe’nin vefâtına kadar yanında bulunan bu
Cübbe’yi, ondan sonra, Esma bint-i Ebî Bekr almıştı. Peygamberimizin giymiş olduğu bu Cübbenin yıkantısiyle hastalar yıkanır, şifâ
bulurdu.582
Dûmet-ül-cendel Gazâsı’nda alınan ganimetler arasında bir
cübbe, Sevgili Peygamberimizin hissesine düşmüştü. Atkısı ve çözgüsü ibrişimden dokunmuş, atlas kumaştan yapılmıştı. İşleme yerlerine altın sırma ile hurma yaprakları işlenmişti Peygamber efendimiz, bu cübbeyi giyerek minbere çıkıp oturmuş, hiç konuşmadan
minberden inmişti. Eshâb-ı kirâm, ellerini ona sürüyorlar, bakıyorlar, güzelliğine hayran oluyorlardı. Peygamber efendimiz, “Siz,
bunun güzelliğine mi şaşıyorsunuz? Bu, pek mi hoşunuza
gitti?” diye sordu. “Biz, bundan daha güzel bir elbise görmedik!”
dediler. Peygamberimiz, “Varlığım, kudret elinde bulunan Allaha yemin ederim ki Sa’d bin Muaz’ın Cennet’teki mendilleri,
gördüğünüz şeyden daha güzel ve hoşturlar!” buyurdu.
Peygamberimiz efendimiz, “Şöhret ve gösteriş için elbise giyen kimse onu, bırakıncaya kadar Allah, ondan yüz çevirir!
Kıyâmet gününde, ona zillet elbisesi giydirir!” buyurmuşlardır.
579 İbni Sa’d, Tabakât, I, 449.
580 Tirmizî, “Edeb”, 48; İbni Sa’d, Tabakât, I, 450; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 97; Ebû
Nu-aym, Hilyet-ül-evliyâ, IX, 40.
581 İbni Sa’d, Tabakât, I, 450.
582 Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, I, 327.
“Şöhret ve
gösteriş için
elbise giyen
kimse onu,
bırakıncaya
kadar Allah,
ondan yüz
çevirir! Kıyâmet
gününde, ona
zillet elbisesi
giydirir!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
552
Ve yine; “Şöhret ve gösteriş için elbise giyen kimseye, Kıyâmet gününde,
Allah onun gibisini giydirir. Sonra da, onu, ateşle alevlendirir!” buyurmuşlardır.
Hazret-i Sehl bin Sa’d der ki, “Resûlullah aleyhisselâma, bir kadın, dokuduğu kenarlı
bir bürde583 getirdi ve, “Yâ Resûlallah! Bunu, kendi elimle dokudum. Yüksek zâtınıza hediye olarak getirdim” dedi. Resûlullah efendimiz de hediyesini kabul buyurdular. Bu bürdeyi bürünmüş olarak yanımıza çıktılar. Cemâattan biri, ona elini sürüp “Yâ Resûlallah!
Bu bürdeden daha güzeli olamaz! Bunu bana verir misiniz?” dedi. Resûlullah efendimiz,
“Olur!” buyurdular. Mescidde bize sohbet buyurup nasihattan sonra eve döndüler ve
bürdeyi paketletip o kimseye gönderdiler. Cemâat o kimseye, “Sen, hiç de, iyi etmedin!
Resûlullah’ın giydiği ve ihtiyacı olduğu bir şeyi, kendisinden istedin! Sen de, bilirsin ki,
Resûlullah aleyhisselâm, hiçbir istekliyi red etmez, boş çevirmez!” diyerek kınadılar. O
kimse de, “Vallahi, ben bunu giymek için istemedim. Fakat, öldüğüm gün, kefenim olsun
diye istedim!” dedi. Gerçekten de, o bürde, öldüğü gün, kefeni oldu.584
Peygamberimizin, yünlü siyah elbise giydiği de, olmuştur. Hazret-i Âişe vâlidemiz
“Resûlullah aleyhisselâm için, siyah yünden bir elbise yapılmıştı. Onu, giyip terleyince,
yünün kokusunu duydu. Hemen onu sırtından çıkarıp bıraktı. Çünkü O, yalnız güzel
kokudan hoşlanırdı” demiştir.
Peygamber efendimiz, üstlerine giydikleri kaftanın eteğini ancak, bacağın yarısına
kadar veya biraz daha aşağısına, topuklara kadar uzatmaya müsâade eder, topuklardan
daha aşağılara, yâni yerde sürünecek kadar uzatmaktan men ederdi. Büyüklük taslamak için kaftanlarını yerde sürükleyen erkeklere, Kıyâmet gününde, yüce Allahın rahmet nazarıyla bakmayacağını buyururdu.
Peygamber efendimiz, bir gün hazret-i Câbir bin Süleym’e, “Kaftanının eteğini,
yarı bacağına kadar uzat! Bunu yapamazsan, topuklarına kadar uzat! Yerde sürüklenecek kadar uzatmaktan sakın! Çünkü bu, gurur alâmetidir. Allahü teâlâ
ise, gururlanmayı sevmez!” buyurmuştur.585 Bunun için, Abdullah bin Ömer radıyallahü anh, kaftanını, bacaklarının yarısına kadar uzatırdı.
Peygamber efendimizin, tek kat pamuk ipliğinden dokunmuş bezden yapılmış gömleği vardı.
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır: Peygamber efendimize, hazret-i Ebû Cehm, üzeri
desenli bir seccade hediye etmişti. Peygamber efendimiz, bir gün bu seccadenin üzerinde namaz kılarken, mübârek gözleri desene takılmış, selâm verince, “Bunu, Ebû
Cehm’e götürünüz. Biraz önce, namazımda beni meşgûl etti. Bana, desensiz
düz olanını getirsin” buyurdu.
Medîne toprağı nemli çorak olduğu için bu seccade, Peygamber efendimizin
vefâtında mübârek kabrinin tabanına serilmişti.
Veysel Karânî Hazretlerine gönderdikleri Hırka-i şerîfleri
Üveys bin Âmir Karnî radıyallahü anh, Tabiînin büyüklerindendir. Yemen’in Karn
köyündendir.
583 Bürde: Yemen işi, çubuklu, çizgili kumaş olup ihrâm gibi, bedene bürünülür. Aba ve hırkaya da, bürde
denir.
584 İbni Mâce, “Libâs”, 1; Ahmed bin Hanbel, Müsned, V, 333; İbni Sa’d, Tabakât, I, 454; Taberânî, eMu’cemü’l
Kebîr, VI, 169; Beyhekî, Sünen, II, 346.
585 Ebû Dâvûd, “Libâs”, 27; Beyhekî, Sünen, II, 325; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 321.
553
Müslüman olduktan sonra bütün ömrü boyunca sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellemin aşkı ile yanıp tutuşmuş,
bir an bile Rabbini unutmamıştır. Kulluğunda o dereceye ulaşmıştır ki, her hâli, her hareketi ve her sözü insanlara ibret ve nasihat
olmuştur. Kimseden incinmemiş ve kimseyi incitmemiştir. Onun
en önemli vasfı, Peygamber efendimize aşkı, ibâdete canla başla
devamı ve annesine saygısıdır. Annesine çok hizmet edip, hayır
duâsını almıştır. Onun, Sevgili Peygamberimize bu muhabbeti ve
İslâma bağlılığı, Efendimizin medhine sebeb olmuştur.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, zaman zaman
mübârek yüzünü Yemen tarafına döndürür, “Yemen tarafından
rahmet rüzgârı estiğini duyuyorum” buyururdu. “Kıyâmette
Allahü teâlâ Üveys suretinde yetmişbin melek yaratır ve
Üveys’i onların arasında Arasat’a götürürler. Cennet’e gider ve Allahü teâlânın dilediği (bildirdiği)nden başka mahlûk
hangisinin Üveys olduğunu bilmez.” “Ümmetimden bir kimse vardır ki, Rebî’a ve Mudar kabilelerinin koyunları kıllarının adedince kişiye kıyâmette şefâat edecektir” buyurdu.
Eshâb-ı kirâm: “Yâ Resûlallah, bu kimdir?” dediler. “Allahın kullarından biri” buyurdu. Biz hepimiz kullarız, ismi nedir dediler.
“Üveys” buyurdu. Nerelidir dediler. “Karn’lıdır” buyurdu. O sizi
gördü mü dediler. “Baş gözü ile görmedi” buyurdu. “Hayret, size
bu kadar âşık olsun da, hizmet ve huzurunuza koşup gelmesin”
dediler, “İki sebepden: Biri hâllerine mağlubdur. İkincisi ise
benim dînime bağlılığından dolayıdır. İhtiyar bir annesi
vardır, îmân etmiştir. Gözleri görmez, el ve ayakları hareket
etmez. Üveys gündüzleri deve çobanlığı yapar, aldığı ücreti
kendisinin ve annesinin nafakasına harcar” buyurdu. Biz onu
görür müyüz dediler. Hazret-i Ebû Bekir’e, “Sen onu kendi zamanında göremezsin” buyurdular. Hazret-i Ömer ve Hazret-i Ali’ye,
“Siz onu görürsünüz. Bedeni kıllıdır. Sol böğründe ve avucunun içinde bir gümüş miktarı beyazlık vardır. Bu baras
hastalığı beyazlığı değildir. Ona varınca, benim selâmımı
söyleyin ve ümmetime duâ etmesini bildirin” buyurdular.
Veysel Karâni (Üveys Karnî) hazretleri, annesinin vefâtından
sonra Karn köyünden çıkıp Kûfe şehrine gitti.
Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, vefâtı
yaklaşınca, “Hırkanızı kime verelim? dediler. “Üveys-i Karnîye
verin” buyurdu.
Resûlullah’ın vefâtından sonra Hazret-i Ömer ile Hazret-i
Ali Kûfe’ye geldiklerinde, Hazret-i Ömer, “Ey Necdliler, aranızda
Karn’dan kimse var mıdır?” buyurdu. “Evet” dediler. Onlara Hazret-i
Üveys’i sordu. “Biliyoruz. O, sizin aramanızdan pek aşağı bir kimsedir. Divanedir, akılsızdır ve insanlardan kaçar bir hâli vardır” dediler.
“Yemen
tarafından
rahmet rüzgârı
estiğini
duyuyorum.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
554
Hazret-i Ömer radıyallahü anh, “Onu arıyorum, nerededir?” buyurdu. “Arne vâdisinde
develerimize çobanlık yapmaktadır, biz de karşılığında ona akşam yiyeceği veririz, saçısakalı karışıktır, şehirlere gelmez, kimse ile sohbet etmez, insanların yediğini yemez;
üzüntü ve neş’e bilmez, insanlar gülünce, o ağlar; insanlar ağlayınca o güler” dediler.
“Onu arıyorum” buyurdu. Bulunduğu yeri tarif ettiler. Hazret-i Ömer’le Hazret-i Ali,
onun olduğu yere gittiler. Onu namaz kılarken gördüler. Allahü teâlâ, develerini gütmesi için bir melek vazifelendirmişti. Namazı bitirip selâm verince, Hazret-i Ömer, kalktı
ve selâm verdi. Selâmı aldı. Hazret-i Ömer “İsmin nedir?” diye sordu. “Abdullah, yâni
Allah’ın kulu” dedi. “Hepimiz Allah’ın kullarıyız; esas ismin nedir?” diye sordu. “Üveys”
dedi. “Sağ elini göster” buyurdu. Gösterdi. Hazret-i Ömer; “Peygamber efendimiz size
selâm etti. Mübârek hırkalarını size gönderip, “Alıp giysin, ümmetime de duâ
etsin” diye vasiyet etti” dedi.
“Yâ Ömer! Ben zayıf, âciz ve günâhkâr bir kulum. Dikkat buyur, bu vasiyet
başkasına ait olmasın?” deyince, “Hayır. Yâ Üveys, aradığımız, kimse sensin.
Peygamber efendimiz senin eşkâlini ve vasfını belirtti” cevabını verdi.
Bunun üzerine Hazret-i Üveys, “Hırka-i şerîf”i hürmetle aldı, öptü, kokladı, yüzüne
gözüne sürdü. Çok ağladı ve, “Siz burada bekleyin” diyerek yanlarından ayrıldı.

Sevgili Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” Veysel Karâni “rahmetullahi aleyh” hazretlerine hediye ettiği mübârek hırkaları, İstanbul/Fatih’de Hırka-i
şerîf Câmi’inde Ramazan-ı şerîfde ziyaret edilmektedir.
Hırka-i Şerîf
555
Biraz ileride secdeye kapandı. Göz yaşları içinde Allahü teâlâya
yalvarmaya, ümmeti Muhammedin afvı için duâ etmeye başladı..
“Yâ Rabbi, Sevgili Peygamber efendimiz, ben fakir, âciz
kuluna lâyık olmadığım hâlde, Hazret-i Ömer ve Hazret-i Ali
ile Hırka-i şerîflerini göndermiş. Günâhkâr olan ümmetime
duâ etsin buyurmuş. Yâ Rabbi! Bu Hırka-i şerîf hürmetine,
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz hürmetine, ümmet-i Muhammedin tamamını affeyle...
Affeyle Allahım affeyle… Allahımmm….” diye hıçkıra hıçkıra
ağlayarak, yalvararak duâ etti. Bir çok günâhkâr müslümanın
affolduğu bildirilince, “Hırka-i şerîf”i hürmetle giydi.
Veysel Karânî’ye hediye edilen bu “Hırka-i şerîf”, Van civarında İrisân beylerine kadar gelmiş ve 1618 senesinde, Osmanlı padişahlarından Sultan ikinci Osman Han’a getirilip hediye edilmiştir. Sultan Abdülmecid Han, bu Hırka-i şerîf için Fatih’de “Hırka-i
Şerîf Câmi’i”ni yaptırmıştır. Sevgili şerefli Peygamber Efendimizin mübârek teninin gül kokusunu hâlâ aynı canlılıkta taşıyan ve
bal köpüğü krem renginde olan bu mübârek Hırka-i Şerîf, her
sene Ramazân-ı şerîf ayında camekân içinde halka ziyâret
ettirilmektedir.
Hazret-i Ka’b bin Züheyr’e verdiği Hırka-i saâdetleri
Şâir bir ailenin oğlu olan hazret-i Ka’b bin Züheyr de radıyallahü
anh şâirdi. Önceleri Peygamber efendimiz ve İslâm aleyhinde şiirler söylüyordu. Efendimize bunu haber vermişler, görüldüğü yerde
öldürülmesini emretmişlerdi.
Kardeşi hazret-i Büceyr radıyallahü anh, daha önce müslüman
olmuş, bu kararı kendisine mektupla bildirerek, müslüman olursa
merhamet deryası Sevgili Peygamberimizin af edeceğini yazmıştı.
Mektubu okuyan hazret-i Ka’b, derin derin düşünmüş, puta tapmanın mânâsızlığını ve islâmın yüceliğini ve Peygamber efendimizin
büyüklüğünü anlamaya ve gönlü aydınlanmağa başlamıştı.
Nihayet müslüman olmaya karar vererek nûrlu Medîne’nin
yollarına düştü.. Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi medheden, kendisinin tevbe edip müslüman olduğunu bildiren
uzun bir şiir yazdı. Medîne’ye varınca Cüheyni kabilesinden bir dostu ile Peygamber efendimizin huzuruna çıktı.
Efendimiz, eshâbı ile sohbet ediyorlardı. Hazret-i Ka’b, kendisini
tanıtmadan önce, “Yâ Resûlallah! Ka’b bin Züheyr yaptıklarına pişman ve müslüman olarak aman dilemeye gelmiş bulunuyor. Ben
onu sana getirsem, aman verip, müslüman olmasını kabul eder misiniz?” diye arz etti.
Peygamber efendimiz de “Evet” buyurdu.
Bunun üzerine, “Ben şehadet ederim ki, Allahdan başka
ibâdete layık bir ilah yoktur. Muhammmed aleyhisselâm,
“Yâ Rabbi! Bu
Hırka-i şerîf
hürmetine,
Sevgili
Peygamberimiz
sallallahü
aleyhi ve sellem
efendimiz
hürmetine,
ümmet-i
Muhammedin
tamamını
affeyle.”
Hazret-i Üveys
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
556
O’nun kulu ve resûlüdür” dedi.
Peygamber efendimiz, “Sen kimsin?” buyurdular. “Ben Ka’b bin Züheyr’im yâ
Resûlallah” diye arz etti. Ensârdan biri, “Yâ Resûlallah, müsâde ediniz, aleyhinizde bulunan bu kimsenin boynunu vurayım” deyince Efendimiz, “Vazgeç ondan. O içinde
bulunduğu hâlden pişman ve Hakka dönmüş olarak gelmiştir” buyurdular.
Bunun üzerine Ka’b bin Züheyr radıyallahü anh, müslüman olduğunu ve Sevgili
Peygamberimizi ve Eshâbı kirâmın büyüklüğünü ve kıymetini anlatan meşhur kasidesini okudu. Başında, “Bânet sü’âd/Sevgili uzaklaştı” sözleriyle başlıyan:
Her insan tabut üzerinde taşınacak bir gün mutlaka...
Özür beyan ederek geldim yâ Resûlallah yüksek huzuruna..
O’nun affetmesi en çok umulan şeydir...
O’nun huzurunda özür kabul edilir...
Bana merhamet et, yâ Resûlallah...
Beni affet yâ Resûlallah...
Şüphesiz ki, Resûlallah, Hak teâlânın;
Kötülükleri yok eden, keskin kılıçlarından yalın bir kılıçtır...
O hidâyet saçan, doğru yolu gösteren bir nûrdur...
diye devam eden bu kasideyi, Peygamber efendimiz pek beğenip çok memnun
oldular. Onu af ettiler. Ve;
İnne’r-Resûle le nûrun yüstedâu bihi,
Muhammedün min suyûfi’lahi meslülü.
Resûlullah bir nûrdur, onunla halk ziyâlanır,
Hak teâlânın çekilmiş kılıçlarından bir kılıçtır.
beytine gelince iki cihan serveri fahr-i âlem Muhammed Mustâfa sallallahü aleyhi ve sellem mübârek omuzlarından “Hırka-i saâdet”lerini çıkarıp, hazret-i Ka’b bin
Züheyr’in omuzlarına koydular.586
Hazret-i Mu’âviye, halifeliği sırasında, Ka’b bin Züheyr’e “Resûlullah’ın Hırkasını,
bize sat!” diye haber saldı. Kendisine onbin dirhem gönderdi. Ka’b bin Züheyr “Ben,
Resûlullah’ın Hırkasını giymek hususunda hiç kimseyi, kendime tercih edemem!” diyerek Hazret-i Mu’âviye’nin dileğini reddetti.
Hazret-i Ka’b bin Züheyr, vefât ettiği zaman, Hazret-i Mu’âviye onu, Ka’b’ın oğullarından yirmi bin dirheme satın aldı. Peygamberimizin, hazret-i Ka’b bin Züheyr’e vermiş olduğu bu mübârek Hırka, Halifeden Halifeye tevarüs edilerek geçti.
Emevi saltanatının çöküşünden sonra ilk Abbâsi Halifesi Ebül-Abbâs Seffah bin Abdullah bin Muhammed tarafından üç yüz dinara satın alındı.
Bayramlarda Halifeler tarafından giyildi. Abbâsiler, Mısır’a gelirken, onu, yanlarında
getirdiler. Yavuz Sultan Selim han hazretleri, Mısır’ı alıp Halife olduğu zaman Mısır’daki
“Mübârek Emanetler” arasında bu mübârek Hırka da, İstanbul’a getirildi. İstanbul’da
“Topkapı Hırka-i Saâdet Dairesi”nde herkes tarafından ziyâret edilmektedir.
586 İbni Hişâm, Sîre, II, 514; Hâkim, Müstedrek, III, 673; Beyhekî, Sünen, I, 381; Sü-heylî, Ravd-ül-ünf, IV,
33; İbni Kesîr, Sîre, III, 708.
557
Bu mübârek Hırka, 124 santim boyunda, geniş kollu siyah yünlü kumaştan yapılmıştır. Hırkanın içi, krem renk yünlü kumaş kaplıdır. Müteaddid bohçalara sarılmış olarak, Sultan III. Murad tarafından yaptırılmış üstten açılır kapaklı altın bir sanduka içindedir.
Hırka-i Saâdetin, bu sandukası sanat itibariyle fevkalâde olup ayrıca zümrüdlerle de bezenmiştir. Sanduka üzerinde;
“Lâ ilâhe illallah, ve mâ erselnâke illâ rahmetenlil âlemîn.
Lâ ilâhe illallah el-melik-ül Hakk-ül mübîn, Muhammedün
Resûlullah, es-Sâdık-ul va’dü’l emîn” yazılıdır.
Peygamber Efendimizin döşeği
Peygamber efendimizin, üzerinde yatıp uyuduğu döşeğin (yatağın) yüzü, deridendi. İçi, hurma lifi doldurulmuştu. Kendisi de,
zevcesi de, onun üzerinde yatardı. Peygamberimizin mübârek başının altına koyduğu yastığının da, yüzü deriden olup içi, hurma
lifi doldurulmuştu.
Peygamber efendimiz,dünyaya ve dünyadaki şeylere ehemniyet vermezdi.
Abdullah bin Mes’ud anlatır: Kâinâtın efendisi, bir hasırın
üzerinde yatıp uyumuş ve hasır, mübârek böğründe iz yapmıştı.
Uyanınca, mübârek böğrünü oğuşturdum. “Babam, anam, sana
feda olsun yâ Resûlallah! Keşke bize bildirseydin de, hasırın üzerine, ondan koruyacak senin için bir şey serseydik!” dedim. Sonra,
“Sana, yumuşak bir döşek edinsek?” diye arz ettim.
Kâinâtın efendisi, “Dünyaya aid şeyler, benim neme gerek?
Benim, dünya ile olan misalim, hâlim; bir ağacın altında biraz gölgelendikten sonra onu bırakarak yoluna devam eden
bir süvarinin misali, hâli gibidir!” buyurdu.587
Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır: “Yanıma, Ensâr kabîlesinden
bir kadın geldi. Resûl aleyhisselâmın döşeğini görünce, gidip içi
yün doldurulmuş bir yatak gönderdi.
Resûl aleyhisselâm, yanıma gelip, “Nedir bu?” diye sordu. “Yâ
Resûlallah! Ensârdan filanca kadın yanıma gelmişti. Döşeğini görünce, gidip bunu, sana gönderdi” dedim. “Bunu, hemen ona geri
çevir!” buyurdu. Fakat, ben, geri çevirmedim. Onun, evimde bulunması, hoşuma gitmişti. Resûl aleyhisselâm, bu sözünü, üç kerre
tekrarladı. Sonunda, “Vallahi, ey Âişe! İsteseydim, Allah, altın
ve gümüş dağlarını benim yanımda yürütürdü!” buyurdu.588
Peygamber aleyhisselâmın minderi de, iki abadan ibaretti.
Bir gece, yanıma geldiği zaman, bu abayı katlayıp daraltmış
idim. Onun üzerinde uyudu. Sonra “Ey Âişe! Bu geceki döşeğim,
ne için her zamanki gibi değildi?” diye sordu. “Yâ Resûlallah!
587 Hâkim, Müstedrek, IV, 344; Beyhekî, Şu’ab-ül-îmân, II, 166; Kastalanî, Mevâhibi ledüniyye, 334.
588 İbni Sa’d, Tabakât, I, 465.
“Ben şehadet
ederim ki,
Allahdan başka
ibâdete layık
bir ilah yoktur.
Muhammmed
aleyhisselâm,
O’nun kulu ve
resûlüdür.”
Ka’b bin Züheyr
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
558
Onu, senin için katlayıp daralttım” dedim. “Sen, onu, eski hâline çevir!” buyurdu.589
Yine Hazret-i Âişe vâlidemiz anlatır: “Kureyşilere, Mekke’de serir üzerinde uyumaktan daha hoş bir şey yoktu. Resûl aleyhisselâm, Medîne’ye geldiği ve Ebû Eyyûb’un
evine indiği zaman, ona, “Ey Ebû Eyyûb! Sizin bir seririniz yok mu?” diye sordu.
Ebû Eyyûb da “Yok vallahi” dedi.
Ensârdan Sa’d bin Zürare radıyallahü anh, bunu haber alınca, Resûlullah’a, direkleri saç ağacından yapılmış, üzeri keten lifle dokunmuş hasırla kaplı bir serir gönderdi.
Resûlullah, evine taşınıncaya kadar, onun üzerinde uyumuştu. Vefâtına kadar da,
onun üzerinde uyudu.”
Resûlullah aleyhisselâm, yıkanıp kefenlendiği zaman, bu Serir’in üzerine konularak cenaze namazı da, kendisi bu Serir üzerinde bulunduğu hâlde, kılınmıştı. Halk,
ölülerini taşımak üzre, onu, bizden isterler ve onunla teberrük ederlerdi. Hazret-i Ebû
Bekir’in ve Hazret-i Ömer’in cenazesi de, onun üzerinde taşınmıştı.”
Hazret-i Âişe der ki, “Resûl aleyhisselâmın bir hasırı vardı ki, geceleyin onun üzerinde namaz kılar, gündüzün de, serip üzerinde halk ile otururdu.”590
Peygamber Efendimizin yüzükleri
Erkeklere yalnız gümüş yüzüğün helâl olduğu ve altın, demir ve sarı pirinçten
yüzük takmanın harâm olduğunu, Peygamberimiz bildirmiştir. Kendisi de, vefât edinceye kadar, yalnız gümüş yüzük kullanmıştır.
Resûlullah efendimiz, yüzüğünü mübârek sağ eline takardı. Sol eline de taktığı
görülmüştür. Sağ ele de, sol ele de takmak caizdir. Küçük parmağa veya yanındaki
parmağa takılır. Bayramlarda herkesin takması müstehâbdır. Gösteriş için, öğünmek
için takmak harâmdır.
Habeş Necâşîsi Eshame’nin, Peygamberimize gönderdiği hediyeler arasında, kaşı,
Habeş taşından altın bir yüzük de bulunuyordu. Sevgili Peygamberimiz, Ebül-As’ın
kızının kızı Hazret-i Ümame’yi çağırıp, “Ey kızım! Bunu, sen takın!” buyurdu.591
Bir gün, Hazret-i Nu’mân bin Beşîr, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin yanına geldi. Parmağında altın yüzük vardı. “Cennet’e girmeden önce, niçin
Cennet zînetini kullanmışsın?” buyurdu. Demir yüzük kullanmaya başladı. Bunu
görünce, “Niçin Cehennem eşyası taşıyorsun?” buyurdu. Bunu da çıkardı. Bronz,
yanî tunçdan yüzük taktı. Bunu görünce, “Niçin sende put kokusu duyuyorum?”
buyurdu. “Nasıl yüzük kullanayım, yâ Resûlallah” dedi. “Gümüş yüzük takabilirsin.
Ağırlığı da bir miskâli (4.8 gr) geçmesin ve sağ eline tak!” buyurdu.
Hazret-i Amr ibni Şu’âyb diyor ki, “Resûlullah, altın ve demir yüzükleri çıkartır,
gümüş yüzüklere mâni olmazdı.”
Sevgili Peygamberimiz, Acem Şahına, Rum Kayserine ve Habeş Necâşîsine mektup yazdırmak istediği zaman;
- Yâ Resûlallah! Onlar, bir mektubu, mühürlü olmadıkça, okumazlar! denilmişti.
Bunun üzerine, Peygamberimiz, gümüşten bir yüzük edindi ki, kaşına üç satır üzerine; “Muhammedün Resûlullah” nakş edilmişti.
589 İbni Sa’d, Tabakât, I, 465.
590 İbni Sa’d, Tabakât, I, 468.
591 Ebû Dâvûd, “Hatim”, 8; İbni Mâce, “Libâs”, 40; Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 119; Beyhekî, Sünen, II,
407; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 121.
559
Mühür yüzükteki yazı, yukarıdan aşağıya doğru;
“Allah” bir satır,
“Resûl” bir satır,
“Muhammed” bir satır olmak üzre, üç satır hâlinde idi.
Peygamber efendimizin gümüş yüzüğündeki taş, Habeş taşı
idi.592 Bu gümüş yüzüğün kaşının gümüşten olduğu da, rivâyet
edilir.
Hazret-i Amr bin Sa’îd, Peygamberimizin yanına gelmişti. Sevgili Peygamberimiz, onun parmağındaki yüzüğü görünce, “Nedir bu elindeki yüzük?” diye sordu. Hazret-i Amr bin Sa’îd “Yâ
Resûlallah! Bu, bir halkadır. Ben, yaptım” dedi. Peygamberimiz,
“Onun nakşı, nedir?” diye sordu. Amr bin Sa’îd radıyallahü anh,
“Muhammedün Resûlullah” dedi. Peygamber efendimiz, “Bakayım ona” buyurdu. Onu, alıp Zât Mührü olarak kullandı ve başkalarını, yüzüklerine “Muhammedün Resûlullah” kelimelerini
nakş etmekten men etti.593 Sevgili Peygamberimiz, mübârek parmağında bu mühür yüzük bulunduğu hâlde iken vefât etmişlerdir.
Peygamberimiz, yüzüğünün kaşlı tarafını, mübârek avucunun
içine doğru çevirirlerdi.
Peygamberimiz, helâya gireceği zaman, yüzüğünü, mübârek
parmağından çıkarırdı.
Sevgili Peygamberimizin mühür yüzüğünü, vefâtından sonra
Hazret-i Ebû Bekir, ondan sonra Hazret-i Ömer, Hazret-i Ömer’den
sonra da, Hazret-i Osman, parmağına takmıştır. Hazret-i Osman,
Halife iken, bir gün, Erîs kuyusunun başında oturduğu sırada kuyuya düşürmüştür. Kuyunun bütün suyu çektirildiği, üç gün gidilip gelinip arandığı hâlde, bu mübârek yüzük bulunamamıştır.594
Yüzük taşına yazı yazma Peygamberimizden sonra da devam
etmiştir.
Hazret-i Ebû Bekr’in yüzüğünde, “Ni’mel kâdir Allah” (Allahü teâlânın herşeye gücü ne güzel yeter).
Hazret-i Ömer’in, “Kefâ bil-mevt vâ’ızan yâ Ömer” (Nasihat
olarak ölüm yeter).
Hazret-i Osmân’ın, “Le-nasbirenne” (Elbette sabredeceğiz).
Hazret-i Alî’nin, “El-mülkü lillah” (Mülk ancak Allahü
teâlânındır).
Hazret-i Hasen’in yüzüğünde, “El-izzetü lillah” (Azamet, büyüklük Allahü teâlâya aittir).
Hazret-i Mu’âviye’nin yüzüğünde, “Rabbigfir-lî” (Rabbim af592 İbni Sa’d, Tabakât, I, 471, 473; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 123; Süyûtî, Evsaf-un
Nebî, 74.
593 İbni Sa’d, Tabakât, I, 474; Bukhârî, “Libas”, 50; Nasâî, “Ziynat”, 82.
594 Buhârî, “Libâs”, 50; Nesaî, “Zînet”, 82; Ahmed bin Hanbel, Müsned, II, 22; İbni
Sa’d, Tabakât, I, 476-477; Beyhekî, Sünen, II, 239; Heysemî, Mecmâ’uz-Zevâid, V,
184.
“Resûlullah,
altın ve demir
yüzükleri çıkartır,
gümüş yüzüklere
mâni olmazdı.”
Amr ibni Şu’âyb
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
560
feyle).
Hazret-i İbni Ebî Leylâ’nın, “Ed-dünyâ garûrün” (Dünya aldatıcıdır, yalancıdır). İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe hazretlerinin, “Kul-il-hayr ve illâ fesküt” (Ya hayır
söyle, ya sus!).
İmâm-ı Ebû Yûsüf hazretlerinin, “Men amile bi-re’yihî nedime” (Kendi görüşü
ile hareket eden pişman olur).
İmâm-ı Muhamed Şeybânî hazretlerinin, “Men sabere zafire” (Sabreden zafer
kazanır).
İmâm-ı Şâfi’î hazretlerinin, “El-Bereketü fil kanâ’a” (Bereket kanaattadır) yazılı
idi.
Yüzüklerini mühür olarak kullanırlardı.
Peygamber Efendimizin Nakş-ı kademi şerîfleri
Nakş-ı kadem-i şerîf, Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın mübârek ayak izleridir.
Peygamber efendimizin bir mûcizesi de yumuşak
maddelere meselâ kuma bastığı zaman ayak izlerinin
belli olmaması fakat, taşa, sert maddelere bastığında
izlerin çıkması idi.
Mübârek ayağının bastığı ve iz bıraktığı bâzı taş
ve mermerler bir yâdigâr olarak asırlarca saklanmış
elden ele emânet edilerek bereketlenilmiştir.
Bilhassa Müslüman devlet adamları, pâdişâhlar bu
kıymetli yâdigârları önemli yerlerde özel muhâfaza
altına alarak, saklayıp, ziyâret etmişler ve ettirmişlerdir.
Nakş-ı kadem-i şerîflerden bilinen ve muhâfaza
edilenlerin en meşhûrları şunlardır:
1. Hindistan’da Fîrûz Şâh Tuğluk’un oğlu Feth Hanın türbesinde bulunan nakş-i kadem-i şerîf.
2. Kâhire’de Kayıtbay Türbesinde bulunan mübârek
iki ayak izi.
3. Kâhire’de Âsâr-un-Nebî Câmiindeki mübârek iki
ayak izleri.
4. İstanbul’da, Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb-el-Ensârî (Eyyûb Sultan) Türbesinde
mübârek sağ ayak izleri. Bu Nakş-i kadem-i Peygamberî, Birinci Mahmûd Hânın emri
ile 1734’te Saraydan türbeye getirilmiştir.
5. Birinci Abdülhamîd Hanın türbesinde Yeni Câmi tarafındaki duvarda dolap içinde muhafaza edilen iki ayak izleri.
6. Lâleli’de Sultan Üçüncü Mustafâ Hanın Türbesinde duvarda özel olarak yapılan
dolap içinde muhafaza edilen taş üzerindeki iki mübârek ayak izleri.
7. İstanbul, Topkapı Sarayında Mukaddes Emânetler Dâiresinde bulunan ayak izleri.
Topkapı Sarayı Hırka-ı Saâdet dâiresinde dördü taş, ikisi tuğla nevinden olmak
üzere altı Nakş-ı kadem-i şerîf mevcuttur. Bunlardan biri Peygamber efendimizin,
Mîrâca çıkarken bastığı kayanın üzerine çıkan mübârek ayak izidir ki, Hırka-i Saâdet
561
odasında bir dolap içinde muhâfaza edilmektedir. Resûlullah
efendimizin Mîrâca çıkarken bastıkları bu mübârek kayanın üzerine Kubbet-üs-Sahrâ adıyla bilinen binâ inşâ edilmiştir.
Nakş-ı kadem-i şerîfler, bulundukları yerlere intikâl ettirilmeden önce asırlarca değişik yerlerde muhâfaza edilmiştir. En
son bugünkü yerlerine konmuştur. Gerçek olan Nakş-ı kadem-i
şerîfler ise teberrüken ziyâret edilir.
Kademi şerîf ve I. Sultan Ahmed Han
On üç yaşında tahta çıkan ve yirmi sekiz yaşında vefât eden
Osmanlı Pâdişâhı Birinci Sultan Ahmed İslâmiyete ve Resûlullah
efendimize gönülden bağlı idi.
Bahtî ve Ahmedî mahlasıyla şiir de yazan Sultan Birinci Ahmed, Nakş-ı kadem-i şerîf şeklinde murassâ bir sorguç yaptırmış,
ortasına da mavi mine üzerine altınla kendisine âit şu mısraları
yazdırmıştı:
N’ola tâcım gibi başımda götürsem dâim,
Kadem-i pâkini ol hazret-i şâh-ı Rüsül’ün
Gül-i gülzâr-ı nübüvvet o kadem sâhibidir,
Ahmedâ durma yüzün sür kademine o Gül’ün.
Sultan I. Ahmed (Bahtî)
Sultan Birinci Ahmed, Cumâ ve bayram günlerinde ve diğer
mübârek günlerde başına bu sorgucu takardı. Ayıntablı Mehmed
Münîb Efendi, Sultan Birinci Abdülhamîd Türbesindeki Nakş-ı
kadem-i şerîfin bulunuşunu ve türbeye konulmasını anlatan,
Âsâr-ul-Hikem fî Nakş-il Kadem adlı bir eser yazmıştır.
Sultan Ahmed Han bu kıt’ayı kendi hattıyla yazıp şeyhi Aziz
Mahmûd Hüdâyî Efendiye gönderdi.
Ayrıca Sultan Ahmed, bir tahta üzerine resmettirdiği bu şiiri
saltanat tahtının önüne astırır. Şiirin yazılı olduğu bu levha hâlen
Sultan Ahmed Câmi-i Şerîfinde asılı durmaktadır.
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîfleri
Peygamber efendimiz zamanında kullanılan nalınlar bugünkülerden farklıydı. Onlar altı deri, üstü açık ve tasmalı ayakkabı
şeklindeydi. Resûlullah ve Eshâb-ı kirâm, sokakta giydikleri nalın
ile namaz kılarlardı. Nalınları temiz ve Mescid-i Nebî kum döşeli
idi. Kirli nalınla girilmezdi.
Hadîs-i şerîfte; “Yahûdîlere benzememek için namazları
nalın ile kalınız” buyruldu.
Nalın-ı Saâdetlerin resminin bile berekete sebep olacağına inanılır, evlere, işyerlerine asılırdı. Hırka-i Saâdet Dairesi’nde
Nalın-ı Saâdetlerle birlikte bunların metal ve ahşaptan modelleri
de bulunmaktadır.
“Yahûdîlere
benzememek için
namazları na’lın
ile kılınız.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
562
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîf şekli
563
“Benzeri
bulunamaz
Na’lın-ı
Mustafânın,
Göze nûr, kalbe
huzur hepsi
Ondan geliyor.”
Yusuf Nebhânî
Na’lın-ı şerîf
Na’lın-ı Resûlullah göklere yükseliyor,
Bütün mahlûkat O’nun gölgesinde oluyor.
Tûr’da Mûsâ’ya “çıkar na’lını” denirken,
Arş üzerinde O’na “Sen çıkarma” deniyor.
Na’lının şeklidir en şerefli Resûlün,
Yıldızlar da bastığı toprak olmak istiyor.
O’nun arzûsundadır yedi kat gökler ehli,
Sultânların tâcları ona gıpta ediyor.
Benzeri bulunamaz Na’lın-ı Mustafânın,
Göze nûr, kalbe huzur hepsi Ondan geliyor.
Son derece aziz tut na’lın sûretini,
Bütün başlar ona ayak olmak diliyor.
Kaplayınca her yanı belâ ve musibetler,
Na’lın-ı şerîf bana emin kale oluyor.
Emniyet altındayım bu kuvvetli kalede,
Onun güzel şekline sığınınca koruyor.
Gönül na’l-ı şerîfin şekline hizmet ile,
Dareynde gölgesinde yaşamak arzuluyor.
İbn-i Mes’ûd na’lına hizmetle mes’ud oldu,
Benimse saâdetim misâliyle oluyor.
Yusuf Nebhânî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
564
Peygamber Efendimizin taşıdığı yedi şey
Sevgili Peygamberimiz; yanında tarak, ayna, misvâk, gülyağı, sürme ve makas bulunduğu hâlde, sefere çıkar, seferde ve hazerde bunları, yanından ayırmazdı.
Hazret-i Âişe, “Gazâlar için Resûl aleyhisselâmın gülyağını, tarağını, aynasını, iki
makasını, sürmedanlığını ve misvağını hazırlardım” buyurdu.
Yine Hazret-i Âişe vâlidemiz, “Seferde ve hazerde, Resûl aleyhisselâmın, yedi şeyi:
“1. Gülyağı şişesi, 2. Tarağı, 3. Aynayı, 4. Sürmedanlığı, 5. Misvağı, 6. İki
makası, 7. Saç ayırma kemiğini yanında götürürdü” demiştir.595
Peygamber Efendimizin âsâsı ve değnekleri
Peygamber efendimiz, Cumâ günleri hutbe irad ederken, âsâya veya bir yaya; seferde de, yaya dayanırdı.
Sevgili Peygamberimiz, âsâya dayanmanın, Peygamber ahlâkından olduğunu söyler, kendisi, âsâya dayanır ve âsâya dayanmayı da, tavsiye buyururdu.
Mu’âviye bin Ebî Süfyân’ın radıyallahü anhüma halifeliği sırasında, Peygamber
efendimizin âsâsı, Sa’d-ül Karaz’ın yanında bulunuyordu. Hazret-i Mu’âviye bin Ebî
Süfyân, hicretin ellinci yılında hacca gelmişti. Sevgili Peygamberimizin mescidindeki minberi söktürüp Şam’a nakl etmek istedi. Sa’d-ül Karaz’ın yanında bulunan
âsâyı da istetti. Hazret-i Câbir bin Abdullah ile Hazret-i Ebû Hüreyre gidip ona, “Ey
Mü’minlerin Emiri! Resûl aleyhisselâmın minberinin, konulmuş olduğu yerden sökülüp götürülmesi de, âsâsının Şam’a nakl edilmesi de, doğru olmaz!” dediler. Bunun
üzerine, Hazret-i Mu’âviye, onları bırakıp özür diledi.
Hazret-i Abdullah bin Üneys’i, Peygamberimiz, mescidden evine götürüp ona bir
âsâ verdi ve “Bu âsâyı yanında sakla ey Abdullah bin Üneys!” buyurdu. Abdullah bin Üneys radıyallahü anh, o âsâ ile halkın yanına varınca, kendisine “Nedir
bu âsâ?” diye sordular. O da “Bunu bana Resûl aleyhisselâm verdi ve yanımda
saklamamı emretti” dedi. Hazret-i Abdullah bin Üneys’e “Resûl aleyhisselâmın yanına dönsen de, bunu sana, ne için verdiğini sorsan!” dediler. Bunun üzerine, Abdullah bin Üneys, Peygamberimizin yanına dönüp “Yâ Resûlallah! Bu âsâ’yı, bana, ne
için verdin?” diye sordu. Sevgili Peygamberimiz, “Bu, Kıyâmet günü aramızda bir
alâmettir! O zaman Cennet’te insanların, âsâ’ya dayananları pek azdır! Sen,
buna Cennet’te dayanırsın!” buyurdu. Abdullah bin Üneys, onu, kılıcı ile birlikte
bulundurup yanından hiç ayırmadı. Ölüm döşeğine düştüğü zaman da, onu, kefeninin
içine koymalarını ve kendisiyle birlikte gömmelerini ev halkına vasiyyet etti. Bedeni
ile kefeni arasına konulup kendisinin vasiyeti, yerine getirildi.
Peygamber efendimizin, bir arşın (68 cm) boyunda veya biraz daha uzun bir mıhceni vardı. Mıhcen, ucu eğri değneğe denir. Peygamberimiz, Hacer-ül-esved’i, uzaktan onunla işaret ederek istilâm ederdi. Peygamberimiz, deveye bindiği zaman, onu,
önüne asardı.
Efendimizin, Urcun diye anılan (kuru hurma dalından) bir de mıhsarrası vardı.
Mıhsarra, ağaç dalından yapılmış değneye denir. Peygamberimiz, Baki-ül-garkad’a giderken, onu, yanında bulundurur, ona dayanır, otururken, onu, elinde evirir çevirirdi.
Peygamberimizin, elinde bu mıhsarrası bulunduğu hâlde, hutbe irad buyurduğu da,
595 İbni Sa’d, Tabakât, I, 484.
565
olurdu.
Peygamberimizin, dağ ağaçlarından kesilmiş, Memşûk adıyla
anılan bir de, kadibi (çubuk değneği) vardı. Hazret-i Osman, Peygamber efendimizin kadibi, elinde bulunduğu ve minberde hutbe
irad ettiği sırada, Cahcah bin Sa’îd veya Cahcah bin Kays, varıp
Hazret-i Osman’ın elinden kadibi alır ve dizine dayayarak büker,
kırar. Halk, Cahcah’a bağırırlar. Bu gayret-i ilâhiyeye dokunur ve
Allahü teâlâ, Cahcah’ın eline veya dizine Ekile (kaşıntı) hastalığı
verir. Cahcah, Hazret-i Osman’ın şehâdetinden sonra bir yıla varmadan, kaşına kaşına ölür.
Peygamber Efendimizin kılıçları
Peygamber efendimizin dokuz kılıcı vardı.
Babasından kalan ve Me’sur adıyla anılan kılıç, Peygamberimizin Medîne’ye hicreti sırasında yanında bulunuyordu.
Abd: Bu kılıcı Peygamber efendimize, hazret-i Sa’d bin Ubâde
hediye etmiş, Bedir Gazâsına giderken, yanında götürmüştü.596
Zülfikâr: Kureyş müşriklerinden Münebbih bin Haccac’ın veya
As bin Münebbih’in kılıcı olup, Bedir Gazâsında ganîmet olarak
kalmıştı. Peygamber efendimiz, Zülfikâr’ı, Hazret-i Ali’ye hediye
etti. Kabzasının başı, bağının halkaları ve zincirleri gümüştendi.597
Peygamberimizin vefâtından sonra Hazret-i Abbâs, Hazret-i
Ebû Bekir’e başvurup Zülfikâr’ı, Hazret-i Ali’den istediği zaman,
Hazret-i Ebû Bekir; “Ben, bu kılıcı, hep Onun elinde gördüm. Kendisinden, bunu, çekip almayı, hoş bulmam!” dedi. Hazret-i Abbâs
da, onu, Hazret-i Ali’ye bıraktı.
Peygamber Efendimizin mızrakları
Peygamber efendimize, Benî Kaynukâ’ Yahudilerinden üç mızrak ganîmet olarak kalmıştı.
Peygamberimizin mızraklarından birinin ismi, Müsvi diğerinin
ismi, Müsnâ idi. Peygamberimizin, Beyzâ diye anılan büyük bir
harbesi ile Aneze diye anılan mızraktan küçük bir harbesi de, vardı.
Nab’a diye anılan üç aneze (mızrak) ve bir harbeyi Habeş
Necâşîsi Hazret-i Eshame, Sevgili Peygamberimize göndermişti.
Peygamberimiz, onlardan birini kendisi için alıkoyup ikincisini
Hazret-i Ali’ye, üçüncüsünü de, Hazret-i Ömer’e vermişti.
Bilâl-i Habeşi radıyallahü anh, Peygamberimizin mızrağını,
Ramazân ve Kurban bayramlarında namazgâha kadar Peygamberimizin önünde taşıyıp, orada Peygamber efendimizin önüne
dikerdi. Sevgili Peygamberimiz de, bayram namazını, ona doğru
yönelerek kıldırırdı.
596 İbni Sa’d, Tabakât, I, 484; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 135; Kastalanî, 245.
597 İbni Sa’d, Tabakât, I, 484; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 245; Süyûtî, Evsafun Nebî, s, 76.
“Alî’den
başka genç ve
Zülfikâr’dan
başka kılınç
yoktur!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
566
Peygamber efendimizin vefâtından sonra, Hazret-i Bilâl-i Habeşi, bu mızrağı, bayramlarda Hazret-i Ebû Bekir’in önünde taşıyıp namazgâhta önüne dikerdi.
Hazret-i Ebû Bekir’den sonra Hazret-i Ömer ve Ondan sonra da, Hazret-i Osman
devrinde bu vazife müezzin Hazret-i Sa’d’-ül Karaz tarafından aynı şekilde yapıldı.
Medîne Vâlileri zamanlarında da, böyle yapılmağa devam edildi.
Peygamber Efendimizin yayları
Sevgili Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellemin, altı yayı vardı. Bunlardan;
Revhâ, Beyzâ, Safrâ diye anılan üç yay, Benî Kaynukâ’ Yahudilerinden ganîmet kalmıştı. Safrâ yayı, Neb’ ağacından yapılmıştı.598
Ketûm ismindeki yay da, Neb’ ağacından yapılmış olup Uhud Gazâsında kırılmıştı. Kırık yayı hatıra olarak Hazret-i Katade bin Numan almıştı.
Ayrıca, Seded, Zevrâ adlarında yayları vardı.599
Peygamber Efendimizin kalkanları
Peygamberimizin üç kalkanı vardı. Zelûk, üzerinde koç başı sûreti bulunan kalkan. Bu Kalkan, Peygamberimize hediye edilmişti. Fakat, Peygamberimiz, onun resimli oluşundan dolayı hoşlanmamıştı. Sabaha çıktığı zaman, Allah, o sûreti, kalkandan gidermiş, yok etmişti.600
Peygamber Efendimizin zırh gömlekleri
Resûlullah Efendimizin yedi tane zırh gömleği vardı. Bu zırh gömlekler:
Zâtü’l-fudûl: Bunu Hazret-i Sa’d bin Ubâde, Peygamberimize Bedir Gazâsına çıkarken hediye etmişti.601
Sağdiyye ve Fıdda: Bu iki zırh gömlek de, Peygamberimize, Benî Kaynukâ’ Yahudilerinden ganîmet olarak kalmıştı.
Sağdiyye isimli zırh gömlek, Hazret-i Davud aleyhisselâmın, Calut ile çarpışmak
üzre giydiği tarihi zırh gömlekti.
Peygamberimiz, Uhud Gazâsında Fudûl ile Fıdda’yı üst üste giymişti.602
Peygamberimiz vefât ettiği sırada, Zâtü’l-fudûl isimli zırh gömleği, ev halkının ihtiyacı için alınan otuz sa’ arpa karşılığı, Benî Zaferlerden Ebüşşahm adındaki Yahudiye
rehin bırakılmış bulunuyordu.603
Diğer zırhları ise; Zâtü’l-vişah, Zâtü’l-havaşi, Betra’ ve Hırnık idi.604
Peygamberimiz, Zâtü’l-fudûl ile Sağdiyye’yi, Huneyn Gazâsında giymişti.605
Peygamber Efendimizin zırh miğferleri
Resûlullah’ın miğferleri ise, birincisi Muvaşşah. Bu miğfer, Benî Kaynukâ’ Yahudilerinden ganîmet kalmıştı.
598 İbni Sa’d, Tabakât, I, 489; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 246.
599 Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 246.
600 İbni Sa’d, Tabakât, I, 489.
601 İbni Sa’d, Tabakât, I, 487.
602 İbni Sa’d, Tabakât, I, 487; Tirmizî, Şemâil-i Şerîf, s, 138; Süyûtî, Evsaf-un Nebî, s, 77.
603 Buhârî, Büyû, 33; Rehn, 5; Ahmed bin Hanbel, Müsned, VI, 160; İbni Ebi Şeybe, Musannef, IV, 271;
Tirmizî, Şemâil-i Şerîf, 334; Begâvî, Envâr, I, 299; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye, 307.
604 Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 246.
605 İbni Sa’d, Tabakât, I, 487; Tirmizî, Şemâil-i şerîf, 138.
567
Züssubuğ veya Züssusub veya Meşbuğ isimli miğfer, Peygamberimizin Uhud Gazâsında başına giydiği miğferdi. Müşriklerin vurduğu kılıç ve atılan taşlarla kırılıp halkalarından ikisi, Sevgili Peygamberimizin mübârek yanaklarına batmıştı.
Peygamberimiz, Mekke’yi fethe girerken de, miğferli idi.
Bindi asker, kaldırıp sancak ve âlem,
Çaldılar mehter ve nakkâre def hem.
Peygamber Efendimizin bayrak ve sancakları
Peygamber efendimiz gazâlarda iki türlü bayrak (sancak) kullanırdı. Râyesi siyah, livâsı daha küçük olup beyazdı.
Muhammed bin Kasım’ın azadlısı Yunüs bin Ubeyd anlatır:
“Muhammed bin Kasım, Resûlullah aleyhisselâmın bayrağını sormak üzere, beni, Berâ bin Azib’e gönderdi. Berâ bin Azib de, ‘Siyah
ve dört köşe nemireden (Siyah-beyaz çizgili yün kumaştan) idi”
dedi. Bu bayrak, Hazret-i Âişe’nin, üzeri deve palanı nakışlarıyla süslü yünden dokunmuş peştemalı olup, siyah idi. Ukab diye
anılırdı.
Sevgili Peygamberimizin bayrağı, Hazret-i Ali’nin yanında
bulunurdu. Peygamberimiz, Hayber Gazâsında, “Bayrağı, öyle
bir ere vereceğim ki, O, Allah’ı ve Resûlünü sever, Allah
ve Resûlü de, Onu sever!” buyurmuş ve Hazret-i Ali’yi çağırıp
bayrağını Ona vermişti.606 Allahü teâlâ, Hayber’in fethini, Hazret-i
Ali’ye nasib etmiştir.
Resûlullah’ın Livâ-i hamd denilen Sancağı (Bayrağı)nın üzerinde; “Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah” yazılı idi.
Peygamberimiz, Harrar Seriyyesinde Hazret-i Sa’d bin Ebî
Vakkâs için beyaz bir sancak (bayrak, livâ) bağlamıştı.
Hazret-i Ali’yi Yemen’e gönderirken, kargının başına bir sarığı
bağlayıp “Livâ, böyledir!” buyurmuştu. Livâyı, ancak ordu kumandanı tutar ve taşırdı.
Ebvâ (Veddân) Gazâsı’nda Peygamberimizin beyaz sancağını
Hazret-i Hamza; Buvât Gazâsı’nda Sa’d bin Ebî Vakkâs; Kürz bin
Câbir-ül Fihrî’nin tâkibinde Hazret-i Ali; Zül Uşeyre Gazâsı’nda
Hazret-i Hamza taşımıştır.
Peygamberimiz, Bedir Gazâsı’na çıkarken, beyaz sancağını
(livâsını) Mus’ab bin Umeyr’e vermiş, Hazret-i Ali, Peygamberimizin önünde siyah sancağını (râyesini) (Ukab’ı) taşımıştı.607
Peygamberimizin beyaz sancağı (Livâsı), Benî Kaynukâ
Gazâsı’nda Hazret-i Hamza; Karkaratülküdr, Uhud, Bedrülmev’id
gazâlarında Hazret-i Ali; Hendek Gazâsı’nda da, Zeyd bin Hârise
tarafından taşınmıştır.
606 İbni Sa’d, Tabakât, II, 80; İbni Kesîr, Sîre, III, 354.
607 Taberânî, Mu’cemü’l Kebîr, I, 105, 120; İbni Kesîr, Sire, II, 388.
“Bayrağı, öyle
bir ere vereceğim
ki, O, Allah’ı ve
Resûlünü sever,
Allah ve Resûlü
de, Onu sever!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
568
Peygamberimiz, Mekke’yi de, beyaz sancağıyla fethetmişti.
Peygamber efendimiz Tebük Gazâsında, büyük sancağını Hazret-i Ebû Bekir’e, küçük sancağını da, Zübeyr bin Avvâm’a verip taşıtmıştı.
Peygamber Efendimizin atları
Sevgili Peygamberimizin, Medîne’de, Benî Fezârelerden bir Bedeviden on okıye608
gümüşe satın aldığı, çöl halkının Daris, Peygamberimizin de, Sekb adını verdiği ilk
atıdır. Uhud Gazâsında ona binmişti.609 Sekb’in dudağında beyazlık vardı. Üç ayağı
sekili, sağ ayağının biri sekisizdi. Sekb, çok eşkindi yâni giderken, su gibi akardı.
Mürteciz, adlı atını Peygamberimiz, Benî Mürrelerden bir Bedeviden satın almıştı. Mürteciz, güzel, ahenkli ve şiir söyler gibi kişnerdi.610
Lizâz isimli atını da Peygamberimize, İskenderiye kralı Mukavkas, hediye etmişti.
Lizaz, çok hızlı giderdi.611
Zarib isimli atı, Peygamberimize, Ferve bin Umeyr-ül Cüzami hediye etmişti. Zarib, çok güçlü ve dayanıklı bir attı.
Lahif (veya Luhayf). Bu atı, Peygamberimize, Rebî’a bin Ebî Bera’ül’Kelbi, hediye
etmişti. Lahif, uzun kuyruklu idi. Kuyruğu, yeri süpürürdü.
Ya’sub, Peygamberimizin, atlarının en iyisi idi.
Müravıh, yarış atı olup Ubeyd bin Yaser, onu, Peygamberimize, Tebük’te hediye
etmişti. Müravıh, yel gibi hızlı koşardı.
Mirvâh isimli atı, Hicretin onuncu yılında Medîne’ye gelen Benî Reha’ Temsilcileri
Peygamberimize hediye etmişlerdi. Mirvâh, Peygamberimizin önünde üzerine binilip
yürütüldüğü zaman, Peygamberimizin pek hoşuna gitmişti.
Verd; bu atı, Peygamberimize, Temîm-i Dârî, hediye etmişti. Verd’in rengi, dorumsu idi. Peygamberimiz, onu, Hazret-i Ömer’e hediye etti. Hazret-i Ömer de, Verd’in
üzerinde, Allahü teâlânın yolunda savaştı. Gazâdan gazâya koşturdu.
Peygamberimiz, atlarından üçünü, yarışa sokardı. Zarib’in süvarisi, hazret-i Sehl
bin Sa’d, Lizâz’ın süvarisi de, hazret-i Ebû Üseyd’üs-Sa’îdi idi. Lizâz, en önde, Zarib,
onun arkasında, Sekb de, Zarib’in arkasında giderdi.
Peygamber Efendimizin merkep ve katırları
Resûlullah efendimizin merkep ve katırı da vardı. İskenderiye kralı Mukavkas,
Peygamberimize, boz bir katırla boz bir merkep hediye etmişti. Katır, Düldül, merkep
te, Yafur veya Ufeyr adıyla anılırdı.612
İslâmda ilk görülen ak katır, Düldül olmuştur. Peygamberimizin, Hayber Gazâsında
bindiği, bu Boz katırı, Huneyn Gazâsında ise, diğer Boz katırı idi. Peygamberimiz, katırını mahmuzlayıp Hevâzinlerin üzerine yürümek istemiş, Hazret-i Abbâs, katırın dizginini hazret-i Ebû Süfyân bin Hâris de, üzengisini tutarak hızını kesmeğe ve Peygamberimizin düşman arasına dalmasına engel olmağa çalışmışlardı. Hayber Gazâsında,
Yafur’un üzerine semer vurulup başına hurma lifi ipinden yular geçirilerek Peygamberimizin, ona da, binmiş olduğu rivâyet edilir.
608 Okıye (Okka, Vekiyye): Eski bir ağırlık ölçüsü. Bir okıye; şer’î kırk dirhem.
609 İbni Sa’d, Tabakât, I, 489.
610 İbni Sa’d, Tabakât, I, 490; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 247.
611 İbni Sa’d, Tabakât, I, 490; Kastalanî, Mevâhib-i ledüniyye, 247.
612 İbni Sa’d, Tabakât, I, 491.
569
Peygamberimiz, Vedâ Haccından döndüğü zaman, Yafur ölmüş
Düldül ise, Peygamberimizin vefâtından sonra Hazret-i Ali’ye kalmıştı. şehadetine kadar Hazret-i Ali, sonra Hazret-i Hasan, sonra
Hazret-i Hüseyin, daha sonra da, Hazret-i Muhammed bin Hanefiyye ona bindi. Düldül, Hazret-i Mu’âviye devrine kadar yaşadı.
Peygamber Efendimizin develeri
Kusvâ: Peygamber efendimizin, Ced’a ve Adba adlarıyla da,
anılan bu devesi, Benî Kuşayr bin Ka’b bin Rebî’a bin Âmirlerin
veya Hureyş bin Ka’bların hayvanlarından olup, Hazret-i Ebû Bekir, onu, dört yüz dirheme satın almış ve aynı bedelle Sevgili Peygamberimize devretmişti.
Peygamberimiz, Medîne’ye Kusvâ’nın üzerinde hicret etti. Hudeybiye Ömresine, onun üzerinde gitti. Mekke’yi de, onun üzerinde fethetti. Peygamber efendimiz, Kusvâ’yı, yarıştırır, hiçbir deve,
onu, geçemezdi. Fakat, bir Bedevi, iki yaşında bir deve ile yarışa
girip onu geçti.
Vedâ haccında Arafat hutbesini, Kusvâ’nın üzerinde irad buyurmuştur. Kusvâ, Hazret-i Ebû Bekir’in Halifeliği zamanında
Cennet-ül Bâkî kabristanına bırakıldı. Orada, kendi hâlinde yayıla
yayıla öldü.613
Ebû Cehil’den ganîmet alınan deve: Bedir Gazâsı’nda, Ebû
Cehil’in meşhur devesi, Sevgili Peygamberimizin hissesine, ganimet olarak düşmüştü. Hudeybiye Ömresine kadar bu deve üzerinde de, gazâya çıkardı.
Ona, ömre için kurbanlık nişanı vurdu. Müşrikler, yüz deve verip onu, almak istediler. Peygamberimiz “Eğer, kurbanlık diye
ayırıp belirlememiş olsaydık, dileğinizi, yerine getirirdim”
buyurdu.
Sağmal develer: Peygamberimizin Zülcedr ve Cemma otlağında yayılan; Hanna, Semra, Ureys, Sa’diyye, Begüm, Yesire,
Debba’ adlarıyla anılan yedi sağmal devesi olup Peygamberimizin ev halkı, onların her gece getirilen iki kırba dolusu sütleriyle
geçinirlerdi.614 Fakat, Peygamberimizin vefâtı sırasında bunlardan
hiç biri kalmamıştı.
Peygamber Efendimizin vakfettiği mülkler
İslâmda ilk vakıf, Uhud’da şehid düşen Muhayrık’ın, Peygamberimize teslîm edilmesini vasiyyet ve Peygamberimizin de,
teslîm alıp vakfettiği:
1. Miseb, 2. Sâfiye, 3. Delâl, 4. Hüsnâ, 5. Bürka’, 6. A’vaf, 7.
Meşrebe adlariyle anılan yedi bahçe ve bostandı.615
613 İbni Sa’d, Tabakât, I, 492, 493.
614 İbni Sa’d, Tabakât, I, 494.
615 İbni Sa’d, Tabakât, I, 503.
“Allahım!
Sûretimi güzel
yarattığın gibi,
ahlâkımı da
güzelleştir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
570
Müslüman olmadan önce Yahudi âlimlerinden ve zenginlerinden olan Muhayrık,
Uhud Gazâsında ırkdaşlarını karşısına alıp; “Pekâlâ siz de biliyorsunuz ki Muhammed âhir zaman nebisidir. Tevrat’ta açık seçik vasıfları yazılıdır. Şimdi bize
yakışan ona tâbi olmak, zor günlerinde yanında bulunmaktır” diyerek tavrını
koyar. Yahudiler, “Haklısın ama bugün Cumartesi. İşle meşgul olunmaz!” derler. Bakar
ısrarın faydası yok, kılıcını kuşanır, Müslüman olduğunu açıklar. Yakınlarına; “Eğer
öldürülürsem, mallarımın hepsi Muhammed’indir. Dilediği gibi kullanmakta
serbesttir” şeklinde vasiyet yapar. Gidip İslâm ordusuna katılır. Ve şehâdet şerbetini
yudumlar, radıyallahü anh.
Nitekim cenk biter, yaralar sarılır. Muhayrık’ın yakınları vasiyete sadık kalır, mülkünü Habibullah’a bırakırlar. Peygamber Efendimiz de bu soğuk sulu bol meyveli arazileri vakfeder, fakir fukaranın istifadesine açarlar. İşte İslâm medeniyetinde ilk vakıf
geleneği böyle başlar. Efendimiz onu; “Muhayrık, Yahudî ırkından, hayırlı bir kişidir” şeklinde medh buyururlar.
Peygamberimizin Medîne’deki vakıfları, umumiyetle Muhayrık’ın mallarındandır.
İbn-i Humeyd der ki; “Halife Ömer bin Abdul’aziz, Muhayrık’ın vakıf hurmalıklarından hurma getirilmesini istemişti. Bir tabak içinde getirildi. Ömer bin Abdulaziz,
“Ebû Bekir bin Hazm, bana yazdı ki; bu hurma, Resûl aleyhisselâmın devrinden kalma
hurma ağacındandır ve Resûl aleyhisselâm, ondan yerdi” diye bildirdi deyince, “Ey
Mü’minlerin Emiri! Bunu, aramızda bölüştür!” dedim. Bölüştürdü. Her birimize, dokuzar hurma düştü.
Ömer bin Abdulaziz;“Ben, Medîne vâlisi olarak o Hurmalığa girdiğim zaman, o hurma ağacının hurmasından yemişim ve onun kadar nefis ve tatlı bir hurma görmemişimdir!” dedi.”
Amr bin Muhâcir der ki; “Resûl aleyhisselâmın metâı, Ömer bin Abdulaziz’in yanında bir odada bulunur, kendisi, her gün, ona bakardı. Kureyşilerden gelip yanında
toplananları da, bu odaya koyar, sonra, bu metâa yönelerek, “İşte, Allah’ın, sizi, kendisi
ile şereflendirdiği Zât’ın mirâsı!” derdi. Onlar:
1. Bir adet hurma yapraklarıyla örülmüş serir,
2. Bir adet yüzü deri, içi hurma lifi doldurulmuş yüz yastığı,
3. Bir adet büyükçe tabak,
4. Bir adet su bardağı,
5. Bir adet elbise,
6. Bir adet el değirmeni,
7. Bir adet ok çantası,
8. Bir adet kadife yorgan.
(Bu yorgan, Resûlullah efendimizin mübârek bedeninden sinmiş hoş kokulardan
dolayı miskten daha güzel kokardı. Ömer bin Abdulaziz radıyallahü anh, hastalandığı
zaman, o yorganın yıkantısı ile yıkanır, iyileşirdi.)
571
Altın Oluk / Kâbe
“Yâ Resûlallah!
gücüm yok
medhine,
yaratıldık hep,
senin hürmetine.
Hâsılı, ey Şâh-ı
iklîm-i vefâ, sana
cânım da fedâ,
her şey fedâ!
Hüseyin Hilmi
bin Sa’id
Çün aşk denizi dalgalandı,
Ol dürr-i yetim, zâhir oldu.
Şanında buyurdu, Hâlıkı pâk
(Levlâ ke lemâ halaktül eflâk.)
Doğdukda, o Şemsin ziyâsı,
Doldurdu bütün kâinatı.
Kim giderse onun izinde,
İyilik bulur her işinde.
Emrine geçmişken memâlik,
Üç gömleğe değildi mâlik.
Çok mal bulunmazdı evinde,
Fevtinde, görüldü, zırhı rehinde.
Ekser zemân gördüğü şeyler,
Yanında, dünyâ neye değer?
İhsânları, herkese çokdu,
Birşey yok demek, onda yokdu.
Ba’zan, o kadar çok verirdi,
Düşmânları hep, eğilirdi.
Şefkati boldu, her leîme,
Müşfik babaydı, her yetîme.
Her işinde vardı, çok hikmet,
Hiç etmedi kimseye minnet.
Hastayı ziyâret ederdi,
Derdliyi şifâyâb ederdi.
Teheccüdü hiç bırakmazdı,
Allah korkusundan yatmazdı.
Tutardı herkesi, Peygamber,
Hep kendi nefsîle berâber.
İftihâr ederdi, kullukla,
Huylu idi, ilâhi hulkla.
Her kim ki, bu yola özenir,
Güzel sıfatlarla bezenir.
Bir mektebe oldu, müdâvim,
Allahdı, zâtına muallim.
Anlatmak için Rahman, anı,
Kur’ânda hoş etdi beyânı.
Haşra dek, Şâh-ı enbiyâya,
Olsun salevât, bî nihâye!
Olsun Âline, Eshâbına,
Salât, selâmı âcizâne!
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
572
Mescid-i Nebî’nin dışardan görünüşü / Medîne-i Münevvere
573
Eshâbına nasîhatdan sonra,
Fahr-i âlem dedi, benden sonra,
Hilye-i pâkimi, görse biri,
Olur o, yüzümü görmüş gibi,
Gördükde, hubbu hâsıl olsa,
Yâni hüsnüme âşık olsa,
Beni görmeği etse arzû,
Kalbi, sevgimle olsa dolu,
Cehennem olur, ona harâm,
Rabbim, Cennet’i eder ikrâm.
Dahi, haşretmez çıplak, ânı Hak,
Olur gufrânına, Hakkın mülhak.
Denildi ki, hilye-i Resûli,
Severek yazsa, birinin eli,
Eder Hak, onu korkudan emîn,
Belâ ile dolsa, rûy-i zemîn.
Hastalık görmez, dünyâda teni,
Ağrı çekmez hiç, bütün bedeni.
Günâh etmiş ise de, bu adam,
Cehennem cismine, olur harâm.
Âhiretde azâbdan kurtulur,
Dünyâda her işi, kolay olur.
Haşreyler, ânı hem, Rabb-i celle,
Dünyâda, Resûlü görenlerle.
Hilye-i Nebîyi, güç iken beyân,
Başlarız, ona oldukça imkân.
Sığınarak zülcelâle,
Vasfederiz âcizâne.
İttifak etdi, bu sözde ümem,
Kırmızı beyâzdı, Fahr-i âlem.
Mübârek yüzü, hâlis ak idi,
Gül gibi, kırmızımtırak idi.
İnci gibi, yüzündeki teri,
Pek hoş eylerdi, güzel cevheri.
Terleyince, O menba-ı sürûr,
Dalgalanırdı sanki, bahr-i nûr.
Görünürdü gözü, dâim sürmeli,
Kalbleri çekerdi, güzel gözleri.
Akı, beyaz idi gâyetle,
Medh eyledi Rabbi, âyetle.
Siyâhı ânın, değildi ufak,
Bir idi ona, yakınla uzak.
Geniş, güzel ve latîfdi gözü,
Nûr saçardı hep, mübârek yüzü.
Kuvve-i bâsıra-i Mustafâvî,
Gece, gündüz gibi, olurdu kavî.
Bakmak arzû etseydi, bir yere,
Cism-i pâki de dönerdi bile.
Başa tâbi ederdi cesedi,
Bunu terk etmemişdi ebedî.
Hem, cism idi, Resûl-i ekrem,
Yaraşır, rûh-i mücessem desem.
Güzel, hem sevimli idi Resûl,
Hakkâ çok, sevgili idi Resûl.
Mâlikle Ebû Hâle, söyledi,
Hilâl gibi, açık kaşlı idi.
İki kaşı arası, her zemân,
Gümüş gibi görünürdü, ayân.
Mübârek yüzü, az yuvarlakdı,
Derisi, berrak, hem de parlakdı.
Siyah kaşları mihrâbı ânın,
Kıblesi idi, bütün cihânın.
Ortası, yüksekce görünürdü,
Yandan bakınca, mübârek burnu.
Çok güzel idi, çekme ve latîf,
Edemez gören, O’nu tam târif.
Seyrek idi, dişlerinin arası,
Parlardı, sanki inci sırası.
HİLYE-İ SE’ÂDET
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
574
Ön dişleri, etdikçe zuhûr,
Her tarafı, kaplardı bir nûr.
Gülse idi, iki cihân serveri,
Canlı cansız, her şeyin peygamberi.
Görünürdü ön dişleri, pek afîf,
Dolu dâneleri gibi, çok latîf.
İbni Abbâs der, Habîb-i Hudâ,
Gülmeğe, eyler idi istihyâ.
Hem hayâsından O, dînin senedi,
Kahkaha etmedi derler, ebedî.
Nâzik, mahcûb idi, Resûl-i cenâb,
Dâim eyler idi, bakmağa hicâb.
Yüzü benzerdi, yuvarlak aya,
Zâtı aynaydı, yüce Mevlâya.
Nûrlu idi hep, o vech-i hasen,
Bakılmazdı, tenevvüründen.
Gönüller aldı, o güzel Nebî,
Âşıkı oldu yüzbin sahâbî.
Bir kerrecik görenler, rüyâda,
Dediler, böyle zevk yok, dünyâda.
Hem güzel yanakları, bileler,
Fazla etli değildi, diyeler.
Ânın etmişdi, Cenâb-ı Hâlık,
Severek, yüzün ak, alnın açık.
Boynunun nûru, ederdi her ân,
Saçları arasında, leme’ân.
Mübârek sakalından, iyi bil,
Ağarmışdı ancak on yedi kıl.
Ne kıvırcıkdır, ne de uzun,
Her uzvu gibi idi, mevzûn.
Gerdan-i pâk-i Resûl-i âfak,
Gâyet ak idi ve gâyet berrâk.
Eshâb içinden, çok ehl-i edeb,
Karnı, göğsüyle, birdi, dedi hep.
Açılsaydı, mübârek sînesi,
Feyz saçardı, ilim hazînesi.
Aşka olunca, mahall-i teşrîf,
Başka olur mu, o sadr-ı şerîf?
Mübârek sînesi, geniş idi,
İlm-i ledün, ona inmiş idi.
Ak ve berrakdı, o sadr-ı kebîr,
Sanırdı görenler, bedr-i münîr.
Ateş-i aşk-ı zât-ı ezelî,
Odlara yakmışdı, O güzeli.
Bilir elbet bunu, pîr-ü civân,
Yassı kürekliydi, Fahr-i cihân.
Sırtı ortası hem, etli idi,
Kerem sâhibi, devletli idi.
Gümüş teninde, letâfet vardı,
İrice mühr-i nübüvvet vardı.
Sırtında idi, mühr-i nübüvvet.
Sağ tarafına yakındı, elbet.
Bildirdi bize, edenler târif,
Bir büyük ben idi, mühr-i şerîf.
Rengi, sarıya yakın, karaydı,
Güvercin yumurtası kadardı.
Etrâfına çevirmiş, sanki hatlar,
Birbirine bitişik, kılcağızlar.
Anlatanlar, O âlî nesebi,
Dedi, iri kemikliydi Nebî.
Her kemik iri, merdâne idi,
Sûreti, sîreti şâhâneydi.
Mübârek âzasının her biri,
Uygun yaratılmışdı hem, kavî.
Çok hoş idi, her uzvu ânın
Âyetleri gibi, Kur’ânın.
Elleri ayası, O sultânın,
Ayakları altı, dahi ânın,
Geniş ve pâk idi, nâzik mergûb,
Tâze gül gibi latîf ve mahbûb.
Çok mevzun idi, der ehl-i nazar,
O kerâmetli, mübârek eller.
575
Selâm verseydi, birine eğer,
Tebessüm ederdi hep, Peygamber.
Bir iki gün, geçseydi aradan,
Hattâ uzasaydı da, bir aydan.
Belli olurdu, hoş kokusundan,
O kimse, adamlar arasından.
Billûr gibiydi, ten-i bî-mûyu,
Nice medh edeyim, ol pehlûyu.
Dostu seyretmek için, o şerîf,
Göz olmuşdu, bütün cism-i latîf.
Kemâl üzereydi, nâzik teni,
Hallâk göstermişdi, hikmetini.
Yokdu, göğsünde, karnında aslâ,
Hiçbir kıl, sanki gmüş levhâ.
Göğsü ortasından aşağı yalnız,
Bir sıra kıl, dizilmişdi, hilâfsız.
Bu siyah hat, bu mübârek bedende,
Hoşdu, hâle gibi, ay çevresinde.
Bütün ömründe kalmışdı, kezâ,
Gençlikde gibi, mübârek âzâ.
İlerledikçe, sinn-i Nebevî,
Tâzelenirdi hep, gonca gibi.
Hem dahi, Kâinâtın Sultânı,
Zanneyleme ki, ola pek yağlı,
Ne zaîf, ne de pek etli idi,
Mu’tedil, hem pek kuvvetli idi.
Lah mı, şah mı, dediler ehl-i derûn,
Birbirinden, ne ziyâdeydi, ne dûn.
Etmiş, ol beden sarayın üstâd,
Adl-ü dâd ile, esâsın bünyâd.
Îtidâl üzere idi, pâk teni,
Nûra gark olmuşdu, bütün bedeni.
Orta boylu idi, o Sidre-mekân,
Ortalık, O’nun ile buldu nizâm.
Seyreden mu’cize-i kâmetini,
Dedi hep, medh edip hazretini.
Görmedik böyle, gül yüzlü güzel,
Boyu, hem huyu, hem yüzü güzel.
Orta boylu iken, Nebî,
Uzun kimseyle yürüseydi.
Ne kadar, uzun olsa idi, o er,
Yine yüksek görünürdü, peygamber.
Uzun boylu olandan o cevher,
Yüksek idi, el ayası kadar.
Bir yola gitseydi, izzetle,
Hızlı yürür idi, gâyetle.
Deriz, vasf-ı şerîfinde yine,
Yürürken, eğilirdi önüne.
Yâni, bir yokuşdan iner gibi,
Dâim önüne, az eğilirdi.
Şanlı, şerefli idi, O Celîl,
İftihâr eylerdi, rûh-ı Halîl.
Bir zâtı ki, murâd ede Hüdâ,
Her âzâsı, olur elbet a’lâ.
Yolda giderken, eğer bir kimse,
Ansızın, Resûlullah’ı görse,
Korku düşerdi, kalbine ânın,
Yüksekliğinden, Resûlullah’ın.
Hem de biri, Nebî ile, müdâm,
Sohbet ederek, söylese kelâm,
Sözlerindeki lezzet ile, ol,
Kul olurdu, kabul etse Resûl.
Etmişdi O’nu, Hallâk-ı ezel,
Hüsn-i ahlâkla, bî-misl-ü bedel.
Yâ Resûlallah! gücüm yok medhine,
Yaratıldık hep, senin hürmetine.
Hâsılı, ey Şâh-ı iklîm-i vefâ,
Sana cânım da fedâ, her şey fedâ!
Hüseyin Hilmi Işık
(kaddesallahü teâlâ sirrehül’azîz)
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
576
Mekke-i mükerremenin eski bir görüntüsü.
577
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
578
EHL-İ SÜNNET KASÎDESİ
Ehl-i sünnet i’tikâdı, sana önce, lâzım olan,
Yetmişüç fırka var, ammâ, Cehennemlik geri kalan,
Müslimânlar, hep sünnîdir; cümlenin reîsi Nu’mân.
Cennet ile müjdelendi; îmânda bunlara uyan.
İ’tikâdı sağlam edip; sonra islâmiyyete bağlan!
İslâmın beş şartını yap; harâmlardan sakın hemân!
Bir günâhı işler isen, tevbe et, kaçırma zemân!
Kim ki uymaz islâma, birgün olur, elbet pişmân.
Dinsize sakın aldanma, mahv olursun sen de, amân!
Tatlı söze inanırsan; olur sonra, hâlin yamân!
İki yüzlüler çoğaldı: dışı melek, içi yılan,
Tuzağa düşürmek için; dost görünür, hem de candan.
Herkes kendin haklı sanır: Kötü der, bana uymayan.
İslâmiyyet terâzidir, odur haklıyı ayıran!
İslâma uymıyan bil ki; doğru yoldan sapık insan.
Bu söze inanır elbet: Târîhi iyi anlıyan.
Neden doktora koşuyor; herhangi bir yeri ağran?
Çünki, ölmek sevmez kimse; herşeyden dahâ tatlı, cân.
Sonsuz yaşamak arzûsu; bende yokdur, var mı diyen?
Ölmek, yok olmak değildir; kabir hayâtına inan!
Cennet sonsuz, Cehennem de; haber verdi, bunu Kur’ân,
Sonsuz derdden sakınmalı; hattâ, olsa da, bir gümân,
Buna inanmıyan da var; yarasa kaçar ziyâdan.
Karga çöplükden tad alır; bülbüldür, gülü arayan.
İslâmı elbet sevemez, nefse, keyfe düşkün olan.
Bu ikisi, bir olur mu? Ayrıdır iyi, fenâdan!
Müslimânlar, hakkı tanır, her mahlûka eyler ihsân,
Îmânsızlar, yılan gibi; lezzet alır can yakmakdan.
Amân yâ Rabbî el’amân; ne müşkilmiş âhir zemân,
Din bilgisi unutuldu; pek azaldı nemâz kılan.

579
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLÂM DÎNİ
Bu bölüm; İhlas Vakfı Hakikat Kitabevinin hazırladığı Tam
İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye, Herkese Lâzım Olan Îmân,
İslâm Ahlâkı, Kıyâmet ve Âhiret, Namâz Kitabı isimli kitablardan seçilerek hazırlanmıştır.
İslâm dîni, Allahü teâlânın, Cebrâil ismindeki melek vâsıtası
ile sevgili peygamberi Muhammed aleyhisselâma gönderdiği, insanların, dünyâda ve âhirette râhat ve mes’ûd olmalarını sağlıyan,
usûl ve kâidelerdir.
Bütün üstünlükler, faydalı şeyler, İslâmiyet’in içindedir. Eski
dinlerin, görünür-görünmez bütün iyiliklerini, İslâmiyet kendinde
toplamıştır. Bütün saâdetler, muvaffakiyetler ondadır. Yanılmayan, şaşırmayan akılların kabûl edeceği esâslardan ve ahlâktan
ibarettir. Yaratılışında kusursuz olanlar, onu reddetmez ve nefret
etmezler.
İslâmiyet’in içinde hiç bir zarar, dışında da hiç bir menfâat
yoktur ve olamaz. İslâmiyet’in hâricinde bir menfâat düşünmek,
serâbdan içecek beklemek gibidir. İslâmiyet, memleketleri îmâr,
insanları terfîh etmeği, refâha kavuşturmağı emreylemekte, Allahü teâlânın emirlerine saygı göstermeği ve mahlûklara merhameti istemektedir.
Îslâmiyet; zirâati, ticâreti ve san’atı, katî olarak emreder. İlme,
fenne, tekniğe, endüstriye, lâyık olduğu üzere ehemmiyet verir.
İnsanların yardımlaşmasını, birbirlerine hizmet etmesini ehemmiyetle istemektedir. Kendi idaresi altında bulunan insanların,
evlâdın, ailenin ve milletlerin haklarını ve idârelerini öğretmekte;
dirilere, geçmişlere, geleceklere karşı bir hak ve mesûliyet gözetmektedir.
İslâmiyet, saâdet-i dâreyn yâni dünyâ ve âhiret saâdetini
kendisinde toplamıştır. İnsanların rûhî ve maddî refahını en mükemmel şekilde temin edecek prensipler getirmiştir. İnsan hak ve
vazifelerini en geniş şekilde düzenlemiştir. Kısaca İslâm dîninin;
îmân, ibâdet, münâkehât (evlenme, nikâh bilgileri), muamelât
(alış-veriş ve sosyal hayat bilgileri), ukûbat (suç ve ceza hukuku)
esâsları vardır.
Hudâ Rabbim, nebîm hakkâ Muhammeddir Resûlullah,
hem islâm dînidir dînim, kitâbımdır kelâmullah.
Akâidde, ehl-i sünnet oldu mezhebim, hamdolsun,
amelde, Ebû Hanîfe mezhebi, mezhebim vallah.
İslâmiyet,
saâdet-i dâreyn
yâni dünyâ ve
âhiret saâdetini
kendisinde
toplamıştır.”
S. Abdülhakîm
Arvâsî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
580
EHL-İ SÜNNET İ’TİKÂDI
(Ehl-i sünnet) i’tikâdı, nazm üzre ey civân,
Oldu aşağıda sana, açık dil ile beyân:
Doğru olan i’tikâdı, ister isen kardeşim,
Gece gündüz, bu kitâbı oku hem de, pek candan!
Rûhuna rahmet eylesin, Hak, Ebû Hanîfenin,
Kur’ân yolunu gösterdi, bize o yüce Nu’mân.
Dünyâya gönül bağlama, akar ömür su gibi,
İslâmiyyete uyan kimse, her dem olur şâdümân.
Önce ilmihâli öğren, çocuğuna da öğret.
Din bilgisi öğrenmezsen, olursun sonra pişmân!
Düşmanlarımız sinsice, nasıl saldırıyor bak,
Sen de dîni yaymak için, çalış gayb etme zemân!
Dinsizler hep yalanla, gençleri aldatıyor,
İslâmı yok edecekler, artık gafletden uyan!
Müslimânlar da şaşırmış, tuzağa düşmüş çoğu,
(Ehl-i kıble) sözde hepsi, ayrılmışlar hak yoldan,
İlm-i hâli öğrenmiyen, kendini koruyamaz.
Kâfir veyâ sapık olur, (Ehl-i sünnet) olmıyan!
Doğru olan bilgileri, yayanlara yardım et!
Cihâd sevâbını kazan, olsun bunda mal revân.
Resûlullah hiç durdu mu, Eshâbı uyudu mu?
Dîni yaymak için hepsi, olmuşdu bir kahramân!
Çalış boş durma sen dahî, din düşmanı pek kavî,
İçden dışdan ezecekler, gidecek, dinle îmân.
Eshâba çirkin söyleme, hepsinin kadrini bil,
birbirini severlerdi, buna şâhiddir Kur’ân!
En üstün Ebû Bekrdir, Ömer, Osmân, Alî hem,
Mu’âviye’yi de çok sev, Odur Kur’ânı yazan!
Rabbimiz cism değildir, zemânı, mekânı yok,
Maddeye hulûl eylemez, böyle olmalı îmân!
Mahlûka muhtâc değildir, ortağı, benzeri yok,
Herşeyi Odur yaratan, hem de varlıkda tutan.
İyi, kötü, îmân, küfr, madde, kuvvet, enerji,
Hepsini O var ediyor, yaratamaz hiç insan!
Herkese akl, irâde verdi, hem yol gösterdi,
Kim iyilik diler ise, yaratır hemen Rahmân.
Önce, i’tikâdı düzelt, emri, yasağı gözet,
Se’âdete kavuşamaz, islâmiyyetden ayrılan!
Tâ önceden âdet oldu, kim ekerse o biçer,
Pek aldandı, ziyân etdi, ekmeden buğday uman!
Yetmişüç fırkadan ancak (Ehl-i sünnet) kurtulan,
Resûlullah’ın yolunu onlardır bize sunan!
581
EHL-İ SÜNNET İ’TİKÂDI
Müslüman olmanın ilk şartı, îmân etmekdir. Doğru îmân ise,
Ehl-i Sünnet itikâdına uygun olarak inanmağa bağlıdır. Akıllı olan
ve bülûğ çağına giren erkeğin ve kadının birinci vazîfesi, Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem inandığı ve bildirdiği
gibi îmân etmeleridir. Peygamberimiz bir tek îmân bildirmiştir.
Eshâb-ı kirâmın hepsi, O’nun bildirdiği gibi inanmış, itikâdda
(inançta) hiç bir ayrılıkları olmamıştır.
Peygamber efendimizin vefâtından sonra insanlar, İslâmiyet’i,
Eshâb-ı kirâmdan işiterek ve sorarak öğrendiler. Hepsi aynı îmânı
bildirdiler. Ehl-i sünnet âlimlerinin kitâblarında yazdıkları îmân
bilgilerini öğrenmek ve bunlara uygun olarak inanmak lazımdır.
Kıyâmetde Cehennem azâbından kurtulmak, onların bildirdiklerine inanmağa bağlıdır. Cehennem’den kurtulacak olanlar, yalnız
bunların yolunda gidenlerdir. Onların yolunda gidenlere (Sünnî)
veyâ (Ehl-i Sünnet) denir.
Bir hadîs-i şerîfde, “Benim ümmetim yetmişüç fırkaya ayrılacakdır. Bunlardan yalnız bir fırka Cehennem azâbından
kurtulacak, diğerleri ise helâk olacaklar, Cehennem’e gideceklerdir” buyuruldu. Bu yetmişüç fırkadan herbiri, islâmiyyete
uyduğunu iddia etmekde ve Cehennem’den kurtulacağı bildirilen
bir fırkanın, kendi fırkası olduğunu söylemekdedir. Mü’minûn
sûresi 53.cü ve Rûm sûresi 32.ci âyet-i kerîmelerinde meâlen;
“Her fırka, doğru yolda olduğunu sanarak sevinmekdedir”
buyuruldu. Hâlbuki, bu çeşidli fırkalar arasında, kurtulucu olan
birinin alâmetini, işâretini, Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve
sellem” şöyle bildirmekdedir: “Bu fırkada olanlar, benim ve
Eshâbımın gitdiği yolda bulunanlardır.” Eshâb-ı kirâmdan
birini dahî sevmiyen, Ehl-i Sünnetden ayrılmış olur. Ehl-i sünnet
itikâdında olmayan da, kâfir veyâ (Bid’at ehli) sapık olur.
Îmânda, itikâdda tek mezhep vardır.
Îmânda, itikâdda hak olan tek fırka, yâni tek bir mezhep vardır.
Bu mezhep Ehl-i sünnet vel-cemâat mezhebidir. Çünkü İslâmiyet,
bütün insanlara yalnız bir tek îmânı ve itikâdı emretmektedir.
Îman edilecek şeylerde ayrılık olmaz.
Bu îmânın esaslarını ve nasıl itikâd edileceğini, bizzat Peygamber efendimiz aleyhisselâm tebliğ etti. İnsanlara, kendilerini
ve herşeyi yaratan Allahü teâlâyı haber veren Peygamberimiz,
Allahü teâlâya, Onun yarattıklarına ve Onun emir ve yasaklarına
îmânın nasıl olacağını da bildirdi. Îmân edilecek şeylerde Eshâb-ı
kirâmın hepsine uymak lazımdır. Çünkü, itikâd edilecek şeylerde,
birbirlerinden hiç ayrılıkları yoktur.
Îmânın asıl sebebi; Allahü teâlâya ve sevdiklerine muhabbet
“Benim ümmetim
yetmişüç fırkaya
ayrılacakdır.
Bunlardan
yalnız bir fırka
Cehennem
azâbından
kurtulacak,
diğerleri ise
helâk olacaklar,
Cehenneme
gideceklerdir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
582
etmek, dost olmak, düşmanlarına da düşman olmakdır. Bu hususta, Muhammed Masum hazretleri buyuruyor ki: (Allahü teâlâ, “Yâ Mûsâ! Benim için ne amel yaptın?”
buyurdu. O da, “Yâ Rabbi! Senin için namaz kıldım, oruç tuttum, zekât verdim
ve seni zikrettim” deyince, Allahü teâlâ, “Namaz, senin için burhandır. Oruç,
seni Cehennem’den koruyan kalkandır. Zekât, mahşer günü, herkes sıcaktan
yanarken, sana gölge yapacaktır. Zikir de, o gün, karanlıkta, sana nûr olacaktır. Benim için ne yaptın?” buyurdu. Hazret-i Mûsâ, “Yâ Rabbi, senin için olan
amel nedir” dedi. Allahü teâlâ, “Sevdiğimi benim için sevdin mi ve düşmanımı
düşman bildin mi?” buyurdu. Hazret-i Mûsâ, Allahü teâlânın sevdiği amelin, Onun
dostlarını sevmek ve düşmanlarını sevmemek olduğunu anladı. Demek ki, sevgilinin
sevdiklerini sevmek ve düşmanlarına düşman olmak, sevginin alametidir. Mümtehine sûresinin, “İbrâhim ve Eshâbı, kâfirlere, biz sizden ve putlarınızdan uzağız. Siz, bir olan Allah’a imân edinceye kadar, aramızda düşmanlık devam
edecektir dediler. Bunların bu güzel hâlleri, size örnek olmalıdır” meâlindeki
4. âyeti gösteriyor ki, îmân sahibi olmak için, bu düşmanlık şarttır ve Allah düşmanlarını sevmek, îmânı yok eder. Resûlullah’ın sohbetine kavuşmakla şereflenen
Eshâb-ı kirâm, birbirlerini çok severlerdi. Birbirlerine değil, kâfirlere düşman idi. Fetih sûresinin “Kâfirlere düşman, birbirlerine merhametli idiler” meâlindeki 29.
âyeti sözümüzü ispat etmektedir.) (29. mektup)
Kimyâ-i se’âdet kitâbı, beşinci aslında diyor ki: Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, “Îmânın temeli ve en kuvvetli alâmeti, müslümânları sevmek ve müslümânlara düşmanlık edenleri sevmemekdir.” Cenâb-ı Hakkın Îsâ
aleyhisselâma emr-i ilâhîsinin meâl-i şerîfi, “Eğer yerlerde ve göklerde bulunan
bütün mahlûkların ibâdetlerini yapsan, dostlarımı sevmedikçe ve düşmanlarıma düşmanlık etmedikçe, hiç faydası olmaz”dır. Her mü’min, Allahü teâlâya
düşman olanları sevmemeli, islâmiyyete yapışanları sevmelidir. Bunu sözlerinde ve
mümkün ise, hareketlerinde belli etmelidir. Âsî ve fâsıklarla arkadaşlık etmemeli,
fıskı çok olanlardan, çok kaçınmalıdır. Zâlimlerden, müslümânlara eziyyet edenlerden
dahâ ziyâde kaçınmalıdır. Fakat, yalnız kendisine zulm edenleri afv ve zulümlerine
sabr etmek lâzımdır ve çok iyidir.616
Doğru yolun, Ehl-i sünnet âlimlerinin bildirdiği îmân olduğunu, Peygamber efendimiz haber verdi. O hâlde, Ehl-i sünnette birleşerek, kardeş olmak, birbirimizi sevmek gerekir.
Bid’at fırkalarını, Ehl-i sünnetin ameldeki dört doğru mezhebi ile karıştırmamalıdır. Dört mezhep, birbirlerinin doğru yolda olduğunu söyler ve birbirini severler.
Bid’at fırkaları ise, müslümanları parçalamaktadır.
Bu dört hak mezhebin birleştirilemeyeceğini, İslâm âlimleri sözbirliği ile bildirmişlerdir. Allahü teâlâ, amelde mezheplerin birleştirilmesini değil, ayrı olmalarını
istiyor. Böylece, İslâm dinini kolaylaştırıyor. “Ümmetimin âlimleri arasındaki
ayrılık rahmettir” hadîs-i şerîfi, bu ayrılığın fâideli olduğunu haber vermekdedir.
Allahü teâlâ, itikâdda ise birliği emrediyor. Bir âyet-i kerîme meâli: “Ey îmân
edenler! Allah’ın dinine sarılın. Birbirinizden ayrılmayın!”617 Ebüssüûd Efen616 Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye, 38/3.
617 Âl-i İmrân: 3/103.
583
di hazretleri burayı açıklarken, “Ehl-i kitabın parçalandığı gibi
parçalanıp da doğru îmândan ayrılmayın! Cahiliye zamanında
birbirleriniz ile dövüştüğünüz gibi bölünmeyin!” buyurdu.
İbni Hacer-i Mekki hazretleri buyuruyor ki: Bid’at sahibi demek, inanışları Ehl-i sünnet inanışından ayrı olan kimse demektir. İslâmiyet’in beğenmediği bir şeyi meydana çıkaran herkes
bid’at sahibi olur. [Fetava-yı hadîsiyye]
Ehl-i sünnet itikâdına inananlar Ehl-i sünnettir, inanmayan bid’at ehli veya kâfir olur.
Allahü teâlâ, Ehl-i sünnet itikâdına uygun îmân eden müslümanlardan râzıdır. Böyle inanmış olmanın birçok şartları vardır.
Ehl-i sünnet itikâdındaki önemli bazı hususlar
1- Îmânın altı şartına, yâni Allahü teâlânın varlığına ve birliğine, eşi ve benzeri olmadığına, Meleklerine, Kitâblarına, Peygamberlerine, Âhiret hayâtına, hayır ve şerrin, iyilik ve kötülüğün Allahü teâlâ tarafından yaratıldığına inanmalıdır. (Bunlar
Âmentü’de bildirilmişdir.)
2- Allahü teâlânın son kitâbı olan Kur’ân-ı kerîmin, Allahü
teâlânın kelâmı olduğuna inanmalıdır.
3- Mü’min, kendi îmânından hiç şübhe etmemelidir.
4- Peygamberimize “sallallahü aleyhi ve sellem” îmân edip,
hayâtda iken Onu görmekle şereflenen Eshâb-ı kirâmın hepsini
çok sevmelidir. Dört halîfesine, yakın akrabâları olan ehl-i beytine
ve muhterem hanımlarından hiçbirine dil uzatmamalıdır.
5- Eshâb-ı kirâmın hepsi Cennetliktir. [Rafiziler, (Beşi hariç
sahâbenin tamamı kâfirdir) derler. Hâlbuki Kur’ân-ı kerîmde, tamamı Cennetlik deniyor.]618
6- Ebû Bekr-i Sıddîk, eshâb-ı kirâmın en üstünüdür.
7- İbâdetleri, îmândan bir parça bilmemelidir. Allahü teâlânın
emir ve yasaklarına inanıp, tembellikle yapmayan mü’minleri
kâfir bilmemelidir. [Vehhâbîler, (amel îmânın parçasıdır, namaz
kılmayan ve harâm işleyen kâfirdir) derler Harâmlara ehemmiyyet vermeyenlerin, hafîfe alanların, islâmiyyetle alay edenlerin
îmânı gider.
8- Ehl-i kıble olduklarını söyleyen, Allahü teâlâya ve Peygamberi Muhammed aleyhisselâma inandım dediği hâlde, yanlış
i’tikâtda olanları tekfîr etmemeli, kâfir olduklarını söylememelidir.
9- Açıkca günâh işlediği bilinmeyen her imâmın arkasında
namâz kılmalıdır. Bu hüküm, Cum’a ve bayram namâzlarını kıldıran emîrlere, vâlîlere de şâmildir.
10- Müslümanlar, başındaki âmirlerine, idârecilerine isyân etmemelidir. Hurûc, yâni isyân etmek, fitne çıkarmak olur ve çeşitli
618 Hadîd: 57/10.
“Îmânın temeli
ve en kuvvetli
alâmeti,
müslümânları
sevmek ve
müslümânlara
düşmanlık
edenleri
sevmemekdir.”
Kimyâ-i se’âdet,
İmâm-ı Gazâlî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
584
felâketlere yol açar. Onların hayırlı iş yapmalarına duâ etmeli ve fısk, günâh işlerinden vazgeçmeleri için tatlı dil ile nasîhat etmelidir.
11- Abdest alırken ayakları yıkamak yerine, hiç özür ve zarûret olmasa bile, yaş el
ile bir kerre, mest üzerine mesh edilmesi, erkek için de, kadın için de câizdir. Çıplak
ayak ve çorap üzerine mesh edilmez.
12- Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” Mîrâcının, hem rûh ve hem de
beden ile olduğuna inanmalıdır. (Mîrâc, bir hâldir, yâni rü’yâda olmuşdur) diyenler,
Ehl-i sünnetden ayrılmış olur.
13- Îmân artıp eksilmez. [Parlaklığı artıp eksilir.]
14- Kur’ân-ı kerîm mahluk [yaratık] değildir.
15- Allahü teâlâ mekândan münezzehtir. Yâni herhangi bir yer, Allahü teâlânın
mekanıdır demek ve inanmak doğru değildir. [Vehhâbîler, (Allah gökte veya Arştadır)
derler. Bu küfürdür.]
16- Ehl-i kıble tekfir edilmez. [Vehhâbîler, kendilerinden başka herkese kâfir derler.]
17- Kabir suali ve kabir azabı haktır. Kabirde azâb, rûh ve bedene olacakdır. Kabir
ziyareti caizdir. İstigâse, yâni Enbiyâ ve evliyânın kabirlerine gidip, onların hürmetine
duâ etmek ve onlardan yardım istemek caizdir. [Vehhâbîler ise buna şirk derler. Bu
yüzden Sünnilere ve Şiilere müşrik, yâni kâfir derler.]
18- Gaybı yalnız Allah bilir, dilerse enbiyâ ve evliyâsına da bildirir.
19- Evliyanın kerâmeti haktır. Kerâmet, Allahın sevgili kullarında meydâna gelen
hârikulâde hâller olup, Allahü teâlânın âdeti dışında, yâni fizik, kimyâ ve biyoloji
kanûnları dışında ikrâm ve ihsân etdiği şeylerdir ve inkâr edilemiyecek kadar çokdur.
20- Mîrâc, ruh ve bedenle birlikte olmuştur.
21- Öldürülen, intihar eden eceli ile ölmüştür.
22- Peygamberler günâh işlemez.
23- Bugün için dört hak mezhepten birinde olmak.
24- Peygamberlerin ilki Âdem aleyhisselâm, sonuncusu Muhammed aleyhisselâmdır.
[Vehhâbîler, Hazret-i Âdem’in, Hazret-i İdris’in, Hazret-i Şit’in peygamber olduğunu
inkâr ederler. İlk peygamber Hazret-i Nuh derler. Önderlerine resûl [Peygamber] diyen
bazı gruplar da, (Nebi gelmez, ama resûl gelir) derler. Bunun için de Resûlüm diyen
zındıklar türemiştir.]
25- Şefâate, sırâta, hesaba ve mizâna inanmak.
26- Ruh ölmez. Kâfir ve müslüman ölülerin ruhları işitir.
27- Kıyâmet alametlerinden olan Deccal, Dabbet-ül-arz, Hazret-i Mehdi’nin geleceğine, Hazret-i Îsâ’nın gökten ineceğine, güneşin batıdan doğacağına ve bildirilen
diğer kıyâmet alametlerine inanmak.
İmâm-ı a’zam hazretleri, “Kıyâmet alâmetlerine tevilsiz inanmalı” buyuruyor.
Bir hadîs-i şerîf meâli: “Güneş batıdan doğmadıkça, Kıyâmet kopmaz. O zaman
herkes îmân eder, ama îmân artık fayda vermez.” [Buhârî, Müslim]
28- Âhirette Allahü teâlâ görülecektir.
29- Kâfirler Cehennem’de sonsuz kalır ve azapları hafiflemez, hattâ gittikçe artar.
30-Kıyâmet gününde, Peygamberler ve sâlih, iyi zâtlar şefâat edeceklerdir. Kabirde
rûhlar, diri kimselerin yapdıklarını ve söylediklerini işitirler.
585
31-Kur’ân-ı kerîm okumak, sadaka vermek ve hattâ bütün
ibâdetlerimizin sevâblarını, ölenlerin rûhlarına göndermek, onlara fâide vermekde, azâblarının hafîfletilmesine veyâ kaldırılmasına sebeb olmakdadır.
Bunların hepsine inanmak, Ehl-i Sünnet itikâdında olmanın
alâmetlerindendir.
(Bu bilgiler; Fıkh-ı ekber, Nuhbet-ül-leâli, Mektûbât-ı
Rabbânî, Rıyâd-un-nâsıhîn, Ferâid-ül-fevâid’den alınmıştır.)
Amelde, yâni yapılacak ibâdetlerde hak olan dört mezheb vardır. Seyyid Ahmed Tahtavî hazretleri, Dürr-ül-muhtar haşiyesinin
zebayih kısmında buyuruyor ki: “Bugün her müslümanın dört
mezhepten birinde bulunması vaciptir. Dört mezhepten birinde bulunmayan Ehl-i sünnetten ayrılır. Ehl-i sünnetten
ayrılan da sapık veya kâfir olur.”
İbni Hazm, Şevkani, Abduh, Reşit Rıza, Sıddık Hasan gibi mezhep düşmanlarının bir kısmı,taklidi harâm sayarak, bir kısmı da
telfîk yaparak, birçok müslümanı dalâlete sürüklemişlerdir.
İtikâddaki ve ameldeki mezheb imâmlarımız
İslâmiyet’i Eshâb-ı kirâmdan öğrenen Tâbiîn ve bunlardan
öğrenen Tebe-i Tâbiînden de din bilgilerinde yükselip, mutlak
müctehidlik derecesine ulaşan büyük imâmlar yetişti. Bunlar da
amelde mezheb sâhibi idiler ve her birinin ictihâdlarından meydana gelen hükümlere, o âlimin mezhebi denildi. Bu âlimlerden
de çoğunun mezhebi kitaplara geçirilmediği için unutuldu. Yalnız
dört büyük imâmın ictihâdları, talebeleri tarafından kitaplara geçirilerek muhâfaza edildi ve müslümanlar arasında yayıldı.
Yeryüzünde bulunan bütün müslümanlara doğru yolu gösteren ve Muhammed aleyhisselâmın yolunu değişmeden, bozulmadan öğrenmemize sebeb olan dört büyük zâtdır. Bunlar, ameldeki
Mezheb imâmlarımızdır. Birincisi, İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe
Numân bin Sâbitdir radıyallahü anh. İslâm âlimlerinin en
büyüklerindendir. Ehl-i sünnetin reîsidir. İkincisi, İmâm-ı Mâlik
bin Enes, üçüncüsü, İmâm-ı Muhammed bin İdrîs Şâfi’î, dördüncüsü, İmâm-ı Ahmed bin Hanbel’dir “rahmetullahi aleyhim ecma’în”.
Bugün, bu dört imâmdan birine uymıyan bir kimse, büyük
tehlikededir. Doğru yoldan sapmışdır.
Bu dört imâmın talebesinden ikisi, îmân bilgilerinde çok
yükseldi. Böylece itikâdda mezheb iki oldu. Kur’ân-ı kerîme ve
hadîs-i şerîflere uygun îmân, bu ikisinin bildirdiği îmândır. Fırka-i
nâciyye olan Ehl-i sünnetin îmân bilgilerini yeryüzüne yayan bu
ikisidir. Birisi, Ebû Mansûr-i Mâtüridî, ikincisi, Ebûl Hasen Alî
Eş’arî’dir “rahmetullahi aleyhima”.
“Bugün her
müslümanın
dört mezhepten
birinde
bulunması
vaciptir. Dört
mezhepten
birinde
bulunmayan
Ehl-i sünnetten
ayrılır. Ehl-i
sünnetten ayrılan
da sapık veya
kâfir olur.”
S. Ahmed Tahtavî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
586
Bu iki imâm, aynı îmânı bildirmişlerdir. Aralarında olan birkaç fark, mühîm değildir. Hakîkatde aynıdır. İslâm âlimleri, Kur’ân-ı kerîmde ve hadîs-i şerîflerde övülmekdedir. Bir âyet-i kerîmede meâlen; “Hiç bilenlerle bilmiyenler bir olur mu?”619
buyurulmuşdur. Başka bir âyet-i kerîmede meâlen; “Ey müslümanlar! Bilmediklerinizi bilenlerden sorunuz”620 buyuruldu.
Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:
“Allahü teâlâ ve melekler ve her canlı, insanlara iyilik öğreten müslümanlara duâ ederler.”
“Kıyâmet günü önce Peygamberler, sonra âlimler, sonra şehîdler şefâat
edeceklerdir.”
“Ey insanlar, biliniz ki, ilim âlimden işiterek öğrenilir.”
“İlim öğreniniz. İlim öğrenmek, ibâdetdir. İlim öğretene ve öğrenene cihâd
sevâbı vardır.”
“İlim öğretmek, sadaka vermek gibidir. Âlimden ilim öğrenmek, teheccüd
namâzı kılmak gibidir.”
“İlim öğrenmek, bütün nâfile ibâdetlerden dahâ sevâbdır. Çünkü, kendine
de, öğreteceği kimselere de fâidesi vardır.”
“Başkalarına öğretmek için öğrenen kimseye, Sıddîklar sevâbı verilir.)
“İlim hazînedir. Anahtarı sorup öğrenmekdir.”
“İlim öğreniniz ve öğretiniz.”
“Herşeyin kaynağı vardır. Takvânın kaynağı, âriflerin kalbleridir.”
“İlim öğretmek günâhlara keffâretdir.”
Serâba edeb, hâyâ;
Nûru zulmete ziyâ,
Ol Hatem-ül Enbiyâ,
Sevgili peygamberim.
Nübüvvetin kaynağı,
Merhametin membâı,
Âcizler sığınağı,
Sevgili peygamberim.
Sırtında mühr-ü nebî,
O en şefkatli Nebî,
Şefâatin sebebi,
Sevgili peygamberim.
Mahşerde hercümerci,
Bitirecek tek merci,
Ötelerden haberci,
Sevgili peygamberim.
619 Zümer: 39/9.
620 Enbiyâ: 21/7.
587
AHKÂM-I İSLÂMİYYE
(AHKÂM-I ŞER’İYYE)
İslâm dîninin bildirdiği emirlere ve yasaklara “Ahkâm-ı
şer’ıyye” veyâ “Ahkâm-ı islâmiyye” denir. Bunlara “Ef’âl-i
mükellefîn” de denilmekdedir.
Mükellef kime denir
Akıllı olan ve bülûğ çağına giren erkek ve kadınlara “Mükellef” denir. Mükellef olan kimseler, Allahü teâlânın emir ve yasaklarından mesûldürler. Dînimizde, mükellef olan kimseye, önce
îmân etmek ve sonra da ibâdet yapmak emrolunmuşdur. Ayrıca,
yapılması yasak edilen harâmlardan ve mekrûh işlerden de kaçınmaları lâzımdır.
Akıl, anlayıcı bir kuvvetdir. Faydalıyı zararlıdan ayırt etmek
için yaratılmışdır.
Bülûğ çağı, ergenlik yaşı demekdir.
Erkek çocukların bülûğ çağına girmeleri, oniki yaşını bitirince
başlar. Erkek çocuğun bülûğ çağına girdiğini gösteren alâmetler
vardır. Bu alâmetler görünmezse [menîsi olmayan oğlanın], onbeş
yaş tamam olunca, dinde bülûğ çağına girdiğine hükmedilir.
Kız çocuklarının bülûğa ermesi ise, dokuz yaşını doldurunca başlar. Dokuz yaşındaki kız çocuğunun bülûğa erdiğinin
alâmetlerinin hiçbiri görünmezse [hayz görmeyen kızın], onbeş
yaş tamam olunca, bülûğ çağına girdiğine hükmolunur.
Ef’âl-i mükellefin
Ef’âl-i mükellefin sekizdir: Farz, vâcib, sünnet, müstehâb,
mubâh, harâm, mekrûh ve müfsid.
1- FARZ: Allahü teâlânın, yapılmasını âyet-i kerîme ile açıkca
ve kesin olarak emretdiği şeylere farz denir. Farzları terketmek
harâmdır. İnanmıyan ve yapılmasına ehemmiyyet vermeyen
kâfir olur.
Îmân etmek, abdest almak, gusl etmek (yâni boy abdesti almak), beş vakit namâz kılmak, Ramazân ayında oruc tutmak, zengin olunca zekât vermek ve hacca gitmek gibi…
2- VÂCİB: Yapılması farz gibi kesin olan emirlere denir. Vitr
namâzını ve Bayram namâzlarını kılmak, zengin olunca kurban
kesmek, fitre (sadaka-i fıtr) vermek gibi. Vâcibin hükmü farz gibidir.
3- SÜNNET: Allahü teâlânın açıkca bildirmeyip, yalnız Peygamber efendimizin yapılmasını övdüğü, yâhud devâm üzere
“İlim öğreniniz.
İlim öğrenmek,
ibâdetdir. İlim
öğretene ve
öğrenene cihâd
sevâbı vardır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
588
kendisinin yapdığı veyâhud yapılırken görüp de mâni olmadığı şeylere “Sünnet” denir.
Sünneti beğenmemek küfürdür. Beğenip de yapmıyana azâb olmaz. Fakat özürsüz
ve devâmlı terk eden itâba, azarlanmaya ve sevâbından mahrûm olmaya lâyık olur.
Meselâ, ezân okumak, ikâmet getirmek, cemâat ile namâz kılmak, namâzın sünnetleri, sünnet namazlar, abdest alırken misvâk kullanmak, evlendiği gece yemek yedirmek ve çocuğunu sünnet etdirmek gibi.
4- MÜSTEHÂB: Buna, mendub, âdâb da denir. Sünnet-i gayr-i müekkede hükmündedir. Peygamber efendimizin ömründe bir iki kerre dahî olsa yapdıkları ve sevdikleri, beğendikleri husûslardır. Yeni doğan çocuğa yedinci gün isim koymak, erkek
ve kız çocuğu için akîka hayvanı kesmek, güzel giyinmek, güzel koku sürünmek gibi…
Bunları yapana çok sevâb verilir. İşlemeyene azâb olmaz.
5- MUBÂH: Yapılması emir olunmayan ve yasak da edilmeyen şeylere mubâh denir. İyi niyyetle işlenmesinde sevâb, kötü niyetle işlenmesinde azâb vardır. Uyumak,
helâlinden çeşidli yemekler yimek, helâl olmak şartıyle türlü elbise giymek gibi işler,
mubâhdırlar. Bunlar, İslâmiyyete uymak, emirlere sarılmak niyyetiyle yapılırsa sevâb
olurlar. Sıhhatli olup, ibâdet yapmaya niyyet ederek, yimek içmek böyledir.
6- HARÂM: Allahü teâlânın, Kur’ân-ı kerîmde, “yapmayınız” diye açıkça yasak
etdiği şeylerdir. Harâmların yapılması ve kullanılması kesinlikle yasaklanmışdır.
Harâma, helâl diyenin ve helâle, harâm diyenin îmânı gider, kâfir olur. Harâm olan
şeyleri terk etmek, onlardan sakınmak farzdır.
Adam öldürmek, zinâ, livâta etmek, kumar oynamak, şarâb ve her türlü alkollü içkileri içmek, yalan söylemek, hırsızlık yapmak, domuz eti, kan ve leş yimek, kadınların,
kızların başı, kolları, bacakları açık sokağa çıkmaları harâm olup, büyük günâhdırlar.
Bir kimse, bu günâhları işlerken Besmele okusa veyâ helâl olduğuna itikâd etse, yâhud
Allahü teâlânın harâm etmesine ehemmiyet vermese, kâfir olur. Bunların harâm olduğuna inanıp, korkarak yapsa kâfir olmaz. Fakat Cehennem azâbına lâyık olur. Eğer
ısrâr edip, tevbesiz ölürse, îmânsız gitmeye sebeb olur.
7- MEKRÛH: Allahü teâlânın ve Muhammed aleyhisselâmın, beğenmediği ve
ibâdetlerin sevâbını gideren şeylere mekrûh denir. Mekrûh iki çeşittir:
Tahrîmen mekrûh: Vâcibin terkidir. Harâma yakın olan mekrûhlardır. Bunları
yapmak azâbı gerekdirir. Güneş doğarken, tam tepede iken ve batarken namâz kılmak
gibi.
Tenzîhen mekrûh: Mubâh, yâni helâl olan işlerine yakın olan, yâhud, yapılmaması yapılmasından dahâ iyi olan işlerdir. Gayri müekked sünnetleri veyâ müstehâbları
yapmamak gibi.
8- MÜFSİD: Dînimizde, meşrû olan bir işi veyâ başlanmış olan bir ibâdeti bozan
şeylerdir. Îmânı ve namâzı, nikâhı ve haccı, zekâtı, alış ve satışı bozmak gibi. Meselâ,
Allaha ve kitâba söğmek küfür olup, îmânı bozar. Namâzda gülmek, abdesti ve namâzı
bozar. Oruclu iken bilerek yimek, içmek orucu bozar.
Farzları, vâcibleri ve sünnetleri yapana ve harâmdan, mekrûhdan sakınana ecr,
yâni sevâb verilir. Harâmları, mekrûhları yapan ve farzları, vâcibleri yapmayana
günâh yazılır. Bir harâmdan sakınmanın sevâbı, bir farzı yapmanın sevâbından kat kat
çokdur. Bir farzın sevâbı, bir mekrûhdan sakınmanın sevâbından çokdur. Mekrûhdan
sakınmanın sevâbı da, sünnetin sevâbından çokdur.
589
İbâdet Nedir?
İbâdet, bizi ve bütün mevcûdâtı yokdan var eden, her an varlıkda durduran, görünür ve görünmez kazâlardan, belâlardan koruyan ve her an çeşidli nimetler, iyilikler vererek yetişdiren Allahü teâlânın emir ve yasaklarını, yerine getirmekdir.
İnsanın, kendisine sayısız nimetleri gönderen Allahü teâlâya,
gücü yetdiği kadar şükr etmesi, insanlık vazîfesidir. Aklın emretdiği bir vazîfe, bir borçdur. Fakat insanlar, kendi kusûrlu akılları,
kısa görüşleri ile Allahü teâlâya karşı şükür, saygı olabilecek şeyleri bulamaz. Şükr etmeye, saygı göstermeye yarayan vazîfeler,
Allahü teâlâ tarafından bildirilmedikçe, övmek sanılan şeyler, kötülemek olabilir.
İşte, insanların Allahü teâlâya karşı kalb, dil ve beden ile yapmaları ve inanmaları lâzım olan şükür borcu, kulluk vazîfeleri,
Allahü teâlâ tarafından bildirilmiş ve Onun sevgili Peygamberi
tarafından bize bildirilmiştir.
Demek ki, aklı olan kimselerin, Allahü teâlâya şükr etmek,
ibâdet yapmak için Muhammed aleyhisselâma uymaları lâzımdır.
Muhammed aleyhisselâma uyan kimse müslümandır. Allahü
teâlâya şükr etmeye, yâni Muhammed aleyhisselâma uymaya da,
“ibâdet etmek” denir.
İslâmiyyetin Kısımları
İslâmiyyet iki kısımdır: A- Kalb ile itikâd edilmesi, inanılması lâzım olan şartlar. B- Beden ve kalb ile yapılacak ibâdetler.
Kalb ile itikâd edilmesi, inanılması lâzım olanlar şartlar
Îmân; Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin,
Allahü teâlânın peygamberi olduğunu ve O’nun tarafından seçilmiş, haber verici nebî olduğunu doğru bilmek, inanarak söylemek,
O’nun, Allahü teâlâ tarafından kısaca bildirdiklerine kısaca, geniş bildirdiklerine etraflıca inanmak ve gücü yettikçe Kelime-i
şehâdeti dil ile de söylemektir. Kuvvetli îmân şöyledir ki; ateşin
yaktığına, yılanın zehirleyip öldürdüğüne yakîn üzere inandığı
gibi, gönülden tam olarak Allahü teâlâyı ve sıfatlarını büyük bilerek, O’nun rızâsına ve cemâline koşmak, gazâbından, celâletinden
kaçmak ve îmânı, mermer üzerine yazılan yazı gibi sağlam olarak
gönlüne yerleştirmektir. Mutlaka inanmamız lâzım gelen îmânın
altı şartı vardır. Bunlar;
1- Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inanmak.
2- Meleklerine inanmak.
3- Kitaplarına inanmak.
4- Peygamberlerine inanmak.
“Bilerek yapılan
az bir ibâdet,
bilmeyerek
yapılan çok
ibâdetten daha
iyidir.
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
590
5- Âhiret gününe inanmak.
6- Kadere, yâni hayır ve şerlerin (iyilik ve kötülüklerin) Allahü teâlâdan olduğuna
inanmak.
Beden ve kalb ile yapılacak ibâdetler
Her müslümanın muhakkak yapması lazım olan ibâdetler ve bu vazifeleri yaparken uyulması lazım gelen şartlar vardır. Bu şartlara İslâmın şartları denir ve beştir:
1- Kelime-i şehadet getirmek.
2- Her gün beş kere vakti gelince namaz kılmak.
3- Malın zekâtını vermek.
4- Ramazân ayında her gün oruç tutmak.
5- Gücü yetenin ömründe bir kere hac etmesidir.
Seni seven âşıkların,
Gözü, gayra bakmaz imiş,
Seni maksûd edinenler,
Dünyâ âhret anmaz imiş.
Gönlün sana verenlerin,
İlmi sana erenlerin,
Gözü seni görenlerin,
Tâlihleri sönmez imiş.
Ölmez imiş âşık canı,
Hiç çürümez imiş teni,
Aşk her kimi kıldı fânî,
Ona zevâl ermez imiş.
Emrine baş eğenlerin,
Vuslatına erenlerin,
Bülbül gibi ötenlerin,
Kimse dilin bilmez imiş.
Aşkın ile bilişenler,
Senin için sevişenler,
Halvetine erişenler,
Ölümden hiç korkmaz imiş.
Aklın varsa, ey kardeşim,
Hakkı sevmek olsun işin,
Aşk tadını tatmıyanın,
Kalbi temiz olmaz imiş.
591
ÎMÂNIN ŞARTLARI
Îmânın altı şartı Âmentü’de açıklanmıştır. Îmânın, belli altı
şeye inanmak olduğunu, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem bildirmiştir. Bunun için her müslüman, çocuğuna önce
Amentü’yü ezberletmeli ve mânâsını da iyice öğretmelidir.
ÂMENTÜ: Âmentü billâhi ve Melâiketihi ve Kütübihi ve
Rüsülihi vel-yevmil-âhıri ve bil kaderi, hayrihi ve şerrihi
min Allahi teâlâ vel-ba’sü ba’del-mevti hakkun, Eşhedü en
lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve
resûlühü.
1- Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inanmak
(Âmentü billâhi) demek, Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inandım, îmân etdim, kalbimle tasdîk, dilimle ikrâr etdim demekdir. Allahü teâlâ vardır ve birdir. Zâtında ve sıfâtlarında hiçbir
şekilde Ona ortak yoktur. Bütün mahlûkâtın zât ve sıfâtları, kendilerini yaratanın zât ve sıfâtlarına benzemediği gibi, yaratanın
zât ve sıfâtları da, yaratdıklarından hiçbirinin zât ve sıfâtlarına
benzemez.
Bütün mahlûkâtın her uzvunun, her hücresinin yaratıcısı,
yokdan var edicisi yalnız Allahü teâlâdır. Allahü teâlânın zâtının
hakîkatını hiçbir kimse bilemez. Akla ve hayâle gelenlerin hepsinden münezzehdir, berîdir. Zâtını akla, hayâle getirmek câiz değildir. Ancak, Kur’ân-ı kerîmde beyân buyurulan sıfâtlarını, isimlerini ezberleyip, ülûhiyyetini bunlarla tasdîk ve ikrâr etmelidir.
Bütün sıfâtları ve isimleri ezelîdir, ebedîdir.
Allahü teâlâ, madde, cisim ve hâl değildir. Benzeri, ortağı, zıddı yoktur. Bildiğimiz, düşünebileceğimiz şeyler gibi değildir. Nasıl
olduğu anlaşılamaz, düşünülemez. Hatıra gelen her şey yanlıştır.
Allahü teâlâ vardır, birdir. Ondan başka ibâdete layık bir ilah
yoktur. Allahü teâlâ, zamanlı, mekânlı, cihetli değildir. Bir yerde,
bir tarafta değildir. Zamanları, yerleri, yönleri O yaratmıştır. Cahiller, Onu Arş’ın üstünde veya yukarıda gökte sanır. Arşı da, yukarısını da, aşağısını da O yaratmıştır. Sonradan yaratılan bir şey,
kadim [ezeli] olana yer olamaz. Zâtı, hiç bir yerde durmadığı gibi,
bilinen altı cihetden de münezzehdir. Yâni önde, arkada, sağda,
solda, üstde, altda değildir. O kâinatın ne içinde, ne de dışındadır.
İçinde, dışında olmak, var olan iki şey arasında düşünülür.
Allahü teâlâ her yerde denmez. Allahü teâlâ mekândan münezzeh olduğuna göre, (O her yerdedir) demek, mekân tayin etmek
olur. Bütün mekânları, yâni her yeri yaratan, Allahü teâlâdır. Yaratılan, yaratana mekân olamaz. Bunun için, her yerde değil, (Allahü
“Her müslüman,
çocuğuna önce
Amentü’yü
ezberletmeli ve
mânâsını da iyice
öğretmelidir.”
Hüseyin bin Sa’id
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
592
teâlâ mekândan münezzehtir) demelidir. Onun için, Allah her yerde denmez. Allahü
teâlâ, her zamanda ve her yerde hâzır ve nâzırdır denir.
Seyyid Abdülhakîm Arvâsî hazretleri de buyuruyor ki: “Allahü teâlâ, zamanlı
ve mekânlı olmadığı için, hazır ve nazırdır sözü mecazdır. Yâni zamansız ve
mekânsız [hiçbir yerde olmayarak] hazırdır [bulunur] ve nâzırdır [görür] demektir. Allahü teâlânın bütün sıfatları zamansız ve mekânsız olduğu gibi, hazır
ve nâzır olması da, zaman ile ve mekân ile değildir.”
Kâinat, hayal mertebesinde yaratılmıştır. Hayal mertebesindeki âlemin devamlı
var görünmesi, Allah’ın kudreti ile oluyor.
Her varlığın yaratanı, sâhibi, hâkimi O’dur. O’nun hâkimi, âmiri, üstünü yoktur diyerek inanmak lâzımdır. Her üstünlük, her kemâl sıfat, O’nundur. O’nda, hiç bir kusur,
hiç bir noksan sıfat yoktur. Dilediğini yapabilir. Yaptıkları, kendine veya başkasına
faydalı olmak için değildir. Bir karşılık için yapmaz. Bununla berâber, her işinde, hikmetler, faydalar, lütuflar, ihsânlar vardır.
Kullarına iyi olanı, yarar olanı vermeğe, kimisine sevâb, kimisine azâb yapmağa
mecbur değildir. Âsîlerin, günâh işleyenlerin hepsini Cennet’e koysa, fadlına, ihsânına
yakışır. İtâat, ibâdet edenlerin hepsini Cehennem’e atsa, adâlete muhâlif olmaz. Fakat,
müslümanları, ibâdet edenleri Cennet’e sokacağını, bunlara, sonsuz nimetler, iyilikler
vereceğini, kâfirlere ise, Cehennem’de sonsuz azâb edeceğini dilemiş ve bildirmiştir.
O, sözünden dönmez. Bütün canlılar îmân etse, itâat etse, O’na hiç bir faydası olmaz.
Bütün âlem kâfir olsa, azgın, taşkın olsa, karşı gelse, O’na hiç bir zarar vermez. Şirkten,
küfürden başka, her hangi büyük günâhı işleyip, tevbesiz ölen kimseyi dilerse affeder.
Küçük günâh için dilerse azâb eder. Kâfir, mürted olarak ölenleri hiç affetmeyeceğini,
bunlara sonsuz, azâb edeceğini bildirmiştir.
Müslüman ve ehl-i kıble olup, ibâdet edip, fakat, itikâdı Ehl-i sünnet itikâdına uymayan ve tevbe etmeden ölen kimseye, Cehennem’de azâb edecek ise de, böyle bid’at
sâhibi müslümanlar, Cehennem’de sonsuz kalmayacaktır.
Allahü teâlâyı, dünyâda baş gözü ile görmek câizdir. Fakat, kimse görmemiştir.
Kıyâmet günü, mahşer yerinde kâfirlere ve günâhı olan mü’minlere, kahr ve celâl ile;
sâlih olan mü’minlere ise, lütûf ve cemâl ile görünecektir.
Mü’minler, Cennet’te, cemâl sıfatı ile görecektir. Melekler ve kadınlar da görecektir. Kâfirler, bundan mahrum kalacaklardır. Allahü teâlâ üzerinden, gece gündüz ve
zaman geçmesi, düşünülemez. Allahü teâlâda, hiç bir bakımdan, hiç bir değişiklik
olmayacağı için, geçmişte, gelecekte şöyledir, böyledir, denemez.
Allahü teâlâ, hiç bir şeye hulûl etmez. Yâni hiçbir şeyle birleşmez. Allahü teâlânın
zıddı, tersi, benzeri, ortağı, yardımcısı, koruyucusu yoktur. Anası, babası, oğlu, kızı, eşi
yoktur. Her zaman, hâzır ve her şeyi muhît ve nâzırdır. Herkese can damarından daha
yakındır. Fakat, hâzır olması, ihâta etmesi, beraber ve yakın olması bizim anladığımız
gibi değildir. O’nun yakınlığı; âlimlerin ilmi, fen adamlarının zekâsı ve evliyânın keşf
ve şühûdü ile anlaşılamaz. Bunların içyüzünü, insan aklı kavrayamaz. Allahü teâlâ,
zâtında ve sıfatlarında birdir, hiç birinde değişiklik, başkalaşmak olmaz.
Allahü teâlânın isimleri sonsuzdur. Bin bir ismi var diye meşhûrdur. Yâni, isimlerinden bin bir tanesini insanlara bildirmiştir. Muhammed aleyhisselâmın dîninde,
bunlardan doksan dokuzu bildirilmiştir. Bunlara; “Esmâ-i hüsnâ” denir.
593
Allahü teâlânın zâtî ve subûtî sıfatları
Allahü teâlânın Sıfat-ı zâtiyye’si altıdır:
1- Vücûd: Allahü teâlâ vardır. Varlığı ezelidir. Vacib-ül
vücûddür, yâni varlığı lazımdır.
2- Kıdem: Allahü teâlânın varlığının evveli, başlangıcı yoktur.
3- Bekâ: Allahü teâlânın varlığının âhiri, sonu yoktur. Hiç yok
olmaz. Ortağı olmak muhal olduğu gibi, zât ve sıfatları için de
yokluk muhaldir.
4- Vahdâniyyet: Allahü teâlânın zâtında, sıfatlarında ve işlerinde ortağı, benzeri yoktur.
5- Muhâlefetün-lilhavâdis: Allahü teâlâ, zâtında ve sıfatlarında hiçbir mahlûkun zât ve sıfatlarına benzemez.
6- Kıyâm bi-nefsihi: Allahü teâlâ zâtı ile kâimdir. Mekâna
muhtaç değildir. Madde ve mekân yok iken O var idi. Zira her
ihtiyaçtan münezzehtir. Bu kâinatı yokluktan varlığa getirmeden
önce, zâtı nasıl idi ise, sonsuz olarak, hep öyledir.
Allahü teâlânın Sıfat-ı sübûtiyye’si sekizdir:
1- Hayat: Allahü teâlâ diridir. Hayatı, mahlûkların hayatına
benzemeyip, zâtına layık ve mahsus olan hayat, ezeli ve ebedidir.
2- İlm: Allahü teâlâ her şeyi bilir. Bilmesi mahlûkatın bilmesi
gibi değildir. Karanlık gecede, karıncanın, kara taş üzerinde yürüdüğünü görür ve bilir. İnsanların kalbinden geçen düşüncelerini,
niyetlerini bilir. Bilmesinde değişiklik olmaz. Ezeli ve ebedidir.
3- Sem’: Allahü teâlâ işitir. Vasıtasız, cihetsiz işitir. İşitmesi,
kulların işitmesine benzemez. Bu sıfatı da, her sıfatı gibi ezeli ve
ebedidir.
4- Basar: Allahü teâlâ görür. Âletsiz ve şartsız görür. Görmesi
göz ile değildir.
5- İrâde: Allahü teâlânın dilemesi vardır. Dilediğini yaratır.
Her şey Onun dilemesi ile var olur. İradesine engel olacak hiçbir
kuvvet yoktur.
6- Kudret: Allahü teâlâ, her şeye gücü yeticidir. Hiçbir şey
Ona güç gelmez.
7- Kelâm: Allahü teâlâ söyleyicidir. Söylemesi alet, harfler,
sesler ve dil ile değildir.
8- Tekvîn: Allahü teâlâ yaratıcıdır. Ondan başka yaratıcı
yoktur. Her şeyi O yaratır. Allahü teâlâdan başkası için yaratıcı dememelidir. Bütün varlıkları yokdan var etdi. İnsanların ve
hayvânların hareketlerini, sükûnlarını [hareketsizliklerini], düşüncelerini, hastalıklarını, şifâlarını, hayırlarını, şerlerini, faydalarını, zararlarını yaratan yalnız O’dur. İnsan, kendi hareketlerini,
düşüncelerini, hiçbirşeyi yaratamaz. İnsanın düşüncelerini, hareketlerini, keşflerini, buluşlarını hep o îcâd etmekde, yaratmakda-
“Allahü teâlâ,
zamanlı ve
mekânlı olmadığı
için, hazır ve
nazırdır sözü
mecâzdır. Yâni
zamansız ve
mekânsız [hiçbir
yerde olmayarak]
hazırdır
[bulunur] ve
nâzırdır [görür]
demektir.”
S. Abdülhakîm
Arvâsî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
594
dır. Ondan başkasına yaratıcı demek, câhilce, bâtıl bir sözdür.
Allahü teâlânın sıfat-ı sübûtiyyesi de, sıfat-ı zâtiyyesi gibi kadimdir. Bu sıfatları
da, zâtından ayrılmazlar. Yâni sıfatları zâtının, kendinin aynı da değildirler, gayrı da
değildirler.
Hiçbir kimse ve hiçbir şey Allahü teâlânın sıfatlarına ortak ve benzer olamaz.
Zâtî sıfatları, Allahü teâlânın zâtına mahsus olan sıfatlardır. Bu sıfatlar,
mahlûkların hiçbirinde yoktur. Bunların mahlûklara, hiçbir şekilde bağlantıları da
yoktur.
Sübûtî sıfatları ise, mahlûklarla bağlantılı olan sıfatlardır. Bunlardan, yaratmak
sıfatı hariç, diğerlerinden kullarına da cüz’i de olsa, sınırlı olarak ihsân etmiştir. Bu
sıfatlarında da, hiç değişiklik olmaz. Bunlar da, zâtî sıfatlar gibi kadim yâni ezelidirler. Mahlûklar sonradan yaratıldığı için, mahlûklara olan bağlantıları ise hâdistir, yâni
ezeli değildir. O’nun bu sıfatları, yâni diri olması, bilmesi, işitmesi, görmesi, kudreti, dilemesi ve söylemesi kullarınkine hiç benzemez, bunların sadece isimleri benzer. Onun
zâtını ve sıfatlarının hakikatini anlamak mümkün değildir.
Hiç bir mahlûk, asla yaratıcısını anlayamaz, kavrayamaz. Peygamber efendimiz,
“Allahü teâlânın yarattıklarını düşününüz, Onun zâtını düşünmeyiniz. Çünkü siz Onun kadrini takdir edemez, Onu anlamaya güç yetiremezsiniz” buyuruyor. Bir başka hadîs-i şerîfte de buyuruldu ki, “Allahü teâlâ, hatıra gelen her
şeyden uzaktır.”621
2- Meleklere inanmak
Ve melâiketihi: Meleklere inanmaktır.
Melekler, cisimdir. Latîftir. Gaz hâlinden daha latîftirler. Nûrânîdirler. Diridirler.
Akıllıdırlar. İnsanlardaki kötülükler, meleklerde yoktur. Her şekle girebilirler. Gazlar,
sıvı ve katı olduğu gibi ve katı olunca, şekil aldığı gibi, melekler de güzel şekiller alabilirler. Melekler, büyük insanların bedeninden ayrılan rûhlar değildirler. Hıristiyanlar,
melekleri, böyle rûh sanıyor. Enerji, kuvvet gibi de değildirler. Eski filozoflardan bir
kısmı, böyle zannetti.
Melek; elçi, haber verici demektir. Çoğulu Melâike’dir.
Melekler, her canlıdan önce yaratıldı. Onun için, kitaplara îmândan önce, meleklere
îmân edilmesi bildirildi. Kitaplar da peygamberlerden öncedir. Kur’ân-ı kerîmde de,
inanılacak şeylerin ismi, bu sıra ile bildirilmektedir.
Meleklere îmân şöyle olmalıdır: Melekler, Allahü teâlânın kullarıdır. Ortakları değildir. Kızları değildir. Kâfirler, müşrikler, öyle sandılar. Allahü teâlâ, meleklerin hepsinden râzıdır. Allahü teâlânın emirlerine itâat ederler. Günâh işlemezler. Emirlere isyân
etmezler. Erkek ve dişi değildirler. Evlenmezler. Çocukları olmaz. Hayat sâhibi yâni
diridirler.
Allahü teâlâ, insanları yaratacağını buyurduğu zaman; “Yâ Rabbî! Yeryüzünü
ifsâd edecek ve kan dökecek mahlûkları mı yaratacaksın?” gibi, meleklerin,
zelle denilen soruları, bunların mâsum, suçsuz olmalarına zarar vermez.
Sayısı en çok olan mahlûk meleklerdir. Bunların sayılarını Allahü teâlâdan başka
kimse bilmez. Göklerde, meleklerin ibâdet etmedikleri, boş bir yer yoktur. Göklerin
621 Cevâb Veremedi, 308/1.
595
her yeri, rükû veya secdede olan meleklerle doludur. Göklerde,
yerlerde, otlarda, yıldızlarda, canlılarda, cansızlarda, yağmur damlalarında, ağaçların yapraklarında, her molekülde, her atomda,
her reaksiyonda, her harekette, her şeyde meleklerin vazifeleri vardır. Her yerde, Allahü teâlânın emirlerini yaparlar. Allahü
teâlâ ile mahlûkları arasında vâsıtadırlar. Bâzıları, başka meleklerin âmiridir. Bâzıları, insanların peygamberlerine haber getirir.
Bâzıları insanların kalbine iyi düşünce getirir ki, buna ilhâm denir. Bâzılarının, insanlardan ve bütün mahlûklardan haberi yoktur.
Allahü teâlânın cemâli karşısında kendilerinden geçmişlerdir.
Her birinin belli yeri vardır. Oradan ayrılamazlar. Cennet melekleri, Cennet’tedir. Bunların büyüklerinin adı Rıdvân’dır. Cehennem meleklerine Zebânî denir. Bunlar, Cehennem’de emrolunan
vazifelerini yapar. Cehennem ateşi bunlara zarar vermez. Deniz,
balığa zararlı olmadığı gibidir. Cehennem zebânîlerinin büyükleri
on dokuz tanedir. En büyüğünün adı Mâlik’dir. Her insanın hayır ve şer, bütün işlerini yazan, ikisi gece, ikisi gündüz gelen dört
meleğe, Kirâmen kâtibin veya Hafaza melekleri denir. Hafaza
meleklerinin, bunlardan başka olduğu da rivâyet edilmiştir. Sağ
taraftaki melek, soldakinin âmiridir ve iyi işleri yazar. Soldaki, kötülükleri yazar.
Kabirlerde, kâfirlere ve âsî müslümanlara azâb edecek melekler ve kabirde suâl soracak melekler vardır. Suâl meleklerine
“Münker ve Nekîr” denir. Mü’minlere soranlara, “Mübeşşir ve
Beşîr” de denir. Meleklerin birbirlerinden üstünlükleri vardır. En
üstünleri dört tanedir:
1- Cebrâil aleyhisselâmdır. Bunun vazifesi, peygamberlere
vahy getirmek, emir ve yasakları bildirmektir.
2- İsrâfil aleyhisselâmdır. Sûr denilen boruyu üfürecek.
Sûru iki defa üfürecektir. Birincisinde, Allahü teâlâdan başka her
diri ölecektir. İkincisinde hepsi tekrar dirilecektir.
3- Mikâil aleyhisselâmdır. Ucuzluk, pahalılık, kıtlık, bolluk
yapmak ve her maddeyi hareket ettirmek, bunun vazifesidir.
4- Azrâil aleyhisselâmdır. İnsanların rûhunu alan budur.
Bu dördü cümle meleklerin peygamberleridir. Bu dört melekten sonra üstün olan, dört sınıftır. Hamele-i Arş denilen melekler, dört tanedir. Kıyâmette sekiz olacaktır. Huzûr-i ilâhîde bulunan meleklere Mukarrebîn denir. Azâb meleklerinin büyüklerine
Kerûbiyân denir. Rahmet meleklerine Rûhâniyân denir. Bunların hepsi, meleklerin havâssı yâni üstünleridir.
Bunlar peygamberlerden başka bütün insanlardan daha üstündür. Müslümanların sâlihleri ve velîleri, meleklerin avâmından,
daha efdâl, daha üstündür. Meleklerin avamı, müslümanların
avâmından, yâni âsî ve fâsıklardan efdâldir.
“Allahü teâlânın
yarattıklarını
düşününüz,
Onun zâtını
düşünmeyiniz.
Çünkü siz Onun
kadrini takdir
edemez, Onu
anlamaya güç
yetiremezsiniz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
596
3- Kitablara inanmak
Ve kütübihi: Allahü teâlânın indirdiği kitâblara inandım, demekdir. Allahü teâlâ
bu kitâbları, bâzı Peygamberlere Cebrâil ismindeki melekle vahy ederek, yâni okutarak, bâzılarına ise, levhâ üzerine yazılı olarak, bâzılarına da, meleksiz işitdirerek,
indirdi. Hepsi Allahü teâlânın kelâmıdır. Ezelî ve ebedîdirler. Mahlûk değildirler. Bunlar, meleklerin veya peygamberlerin kendi sözleri değildir. Allahü teâlânın indirdiği
kitapların hepsi haktır, doğrudur.
Semavî kitapların bize bildirileni yüz dörttür. Bunlardan; on suhuf Âdem
aleyhisselâma, elli suhuf Şîs (Şît) aleyhisselâma, otuz suhuf İdrîs aleyhisselâma,
on suhuf İbrâhim aleyhisselâma indirildiği meşhûrdur. Tevrât Mûsâ aleyhisselâma,
Zebûr Dâvûd aleyhisselâma, İncîl Îsâ aleyhisselâma ve Kur’ân-ı kerîm Muhammed
aleyhissalâtü vesselâma nâzil olmuş, inmiştir.
Kur’ân-ı kerîm, bütün kitapları nesh etmiş, hükümlerini yürürlükten kaldırmıştır. Kur’ân-ı kerîmde, kıyâmete kadar, hiç bir zaman, yanlışlık, unutulmak, ziyâde ve
noksanlık olmaz. Geçmiş ve gelecekteki bütün ilimler, Kur’ân-ı kerîmde vardır. Bunun
için, bütün kitaplardan üstün ve kıymetlidir. Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem
efendimizin en büyük mûcizesi Kur’ân-ı kerîmdir. Bütün insanlar ve cinler bir araya
gelse, hepsi Kur’ân-ı kerîmin en kısa sûresi gibi bir söz söyleyebilmek için uğraşsalar,
söyleyemezler.
Bugün, bütün insanların Kur’ân-ı kerîme tâbi olmaları lazımdır. Şimdi, hiçbir
memlekette, hakiki Tevrat ve İncil yoktur. Bozulmuş İnciller vardır. Bu kitaplar sonradan tahrif edilmiş, yâni insanlar tarafından değiştirilmiştir. Bozulmamış olsaydı bile,
geçerliliği yoktu, hepsi Allahü teâlâ tarafından nesh edilmiştir.
Kur’ân-ı kerîmin gelmesi âyet âyet olmuş ve 23 senede tamamlanmıştır. Kur’ân-ı
kerîm, kıyâmete kadar geçerlidir. Geçersiz olmaktan ve insanların değiştirmelerinden
korunmuştur. Kur’ân-ı kerîmde eksiklik veya fazlalık olduğuna inanan, Allahü teâlâya
inanmamış olur.
Âyet-i kerîmelerde meâlen buyuruluyor ki:
“Kur’ân-ı kerîmi biz indirdik, elbette yine onu biz koruyacağız.” [Hicr: 9]
“Kur’ân-ı kerîm, çok kıymetli, son derece güçlü (emsalsiz) bir kitaptır. Ona
önünden, ardından (hiçbir yönden, hiçbir şekilde) bâtıl gelemez (aslı esası olmıyan hiçbir şey giremez. Çünkü) O, hakîm (her sözünde ve işinde hikmet bulunan) ve
mahmûd (her türlü övgüye layık) olan Allahü teâlâ tarafından indirilmiştir.”
[Fussilet: 41-42]
Kur’ân-ı kerîm, geçmişte olmuş ve gelecekte olacak nice gizli şeyleri haber vermektedir. İşitenler ve okuyanlar, tadına doyamıyorlar. Yorulsalar da, usanmıyorlar.
Okuması veya dinlemesi, sıkıntıları giderdiği sayısız tecrübelerle anlaşılmıştır. İşitenlerden kalblerine dehşet ve korku çökenler, bu sebepten ölenler bile görülmüştür.
Nice azılı İslâm düşmanları, Kur’ân-ı kerîmi dinlemekle, kalbleri yumuşamış, îmâna
gelmişlerdir.
Kur’ân-ı kerîm indirildiğinden beri hiçbir değişikliğe uğramamış, bundan sonra
da uğramıyacakdır. Kur’ân-ı kerîm, Allah kelâmıdır. Böyle bir kitâbın insanlar tarafından yapılması mümkün değildir. Bir âyeti gibi bile söylemek mümkün olamamışdır. Bugüne kadar gelen bütün şairler, edebiyatçılar, Kur’ân-ı kerîmin nazmında ve
597
mânâsında aciz ve hayran kalmışlardır.
Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” âhirete
teşrîflerinden sonra, birinci halîfesi olan hazret-i Ebû Bekr-i
Sıddîk “radıyallahü anh”, Kur’ân-ı kerîmin âyetlerini bir araya toplatdı. Böylece bir Mushaf meydâna geldi. Eshâb-ı kirâmın hepsi, bu mushafın Allah kelâmı olduğunu sözbirliği ile bildirdiler.
Üçüncü halîfe Osmân “radıyallahü anh”, bu mushafdan altı tane
dahâ yazdırdı. Bâzı vilâyetlere gönderdi.
Kur’ân-ı kerîmi aslı üzere okumak lâzımdır. Başka harflerle
yazılmış olanlara Kur’ân-ı kerîm denmez. Mushafı eline alırken,
abdestli olmalı, kıbleye karşı oturup, dikkat ile, ağır ağır, huşû ile
ve mushafa bakarak, her âyetin hakkını vererek tecvîd kâidelerine
göre okumalıdır. Okuduğunun Allah kelâmı olduğunu düşünmeli
ve Kur’ân-ı kerîmin emir ve yasaklarına uymalıdır.
4- Peygamberlere inanmak
Ve Rüsülihi: Allahü teâlânın Peygamberlerine inandım, demekdir. Peygamberler, insanları Allahü teâlânın beğendiği yola
kavuşturmak, doğru yolu göstermek için gönderilmişlerdir. Yaratılış, huy, ilim ve akıl bakımından zamanlarında bulunan bütün
insanlardan üstün, kıymetli, muhterem kimselerdir. Hiç bir kötü
huy ve beğenilmeyecek hâlleri yoktur. Peygamberlerde ismet sıfatı vardır. Yâni peygamber olduğu bildirilmeden önce ve bildirildikten sonra, küçük ve büyük hiç bir günâh işlemez. Peygamber
olduğu bildirildikten sonra, peygamber olduğu yayılıncaya, anlaşılıncaya kadar, körlük, sağırlık ve benzeri ayıp ve kusurları da
olmaz.
Yeni bir din getiren peygamberlere Resûl denir. Yeni din getirmeyip, insanları, önceki dîne dâvet eden peygamberlere Nebî
denir. Emirleri tebliğ etmekte ve insanları, Allah’ın dînine çağırmakta, resûl ile nebî arasında bir ayrılık yoktur. Peygamberlere
îmân etmek, aralarında hiç bir fark görmeyerek, hepsinin sâdık,
doğru sözlü olduğuna inanmak demektir. Onlardan birine inanmayan kimse hiç birine inanmamış olur.
Peygamberler, düşmanların çokluğuna, inanmayanların alay
etmelerine, üzmelerine rağmen, Allahü teâlânın emirlerini insanlara tebliğ etmekte, bildirmekte, düşmanlardan korkmamışlardır. Allahü teâlâ, peygamberlerin sıdk sâhibi oldukları, doğru
söylediklerini göstermek için, onları mûcizelerle kuvvetlendirdi.
Hiç kimse bu mûcizelere karşı gelemedi. Peygamberi kabûl edip
inanan kimseye, o peygamberin ümmeti denir. Kıyâmet gününde,
ümmetlerinden, günâhı çok olanlara şefâat etmeleri için izin verilecek ve şefâatleri kabûl olacaktır. Ümmetlerinden, âlim, sâlih,
velî olanlarına da, şefâat etmeleri için Allahü teâlâ izin verecek ve
“Kur’ânı biz
indirdik, elbette
yine onu biz
koruyacağız.”
Hicr: 9
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
598
şefâatlerini kabûl buyuracaktır.
Peygamberler aleyhimüssalevâtü vetteslîmât, mezârlarında, bizim bilmediğimiz
bir hayât ile diridir. Mübârek vücûdlarını toprak çürütmez. Bunun içindir ki, hadîs-i
şerîfde; “Peygamberler, mezârlarında, namaz kılarlar” buyuruldu. Peygamberlerin aleyhimüsselâm mübârek gözleri uyurken, kalb gözleri uyumaz.
Peygamberlik vazifelerini görmekte, peygamberlik üstünlüklerini taşımakta, bütün peygamberler müsâvîdir. Peygamberler aleyhimüssalevâtü vetteslîmât insandan
olur. Cinden, melekten ve kadınlardan insanlara peygamber olmaz. Cin ve melek, peygamberlerin derecelerine yükselemez. Peygamberlerin birbirleri arasında üstünlükleri
vardır. Meselâ ümmetlerinin çok olması, gönderildikleri memleketlerin büyük olması,
ilim ve mârifetlerinin çok yerlere yayılması, mûcizelerinin daha çok ve devamlı olması
ve kendileri için ayrı kıymetler ve ihsânlar bulunması gibi üstünlükler bakımından
âhir zaman peygamberi Muhammed aleyhisselâm, bütün peygamberlerden daha üstündür. Ülü’l-azm olan peygamberler, böyle olmayanlardan ve resûller, resûl olmayan
nebîlerden daha üstündürler.
Âdem aleyhisselâm, Allahü teâlânın ihsânı ile seçilmiş olarak yaratılmış temiz
kimse mânâsına Safîyullah’dır. Nuh aleyhisselâm, hep Allahü teâlâ ile meşgul olan,
ilâhi feyizlerle sevinç bulan kimse mânâsına Necîyullah’dır. İbrâhim aleyhisselâm,
Halîlullah’dır. Çünkü, bunun kalbinde, Allah sevgisinden başka, hiç bir mahlûkun
sevgisi yoktu. Mûsâ aleyhisselâm, Kelîmullah’dır. Çünkü, Allahü teâlâ ile konuştu.
Îsâ aleyhisselâm, Rûhullah ve Kelimetullah’dır. Çünkü, babası yoktur. Yalnız “Ol”
kelime-i ilâhiyyesi ile anasından dünyâya geldi. Bundan başka, Allahü teâlânın hikmet dolu kelimelerini, vaaz vererek insanların kulaklarına ulaştırırdı.
Mahlûkların yaratılmasına sebeb olan ve âdemoğullarının en üstünü, en şereflisi,
en kıymetlisi bulunan Muhammed aleyhisselâm, Habîbullah’dır. O’nun Habîbullah
olduğunu ve büyüklüğünü üstünlüğünü gösteren şeyler pek çoktur. Bunun için O’na;
“Mağlûb olmak”, “Bozguna uğramak” gibi sözler söylenemez. Kıyâmette, herkesten
önce kabirden kalkacaktır. Mahşer yerine önce gidecektir. Cennet’e herkesten önce
girecektir. Güzel ahlâkı, sayılmakla bitmez ve anlatmaya insan gücü yetişmez.
Kıyâmet günü, bütün peygamberler, O’nun sancağı altında gölgeleneceklerdir. Allahü teâlâ, her peygambere emir buyurdu ki: Mahlûklarımın içinde, seçip sevdiğim,
Habîbim Muhammed aleyhisselâmın peygamber olduğu zamana erişirseniz, O’na
îmân ediniz ve yardımcı olunuz! Bütün peygamberlerde, ümmetlerine böyle vasiyet
ve emreyledi. Muhammed aleyhisselâm, “Hâtem-ül-enbiyâ”dır. Yâni O’ndan sonra
hiç peygamber gelmeyecektir.
Peygamberlerde bulunan sıfâtlar
Peygamberlerde “aleyhimüsselâm” yedi sıfât bulunduğuna inanmak lâzımdır.
1- İsmet: Günâh işlememek. Peygamberler, herhangi bir dinde harâm olmuş ve
olacak küçük ve büyük hiçbir günâh işlemezler.
2- Emânet: Peygamberler her bakımdan güvenilir kimselerdir. Aslâ emânete
hıyânet yapmazlar.
3- Sıdk: Peygamberler sözlerinde, işlerinde ve her türlü davranışlarında doğru ve
dürüst insanlardır. Aslâ yalan söylemezler.
599
4- Fetânet: Peygamberler çok akıllı ve çok anlayışlı kimselerdir. Körlük, sağırlık gibi kusûrları bulunan kimselerden ve kadınlardan Peygamber gelmemişdir.
5- Teblîğ: Peygamberler, insanlara bildirip açıkladıklarının
hepsini Allahü teâlâdan gelen vahy ile öğrenmişlerdir. Bildirdikleri emir ve yasakların hiçbiri kendi düşünceleri değildir. Emrolunan şeylerin hepsini bildirmişlerdir.
6- Adâlet: Peygamberler hiç zulm ve haksızlık yapmazlar.
Kimsenin hâtırı için adâletden ayrılmazlar.
7- Emnül-azl: Peygamberlikden atılmazlar. Dünyâda ve
âhiretde hep Peygamberdirler.
Peygamberlerin sayıları belli değildir. Yüzyirmidörtbinden
çok oldukları meşhûrdur. Bunlardan üçyüzonüçü Resûl’dür. Her
Resûl arası ortalama bin senedir.
Resûllerin içinden de altısı dahâ yüksekdir. Bunlara Ülül’azm
Peygamberler denir. Bunlar: Âdem, Nûh, İbrâhim, Mûsâ, Îsâ
ve Muhammed Mustafâ aleyhimüsselâmdır.
Peygamberlerin otuzüçünün isimleri meşhûrdur. Bunlar:
Âdem, İdris, Şît, Nûh, Hûd, Sâlih, İbrâhim, Lût, İsmâil,
İshâk, Ya’kûb, Yûsüf, Eyyûb, Şuayb, Mûsâ, Hârûn, Hıdır,
Yûşa’ bin Nûn, İlyas, Elyesa’, Zülkifl, Şem’ûn, İşmoil, Yûnus bin
Metâ, Dâvüd, Süleymân, Lokmân, Zekeriyyâ, Yahyâ, Üzeyir, Îsâ bin Meryem, Zülkarneyn ve Muhammed “aleyhi ve
aleyhimüssalâtü vesselâm”dır.
Bunlardan yalnız yirmisekizinin ismi, Kur’ân-ı kerîmde bildirilmişdir. Zülkarneyn, Lokmân, Üzeyir ve Hıdır’ın, Peygamber
olup olmadıklarında ihtilâf vardır. Muhammed Ma’sûm hazretleri
2.ci cild, 36.cı mektûbda, Hıdır aleyhisselâmın Peygamber olduğunu bildiren haberin kuvvetli olduğunu yazmakdadır. 182.ci
mektûbda, Hıdır aleyhisselâmın insan şeklinde görülmesi ve bâzı
işleri yapması, Onun hayâtda olduğunu göstermez. Allahü teâlâ,
Onun ve birçok Peygamberlerin ve velîlerin rûhlarının insan şeklinde görülmesine izin vermişdir. Onları görmek, hayâtda olduklarını göstermez, demekdedir.
5- Âhirete inanmak
Vel yevmil âhıri: Âhiret gününe inandım, demekdir. Bu zamanın başlangıcı, insanın öldüğü gündür. Kıyâmetin sonuna
kadardır. Son gün denilmesi, arkasından gece gelmediği içindir.
Yâhud dünyâdan sonra geldiği içindir. Kıyâmetin ne zaman kopacağı bildirilmedi. Fakat, Peygamber efendimiz, “sallallahü aleyhi
ve sellem” birçok alâmetlerini haber verdi:
Din bilgileri unutulacak. Fısk, kötülük çoğalacak. Dinsiz,
ahlâksız, nâmussuz kimseler emîr olacak. Allahü teâlânın
“Peygamberler,
mezârlarında,
namaz kılarlar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
600
emirleri yaptırılmayacak. Harâmlar her yerde işlenecek.
Hazret-i Mehdî gelecek. Îsâ aleyhisselâm gökden Şâm’a inecek. Deccâl çıkacak. Ye’cüc ve Me’cüc denilen kimseler her yeri karışdıracak. Güneş batıdan doğacak. Büyük zelzeleler olacak. Yemenden ateş çıkacak. Gökler ve
dağlar parçalanacak. Güneş ve Ay kararacak. Denizler birbirine karışacak ve
kaynayıp kuruyacak... gibi.622
Günâh işleri yapan müslümanlara fâsık denir. Fâsıklara ve bütün kâfirlere kabirde
azâb vardır. Bunlara elbette inanmak lâzımdır.
Kabir süâli vardır. Mevtâ kabre konunca, bilinmeyen bir hayat ile dirilecek, râhat
olacak veya azâb görecektir. Münker ve Nekir adındaki iki meleğin, bilinmeyen korkunç insan şeklinde mezâra gelip suâl soracaklarını hadîs-i şerîfler açıkça bildirmektedir.623 Kabir suâli, bâzı âlimlere göre, bâzı akâidden olacak, bâzılarına göre ise, bütün
akâidden olacaktır. Bunun için çocuklara aşağıdaki süâl ve cevapları ezberletmelidir:
“Rabbin kim? Peygamberin kim? Dinin hangi dindir? Kitabın nedir? Kıblen neresidir? İ’tikâdda ve amelde mezhebin nedir?“
“Rabbim, Allahü teâlâ, Peygamberim, Muhammed aleyhisselâm, dînim,
islâm, kitâbım, Kur’ân-ı kerîm, kıblem, Kâbe-i şerîf, itikâdda mezhebim, Ehl-i
sünnet vel-cemâ’at, amelde mezhebim, İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe mezhebidir. Mü’minim, müslümanım elhamdülillah.”
Ehl-i sünnet olmayanın doğru cevap veremiyeceği, “Tezkire-i Kurtubî”de yazılıdır. Güzel cevap verenlerin kabri genişleyecek, Cennet’ten bir pencere açılacaktır.
Sabah ve akşam, Cennet’teki yerlerini görüp, melekler tarafından iyilikler yapılacak,
müjdeler verilecektir. İyi [doğru] cevap veremezse, demir tokmaklarla öyle vurulacak
ki, bağırmasını, insandan ve cinden başka her mahlûk işitecektir. Kabir o kadar daralır
ki, kemiklerini birbirine geçirecek gibi sıkar. Cehennem’den bir delik açılır. Sabah ve
akşam Cehennem’deki yerini görüp, mezarda, mahşere kadar, acı azâblar çeker.
Öldükten sonra, yine dirilmeğe inanmak lâzımdır. Kemikler, etler çürüyüp toprak
ve gaz olduktan sonra, hepsi yine bir araya gelecek, rûhlardan bedenlerine girip, herkes mezârdan kalkacaktır. Bunun için, bu zamana Kıyâmet günü denir.
Bütün canlılar, Mahşer yerinde toplanacak. Her insanın amel defterleri uçarak
sâhibine gelecektir. Bunları, yerlerin, göklerin, zerrelerin, yıldızların yaratanı, sonsuz
kudret sâhibi olan Allahü teâlâ yapacaktır. Bunların olacağını, Allahü teâlânın Resûlü
sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz haber vermiştir. O’nun söyledikleri elbette doğrudur. Elbette hepsi olacaktır.
Sâlihlerin, iyilerin defteri sağ tarafından, fâsıkların, kötülerin arka veya sol tarafından verilecektir. İyi ve kötü, büyük ve küçük, gizli ve meydanda yapılmış olan her
şey defterde bulunacaktır. Kirâmen kâtibîn meleklerinin bilmediği işler bile, âzânın
haber vermesi ile Allahü teâlânın bildirmesi ile ortaya çıkarılacak, her şeyden suâl
ve hesâb olunacaktır. Mahşerde, Allahü teâlânın dilediği her gizli şey meydana çıkacaktır. Meleklere; “Yerlerde, göklerde neler yaptınız?” Peygamberlere; “Allahü
teâlânın hükümlerini kullara nasıl bildirdiniz?” Herkese de; “Peygamberlere
nasıl uydunuz, sizlere bildirilen vazifeleri nasıl yaptınız? Birbiriniz arasında
622 Buhârî, “İlim”, 21; İbni Mâce, “Fiten”, 25; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III, 108.
623 İbni Mâce, “Fiten”, 25.
601
bulunan hakları nasıl gözettiniz?” diye sorulacaktır. Mahşerde, îmânı olup, ameli ve ahlâkı güzel olanlara mükâfât ve ihsânlar
olacak, kötü huylu, bozuk amelli olanlara ağır cezâlar verilecektir.
Allahü teâlâ, adâleti ile, bâzı küçük günâhlar için de azâb yapacak, dilediği mü’minlerin büyük ve küçük bütün günâhlarını
fadlı ile, ihsânı ile affedecektir. Şirkden ve küfürden başka, her
günâhı dilerse affedecek, dilerse, küçük günâh için de azâb edecektir. Müşrik ve kâfir olarak öleni hiç affetmeyeceğini bildirmektedir. Kitaplı ve kitapsız kâfirler yâni Muhammed aleyhisselâmın
bütün insanlara peygamber olduğuna inanmayan, O’nun bildirdiği ahkâmdan, yâni emir ve yasaklardan birisini bile beğenmeyenler, bu hâlde ölürlerse, elbette Cehennem’e sokulacak, sonsuz azâb
çekeceklerdir.
Kıyâmet günü, amelleri, işleri ölçmek için, bilmediğimiz bir
Mîzân, bir ölçü âleti, bir terâzi vardır. Yer gök bir gözüne sığar. Sevâb gözü, parlak olup, Arş’ın sağında Cennet tarafındadır.
Günâh tarafı ise, Arş’ın solunda Cehennem tarafında karanlıktadır. Dünyâda yapılan işler, sözler, düşünceler, bakışlar, orada şekil
alarak, iyilikler parlak, kötülükler karanlık ve iğrenç görünüp, bu
terâzide tartılacaktır. Bu terâzi, dünyâ terâzilerine benzemez. Ağır
tarafı yukarı kalkar, hafif tarafı aşağı iner denildi. Âlimlerin bir
kısmına göre, çeşitli terâziler olacaktır.
Sırât köprüsü vardır. Sırât köprüsü, Allahü teâlânın emri ile,
Cehennem’in üstünde kurulacaktır. Herkese, bu köprüden geçmesi
emrolunacaktır. O gün, bütün peygamberler; “Yâ Rabbî! Selâmet
ver” diye yalvaracaklardır. Cennetlik olanlar, köprüden kolayca
geçerek, Cennet’e gideceklerdir. Bunlardan bâzısı şimşek gibi, bir
kısmı rüzgâr gibi, bâzısı koşan at gibi geçeceklerdir. Sırât köprüsü kıldan ince, kılıçtan keskindir. Dünyâda İslâmiyet’e uymak da
böyledir. İslâmiyet’e tam uymağa uğraşmak, sırât köprüsünden
geçmek gibidir. Burada nefs ile mücâdele güçlüğüne katlananlar,
orada sırâtı kolay ve rahat geçecektir. Bunun içindir ki, Allahü
teâlâ, İslâmiyet’in gösterdiği doğru yola; “Sırât-ı müstekîm” adını verdi. Bu isim benzerliği de, İslâmiyet yolunda bulunmanın,
sırât köprüsünü geçmek gibi olduğunu göstermektedir. Cehennemlik olanlar, sırâttan Cehennem’e düşeceklerdir.
Sırât köprüsüne inanmak farzdır. Çünkü Sırât köprüsü Nass
ile sabittir. Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyuruluyor ki: “Onları Cehennem Sırâtına götürüp hapsedin! Çünkü onlar mesuldür.
(Onları hesâb mahallinde durdurun! Hesâb olunacaklardır; onlar
inanışlarından ve yapdıklarından sorulacaklardır.)” [Sâffât: 23, 24]
Nuhbet-ül-leâli kitabında diyor ki: Sırât, Cehennem üzerinde
bir köprüdür. Âyet-i kerîmede meâlen buyuruluyor ki: “İçinizden
oraya uğramayacak hiç kimse yoktur.” [Meryem: 71] Ehl-i
“Bana getirilen
salevât, Sırât
köprüsü üzerinde
size nûr olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
602
sünnet âlimleri, “Siz oraya uğrarsınız” âyet-i kerîmesini Sırât üzerine uğramak olarak
tefsîr etmişlerdir. [Birgivî Vasiyetnâmesi]
Hadîs-i şerîflerde buyuruldu ki:
“Cehennem üzerine Sırât köprüsü kurulur. Buradan ümmetiyle ilk geçecek Peygamber benim.” [Buhârî]
“Kıyâmette Sırât köprüsünün başında durur, ümmetimin geçmesini beklerim. Allahü teâlâ, ‘Dilediğini iste, istediklerine şefâat et, şefâatin kabul
olunacaktır’ buyurur. Ümmetime şefâatten sonra, yalvarmaya devam ederim. Rabbim bana “Ümmetinden ihlâsla bir defa ‘Lâ ilâhe illallah’ diyen ve
îmânla ölen herkesi Cennet’e koy buyuruncaya kadar yerimden kalkmam.”
[İmâm-ı Ahmed]
“Sırât köprüsünü geçmek herkesin nûruna bağlıdır. Kimi göz açıp yumuncaya kadar, kimi şimşek gibi, kimi yıldız akması gibi, kimi koşan at gibi
sırâtı geçerler. Nûru çok az olan da yüzüstü sürünür. Elleri ve ayakları kayar,
tekrar yapışır. Nihayet sürüne sürüne kurtulur.” [Taberani] “Ehl-i beytimi ve
Eshâbımı çok sevenin, Sırât köprüsünden geçerken ayağı kaymaz.” [Deylemi]
“Hiçbir bid’at ehli Sırâttan geçemeyecek, Cehennem’e düşecektir.” [İbni
Asakir] “Nice kimseler Sırâttan geçtiğini bilmeyip, meleklere derler ki: Sırât
ve Cehennem nerede kaldı, biz onlardan geçtik mi? Melekler de şöyle cevap
verirler: Siz Cehennem üstündeki Sırâttan geçtiniz; fakat Cehennem ateşi
sizin nûrunuzdan çekilip, örtülmüştü.” [Câmius-sagir]
“Sırât kıldan ince, kılıçtan keskindir. Melekler, mü’minleri kurtarmaya
çalışır. Cebrail aleyhisselâm beni belimden tutar. Ben de, ‘Yâ Rabbi ümmetime selamet ver, onları kurtar’ diye duâ ederim. O gün ayağı sürçüp düşen
çok olur.” [Beyheki]
Peygamber efendimizin ümmetinden olan bazı kişiler, mezardan kalkınca doğruca
Cennet’e giderler. Melekler bunlara derler ki:
- Hesap gördünüz mü?
- Hayır, biz hesap falan görmedik.
- Sırât köprüsünü geçtiniz mi?
- Hayır, Sırât falan görmedik.
- Cehennemi gördünüz mü?
- Hayır, Cehennem’i de görmedik.
- Siz ne amel işlediniz de böyle hesap görmeden, Sırâta uğramadan doğruca
Cennet’e geldiniz?
- Bizim iki hasletimiz var idi. Onun sayesinde bu nimete kavuştuk. Allah’tan utanır, yalnızken de günâh işlemezdik. Bir de Allah’ın verdiği az rızka razı olurduk. Melekler derler ki: Bu nimetler sizin hakkınızdır. [İbni Hibbân]
Sırât köprüsi denilince, bildiğimiz köprüler gibi sanmamalıdır! Nitekim, (Sınıf geçmek için imtihan köprüsünden geçilir) diyoruz. Hâlbuki imtihanın köprüye benzer
tarafı yoktur. Sırât köprüsü de, bilinen köprülere veya imtihan köprüsüne hiç benzemez.624
Peygamber efendimize sallallahü aleyhi ve sellem mahsûs olan Kevser havuzu
624 Tam İlmihal Se’âdet-i Ebediyye, 58/3.
603
vardır. Büyüklüğü, bir aylık yol gibidir. Suyu sütten daha beyaz,
kokusu miskten daha güzeldir. Etrafındaki kadehler, yıldızlardan
daha çoktur. Bir içen, Cehennem’de olsa bile, bir daha susamaz.
Şefâat haktır. Tevbesiz ölen mü’minlerin küçük ve büyük
günâhlarının affedilmesi için, peygamberler, velîler, sâlihler, melekler ve Allahü teâlânın izin verdiği kimseler, şefâat edecek ve
kabûl edilecektir.
Cennet ve Cehennem şimdi vardır. Cennet, yedi kat göklerin üstündedir. Cehennem, her şeyin altındadır. Sekiz Cennet, yedi
Cehennem vardır. Cennet, yer küresinden, güneşten ve göklerden
daha büyüktür. Cehennem de güneşten büyüktür.
“Dünya, mü’mine zindan gibidir.” [Müslim] “Dünya, ana
rahmine göre Cennet, Cennet’e göre ise çöplük gibidir.”
[Ma’rifetnâme] Çöplükle Cennet mukayese edilir mi? Ana rahmindeki bir çocuğun, nasıl ki, dünyaya gelip, çeşitli olaylara karşılaşacağını bilmesi mümkün değilse, Cennet’e gidecek mü’minin de,
orada kavuşacağı nimetleri bilmesi mümkün değildir.
Hadîs-i şerîflerde buyuruldu ki: “Cennet’te hiç kimsenin
görmediği, işitmediği ve hayal bile edemediği nimetler
vardır.” [Müslîm] “Cennet nimetleriyle, dünyadakiler arasında yalnız isim benzerliği vardır.” [Beyheki]
Allahü teâlânın sonsuz kudretine inananın, Onun bildirdiği her
şeye inanması gerekir. Cenâb-ı Hak, Cennet’te sıkıntı olmayacağını, Cennet ehline istedikleri her nimetin verileceğini bildiriyor.
Cennet nimetleri yanında, dünya nimetleri, onların gölgesi,
resmi gibi bile değildir. Ağacın resmi ile kendisi nasıl aynı şey
değilse, Cennet nimetleri yanında dünyadakiler de öyledir. Allahü
teâlâ, dünyaya mahsus nimetleri, yoktan yarattığı gibi, âhirette
de, hatıra, hayale gelmeyen nimetleri yoktan yaratacaktır. Allahü
teâlâ için güçlük olmaz.
Cennet’te, üzüntü, sıkıntı yoktur.
Birkaç âyet-i kerîme meâli: “İyilik edenlere, en güzel
mükâfat ve daha fazlası (Allahü teâlâ’nın cemalini müşahede
etmek) vardır. Onların yüzlerine ne bir kara (leke), ne de bir
zillet (aşağılık) bulaşır. İşte bunlar Cennetlik kimselerdir.
Onlar orada devamlı kalacaklardır.” [Yunus: 26] “Îmân edip
salih amel işleyenler için Firdevs Cenneti, konaklama yeri
olacaktır. Onlar orada devamlı olarak kalacaklar ve oradan
çıkmayı hiç istemeyeceklerdir.” [Kehf: 107-108] “Cennet’in
neresine bakarsanız bakın, bol nimet ve büyük bir mülk
(saltanat, büyük ihsânlar) görürsünüz.” [İnsân: 20]
Hadîs-i şerîflerde de buyuruldu ki: “Allahü teâlâ, “Salihlere
gözlerin görmediği, kulakların işitmediği ve insanın hatırına gelmeyen şeyler hazırladım” buyurdu.” [Buhârî] “Cennet’e
“Cennette
hiç kimsenin
görmediği,
işitmediği ve
hayal bile
edemediği
nimetler vardır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
604
giren ölmez, ebedi yaşar. Hep mutlu olur, üzülmez, ümitsizliğe düşmez, elbisesi eskimez ve gençliği gitmez.” [İbn-i Ebiddünya] “Cennet ehli, hiç hastalanmaz
ve yaşlanmaz; hiç üzülmez ve hep neşeli olur.” [Müslîm] “Cennet’e giren, ‘Bir
ata bineyim’ derse biner, ‘uçayım’ derse, uçar.” [Tirmizi] “Cennet’in en aşağı derecesinde olan kişiye, ‘Ne istersen iste’ denecek. O da, hatırından ne geçiyorsa hepsini isteyecek. Ona, ‘Her istediğinin iki katı sana verilecektir’ denecek.”
[Müslîm] “Herkes 33 yaşında olacak.” [Tirmizî, Kurtubî, Nevevî]
6- Kadere inanmak
Ve bil-kaderi, hayrihi ve şerrihi minallahi teâlâ: Kadere, hayır ve şerrin Allahü teâlâdan olduğuna inandım, demekdir. İnsanlara gelen hayr ve şer, fâide ve zarar,
kazanç ve ziyânların hepsi, Allahü teâlânın takdîr etmesi iledir. Allahü teâlânın bir
şeyin varlığını dilemesine kader denilmişdir. Kaderin, yâni varlığı takdîr edilmiş olan
şeyin var edilmesine (kazâ) denir. Kader ve kazâ kelimeleri birbirinin yerine de kullanılır.
Ezelden ebede kadar olacak; eşyayı, özellikleri, hareketleri, olayları, ezelde bildiğine uygun olarak yaratmaktadır. İnsanların iyi ve kötü bütün işlerini, müslüman
olmalarını, küfürlerini, istekli ve isteksiz bütün işlerini, Allahü teâlâ yaratmaktadır.
Yaratan, yapan yalnız O’dur. Sebeplerin meydana getirdiği her şeyi yaratan O’dur. Her
şeyi bir sebeb ile yaratmaktadır.
İlmin, fennin en yüksek derecesinde bulunan, hakîkatleri tam gören peygamberler
ve o büyüklerin izinde giderek ilim deryâlarından damlalara kavuşan İslâm âlimleri,
bugün yakıcı, yapıcı sanılan şeylerin, âciz, zavallı birer vâsıta ve mahlûk olduklarını,
hakîkî yapıcının, yaratıcının araya koyduğu sebepler olduğunu bildiriyor. Yakıcı, Allahü teâlâdır. Ateşsiz de yakar. Fakat, ateş ile yakmak âdetidir. Yakmak istemezse,
ateş içinde de yakmaz. İbrâhim aleyhisselâmı ateşte yakmadı. Onu çok sevdiği için,
âdetini bozdu.
Allahü teâlâ dileseydi, her şeyi sebepsiz yaratırdı. Ateşsiz yakardı. Yemeden doyururdu. Fakat lütfederek, kullarına iyilik ederek, her şeyi yaratmasını bir sebebe bağladı. Belirli şeyleri, belli sebeplerle yaratmağı diledi. İşlerini, sebeplerin altında gizledi.
Kudretini sebepler altında sakladı. O’nun bir şeyi yaratmasını isteyen, o şeyin sebebine yapışır, o şeye kavuşur. Lâmbayı yakmak isteyen, kibrit kullanır. Zeytinyağı çıkarmak isteyen, baskı âleti kullanır. Başı ağrıyan, aspirin kullanır. Cennet’e gidip, sonsuz nimetlere kavuşmak isteyen, İslâmiyet’e uyar. Kendine tabanca çeken, zehir içen
ölür. Terli iken su içen, hasta olur. Günâh işleyen, küfre düşen de Cehennem’e gider.
Herkes hangi sebebe başvurursa, o sebebin vâsıta kılındığı şeye kavuşur. Müslüman
kitaplarını okuyan, müslümanlığı öğrenir, sever, müslüman olur. Dinsizlerin arasında
yaşayan, onların sözlerini dinleyen din câhili olur. Din câhillerinin çoğu îmansız olur.
İnsan hangi yerin vâsıtasına binerse, oraya gider.
Allahü teâlâ, işlerini sebeplerle yaratmamış olsaydı, kimse kimseye muhtâç olmazdı. Herkes, herşeyi Allahü teâlâdan ister, hiç bir şeye başvurmazdı. Böyle olunca,
insanlar arasında, âmir, memûr, işçi, san’atkâr, talebe, hoca ve nice insanlık bağları
kalmaz, dünyâ ve âhiretin nizâmı bozulurdu. Güzel ile çirkin, iyi ile fenâ ve mutî ile
âsî arasında fark kalmazdı.
605
Hak, şerleri hayr eyler,
Zannetme ki gayr eyler,
Ârif ânı seyr eyler,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Sen Hakk’a tevekkül kıl
Tefvîz et ve râhat bul,
Sabr eyle ve râzı ol,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Kalbin ana bend eyle,
Tedbîrini terk eyle,
Takdîrini derk eyle,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Hallâk u Rahîm oldur,
Rezzâk u Kerîm oldur,
Fa’âl ü Hakîm oldur,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Bil kâdî-yi’l hâcâtı,
Kıl ana münâcâtı,
Terk eyle mürâdâtı,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Bir iş üstüne düşme,
Olduysa inâd etme,
Haktandır o, red etme,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Haktandır bütün işler,
Boştur gam u teşvişler,
Ol, hikmetini işler,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Hep işleri fâyıktır,
Birbirine lâyıktır,
N’eylerse, muvâfıktır,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Dilden gamı dûr eyle,
Rabbinle huzûr eyle,
Tefvîz-i umûr eyle,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Sen adli zulüm sanma,
Teslim ol nâra yanma,
Sabr et, sakın usanma,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Deme şu niçin şöyle,
Bir nicedir ol öyle,
Bak sonuna, sabr eyle,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Hiç kimseye hor bakma,
İncitme, gönül yıkma,
Sen nefsine yan çıkma,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Nâçâr kalacak yerde,
Nagâh açar, ol perde,
Dermân eder ol derde,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
Her dem onu zikreyle,
Zeyrekliği koy şöyle,
Hayrân-ı Hak ol, söyle,
Mevlâ görelim n’eyler,
N’eylerse, güzel eyler...
İbrâhim Hakkı Erzurûmî
“Nefse iyilik ve
kötülük veren
Allahü teâlâya
and olsun ki,
nefsini tezkiye
eden, küfür
ve isyândan
temizleyen,
kurtuldu. Nefsini
bunlarda bırakan
da, ziyân etti.”
Şems: 7-10
MEVLÂ GÖRELİM NEYLER
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
606
Allahü teâlâ kullarına (İrâde) vermiş, bu irâdelerini, dilemelerini, işleri yaratmasına sebeb kılmışdır. Bir kul, bir şey yapmak isteyince, Allahü teâlâ da dilerse, o işi
yaratır. Kul dilemezse, Allahü teâlâ da dilemez ve o şeyi yaratmaz.
Kulların istekli hareketleri, iki şeyden meydana gelmektedir: Birincisi, kulun
irâde ve kudreti iledir. Bunun için, kulun hareketlerine, yâni niyet edilen işlerin organlar (uzuvlar) tarafından yapılmasına “Kesb etmek” denir. Kesb, insanın sıfatıdır.
İkincisi, Allahü teâlânın yaratması, var etmesi iledir. Allahü teâlânın emirleri, yasakları, sevaplar vermesi ve azaplar yapması, insanda kesb bulunduğu içindir.
Allahü teâlâ geçmiş ve gelecek her şeyi, ezelî ilmiyle bilir. Mesela, bir kâfirin ebedi
kâfir kalıp kalmayacağını bilir. Olacak şeylerin nasıl olacağını bilir. Bütün hayvanların, nebatların, cansız varlıkların, katıların, sıvıların, gazların, yıldızların, moleküllerin,
atomların, elektronların, elektro-magnetik dalgaların, kısaca her varlığın hareketi, fizik olayları, kimya tepkimeleri, çekirdek reaksiyonları, enerji alış-verişleri, canlılardaki fizyolojik faaliyetler, her şeyin olup olmaması, kulların iyi ve kötü işleri, dünyâda
ve âhirette, bunların cezâsını görmeleri ve her şey, ezelde, Allahü teâlânın ilminde var
idi. Bunların hepsini ezelde biliyordu.
Takvimlere, bir yıl içinde güneşin ne zaman doğup, ne zaman batacağı, hesaplanarak yazılıyor. Güneş, takvimde bildirilen saatlerde doğup batar. Güneş, takvime öyle
yazıldı diye, bilinen saatlerde doğup batmaz. Takvime yazılması, güneşin doğmasına
ve batmasına tesir etmez. Allahü teâlâ da insanların başlarına ne geleceğini bildiği
için, bunları levh-i mahfuza yazmıştır. Allahü teâlânın, bazı kimselerin nasipsiz olacaklarını bildirmesi, onların, kendi arzularıyla küfür üzere kalmayı istedikleri ve îmân
etmek istemedikleri içindir. Yoksa bunların kâfir olması, Allahü teâlânın haber verdiği
için değildir. Kur’ân-ı kerîmde buyuruyor ki: “Cenâb-ı Hak, hayrı ve şerri (veya taat
ve günâhı) ve bu ikisinin hâllerini öğretip bunlardan birini yapabilmesi için,
insana ihtiyâr (tercih hakkı, irade-i cüziyye) verdi. Nefsini tezkiye eden (kötülüklerden temizleyip faziletlerle dolduran) kurtuldu. Nefsini günâhta, cehalette,
dalâlette bırakan da, ziyân etti.” [Şems: 7-10]
İnsan, irade-i cüziyyesini kullanmakta serbesttir, mecbur değildir. Yâni irade-i
cüziyye, iyiliğe kullanılırsa Allahü teâlâ iyilik yaratır, kötülüğe kullanılırsa, kötülük
yaratır. Kul irade-i cüziyyesini kullanıyor, Allahü teâlâ da yaratıyor. [İrade-i cüziyye
risalesi]
Demek ki, iyilik isteyene iyilik veriyor, o nasipli oluyor. Kötülük isteyene kötülük
veriyor, o da nasipsiz oluyor. Burada bir zorlama yoktur. Yâni Allahü teâlâ zorla günâh
işletmiyor, zorla Cehennem’e atmıyor. Neticede adalete aykırı bir şey olmuyor.
Allahü teâlâ, emirleri yapan ve yasaklarından sakınan kullarına mükâfat, tersini
yapanlara da ceza vereceğini bildirmiştir.
607
İSLÂMIN ŞARTLARI
İslâm dinine girmiş olanlara yâni müslümanlara farz olan muhakkak yapılması gereken beş vazife vardır. Bunlar;
1- İslâmın şartlarından birincisi (Kelime-i şehâdet getirmekdir). Kelime-i şehâdet getirmek demek, (Eşhedü en lâ
ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve
resûlühü) söylemekdir. Yâni âkıl ve bâliğ olan ve konuşabilen
kimsenin, (Yerde ve gökde, Allahdan başka, ibâdet edilmeğe
hakkı olan ve tapılmağa lâyık olan hiçbirşey ve hiçbir kimse yokdur. Hakîkî ma’bûd ancak, Allahü teâlâdır.) O, vâcibül-vücûddür. Her üstünlük O’ndadır. O’nda hiçbir kusûr yokdur.
O’nun ismi (Allah)dır, demesi ve buna kalb ile kesin olarak inanmasıdır.
Ve yine, o gül renkli, beyâz kırmızı, parlak, sevimli yüzlü ve
kara kaşlı ve kara gözlü, mübârek alnı açık, güzel huylu, gölgesi
yere düşmez ve tatlı sözlü, Arabistanda Mekke’de doğduğu için
Arab denilen, Hâşimî evlâdından (Abdullahın oğlu Muhammed
aleyhisselâm, Allahü teâlânın kulu ve resûlüdür, yâni Peygamberidir.) Vehebin kızı olan hazret-i Âminenin oğludur. Elhamdülillah bizim de sevgili Peygamberimizdir, “sallallahü aleyhi
ve sellem”.
2- İslâmın beş şartından ikincisi, şartlarına ve farzlarına uygun olarak, hergün beş kerre (Vakti gelince, namâz kılmakdır).
Âdem aleyhisselâmdan beri, her dinde bir vakit namâz vardı. Hepsinin kıldığı, bir araya toplanarak bize farz edildi. Namâz kılmak,
îmânın şartı değil ise de, namâzın farz olduğuna inanmak, îmânın
şartıdır. Mükellef olan [yani âkıl ve bâliğ olan] her müslümânın,
hergün beş vakit namâzı kılması (Farz-ı ayn)dır. Mîrâc gecesinde, beş vakit namâz emr olundu. Mîrâcdan önce, yalnız sabâh ve
ikindi namâzı vardı.
3- İslâmın beş şartından üçüncüsü, (Malının zekâtını vermekdir). Zekâtın lügat mânâsı, temizlik ve övmek ve iyi, güzel
hâle gelmek demekdir. İslâmiyyetde zekât demek; ihtiyâcından
fazla ve (Nisâb) denilen belli bir sınır mikdârında (Zekât malı)
olan kimsenin, malının belli mikdârını ayırıp, Kur’ân-ı kerîmde
bildirilen müslümanlara, başa kakmadan vermesi demekdir. Dört
mezhebde de, dört türlü zekât malı vardır:
Altın ve gümüş zekâtı, ticâret malı zekâtı, senenin yarıdan fazlasında çayırda otlıyan dört ayaklı kasab hayvanları zekâtı ve toprak mahsûlleri zekâtıdır. Bu dördüncü zekâta (Uşr) denir. Yerden
mahsûl alınır alınmaz uşr verilir. Diğer üç zekât, nisâb mikdârı
oldukdan bir sene sonra verilir.
“Kur’ân-ı
kerîmde, kullara
lâzım olan herşey
bildirilmiş,
inanmıyanlar
azâb ile
korkutulmuş,
islâmın şartlarını
yapan mü’minler
Cennet ile
müjdelenmişdir.”
İmâm-ı Rabbânî
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
608
4- İslâmın beş şartından dördüncüsü, (Ramazân-ı şerîf ayında, hergün oruc
tutmakdır). Oruc tutmağa (Savm) denir. Savm, lügatde, birşeyi birşeyden korumak
demekdir. İslâmiyyetde, şartlarını gözeterek, Ramazân ayında, Allahü teâlâ emretdiği için, hergün üç şeyden kendini korumak demekdir. Bu üç şey; yimek, içmek ve
cimâdır.
5- İslâmın beş şartından beşincisi, (Gücü yetenin, ömründe bir kerre hac etmesidir). Yol emîn ve beden sağlam olarak, Mekke-i mükerreme şehrine gidip gelinceye kadar, geride bırakdığı çoluk-çocuğunu geçindirmeğe yetişecek maldan fazla
kalan para ile oraya gidip gelebilecek kimsenin, ömründe bir kerre, ihrâmlı olarak,
Kâbe-i mu’azzama’yı tavâf etmesi ve Arafât meydânında vakfeye durması farzdır.
Gelin nemâz kılalım, kalbden pası silelim,
Allaha yaklaşılmaz, nemâz kılınmadıkca!
Nerde nemâz kılınır, günâhlar hep dökülür,
İnsân, kâmil olamaz, nemâzı kılmadıkca!
Kur’ân-ı kerîmde Hak, nemâzı çok medh etdi,
dedi sevmem kişiyi, nemâzı kılmadıkca!
Bir hadîs-i şerîfde: Îmânın alâmeti,
insanda belli olmaz, nemâzın kılmadıkca!
Bir nemâzı kılmamak, ekber-i kebâirdir,
tevbe ile afv olmaz, kazâsın kılmadıkca!
Nemâzı hafîf gören, îmândan çıkar hemân,
müslimân olamaz o, nemâzın kılmadıkca!
Nemâz kalbi temizler, kötülükden men’ eder,
münevver olamazsın, nemâzın kılmadıkca!
609
NAMAZ KILMAK
İslâmın beş şartından ikincisi namaz kılmaktır. Her müslümanın, her gün, vakitleri gelince, beş kerre namâz kılması ve herbirisini vaktinde kıldığını bilmesi farzdır. Namâzları; farzlarına,
vâciblerine, sünnetlerine dikkat ederek ve gönlünü Allahü teâlâya
vererek, vakitleri geçmeden kılmalıdır.
Kur’ân-ı kerîmde, namâza (Salât) buyuruluyor. Salât; lügatde
insanın duâ etmesi, meleklerin istiğfâr etmesi, Allahü teâlânın
merhamet etmesi, acıması demekdir. İslâmiyyetde (Salât) demek; ilmihâl kitâblarında bildirildiği şekilde, belli hareketleri yapmak ve belli şeyleri okumak demekdir.
Namazın ehemniyeti
Namaz, Allahü teâlânın, Sevgili Peygamberimiz hatırına
mü’minlere ihsân ettiği en büyük, en mühim, en güzel bir emridir.
Namâz, dînin direğidir. Namâzını devâmlı, doğru ve tam olarak kılan kimse, dînini kurmuş, İslâm binâsını ayakda durdurmuş
olur. Namâzı kılmayan, dînini ve İslâm binâsını yıkmış olur. Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki; “Dînimizin
başı, namâzdır.” Başsız insan olmadığı gibi, namâzsız da, din
olmaz.
Namâz, İslâm dîninde îmândan sonra ilk farz edilen emirdir. Allahü teâlâ, kullarının yalnız kendisine ibâdet etmeleri için
namâzı farz etdi. Kur’ân-ı kerîmde yüzden fazla âyet-i kerîmede
“Namâz kılınız!” buyurulmakdadır. Hadîs-i şerîfde, “Allahü
teâlâ, hergün beş vakit namâz kılmayı farz etdi. Kıymet
vererek ve şartlarına uyarak, hergün beş vakit namâz kılanı Cennet’e sokacağını, Allahü teâlâ söz verdi” buyuruldu.
Namâz, dînimizde yapılması emredilen bütün ibâdetlerin en
kıymetlisidir. Bir hadîs-i şerîfde, “Namâz kılmayanın, İslâmdan
nasîbi yokdur!” buyuruldu. Yine bir hadîs-i şerîfde, “Mü’min ile
kâfiri ayıran fark, namâzdır” buyuruldu. Yâni mü’min namâz
kılar, kâfir kılmaz.
Namâz kılmak, Allahü teâlânın büyüklüğünü düşünerek,
Onun karşısında kendi küçüklüğünü anlamakdır. Bunu anlayan
kimse, hep iyilik yapar. Hiç kötülük yapamaz. Hergün beş kerre,
Rabbinin huzûrunda olduğunu niyyet eden kimsenin kalbi ihlâs
ile dolar. Namâzda yapılması emrolunan her hareket, kalbe ve bedene fâideler sağlamakdadır.
Câmilerde cemâat ile namâz kılmak, müslümanların kalblerini birbirine bağlar. Aralarında sevgiyi sağlar. Birbirlerinin kardeş
olduklarını anlarlar. Büyükler, küçüklere merhametli olur. Küçük-
“Namâz
kılmayanın,
İslâmdan nasîbi
yokdur!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
610
ler de, büyüklere saygılı olur. Zenginler, fakîrlere ve kuvvetliler, zayıflara yardımcı
olur. Sağlamlar, hastaları câmide göremeyince, evlerinde ararlar. “Din kardeşinin
yardımına koşanın, yardımcısı Allahü teâlâdır” hadîs-i şerîfindeki müjdeye kavuşmak için yarış ederler.
Namâz; insanları, çirkin, kötü ve yasak olan şeylerden alıkoyar. Günâhlara keffâret
olur. Hadîs-i şerîfde, “Beş vakit namâz, sizden birinizin kapısının önünde akan
nehir gibidir. Bir kimse, o nehre hergün beş defa girip yıkansa, üzerinde kir
kalmıyacağı gibi, işte beş vakit namâzı kılanların da, böyle küçük günâhları
afv olunur” buyuruldu.
Namâz, Allahü teâlâya ve Resûlüne îmândan sonra, bütün amel ve ibâdetlerin
en üstünüdür. Bunun için, namâzları, farzlarına, vâciblerine, sünnetlerine,
müstehâblarına riâyet ederek kılmalıdır. Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”
bir hadîs-i şerîflerinde buyurdu ki: “Ey ümmet ve Eshâbım! Edâsına tamamıyla riâyet olunan namâz, Allahü teâlânın beğendiği bütün amellerin en üstünüdür. Peygamberlerin sünnetidir. Meleklerin sevdiğidir. Ma’rifetin, yerin ve göklerin nûrudur. Bedenin kuvvetidir. Rızıkların berekâtıdır. Duânın
kabûlüne vesîledir. Melek-ül-mevte [yâni ölüm meleğine], şefâatçıdır. Kabirde
ışık, Münker ve Nekîre cevâbdır. Kıyâmet gününde üzerine gölgedir. Cehennem ateşiyle kendi arasında siperdir. Sırât köprüsünü yıldırım gibi geçiricidir. Cennet’in anahtarıdır. Cennetde başına tâcdır. Allahü teâlâ, mü’minlere
namâzdan dahâ önemli bir şey vermemişdir. Eğer namâzdan dahâ üstün bir
ibâdet olsaydı, en önce mü’minlere onu verirdi. Zirâ meleklerin kimi devâmlı
kıyâmda, kimi rükû’da, kimi secdede, kimi de teşehhüddedir. Bunların hepsini bir rek’at namâzda toplayıp, mü’minlere hediyye verdi. Zirâ namâz, îmânın
başı, dînin direği, islâmın kavli [sözü] ve mü’minlerin mîrâcıdır. Göğün nûru
ve Cehennem’den kurtarıcıdır.”
Birgün hazret-i Alînin “radıyallahü anh ve kerremallahü vecheh” ikindi namâzı
geçmişdi. Üzüntüsünden kendisini bir tepeden aşağı atdı. İnleye inleye ağlayıp, feryâd
etdi. Peygamberimiz Muhammed Mustafâ “sallallahü aleyhi ve sellem”, Onun bu durumundan haber alınca, Eshâbı ile berâber hazret-i Alînin “radıyallahü anh” yanına
geldiler. Hâlini görünce, kâinâtın Efendisi olan Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve
sellem” de ağlamaya başladı. Duâ etdi. Güneş tekrâr yükseldi. Resûlullah “sallallahü
aleyhi ve sellem” efendimiz; “Yâ Alî! Başını kaldır, güneş hâlâ görünüyor” buyurdu. Hazret-i Alî “radıyallahü anh” buna çok sevindi ve namâzını kıldı.
Hazret-i Ebû Bekr-i Sıddîk “radıyallahü anh”, bir gece, çok ibâdet etdiğinden, gece
sonunda uyku basdırdı. Vitr namâzı geçdi. Sabâh namâzında, Peygamber efendimizi
takîb ederek, mescid kapısında huzûruna gelip feryâd etdi. “Yâ Resûlallah! İmdâdıma
yetiş, vitr namâzım geçdi” diye ağlıyarak yalvardı. Resûlullah efendimiz de, ağlamaya başladı. Bunun üzerine Cebrâil “aleyhisselâm” gelip, “Yâ Resûlallah! Sıddîk’a
söyle ki, Allahü teâlâ Onu afv eyledi” dedi.
Evliyânın büyüklerinden Bâyezîd-i Bistâmî “kuddise sirruh”, bir gece uyku bastırıp, sabâh namâzına uyanamadı. O kadar ağlayıp inledi ki, bir ses işitdi: (Ey Bâyezîd!
Bu kusûrunu afv eyledim. Bu ağlamanın bereketi ile sana ayrıca yetmiş bin namâz
sevâbı verdim) buyuruldu. Birkaç ay sonra yine uyku bastırdı. Şeytân gelip, mübârek
611
ayağından tutarak uyandırdı. (Kalk, namâzın geçmek üzeredir)
dedi. Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri buyurdu ki: (Ey mel’ûn, sen
böyle işi nasıl yaparsın? Sen, herkesin namâzının kaçmasını,
vaktini geçirmesini istersin. Beni niçin uyandırdın?) Şeytân dedi
ki: (Sabâh namâzını kaçırdığın gün, ağlayarak yetmişbin namâz
sevâbı kazanmışdın. Bugün onu düşünerek, seni uyandırdım ki,
bir vakit namâz sevâbı bulasın. Yetmişbin namâz sevâbına kavuşamıyasın!)
Büyük velî Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri buyurdu ki: (Dünyânın
bir sâati, kıyâmetin bin senesinden dahâ iyidir. Zirâ bu bir sâatde,
sâlih, makbûl bir amel işlenebilir ve o bin senede birşey yapılamaz.) Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki: “Bir
kimse bir namâzı, bile bile öbür namâza birleşdirirse, seksen hukbe Cehennem’de yanacakdır.” Bir hukbe, seksen âhiret
senesidir. Âhiretin bir günü bin dünyâ senesidir.
O hâlde, ey din kardeşim! Vaktini boş, fâidesiz şeylerle geçirme.
Zamanının kıymetini bil. Vaktini en iyi şeylere sarf et. Sevgili Peygamberimiz, “Musîbetlerin en büyüğü, vakti fâidesiz şeylerle geçirmekdir” buyurdu. Namâzlarını vaktinde kıl ki, kıyâmet
günü pişmân olmayıp, çok büyük sevâba kavuşasın! Hadîs-i şerîfde
buyuruldu ki, “Bir namâzı vaktinde kılmayarak kazâya bırakıp, edâ etmezden önce vefât eden kimsenin mezârına,
Cehennem’den yetmiş pencere açılıp, kıyâmete kadar azâb
çeker.” Bir namâzını vaktinde, bile bile kılmayan, yâni namâz
vakti geçerken, namâz kılmadığı için üzülmeyen, dinden çıkar
veyâ ölürken îmânsız gider. Yâ namâzı, hâtırına bile getirmeyenler, namâzı vazîfe tanımayanlar ne olur? Namâza ehemmiyyet
vermiyenin, onu vazîfe tanımıyanların (Mürted) yâni kâfir olacaklarını dört mezhebin bütün âlimleri sözbirliği ile bildirmişlerdir. Namâzı bile bile kılmayıp, kazâ etmeyi düşünmeyen ve bunun için azâb çekeceğinden korkmayan kimsenin de (Mürted)
yâni kâfir olacağı, Abdülganî Nablüsî hazretlerinin “Hadîkatün
nediyye” kitâbının “Dilin âfetleri” bölümünde yazılıdır.
Namâz kimlere farzdır
Namâz kılmak, akıllı olan ve bülûğ çağına giren her erkek ve
kadın müslümana farzdır. Namâzın farz olması için üç şart vardır:
1- Müslüman olmak. 2- Akıllı olmak. 3- Bülûğ çağına
girmek.
Dînimizde, akıllı olmayan ve ergenlik (bülûğ) çağına girmemiş
olan küçük çocuklar, namâz kılmakdan sorumlu değillerdir. Fakat,
anne ve babalar, çocuklarına din bilgilerini öğretmeli ve ibâdet
yapmağa alışdırmalıdırlar. Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve
sellem” buyurdu ki: “Hepiniz bir sürünün çobanı gibisiniz!
“Bir namâzı
vaktinde
kılmayarak
kazâya bırakıp,
edâ etmezden
önce vefât
eden kimsenin
mezârına,
Cehennemden
yetmiş pencere
açılıp, kıyâmete
kadar azâb
çeker.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
612
Çoban sürüsünü koruduğu gibi, siz de evlerinizde ve emirleriniz altında
olanları Cehennem’den korumalısınız! Onlara müslümanlığı öğretmelisiniz.
Öğretmez iseniz mesûl olacaksınız.” Başka bir hadîs-i şerîfde de, “Bütün çocuklar müslümanlığa uygun ve elverişli olarak dünyâya gelir. Bunları, sonra
anaları babaları, hıristiyan, yahudi ve dinsiz yapar” buyurdu.
O hâlde, her müslümanın birinci vazîfesi, çocuklarına İslâmiyyeti ve Kur’ân-ı
kerîm okumasını, namâz kılmasını, îmânın ve islâmın şartlarını öğretmekdir. Çocuğunun müslüman olmasını isteyen, dünyâda ve âhiretde râhata, huzûra kavuşmasını
dileyen anne ve babalar, önce bu vazîfesini yerine getirmelidir. İslâm bilgileri ve güzel
ahlâk verilmeyen çocuk, kötü yoldaki kimselere çabuk aldanır. Anne ve babasına,
devletine ve milletine zararlı olur.
Biz burada, namâzla ilgili meseleleri, Hanefî mezhebine göre, o mezhebin büyük
âlimlerinin kitâblarından alıp, sâdeleşdirerek bildirdik.
Müslümanlara, kılmaları emredilen namâzlar farz, vâcib ve nâfile olmak üzere üçe
ayrılır. Bunlardan;
1- Farz namâzlar: Beş vakit namâzın farzları, Cum’a namâzının iki rek’at farzı ve
cenâze namâzı, farz namâzlardır. (Cenâze namâzı farz-ı kifâyedir.)
2- Vâcib namâzlar: Vitr namâzı, bayram namâzları, adak olan namâz ve başlanıp
yarıda kalan nâfile namâzlardır. Kazâya kalan vitr namâzını da, kazâ etmek vâcibdir.
3- Nâfile namâzlar: Beş vakit namâzın sünnetleri, terâvih namâzı ve sevâb kazanmak niyyeti ile kılınan teheccüd, tehıyyetül-mescid, işrâk, duhâ, evvâbin, istihâre,
tesbîh namâzları gibi namâzlar, nâfile namâzlardır. Yâni kılınması emir değildir. Farz
ve vâcib olan namâzlardan, borcu olmayan bir kimsenin, nâfile ibâdetlerine de sevâb
verilir.

.Beş vakit namaz
Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm buyurdu ki: “Allahü teâlâ kullarına
hergün beş kerre namâz kılmayı farz etdi. Güzel abdest alıp, bu beş namâzı
vakitlerinde kılan ve rükû ve secdelerini iyi yapanları, Allahü teâlâ afv ve
mağfiret eder.”
Beş vakit namâz, kırk rek’at eder. Bunlardan onyedi rek’ati farzdır. Üç rek’ati
vâcibdir. Yirmi rek’ati de sünnetdir. Şöyle ki;
1- Sabâh namâzı: Dört rek’atdir. Önce, iki rek’at sünneti, sonra iki rek’at da farzı
kılınır. Bu sünnet, çok kuvvetlidir. Vâcib diyenler de vardır.
2- Öğle namâzı: On rek’atdir. Önce, dört rek’at ilk sünneti, sonra dört rek’at farzı,
farzdan sonra da iki rek’at son sünneti kılınır.
3- İkindi namâzı: Sekiz rek’atdir. Önce, dört rek’at sünneti, sonra dört rek’at farzı
kılınır.
4- Akşam namâzı: Beş rek’atdir. Önce üç rek’at farzı, sonra iki rek’at sünneti
kılınır.
5- Yatsı namâzı: Onüç rek’atdir. Önce, dört rek’at sünneti, sonra dört rek’at farzı,
sonra iki rek’at son sünneti, bundan sonra da üç rek’at (Vitr namâzı) kılınır.
613
Namazın farzları
Farz, Allahü teâlânın yapılmasını istediği kesin emridir. Bir
ibâdetin farzları yerine getirilmedikçe, o ibâdet sahîh, doğru olmaz. Namâz kılarken, oniki şartı yerine getirmek farzdır. Bu farzların yedisi namâzın dışında, beşi de içindedir. Dışındaki farzlara
(Şartlar) denir. İçindekilere de (Rükünler) denir. [Bâzı âlimler,
tahrîme tekbîrinin, namâzın içinde olduğunu söylemişlerdir. Bunlara göre, namâzın şartları da, rükünleri de, altı olmakdadır.]
Namâzın büyük bir iş ve ibâdetlerin en önemlisi olduğu, şartlarının bu kadar çok olmasından anlaşılmakdadır. Ayrıca, vâcibleri,
sünnetleri, müstehâbları, mekrûhları, müfsidleri de bunlara eklenirse, kulun Rabbinin huzûrunda nasıl bulunacağı, nasıl bulunması lâzım geldiği anlaşılır. Kullar, âciz, güçsüz, zavallı birer
mahlûkdurlar. Her nefesde, kendisini yaratan, Allahü teâlâya
muhtâcdırlar. Namâz, kula aczini bildiren bir ibâdetdir.
A) Namazın şartları
Namâzın dışındaki farzları (Şartları), yedidir. Bunlar:
1- Hadesden tahâret
Abdestsiz olanın abdest alması, cünüb olanın da gusl etmesidir.
Hanefî mezhebine göre abdest nasıl alınır
Sünnet üzere abdest almak için: 1- Abdeste başlarken, eller
bileklere kadar üç defa yıkanır. 2- Sağ el ile ağıza üç kerre su verilir. 3- Sağ el ile buruna üç kerre su verip, sol el ile sümkürülür.
4- Avuçlara su alıp, alından çene altına, şakaklara kadar yüz (üç
defa) yıkanır. Yüzü bir kere yıkamak farzdır. Yüzü yıkayacağı zaman, kalb ile niyyet edilir. 5- Sol el ile, sağ kol (üç defa) dirseğe
kadar yıkanır. 6- Sağ ile sol kol (üç defa) dirsek dâhil yıkanır. İki
kolu, dirsekler ile birlikde, bir kerre yıkamak farzdır. 7- Her iki
kolu yıkadıkdan sonra, elleri tekrâr ıslatıp ve o yaşlıkla başı mesh
edilir ki farzdır. Dahâ sonra kulaklar ve ense mesh edilir. Son üçünü birlikde yapmak için, iki el ıslatılıp, iki elde de, üç bitişik ince
parmak birbirine yapıştırılıp, iç tarafları, başın önünde, saçların
başlangıcına konmak üzere iki el başa konur. İki elin bu üç parmağının uçları, birbirine dokunmalıdır. Baş ve şehâdet parmakları
ve avuç içleri havada olup, başa dokunmaz. İki el, arkaya doğru çekilerek, üçer parmak, başı mesh eder. Eller, arkadaki saç kenârına
gidince, üçer parmak, başdan ayrılıp, iki elin avuç içleri, kafanın
yan tarafındaki saçlar üzerine yapıştırılıp, arkadan öne çekilerek,
başın yan tarafları mesh edilir. Sonra şehâdet parmakları kulakların iç tarafına ve baş parmakların iç yüzü, kulak arkasına konup,
“Bütün çocuklar
müslümanlığa
uygun ve
elverişli olarak
dünyâya gelir.
Bunları, sonra
anaları babaları,
hıristiyan, yahudi
ve dinsiz yapar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
614
kulaklar yukarıdan aşağı mesh edilir. Sonra, diğer üç parmakların dış yüzleri enseye
konup, ensenin ortasından, iki tarafına doğru çekilerek mesh edilir. [Başı bu şekilde
mesh etmek, Mâlikî mezhebinde farzdır.] 8- Boynu mesh etdikden sonra, ayaklar yıkanır: Önce sağ ayak, sol elin küçük parmağı ile, küçük parmağından başlıyarak baş
parmağa kadar, ayak parmaklarının arasını hilâllemek sûretiyle, topuğu birlikde (üç
defa) yıkanır. Sonra sol ayak, ayak parmaklarının arasını bu sefer baş parmakdan
başlıyarak, küçük parmağa doğru, yine sol elin küçük parmağı ile, ayak parmaklarının
arasını hilâllemek sûretiyle, topuğu ile birlikde (üç defa) yıkanır. Bu şekilde iki ayağı,
iki yandaki topuk kemikleri ile birlikde bir kerre yıkamak farzdır.
Bir hadîs-i şerîfde: “Her kim abdest aldıkdan sonra “İnnâ enzelnâhü” yâni
Kadr sûresini bir kerre okursa, Allahü teâlâ hazretleri, o kimseyi sıddîklardan
yazar. İki kerre okursa, şehîdlerden yazar. Üç kerre okursa Peygamberler ile
haşr olur” buyurdular.
Yine bir hadîs-i şerîfde: “Her kim abdest aldıkdan sonra, benim üzerime on
kerre salâtü selâm getirirse, Allahü teâlâ hazretleri, o kişinin hüznünü giderip mesrûr eder, duâsını kabûl eder” buyurdular.
Abdesti bozan şeyler
Yedi şey abdesti bozar ki, şunlardır: 1- Önden ve arkadan çıkan şeyler. 2- Ağızdan çıkan necs şeyler: a) Kay, ağız dolusu olursa, b) Tükürdüğünde, kan tükürükden
çok olursa. 3- Deriden çıkanlar: a) Kan, cerâhat ve sarı su yalnız olarak çıkarsa, b)
Çıban ve yaradaki kanı, sarı suyu, pamukla emerse. 4- Uyumak: Yan yatarak veyâ dirseğine, yâhud birşeye dayanıp uyursa, abdest bozulur. 5- Bayılmak, deli olmak, sar’a
tutmak veyâ yürürken sallanacak kadar serhoş olmak, abdesti bozar. 6- Rükû ve secdeleri olan namâzda kahkaha ile gülmek, namâzı da, abdesti de bozar. Fakat, çocuğun
bozulmaz. Namâzda tebessüm, namâzı da, abdesti de bozmaz. Yanındakiler işitirse
(Kahkaha) denir. Kendi de işitmezse, (Tebessüm) denir. 7- Mübâşeret-i fâhişe, yâni
çıplak olarak çirkin (edep) yerlerini sürtünmek, erkeğin de kadının da abdestini bozar.
Abdest aldığını bilip, sonra bozulduğunda şübhe ederse, abdesti var kabûl edilir.
Abdesti bozulduğunu bilip, sonra abdest aldığında şübhe ederse, abdest alması lâzım
olur.
Gusl (Boy abdesti)
Namâzın sahîh, yâni doğru olması için, abdestin ve guslün doğru olması lâzımdır.
Cünüb olan her kadının ve erkeğin, hayzdan ve nifâsdan kurtulan kadınların, namâz
vaktinin sonunda o namâzı kılacak kadar zaman kalınca, gusl abdesti alması farzdır.
Cünüb olmak, cimâ ve ihtilâm ile olur.
Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” buyuruyor ki: “Gusl abdesti almağa kalkan bir kimseye, üzerindeki kıl adedince [yâni pek çok] sevâb verilir. O
kadar günâhı afv olur. Cennet’teki derecesi yükselir. Guslü için ona verilecek
sevâb, dünyâda bulunan herşeyden dahâ hayırlı olur. Allahü teâlâ, meleklere, bu kuluma bakınız! Gece, üşenmeden kalkıp, benim emrimi düşünerek,
cünüblükden gusl ediyor. Şâhid olunuz ki, bu kulumun günâhlarını afv ve
mağfiret eyledim buyurur.”
615
Guslün farzları
Hanefî mezhebine göre, gusl abdestinin farzı üçtür.
1- Ağzın içini yıkamakdır. Ağzın içinde iğne ucu kadar ıslanmadık yer kalırsa, dişlerin üzeri ve diş çukuru ıslanmazsa gusl
olmaz.
2- Burnu yıkamakdır. Burnundaki kuru kirin altına ve ağızdaki çiğnenmiş ekmeğin altına su geçmezse, gusl olmaz.
Hanbelî mezhebinde, ağzı ve burnu yıkamak, abdest alırken
de, gusülde de farzdır. Şâfi’î, Mâlikî ve Hanbelî mezhebinde, gusl
ederken niyyet etmek de farzdır.
3- Bedenin her yerini yıkamakdır. Göbek içini, bıyık, kaş ve
sakalı ve altlarındaki derileri ve başdaki saçları yıkamak farzdır.
Tırnaklarda, dudak, göz kapağı veyâ vücûdun herhangi bir yerinde
su geçirmeyen maddeler bulunursa [tırnakda oje bulunursa], gusl
abdesti alınmış olmaz.
Gusl abdesti nasıl alınır
Hanefî mezhebine göre, sünnet üzere gusl abdesti şöyle alınır:
1- Önce, temiz olsalar dahî, iki eli ve avret yerini ve bedeninde
necâset (pislik) bulunan yerleri yıkamalıdır.
2- Sonra, tam bir namaz abdesti almalı, yüzünü yıkarken gusle
niyyet etmelidir. Ayakların altında su toplanmıyorsa, ayakları da
yıkamalıdır.
3- Sonra bütün bedene üç defa su dökmelidir. Önce üç defa
başa, sonra sağ omuza, sonra sol omuza dökmelidir. Her döküşde
o taraf tamam ıslanmalıdır. Birinci döküşde oğmalıdır.
Gusülde, bir uzva dökülen su, başka uzuvlara akıtılırsa orası da
temizlenir. Çünkü, gusülde bütün beden, bir uzuv sayılır. Abdest
alırken bir uzva dökülen su ile başka uzuv ıslanırsa, yıkanmış sayılmaz. Gusl tamam olunca, tekrâr abdest almak mekrûhdur. Fakat, gusl ederken namaz abdesti bozulursa, bir dahâ almak lâzım
olur.
Dolgu ve kaplama dişi olanlar için mühim
açıklama
Hanefî mezhebinde, dişlerin arası ve diş çukurları ıslanmazsa, gusl tamam olmaz. Bunun için, diş kaplatınca ve doldurunca,
gusl abdesti sahîh olmaz. İnsan cenâbetlikden kurtulamaz. Altın,
gümüş ve necs olmayan başka maddelerden yapılan kaplama ve
dolguların altına su girmeyince, Hanefî mezhebi âlimlerinin hepsine göre, gusl abdesti câiz olmaz.
Kendi mezhebindeki bir farzı yapamayan kimsenin, yalnız bu farzı yapması için başka mezhebi taklîd etmesi lâzımdır. Fakat, bu işi
yaparken, taklîd etdiği mezhebin abdest ile ilgili şartlarını da yerine
“Gusl abdesti
almağa kalkan
bir kimseye,
üzerindeki kıl
adedince [yâni
pek çok] sevâb
verilir. O kadar
günâhı af olur.
Cennetdeki
derecesi
yükselir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
616
getirmelidir. Mâlikî veyâ Şâfi’î mezheblerinde, gusülde, ağız içini yıkamak farz değildir. Kaplama ve dolgu yapdıran Hanefî mezhebindeki bir kimsenin, Mâlikî [veyâ Şâfi’î]
mezhebini taklîd etmesi için, gusülde, abdest almakda ve namâzda niyyet ederken,
İmâm-ı Mâlike [veyâ İmâm-ı Şâfi’îye] tâbi olduğunu hâtırlaması yetişir. Yâni gusl
abdesti almağa başlarken, (Niyyet etdim gusl abdesti almağa ve Mâlikî [veyâ Şâfi’î]
mezhebine uymağa) sözünü kalbinden geçiren bir kimsenin, gusl abdesti sahîh olur.
Ağzında kaplama veyâ dolgu bulunan Hanefî mezhebindeki bir kimse, böyle niyyet
edince, guslü yâni boy abdesti sahîh olur. Cünüblükden kurtulur, temiz olur. Mâlikî [veyâ
Şâfi’î] mezhebini taklîd edince, abdesti ve namâzları sahîh olur. Kaplama ve dolgusu olmayanlara da imâm olabilir.
Diğer üç mezhebde guslün farzları
Mâlikî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Delk,
3- Müvâlât,
4- Saçları ve sakalı hilâllemek.
5- Bedenin her yerini yıkamak,
Şâfiî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Bedenin her yerini yıkamak. [Şafii’de guslün farzı üçtür dendiğinde; bedendeki
necaseti temizlemek anlaşılır. Beden yıkanınca, necaset de temizlenmiş olacağı için,
guslün farzına iki denmesinin mahzuru olmaz.]
Hanbelî mezhebinde:
Guslün farzı birdir, bu da bütün vücudu yıkamaktır. Bu, guslün rüknüdür. Yani
guslün içindeki farzdır. Gusle başlarken, niyet etmek ve Besmele çekmek de farzdır.
Ağzın ve burnun içi, bedenin dışı sayıldığı için, buraları da yıkamak farzdır.
1- Niyet etmek,
2- Besmele çekmek,
3- Ağzın içini yıkamak,
4- Burnun içini yıkamak,
5- Bedenin her yerini yıkamak.
Diğer üç mezhebde abdestin farzları
Mâlikî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Yüzü yıkamak,
3- İki kolu yıkamak,
4- Başın tamamını mesh etmek [Kulak memesi hizasındaki deri ve saçlar başa
dahildir],
5- İki ayağı yıkamak,
6- Müvâlât [Ara vermeden, uzuvları peş peşe yıkamak],
7- Delk [Yıkanan yeri ovmak].
617
Şâfiî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Yüzü yıkamak,
3- İki kolu yıkamak,
4- Başın, az bir kısmını mesh etmek,
5- İki ayağı yıkamak,
6- Tertip [Sırayla yıkamak].
Hanbelî mezhebinde:
1- Niyet,
2- Besmele çekmek,
3- Yüzü yıkamak,
4- Ağzı yıkamak,
5- Burnu yıkamak,
6- İki kolu yıkamak,
7- Başın tamamını mesh etmek [Kulaklar başa dahildir],
8- İki ayağı yıkamak,
9- Tertip,
10- Müvâlât.
Teyemmüm
Teyemmüm, toprakla temizlenmek demekdir. Abdest almak
veyâ gusl etmek için, su bulunmazsa veyâ su olduğu hâlde kullanılması mümkün olmayan durumlarda, temiz toprak, kum, kireç
ve taş gibi toprak cinsinden temiz bir şey ile teyemmüm edilir.
Hanefîde, namaz vakti girmeden önce de teyemmüm edilebilir.
Diğer üç mezhebde, vakit girmeden önce câiz değildir.
Teyemmümün farzları
Teyemmümün farzı üçdür:
1- Niyyet etmek.
2- İki elin içini temiz toprağa sürüp, yüzün tamamını mesh
etmek.
3- Elleri temiz toprağa vurup, önce sağ ve sonra sol kolu mesh
etmek.
Teyemmümün farzı ikidir, diyenler de vardır. İkinci ve üçüncü
farzı bir farz olarak söylemekdedirler. İki şekli de doğrudur.
Abdest almak için ve gusl etmek için, teyemmüm aynıdır.
Teyemmüm nasıl yapılır
1- Önce cünüblükden veyâ abdestsizlikden temizlenmek için
niyyet edilir. Teyemmüm ile namâz kılabilmek için, yalnız teyemmüme niyyet etmek yetişmez. İbâdet olan bir şeyi, meselâ, cenâze
namâzı, secde-i tilâvet yapmak için veyâ abdest için veyâ gusl için
teyemmüm etmeye niyyet lâzımdır.
“Duâların ve
istiğfârın kabûl
olması için,
namazları kılmak
ve harâmlardan
sakınmak ve
abdestli okumak
lâzımdır. İstiğfârı
ve duâları
abdestli okumak
müstehabdır.”
Se’âdet-i ebediyye
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
618
Teyemmüme niyyet ederken, abdest ile guslü ayırmağa lüzûm yokdur. Abdest için
niyyet etmekle, cenâbetden de temiz olur. Cenâbetden temizlenmeğe niyyet edilen
teyemmüm ile nemâz kılınabilir. Abdest için ikinci teyemmüme lüzûm yokdur.
2- İki kolu dirseklerinden yukarı sıvalı olarak, iki elin içini temiz toprağa, taşa,
toprak veyâ kireç sıvalı duvara sürüp, en az üç parmağı değmek üzere, iki avucu ile
yüzünü bir kerre mesh etmek, yâni sığamak. Eli, yüzünün iğne ucu kadar yerine değmezse, teyemmüm yapılmış olmaz.
Yüzü tam mesh edebilmek için, avuçlar açık ve dört parmak birbirlerine yapışık
ve iki elin ikişer uzun parmaklarının uçları birbirlerine değmiş olarak, avuç içleri saç
kesimine koyup, çeneye doğru yavaşça indirilir. Parmaklar yatay vaziyetde alnı, göz
kapaklarını, burnun iki yanını ve dudakların üzerlerini ve çenenin yüz kısmını iyice
sığamalıdır. Bu esnâda avuç içleri de yanakları sığar.
3- İki avucu tekrâr toprağa sürüp, birbirine çarparak, tozu toprağı silkeledikden
sonra, önce sol elin dört parmağı içi ile, sağ kolun alt yüzünü, parmak ucundan dirseğe doğru sığayıp sonra, kolun iç yüzünü, sol avuç içi ile, dirsekden avuca kadar
sığamak ve sonra sol baş parmak içi ile, sağ baş parmak dışını sığamakdır. Yüzüğü çıkarmak lâzımdır. Sonra, yine böyle sağ el ile, sol kol sığanır. El ayasını toprağa sürmek
lâzımdır. Toprağın, tozun elde kalması lâzım değildir.
Teyemmümü bozan şeyler
Teyemmümü gerekdiren özür hâli ortadan kalkınca, su bulununca, abdesti ve guslü bozan hâllerde, teyemmüm de bozulur.
Kadınların hayz (âdet) ve nifâs (lohusa) hâlleri625
Hayz, sekiz yaşını bitirip, dokuz yaşına basmış ve sağlığı yerinde bir kızdan veyâ
âdet zamanı son dakîkasından onbeş gün geçmiş olan kadından gelen ve en az üç
gün devâm eden kana denir. Beyâzdan başka her renge ve bulanık olana “Hayz kanı“
denir. Bir kız, hayz görmeye başlayınca, ergenlik çağına girer ve kadın hükmünde
olup, dînin emir ve yasaklarından mesûl olur. Kan görüldüğü andan, kesildiği güne
kadar olan günlerin sayısına “Âdet zamanı” denir. Bu zamanın en azı 3, en fazlası 10
gündür. Her kadının kendi âdetinin gün sayısını ve sâatini bilmesi lâzımdır.
Sekiz yaşını tamamlıyan kıza, anasının, anası yoksa, ninelerinin, ablalarının, hala ve
teyzelerinin hayz ve nifâs ilmini bildirmeleri farzdır.
Nifâs, lohusa demekdir. Kadından, doğumdan sonra gelen kana denir. Bu kanın en
az müddeti yokdur. Kan kesildiği zaman derhâl gusl abdesti almalıdır. En çok zamanı
40 gündür. 40 gün tamam olunca, kan kesilmese de, gusl edip, namâza başlar. 40
günden sonra gelen kan, istihâza, (yâni özr) olur. Kadınların nifâs (lohusalık) günlerini de ezberlemeleri lâzımdır.
İstihâza [özr kanı], 3 günden, yâni yetmişiki sâatden beş dakîka bile az olan
ve yeni başlayan için günden çok süren ve yeni olmayanlardan âdetden çok olup,
10 günü de aşan ve hâmile, 55 yaşını geçmiş (âyise) kadınlardan, dokuz yaşından
küçük kızlardan gelen kanlara denir. Bu kan hastalık işâretidir. Uzun zaman akması
tehlîkeli olup, doktora başvurmak lâzımdır.
625 Hayz ve Nifâs ile ilgili geniş bilgi için, “Hanımlara Rehber Bilgiler” kitabına müracaat edebilirsiniz.
619
İstihâza günlerinde bulunan kadın, sık sık burnu kanayan
kimse gibi olup, bu hâlde namâz kılabilir ve oruc tutabilir.
Hayz ve nifâs hâlinde iken kadın, namâz kılamaz ve oruc
tutamaz. Tilâvet ve şükür secdesi yapamaz. Kur’ân-ı kerîme
[mushaf-ı şerîfe] dokunamaz. Câmi ve mescide giremez, Kâbe’yi
tavâf edemez. Vatyde bulunamaz. Temizlenince, oruclarını kazâ
eder, namâzlarını kazâ etmez. Secde âyetini işiten cünüp veya abdestsiz kimse, temizlendikten sonra tilâvet secdesi yapar. Fakat
hayzlıya ve nifâslıya [lohusaya] temizlendikten sonra da tilâvet
secdesi gerekmez.
Kadının, hayzın başladığını kocasına bildirmesi lâzımdır. Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” “Hayzın başladığını
ve bitdiğini kocasından saklayan kadın mel’ûndur” buyurdu. Hayz ve nifâs kesilince, hemen gusl edip yıkanmak, Allahü
teâlânın emridir, yâni farzdır.
Mâlikî’de hayz ve nifâs
Mâlikî mezhebinde, dokuz yaşına gelmiş kızın önünden, bir
sebeb olmadan akan kırmızı, sarı veya bulanık kana “Hayz kanı”
denir. Akmağa başlayınca, hayz olur. Devam ederse, 15 günden
azı âdet olur. Fazlası istihâza olur. Sonraki ayda, âdeti değişirse,
âdetlerinden en çoğunun 3 gün fazlası hayz olur. Daha fazlası ve
15 günden fazlası istihâza olur. Kürsüf kuru veya beyâz ıslak
ise, hayzın kesildiği anlaşılır. 70 yaşından sonra gelen kan hayz
olmaz, istihâza olur. Kan, fasılalarla devam ederse, kesildiği günler temiz kabul edilir. Temizliğin asgarî müddeti 15 gündür. 15
günden evvel gelen kan, istihâza olur. Böyle temizlik müddeti
sonsuzdur. Kesilip, 15 gün sonra başlarsa hayz olur.
Doğumdan evvel gelen kan, hayzdır. Karın yarılarak çocuk alınınca gelen kan nifâs olmaz. Nifâsın azamî müddeti 60 gündür.
15 gün kan kesilirse, tâhir (temiz) olur. Sonra gelen hayz olur.
Şafi’î’de hayz ve nifâs
Hayzın en azı 1 gün, en fazlası ise 15 gündür. 15 günden
fazla gelirse istihâza [özür] olur. Temizlik süresi 15 gündür. 15
gün olmadan kan gelirse, bu hayz değildir, istihâzadır. 9 yaşından küçük kız ve âyiseden [60 yaşından sonra] gelen kan hayz
olmaz, özür olur.
Nifâsın azami süresi 60 gündür. Azı için bir sınır yoktur. Hamileden gelen kan hayzdır.Nifâs kanamaları arasındaki temizlik
günleri 15 günden az olursa nifâs sayılır. Nifâs kanları arasında
15 veya daha fazla temizlik olursa, artık nifâs bitmiş demektir.
60 günü beklemek gerekmez. Temizlikten 15 veya daha sonra
kan gelirse bu nifâs değil, hayz kanı olur.
“Hayzın
başladığını
ve bittiğini
kocasından
saklayan kadın
mel’ûndur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
620
Hanbelî’de hayz ve nifâs
Hayzın en azı 1 gün, en fazlası ise 15 gündür. 15 günden fazla gelirse istihâza
[özür] olur. İkinci hayzın olabilmesi için, aradan en az 13 gün geçmesi gerekir. 13
gün geçmeden kan gelirse, bu hayz değildir, istihâzadır. 9 yaşından küçük kız ve
âyiseden [50 yaşından sonra] gelen kan hayz olmaz, özür olur.
Hamileden gelen kan, hayz değil, istihâzadır. Nifâsın azami süresi Hanefi’deki gibi
40 gündür. Azı için bir sınır yoktur. Nifâs görürken, kan gelmediği günler, temizdir, guslederek her ibâdetini yapar. Kan geldiği günler namazını, orucunu bırakır. 40
güne kadar böyle devam eder.
2- Necâsetden tahâret
Bedende, elbisede ve namâz kılacak yerde necâset, pislik bulunmamakdır. Baş örtüsü, başlık, sarık, mest ve nâlın da elbiseden sayılır. Boyuna sarılı atkının sarkan
kısmı, namâz kılan ile birlikde hareket etdiği için elbise sayılır ve burası temiz olmazsa, namâz kabûl olmaz. Yaygının, basdığı ve başını koyduğu yeri temiz olunca, başka
yerinde necâset bulunursa, namâz kabûl olunur. Çünkü yaygı, atkı gibi bedene bitişik
değildir. Fakat kapalı şişe içinde, idrâr taşıyanın namâzı câiz olmaz. Çünkü, şişe bevlin
meydâna geldiği yer değildir. [Bundan anlaşılıyor ki, cebinde kapalı kolonya, ispirto,
tentürdiyot şişesi veyâ kapalı kutudaki kanlı mendil, necs bez varken namâz kılmak
câiz değildir.] İki ayağın basdığı ve secde etdiği yerin temiz olması lâzımdır.
Necâset üstüne örtülü bez, cam, naylon üstünde namâz kabûl olur. Secdede etekleri
kuru necâsete değerse, zararı olmaz.
İstincâ, istibrâ ve istinkâ
Malûm yerlerden (Önden ve arkadan) necâset çıkınca, bu yerleri temizlemeğe
istincâ denir. İstibrâ, bevl yapdıkdan sonra mesânenin yaşlığı gidinceye kadar gerek
gezinerek ve gerek diğer sûretle vakit geçirmeğe denir. İstinkâ, idrar yolunda idrar
kalmadığına veya vücutta necaset kalmadığına, kalbin mutmain olmasıdır.
Kadınlar istibrâ yapmaz. Erkeklerin yürüyerek, öksürerek veyâ sol tarafa yatarak
(İstibrâ) etmesi, yâni idrâr yolunda damlalar bırakmaması vâcibdir. İdrâr damlası
kalmadığına kanaat gelmeden abdest almamalıdır. Bir damla sızarsa, hem abdest
bozulur, hem de elbise kirlenir. Çamaşıra avuç içinden az sızarsa, abdest alıp kıldığı
namâz mekrûh olur. Çok sızarsa, namâz kabûl olmaz.
İstibrâda güçlük çekenler, arpa kadar nebâtî pamuk fitili idrâr deliğine koymalıdır.
Sızan idrârı pamuk emer. Yalnız pamuğun ucunun dışarda kalmaması lâzımdır.
3- Setr-i avret (Avret yerini örtmek)
Bir kimsenin açması, başkasına göstermesi ve başkasının bakması harâm olan
yerlerine (Avret mahalli) denir. Erkeklerin avret mahalli göbekden, diz altına kadardır. Diz avretdir. Buraları açık iken kılınan namâz kabûl olmaz. Namâz kılarken,
vücûdun diğer kısımlarını (kolları, başı) örtmek, (çorap giymek) erkeklere sünnetdir.
Buraları açık namâz kılmaları mekrûhdur.
Kadınların avuç içlerinden ve yüzlerinden başka her yerleri, ellerinin üstü, saçları
ve ayakları dört mezhebde de avretdir. Bunun için kadınlara (Avret) denilmişdir. Bura-
621
larını örtmesi farzdır. Avret uzuvlarından herhangi birinin dörtde
birisi, bir rükün açık kalırsa, namâz bozulur. Azı açılırsa bozulmaz.
Namâzı mekrûh olur. İnce olup, içindeki uzvun şekli veyâ rengi
görünen kumaş, yok demekdir.
Kadınların, namâz dışında, yalnız iken, diz ve göbek arasını
örtmesi farz olup, sırtını ve karnını örtmesi vâcib, başka yerlerini
örtmesi edebdir.
4- İstikbâl-i kıble (Kıbleye dönmek)
Namâzı Kâbe’ye karşı kılmakdır. Mekke-i Mükerreme şehrinde bulunan Kâbe binâsının istikametine (Kıble) denir. Kıble önce
(Kudüs) idi. Hicretden onyedi ay sonra Şa’bân ayının ortasında
salı günü, Kâbe’ye dönülmesi emrolundu.
Kıble, Kâbe’nin binâsı değil, arsasıdır. Yâni, yerden Arşa kadar,
o boşluk kıbledir. Bunun için deniz ve kuyu diplerinde, yüksek
dağlarda ve uçaklarda, bu cihete doğru namâz kılınır. Göz sinirlerinin çapraz istikâmeti arasındaki yaklaşık 45 derecelik açıklık
Kâbe’ye rastlarsa, namâz sahîh olur.
5- Vakit
Resûl-i ekrem “sallallahü aleyhi ve sellem” bir hadîs-i şerîfde
buyurdular ki;
“Cebrâil aleyhisselâm Kâbe kapısı yanında iki gün bana
imâm oldu. İkimiz, fecr doğarken sabâh namâzını, güneş
tepeden ayrılırken öğleyi, herşeyin gölgesi kendi boyu
olunca ikindiyi, güneş batarken [üst kenârı gayb olunca]
akşamı ve şafak kararınca yatsıyı kıldık. İkinci günü de,
sabâh namâzını, hava aydınlanınca, öğleyi, herşeyin gölgesi kendi boyunun iki katı olunca, ikindiyi, bundan hemen sonra, akşamı, oruc bozulduğu zaman, yatsıyı, gecenin üçde biri olunca kıldık. Sonra yâ Muhammed! Senin ve
geçmiş Peygamberlerin namâz vakitleri budur. Ümmetin,
beş vakit namâzın herbirini, bu kıldığımız iki vaktin arasında kılsınlar dedi.”
Hergün kılınması emrolunan namâz sayısının beş olduğu buradan da anlaşılmakdadır.
Sabâh namâzı vakti: Fecrin doğmasından, yâni şarkda
beyâzlık başlamasından itibâren, güneş doğuncaya kadardır.
Öğle namâzı vakti: Cisimlerin gölgelerinin kısalıp, uzamağa
başladığı zamandan itibaren başlar ve gölge bir misli uzayıncaya
kadar devâm eder..
İkindi Namâzı Vakti: Öğle vakti bitince başlar, güneş kayboluncaya kadar devâm eder.
Fakat, güneş sarardıkdan sonra yâni ufuk hattına bir mızrak
“İbâdetlerin en
kıymetlisi, evvel
vaktinde kılınan
namazdır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
622
boyu yaklaşınca, yâni akşama 40 dakika kalıncaya kadar her namâzı kılmak harâmdır.
Yâni ikindi namâzını bu kadar gecikdirmek harâmdır. Fakat, ikindi namâzını kılmamış ise, güneş batıncaya kadar da kılmak lâzımdır.
Akşam namâzı vakti: Güneş kaybolduktan sonra başlayıp, şafak kararıncaya
yâni batıda kırmızılık kayboluncaya,kadar devam eder.
Yatsı namâzı vakti: Akşam namazı vaktinin çıkmasından itibaren, fecrin ağarmasına kadar devam eder. Yatsı namazını özürsüz, şer’î gece yarısından sonraya bırakmak mekrûhtur.
Namâzları vakitlerinden önce ve sonra kılmak harâmdır. Büyük günâhdır. (Türkiye gazetesi)nin hâzırlamış olduğu duvar takvîmlerinde, namâz ve imsâk vakitleri
doğru olarak bildirilmişdir.
Kerâhet vakitler
Namâz kılması tahrîmen mekrûh, yâni harâm olan vakitler üçdür. Bu üç vakitde
başlanan farzlar sahîh olmaz. Güneş doğarken, batarken, gündüz ortasında ikendir. Bu
üç vakitde, önceden hâzırlanmış cenâzenin namâzı, secde-i tilâvet ve secde-i sehv de
câiz değildir. Güneş batarken, yalnız o günün ikindi namâzı kılınır.
Ezân ve ikâmet
Ezân, herkese bildirmek demekdir. Beş vakit namâz ve kazâ namâzları için ve
Cum’a namâzında hatîbin karşısında, erkeklerin ezân okuması, sünnet-i müekkededir.
Kadınların ezân ve ikâmet okuması mekrûhdur. Ezân, başkasına vakti bildirmek için,
yüksekde okunur. Ezân okunurken, iki eli kaldırıp, birer parmağını iki kulağın deliğine
koymak müstehâbdır. İkâmet okumak, ezândan dahâ efdâldir. Ezân ve ikâmet, kıbleye
karşı okunur. Okunurken konuşulmaz, selâma cevâb verilmez.
Ezânın okunuşu:
Allahü ekber (4 defa),
Eşhedü en lâ ilâhe illallah (2 defa),
Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah (2 defa),
Hayye ales-salâh (2 defa),
Hayye alel-felâh (2 defa),
Allahü ekber (2 defa),
Lâ ilâhe illallah (1 defa).
Yalnız sabâh ezânında, (Hayye alel-felâh)dan sonra iki kerre (Es-salâtü hayrun
mine’n-nevm) okunur.
İkâmetde ise, ezândaki bütün kelimelerin yanı sıra (Hayye alel-felâh)dan sonra iki
kerre (Kad kâme tis-salâtü) denir.
6- Niyyet
İftitâh tekbîri söylenirken niyyet edilir. Namâza niyyet etmek demek, ismini,
vaktini, kıbleyi, imâma uymağı kalbinden geçirmek demekdir.
İftitâh tekbîrinden sonra edilen niyyet, sahîh olmaz ve o namâz kabûl olmaz.
Farzlarda ve vâciblerde niyyet ederken, hangi farz ve hangi vâcib olduğunu bilmek
lâzımdır. Rek’at sayısına niyyet lâzım değildir. Sünneti kılarken, (Namâza) niyyet et-
623
mek kâfîdir. Cenâze namâzına, (Allah için namâza, Peygamber
efendimiz için salevâta, meyyit için duâya, uydum hâzır olan
imâma) diye niyyet edilir.
İmâmın erkeklere imâm olmağa niyyet etmesi şart değildir.
Fakat imâm, hâzır olan cemâ’ate imâm oldum diye niyyet etmezse, cemâ’at ile kılmak sevâbına kavuşamaz. İmâm olmağa niyyet
ederse, bu sevâba da kavuşur. İmâmın, (kadınlara imâm olmağa)
niyyet etmesi lâzımdır.
İbâdetleri yaparken, yalnız ağız ile söylemeğe niyyet denmez.
Kalb ile niyyet edilmezse, ibâdetler kabûl olmaz.
7- Tahrime tekbîri
Namaza “Allahü ekber” diyerek başlamak demekdir. Ellerin
ayaları kıbleye karşı olacak şekilde kulaklara kaldırılır. Baş parmak uçları kulak memesine değdirilir. Allahü ekber derken eller indirilir, bitirirken eller göbek altına bağlanmış olur. Kadınlar
ellerini omuzlarına kadar kaldırarak tekbir alır ve göğüs üzerinde
sol eli alta, sağ eli üste gelecek şekilde tutar, erkekler gibi bileğini
bağlamaz.
B) Namâzın Rükünleri
Namâzın içindeki farzları (Rükünleri), beştir. Bunlar;
1- Kıyâm
Namâzın beş rüknünden birincisi kıyâmdır. Kıyâm, ayakda
durmak demekdir. Ayakda duramayan hasta, oturarak kılar. Oturamıyan hasta, sırt üstü yatıp, başı ile kılar. Yüzü, semâya karşı
değil, kıbleye karşı olması için başı altına yastık konur. Ayaklarını diker. Kıbleye karşı uzatmaz. Ayakda iken, iki ayak birbirinden
dört parmak eni kadar açık olmalıdır.
2- Kırâet
Sünnetlerin ve vitrin her rek’atinde ve yalnız kılarken farzların
iki rek’atinde, ayakda Kur’ân-ı kerîmden bir âyet okumak farzdır.
Kısa sûre okumak dahâ sevâbdır.
Kırâet olarak, buralarda Fâtiha okumak ve Fâtihayı, sünnetlerin ve vitr namâzının her rek’atinde ve farzların iki rek’atinde
okumak. Fâtihadan başka bir de, sûre veyâ en az üç âyet okumak
vâcibdir. Farzlarda, Fâtihayı ve zamm-ı sûreyi ilk iki rek’atde okumak vâcibdir. Fâtihayı sûreden önce okumak da vâcibdir. Fâtiha
ile ilgili bu beş vâcibden biri unutulursa secde-i sehv yapmak gerekir.
Kırâetde, Kur’ân-ı kerîm tercemesini okumak câiz değildir. Aslı
üzere Arabi olarak okunur.
“Gaflet ile,
ehemmiyet
vermeden
namaz kılan
ve namazlarını
halk yanında,
nifâk ve riyâ ile
kılıp, tenhâda
terk edenler için
siddetli azâb
vardır.”
Mâ’ûn: 4-6
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
624
3- Rükû
Kıyâmda kırâetden sonra tekbîr getirerek, rükûa eğilir. Rükûda erkekler parmaklarını açıp, diz kapaklarını iyice kavrayıp, sırtını ve başını düz tutarlar.
Rükûda en az üç defa, (Sübhâne rabbiyel azîm) denir. (3, 5, 7, 9 veyahut da 11
defa demek müstehâbdır.) Rükûda kollar ve bacaklar dik tutulur. Kadınlar parmaklarını açmaz. Sırtını ve bacaklarını, kollarını dik tutmazlar.
Rükûdan kavmeye kalkarken (Semi’allahü limen hamideh) demek, imâma ve
yalnız kılana sünnetdir. Cemâ’at bunu söylemez. Bunun arkasından hemen (Rabbenâ
lekel hamd) denir ve kavmede dik durulur ve (Allahü ekber) diyerek secdeye varılırken, önce sağ, sonra sol diz, sonra sağ, sonra sol el, sonra burun ve alın yere konur.
4- Secde
Secdede en az üç defa, (Sübhâne rabbiyel a’lâ) denir. (3, 5, 7, 9, veyahut da
11 defa demek müstehâbdır.) El parmakları, birbirine bitişik, kıbleye karşı, kulaklar
hizâsında, baş iki el arasında olmalıdır. Alnı temiz yere, yâni taş, toprak, tahta, yaygı
üzerine koymak farz olup, burnu da berâber koymak vâcib denildi. Özürsüz yalnız
burnu koymak câiz değildir. Yalnız alnı koymak mekrûhdur.
İki ayağı veyâ hiç olmazsa herbirinin birer parmaklarını yere koymak farzdır veyâ
vâcibdir. Yâni iki ayak yere konmazsa, namâz kabûl olmaz veyâ mekrûh olur. Secdede,
ayak parmaklarını bükerek uçlarını kıbleye çevirmek sünnetdir.
Erkekler, kolları ve uylukları karından ayrı bulundurur. Elleri ve dizleri yere koymak sünnetdir. Topukları kıyâmda, birbirinden dört parmak eni kadar uzak, rükûda,
kavmede ve secdede bitişik tutmak sünnetdir.
Secdeye giderken, pantalon paçalarını yukarı çekmek mekrûhdur ve bunları yukarı çekip kıvırıp da, namâza durmak mekrûhdur. Kolları, bacakları, etekleri sığalı, kıvrık,
kısa olarak namâz kılmak mekrûhdur. Tenbellikle veyâ başı kapalı kılmanın ehemmiyyetini düşünmiyerek, başı açık namâz kılmak mekrûhdur. Namâza ehemmiyyet
vermemek ise, küfürdür. Kirli elbise ile ve iş elbisesi ile namâz kılmak da mekrûhdur.
5- Ka’de-i ahîre
Son rek’atde (Ettehıyyâtü)yü okuyacak kadar oturmak farzdır. Otururken, el parmakları ile işâret edilmez. Erkekler sol ayağını, parmak uçları sağa doğru dönük olarak yere döşer. Bu ayağın üzerine oturur. Sağ ayağı dik tutar. Bunun parmakları yere
değer. Parmaklarının ucu kıbleye karşı biraz bükülmüş olur. Böyle oturmak sünnetdir.
Kadınlar (Teverrük) ederek yâni, kaba etlerini yere koyarak oturur. Uylukları birbirine yakın olur. Sağ ayağını, sağ tarafdan dışarı çıkarır. Sol ayağı, parmak uçları sağa
dönmüş olarak altında kalır.
Selem ağaçlarının bulunduğu yerdeki,
Peygamber dostlarını yâd mı ağlatan seni?
Medîne rüzgârı mı, söyle seni ağlatan?
Gece çakan şimşek mi y oksa İdem dağından?
Kaside-i bürde
625
AVRET MAHALLİ VE
KADINLARIN ÖRTÜNMELERİ
Ebû Sa’îd-i Hudrî “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Erkek erkeğin ve kadın kadının avret yerlerine bakmasın!” Görülüyor ki, erkeklerin kadınlara ve kadınların erkeklerin avret yerlerine bakmaları
harâm olduğu gibi, erkeklerin erkeğin avret yerine ve kadınların
kadının avret yerine bakmaları da harâmdır. Erkeğin erkek için ve
kadın için avret mahalli, diz ile göbek arasıdır. Kadının kadın için
avret mahalli de böyledir. Kadının yabancı erkek için avret mahalli ise, ellerinden ve yüzünden başka bütün bedenidir. Bunun
için, kadınlara avret denir. Müslüman olsun, kâfir olsun, yabancı
kadının yüzlerine şehvet ile bakmak, avret yerine ise, şehvetsiz de
bakmak harâmdır.
Câbir bin Abdullah “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Yabancı kadının evinde gecelemeyiniz!”
Akabe bin Âmir “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah
“sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Yabancı kadın ile bir
odada yalnız kalmayınız! Kadın zevcinin birâderi veyâ bunun oğlu ile yalnız kalırsa, ölüme kadar sürüklenir.” Yâni
fitnelere sebeb olur. Bundan pek çok sakınmalıdır. Bu hadîs-i
şerîf, (Buhârî)de ve (Müslîm)de yazılıdır.
Abdullah ibni Mes’ûd “radıyallahü anh” haber veriyor.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Kadının bedeni avretdir.” Yâni örtülmesi lâzımdır. “Kadın sokağa çıkınca
şeytân hep ona bakar.” (Yâni, erkekleri aldatmak, onları günâha
sokmak için onu tuzak yapar.)
Büreyde “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” hazret-i Alîye dedi ki, “Yâ Alî! Bir kadını
görürsen, yüzünü ondan ayır. Ona tekrâr bakma! Ansızın
görmek, günâh olmaz ise de, tekrâr bakmak günâh olur.”
Ebû Dâvüd ve Dârimî bildirdiler.
Alî “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Yâ Alî! Uyluğunu açma ve ölü veyâ
diri, hiç kimsenin uyluk yerine bakma!” Bu hadîs-i şerîfi, Ebû
Dâvüd ve İbni Mâce haber verdiler. Bundan anlaşılıyor ki, ölünün
avret yerine bakmak, dirininkine bakmak gibidir. [Sporcuların ve
denizde yüzenlerin avret yerine bakmakdan çok sakınmalıdır.]
Abdullah ibni Ömer “radıyallahü anhümâ” haber veriyor.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Avret ye-
“Yâ Alî! Bir
kadını görürsen,
yüzünü ondan
ayır. Ona tekrar
bakma! Ansızın
görmek, günâh
olmaz ise de,
tekrar bakmak
günâh olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
626
rinizi açmayınız! [Yâni, yalnız iken de açmayınız.] Çünkü, yanınızdan hiç ayrılmayan kimseler vardır. Onlardan utanınız ve onlara saygılı olunuz!” Bunlar,
Hafaza denilen meleklerdir ki, insanı cinnin zararından korurlar ve insandan yalnız
helâda ve cimâda ayrılırlar.
Ümm-i Seleme “radıyallahü anhâ” diyor ki, Meymûne “radıyallahü anhâ” ile birlikde Resûlullah’ın “sallallahü aleyhi ve sellem” yanında idik. İbni Ümm-i Mektûm
“radıyallahü anh” izin isteyip içeri girdi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” bunu
görünce bize, “Perde arkasına çekiliniz!” buyurdu. (O âmâ değil midir? Bizi görmez)
dedim. “Siz de mi körsünüz? Onu görmez misiniz?” buyurdu. Yâni, o kör ise de, siz
kör değilsiniz ya, buyurdu. Bu hadîs-i şerîfi, imâm-ı Ahmed ve Tirmüzî ve Ebû Dâvüd
“rahime-hümullahü teâlâ” bildirdiler. Bu hadîs-i şerîfe göre, erkeğin yabancı kadına
bakması harâm olduğu gibi, kadının da yabancı erkeğe bakması câiz değildir. Mezheb
imâmlarımız “rahime-hümullahü teâlâ”, diğer hadîs-i şerîfleri de düşünerek, kadının
yabancı erkeklerin başlarına, saçlarına bakmaması güçdür. Yapması güç olan emirler
(azîmet) olur. Erkeğin kadın için avret yeri, diz ile göbek arasıdır. Buraya bakmamak
kolaydır. Kolay olan emirlere (Ruhsat)dır, dediler.
[Görülüyor ki, Ezvâc-ı tâhirât “radıyallahü teâlâ anhünne” ve Eshâb-ı kirâm “radıyallahü anhüm” azîmet ile amel ederler, ruhsatlardan da sakınırlardı. İslâmiyyeti
içerden yıkmağa çalışan ingilizlerin ve (Zındık)ların, (Peygamber zamanında kadınlar
örtünmezlerdi. Şimdi gördüğümüz kadınların umacı gibi örtünmeleri, o zaman yokdu.
Hazret-i Âişe başı açık gezerdi. Şimdiki örtünmeği sonradan yobazlar, fıkıhcılar uydurdu) gibi sözleri çirkin iftirâdır.
Ömer-ül-Fârûk “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem” buyurdu ki, (Bir erkek, yabancı bir kadın ile halvet ederse, üçüncüleri şeytân
olur.) Bu hadîs-i şerîfi Tirmüzî bildirdi. [Yabancı bir veyâ çok kadınla (Halvet) etmek,
yâni kapalı bir yerde yalnız kalmak harâmdır. İbni Âbidîn imâmlığı anlatırken diyor
ki, (Başka bir erkek dahâ varsa veyâ zîrahm mahremi bir kadın da varsa halvet olmaz.)]
Câbir bin Abdullah “radıyallahü anh” haber veriyor. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Zevci uzakda olan kadınların yanlarına gitmeyiniz!
Çünkü şeytân, kan gibi damarlarınızda dolaşır.” Sizin de dolaşır mı dediklerinde, “Benim de dolaşır. Fakat Allahü teâlâ, ona karşı, bana yardım etdi. Onu
müslüman yapdı. Bana teslîm oldu” buyurdu. Bu hadîs-i şerîfi Tirmüzî “rahimehullahü teâlâ” bildirdi.
Ümm-i Seleme “radıyallahü anhâ” diyor ki, Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”
yanımda idi. Kardeşim Abdullah bin Ebî Ümeyye’nin kölesi de odada idi. Bu köle muhannes idi. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, bu muhannesi görünce ve sesini
işitince, “Bunun gibileri evinize almayınız!” buyurdu. Bu hadîs-i şerîf, (Buhârî)de
ve (Müslim)de yazılıdır. Muhannes, ahlâkını, hareketlerini, sözlerini ve şeklini kadınlara benzeten kimse demekdir. Böyle yapanlar mel’ûndur. Bunlar için, hadîs-i şerîfde,
“Kendilerini kadınlara benzeten erkeklere ve erkeklere benzeten kadınlara,
Allah la’net eylesin!” buyuruldu. Zarûret olmadan erkekler gibi giyinen ve onlar gibi
traş olan ve erkeklere mahsûs işleri yapan kadınlar ve kadın gibi saçlarını uzatan ve
süslenen erkekler, bu hadîs-i şerîfe dâhil olmakdadırlar.
İslâm dîni, müslüman kadının, altı görünecek kadar ince örtü ile örtünmesini
627
harâm etmişdir. (Müslim) ve (Muvattâ) kitâblarındaki hadîs-i
şerîfde, “Örtülü çıplak ve başları deve hörgücü gibi yükseltilmiş kadınlar, Cennet’e girmiyecek. Kokusunu bile duymıyacaklardır. Hâlbuki, Cennet’in kokusu, çok uzaklardan
duyulacakdır” buyuruldu. Bu hadîs-i şerîf, kadınların ince, şeffâf
veyâ cilde yapışık dar elbise, çorap, baş örtüsü ile örtünmelerini
ve saçlarını, başlarının üstünde küme yapmalarını yasak etmekdedir. Böyle örtünmek, çıplak gezmek gibidir. Müslüman hanımları, kızları, ince, dar şeylerle örtünmemeli, saçlarını veyâ (peruk)
takarak, bunların kıllarını, deve hörgücü gibi başlarının üstünde
toplamamalı, saçlarını topuz yapmamalıdır. Bunların Cehennem’e
götüren günâh olduklarını bilmelidir.
(Hindiyye)de diyor ki, (Kalın ve geniş kumaş ile örtülü kadına
bakmak câizdir. İnce, dar örtülmüş kadına bakmak câiz değildir.
Örtülü kadının da yüzüne şehvet ile bakmak harâmdır. Şehvetsiz
olarak lüzûmsuz bakmak mekrûhdur. Müslüman olmıyan kadınlara da bakmak böyledir. Bunların yalnız saçlarına bakmak câiz
olur, denildi.)
Kalın, geniş ve topuk kemiklerine kadar uzun ve kolları bileklerini örten, koyu renkli manto ile örtünmek, iki parça çarşafla
örtünmekden dahâ iyidir. (Halebî-yi kebîr)de diyor ki, (Hür kadının kulaklarına kadar sarkan saçı sözbirliği ile avretdir. Kulakdan
aşağı sarkan kısmı, âlimlerin çoğuna göre yine böyledir. Bâzılarına
göre, sarkan kısım namâzda avret olmaz. Fakat yabancının buna
bakması da câiz değildir.) Saçlarının hepsini, kalın baş örtüsü ile
örtmelidir. Bu örtünün ortasının ön kısmı, alına yapışmalı ve kaşlara yakın inmeli, iki kenârı, iki kaşın kenârından, çeneye indirilerek, çene üstünde, iğne ile bitişdirilip, göğse sarkmalı, ortasının
arka kısmı, sırtı örtmelidir. Fitne ihtimâli olunca, yanakları da örtmelidir. Koyu renkli, kalın çorap da giymelidir. Kadının sarkan saçının dörtde biri, bir rükün kadar açık olursa, namâzı sahîh olmaz.
Dahâ azı açık olursa mekrûh olur. Burada kadının ihtiyâr veyâ
genç olmasını hiçbir kitâb ayırmamışdır. İhtiyâr kadının selâmına
cevâb vermek ve onunla müsâfeha ve halvet câiz olur demişler
ise de, ihtiyâr kadının saçını açması, bunun saçına bakmak câiz
olur diyen olmamışdır. Müslüman olmıyan kadının saçına bakmak câiz olur diyen oldu. Fakat ihtiyâr olan müslüman kadının
saçına bakmak câiz olur diyen hiç yokdur. İhtiyâr kadının mescide
ve kabir ziyâretine gitmesi câiz diyenler de, saçı, başı örtülü olmak
şartını bildirmişlerdir.
Müslüman olduğunu söyliyen bir kimsenin, yapacağı her işin,
islâmiyyete uygun olup olmadığını bilmesi lâzımdır. Bilmiyorsa,
bir Ehl-i sünnet âliminden sorarak veyâ bu âlimlerin kitâblarından
okuyarak öğrenmesi lâzımdır. İş, islâmiyyete uygun değil ise,
“Kendilerini
kadınlara
benzeten
erkeklere ve
erkeklere
benzeten
kadınlara, Allah
la’net eylesin!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
628
günâh veyâ küfürden kurtulamaz. Hergün hakîkî tevbe etmesi lâzımdır. Tevbe edilen günâh ve küfür, muhakkak afv olur. Tevbe etmezse, dünyâda ve Cehennem’de,
azâbını, yâni cezâsını çeker.
Erkeklerin ve kadınların namâzda ve heryerde örtmesi lâzım olan yerlerine (Avret
mahalli) denir. (Avret mahallini açmak ve başkasının avret mahalline bakmak harâmdır.) İslâmiyyetde avret mahalli yokdur diyen, kâfir olur. Avret mahallini
örtmeği dînimiz emretmekdedir. Avret mahalli açık olan bir erkeğin veyâ kadının bulunduğu yere ve çalgı, kumar ve alkollü içki ve kadın sesi bulunan bir yere (Fısk meclisi) denir. Fısk meclisine gitmek harâmdır. Kalbin temiz olması da lâzımdır. Kalbin temiz olması, güzel ahlâklı olmasıdır. Kalb, islâmiyyete uyarak temizlenir. İslâmiyyete
uymıyanın kalbi temiz olamaz. İcmâ’ ile, yâni dört mezhebde de avret olan bir yerini
açmağa ve başkalarının böyle avret mahalline bakmağa helâl diyen, ehemmiyyet
vermiyen, yâni azâbından korkmıyan kâfir olur. Kadınların avret yerini açmaları ve
erkekler yanında şarkı söylemeleri ve mevlid okumaları böyledir.
(Ben müslümanım) diyen kimsenin, îmânın ve islâmın şartlarını ve dört mezhebin icmâ’ı, yâni söz birliği ile bildirdiği farzları ve harâmları öğrenmesi ve ehemmiyyet vermesi lâzımdır. Bilmemesi özür değildir. Yâni, bilip de inanmamak gibidir.
(Kadınların yüzlerinden ve ellerinden başka yerleri, dört mezhebde de avretdir.) İcmâ’ ile olmıyan, yâni diğer üç mezhebden birine göre avret olmıyan bir yerini,
ehemmiyyet vermiyerek açan kâfir olmaz ise de, kendi mezhebine göre, büyük günâh
olur. Erkeklerin diz ile kasık arasını, yâni uyluğunu açmaları böyledir. Bilmediğini
öğrenmesi farzdır. Öğrenince hemen tevbe etmeli ve örtmelidir.
Gözlerine ne oldu, dur dedikçe akmakta?
Kendine gel dedikçe, kalbin coşup yanmakta?
Hazret-i Muhammed´in, kerem yağmurlarından,
Bir damla almak ister, bilcümle peygamberân.
Zâhirî ve bâtınî, rûhânî ve cismânî,
Varlıkların hepsinden O´dur Hakk´a sevgili.
Hudutsuzdur zâtının fazîlet ve kemâli,
Mümkün değil anlatmak, dil ile kemâlini
Eğer Resûlullah´ın cümle mûcizeleri
Büyüklüğünü dile getirebilse idi,
Mübârek isimleri anıldığı zamanda,
Hep çürümüş kemikler dirilirdi bir anda.
Tâkatımız üstünde, bize yük yüklemedi.
Baş ve göz üzeredir, emir ve nehiyleri.
Kaside-i bürde
629
NAMAZIN KILINIŞI
Yalnız kılan erkeğin namâzı
Meselâ (Sabâh namâzının sünneti) şöyle kılınır:
1- Önce kıbleye karşı dönülür. Ayaklar birbirinden dört parmak kadar açık olarak paralel tutulur. Ellerin baş parmakları kulak yumuşaklarına değdirilir, avuç içleri kıble istikâmetine açılır.
“Niyyet etdim. Allah rızâsı için bugünün sabâh namâzının
sünnetini kılmağa, döndüm kıbleye” diye kalbden geçirildikden sonra “Allahü ekber” diyerek göbek altında sağ el sol elin
üzerine bağlanır. Sağ elin başparmağı ile küçük parmağı, sol bileği
halka gibi sıkıca kavrar.
2- Gözleri, secde edilecek yerden ayırmaksızın:
a) (Sübhâneke) okunur.
b) (E’ûzü Besmele)den sonra (Fâtiha) okunur.
c) Fâtihadan sonra Besmele okunmaksızın bir zamm-ı sûre
(meselâ; Elemterekeyfe) okunur. Besmele çekilirse müstehâb sevabına da kavuşulur.
3- Zamm-ı sûreden sonra (Allahü ekber) diyerek rükûa eğilinir.
Eller diz kapaklarını sıkıca kavrar, bel düz tutulur ve gözleri ayaklarından ayırmayarak, üç defa (Sübhâne Rabbiyel-azîm) denir.
5, 7, 9 veya 11 defa söylenirse müstehâb sevâbına da kavuşulur.
4- (Semi’allahü limen hamideh) diyerek doğrulurken, pantalon çekilmez ve gözler secde yerinden ayrılmaz. Tam dik durunca (Rabbenâ lekel hamd) denir. [Bu dik durmağa kavme denir.]
5- Ayakda fazla durmadan (Allahü ekber) diyerek secdeye
gidilir. Secdeye giderken sırası ile;
a) Sağ diz, sonra sol diz, sağ el, sonra sol el, burun ve alın yere
konur.
b) Ayak parmakları kıble istikâmetinde bükülür.
c) Baş iki elin arasına alınır.
d) Elin parmakları kapanır.
e) Avuç içleri yere yapışdırılır. Dirsekler yere yapışdırılmaz.
f) Bu vaziyetde iken en az üç defa (Sübhâne Rabbiyel-a’lâ)
denir. 5, 7, 9 veya 11 defa söylenirse müstehâb sevabı da kazanılmış olur. Sonra:
6- (Allahü ekber) diyerek oturulur. Burada sol ayak yere yayılır, sağ ayağın parmakları kıble istikâmetinde bükülür ve uylukların üzerinde “sübhanallah” diyecek kadar oturulur. Avuçlar,
dizin üzerine konur ve parmaklar kıble istikametinde kendi hâline
bırakılır.
7- Uyluklar üzerinde fazla durmadan (Allahü ekber) diyerek,
tekrâr secdeye varılır. [İki secde arasında oturmağa celse denir.]
“Allahü teâlâ
beş vakit namaz
kılmağı emr
etti. Bir kimse,
güzel abdest
alıp, bunları
vaktinde kılarsa
ve rükû’larını,
huşû’larını
tamam yaparsa,
Allahü teâlâ, onu
af edeceğini söz
vermiştir. Bunları
yapmayan için
söz vermemiştir.
Bunu, isterse af
eder, isterse azâb
yapar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
630
8- Secdede, yine en az üç defa (Sübhâne Rabbiyel-a’lâ) dedikden sonra, (Allahü
ekber) diyerek ikinci rek’at için ayağa kalkılır. Secdeden kalkarken önce alın, sonra
burun, sonra da sol el ve sağ el, sonra sol diz ve sağ diz yerden kaldırılmalıdır.
9- Ayakda iken Besmeleden sonra (Fâtiha) ve bundan sonra bir zamm-ı sûre
okunup, (Allahü ekber) diyerek rükûa eğilinir.
10- İkinci rek’at de, birinci rek’atde tarif edildiği şekilde tamamlanır. Yalnız ikinci
secdeden sonra, (Allahü ekber) deyince ayağa kalkmayıp uyluklar üzerine oturulur
ve:
a) (Ettehıyyâtü), (Allahümme salli), (Allahümme bârik) ve (Rabbenâ âtina)
duâlarını okudukdan sonra, önce sağa (Esselâmü aleyküm ve rahmetullah), sonra
sola (Esselâmü aleyküm ve rahmetullah) diye selâm verilir.
b) Selâm verdikden sonra (Allahümme entesselâm ve minkesselâm tebârekte
yâ zel-celâli vel-ikrâm) denir.
Hiç konuşmadan sabâh namâzının farzını kılmağa kalkılır. Çünkü, sünnet ile farz
arasında konuşmak namâzı bozmaz ise de sevâbını azaltır. Sonra aynı şekilde farza
niyet ederek 2 rek’at sabah namazının farzı kılınır.
Namâzın sonunda selâm verip, Allahümme entesselâm… dedikten sonra,
üç kerre (Estağfirullalâhel’azîm el-kerîm ellezî lâ-ilâhe illâ huv el-hayyelkayyûme ve etûbü ileyh) okunur, sonra, (Âyet-el-kürsî) ve otuzüç (tesbîh) yâni
(sübhanallah), otuzüç (tahmîd) yâni (elhamdülillah) ve otuzüç (tekbîr) yâni (Allahü ekber) denir ve bir (tehlîl) yâni (Lâ ilâhe illallah vahdehü lâ şerîkeleh,
lehülmülkü ve lehül hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr) okunur. Bunları
sessizce okumalıdır. Yüksek sesle okumak bid’atdır.
Dahâ sonra duâ edilir. Duâda kollar, göğüs hizâsına kaldırır. Kollar dirseklerden
bükülmez. Avuçlar açılır, avuç içi semâya çevrilir. Çünkü, nasıl namâzın kıblesi Kâbe
ise, duânın kıblesi de semâdır. Duâdan sonra (Sübhâne rabbike...) âyet-i kerîmesini
okuyup, elleri yüzüne sürer.
Diğer namazların kılınışı
Eğer kılınacak namaz 3 rek’atli (akşam ve vitr namazı) ise; iki rek’ati sabah namazının 2 rek’atinin kılındığı gibi kılınır. Üçüncü rek’atde; akşam namazında yalnız
Fâtiha okunur, zamm-ı sûre okunmaz. Vitr namazında, Fâtihadan sonra zamm-ı sûre
de okunup tekbîr getirilip eller kulaklara kaldırılır ve (Kunût) duâları okunur. Üçüncü
rek’atin rükû ve secdesinden sonra oturulur.
Eğer kılınacak namaz 4 rek’atli ise, iki rek’ati sabah namazının 2 rek’atinin kılındığı gibi kılınır.
Farz ve vâcib namazların ve öğle namazının ilk sünnetinin birinci oturuşlarında
yalnızca Ettehıyyatü okunur. Üçüncü ve dördüncü rek’atlerinde yalnız Fâtiha okunur, zamm-ı sûre okunmaz.
Gayr-i müekked sünnetlerin üçüncü rek’atlerinde Sübhâneke sonra, E’ûzü Besmele ile Fâtiha okunur. İlk oturuşda (Allahümme salli) ve (Allahümme bârik),
üç ve dördüncü rek’atlerinde Fâtihadan sonra, zamm-ı sûre de okunur. Dördüncü
rek’atin rükû ve secdesinden sonra oturulur.
Gerek üç 3 rek’atli, gerekse 4 rek’atli namazların son oturuşunda; (Ettehıyyâtü),
631
(Allahümme salli), (Allahümme bârik) ve (Rabbenâ âtina)
duâlarını okundukdan sonra, önce sağa (Esselâmü aleyküm ve
rahmetullah), sonra sola (Esselâmü aleyküm ve rahmetullah) diye selâm verilir.
Selâm verdikden sonra (Allahümme entesselâm ve
minkesselâm tebârekte yâ zel-celâli vel-ikrâm) denir.
Dört rek’at olarak kılınan diğer nafile namazlar, gayr-i müekked sünnetler gibi kılınır.
Yalnız kılan kadının namâzı
Meselâ (Sabâh namâzının sünneti)ni şöyle kılar: Vücûdun şekli belli olmayacak şekilde, tepeden tırnağa kadar örtünür. Yalnız
eller ve yüz açık kalır. Namâzda okuyacağı sûre ve duâlar, dahâ
evvel anlatılan (Yalnız kılan erkeğin namâzı) gibidir. Farklı kısımları ise şöyledir:
a) Elleri erkekler gibi kulaklara kadar kaldırmaz, elleri omuz
hizâsına getirerek, niyyet eder, ellerini kol ağzından dışarı çıkarmaz. [Bu esnada parmakları ne açık, ne kapalı, tabiî hâlinde bulunacaktır], tekbîr alır, elleri sağ elin avucu sol elin üzerinde göğsü
üzerine bağlar, namâza başlar.
b) Rükû’a eğilirken ayaklarını birleştirmez. Ellerini dizleri üstüne koyar, dizlerini kavramaz, parmaklarını açmaz ve birbirlerine yapıştırır. Rükûda tam düz durmaz. Sırtını, başını, bacaklarını,
kollarını dik tutmaz.
c) Secdede kollarını, karnına yakın olarak dirsekleri yere yayar.
Karnını uyluklarına bitiştirir.
d) Teşehhüdde uylukların üzerine oturur. Yâni sağ ve sol ayaklar, sağ tarafda olup, (teverrük ederek) uylukları üzerine oturur.
Eller, dizlerin üzerine konup, parmaklar kendi hâline bırakılır. Parmaklar birbirine yapışık olur.
e) Duâ ederken ellerini ileri uzatmaz, yüzüne karşı eğik tutar.
Namâzda, kadınlar için iyi örtülü olmanın en kolay şekli, ellerini de örtecek geniş bir başörtü ve ayaklarını da örtecek, geniş ve
uzun bir eteklikdir.
Namazdan sonra nümûne bir duâ
“Elhamdülillahi Rabbil’âlemîn. Essalâtü vesselâmü alâ
Resûlinâ Muhammedin ve Âlihî ve Sahbihî ecma’în. Yâ
Rabbî! Kıldığım namâzı kabûl eyle! Âhir ve âkıbetimi hayr
eyle. Son nefesimde Kelime-i tevhîd söylememi nasîb eyle.
Ölmüşlerimi afv ve mağfiret eyle. Allahümmagfir verham
ve ente hayrürrâhimîn. Teveffenî müslimen ve elhıknî
bissâlihîn. Allahümmagfir-lî ve li-vâlideyye ve li-üstâziyye
ve lilmü’minîne vel mü’minât yevme yekûmül hisâb. Yâ
“Allahü teâlâ,
üzerinde kazâya
kalmış namaz
borcu bulunan
kimsenin ve
harâm elbise
[cilbâb] giyen
kimsenin
namazını kabul
etmez.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
632
Rabbî! Beni şeytân şerrinden ve düşman şerrinden ve nefs-i emmârem şerrinden muhâfaza eyle! Evimize iyilikler, helâl ve hayrlı rızklar ihsân eyle!
Ehl-i islâma selâmet ihsân eyle! A’dây-ı müslimîni kahr ve perîşân eyle!
Kâfirlerle cihâd etmekde olan müslümanlara imdâd-i ilâhiyyen ile imdâd
eyle! Allahümme inneke afüvvün kerîmün tuhibbül’afve fa’fü annî. Yâ Rabbî!
Hastalarımıza şifâ, dertli olanlarımıza devâ ihsân eyle! Allahümme innî
es’elükessıhhate vel-âfiyete vel-emânete ve hüsnelhulkı verrıdâe bilkaderi
bi-rahmetike yâ erhamerrâhimîn. Anama, babama ve evlâdlarıma ve akrâba
ve ahbâbıma ve bütün din kardeşlerime hayırlı ömürler ve hüsn-i hulk, akl-ı
selîm ve sıhhat ve âfiyet, rüşdü hidâyet ve istikâmet ihsân eyle yâ Rabbî!
Âmîn. Velhamdü-lillâhi rabbil’âlemîn. Allahümme salli alâ..., Allahümme
bârik alâ..., Allahümme Rabbenâ âtinâ... Velhamdü lillâhi Rabbil’âlemîn. Estağfirullah, estağfirullah, estağfirullah, estağfirullahel’azîm elkerîm ellezî
lâ-ilâhe illâ huv el-hayyel-kayyûme ve etûbü ileyh.”
Namazın vâcibleri
Namâzın vâcibleri şunlardır:
1- Fâtiha sûresini okumak.
2- Fâtihadan sonra bir sûre veyâ en az üç kısa âyet okumak.
3- Fâtihayı, sûreden önce okumak.
4- Fâtiha ve Fâtihadan sonra bir zamm-ı sûre okumak, Fâtiha okumak, farzların
birinci ve ikinci rek’atlerinde vâcib, ve sünnetlerin her rek’atinde okumak vacib.
5- Secdeleri birbiri ardınca yapmak.
6- Üç ve dört rek’atli namâzların ikinci rek’atinde teşehhüd mikdârı oturmak vacib. Son oturuş farzdır.
7- İkinci rek’atde teşehhütden fazla oturmamak.
8- Secdede burnu alnı ile berâber yere koymak.
9- Son rek’atde otururken (Ettehıyyâtü) duâsını okumak.
10- Namâzda ta’dîl-i erkâna riâyet etmek.
11- Namâzın sonunda, (Esselâmü aleyküm ve rahmetullah) demek.
12- Vitr namâzının üçüncü rek’atinin sonunda, kunût duâsı okumak.
13- Bayram namâzlarında tekbîr getirmek.
14- İmâmın sabâh, Cum’a, bayram, terâvîh, vitr namâzlarında ve akşam ile yatsının ilk iki rek’atinde yüksek sesle okuması.
15- İmâmın ve yalnız kılanın öğle ve ikindi farzlarında ve akşamın üçüncü, yatsının üçüncü ve dördüncü rek’atlerinde hafîf sesle okuması, vâcibdir. İmâmın yüksek
sesle okuması vâcib olan yerleri, yalnız kılanın, yüksek ses ile de, hafîf sesle de okuması câizdir.
Kurban bayramının arefesinin sabâh namâzından, dördüncü günün ikindi namâzına
kadar, yirmi üç farz namâzının akâbinde, (Tekbîr-i teşrîk) okumak vâcibdir.
Sehv (Yanılma ve unutma) secdesi
Namâz kılan, namâzda farz olan bir şeyi, bilerek veyâ unutarak terk ederse,
namâzı bozulur. Eğer bir vâcibi, unutarak terk ederse, namâzı bozulmaz. Fakat, sehv
633
secdesi yapması lâzım olur. Secde-i sehvi bile bile yapmıyan veyâ
namâzın vâciblerinden birini bilerek terk eden kimsenin o namâzı
yeniden kılması vâcib olur. Kılmazsa günâhkâr olur. Sünnetin terkinde secde-i sehv gerekmez. Secde-i sehv, bir farzın tehîrinde
ve tekrarında veyâ bir vâcibin terkinde, tebdilinde, tekrarında ve
tehîrinde yapılır.
Namâzda birkaç kerre secde-i sehv îcâb etse, bir kerre yapmak
yetişir. İmâmın yanılması, kendisine uyanların da secde-i sehv
yapmalarını gerekdirir. İmâma uyan yanılırsa, kendisi imâmdan
ayrı secde-i sehv yapmaz.
Secde-i sehvi yapmak için, tehıyyât okunup, bir tarafa selâm
verildikden sonra, iki secde yapıp oturulur ve (Tehıyyât), (Salli
ve bârik), (Rabbenâ) duâları okunarak namâz tamamlanır. (Salli ve bârik) okunduktan ve bir veyâ iki tarafa selâm verdikden
sonra veyâhut da hiç selâm vermeden de secde-i sehv yapılabilir.
Secde-i sehvi îcâb etdiren husûslar
Oturması lâzım gelen yerde kalkmak. Kalkması gereken yerde
oturmak. Sesli okuması îcâb eden yerde, yavaş yâni hafif sesle
okumak. Yavaş okuması gereken yerde, sesli okumak. Duâ okunacak yerde, Kur’ân-ı kerîmden okumak. Kur’ân-ı kerîmden okunacak yerde duâ okumak. Meselâ, Fâtiha sûresi yerine Ettehıyyâtü
duâsını okumak, Ettehıyyâtü okunacak yerde Fâtiha okumak gibi.
Burada Fâtiha terk edilmiş oluyor. Namâzı tamamlamadan selâm
vermek. Farz namâzların birinci ve ikinci rek’atlarında zamm-ı
sûreyi okumayıp, üçüncü ve dördüncü rek’atlerinde Fâtihadan sonra zamm-ı sûre okumak. İlk iki rek’atde, Fâtihadan sonra zamm-ı
sûre okumamak. Bayram namâzının vâcib olan tekbîrlerini terk
etmek. Vitir namâzında kunût duâsını terk etmek.
Namazın sünnetleri
1- Namâzda elleri kulağa kaldırmak.
2- El ayasını kıbleye çevirmek.
3- Tekbîr aldıkdan sonra, el bağlamak.
4- Sağ eli, sol elinin üzerine koymak.
5- Erkeğin ellerini göbeğinden aşağıya koyması, kadının göğsüne koyması.
6- İftitâh tekbîrinden sonra, (Sübhâneke) okumak.
7- İmâmın ve yalnız kılanın (E’ûzü) okuması.
8- Besmele okumak.
9- Rükûda üç kerre (Sübhâne rabbiyel-azîm) demek.
10- Secdede üç kerre (Sübhâne rabbiyel-a’lâ) demek.
11- Son oturuşda (Salevât) duâlarını okumak.
12- Selâm verirken iki yanına bakmak.
“Namaz kılan,
din binâsını
yapmıştır. Namaz
kılmayan, dînini
yıkmıştır. Namaz,
mü’minin
mîrâcıdır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
634
13- İmâmın, Cum’a ve bayram namâzlarından başka, her namâzda birinci rek’atde
ikinci rek’atde okuyacağının iki misli uzun okuması.
14- Rükûdan kalkarken imâmın ve yalnız kılanın (Semi’allahü limen hamideh)
demesi.
15- Rükûdan kalkınca (Rabbenâ lekel-hamd) demek.
16- Secdede ayak parmaklarını bükerek uçlarını kıbleye çevirmek.
17- Rükû’ ve secdelere inerken ve secdelerden kalkarken (Allahü ekber) demek.
18- Elleri ve dizleri yere koymak.
19- Topukları, kıyâmda birbirinden dört parmak eni kadar uzak, rükûda, kavmede
ve secdede bitişik tutmak.
20- Fâtihadan sonra “âmîn” demek, rükûdan önce tekbîr almak, rükûda, elleri, parmakları açık olarak, diz kapakları üzerine koymak, secde için tekbîr almak, otururken sol
ayağını yere yatırıp, sağ ayağını dikip oturmak, iki secde arasında oturmak.
Akşam namâzında kısa sûreler okunur. Sabâh namâzında ilk rek’at, ikincisine nisbetle dahâ uzun yapılır.
İmâma uyan kimse, Fâtiha ve zamm-ı sûre okumaz. Sübhâneke okur. Tekbîrleri
söyler. Tehıyyât ve salevât-ı şerîfeleri okur.
Namazın müstehâbları
1- Namâz kılarken secde yerine bakmak.
2- Rükûa gitdiği zaman, ayaklarına bakmak.
3- Secdede burnunu koyduğu yere bakmak.
4- Tehıyyâta oturunca, dizlerinin üstüne bakmak.
5- Fâtihadan sonra okunacak âyet mikdârı, sabâh ve öğle namâzlarında uzun, akşam namâzlarında kısa olmak.
6- İmâma uyan kimse, tekbîri gizli yâni hafif sesle almak.
7- Rükûda parmaklarını açıp, dizi üzerine koymak.
8- Başını, boyun ile birlikde rükûda, düz tutmak.
9- Secdeye varırken önce sağ, sonra sol dizlerini yere koymak.
10- Secdeyi, iki eli arasında yapmak.
11- Secdeye, burnundan sonra alnını koymak.
12- Namâz esnâsında esnerse, eli arkası ile ağzını kapamak.
13- Erkeklerin, secdede dirseklerini kaldırıp, yüksek tutmak. Kadınlar kollarını
yere sererler.
14- Erkeklerin, secdede kollarını ve ayaklarını karnından ayrı tutmak.
15- Rükû ve secdede üçer kerre tesbîh edecek kadar durmak.
16- Secdeden başını kaldırdıkdan sonra, ellerini yerden kaldırmak.
17- Ellerini kaldırdıkdan sonra, dizlerini kaldırmak.
18- Tehıyyâtda ellerini uylukları üzerine koyup, parmaklarını kıbleye karşı düz ve
dizi ucuna parmak uçları gelecek şekilde tutmak, bükmemek ve hiç birini oynatmamak.
19- Sağına, soluna selâm verirken başını çevirmek.
20- Selâm verirken, omuz başlarına bakmak.
635
Namazın mekrûhları
1- Elbiseyi giymeyip, omuzlarına alarak kılmak.
2- Secdeye inerken etekleri, pantalon paçalarını kaldırmak.
3- Entârinin, etekleri, kolları sığalı olarak, namâza durmak.
4- Abes, yâni fâidesiz hareketler yapmak.
5- İş elbisesi ile ve büyüklerin yanına çıkamıyacak elbise ile
kılmak.
6- Ağızda kırâete mâni olmayacak birşey bulundurmak. Mâni
olursa, namâzı bozulur.
7- Başı açık namâz kılmak.
8- Küçük ve büyük abdesti sıkışdırırken ve yel zorlarken
namâza durmak.
9- Namâzda iken, secde yerinden taşı, toprağı eli ile süpürmek.
10- Namâza dururken, namâz içinde parmakları çıtırdatmak.
11- Namâzda elini böğrüne koymak.
12- Başını ve yüzünü etrafa çevirmek, gözleri ile etrafa bakmak. Göğsü çevirince namâz bozulur.
13- Teşehhüdlerde köpek gibi oturmak.
14- Secdede, erkeklerin kollarını yere yayması.
15- İnsanın yüzüne karşı ve yüksek sesle konuşanların sırtına
karşı kılmak.
16- Birinin selâmına eli ile, başı ile cevâb vermek.
17- Namâzda ve namâz hâricinde esnemek.
18- Namâzda gözleri yummak.
19- İmâmın mihrâb içinde durması. Kıble duvarı içinde bulunan oyuk kısma, mihrâb denir. İmâmın ayakları, mihrâbın dışında
olunca, mihrâb içine secde etmesi mekrûh olmaz. İnsan, ayaklarının basdığı yerde kabûl edilir. Çünkü papazlar, ayrı bir odada durarak, ibâdet yapdırır. Câmi’lerde birinci cemâ’atin imâmı
mihrâbda kıldırmazsa, mekrûh olur.
20- İmâmın yalnız başına, cemâ’atden yarım metre yüksekde
durması tenzîhen mekrûhdur.
21- İmâmın yalnız başına, aşağıda durması da tenzîhen
mekrûhdur.
22- Öndeki safda boş yer varken, arkasındaki safda durmak ve
safda yer yok iken, saf arkasında yalnız durmak.
23- Üzerinde canlı resmi bulunan elbise ile kılmak.
24- Canlı resmi, namâz kılanın başında, önünde, sağ ve sol
hizâsında duvara çizilmiş veyâ beze, kâğıda yapılarak asılmış veyâ
konmuş ise mekrûhdur. Haç resmi de canlı resmi gibidir.
25- Alevli ateşe karşı namâz kılmak.
26- Namâzda âyetleri, tesbîhleri eli ile saymak.
27- Başdan ayağa kadar, bir peştemâla sarılıp kılmak.
28- Açık başına sarık sarıp, tepesi açık olarak kılmak.
“İbâdetlerini
ihlâs ile
yapanlara
müjdeler olsun.
Bunlar hidâyet
yıldızlarıdır.
Fitnelerin
karanlıklarını
yok ederler.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
636
29- Ağzını ve burnunu örterek kılmak.
30- Özürsüz, boğazından balgam çıkarmak.
31- Eli bir-iki kerre hareket etdirmek.
32- Namâzın sünnetlerinden birini terk etmek.
33- Zarûretsiz, çocuğu kucağında iken namâza başlamak.
34- Kalbi meşgûl eden, huşû’u gideren şeyler yanında, meselâ süslü şeyler karşısında, oyun, çalgı yanında ve arzû etdiği yemek karşısında kılmak.
35- Farz kılarken, özürsüz duvara ve direğe dayanmak.
36- Rükûa eğilirken ve kalkarken elleri kulaklara kaldırmak.
37- Kırâeti rükûa eğildikde tamamlamak.
38- Secdelere ve rükûa, imâmdan önce başını koymak ve kaldırmak.
39- Necs olma ihtimâli olan yerlerde namâz kılmak.
40- Kabre karşı namâz kılmak.
41- Teşehhüdlerde, sünnete uygun oturmamak.
42- İkinci rek’atde, birinciden üç âyet uzun okumak.
43- İkinci rekâtta, birincide okuduğu âyeti tekrar okumak veya ondan evvelki bir
âyeti okumak. Unutarak okursa, mekrûh olmaz.
44- Bir sûre atlayarak okumak.
Namâz dışında mekrûh olan şeyler
1- Helâda ve her yerde abdesti bozarken ve istincâ ederken, kıbleye önünü ve arkasını dönmek.
2- Güneşe ve aya karşı abdest bozmak.
3- Küçük çocukları kıbleye karşı tutarak abdest bozdurmak, tutan büyüğe mekrûh
olur. Bunun için, büyüklere harâm olan şeyi, küçüklere yapdırmak, yapdırana harâm
olur.
4- Kıbleye karşı özürsüz ayaklarını veyâ bir ayağını uzatmak.
5- Mushafa ve din kitâblarına karşı ayak uzatmak. Yüksekde iseler, mekrûh olmaz.
Namazı bozan şeyler
1- Özürsüz, öksürmek veyâ boğazını ayıklamak.
2- Namâz kılan kimse, başkası aksırınca (Yerhamükellah) demek.
3- Namâzı yalnız kılan kimse, diğer tarafda cemâat içinde imâm okurken yanıldığını duyup, ona ihtâr etse, namâzı bozulur. Eğer imâm da bu kimsenin, ihtârına
uyarak okursa, imâmın namâzı da bozulur.
4- Namâz içinde (Lâ ilâhe illallah) dese, eğer maksâdı cevâb ise, namâzı bozulur.
Eğer maksâdı namâz içinde bulunduğunu bildirmek ise, namâzı bozulmaz.
5- Avret yerini açmak.
6- Ağrı veyâ başka bir dert sebebi ile ağlamak. (Cennet veyâ Cehennem zikr olunup, onları düşünüp ondan dolayı ağlarsa bozulmaz.)
7- Eliyle ve diliyle selâm almak.
8- Kazâya kalmış namâzların mikdârı beşi geçmemiş ise, namâzda iken hâtırına
gelirse.
9- Namâz içinde, öyle bir hareketde bulunsa ki, onu gören kimse namâz kılmadığını sansa, namâzı bozulur.
637
10- Namâz içinde, bir şey yimek ve içmek.
11- Namâz içinde, söz söylemek.
12- İmâmından başkasının yanlışını çıkarmak.
13- Namâz içinde gülmek.
14- Namâz içinde inlemek ve âh etmek.
AÇIKLAMA: Sandalyede Namaz Olmaz
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılmak
Bir uzvundaki dertten dolayı ayakta duramayan veya zarar gören, başı dönen kimse, farzları da oturarak kılar. Rükû için eğilir,
secde için, başını yere koyar. Duvara, direğe, insana dayanarak, biraz ayakta durabilenin, ayakta tekbir alması ve o kadarcık
ayakta okuması farzdır. Farz kılarken özürsüz, duvara, direğe
dayanmak mekruhtûr. Bir özür olursa mekrûh olmaz. Dayanarak
ayakta durmak veya oturmak mümkün iken, yatarak îmâ caiz
olmaz. Uygun oturamayan kimse, istediği gibi oturur. Bir yerini
yastığa veya başka şeye dayar.
Hamile veya hasta, sağ ve soluna sehpa gibi bir şey koyup onlara dayanarak ayağa kalkabilirse öyle kılması gerekir.
Bir şeye dayanarak veya bir kimsenin tutması ile de, yerde
oturamayan hasta, sırt üstü yatarak kılar. Ayaklarını kıbleye uzatır. Başı altına yastık koyar. Yüzü kıbleye karşı olur. Veya kıbleye
karşı sağ veya sol yanı üzerine yatar. Rükû ve secdeleri, başı ile
imâ eder. Başı ile de imâ edemeyen aklı başında bir hasta, bu
hâli bir günden fazla devam edip namazını hiç kılamazsa, o hâl
bitinceye kadar namaz ondan sâkıt olur, yani üzerine farz olmaz,
hiçbirini kazâ etmez. Semâvi bir sebep ile, yâni elinde olmayarak,
meselâ hastalık ile veya baygın yahut rekat veya secde sayılarını
unutacak kadar dalgın olarak, beşten fazla namazını kılamayan
da böyledir. Alkollü içkiler veya ilaç alarak böyle baygın, dalgın
olanın, kılamadığı namazlarının hepsini kazâ etmesi lazımdır.
Sandalye gibi yüksek bir şeyin üstüne oturup da ayağını sarkıtarak namaz kılması câiz değildir. O namaz kabul olmaz. Çünkü,
sandalyede oturmak için zaruret yoktur. Sandalyede oturabilen
kimse, yerde de oturabilir. Yerde oturabilenin yere oturup kılması
lâzımdır.
Namazdan sonra, yerden ayağa kalkamayan, sandalyeden
ise kolay kalkan hastayı yerden bir kimse kaldırır. Kalkamıyorsa
kıbleye karşı olan bir karyolada oturup, ayaklarını sarkıtmadan
kıbleye karşı uzatarak kılar. Namazdan sonra, ayaklarını yatağın
bir yanına sarkıtıp, sandalyeden kalkar gibi kalkar. Veya sandalyeye oturur, fakat önüne bir sandalye veya sehpa koyup üzerine
ayaklarını kor. Namaz bitince ayağını sandalyeden veya sehpadan
indirerek kalkabilir.
“Gücün yeterse,
yere secde et!
Yere eğilemezsen,
yüzüne bir şey
kaldırıp, bunun
üzerine secde
etme! İmâ ederek
kıl ve secdede,
rükûdan daha
çok eğil! ”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
638
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılarken Dikkat Edilecek Hususlar
Secde yapabiliyorsa, namaza ayakta başlar. Ayakta durabildiği kadar okur ve
rükû eder. Ayakta hiç duramıyan, oturarak başlar. Diz üstü oturur, secdeleri yaparak namazını kılar. Bu şekilde namaz kılmaya oturarak namaz kılmak denir.
Oturarak kılarken, kıyamda ellerini göbeğinin altına bağlar. [Kadınlar, göğsünün üzerine koyar.] Kâmeti; ayakta başlamışsa ayakta iken, oturarak veya îmâ ile
kılıyorsa oturduğu şekilde iken getirir.
Secde yapamıyorsa îmâ ile kılar. Yâni kolayına geldiği şekilde diz üstü
veya bağdaş kurarak oturur. Bu şekilde oturamıyorsa ayaklarını kıbleye karşı
uzatır.
Oturarak iftitah tekbiri alır. Rükû için vücudunu biraz eğer, secde için biraz
daha eğer. Vücudunu eğemeyen başını aynı şekilde eğerek namazını îmâ ile
kılmış olur. Kıyam hâlindeyken ayaklara, otururken kucağına bakar.
Îmâ ile namaz kılarken, kıyamda iken erkekler ellerini göbeğinin altına bağlar. [Kadınlar, ellerini göğsünün üzerine koyar.] Rükû için az eğilirken ellerini
dizleri üzerine koyar. Secde için biraz daha eğilir. Ellerini de dizlerinin üzerine
veya az ilerisine koyar. Ettehıyyâtü okurken ellerini, normal namaz kıldığı gibi
uyluklarının üstüne koyar. Selâm verirken, omuz başlarına nazar edilir. Böyle
namaz kılmaya îmâ ile kılmak denir.
Göz ile îmâ olmaz. 24 saat, yâni bir gün başını eğemiyorsa ondan namaz
sâkıt olur, kazâ etmesi de gerekmez.
Ayakta cemâatle namaz kılarken, ayakların bulunduğu yere itibar edilir.
Ayağının topuğu imâmın topuğundan ileri olursa o namaz sahih olmaz. Ama
îmâ ile kılarken böyle değildir, o zaman topuklara değil, başın bulunduğu yere
itibar edilir. Îmâ edenin başı, imâmın başının gerisinde veya aynı hizâda olursa,
ayakları imâmın ayaklarının ilerisinde olsa da namazı sahih olur. [İbni Abidin]
Ayakta kılan, oturarak kılana uyabilir, îmâ ile kılana uyamaz.
Aşkın ile âşıklar yansın yâ Resûlallah
İçip aşkın şerâbın kansın yâ Resûlallah
Şol seni seven kişi, komuş yoluna başı
İki cihan güneşi sensin yâ Resûlallah
Şol seni sevenlere kıl şefâat onlara
Mü’min olan tenlere cânsın yâ Resûlallah
Âşıkım şol didâra, bülbülüm şol gülzâra
Seni sevmeyen nâra, yansın yâ Resûlallah
Şol seni seven sübhan oldu kamuya sultan
Canım yoluna kurban olsun yâ Resûlallah
Derviş Yunus’un cânı âlem şefâat kânı
İki cihan sultanı sensin yâ Resûlallah!
639
ZEKÂT VERMEK
İslâmın üçüncü şartı zekât vermektir. Altın ve gümüşün
ve ticâret eşyasının zekâtını vermek için, nisâb mikdârı olmaları
lâzımdır. (Nisâb) zenginlik ile fakîrlik arasındaki sınır demekdir.
Nisâb mikdârı, altın için 96 gramdır. Gümüş için 672 gramdır. İhtiyâc eşyasından başka, nisâb mikdârı her cins malı olana
(Zengin) denir. Bu kadar malı olmıyana (Fakîr) denir. Altın para
ve eşya ve kadın zînetlerinin ve diş üzerindeki altın kaplamaların ve her cins ticâret eşyasının ağırlıklarının toplamı (96 gram)
olursa, gümüş eşyanın ise, (672 gram) olursa ve bundan sonra bir
hicrî sene, yâni 354 günlük arabî sene elde kalırsa, o zaman
ağırlıklarının kırkda biri ayrılıp Kur’ân-ı kerîmde bildirilen sekiz
sınıf insandan birine veyâ birkaçına verilecekdir. Buna (Zekât)
denir. Meselâ, 100 gram altını olan, bir arabî sene sonra, ikibuçuk [2,5] gram altını, zekât niyyeti ile ayırıp, istediği müslüman
fakîre verecekdir.
Zekâtı, kurban nisâbına mâlik olmıyan fakîrlere, borçlu olan
müslümana, memleketinde zengin olsa bile bulunduğu yerde
fakîr olana, cihâd ve hac yolunda muhtâc kalana vermek lâzımdır.
Nafakadan fazla, fakat kurban nisâbından az malı olana (fakîr)
denir. Maâşı kaç lira olursa olsun, evini idârede güçlük çeken her
memûr, zekât alabilir ve kurban kesmesi, fıtra vermesi vâcib olmaz. Din bilgilerini öğretmekde ve öğrenmekde olan, kırk senelik
nafakası olsa da, zekât alabilir. Zekât parası ile câmi, cihâd, hac
yapılmaz. Zengin, çocuğuna, kendi analarına, babalarına, çocuklarına, zevcesine veremez. Kardeşlere, geline, dâmâda, kayın vâlide,
kayın pedere, hala, amca, dayı, teyzeye verebilir. Bunlara vermek
dahâ sevâbdır. Fakîre nisâbdan az verilir. Fakat, çoluk, çocuğu da
varsa, herbirine nisâb mikdârı düşmiyecek kadar çok verilebilir.
Mâlını isrâf edene, harâmda kullanana verilmez. Seyyidler, şimdi
ganîmetden haklarını alamadıkları için bunlara da verilir.
Mâl-ü mülke olma mağrûr, deme var mı ben gibi?
Bir muhâlif yel eser, savurur harman gibi!
Dört türlü zekât malı vardır:
1- Altın ile gümüş. 2- Ticâret için satın alınan her türlü eşya.
3- Kırda ve çayırda otlayan dört ayaklı hayvânlar. 4- Toprak
mahsûlleri, yâni uşr.
Ebû Hanîfe “rahime-hullahü teâlâ” buyuruyor ki: Yağmur veyâ
nehir ile sulanıp yerden çıkan ekinin, meyvanın ve sebzenin ve
balın mikdârı ne kadar olursa olsun, mahsûlü alır almaz, onda
“O gün,
merhametim,
yalnız benden
korkarak kâfir
olmaktan ve
günâh işlemekten
kaçınanlara,
zekâtını
verenlere,
Kur’ân-ı kerîme
ve Peygamberime
“aleyhisselâm”
inananlara
mahsustur.”
A’râf: 156
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
640
birini fakîrlere vermek farzdır. Buna (uşr) denir. Uşrunu vermeden yimek harâmdır.
Ticâret eşyasının nisâbı, 96 gram altın lira değerinde ise,ticaret eşyasının alış
fiyâtının değeri üzerinden kırkda biri altın olarak verilir. Yâhud, ticâret eşyasından
verilir. Alacağı olan bir insanın, elinde senedleri varsa, zekâtını vermesi lâzımdır. Elde
bulunan maldan verilir. Fakîre malı teslim etmek lâzımdır.
Kâğıd paraların nisâbı, yalnız altın lira ile hesâb edilir ve kırkda biri altın
olarak verilir.
Zekâtın farz olmasının şartı altıdır: 1- Müslüman ola. 2- Bâliğ ola. 3- Akıllı ola.
4- Hür ola. 5- (Zekât nisâbı) mikdârı helâl zekât malına mâlik ola. 6- Elindeki malı
ihtiyâcından ve borcundan fazla ola.
Zekât farz oldukdan sonra müslüman fakîre vermiyenin veyâ başka borcu olanın,
hayrat, hasenât yapması ve sadaka vermesi sevâb olmaz, günâh olur. Bunun zekâtını
vermesi ve borcunu ödemesi farzdır.
Ramezân geldi dayandı,
câmi’ler nûra boyandı.
Top atıldı, kandil yandı,
cümlemiz buna inandı.
İlk on günü, rahmet boldur,
sonra günâhlar afv olur.
Bayram gecesi, mü’minler,
Cehennem’den âzâd olur.
Kardeşim, oruc tut sen de,
nemâzlarını kıl, hem de!
günâhdan sakın her demde,
Çok azâb var Cehennem’de!
Düşman sana saldırıyor,
oruc zaîfletir diyor.
İlmi fenni, o çiğniyor,
hâin, hep yalan söylüyor!
Uyan! Gitdi ömrün çoku,
oruc tut, anla aç toku!
İslâm kitâblarını oku,
insanlıkdan al bir koku!
641
ORUÇ TUTMAK
İslâmın beş şartından dördüncüsü, mübârek Ramazân
ayında, hergün oruc tutmakdır. Ramazân, yanmak demekdir.
Çünkü, bu ayda oruc tutan ve tevbe edenlerin günâhları yanar,
yok olur.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki, “Ramazân
ayı gelince, Cennet kapıları açılır. Cehennem kapıları kapanır ve şeytânlar bağlanır.”
(Sahîh-i Buhârî)deki bir hadîs-i şerîfde buyuruldu ki: “Bir
kimse, Ramazân ayında oruc tutmağı farz bilir, vazîfe bilir ve orucun sevâbını, Allahü teâlâdan beklerse, geçmiş
günâhları afv olur.” Demek ki, orucun Allahın emri olduğuna
inanmak ve sevâb beklemek lâzımdır. Günün uzun olmasından
ve oruc tutmak güç olmasından şikâyet etmemek şartdır. Günün
uzun olmasını, oruc tutmayanlar arasında güçlükle oruc tutmasını fırsat ve ganîmet bilmelidir.
Kişinin üzerinde oruc farz olmasının şartı yedidir: 1-
Müslüman olmak. 2- Bâliğ olmak. Çocuğun orucu sahîh olur. 3-
Akıllı olmak. 4- Dâr-ül-harbde olanın orucun farz olduğunu işitmesi. 5- Mukîm olmak. 6- Hayz (âdetli) olmamak. 7- Nifâs üzere
(lohusa) olmamak.
Orucun farzları
Orucun farzı üçtür:
1- Niyyet etmek.
2- Niyyeti ilk ve son vakitleri arasında yapmak.
3- Fecr-i sâdık, yâni tan yeri ağarmasından, güneşin batmasına kadar olan zaman [yâni şer’î gündüz] içinde, orucu bozan şeylerden sakınmakdır.
Dört mezheb âlimleri sözbirliği ile bildiriyorlar ki, oruca fecr-i
sâdık denilen beyâzlığın, zâhirî (görünen) ufuk hattının bir noktasında ağarması ile başlanır. (Mültekâ) kitâbında buyuruyor ki:
(Oruc, fecrin ağarmasından, güneş batıncaya kadar, yimeği, içmeği ve cimâı terk etmekdir. Bir gün evvel güneş batmasından,
oruc günü (Dahve-i kübrâ)ya kadar, Ramazân orucuna kalb ile
niyyet etmek de farzdır. Dahve vaktine kadar -yimemiş ve içmemiş ise- niyyet eder ve orucu tutar. Dahve vaktinden sonra niyyet
câiz değildir. Fecirden evvel niyyet ederken, (Niyyet etdim, yarın
oruc tutmağa) denir. Fecirden sonra niyyet ederken, (Niyyet etdim, bugün oruc tutmağa) denir. Belli gün olan adak orucunun
ve nâfile orucun niyyet zamanı da böyledir. Hergün ayrı niyyet
etmek lâzımdır.
“Ramazân ayı
gelince, Cennet
kapıları açılır.
Cehennem
kapıları kapanır
ve şeytânlar
bağlanır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
642
Orucu bozan şeyler
Ramazân ayında, oruclu olduğunu bildiği hâlde ve fecr ağarmadan evvel niyyet
etmiş iken, fâideli bir şey yimekle, içmekle, yâni gıdâ veyâ devâ olarak yinilmesi âdet
olan veyâ zevk ve keyf veren bir şeyi ağızdan mideye sokmakla veyâ cimâ yapmak ve
yapılmakla oruc bozulur ve kazâ ve keffâret lâzım olur. Bu tarîfe göre, sigara içmek
orucu bozar. Hem kazâ, hem keffâret lâzım olur. Çünkü, dumandaki katı ve sıvı zerreler tükrük ile mideye giderler. Hacamat, gıybet gibi, orucu bozmadığı iyi bilinen şeyden sonra, oruc bozuldu sanarak, bile bile yise, orucu bozularak kazâ ve keffâret lâzım
olur. Ramazânda fecirden evvel niyyet etmiyen kimse, dahveden önce oruc bozacak
birşey yaparsa, iki imâma göre, hem kazâ, hem de keffâret lâzım olur. Çünkü, niyyet ederek oruc tutmak imkânı mevcûd iken, bu imkânı kaçırmışdır. İmâm-ı a’zama
göre ise, yalnız kazâ lâzım olur. Dahve vaktinden sonra yir, içerse, üç imâma göre
de, keffâret lâzım olmaz. Keffâret cezâsı, mübârek Ramazân ayının hurmet, nâmûs
perdesini yırtmanın karşılığıdır. İmâm-ı a’zama göre, dört mezhebde de sahîh olan
Ramazân orucunu bile bile bozmanın cezâsıdır. Şâfi’î mezhebinde, fecirden önce niyyet şarttır. Fecirden önce niyyet etmiyen veyâ zorla, özürle bozan hanefîler de, İmâm-ı
a’zama göre keffâret yapmaz. Kazâ, adak ve nâfile orucları bozunca, keffâret yapılmaz.
Ramazânın bir gününde, kazâ lâzım olan birşey yaparak orucunu bozan kimse, başka
gününde de bu şeyi kasd ile yine yaparsa, keffâret de lâzım olur.
Hatâ ederek bozulsa, meselâ, abdest alırken, boğazına su kaçsa veyâ zor ile orucu
bozdurulursa, ihtikan ederse, burnuna sıvı ilâç, kolonya veyâ duman [başkasının içdiği
sigara dumanı] yâhud, ud ağacı, anber ile tütsülenip dumanını çekerse, kulağına ilâç
damlatırsa, derideki yaraya koyduğu ilâç içeri girerse [ve iğne ile ilâç şırınga ederse],
kâğıd, taş, maden parçası, pamuk, ot, pişmemiş pirinç, darı, mercimek dânesi gibi,
ilâç ve gıdâ olmayan şey yutarsa, zorlayarak ağız dolusu kusarsa, dişi kanayan, yalnız
kanı veyâ tükrükle müsâvî mikdârda karışık kanı yutarsa, fecr doğduğunu bilmiyerek
yirse, güneş batdı zan ederek orucu bozarsa, oruclu olduğunu unutup yidikde, orucu
bozuldu sanarak, bilerek yimeğe devâm ederse, uyurken ağzına su akıtılır veyâ cimâ
olunursa, niyyet etmeden oruc tutarsa veyâ Ramazânda sabâha kadar niyyet etmeyip, sonra niyyet etse bile, yâni kuşluk namâzı zamanından dahveden sonra oruc
tutmazsa, bunların hepsinde oruc bozulur ve bayramdan sonra, bir günü için yalnız
bir gün kazâ etmek lâzım olur. Keffâret lâzım olmaz.
Boğaza yağmur, kar kaçsa, oruc da, namâz da bozulur. Kazâ lâzım olur. Kucaklayıp,
sarılıp, öpüp cünüb olursa bozulur ve kazâ lâzım olur. Cünüb olmadı ise bozulmaz. Geceden dişleri arasında kalan şeyi, bilerek yutsa, nohud kadar ise, bozulup kazâ lâzım
olur. Nohuddan küçükse bozulmaz. Unutarak yiyen kimse, orucu bozulmadığını bildiği hâlde, yine yir, içerse, kazâ ve keffâret lâzım olur.
(Mültekâ)da ve bütün kitâblarda diyor ki: (Başdaki ve gövdedeki yaraya konulan ilâç, beyne veyâ sindirim yollarına sızarsa, oruc bozulur. Yalnız kazâ lâzım olur.)
(Mültekâ) şerhinde (Gıdânın, yaradan içeri sızınca, orucu bozduğunu İmâm-ı a’zam
söylüyor. İki imâm ise, bozmaz dedi. Çünkü, yaradılışda bulunan deliklerden girerse,
bozar dedi) yazılıdır. (Merâkıl-felâh) şerhinde, Tahtâvî, bunu güzel açıklıyor. Diyor
ki: (Başda ve gövdedeki yaraya konulan ilâcın, sıvı olsun, katı olsun, beyne ve hazm
yoluna gitdiği bilinirse, oruc bozulur. İçeri gitdiği iyi bilinmezse, ilâç sıvı ise, İmâm-ı
643
a’zam bozulur dedi. İki imâm ise, içeri gitdiği iyi bilinmeyince bozulmaz dedi. İçeri sızdığı iyi bilinmeyen ilâç katı ise, üç imâm da,
bozulmaz dedi.) Bundan anlaşılıyor ki, sızdığı iyi bilinen ilâç, katı
da olsa, sıvı da olsa, üç imâm da orucu bozar, buyurmuşdur. Koldan, bacakdan, heryerden deri altına, adaleye iğne ile yapılan aşı,
ilâç injeksiyonlarının orucu bozacağı, buradan anlaşılmakdadır.
Orucu bozmayan şeyler
Ramazân-ı şerîfde veyâ kazâ, keffâret, adak ve nâfile oruclarda,
oruclu olduğunu unutarak yise, içse, cimâ etse, oruclu iken uykuda cünüb olsa, uyanık iken bakarak cünüb olsa, tentürdiyod, yağ
sürünse, sürme çekse, [bunların rengi, kokusu tükürükde, idrârda
belli olsa bile], şehvet ile öpse, gıybet etse, hacamat olsa, istemiyerek ağız dolusu kussa, zorlıyarak biraz kussa, kulağına su kaçsa,
ağzından veyâ burnundan boğazına toz, duman, sinek kaçsa, [oksijen gazı tüpü ile sun’î hava verilse, başkalarının içdiği sigaranın
dumanı gelerek, ağzına, burnuna girmesinden sakınmak mümkün olmasa], ağzını yıkadıkdan sonra ağzında kalan yaşlığı tükürük ile yutsa, gözüne, diş çukuruna ilâç koysa, tadını boğazında
duysa bile, bunların hiçbiri orucu bozmaz.
[(Bahr-ür-râık) kitâbının sâhibi “rahmetullahi teâlâ aleyh” diyor ki, (Ağız bâzen bedenin dâhili sayılır. Bunun için, oruclu kimse,
tükürüğünü yutarsa, orucu bozulmaz. İnsanın içindeki necâsetin
mideden bağırsağa geçmesi gibi olur. Ağızdaki yaradan veyâ diş
çekdirmeden, iğne yapılan yerden yâhud mideden ağza kan çıkması, abdesti ve orucu bozmaz. Bu kanı tükürünce veyâ yutunca,
tükürük kandan çok ise, yâni sarı ise, yine bozulmazlar. Mideden
gelen başka şeyler ağza geldiği zaman da böyle olup, abdest ve
oruc bozulmaz. Ağız dolusu, ağızdan dışarı çıkarsa, ikisi de bozulur. Ağzın içi, bâzen de, bedenin hârici gibi olur. Ağzına su alınca
oruc bozulmaz.) (Cevhere)de de böyle yazılıdır. Görülüyor ki, diş
çıkartınca, çok kan geliyorsa, tükürünce orucu bozulmaz. Oruclu
değil ise, yutunca, abdesti bozulmaz. Kanı tükürükden az ise, ikisi
de hiç bozulmaz.
(Fetâvâyı Hindiyye)de diyor ki, (İhtikan [lavman] yapmak,
kulağına yağ damlatmak bozar ise de, keffâret lâzım olmaz. Zekerine su, yağ akıtırsa, mesâneye gitse bile bozmaz. Kadının fercine
akıtırsa bozar. Yaş veyâ yağlı parmağını dübürüne, kadın fercine
sokarsa, bozar. Parmak kuru ise, bozmaz. Tahâretlenirken, dübürüne su kaçarsa bozar.)]
Yutmadan yemeğin tadına bakmak, katkısız, yâni doğal hâlde
olan sakızı çiğnemek, cünüb olmak şübhesi varken öpmek, serinlemek için yıkanmak bozmazlar ise de, tenzîhen mekrûhdurlar.
Sürme ve bıyık yağı kullanmak ve çiçek, misk, kolonya koklamak,
“Oruc, mü’mini
Cehennemden
koruyan bir
kalkandır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
644
orucu bozmadığı gibi, mekrûh da değildir. Sürme, bıyık yağı, zînet için, mekrûh olacağı gibi, elde, yakada çiçek taşımak da mekrûh olur. Tozlu dumanlı şey koklamak ve şeker vs. gibi katkılı çikletleri çiğnemek orucu bozar. Misvâk, hacamat mekrûh değildir.
Bir kimse, Ramazân-ı şerîfde, imsâk vaktinden evvel niyyet etmiş olduğu orucunu kasd ile bozsa, hem keffâret, hem de kazâ lâzım gelir. Nâfile ve kazâ oruclarında
keffâret yokdur.
Keffâret için, Ramazân günlerinden ve oruc tutulması harâm olan beş günden
gayri günlerde, arasını kesmeksizin altmış gün oruc tutar. Bundan sonra da, bozduğu orucların gün sayısı kadar, ayrıca kaza orucu tutar. [Ramazân Bayramının birinci
günü ve Kurban Bayramının dört günü, oruc tutmak harâmdır.] Ona gücü yetmezse,
altmış fakîri bir gün veyâ bir fakîri altmış gün iki kerre doyurur. Yâhud her birine fıtra
mikdârı mal verir.
Bir gün kazâ orucu için, bir gün oruc tutar.
Bir kimse Ramazân ise niyyet etdim, değil ise niyyetsizim dese, böyle niyyet ederek oruc tutmak, hiç câiz değildir.
Ramazâna, gökde hilâli görmekle değil de, önceden hâzırlanmış takvîmlere göre
başlıyanların, bayramdan sonra iki gün kazâ niyyeti ile oruc tutmaları lâzımdır.
Ramazân-ı şerîfin başladığı günün hesâb edilmesi (Se’âdet-i Ebediyye) kitâbında
uzun yazılıdır.
İbni Âbidîn “rahime-hullahü teâlâ” diyor ki, “kapalı havalarda, ezân okunsa bile,
güneşin batdığına kanâat getirmedikçe, iftâr etmemelidir. Yıldızların çoğu görününceye kadar iftâr edince, müstehâb olan ta’cîl yapılmış olur. Bir yerde, güneşin
gurûbunu görerek, iftâr edilince, yüksekde, meselâ minârede olan güneşin gurûbunu
anlamadıkca, iftâr etmez. Sabâh namâzı ve sahûr da böyledir.”
Ey enbiyânın serveri,
Ey evliyânın rehberi,
Âlemlerin peygamberi,
Ehlen ve sehlen merhabâ.
Sen canların canânısın,
Gönüllerin fermânısın,
İki cihan sultânısın,
Ehlen ve sehlen merhabâ.
Sensin mahbub-i Hudâ
Etme şefâatten cüdâ
Ahmed Muhammed Mustafâ
Ehlen ve sehlen merhabâ
Yunûs söyler doğru sözü,
Dergâhına sürer yüzü,
Mahşer günü bekler bizi,
Ehlen ve sehlen merhabâ.
645
HACCA GİTMEK
İslâmın beşinci şartı Hacca gitmektir. Gücü yetenin, ömründe bir kerre hac etmesidir. Yol emîn ve beden sağlam olarak,
Mekke-i mükerreme şehrine gidip gelinceye kadar, geride bırakdığı
çoluk-çocuğunu geçindirmeğe yetişecek maldan fazla kalan para
ile oraya gidip gelebilecek kimsenin, ömründe bir kerre, ihrâmlı
olarak, Kâ’be-i mu’azzamayı tavâf etmesi ve Arafât meydânında
durması farzdır.
Haccın farz olmasının şartları
Haccın farz olmasının şartı sekizdir: 1- Müslüman ola. 2- Bâliğ
ola. 3- Akıllı ola, 4- Sıhhatli ola. 5- Köle olmaya. 6- Mevcûd malı,
aslî ihtiyâclarından fazla ola.7- Hac vakti gelmiş olmak. Hac vakti, arefe ve dört bayram günüdür. Yol müddeti de hesâba katılır.
8- Sefer müddeti uzakda olan kadının yanında zevci veyâ nikâhı
ebedî câiz olmıyan mahreminin bulunması lazımdır.
Bu sekiz şarta mâlik olan kimsenin, ömründe bir defa hacca
gitmesi farz olur. Birden fazla giderse, sonraki senelerde gitdikleri,
nâfile hac olur. (Nâfile ibâdet) demek, farz veyâ sünnet olmayıp da,
kendi arzûsu ile yapılan ibâdet demekdir. Nâfile ibâdetin sevâbı,
farz ibâdetin sevâbı yanında, bir deryâ yanındaki bir damla su kadar azdır. İslâm âlimleri, Mekke’ye uzak memleketlerde olanların
tekrâr hacca gitmelerine izin vermemişlerdir. Abdullah Dehlevî
“kuddise sirruh” altmışüçüncü mektûbda buyuruyor ki, (Hac yolunda, ekseriyâ, ibâdetler tâm yapılamaz. Bunun için, İmâm-ı
Rabbânî “rahmetullahi aleyh”, 123 ve 124. cü mektûblarında, ömreye ve nâfile hacca gitmekden râzı olmadığını bildirdi.) Bir farzın yapılmasına, kadınların örtünmelerine mâni olan nâfile hac,
harâm olur. Böyle nâfile hacca gitmek, sevâb değil, günâh olur.
Ömreye gitmek de böyledir.
Haccın farzları
Haccın farzı üçdür:
1- İhrâma girerken hacca niyyet etmek.
2- Arafâtda vakfeye durmak.
3- Ziyâret tavâfı etmek.
Hac için, ihrâma niyyet etmek farzdır. İhrâm bezi tutunmak,
sünnetdir. Dikilmiş esvâbdan ârî bulunmak vâcibdir.
Arafâtda vakfeye durmanın evvelki vakti, Zilhiccenin dokuzuncu günü zevâl vaktinden, ertesi günü, sabâh oluncıya dekdir.
[Bir gün önce veyâ bir gün sonra Arafâtda vakfeye durunca, hac
“En kıymetli
amel, hacc-ı
mebrûrdur.
Hacc-ı mebrûr
yapanın
günâhları af olur.
Dünyâya yeni
gelmiş gibi olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
646
bâtıl olur. Vehhâbîler, hilâli görmedikleri hâlde, bir gün önce bayram yapıyorlar. Vaktinde vakfeye durmıyanların hacları sahîh olmuyor.]
SENSİN YÂ RESÛLALLAH
Sadr-ı cemî’ mürselîn
Sensin yâ Resûlallâh
Bedr-i eflâk-i yakîn
Sensin yâ Resûlallâh
Nûrun sirâc-ı vehhâc
Âlemler sana muhtâc
Sâhib-i tâc u mi’râc
Sensin yâ Resûlallâh
Ayîne-i Rahmânî
Nûr-i pâk-i sübhânî
Sırr-ı seb-a’l-meânî
Sensin yâ Resûlallâh
Şâhidin leyl-i isrâ
Sübhânellezî esrâ
Câmi-i cümle esmâ
Sensin yâ Resûlallâh
Ey menba-ı lutf u cûd
Yerin makâm-ı mahmûd
Yaradılmışdan maksûd
Sensin yâ Resûlallâh
Canlar içinde cânân
Ma’den-i ilm u irfân
Ceddim ü pîrim sultân
Sensin yâ Resûlallâh
Açan râh-ı tevhîdi
Bulan sırr-ı tefrîdi
Hüdâyî’nin ümmîdi
Sensin yâ Resûlallâh
Aziz Mahmûd Hüdâyî
647
KURBAN KESMEK
Kurban; koyun, keçi, sığır, deveden birini, kurban bayramının
ilk üç gününde, kurban niyyeti ile kesmek demekdir.
1- Müslüman, hür, âkıl ve bâliğ olan. 2- Mukîm olan. 3-
İhtiyâcından fazla nisâb mikdarı, yâni 96 gram altın veya bu değerde parası olan zenginin kurban kesmesi vacibdir.
İhtiyâç eşyası, bir ev ve eşyası ve üç kat elbisedir.
Koyun ve keçi, deve ve sığırdan kurban kesilir. Bir deve veyâ
bir sığır, yedi kurban yerine geçer ki, bir sığırı yedi kişinin kurban
etmesi câizdir. Bir başka kimse, ben de dâhil olayım dese, sekizinin kurbanı da fâsid olur.
Kurban nisâbı, fıtra nisâbının aynıdır.
İbni Âbidîn “rahime-hullahü teâlâ” buyuruyor ki, herhangi birinin hissesi yedide birden az olursa, hiçbirinin kurbanı câiz olmaz.
Bunun için, yediden az kimsenin ortak olması câiz olur. Satın alırken ortak olmak sahîhdir. Satın alındıkdan sonra ortak olmak da
sahîh ise de, satın alınmadan önce, ortak olmak dahâ iyidir. Bir
kimse, birinin sığırına, yedide birden yedide altısına kadar ortak
olabilir. Etini bu nisbetde taksîm ederler. Ortaklardan biri ölürse,
vârisleri, onun için ve kendileriniz için kesin derse, sahîh olur.
Akîka kesmek
Akîka, çocuk nimetine karşılık, Allahü teâlâya şükretmek niyyeti ile hayvan kesmekdir.
Çocuğa nafaka vermesi vâcib olan kimsenin, yedinci günü
isim koyması ve başını kazıyıp, saçının ağırlığı kadar, erkek için
altın veya gümüş, kız için gümüş sadaka vermesi ve kendi malından, erkek için iki, kız için bir akîka hayvanı kesmesi, hanefîde
müstehâbdır.
Akîka hayvanı, kurbanlık hayvan gibi olmalıdır. Sonra da kesilebilir. [Her zemân kesilebilir. Kurban bayramında da kesilebilir. Resûlullah’ın “sallallahü aleyhi ve sellem” nübüvvetden sonra,
kendisi için akîka kesdiği (Şir’a)da yazılıdır. Ölü olarak doğana
isim konmaz ve akîkası kesilmez.] Etlerinden, kesen yiyebilir ve
pişmiş veya çiğ olarak zengin, fakîr herkese verebilir.
Akîka kesmek, Şâfi’î ve Mâlikî mezheblerinde sünnet-i müekkededir. Şâfi’î ve Hanbelî mezheblerinde, kemikleri atılmaz, kırılmaz. Oynak yerlerinden ayrılıp toplanır. Bir temiz, beyâz bez içinde gömülür. Hanefî ve Mâlikî mezheblerinde kemikleri kırılabilir.
Akîka, çocukları belâlardan, hastalıklardan korur.
“Hasîslerin en
kötüsü, [kesmesi
vâcib olduğu
hâlde] kurban
kesmeyendir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
648
DAHİLEK YÂ RESÛLALLAH
Gönül hûn oldu şevkinden boyandım yâ Resûlallah.
Nasıl bilmem bu nîrâna dayandım yâ Resûlallah.
Ezel bezminde bir dinmez figândım yâ Resûlallah.
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Yanar kalbe devâsın sen bulunmaz bir şifâsın sen.
Muazzam bir sehâsın sen dilersen rûnümâsın sen.
Habîb-i Kibriyâsın sen Muhammed Mustafâsın sen.
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Gül açmaz çağlayan akmaz İlâhî nûrun olmazsa,
Söner âlem nefes kalmaz felek manzûrun olmazsa,
Firâk ağlar visâl ağlar ezel mesrûrun olmazsa,
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Erir canlar o gülbûy-ı revânbahşın hevâsından,
Güneş titrer yanar dîdârının bak ihtirâsından,
Perîşân bir niyâz inler hayâtın müntehâsından,
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Susuz kalsam yanar çöllerde can versem elem duymam.
Yanardağlar yanar bağrımda ummânlarda nem duymam.
Alevler yağsa göklerden ve ben masseylesem duymam.
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Ne devlettir yumup aşkınla göz râhında cân vermek,
Nasîb olmaz mı Sultânım Haremgâhında cân vermek,
Sönerken gözlerim âsân olur âhında cân vermek,
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Boyun büktüm perîşânım bu derdin sende tedbîri,
Lebim kavruldu aşkından döner pâyinde tezkîri,
Ne dem gönlüm murâd eylerse taltîf eyle kıtmîri,
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Resûlallah.
Yaman Dede
649
ÂHİRET HAYATI
Âhiret hayatı ölümle başlar
Ölmek, yok olmak değildir. Varlığı bozmıyan bir işdir. Mevt,
rûhun bedene olan bağlılığının sona ermesidir. Rûhun, bedenden
ayrılmasıdır. Mevt, insanın bir hâlden başka bir hâle dönmesidir.
Bir evden, bir eve göç etmekdir. Ömer bin Abdül’azîz “rahmetullahi aleyh” buyurdu ki, (Sizler, ancak ebediyyet, sonsuzluk için yaratıldınız! Lâkin bir evden, bir eve göç edersiniz!) Mevt, mü’mine
hediyyedir, ni’metdir. Günâhı olanlara musîbetdir. Fakîrlere râhat,
zenginlere azâbdır. Akıl, Allahü teâlânın hediyyesidir. İnsan, ölümü istemez. Hâlbuki mevt, fitneden hayırlıdır. İnsan yaşamağı
sever. Hâlbuki mevt, ona hayırlıdır. Sâlih olan mü’min, mevt ile,
dünyânın eziyyet ve yorgunluğundan kurtulur.
Mü’minin rûhunun bedenden ayrılması, esîrin hapisten kurtulması gibidir. Mü’min öldükden sonra, bu dünyâya geri gelmek
istemez. Yalnız şehîdler, dünyâya geri gelip, bir dahâ şehîd olmak
ister. Dünyânın iyiliği gitdi. Kederleri kaldı. Bundan dolayı ölüm,
her müslüman için hediyyedir. Bir adamın dînini, ancak kabri
korur. Mü’minlere yapılacak ikrâmlardan birincisi, ölümdeki sevinçtir. Mü’mini râhatlandıran, ancak Allahü teâlâya kavuşmakdır. Her mü’mine mevt, hayâtından dahâ iyidir. Kâfirlere de mevt
fâidelidir.
Müslüman hanımların ölümüne dair
Bir hanım ki, lohusa veyâ hâmile veyâ tâûn yâhud iç ağrısından veyâ bunlardan hiç birisi olmasa, ancak yabancı erkeklere
açık saçık görünmese ve kendisinden zevci hoşnud olsa, o hâtuna,
ölürken Cennet melekleri gelip, karşısında, saf saf dururlar ve ona
izzet ve ikrâm ile selâm verirler ve (Allahü teâlânın sevgili,
şehîd câriyesi gel çık, ne eylersin dünyâ sarayında? Senden
Allahü teâlâ râzı oldu ve senin bu hastalığını behâne edip,
günâhını bağışladı, sana Cennet ihsân etdi, gel emânetini
teslîm et!) derler. O hâtun, bu mertebeyi görüp, rûhunu vermek
istedikde, etrafına bakıp (Benim ile dostluk edenleri, yargılayıp rahmet etsin, sonra teslîm edeyim) dedikde, melekler dahî,
ricâsını Cenâb-ı Hakka arz edeler. Bunun üzerine, hitâb-ı izzet gelip, (İzzetim hakkı için, kulumun cümle duâsını müstecâb
kıldım) buyurulur. Melekler dahî, muştuluk eyleyeler. Sonra,
melek-ül-mevt, yüzyirmi rahmet melekleriyle geleler. Yüzlerinin
nûru Arşa çıkmış, başları tâclı ve arkalarında, nûrdan hulleler ve
ayaklarında altın nâlınlar ve yeşil kanadları bulunur. Ellerinde,
Cennet yemişleri, kokuları misk gibi gelip, izzet ve ikrâm ile selâm
“Dünyaya,
burada
kalacağınız
kadar, âhirete
de, orada
kalacağınız
kadar çalışınız!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
650
verirler ve (Hallak-ı âlem, sana selâm eyler ve Cennet verip, habîbi Muhammed “aleyhisselâm”a komşu eyler ve hazret-i Âişeye müsâhib eyler) derler.
Bu îmânlı kadın, bu kelâmları işitip ve gözünün perdesi açılıp, ehl-i îmân
hâtunlarını göre ve günâhkâr olup, azâb olunanları göre ve (Onların günâhlarını bağışla Rabbim!) diye, niyâzda buluna. Cenâb-ı izzetden, bir hitâb gele ki, (Yâ câriyem!
Cümle murâdını hâsıl eyledim, ver emânetini, Habîbimin hâtunu ve kızı
sana muntazırdırlar.) Hemen bu hitâbı işitince, canı titreye ve ayakları atıla ve
terler döke ve can vermek üzere iken, iki melek gele. Ellerinde ateşden bir çomak, sağ
yanında biri, sol yanında biri dura ve şeytân aleyhil-la’ne koşup gele ve gerçi bundan
bize fâide yok ammâ, hele bir göreyim deyip eline bir cevâhir çanak içinde buzlu su,
bu sûretle gelip, suyu göstere. O melekler, o habîsi görünce, ellerindeki çomaklarla
vurarak, elindeki çanağı kırıp, kendisini kovalar. O müslüman hâtun bunu görüp güle.
Sonra, o hûrî kızları, ona cevâhir kâse ile kevser şerâbı vereler, içe. Cennet şerâbının
lezzetinden canı sıçrayıp kadehe yapışa ve melek-ül-mevt canını o kadehden ala. Melekler, çağırışıp, (İnnâ lillahi ve innâ ileyhi râci’ûn) diyeler. Ve canı alıp gökleri
seyr etdirip, Cennet’e götüreler ve oradaki makâmını gösterip, derhâl yine, meyyitin başı ucuna getireler.
Ne zaman ki, esvâbını çıkaralar ve saçını çözeler, rûhu hemen cesedinin
başı ucuna gelip, der ki: (Ey yıkayıcı! Âheste âheste tut! Zîrâ, Azrâîl pençesinden can
yarası yemişdir. Ve tenim gâyet zahmet çekmişdir ve sarsılmışdır.) Teneşire geldikde,
yine gelip diye ki: (Suyu çok sıcak etme! Tenim pek zayıfdır. Tez beni elinizden
halâs eyleyin ki, râhat olayım.) Yıkayıp kefene sarılınca, bir mikdâr dura, yine çağıra ve diye ki: (Bu cihânı son görüşümdür. Hısım ve akrabâlarımı göreyim ve
onlar da beni görsünler ve ibret alsınlar. Onlar da yakında benim gibi öleceklerinden, ardımdan feryâd etmesinler. Beni unutmayıp, Kur’ân-ı kerîm okuyarak, dâimâ ansınlar. Benim mîrâsım için, aralarında çekişmesinler. Tâ ki,
kabirde azâb görmiyeyim. Cum’alarda ve bayramlarda da beni hâtırlasınlar.)
Sonra, musallâ üzerine konuldukda, can yine çağırarak, (Râhat kalın, ey benim
oğlum ve kızım, anam ve babam! Bunun gibi firâk günü yokdur. Hasretlik,
görüşmemiz kıyâmete kaldı. Elvedâ olsun sizlere, ey ardımca göz yaşı dökenler!) der.
Namâzı kılınıp, omuza alındıkda, yine çağıra ve diye ki, (Beni yavaş yavaş götürün! Eğer kasdınız sevâb ise, bana zahmet vermeyin! Sizden Allahü teâlâya
hoşnudluk götüreyim!)
Kabir kenârına konuldukda, yine çağırır ve der ki: (Görün benim hâlimi de, ibret
alın! Şimdi beni, karanlık yere koyup gidersiniz. Ben amelimle kalırım. Bu
demleri görüp, vefâsız, yalancı dünyânın mekrine aldanmayınız!)
Kabrine koydukları zaman, can, başının ucuna gelir. Zinhâr, bir meyyiti, telkînsiz
bırakmayalar. [Definden sonra sâlih bir kimsenin (Telkîn) vermesi sünnetdir.
Vehhâbîler, telkîn vermenin sünnet olduğuna inanmıyorlar. Bid’atdır diyorlar. Ölü
işitmez, duyamaz, diyorlar. Ehl-i sünnet âlimleri “rahime-hümullahü teâlâ” çeşidli
kitâblar yazarak telkîn vermenin sünnet olduğunu isbât etdiler.] Allahü teâlânın emriyle, meyyit, kabirde uykudan uyanır gibi, uyana ve göre ki, bir karanlık yerdedir.
Hizmetçisine ve câriyesine veyâ kendisine dâimâ yardımda bulunan kimseye ses-
651
lenip, (Bana mum getirin!) der. Asla ses ve sadâ gelmez. Kabir
yarılıp, iki süâl meleği [Münker ve Nekîr] zuhûr eder. Bunların
ağızlarından yalın ateşler ve burunlarından, siyâh dumanlar çıkmakda ola. Bu hâlde, ona yakın gelip diyeler: (Men rabbüke ve
mâ dînüke ve men nebiyyüke), yâni Rabbin kimdir ve dînin
hangi dindir ve Peygamberin kimdir? Bunlara doğru cevâb
verirse, o melekler, onu Hak teâlânın, ona rahmetiyle tebşîr edip,
müjdeleyip giderler. Hemen o ânda kabrin sağ tarafından bir pencere açılır ve bir ay yüzlü kişi çıkıp, yanına gelir. Bu îmânlı hâtun
ona bakıp şâd olur. (Sen kimsin?) diye süâl eder. (Ben senin,
dünyâda, sabrından ve şükründen yaratıldım. Kıyâmete
değin, sana yoldaş olurum) diye cevâb verir.
Kâfirlerin ölümüne dair
Bir kâfir, bir mürted, islâmiyyeti beğenmiyen, Kur’ân-ı kerîme
çöl kanûnu diyen, insanların en üstünü, en şereflisi, Peygamberlerin efendisi Muhammed “aleyhisselâm”a (hâşâ) deve çobanı diyecek kadar ilim ve ahlâk yoksunu olan, beşeriyyete huzûr, saâdet
sağlayıcı, ilim, ahlâk, temizlik, sıhhat, adâlet kaynağı, medeniyyete ışık saçan islâmiyyeti, rûhsuz, bir leş kutusu olan habîs kafası ile bağdaşdıramıyarak, dinlere lüzûm yokdur diyecek kadar
aşağılaşan, yularını nefsinin eline kapdırmış bir ahmak öleceği
zaman, gözünden perde kaldırılır. Cennet kendisine gösterilir. Güzel bir melek ona: (Ey kâfir! Müslümanlara gerici, şehvetleri
peşinde koşanlara, ahlâk prensiblerini çiğneyenlere, aydın, ilerici diyen alçak! Yanlış yolda idin. Hak olan islâm
dînini beğenmezdin. Muhammed “aleyhisselâmın Allahü teâlâdan getirdiği bilgilere inanan, saygı gösteren bu
Cennet’e gidecekdir) der. Cennet’teki ni’metleri görür. Cennet
hûrîleri de: (Îmân edenler, Allahü teâlânın azâbından kurtulurlar)
derler. Birâz sonra şeytân, bir papas şeklinde görünür. (Ey filân
oğlu filân! O gelenler yalan söyledi. O gördüğün ni’metler
hep senin olacakdır) der. Sonra Cehennem gösterilir. Ateşden
dağları, katırlar gibi akrepleri, çıyanları vardır. Hadîs-i şerîflerde
bildirilen azâbları görür. Cehennem’deki Zebânî denilen azâb
melekleri, ateşden çomakla vururlar. Ağızlarından alevler çıkar.
Boyları minâre gibi, dişleri öküz boynuzu gibidir. Gök gürültüsü
gibi seslenirler. Kâfir bunların sesinden titreyip, yüzünü şeytâna
çevirir. Şeytân korkusundan dayanamayıp, kaçar. Melekler yakalayıp şeytânı yere vururlar. Bu kâfire gelip: (Ey islâm düşmanı!
Dünyâda Resûlullah’a “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem”
inanmadın. Şimdi de meleklere inanmadın, mel’ûn şeytâna
yine aldandın) derler. den zincirler takıp, ayaklarını başından
aşırıp, sağ elini sol böğrüne, sol elini sağına sokup, arkadan çıka-
“İnsanlar
uykudadır, ölünce
uyanırlar.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
652
rırlar. Âyet-i kerîme, bu hâli haber vermekdedir.626 Bağırır, dünyâdaki yaltakcılarını
çağırır. Zebânîler cevâb verip: (Ey kâfir, ey müslümanlarla alay eden ahmak!
Yalvarmak zamanı geçdi. Artık îmân kabûl olmaz, duâ kabûl olmaz. Küfrünün cezâsını çekmek zamanı geldi) derler. Dilini ensesinden çekerler. Gözlerini
çıkarırlar. Türlü türlü çok acı azâblar yaparak, habîs rûhunu alır, Cehennem’e atarlar.
Allahü teâlâ, Muhammed “aleyhisselâm”ın dîninde ve yüce Peygamberin
dînini doğru olarak bizlere ulaşdıran Ehl-i sünnet âlimlerinin kitâblarında
yazılı itikâdda olarak can vermemizi nasîb eylesin! Âmîn.
Mü’minlerin günâhlı ve günâhsız hepsine, kabir süâli vardır. Yalnız günâhları afv
edilmiyenlerine ve cümle kâfirlere kabir azâbı da vardır. Müslümanlar arasında lâf
taşıyanlara ve helâda üzerine bevl sıçratanlara kabirde azâb olacakdır. [Kabir azâbı
yalnız rûha değil, hem rûha ve hem de cesede olacakdır. Aklın ermediği şeyleri akıl ile
çözmeğe kalkışmamalıdır.]
Şâyed o kimse îmânsız ölmüşse, şiddetli azâblarla mahşer gününe kadar [sonra da,
Cehennem’de ebedî] azâb görür.
Hakîkî değerini, anlatmaktan âciziz.
Bu yönüyle övmekten, yeğdir sükût etmemiz.
Peygamber efendimiz, güneş gibidir bilin,
Ondan ziyâ bulmakta nücûm-ı resûllerin.
Allah O´nu ahlâkta, tezyîn edip yarattı.
Güzel huy, güler yüzle, bezemiştir zâtını.
Latîf yaratılmıştır gül ve çiçek misâli,
Parlak ve şereflidir, ayın on dördü gibi.
Himmetli ve gayretli o Nebî zaman kadar,
O´nun cömertliğinde, damladır okyanuslar.
Mübârek bedenini, kucaklayan toprağın,
Kokusu misk-ü anber gibi hoştur, inanın.
Ne mutlu o toprağı, koklayıp öpenlere,
O mübârek kokuyu sîneye çekenlere.
Arab olan olmayan, bilcümle insanların.
Efendisidir hem de, yüzü suyudur cihânın.
Kötülüğü yasaklar, emreder iyiliği,
Bir ilâhî emirdir, emir ve nehiyleri.
Kaside-i bürde
626 Mü’min: 40/71-72.
653
MEYYİTE YAPILACAK
DÎNÎ VAZÎFELER
Ölüm alâmetleri görülünce yapılacak şeyler
Ölümün yaklaşdığına alâmet, ayakların gevşeyip uzaması,
burnun kıvrılması, şakakların çukurlaşmasıdır. Böyle bir hasta,
sağ yanı üzere yatırılıp, yüzü kıbleye çevrilir. Böyle yatırmak sünnetdir. Ayakları kıbleye doğru, sırt üstü yatırmak da câizdir. Şimdi
böyle yapılmakdadır. Fakat, baş altına birşey koymalıdır. Böylece
yüzü kıbleye karşı olur. Bunlar güc olursa, kolayına gelecek şekilde yatırmak da câiz olur.
Kelime-i tevhîd telkîn ederken (Muhammedün resûlullah) da
söylemek iyi olur.
Ölüm alâmeti, sertleşme, soğumak ve kokmakdır. Bu
alâmetlerden önce de ölüm anlaşılınca [soluğun kesilmesi, ağzına tutulan aynanın buğulanmaması ile, kalbin durduğu, nabz ile
anlaşılır.]
Vefât edince yapılacak şeyler
Gözlerini kapamak ve çenesini bağlamak sünnetdir. Çenesi,
geniş bez ile başı üstüne bağlanır. Gözlerini kaparken (Bismillah
ve alâ millet-i resûlillah) demek ve duâsını okumak sünnetdir.
Soğumadan önce, el parmaklarını, dirseklerini, dizlerini açıp kapayıp, kollarını ve bacaklarını düz bırakmak sünnetdir. Böylece,
yıkaması ve kefene sarması kolay olur.
Soğumadan önce, elbisesi çıkarılıp, geniş, hafîf bir çarşaf ile
örtülür. Çarşafın bir ucu başının altına, diğer ucu ayakları altına
sokulur. Karnı üzerine, çarşafın üstüne veyâ altına, birşey [bıçak
veyâ başka demir] konup, şişmesi önlenir. Yüz gramdan çok olması uygundur.
Yıkamak, kefenlemek, cenâze namâzı kılmak ve gömmek
farz-ı kifâyedir. Yâni, lüzûmu kadar kimse tarafından yapılınca,
başkalarına farz olmaz. Çocuğun yıkaması da câizdir. Kadın bulunmadığı zaman, kadını erkek yıkayamaz. Fakat, cenâze başdan
ayağa örtülü olarak, akrabâsı, akrabâ yoksa, başkası, eline bez sararak, elini örtü altına sokup, teyemmüm yapdırır. Çünkü, ölünün
avreti, dirinin avreti gibidir. Bakması harâm olan yere dokunmak
da, harâmdır. Dahâ iyisi, çocuğa öğretilip, yıkatılır.
Hanefî mezhebinde, kadını, efendisi yıkayamaz ve dokunamaz.
Çünkü, kadın ölünce, nikâh hemen bozulur. Bakması, câizdir. Kadını, zevci yıkaması, diğer üç mezhebde câizdir. Kadının, zevcini
yıkaması, Hanefîde de câizdir. Çünkü, zevcin vefâtından sonra,
“Ölmeden evvel
ölünüz. Hesâba
çekilmeden önce
kendinizi hesâba
çekiniz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
654
nikâh, iddet bitinceye kadar [dört ay on gün] devâm eder. Kadını erkek, erkeği kadın
yıkayamaz. Eline bez sarıp teyemmüm yapar. Teyemmüm yapan erkek, yabancı kadının kollarına bakamaz. Akrabâsı ise, eline bez sarmak istemez. Çünkü, mahrem olan
akrabâsının kollarına ve yüzüne bakması ve dokunması câizdir.
İnsanın yalnız başı veyâ bedenin yarısı ele geçerse, yıkanmaz ve namâzı kılınmaz.
Öylece gömülür. Bedenin yarıdan fazlası, başı olmasa bile veyâ bedenin yarısı ve başı
bulunursa, yıkanır ve namâzı kılınır.
Ölü yıkayacak kimsenin, önce gusl abdesti alması müstehâbdır. Cünübün ve özürlü kadının yıkaması mekrûhdur. Cenâze yıkanmış su, (Mâ-i müsta’mel) olur. Necs, pis
olur. Bunun için, yıkayanların üstüne sıçramaması, peştemâl sarınmaları lâzımdır.
Cenâze, yıkandıkdan sonra temiz olur.
Yıkama yerine, yıkayandan ve yardımcıdan başkası girmez. Yıkayanlar, emîn kimse olmalıdır. Cenâzede gördüğü saâdet alâmetlerini söyler, şekâvet alâmetlerini söylemez. Meyyitin aybını açığa çıkarmaz. Velî içeri girebilir.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” efendimizi, Abbâsın oğlu Fadl ile Alî “radıyallahü anhüm” yıkadı. Üsâme “radıyallahü anh” su döküyordu. Abbâs “radıyallahü
anh” girip çıkıyordu.
Cânlıya eziyyet veren şey, ölüye de verir. Bunun için, çok soğuk ve çok sıcak su ile
yıkanmaz. [Kokmaması için buzhâneye de konmaz. Kokmaması için, çabuk gömmeli,
yolcu gelecek diye bekletmemelidir.] Zemzem suyu ile yıkamak câiz değildir.
Ölünün yıkanması
Serîr, yâni teneşîr etrafında, önce (Behûr) yakılıp üç defa dolaşdırılır, tütsülenir.
Beş defa da olur. Behûr bir otdur. Buna öd ağacı talaşları ve günnük denilen ağacın
zamkı da karışdırılıp, bir kapdaki ateşe koyup, teneşir, çıkan dumanlara tutulur.
Serîr, göbeğe kadar yüksek ve az eğik olmalıdır. Sedir ağacı yaprağı veyâ çevgen,
yâni sabun otu ile kaynatılıp ılıtılmış veyâ kâfûr (Camphre) denilen beyâz, kokulu
şey konmuş su hazırlanır. Su, pek sıcak olmamalı, tuzlu olmalıdır. Serin ve tuzlu su,
çürümeği gecikdirir.
Meyyiti yıkarken niyyet etmek sünnetdir. Niyyetsiz, temiz olur ise de, farz sâkıt
olmaz.
Cenâze, örtülü olarak, tütsülenmiş serîr üzerine, sırt üstü veyâ kolay olan şekilde
yatırılır. Göbek ile diz arası örtülü olarak yıkanır. Çünkü, kadının kadınlar için avret
yeri, erkeğin erkekler için olan avret yeri gibidir. Serîr üzerinde kıbleye karşı yatırmak
sünnetdir.
Meyyit, çocuk da olsa, önce abdest aldırılır. Fakat, ağzına, burnuna su verilmeyip,
bez ile temizlenir. Ağzına su kaçarsa çabuk çürümesine sebeb olur. Önce yüzü yıkanır.
Sonra kolları yıkanıp, başı, kulakları ve ensesi mesh edilir ve ayakları yıkanır.
Başı ve sakalı, hatmi veyâ sabun ile yıkanır. Sonra sol yanına çevrilip, sağ yanına
su dökülerek yıkanır. Su, teneşir tahtasına değen yerlerine kadar akıtılmalıdır. Böyle
üç defa su dökülerek yıkanır. Sonra, aynı şekilde, sağ yanına yatırılıp, sol tarafına,
omuzdan ayağa kadar üç defa su dökülerek yıkanır. Sonra oturtulup, karnı hafîfce
basdırılır. Birşey çıkarsa, yıkanır [yâni su döküp giderilir]. Sonra sol yanına yatırıp, sağ
yanı tekrar yıkanır [yâni omuzdan ayağa kadar su dökülür]. Böylece sünnete uygun,
655
yâni üç kerre yıkanmış olur.
Yıkandıkdan sonra, abdesti bozan şeyler çıkarsa, tekrâr yıkanmaz ve abdest aldırılmaz.
Saçları dökülürse kefeni içine konur. Dirinin de tırnağı, saçları
ve dişlerini defn etmek sünnetdir.
Yıkandıkdan sonra, teneşir üzerinde, bez ile kurulanır. Saçları ve sakalı arasına, hanût denilen kokulu şeylerin karışımı veyâ
kâfûrî konur. Safran koymak mekrûhdur. Secde etdiği uzuvlarına
[alnına, burnuna, dizlerine, el, ayak parmaklarına], kâfûrî serpilmiş pamuk konur.
Ağzı, burnu, kulağı deliğine, gözlere pamuk koymak câizdir.
Suda boğulan da, üç kerre yıkanır veyâ yıkamak niyyeti ile,
suda üç kerre hareket etdirilir. Yağmurda ıslanan da yıkanır.
Erkeğin kefenlenmesi
Erkeğin kefeni üç parça olmak sünnetdir. İstanbulda kefen
için, erkeklere yedi metre, kadınlara sekiz metre patiska almak
âdetdir. Eni 130-140 santimetredir.
1- İzâr: Başdan ayağa kadardır. Genişliği bir metreden fazladır.
2- Kamîs [entâri gibi uzun gömlek]: Bunun uzunluğu omuzlardan ayaklara kadar olan uzunluğun iki katıdır. Bu uzunluk, ortadan ikiye katlanıp, kat yerinden, baş geçecek kadar, düz kesilir.
Kol ve etek yerleri kesilmez.
3- Lifâfe: Başdan ve ayaklardan aşırı uzunlukda olup, dahâ
genişdir. Baş üstünden ve ayak altından uçları büzülüp, bezle bağlanacakdır.
Kefenin üçden fazla olmasına, İmâm-ı Rabbânî hazretleri
bid’at olur buyurmakdadır. Kefenleri tabuta koymadan, herbirini
ayrıca tütsülemek iyidir.
Sâlihlerin, Velîlerin çamaşırından, elbisesinden kefen yapmak
veyâ kefen içine, yüzüne, göğsüne koymak fâidelidir.
Tabutun içine, önce lifâfe serilir. Sonra üzerine izâr yayılır.
Kamîs de, tabutun içine konur. Sonra, tabutun etrafında üç veyâ
beş kerre behûr dolaşdırılır. Kefenlerin her üçü üzerine de hanût
serpilir.
Meyyit kurulandıkdan sonra, kamîs tabutdan alınarak, başından geçirilip, yarısı önünden, yarısı arkasından, ayaklarına kadar
uzatılır. Tabutun içine, izârın üstüne Besmele ile yatırılır. İzârın
önce sol tarafı, sonra sağ tarafı, meyyit üzerine kapatılır. Lifâfe
de böyle kapatılır. Yâni sağ kenârları sol kenârlarının üstüne kapatılır.
“Mezârdaki
ölü, denizde
boğulmak
üzere olan
kimse gibidir,
babasından,
anasından,
kardeşinden ve
arkadaşlarından
gelecek bir
duâyı hep
beklemektedir.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
656
Kadının kefenlenmesi
Kadının kefeni beş parça olmak sünnetdir: Kamîs, izâr, lifâfe, himâr ve göğüs
bezi. Himâr, baş örtüsü olup, yetmişbeş santim kadar uzundur. Uçları yüze sarkıkdır,
başa sarılmaz. Göğüs bezi, omuzdan dize kadardır.
Tabutun içine, önce lifâfe serilir. Sonra üzerine izâr yayılır. Kamîs de, tabutun içine konur. izârdan önce veyâ sonra göğüs bezi serilir. Kadınların kamîsi kapandıkdan
sonra, saçları ikiye bölünüp, iki yandan göğsü üzerine, kamîs üstüne konur. Saçları
üstüne hımâr konup, üzerine izâr kapatılır. İzârdan önce veyâ sonra göğüs bezi sarılır.
Sonra lifâfe kapatılır. Lifâfenin baş ve ayak uçları ve ortası [yâni mide hizâsından] bir
bezle sararak bağlanır.
Büyük oğlan, adam gibi kefenlenir. Büyük kız, kadın gibi kefenlenir. Küçük oğlan
bir, küçük kız, iki parça kefene sarılır. Ölü doğan çocuk, düşük ve insan uzvu [meselâ
kolu] kefenlenmez, bir beze sarılıp gömülür.
Tabutun, çivisiz, tahtadan geçme olması lâzımdır.
Kısa bir duâ ve hak helâl edildikden sonra, musallâya götürülüp namâzı kılınır.
Kabir ziyareti ve Kur’ân-ı kerîm okumak
(Şir’at-ül-islâm) sonunda diyor ki, Kabir ziyâreti sünnetdir. [Haftada bir, hiç olmazsa, bayramlarda ziyâret edilir. Perşembe veyâ Cum’a veyâ Cumartesi günü ziyâret
dahâ sevâbdır.] Ziyâret eden, meyyitin çürüdüğünü düşünerek ibret alır. Osmân “radıyallahü anh” kabir yanından geçerken çok ağlar, sakalları ıslanırdı. Meyyit de, edilen
duâdan faydalanır. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” akrabâsının ve Eshâbının
“radıyallahü teâlâ anhüm” kabirlerini ziyâret ederdi. Selâm ve duâdan sonra, kıbleye
arka verip kabre karşı oturulur. Kabre elini yüzünü sürmek, toprağı öpmek hıristiyanların âdetidir. Yalnız ana-babanın kabir toprağını öpmek câizdir. Hadîs-i şerîflerde
buyuruldu ki;
“Bir kimse, tanıdığının kabrine gidip selâm verince, onu tanır ve selâmına
cevâb verir.”
“Bir mü’minin kabrini ziyâret edip, Allahümme innî eselü-ke bi-hakkı
Muhammedin ve âli Muhammedin en lâ-tü’azzibe hâzelmeyyit deyince,
meyyitin azâbı ref’ olunur.”
“Ana-babasının veyâ bunlardan birinin kabrini her Cum’a ziyâret eden bir
kimse afv olunur.”
Büyük zâtların kabrini ziyâret için uzak memleketlere gitmemek, başka bir işi için
gidilince ziyâret etmek iyi olur. Yalnız, Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”
efendimizi ziyârete gitmek sevâbdır. Peygamberleri “aleyhimüsselâm” ve Evliyâyı
“aleyhimürrahme” ziyâret eden bunların mübârek rûhlarından istifâde eder. Bunlara
olan sevgisi, bağlılığı kadar, kalbi temizlenir. Türbelerde günâh işliyen olursa, meselâ
açık kadınlar da gelirse, ziyâreti terk etmemeli, bunlara mâni olamazsa, kalbi nefret
etmelidir. Nitekim kadın bulunan, şarkı, ilâhi, nutuk söylenen mü’minin cenâzesine
gitmek lâzımdır.
(Cilâ-ül-kulûb)da diyor ki: Kabristâna gelen bir kimse, ayakda, (Esselâmü aleyküm, yâ Ehle dâr-il kavm-ilmü’minîn! İnnâ inşâallahü an karîbin biküm
lâhikûn) der. Sonra, Besmele ile onbir İhlâs ve bir Fâtiha okur. Sonra, (Allahüm-
657
me rabbel-ecsâdilbâliyeh, vel-ızâmin nahire-tilletî harecet
mineddünyâ ve hiye bike mü’minetün, edhıl aleyhâ revhan
min indike ve selâmen minnî) duâsını okumalıdır. Kabrin yanına gelince, meyyitin sağ [kabrin kıble] ve ayak tarafından yaklaşır.
Selâm verir. Ayakda veyâ çömelip veyâ oturup, Bekara sûresinin
başını ve sonunu, Yâsîn-i şerîf sûresini, Tebâreke, Tekâsür,
İhlâs-ı şerîf ve Fâtiha sûrelerini okuyup, meyyite hediyye eder.
(Kitâb-ül-fıkh alel-mezâhib-il-erbe’a)da diyor ki, (Ölüden
ibret almak ve âhireti düşünmek için kabir ziyâret etmek, erkeklere sünnetdir. Yakın ve uzak her kabir ziyâret edilir. Hele Sâlihleri,
Velîleri “rahime-hümullahü teâlâ” ziyâret için uzak yere gitmek
sünnetdir. Resûlullah’ın “sallallahü aleyhi ve sellem” mübârek
kabrini ziyâret etmek, ibâdetlerin en kıymetlilerindendir. Yaşlı kadınların da örtülü ziyâret etmeleri câizdir. Ziyâret ederken, kabir
etrafında tavâf etmek, taşı, toprağı öpmek, ölüden yapamıyacağı
bir şey istemek câiz değildir.) Evliyâdan “rahime-hümullahü
teâlâ” şefâ’at etmeleri, kendisine duâ etmeleri ve Allahü
teâlânın vermesine vesîle olmaları istenir.
O Server, Rabbimizin öyle bir kuludur ki,
Her tehlike ânında, umulur şefâati.
O öyle bir Resûl ki, Allah’a ibâdete
Çağırır insanları, O’na uyun elbette
Hiç kopmayan, sağlam bir ipe yapışmış gibi
Emniyette hisseder, râhat bulur kendin
İlâhî izin ver de âl-ü eshâbına da
Onlara tâbi olan ehl-i takvâlara da
Rahmet bulutlarının akması dâim olsun
Halîm ve kerîm kullar, rahmetine kavuşsun
Yâ Rab, sabâ rüzgârı esip esip durdukça
Ban ağacı dalları sabâyla sallandıkça
Kervanbaşı o tatlı tatlı nağmeleriyle
Develerini aşka getirdiği müddetçe
Fahr-i kâinât ile hem âl-ü eshâbına
Gönder rahmet bulutu, tâbi olanlarına
Kaside-i bürde
“Ana-babasının
veyâ bunlardan
birinin kabrini
her Cum’a
ziyâret eden bir
kimse af olunur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
658
Makâm-ı İbrâhim
İbrâhim aleyhisselâmın Kâbe binasını yaparken iskele ve binek taşı olarak kullandığı ve dâvet vazifesini ifâ ettiği mübârek ayak izinin bulunduğu kaya.
Bu kaya, İbrâhim aleyhisselâmın bir mucizesi olarak asansör gibi istediği yüksekliğe çıkıp aşağı inerek binanın yapılmasına yardımcı olmuştur.
Bu mübârek kayanın bulunduğu maksûre de Suudi Faysal döneminde ortadan
kaldırılıp yıkılmış ve yerine hâlen mevcut altıgen şeklinde camekânlı muhafaza
konulmuş ve üzeri tamamen açılmıştır.
659
KÜFÜR BAHSİ
Kötülüklerin en kötüsü, Allahü teâlâya inanmamak,
ateist olmakdır. İnanılması lâzım olan şeye inanmamak küfür
olur. Muhammed aleyhisselâma inanmamak küfür olur. Muhammed aleyhisselâmın, Allahü teâlâ katından getirip bildirdiği şeylerin hepsine kalb ile inanıp, dil ile de ikrâr etmeğe, söylemeğe,
îmân denir. Söylemeğe mâni bulunduğu zaman, söylememek
afv olur. Îmân hâsıl olmak için, islâmiyyetin küfür alâmeti dediği şeyleri söylemekden ve kullanmakdan sakınmak da lâzımdır.
İslâmiyyetin ahkâmından, yâni islâmiyyetin emir ve yasaklarından birini hafîf görmek, Kur’ân-ı kerîm ile, melek ile, Peygamberlerden biri ile “aleyhimüssalevâtü vetteslîmât” alay etmek,
küfür alâmetlerindendir. İnkâr etmek, yâni işitdikden sonra inanmamak, tasdîk etmemek demekdir. Şübhe etmek de inkâr olur.
İslâmiyyetin îmânsızlık alâmeti dediği sözleri söyliyen ve işleri
yapan, kalbinde tasdîk olsa da ve inandığını söylese de kâfir olur.
İslâmiyyetin tahkîrini emretdiği şeyi tazîm, tazîmini emretdiği
şeyi tahkîr küfürdür.
Küfre sebep olan şeylerden bâzıları
1- Allahü teâlâ, Arşdan veyâ gökden bize bakıyor demek küfürdür. Zira, Allahü teâlâ mekandan münezzehtir. O’nun için yerde gökte, aşağıda yukarıda, sağda solda denilemez. 2- Sen bana
zulüm etdiğin gibi, Allahü teâlâ da sana zulüm ediyor demek küfürdür. Allahü teâlâ zalim değildir. Kullarına zulmetmez. Zulüm
kelimesi Allahü teâlâ için söylenmez. 3- Filân müslüman benim
gözümde yahudi gibidir demek küfürdür. 4- Yalan bir söze, Allahü
teâlâ biliyor ki doğrudur demek küfürdür. 5- Melekleri küçültücü
şeyler söylemek küfürdür. 6- Kur’ân-ı kerîmi, hattâ bir harfini küçültücü söz söylemek, bir harfine inanmamak küfürdür. 7- Çalgı
çalarak Kur’ân-ı kerîm okumak, ilâhi söylemek, ezân, mevlid okumak küfürdür. 8- Peygamberleri küçültücü şeyler söylemek küfürdür. 9- Çok iyilik yapan birisi için, Peygamberden dahâ iyidir
demek küfür olur. 10- Birisi, Peygamber olduğunu söylese, buna
inananlar da kâfir olur. 11- Âhiretde olacak şeylerle alay etmek
küfür olur. 12- Kabirdeki ve kıyâmetdeki azâblara [akla, fenne uygun değildir diyerek] inanmamak küfürdür. 13- Cennet’te Allahü
teâlâyı görmeğe inanmamak küfür olur. 14- Meşhûr sünnetlerden
birini beğenmemek küfürdür. 15- İslâm bilgilerine inanmamak,
bunları ve din âlimlerini aşağılamak da küfür olur. 16- Kâfir olmağı isteyen kimse, buna niyyet etdiği anda kâfir olur. 17- Küfre
sebeb olduğunu bilerek ve arzûsu ile küfür kelimelerini söyliyen
“Allahü teâlâ
kendisine şirk
koşanları, yâni
kâfirleri affetmez
ve şirkden yâni
küfürden başka
olan günâhları
affeder.”
Nisâ: 116
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
660
kâfir olur. Bilmiyerek söyliyorsa, âlimlerin çoğuna göre yine kâfir olur. 18- Beline,
zünnâr denilen papaz kuşağını bağlamak ve küfre mahsûs birşey giymek küfür olur.
Tüccârın dâr-ülharbde de kullanması küfür olur. Bunları mizâh için, başkalarını güldürmek için, şaka için kullanmak da küfre sebeb olur. 19- Bir müslümanı kötülemek
için kâfir demek küfür olmaz. Kâfir olmasını istiyerek söylemek küfür olur. 20- Çocuk
iken nikâh edilmiş kız, âkıl ve bâliğ olduğu zaman, îmânı, islâmı bilmese, sorulunca
anlatamasa, bunlara inanmasa zevcinden boş olur, kendisi mürted olur. Erkek de böyledir. 21- Bir kimseyi haksız olarak döven veyâ öldüren zâlime, iyi yapdın, bunu hak
etmişdi demek küfür olur. 22- Vazîfe olduğuna inanmıyarak, hafîf görerek namâz
kılmamak, oruc tutmamak, zekât vermemek, küfür olur. 23- Allahın rahmetinden
ümmîdini kesmek küfür olur. 24- Leş, domuz, şerâb gibi, kendileri harâm olan şeylere
(harâm-ı li aynihî) denir. Bunlara helâl demek küfür olur. 25- Harâm oldukları, kesin
olarak bilinen bütün günâhlara helâl demek de, küfür olur. 26- Ezân, câmi, fıkıh
kitâbları gibi islâmiyyetin kıymet verdiği şeyleri aşağılamak, küfür olur. 27- Abdestsiz
olduğunu bildiği hâlde namâz kılmak küfür olur. 28- Bildiği hâlde, kıbleden başka
tarafa namâz kılmak küfür olur. Namâzı kıbleye karşı kılmak lâzım değildir diyen,
kâfir olur. 29- Bir kimse bir islâm âlimine sebebsiz buğz etse, söğse, o kimsenin küfründen korkulur. 30- Bir kimse, sevmediği bir kişiye, senin dîdârın [yüzün, çehren]
bana can alıcı gibidir, dese, kâfir olur, demişlerdir. Zîrâ can alıcı melek [Azrâîl
aleyhisselâm] büyük melekdir. 31- Zinâ, livâta, fâiz, yalan gibi her dinde harâm olan
birşey için, helâl olsaydı da, ben dahî işleseydim diye temennî etmek küfürdür. 32-
Muhammed aleyhisselâmın âhir zaman Peygamberi olduğunu bilmiyen, kâfir olur.
33- Bir kimse, ipek giyinse, başka birisi bu hâline, mübârek olsun dese, küfründen
korkulur. 34- Tefsîr ve fıkıh kitâblarına hakâret eden, bunları beğenmiyen, kötüliyen
kimse kâfir olur. 35- Bir kimse, Cebrâîl buzağısı gibi çırılçıplak olmuşsun dese, âfâtdır,
melekle alay etmekdir. 36- Bir kimse Peygamber “aleyhissalâtü vesselâm” siyâh idi
dese kâfir olur. 37- Bir kimse namâz kılmamak hoş işdir dese, kâfir olur. Bir kimse, bir
kişiye, gel namâz kıl dese, o da bana namâz kılmak zor işdir dese, kâfir olur, demişlerdir. 38- Allah baba diyen kâfir olur. 39- Bir kimse, Resûlullah “sallallahü aleyhi ve
sellem” yemek yidikden sonra, mübârek parmağını yalardı dese, bir başkası, bu iş
terbiyesizlikdir dese, kâfir olur. 40- Kur’ân-ı kerîme kendi aklı ile mânâ veren kâfir
olur. 41- Kur’ân-ı kerîm bulunan bantlar ve plâklar, mushâf-ı şerîf gibi kıymetlidirler.
Bunlara da saygısızlık yapmak küfür olur. 42- Cin ile tanışan falcılar ve yıldıznâmeye
bakıp ve sorulan herşeye cevâb verenlere ve büyücülere gidip, söylediklerine, yapdıklarına inanmak, bâzen doğru çıksa bile, Allahü teâlâdan başkasının herşeyi bildiğine
ve her dilediğini yapacağına inanmak olup, küfür olur. [Fen bilgilerine inanmamak
böyle değildir.] 43- Sünneti hafîf görerek, ehemmiyyet vermiyerek terk etmek küfür
olur. 44- Bir sâhir [büyücü], sihir ile istediğini elbette yapar, sihir muhakkak tesîr eder
diyen ve inanan kâfir olur. 45-Müslüman, kendisine kâfir diyene, efendim gibi kabûl
gösteren cevâb verirse, o da kâfir olur. 46-Nikâhı harâm olan kadın ile evlenmeğe
helâl diyen kâfir olur. 47- Bir kimse, elindeki kat’i harâm olan maldan sadaka verse,
sevâb umsa, alan fakîr, harâmdan olduğunu bilerek, verene Allah râzı olsun dese, veren de veyâ başka bir kimse de âmîn dese, hepsi kâfir olur. 48- Allahü teâlâdan başkasına her ne maksad ile olur ise olsun, Yaratıcı demek küfürdür. 49- Abdülkâdir ye-
661
rine, Abdülkoydur demek, kasd ile olur ise küfrdür. Abdül’azîz
yerine Abdülüzeyz, Muhammed yerine Memo, Hasen yerine Hasso, İbrâhîm yerine İbo demek böyledir. Bu isimleri, ayakkabı ve
terliklere yazanların ve üzerlerine basanların îmânlarının gitmesinden korkulur. 50- Câhillerin, Evliyâyı yaratıcı sanmalarından
korkduğumuz için türbeleri yıkıyoruz sözü küfürdür. 51- Üzerinde
yazı, hattâ harf bulunan kâğıdı, örtüyü, seccâdeyi yere koymak
[hakâret için sermek veyâ kullanmak] küfür olur. 52- Ebû Bekr-i
Sıddîk ile Ömer-ül-Fârûk’un “radıyallahü teâlâ anhüm” hilâfete
hakları yok idi demek küfürdür. 53- Başkasının, hele kendi yavrusunun kâfir olmasına sebeb olan kâfir olur. 54- Kur’ân-ı kerîmin
radyoda ve ho-parlörde söylenen, okunan tam benzerine de saygısızlık yapmak küfür olur. 55- Sünnet olan bir işi beğenmemek
küfürdür. Sünnete ehemmiyyet vermemek küfürdür. 56- Meyyiti
toprağa gömmek farz olduğu için, bu farza ehemmiyyet vermiyerek hizmetden kaçanın, ilmi, fenni ileri sürerek, ölüleri gömmek
gericilikdir, Buda, berehmen, komünist kâfirleri gibi ölüleri yakmak dahâ iyidir diyenin îmânı gider, mürted olur. 57- Tezveren
dede demek çok çirkin ve küfre sebeb olur. 58- Zinâya, livâtaya
câiz demek küfürdür. 59- Nass ile [yâni âyet ve hadîs ile] ve icmâ’
ile bildirilmiş olan harâma ehemmiyyet vermemek küfürdür. 60-
Büyük günâhlara devâm etmek, ısrar etmek, küfre sürükler.
Namâza ehemmiyyet vermemek küfürdür. 61- Allahü teâlânın
Velîlerinden, ölü veyâ diri birisini, dil veyâ kalb ile inkâr etmek
küfürdür. 62- Evliyâya ve ilmi ile âmil olanlara düşmanlık küfürdür. 63- Evliyâda ismet sıfatı vardır demek küfürdür. [İsmet sıfatı
yalnız Peygamberlerde bulunur.] 64- Herhangi bir hâdisenin kendi kendine olduğuna inanmak ve hayvanların, tek hücrelilerden,
yüksek yapılılara doğru, birbirine ve nihâyet insana döndüğünü
söylemek küfürdür. 65- Kâfirlerin ibâdetlerini, ibâdet olarak yapmak, meselâ kiliselerinde çaldıkları org gibi çalgıları ve çanları
câmilerde çalmak ve islâmiyyetin kâfirlik alâmeti saydığı şeyleri,
zarûret ve cebr olmadan kullanmak küfür olur. 76- Eshâb-ı kirâma
sövene mülhid denir. Mülhid kâfir olmakdadır. 67- Resmin, heykelin sâhibinde ve salîbde [haçda] veyâ yıldız, güneş, inek gibi herhangi bir şeyde, ülûhiyyet sıfatı bulunduğuna inanarak, meselâ,
istediğini yaratır, her istediğini, yapar, hastaya şifâ verir diyerek
tazîm etmek küfür olur. 68- Hazret-i Âişeyi kazf eden [fâhişe diyen] ve babasının sahâbî olduğuna inanmıyan kâfir olur. 69- Îsâ
aleyhisselâmın gökden ineceği de zarûrî bilinmekdedir. Buna
inanmıyan kâfir olur. 70- Kur’ân-ı kerîmde ve hadîs şerîfde Cennet ile müjdelenen kimseye kâfir demek, küfürdür. 71- Müslüman kadının, başı, kolları ve bacakları açık olarak sokağa çıkması,
erkeklere göstermesi harâmdır, günâhdır. Ehemmiyyet vermezse,
“Yâ Rabbî!
Senden, sonu
küfür olmayan
îmân istiyorum!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
662
aldırış etmezse, îmânı gider, kâfir olur. 72- Meleklerin ve Cinnin varlığına inanmıyan
kâfir olur. 73- Müslümana, (ey kâfir) diyen [veyâ, müslümana mason diyen, komünist
diyen], onu kâfir itikâd ederse, kendisi kâfir olur. 74- Peygamberlerin net olarak sayısı bilinmiyor. Herhangi bir sayıyı söylemek, Peygamber olmayanı Peygamber yapmak
veyâ Peygamber olanı da Peygamber kabûl etmemek olabilir. Bu ise küfürdür. Çünkü,
Peygamberlerden birini kabûl etmemek, hiçbirini kabûl etmemek demekdir. Bu konuda İslâm âlimleri, Peygamberlerin sayısını yüzyirmidörtbinden ziyadedir buyurmuşlardır.
Erkek veyâ kadın, bir müslüman, âlimlerin sözbirliği ile küfre sebeb olacağını bildirdikleri bir sözün veyâ işin küfre sebeb olduğunu bilerek, amden [tehdid edilmeden,
istekle] ciddî olarak veyâ hezl, güldürmek için söyler, yaparsa, mânâsını düşünmese
dahî îmânı gider. (Mürted) olur. Evvelki ibâdetlerinin sevâbları yok olur. Tevbe ederse,
geri gelmezler. Zengin ise tekrar hacca gitmesi lâzım olur. Tevbe etmek için, yalnız
Kelime-i şehâdet söylemeleri kâfî değildir. Küfre sebeb olan o şeyden de tevbe etmeleri lâzımdır. [İslâmiyyetden hangi kapıdan çıkmış ise, o kapıdan girmesi lâzımdır.]
Bilmemesi özür değil, büyük günâhdır. Çünkü, her müslümanın, bilmesi lâzım olan
şeyleri öğrenmesi farzdır. Küfre sebeb olan sözü, hatâ ederek, yanılarak veyâ te’vîlli
olarak söyliyenin îmânı ve nikâhı bozulmaz. Yalnız tevbe ve istiğfâr, yâni tecdîd-i
îmân etmesi iyi olur.
Bir kâfir, bir kelime-i tevhîd söylemekle mü’min olduğu gibi, bir mü’min de, bir söz
söylemekle kâfir olur. Her müslüman, sabâh ve akşâm, şu îmân duâsını okumalıdır:
“Allahümme innî e’ûzü bike min en üşrike bike şey-en ve ene a’lemü ve
estağfirü-ke li-mâ lâ-a’lemü inneke ente allâmül-guyûb.”
“Allahümme innî ürîdü en üceddidel îmâne vennikâha tecdîden bî-kavli
lâ ilâhe illallah muhammedün resûlullah” diyerek de tevbe, tecdîd-i îmân ve
nikâh yapmalıdır.
Arayı arayı bulsam izini
İzinin tozuna sürsem yüzümü
Hak nasip eylese görsem yüzünü
Yâ Muhammed cânım arzular seni
Bir mübârek sefer olsa da gitsem
Kâbe yollarında kumlara batsam
Hûb cemâlin bir kez düşte seyretsem
Yâ Muhammed cânım arzular seni
Zerrece kalmadı kalbimde hile
Sıdk ile girmişim ben hak yola
Ebû Bekir, Ömer, Osman da bile
Yâ Muhammed cânım arzular seni
663
54 FARZ
İslâm âlimleri, her müslümanın öğrenmesi, inanması ve tâbi
olması lazım olan farzlardan elli dört adedini seçmişlerdir.
54 farz şunlardır:
1- Allahü teâlâyı bir bilip, Onu hiç unutmamak. [Yâni her şeyi
İslâmiyet’e uygun yapmaya çalışmak.]
2- Helâlinden yiyip içmek.
3- Abdest almak.
4- Her gün vakti gelince, Beş vakit namaz kılmak.
5- Hayzdan, nifastan ve cünüplükten gusletmek.
6- Kişinin rızkına, Allahü teâlânın kefil olduğuna inanmak.
7- Helâlinden temiz elbise giymek.
8- Hakka tevekkül ederek çalışmak.
9- Kanaat etmek.
10- Nimetleri için, Allahü teâlâya şükretmek [nimetlerini emrolunan yerlerde kullanmak].
11- Kaza ve kadere razı olmak.
12- Belalara sabretmek [isyan etmemek].
13- Günâhlardan tevbe etmek.
14- İhlasla ibâdet etmek.
15- İslâm düşmanlarını düşman bilmek.
16- Kur’ân-ı kerîmi dört delilden biri bilmek.
17- Ölüme hazırlanmak yâni farzları yapıp harâmlardan kaçarak îmânla ölmeye çalışmak.
18- Allahü teâlânın sevdiğini sevip, sevmediğini sevmemek ve
bundan kaçmak. [Buna Hubb-i fillah ve buğd-i fillah denir.]
19- Ana babaya iyilik etmek.
20- Gücü yetenlerin, imkânı nispetinde dinin emirlerini yaymaya çalışması.
21- Mahrem olan salih akrabayı ziyaret etmek.
22- Emanete hıyanet etmemek.
23- Daima, Allah’tan korkarak, harâmlardan sakınmak.
24- Allah’a ve Resûlüne itaat etmek. [Yâni her şeyi İslâmiyet’e
uygun yapmak]
25- Günâhtan kaçıp, ibâdet ile meşgul olmak.
26- Hükümdara (ülül-emre, kanunlara) karşı gelmemek, Müslüman âmirlere itaat etmek.
27- Âleme ibretle bakmak.
28- Allahü teâlânın varlığını tefekkür etmek.
29- Dilini harâm, fuhuş olan sözlerden korumak.
30- Kalbini dünyanın faydasız şeylerinden, zararlı isteklerinden temizlemek
“Lâ ilâhe illallah
diyerek, tecdîd-i
îmân yapınız!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
664
31- Hiç kimseyi alay etmemek.
32- Harâma bakmamak.
33- Hep sözüne sadık olmak.
34- Kulağını fuhuş söz ve çalgıdan korumak.
35- Farzları ve harâmları öğrenmek.
36- Tartı, ölçü aletlerini, doğru olarak kullanmak.
37- Allahü teâlânın azabından emin olmayıp daima korkmak.
38- Allahü teâlânın rahmetinden, ümidini kesmemek.
39- Müslüman fakirlerine zekât vermek ve yardım etmek.
40- Nefsin harâm olan isteklerine uymamak.
41- Aç olanı Allah rızası için doyurmak.
42- Yetecek kadar rızık [yiyecek, giyecek ve ev] için çalışmak.
43- Malının zekâtını, mahsûlünün uşrunu vermek.
44- Âdetli ve lohusa hâlinde bulunan hanımı ile ilişkide bulunmamak.
45- Kalbini günâhlardan temizlemek.
46- Kibirli olmaktan sakınmak.
47- Yetim çocuğun malını korumak.
48- Genç oğlanlara, şehvete sebep olacak durum ve hareketlerden uzak durmak
49- Günlük vakit namazlarını kazaya bırakmamak.
50- Şirk koşmamak.
51- Zinadan kaçınmak.
52- Alkollü içki içmemek.
53- Boş yere yemin etmemek.
54- Haksız yere, zulümle yâni gayri meşru olarak başkasının malını almamak. Kul
hakkından korkmak.
[En önemli kul hakkı ve azabı en çok olan, akrabasına ve emri altında olanlara
emr-i maruf yapmamak, bunlara din bilgisi öğretmemektir. Bid’at sahibinin, Ehl-i
sünnet itikâdını değiştirmesi, dini, îmânı bozması da böyledir.]
Nûr-ı âlemsin bugün hem dahi mahbûb-ı Hudâ,
Eyleme âşıkların bir lahzâ kapından cüdâ.
Cürm ü isyânım bir bîrûndur gerçi hadden Serverâ,
Sen şefâat kânısın geldim sana şefkât uma.
Bu Muhibbî tövbe eyler tövbesin eyle kabûl,
Fitne-i şeytândan sakla onu yâ Rabbenâ.
Kanûnî Sultân Süleymân (Muhibbî)
665
BÜYÜK GÜNÂHLAR
Yetmişiki büyük günâh şunlardır: 1- Haksız yere adam öldürmek. 2- Zinâ etmek. 3- Livâta etmek. 4- Şarâb ve her türlü
alkollü içkileri içmek. [Birâ içmek harâmdır.] 5- Hırsızlık etmek.
6- Keyf için, uyuşturucu madde yimek ve içmek. 7- Başkasının
malını cebren almak. Yâni gasb etmek. 8- Yalan yere şehâdet
etmek. [Yalancı şâhidlik]. 9- Ramazân orucunu, özürsüz, müslümanların önünde yimek. 10- Fâiz alıp-vermek. 11- Çok yemîn
etmek. 12- Anaya-babaya âsî olmak, karşı gelmek. 13- Mahrem
ve sâlih akrabaya sıla-i rahmi [ziyâreti] terk etmek. 14- Muharebede, harbi terk edip düşman karşısından kaçmak. 15- Haksız
yere yetîmin malını yimek. 16- Terâzisini ve ölçeğini hak üzere
kullanmamak. 17- Namâzı vaktinden önce veyâ sonra kılmak.
18- Mü’min kardeşinin gönlünü kırmak. [Kâbe’yi yıkmakdan
dahâ büyük günâhdır. Allahü teâlâyı en ziyâde inciten küfrden
sonra, kalb kırmak gibi büyük günâh yokdur.] 19- Resûlullah’ın
“sallallahü aleyhi ve sellem” söylemediği sözü söylemek ve Ona
isnâd eylemek. 20- Rüşvet almak. 21- Hak şehâdetden kaçmak.
22- Malın zekâtını ve uşrunu vermemek. 23- Gücü yeten kimse,
münkeri, günâh işleyeni görünce, men etmemek. 24- Canlı hayvanı ateşde yakmak. 25- Kur’ân-ı azîm-ûş-şânı öğrendikden sonra, okumasını unutmak. 26- Allahü azîm-ûş-şânın rahmetinden
ümmîdini kesmek. 27- Müslüman olsun, kâfir olsun, insanlara
hıyânet etmek. 28- Hınzır (domuz) eti yimek. 29- Resûlullah’ın
Eshâbından “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” herhangi birisini sevmemek ve söğmek. 30- Karnı doydukdan sonra yimeğe
devâm etmek. 31- Avretler, erinin döşeğinden kaçmak. 32- Avretler, erinden iznsiz ziyârete gitmek. 33- Bir nâmûslu kadına, fâhişe
demek. 34- Nemîme, yâni müslümanlar arasında söz taşımak.
35- Avret mahallini başkasına göstermek. [Erkeğin göbekle dizi
arası, kadının, saçı, kolu, bacağı avretdir.] Başkasının avret yerine
bakmak da harâmdır. 36- Leş yimek ve başkasına yidirmek. 37-
Emânete hıyânet etmek. 38- Müslümanı gıybet etmek. 39- Hased
etmek. 40- Allahü azîm-ûş-şâna şirk koşmak. 41- Yalan söylemek. 42- Kibirlilik, kendini üstün görmek. 43- Ölüm hastasının
vârisden mal kaçırması. 44- Bahîl, çok hasîs olmak. 45- Dünyâya
muhabbet etmek. 46- Allahü teâlânın azâbından korkmamak.
47- Harâm olanı, harâm itikâd etmemek. 48- Helâl olanı, helâl
itikâd etmemek. 49- Falcıların falına, gaybdan haber vermesine
inanmak. 50- Dîninden dönmek, mürted olmak. 51- Özürsüz, elin
kadınına, kızına bakmak. 52- Avretler, er libâsı giymek. 53- Erler, avret libâsı giymek. 54- Harem-i Kâbe’de günâh işlemek. 55-
“Bir kimse, bir
günâh işler,
sonra pişmân
olursa, bu
pişmânlığı,
günâhına keffâret
olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
666
Vakti gelmeden ezân okumak ve namâz kılmak. 56- Devlet adamlarının emirlerine,
kanûnlara âsî olmak, karşı gelmek. 57- Ehlinin mahrem yerlerini, anasının mahrem
yerine benzetmek. 58- Ehlinin anasına sövmek. 59- Birbirine nişân almak. 60- Köpeğin artığını yimek-içmek. 61- Etdiği iyiliği başa kakmak. 62- İpek giymek [erkekler
için]. 63- Câhillikde ısrar etmek. [Ehl-i sünnet itikâdını, farzları, harâmları ve lüzûmlu
olan her bilgiyi öğrenmemek.] 64- Allahü teâlâdan ve islâmiyyetin bildirdiği ismlerden başka şey söyliyerek yemîn etmek. 65- İlimden kaçınmak. 66- Câhilliğin musîbet
olduğunu anlamamak. 67- Küçük günâhı tekrar işlemekde ısrar etmek. 68- Zarûrî
olmıyarak, kahkaha ile çok gülmek. 69- Bir namâz vaktini kaçıracak zaman kadar cünüb gezmek. 70- Âdetli ve lohusa hâlinde avretine yakın olmak. 71- Tegannî eylemek.
Ahlâksız şarkıları söylemek, müzik, çalgı aletleri kullanmak. 72- İntihâr etmek, yâni
kendini öldürmek.
Güzel ahlâk
İslâmiyet, güzel ahlâk ile ahlâklanmayı, nefsi kötü huylardan temizlemeyi, iyi
huylu olmayı, her cihetten iffeti ve hayâyı emreder. Bu bilgileri ve yolları öğreten
ilme, tasavvuf denir.
Beden sağlığına ait bilgileri tıb ilmi öğrettiği gibi, kalbin, rûhun kötü huylardan
kurtulmasını da tasavvuf ilmi öğretir. Kalb hastalığının alâmetleri olan kötü işlerden
uzaklaştırıp, Allah rızâsı için güzel iş ve ibâdet yapmayı sağlar.
İslâmiyet, önce ilim öğrenmeyi, sonra öğrendiklerine uygun iş ve ibâdet yapılmasını ve bütün bunların da Allah rızâsı için olmasını, kısaca; ilim, amel ve ihlâsı
emretmektedir. İnsanın mânen yükselmesi, dünyâ ve âhiret saâdetine kavuşması, bir
tayyârenin uçmasına benzetilirse, îmân ile ibâdet bunun gövdesi ve motorları gibidir.
Tasavvuf yolunda ilerlemek de, bunun enerji maddesi yâni benzinidir. Maksada
ulaşmak için tayyâre elde edilir. Yâni îmân ve ibâdet kazanılır. Harekete geçmek için
de, kuvvet, yâni tasavvuf yolunda ilerlemek lâzımdır.
Tasavvufun iki gâyesi vardır:
Birincisi; îmânın vicdânileşmesi, yâni kalbe yerleşmesi ve şüphe getiren tesirlerle
sarsılmaması içindir. Akıl ile, delîl ve isbât ile kuvvetlendirilen îmân böyle sağlam
olmaz. Allahü teâlâ, Kur’ân-ı kerîmde Ra’d sûresi 28. âyet-i kerîmesinde meâlen buyurdu ki: “Kalblere îmânın sinmesi, yerleşmesi, ancak ve yalnız zikir ile olur.”
Zikir, her işte ve her harekette Allahü teâlâyı hatırlamak, O’nun rızâsına uygun iş
yapmak demektir.
Tasavvufun ikinci gâyesi; fıkıh ilmi ile bildirilen ibâdetlerin seve seve kolaylıkla yapılmasını ve nefs-i emmâreden doğan tembelliklerin, sıkıntıların giderilmesidir.
İbâdetlerin kolaylıkla seve seve yapılması ve günâh olan işlerden de nefret ederek
uzaklaşılması, ancak tasavvuf ilmini öğrenip, bu yolda ilerlemek ile mümkündür.
Tasavvufa sarılmak, herkesin bilmediklerini görmek, gaybden haber vermek,
nûrlar, rûhlar ve kıymetli rüyalar görmek için değildir.
Tasavvuf ile ele geçen mârifetlere, bilgilere ve hâllere kavuşmak için, önce îmânı
düzeltmek, İslâmiyet’in emir ve yasaklarını öğrenip, bunlara uygun iş ve ibâdet yapmak lâzımdır. Zâten bu üçünü yapmadıkça, kalbin tasfiyesi, kötü huylardan temizlenmesi, nefsin tezkiyesi, terbiye edilmesi mümkün değildir.
667
MUHAMMED ALEYHİSSELÂMA
TÂBİ OLMAK
Muhammed aleyhisselâma tâbi olmak, yâni O’na uymak;
O’nun gittiği yolda yürümektir. O’nun yolu, Kur’ân-ı kerîmin
gösterdiği yoldur. Bu yola Din-i İslâm denir. O’na uymak için,
önce îmân etmek, müslümanlığı iyice öğrenmek, sonra farzları
edâ edip, harâmlardan kaçınmak, daha sonra, sünnetleri yapıp
mekrûhlardan kaçınmak lazımdır. Bunlardan sonra, mubâhlarda
da O’na uymaya çalışmalıdır. İmân etmek, O’na tâbi olmaya başlamak ve saâdet kapısından içeri girmek demektir.
Allahü teâlâ O’nu, dünyadaki bütün insanları saâdete dâvet
için gönderdi ve Sebe’ sûresinin 28. âyet-i kerîmesinde meâlen;
“Ey sevgili Peygamberim! Seni, dünyadaki bütün insanlara,
ebedî saâdeti müjdelemek ve bu saâdet yolunu göstermek
için, gönderiyorum” buyurdu.
Mesela, O’na uyan bir kimsenin, gün ortasında bir parça uyuması, O’na uymaksızın, bir çok geceleri ibâdetle geçirmekten kat
kat daha kıymetlidir. Çünkü, “Kaylûle” etmek, yâni öğleden önce
biraz yatmak, âdet-i şerîfesi idi. Mesela O’nun dini emrettiği için
bayram günü oruç tutmamak ve yiyip içmek, dinde bulunmayıp
senelerce tutulan oruçlardan daha kıymetlidir. O’nun dininin emri
ile fakire verilen zekât kendi arzusu ile dağ kadar altın sadaka
vermekten daha üstündür, fazîletlidir.
Hazret-i Ömer, bir sabah namazını cemâatle kıldıktan sonra,
cemâate bakıp, bir kimseyi göremeyince sordu. Eshâb dediler ki;
“Geceleri sabaha kadar ibâdet ediyor. Belki şimdi uyku bastırmıştır.” Emir-ül-mü’minin; “Keşke bütün gece uyuyup da, sabah
namazını cemâatle kılsaydı, daha iyi olurdu” buyurdu.
İslâmiyet’e uymadan sıkıntı çekip mücahede eden kimseler
nefslerini körletiyor ise de, İslâmiyet’e uygun yapmadıklarından
kıymetsizdir ve hakirdir. Eğer bu çalışmalarına ücret hasıl olursa, dünyada birkaç menfaatden başka ellerine bir şey geçmez.
Hâlbuki, bütün dünyanın kıymeti ve ehemmiyeti nedir ki, bunun
bir kaçının itibarı olsun. Bunlar, mesela bayağı işleri yapan kimselere benzer ki herkesten daha çok çalışır ve yorulurlar. Ücretleri
de, yaptıkları işe nisbetle herkesten aşağıdır. İslâmiyet’e tâbi olanlar ise, latif cevahir ve kıymetli elmaslar ile meşgûl olan mücevherciler gibidir. Bunların işi az, kazançları ise pek çoktur. Bâzen
bir saatlik çalışmaları, yüz binlerce senenin kazancını hasıl eder.
Bunun sebebi şudur ki, İslâmiyet’e uygun olan amel, Hak teâlânın
makbulüdür, razı olduğudur, onun için çok beğenir. Böyle olduğunu kendi kitabının çok yerinde bildirmiştir.
“Ey sevgili
Peygamberim!
Seni, dünyadaki
bütün insanlara,
ebedî saâdeti
müjdelemek ve
bu saâdet yolunu
göstermek için,
gönderiyorum.”
Sebe’: 28
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
668
Mesela, İmrân sûresi 31. âyet-i kerîmesinde meâlen; “Ey sevgili Peygamberim!
Onlara de ki, eğer Allahü teâlâyı seviyorsanız ve Allahü teâlânın da sizi sevmesini istiyorsanız, bana tâbi olunuz! Allahü teâlâ, bana tâbi olanları sever”
buyuruyor.
Muhammed aleyhisselâma tâbi olmak, “Ahkam-ı islâmiyye”yi beğenip,seve seve
yapmak ve O’nun emirlerini ve İslâmiyet’in kıymet verdiği üstün tuttuğu şeyleri ve
âlimlerini, salihlerini büyük bilip, hürmet etmek ve O’nun dinini yaymağa uğraşmak
demektir. Dinine uymak istemeyenleri, beğenmeyenleri, aldırış etmeyenleri ise aşağı
tutmaktır.
İslâmiyet’e uymayan şeylerin hiç birisini Hak teâlâ sevmez, beğenmez. Sevilmeyen, beğenilmeyen şeye sevab verilir mi? Bilakis cezaya sebeb olur.
İki cihan saâdetine kavuşmak, ancak ve yalnız dünya ve âhiretin efendisi olan,
Muhammed aleyhisselâma tâbi olmaya bağlıdır. O’na tâbi olmak için îmân etmek ve
Ahkam-ı islâmiyye’yi öğrenmek ve hakkıyla yapmak lazımdır.
Âhirette Cehennem’den kurtulmak, yalnız Muhammed aleyhisselâma tâbi olanlara mahsustur. Dünyada yapılan bütün iyilikler, bütün keşifler, bütün hâller ve bütün
ilimler, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin yolunda bulunmak şartı
ile, âhirette işe yarar. Yoksa, Allahü teâlânın Peygamberine tâbi olmayanların yaptığı
her iyilik, dünyada kalır ve âhiretinin harab olmasına sebeb olur. Yâni, iyilik şeklinde
görünen, birer istidracdan başka bir şey olamaz.
Muhammed aleyhisselâma tam ve kusursuz tâbi olabilmek için, O’nu tam ve kusursuz sevmek lazımdır. Tam ve olgun sevginin alameti de, O’nun düşmanlarından
uzak durmaktır. O’nu beğenmeyenleri sevmemektir. Muhabbete müdahene, yâni gevşeklik sığmaz. Âşıklar, sevgililerinin divanesi olup, emirlerinden bir an ayrılmazlar.
Aykırı gidenlerle bir arada durmazlar. İki zıd şeyin muhabbeti bir kalbde bulunmaz.
Yâni cemi-zıddeyn muhaldir.
Bu dünya nimetleri geçici ve aldatıcıdır. Bugün elde olanlar yarın başkasının olur.
Âhirette ele girecekler ise sonsuzdur ve dünyada iken kazanılır. Bu bir kaç günlük
hayat, eğer dünya ve âhiretin en kıymetli insanı olan, Muhammed aleyhisselâma tâbi
olarak geçirilirse, saâdet-i ebediyye, sonsuz necat ve kurtuluş umulur. Yoksa O’na tâbi
olmadıkça, her şey hiçtir. O’na uymadıkça, her yapılan hayır, iyilik burada kalır, âhirette
ele bir şey geçmez. O’na uymanın ufak bir zerresi, bütün dünya nimetlerinden ve âhiret
saâdetlerinden kat kat üstündür. İnsanlık meziyeti ve şerefi, O’na tâbi olmaktır.
Resûlullah’a uymak için müslümanların Ehl-i sünnetin dört hak mezhebinden
birinde olmaları temel şarttır. Peygamber efendimize îmân edip getirdiklerini tasdik
etmek, O’nu sevip itaat etmek, nasihatlerini kabul etmek, kendisine hürmet ve tazim
etmek farzdır. Bu hususta Allahü teâlâ meâlen; “O hâlde Allahü teâlâya ve O’nun
ümmi nebîsi olan Resûlüne îmân edin, O’na tâbi olun ki, hidayeti ve doğru
yolu bulmuş olasınız.”627 Ve; “Kim, Allahü teâlâya ve Peygamberine îmân etmezse, muhakkak (bilsin) ki, biz o kâfirler için çılgın (dehşetli ve korkunç) bir
ateş hazırlamışızdır”628 buyurmaktadır.
Yahyâ bin Muhammed bin Abdullah, Muhammed bin İbrâhim bin Sa’îd, Umey627 A’raf: 7/158.
628 Feth: 48/13.
669
ye bin Bustân, Muhammed bin İbrâhim bin Sa’îd bildiriyorlar ki;
Ebû Hüreyre (radıyallahü anh), Resûlullahtan (sallallahü aleyhi ve
sellem) şu hadîs-i şerîfi rivâyet etti: Resûlullah efendimiz buyurdu ki: “İnsanlarla, Allahtan başka ilâh olmadığına şehâdet
edip, bana ve getirdiğime (İslâmiyete) îmân edinceye kadar,
harbetmekle emrolundum. Bunu yaptıkları (îmân ettikleri)
zaman, mallarını ve canlarını benden kurtarırlar. Ancak
İslâmın hakkı müstesna (ya’nî bir müslüman bir günâh işlemişse, ona İslâmiyetin takdîr buyurduğu ceza uygulanır). Onun
hesabı da Allaha kalmıştır.”629
“Bana kim itaat ederse, Allahü teâlâya itaat etmiş olur.
Kim bana isyan ederse, Allahü teâlâya isyan etmiş olur.
Benim emrime itaat eden, bana itaat etmiş, emirlerime isyan eden de bana isyan etmiş olur.”
“Bana itaat eden ve benim getirdiklerime uyan kimsenin hâli ile, bana isyan eden ve benim getirdiklerimi yalanlayan kimsenin hâli, şu adamın hâline benzer ki, (o adam)
bir ev yaptırmış, (insanlara mükemmel bir ziyâfet vermek için)
güzel, çeşitli yemekler hazırlamış, insanları yemeğe dâvet
etmek için birini vazifelendirmiştir. Dâvete icâbet eden
kimse, eve girer ve hazırlanan yemeklerden istediği kadar
yer. Fakat dâvete icâbet etmeyen ise, eve giremez ve hazırlanan yemeklerden yiyemez. Ev, (Resûlullah’ın dâvetine
icâbet eden müttekiler için hazırlanan) Cennet’tir. (Allahü
teâlâya ve O’nun ni’metleri ile dolu olan Cennet’e) dâvet eden
ise, Muhammed’dir (aleyhisselâm). Kim ki Muhammed’e
(aleyhisselâm) isyan ederse, Allahü teâlâya isyan etmiş olur.
Muhammed (aleyhisselâm), kendisini tasdik eden mü’minler
ve kendisini yalanlayan kâfirler olmak üzere insanların
arasını ayırd edicidir.”
“Benim sünnetime ve benden sonra Hulefa-i Raşidin’in
sünnetlerine yapışınız. Ona olanca gücünüzle ve titizlikle sarılınız. (Dinde) sonradan ihdas edilen (Kur’ân-ı kerîmde,
sünnette, icma-i ümmette ve kıyâs-ı fukahada bulunmayan) şeylerden kaçınınız. Çünkü (dinde) her sonradan ihdas edilen
bid’attir. Her bid’at ise sapıklıktır.”630
Enes bin Mâlik’in Resûlullah’a uymakla ilgili rivâyet ettiği
hadîs-i şerîfde, Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Kim benim sünnetimi ihyâ ederse (onunla amel ederek
yayarsa), beni ihyâ etmiştir (şanımı yüceltmiş, emrimi izhar
etmiştir). Beni ihyâ eden de, Cennet’te benimle beraberdir.”
629 Buhârî, İmân 17; Müslim, İmân 36; İslâm Âlimleri Ansiklopedisi-IV.345/II.2.
630 İbni Mâce, “Mukaddime”, 6; Darimî, “Mukaddime”, 16; Ahmed bin Hanbel,
Müsned, IV, 126; Hâkim, Müstedrek, I, 174; Beyhekî, Sünen, II, 422.
“Bana kim itaat
ederse, Allahü
teâlâya itaat
etmiş olur. Kim
bana isyan
ederse, Allahü
teâlâya isyan
etmiş olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
670
Peygamber efendimiz, Bilâl bin Hâris’e buyurdular ki: “Bir kimse, İslâm’da
sünnet-i hasene yaparsa, bunun sevabına ve bunu yapanların sevablarına
kavuşur. Bir kimse İslâm’da bir sünnet-i seyyie çığrı açarsa, bunun günâhı ve
bunu yapanların günâhları kendisine verilir.”631
Ömer bin Abdülaziz hazretleri buyurdu ki: “Resûlullah efendimiz güzel bir yol açtı.
O’ndan sonra da halifeleri yollar açtılar. Resûlullah’ın sünnetiyle ve kendisinden sonraki halifelerinin sünnetleriyle amel etmek, Allahü teâlânın kitabına uygun olarak hareket etmektir. Allahü teâlâya ve Peygamber efendimize itaat etmek, Allahü teâlânın
dinini kuvvetlendirmektir. İslâmiyet’i, hiç kimsenin bozmaya ve değiştirmeye hakkı
yoktur.” Sünnete muhalefet eden kimselerin sözleriyle de amel etmek caiz değildir.
Peygamber efendimizin ve Eshâb-ı kirâmın sünnetlerine uyanlar, hidâyete kavuşmuşlardır. Bunlardan her kim yardım isterse, yardım görmüştür. Her kim sünnet-i
şerîflere muhalefet eder ve onlarla amel etmezse, müslümanların gittiği yoldan başka
bir yol tutmuştur. Allahü teâlâ o kimseyi kötü işler yaptırarak Cehennem’e atar. Gidilecek yer olarak Cehennem, en kötü yerdir.
Ahmed bin Hanbel hazretleri buyurdu ki: “Bir gün bir toplulukta bulunuyordum. Onlar iyice soyundular ve suya girdiler. Ben ise; “Kim Allahü teâlâya
ve âhiret gününe îmân ediyorsa, hamama (avret yerlerini örtmeden) girmesin”
hadîs-i şerîfine uyarak soyunmadım. O gece rüyamda bir kimse; “Ey Ahmed! Sana
müjdeler olsun! Zîrâ Allahü teâlâ, Resûlullah’ın sünnetine uyduğun için seni
bağışladı. Seni imâm kıldı. İnsanlar sana tâbi olurlar” dedi. “Siz kimsiniz?” diye
sorunca; “Cebrâil’im” dedi.”
Bir kimse, her işinde, Resûlullah sallallahü aleyhi ve selleme tâbi olmazsa, mü’min
olamaz. O’nu, kendi canından çok sevmezse, îmânı tamam olmaz. O, bütün insanların
ve cinnilerin peygamberidir.
Her asırda yaşayan her milletin O’na uyması vacibdir. Her mü’minin,O’nun dinine yardım etmesi O’nun güzel ahlâkı ile huylanması, O’nun mübârek ismini çok
söylemesi, ismini söyledikte ve işittikde, saygı ve sevgi ile salât-ü selâm getirmesi,
mübârek cemalini görmeye âşık olması, getirdiği Kur’ân-ı kerîmi ve dinini sevmesi ve
hürmet etmesi lâzımdır.
Hevâdan söylemezdi nutk-ı pâki cümle vahy idi
Dürr-i hikmetle idi bahr-i ummân ol kerem-kânı
Teni halk içre idi gönlü dostuyla tek-ü tenhâ
Bulurdu vahdeti kesrette her an ol kerem-kânı
Salât-ü hem selâm olsun ona hem âl-ü sahbeyne
Ki kıldı onları kendine yârân, ol kerem-kânı
Gel ey Hakkı unut halkı Habîb-i Hak’tan al hulku
Ki Hak’tan hüsn-i hulk almıştı meccân ol kerem-kânı
İbrâhîm Hakkı Erzurumî
631 İbni Mâce, “Mukaddime”, 36; Darimî, “Mukaddime”, 44; Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, 361; Beyhekî,
Sünen, II, 136.
671
HAKİKİ BİR MÜSLÜMAN
OLMANIN ŞARTLARI
İslâm kelimesi, Arabça “Nefsini teslim etmek, boyun eğmek,
selamete ulaşmak” ve aynı zamanda barış mânâlarına gelir.
İmâm-ı a’zam (rahime-hullahü teâlâ): “Allahü teâlânın emirlerine
teslim olmak ve boyun eğmek” diye tarif etmiştir.
Buradan iyi bir müslümanın nasıl olacağı, kendiliğinden meydana çıkar. Âlimlerimiz, bir müslümanda bulunması gereken hususları şöyle izah etmişlerdir:
İyi bir Müslüman her şeyden önce bedenen ve ruhen temizdir.
Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde çeşitli yerlerde “Temiz olanları severim!” buruyor. Müslümanlar, câmilere evlere ayakkabı ile
girmez. Halılar ve döşemeler tozsuz temiz olur. Her müslümanın
evinde hamamı vardır. Kendileri, çamaşırları yemekleri hep temiz
olur. Onun için mikrop ve hastalık bulunmaz.
Hakiki Müslüman sıhhatini korumasını bilir. Harâm
olan ve bir zehir olan içkiyi kullanmaz. Pek çok tehlikeleri bulunan ve harâm buyurularak men edilen domuz etini
yemez.
Peygamberimiz sallallahü alehi ve sellem, tıb bilgisini çeşitli
şekillerde medh buyurdu. Mesela: “İlim ikidir: Beden bilgisi, din
bilgisi.” Yâni ilimler içinde en lüzumlusu, ruhu koruyan din bilgisi
ile bedeni koruyan sıhhat bilgisidir buyurarak, her şeyden önce,
ruhun ve bedenin zindeliğine çalışmak lazım geldiğini emir buyurdu. İslâmiyet, beden bilgisini, din bilgisinden önce öğrenmeği
emrediyor. Çünkü, bütün iyilikler bedenin sağlam olması ile yapılabilir.
Peygamber efendimiz, Rum imparatoru Heraklius’a mektup
yazarak İslâma gelmesini teklif etmişti. Heraklius mektuba cevap
vermiş ve bir çok hediye göndermişti. Bunlardan biri de, bir doktor
idi. Doktor gelince: “Efendim! İmparator, beni size hizmet için gönderdi. Hastalarınıza bedava bakacağım!” dedi. Peygamber efendimiz kabul buyurdular. Emreyleyip bir ev verdiler. Her gün nefis
yiyecek içecek götürdüler. Günler aylar geçti. Hiçbir müslüman,
doktora gelmedi. Doktor, utanıp huzura gelerek; “Efendim! Buraya, hizmet için geldim. Bugüne kadar hiçbir hasta gelmedi. Boş
oturdum. Yiyip içip, rahat ettim. Artık gideyim” diye izin isteyince,
Sevgili Peygamberimiz, “Sen bilirsin. Eğer daha kalırsan, misafire hizmet etmek, ona ikram etmek Müslümanların vazifesidir. Gidersen de uğurlar olsun. Yalnız şunu bil ki, burada senelerce kalsan sana kimse gelmez. Çünkü, Eshâbım
“Allahü teâlânın
çok sevdiği
kimse, dînini
öğrenen ve
başkalarına
öğretendir.
Dîninizi islâm
âlimlerinin
ağızlarından
öğreniniz!”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
672
hasta olmaz! İslâm dini, hasta olmamanın yolunu göstermiştir. Eshâbım temizliğe çok dikkat eder. Acıkmadıkça bir şey yemez ve sofradan doymadan
önce kalkar” buyurdu.
Bu, Müslüman hiç hasta olmaz demek değildir. Fakat sıhhatine ve temizliğine itina gösteren bir Müslüman uzun zaman sağlam kalır. Kolay kolay hasta olmaz. Ölüm
haktır. Hiçbir kimse ölümden kurtulamaz ve herhangi bir hastalık sonucu ölecektir.
Fakat o vakte kadar sıhhatini koruyabilmesi, ancak Müslümanlıkta emredilen hususlara ve temizliğe riayet sayesinde olur. İyi bir Müslüman beden temizliğine dikkat ettiği gibi ruh temizliğine de çok dikkat eder. Peygamberimiz buyurdu ki: “İyi huyları
tamamlamak, iyi ahlâkı dünyaya yaymak için gönderildim.” Bir hadîs-i şerîfte;
“İmânı yüksek olanınız, ahlâkı güzel olanınızdır” buyruldu. İmân bile ahlâk ile
ölçülmektedir.
Bir müslümanın, ruhunun temizliği esastır. Yalan söyleyen, hilekarlık yapan, insanları aldatan, zulmeden, haksızlık yapan, dindaşlarına yardım etmeyen, büyüklük
taslayan yalnız kendi çıkarını düşünen kimse, ne kadar ibâdet ederse etsin, hakiki Müslüman sayılamaz. Mâ’ûn sûresinin ilk üç âyetinde meâlen; “Ey Resûlüm!
Kıyâmet gününü inkar eden, yetimi öksüzü incitip hakkını gasb eden, fakiri doyurmayan ve başkalarını da fakire iyiliğe teşvik etmeyen o kimseyi
gördün mü” buyrulmaktadır. Bu gibi kimselerin ibâdeti kabul olmaz. İslâm dininde
yasaklardan sakınmak, emirleri yapmaktan daha önce gelmektedir. Hakiki bir Müslüman her şeyden önce, tam ve mükemmel bir insandır. Güler yüzlü, tatlı dilli, doğru
sözlüdür. Kızmak nedir bilmez. Resûlullah sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem efendimiz;
“Kendisine yumuşaklık verilen kimseye dünya ve âhiret iyilikleri verilmiştir” buyurdu.
Müslüman son derece alçak gönüllüdür. Kendisine baş vuran herkesi dinler ve
imkân buldukça yardım eder. Müslüman vakurdur, kibardır. Ailesini ve yurdunu sever. Hadîs-i şerîfte “Vatan sevgisi îmândan gelir” buyurulmuştur.
Allahü teâlâ, kullarının nasıl olması gerektiğini Kur’ân-ı kerîmde şöyle açıklamaktadır: Furkân sûresinin 63-69. âyet-i kerîmelerinin meâl-i âlilerinde: “Rahmanın (yâni kullarına acıması çok olan Allahü teâlânın faziletli) kulları, yeryüzünde
gönül alçaklığı ve vakâr ile yürürler. Cahiller kendilerine sataştığı zaman
onlara, (sağlık, esenlik size) gibi güzel sözler söyleyerek doğruluk ve tatlılıkla günâhtan sakınırlar. Rableri için secde ve kıyam ederek (namaz kılarak)
gecelerler (Ona hamd ederler). Onlar; “Rabbimiz! Cehennem azabını bizden
uzaklaştır! Doğrusu O’nun azabı devamlı ve acıdır. Orası şüphesiz ne kötü
bir yer, ne kötü bir duraktır, derler. Onlar sarf ettikleri zaman, ne israf, ne
de cimrilik ederler, ikisi ortası bir yol tutarlar ve kimsenin hakkını kesmezler. Onlar Allahü teâlâya eş koşmazlar. Allahü teâlânın harâm ettiği cana
kıyıp kimseyi öldürmezler. (Ancak suçluları cezâlandırırlar.) Zina etmezler.” Ve
72-74. âyetlerinde; “Yalan yere şehadet etmezler. Faydasız ve zararlı işlerden
kaçınırlar. Böyle faydasız zararlı veya güçle yapılan bir işe tesadüfen karışacak olurlarsa yüz çevirip vakârla uzaklaşırlar. Kendilerine, Allahü teâlânın
âyetleri hatırlatıldığı zaman, körler ve sağırlar gibi görmemezlik, dinlememezlik etmezler. Onlar; ey Rabbimiz, bize zevcelerimizden ve çocuklarımız-
673
dan gözümüzü aydınlatacak salih (bize varis, hayrül halef olacak) kişiler ihsân et! Bizi, Allahü teâlâya karşı gelmekten
sakınanlara önder yap! diye yalvarırlar” buyuruldu.
Bundan başka Saf sûresinin 2. ve 3. âyet-i kerimelerinin
meâlinde; “Ey îmân edenler! Yapmadığınız bir şeyi niçin söylersiniz? Yapmadığınız şeyi yaptık demeniz, Allah katında
büyük öfkeye sebep olur” buyuruldu ki, buda, bir kimsenin yapamayacağı bir şeyi adamasının veya yapamayacağı bir şeyi va’d
etmesinin, onu Allah katında kötü kişi yapacağını göstermektedir.
Hakiki Müslüman, dinine, anasına, babasına, hocasına, amirine, memleketin büyüklerine ve kanunlara karşı son derece saygılıdır. Lüzumsuz şeylerle uğraşmaz. Ancak faydalı şeylerle meşgul
olur. Kumar oynamaz. Vaktini boşa geçirmez.
Hakiki Müslüman, ibâdetini yapar. Allahü teâlâya olan şükran
borcunu öder. İbâdet, laf olsun yada yalnız yasak ortadan kalksın
diye yapılmaz. İbâdet, Allahü teâlânın rızası için yapılmalıdır. Allahü teâlâdan korkmak demek, O’nu çok sevmek demektir. İnsan
nasıl çok sevdiği bir kimsenin üzülmesini istemez ve onu üzeceğim diye korkarsa, Allahü teâlâya ibâdet de O’na olan sevgimizi
ispatlayacak bir şekilde yapılmalıdır. Allahü teâlânın bize verdiği
nimetler o kadar büyüktür ki, O’nu çok severek ve O’na candan
ibâdet ederek ödeyebiliriz.
Bu ibâdetler çeşit çeşittir. Bir kısmı Allahü teâlâ ile kul arasındadır. Allahü teâlâ, kendisine ibâdette kusur edenleri belki af
eder. Başkasının hakkına riayet etmekte ibâdettir. Onlara fenalık
edenleri ve üzerinde başkasının hakkı bulunanları hak sahipleri af
etmedikçe asla af etmez. Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:
“İnsanlara merhamet etmeyene, Allahü teâlâ merhamet
etmez.”
“Zulme mâni olarak, zalime de mazluma da yardım ediniz.”
“Satın alınan bir gömleğe verilen paranın onda dokuzu
helâl ve onda biri harâm para ise, bu gömlekle kılınan namazı Allahü teâlâ kabul etmez.”
“Müslüman, müslümanın kardeşidir. Ona zulm etmez.
Onun yardımına koşar. Onu küçük ve kendinden aşağı görmez. Onun kanına, malına, ırzına, namusuna zarar
harâmdır.”
“Allahü teâlâya yemin ederim ki, bir kimse kendisine
yapılmasını sevdiğini, din kardeşi içinde sevmese îmânı
tamam olmaz.”
“Kötülüğünden komşusu emin olmayanın, Allah’a yemin ederim ki, îmânı yoktur (yâni hakiki mü’min değildir).”
Dünyada saâdete, iyiliklere, huzura kavuşmak ve âhirette
“Allahü teâlâya
yemin ederim
ki, bir kimse
kendisine
yapılmasını
sevdiğini, din
kardeşi içinde
sevmese îmânı
tamam olmaz.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
674
azablardan kurtulmak için iki şeyi yapmak lazımdır. Birisi; Allahü teâlânın emirlerini
yapmak. İkincisi; O’nun yasak ettiklerinden sakınmaktır. İkincisi, birincisinden daha
mühim ve faydalıdır. Yasaklardan sakınmak vazifesini tam başarabilmek için mubâh
olan, yâni izin verilmiş olan eyleri aşırı yapmamak, lazım olduğu kadarından dışarı
çıkmamak lazımdır. Çünkü, mubâh işlemekte taşkınlık yapmak, insanı harâm işlemeye sürükler. İslâm âlimleri; “Günâh işleyenlerin boynunu bükmeleri, emirleri
yapanların övünmelerinden daha sevimlidir” buyurmuşlardır.
Günâhlardan sakınmak da, ikiye ayrılır; Birincisi; Allahü teâlânın hakları ile ilgili
yasaklardan sakınmaktır. İkincisi; kulların hakları karışan yasaklardan sakınmaktır.
İkincisi daha mühimdir. Çünkü, Allahü teâlâ hiçbir şeye muhtaç değildir ve çok merhametlidir. İnsanlar ise çok muhtaçtırlar ve cimridirler. Resûlullah sallallahü aleyhi
ve sellem efendimiz buyuruyor ki;
“Üzerinde kul hakkı olan, mahlukların malına, ırzına dokunan, ölmeden
önce helâlleşsin ödesin! Paranın, malın geçmeyeceği âhiret gününe üzerinde
kul hakkı olarak gitmesin! O gün dünyada yaptığı ibâdetleri, hak sahibine
verilecektir. İbâdeti yoksa veya biterse, hak sahibinin günâhları buna yüklenecektir.”
Bir kere de yanındakilere “Biliyor musunuz müflis kimdir?” buyurdu. “Parası, sermayesi tükenen kimsedir” dediler. “İyi biliniz ki müflis, dünyada namaz
kılmış, oruç tutmuş, zekât vermiş ise de, insanları sövmüş, çekiştirmiş, başkalarının mallarını yemiş, cana kıymış, dövmüş, yaralamış olan kimsedir.
Âhirette, bunun sevapları hak sahibine verilecek, sevapları biterse hak sahibinin günâhları buna yükletilerek Cehennem’e atılacaktır” buyurdu.
Muhammed Ma’sûm-i Farûkî Serhendi hazretleri, Mektûbât kitabının 2.cild 110.
mektubunda buyuruyor ki;
“Günâh işleyince, hemen tövbe etmelidir. Gizli günâhın tövbesi gizli, açık işlenen
günâhın tövbesi açık olur. Tövbeyi geciktirmemelidir. Kirâmen kâtibîn melekleri,
günâhı hemen yazmaz. Tövbe edilirse hiç yazılmaz. Tövbe edilmezse yazarlar. Ca’fer
bin Sinan (kuddise sirruh) buyurdu ki; “Günâhtan tövbe etmeyen, ölmeden önce tövbe
etmelidir. Vera’ ve takvayı elden bırakmamalıdır. Takva, açıkça yasak edilen; Vera’
da, şüpheli olan şeyleri yapmamaktır. Yasak edilenlerden sakınmak, emrolunanları
yapmaktan daha faydalıdır. Büyüklerimiz buyurdu ki: “İyiler de kötüler de iyilik
yapar. Fakat, yalnız sıddıklar, iyiler günâhtan sakınır…”
Hadîs-i şerîfte; “Kıyâmet günü Allahü teâlânın huzuruna kavuşanlar, vera’
ve zühd sahipleridir.” Yine bir hadîs-i şerîfte; “Vera’ sahibinin namazı makbul
olur.” Başka bir hadîs-i şerîfte de; “Vera’ sahibi ile bulunmak ibâdettir. Onunla
konuşmak sadaka vermek kadar sevabtır” buyuruldu. Şüphe ettiğin işlerde kalbine danış! Kalbinin ürperdiği işleri yapma! Nefsine uyma!
Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki; “Nefse sükunet ve kalbe ferahlık veren iş, iyi
iştir. Nefsi azdıran, kalbe heyecan veren iş günâhtır.” “Helâl olan şeyler bellidir. harâm olanlar da bildirilmiştir. Şüpheli olanlardan kaçınınız. Şüphesiz
bildiklerinizi yapınız!” Bu hadîs-i şerîfler gösteriyor ki, şüphe edilen ve kalbi sıkan
şey yapılmamalıdır. Şüphe edilmeyeni yapmak ise, caizdir. Bir hadîs-i şerîfte; “Allahü
teâlânın Kur’ân-ı kerîmde helâl ettiği şeyler helâldir. Kur’ân-ı kerîmde bildirmediği
675
şeyleri af eder” buyuruldu. Şüpheli bir şeyle karşılaşınca eli kalbi
üzere koymalı. Kalp çarpması artmazsa, o şeyi yapmalı. Eğer fazla
çarparsa yapmamalıdır. Hadîs-i şerîfte buyruldu ki; “Elini göğsüne koy! Helâl şeyde kalp sakin olur. Harâm şeyde çarpıntı
olur. Şüpheye düşersen yapma. Din adamları fetva verseler
de yapma!”
Îmânı olan, büyük günâha düşmemek için, küçük günâhtan
kaçar.
Bütün ibâdetlerini iyilikleri kusurlu bilmelidir. Allahü teâlânın
emirlerini tam yapmadığını düşünmelidir. Ebû Muhammed Abdullah bin Menazil (kuddise sirruh) buyurdu ki; “Allahü teâlâ çeşitli ibâdetleri bildirdi. Sabrı, sıdkı, namazı, orucu ve seher vakitleri istiğfar etmeği emir buyurdu. İstiğfarı en sona söyledi. Böylece
kula ibâdetlerini, iyiliklerini kusurlu görüp, hepsine af ve marifet
dilemesi lazım oldu.
Ca’fer bin Sinan buyurdu ki; “İbâdet, iyilik yapanların, kendilerini, günâh işleyenlerden üstün görmeleri, onların günâhlarından
daha fenadır.
Ali Mürte’iş hazretleri, Ramazân-ı şerîfin yirmisinden sonra
itikafı bırakıp câmiden dışarı çıktı. “Niçin çıktın!” dediklerinde;
“Hafızların teganni ile okuduklarını ve bununla övündüklerini görünce, içeride duramadım” buyurdu.
Kendisini ve çoluk çocuğunun nafakasını helâlden kazanmak için çalışmalıdır. Bunun için ticaret, san’at yapmak lazımdır.
Selef-i salihin (rahmetullahi teâlâ aleyhim ecma’în), hep böyle çalışıp kazanırlardı. Helâl kazanmanın sevaplarını bildiren pek çok
hadîs-i şerîf vardır. Muhammed bin Salim hazretlerine; “Çalışıp
kazanalım mı, yoksa yalnız ibâdet yapıp tevekkül mü edelim” dediklerinde; “Tevekkül etmek, Resûlullah’ın hâlidir. Çalışıp kazanmak da, O’nun sallallahü aleyhi ve sellem sünnetidir. Çalışıp da
tevekkül ediniz” buyurdu.
Ebû Muhammed bin Menâzil; “Çalışıp da tevekkül etmek, bir
yere çekilip ibâdet etmekten daha hayırlıdır” buyurdu.
Yemekte, içmekte adaleti orta hâlde olmağı gözetmelidir. Gevşeklik verecek kadar çok yememeli. İbâdet yapamıyacak kadar
da, perhîz etmemelidir. Evliyanın büyüklerinden Şah-ı Nakşibend (kuddise sirruh) buyurdu ki; “İyi ye, iyi çalış!” Sözün kısası,
ibâdet ve iyilik yapmağa yardımcı olan her şey, iyi ve mübârektir.
Her iyi işte, niyete dikkat etmelidir. İyi niyet olmadıkça o işi yapmamalıdır.
İslâmiyet’e uymayanlardan, bid’at ve günâh işleyenlerden
uzak durmalı ve bunlarla görüşmemelidir. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki; “Hikmet on kısımdır. Dokuzu uzlettedir. Biri de, az
konuşmaktır.” Böyle insanlarla zaruret kadar görüşmelidir. Eğ-
“Hikmet on
kısımdır. Dokuzu
uzlettedir.
Biri de, az
konuşmaktır.
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
676
lenecek zaman, öldükten sonradır. Salih, temiz Müslümanlarla (rahmetullahi teâlâ
aleyhim ecma’în) görüşmeli, onlara faydalı olmalı ve onlardan faydalanmalıdır. Lüzumsuz, faydasız sözlerle zamanları zayi etmemelidir.
İyi, kötü herkese, güler yüz göstermeli. Fitne çıkarmamalı, düşman kazanmamalıdır. Hafız-ı Şirazi’nin “Dostlara doğru söylemeli, düşmanları güler yüzle ve tatlı dil ile
idare etmelidir” sözüne uymalıdır. Af dileyenleri af etmelidir. Herkese karşı iyi huylu
olmalıdır. Kimsenin sözüne karşı gelmemeli, münakaşa etmemelidir. Herkese yumuşak söylemeli, sert söylememeli.
Şeyh Abdullah Bayal (kuddise sirruh) buyurdu ki; “Tasavvuf; namaz oruc ve geceleri ibâdet etmek değildir. Bunları yapmak her insanın kulluk vazifesidir. Tasavvuf,
insanları incitmemektir. Bunu elde eden vasıl olmuştur.”
Evliyanın başka insanlardan nasıl ayırt edileceğini, Muhammed bin Salim hazretlerinden sordular. “Sözlerinin yumuşak, huylarının güzel ve yüzünün güler olması ve
ihsânının bol olması ve konuşurken itiraz etmemesi ve özür diliyenleri af etmesi ve
herkese merhametli olması ile anlaşılır” buyurdu.
Ebû Ahmed Makkari de; “Fütüvvet demek, gücendiğin kimseye iyilik etmek, sevmediğine ihsânda bulunmak ve sıkıldığın kimseye güler yüzlü olmaktır” buyurmuşlardır.
Az konuşmalı az uyumalı ve az gülmelidir. Kahkaha, ile gülmek kalbi karartır.
Çalışmalı fakat karşılığını Allahü teâlâdan beklemelidir. Onun emirlerini yapmaktan zevk duymalıdır. Yalnız O’na güvenince, O her dileğini ihsân eder. Hadîs-i şerîfte
buyruldu ki; “Allahü teâlâ yalnız O’na güvenenin her dilediğini verir ve bütün
insanları buna yardımcı yapar.”
Yahya bin Mu’az-ı Razi buyurdu ki, “Allahü teâlâyı sevdiğin kadar, herkes seni
sever. Allahü teâlâdan korktuğun kadar herkes senden korkar. Allahü teâlâya kulluk
ettiğin miktarda herkes sana yardımcı olur. Kendi çıkarlarının arkasından koşma.”
Ebû Muhammed Abdullah Râşî “rahmetullahi teâlâ aleyh” buyurdu ki, “Allahü
teâlâ ile insan arasındaki en büyük perde, insanın kendi nefsini düşünmesi ve kendi
gibi aciz bir kula güvenmesidir. İnsanların değil Allahü teâlânın sevgisine kavuşmağı
düşünmelidir.” Aileye ve çocuklarına karşı tatlı dilli ve güler yüzlü olmalıdır. Onların
haklarını yerine getirecek kadar aralarında bulunmalıdır. Onlara bağlanmak, Allahü
teâlâdan yüz çevirecek kadar olmamalıdır.
Din işlerinde, cahil ve fasık olan din adamlarına danışmamalıdır. Dünyaya düşkün
olanlarla birlikte bulunmamalıdır. Her işte sünnete uymalı bid’atten sakınmalıdır.
Neş’eli zamanlarda İslâmiyet’in dışına taşmamalı, Sıkıntılı anlarda Allahü teâlâdan
ümit kesmemelidir. Her güçlük yanında kolaylık bulunduğunu unutmamalıdır.
Neş’ede, sıkıntıda hâli değişmemeli, varlıkta ve yoklukta aynı hâlde olmalıdır. Hattâ
yoklukta rahatlık duymalı, varlıkta sıkılmalıdır. Olayların değişmesi, insanda değişiklik yapmamalıdır.
Kimsenin ayıbına bakmamalı, kendi ayıplarını görmelidir. Kendini hiçbir müslümandan üstün bilmemelidir. Her müslümanı kendinden üstün tutmalıdır. Her müslümanın duâsı ile saâdete kavuşacağına inanmalıdır. Kendinde hakkı bulunanların
kölesi gibi olmalıdır. Hadîs-i şerîfte buyruldu ki; “Üç şeyi yapan müslümanın
îmânı kâmildir. Ailesine hizmet etmek, fakirler arasında oturmak (dilenciler
677
arasında değil) ve hizmetçisi ile birlikte yemek.” Bu üç şeyin mü’minlerin alameti olduğu Kur’ân-ı kerîmde bildirilmiştir.
Selef-i salihinin hâllerini öğrenmeli, onlar gibi olmaya çalışmalıdır. Kimseyi gıybet etmemeli, gıybet yapana mâni olmalıdır.
(İşitince incineceği şeyi arkasından söylediği zaman, sözü doğru
ise gıybet olur. Yalan ise iftira olur. Her ikisi de büyük günâhtır.)
Emr-i maruf ve Neyh-i anil münker yapmayı âdet edinmelidir.
Hadîs-i şerîfde; “Ailesi çok, rızkı az olup, namazlarını iyi kılan ve gıybet etmeyen, kıyâmet günü benim yanımda olur”
buyuruldu.
Müslüman, Müslüman kardeşinin ihtiyaçlarını karşılar, onları
sevindirir. Nitekim Peygamber efendimiz buyurdular ki:
“Müslüman, müslümanın kardeşidir. Birbirlerini incitmezler, üzmezler. Bir kimse, din kardeşinin bir işine yardım
etse, Allahü teâlâ da onun işini kolaylaştırır. Bir kimse, bir
müslümanın sıkıntısını giderir onu sevindirirse, kıyâmet
gününün en sıkıntılı zamanlarında, Allahü teâlâ onu sıkıntıdan kurtarır. Bir kimse bir müslümanın ayıbını kusurunu
örterse, Allahü teâlâ kıyâmet günü onun ayıbını örter.”
“Bir kimse, din kardeşinin yardımcısı olursa, Allahü
teâlâ da onun yardımcısı olur.”
“Allahü teâlâ bazı kullarını, kullarının ihtiyaçlarını karşılamak, onların yardımcısı olmak için yaratmıştır. İhtiyacı olanlar bunlara baş vurur. Bunlar için âhirette azâb
korkusu olmayacaktır.”
“Bir kimse din kardeşinin bir işini yapmak için giderse,
her adımda bir çok günâhı af edilir ve yetmiş sevap verilir.
Bu iş bitinceye kadar böyle devam eder. İş yapılınca, bütün
günâhları affedilir. Bu işi yaparken ölürse sorgusuz sualsiz
Cennet’e gider.”
“Bir kimse, din kardeşinin rahata kavuşması veya sıkıntıdan kurtulması için hükümet adamlarına gidip uğraşırsa,
kıyâmet günü sırât köprüsünden, herkesin ayakları kaydığı zaman, onun sür’atle geçmesi için Allahü teâlâ yardım
eder.”
“Allahü teâlânın en sevdiği iş, elbise vererek veya doyurarak veya başka bir ihtiyacı karşılayarak bir mü’mini
sevindirmektir.”
“Bir kimse, bir mü’mine bir iyilik yapınca, Allahü teâlâ
bir melek yaratır. Bu melek hep ibâdet eder. İbâdetlerinin
sevapları bu kimseye verilir. Bu kimse ölüp kabre konunca,
bu melek nûrlu ve sevimli olarak bunun kabrine gelir. Meleği görünce ferahlanır, neş’elenir, “Sen kimsin” der, “Ben
falanca kimseye yaptığın iyilik ve onun kalbine koyduğun
“Ailesi çok,
rızkı az olup,
namazlarını iyi
kılan ve gıybet
etmeyen, kıyâmet
günü benim
yanımda olur.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
678
neş’eyim. Allahü teâlâ beni, bugün seni sevindirmek ve sana şefâat etmek ve
Cennet’teki yerini sana göstermek için gönderdi” der.”
“İnsan güzel huyu sebebiyle Cennet’in en üstün derecelerine kavuşur. (Nafile) ibâdetler, insanı bu derecelere kavuşturamaz. Kötü huy insanı
Cehennem’in en aşağı çukurlarına sürükler.”
“Selâm verirken güler yüzlü olana, sadaka verenlerin kavuştukları sevaplar verilir.”
“Din kardeşlerine karşı güler yüzlü olmak, ona iyi şeyleri öğretmek, kötülük yapmasını önlemek, yabancı kimselere aradığı yeri göstermek, sokaktan
taş, diken kemik ve benzeri zararlı ve çirkin pis şeyleri temizlemek, başkalarına su vermek hep sadakadır.”
“Cennet’te öyle köşkler vardır ki, içinde bulunan kimse her dilediği yeri
görür ve dilediği her yere kendini gösterir.”
Ebû Malik-il Eş’ari; “Böyle köşkler kimlere verilecektir diye sual edince, efendimiz:
“Tatlı sözlü eli açık ve herkesin uyuduğu zaman Allahü teâlânın varlığını,
büyüklüğünü düşünen ve O’na yalvaranlara verilecektir” buyurdu.
Hakiki Müslüman, bâtıl inançlara inanmaz. Sihir, uğursuzluk, fal, efsun, Kur’ân-ı
kerîmden başka şeyler yazılı muska, mavi boncuk, kehanet ve benzeri şeylere, bunların muhakkak iş yapacaklarına, mezarlara mum dikmeğe, tel ve iplik bağlamaya
itibar etmez ve kerâmet sahibi olduğunu söyleyen sahtekârlara aldanmaz. Bâtıl bozuk şeylerin çoğu esasen başka dinlerden bize aktarılmıştır. Bazı din adamlarından
“Kerâmet” bekleyenlere büyük İslâm âlimi İmâm-ı Rabbani “rahime-hullahü teâlâ”
şöyle buyurmaktadır: “İnsanlar din adamlarından kerâmet beklerler. Bunların bazılarının kerâmeti yoktur, ama diğerlerinden daha ziyade Allahü teâlâya yakındır. En
büyük kerâmet İslâmiyet’i öğrenmek ve ona uygun yaşayabilmektir.”
Başka dinden de olsa, insanlara daima tatlı dille ve anlayışla hitab etmek, Kur’ân-ı
kerîmde emredilmektedir. Müslüman olmayanın yüzüne karşı kâfir, dinsiz diyerek
kalbini incitmenin günâh olduğu ve böyle söyleyenin cezalandırılması gerektiği fıkıh
kitaplarında yazılıdır. Maksad, herkese İslâm dininin yüceliğini anlatmaktır. Bu cihad
da, ancak tatlı dille sabır, bilgi ve îmânla olur. Birini bir şeye inandırmak isteyenin,
evvela kendisinin ona inanması şarttır. Mü’min ise hiçbir zaman sabrını kaybetmez
ve inandığını anlatmakta müşkülat çekmez. İslâm dini kadar açık ve mantıklı hiçbir
din yoktur. Bu dinin biricik hak din olduğu, kolaylıkla isbat edilebilir.
Kısaca, hakiki Müslüman; bütün iyi huylara sahip, vakârlı, seciyeli, bedenen ve
ruhen temiz her türlü itimada layık, mükemmel bir insandır.
Eğer bütün insanlar, İslâm dinini kabul etseler dünyada ne fenalık, ne hilekârlık ve
ne harp, ne şiddet, ne de zulüm kalırdı. Onun için tam ve mükemmel bir Müslüman
olmaya gayret etmek ve Müslümanlığın esasını inceliklerini izah ederek bütün dünyaya yaymak, Müslümanların hepsinin boynuna borçtur.
679
MEHAZLAR - KAYNAKLAR
- Kur’ân-ı Kerîm
- Envâr-üt-tenzîl - Kâdî Beydâvî
- Tefsîr-i Mazharî - Senâullâh-i Pânipütî
- Tefsîr-i Kurtubî - İmâm-ı Kurtubî
- Tefsîr-i Beydâvî - Kâdî Beydâvî
- Tefsîr-i Kebîr - Fahruddîn-i Râzî
- Tefsîr-i Hâzin - Alâ’üddîn-i Bağdâdî
- Tefsîrü’l- Kur’ân - İmâm-ı Tirmizî
- Tefsîrü’l- Kur’ân-ı azim - Ebül Fidâ
- Sahîh-i Buhârî - İmâm-ı Buhârî
- Sahîh-i Müslim - İmâm-ı Müslim
- Sünen-i Dârekütnî - Dârekütnî
- Sünen-i Tirmizî - İmâm-ı Tirmizî
- Muvattâ – İmâm-ı Mâlik
- Müstedrek - Hâkim Nişâbûrî
- Sünen-i İbni Mâce - İbni Mâce
- Sünen-i Beyhekî - Beyhekî
- Sünen-i Dâvûd - Ebû Dâvûd
- Sünen - Dâre Kutnî
- Sünen-i sâgir – İmâm-ı Nesâî
- Müsned – Bezzâr
- Müsned - Dârimî
- Müsned - Ebû Ya’la
- Müsned - İmâm-ı Ahmed bin Hanbel
- Sahîh - İbni Hibbân
- Ahbâr-u Mekke – Ezrakî
- Birgivî Vasiyetnâmesi - İmâm-ı Birgivî
- Câliyetü’l-ekdâr - Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî
- Câmi-ul Ehâdis - Süyutî
- Cevâb Veremedi - Harputlu İshâk Efendi
- Delâilü’n-Nübüvve - Ebû Nuaym İsfehânî
- Delâilü’n-Nübüvve – Beyhekî
- Dinî Sözlük – Türkiye Gazetesi
- El-Bidâye ve’n-nihâye - İbni Kesîr (Ebü’l-Fidâ)
- Ensâbu’l-eşrâf - Belâzurî
- El-Envâr - Begâvî
- El-İktifâ fî megâz-il-Mustafâ vesselâset-il-hulefâ - Kilâ’î
- El-Leâli’l-Masnûa - Süyûtî
- El-Mu’cemu’s-sağîr - İmâm Taberânî
- El-Muhabber - İbni Habîb
- El-Musannef – İmâm-ı Abdürrezzâk San’ânî
- El-Musannef - İmâm İbn-i Ebî Şeybe
- El-Vefâ bi ahvâl-il-Mustafâ - İbni Cevzî (Abdurrahman Cevzî/
Ebülfrec ibni Cevzî)
- Evsaf-un Nebî - Süyutî
- Feyz-ül-kadîr - Münâvî
- Fütühu’l-büldân – Belâzurî
- Herkese Lâzım Olan Îmân - Hacı Feyzullah Efendi
- Hilyet-ül-evliyâ - Ebû Nuaym
“Din
kardeşlerine
karşı güler yüzlü
olmak, ona iyi
şeyleri öğretmek,
kötülük
yapmasını
önlemek, yabancı
kimselere aradığı
yeri göstermek,
sokaktan taş,
diken kemik ve
benzeri zararlı ve
çirkin pis şeyleri
temizlemek,
başkalarına
su vermek hep
sadakadır.”
Hadîs-i şerîf
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
680
- İhyâ – İmâm-ı Gazâlî
- İnsân-u’l-uyûn – Nureddîn Ali Halebî
- İsâbe - İbni Hacer-i Askalanî
- İsbâtü’n-Nübüvve - İmâm-ı Rabbânî
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi- Türkiye Gazetesi
- İstiâb - İbni Abdilberr
- İ’tikâdnâme - Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî
- Keşf-ül-hafâ - İsmâil Aclûnî
- Kısas-ı Enbiyâ - Ahmed Cevdet Paşa
- Kimyâ-i Se’âdet - İmâm-ı Gazâlî
- Me’âricü’n-Nübüvve Tercümesi (Peygamberler Tarihi) - Altıparmak Muhammed Efendi
- Mecma’uz-zevâid - Heysemî
- Megâzî - Vâkıdî
- Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî - İmâm-ı Rabbânî
- Mektûbât-ı Ma’sûmiyye - Muhammed Ma’sum Farukî
- Mevâhib-i ledüniyye - Kastalânî
- Mevlid-i Şerîf (Vesîletü’n-necât) - Süleyman Çelebi
- Mir’ât-ı Kâinât - Nişancızâde Muhammed Efendi
- Mu’cem-ül-Kebîr - Taberânî
- Mukaddime - Darimî
- Ravd-ül-ünf - Süheylî
- Siret - İbni Kesîr
- Sîret-i Resûl - İbni İshâk
- Sîretü’n-Nebeviyye - İbn-i Hişâm
- Sîretü’n-Nebî - Ahmed bin Zeynî Dahlân
- Siyerü’l-Kebîr - İmâm Muhammed
- Siyer-il-kebîr şerhi - İmâm Serahsî
- Sübülü’l-Hüdâ - Şemseddin Şâmî
- Şemâil-i şerîfe – İmâm-ı Tirmizî
- Şifâ-i şerîf - Kâdî İyâd
- Şevâhidü’n-Nübüvve - Mevlânâ Abdurrahmân Câmî
- Şu’ab-ül-îmân – Beyhekî
- Tabakât-ül-kübrâ - Abdulvehhâb-ı Şa’rânî
- Tabakât-üs-Sahâbe - İbni Sa’d
- Târih-ül-Kebîr - Buhârî
- Tahrîc - Huzâî
- Tarih-i Dımeşk (Şâm târîhi) - İbn-i Asâkir
- Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye - Hüseyin Hilmi Işık
- Târih-i Taberî - Taberî
- Târih-ül-İslâm - İmâm Zehebî
- Terâtîb-ül-idâriyye - Kettânî
- Usudü’l-gâbe - İbni Esîr
- Uyûn-ül-eser - İbni Seyyidinnâs
681
Merve Tepesi - Mekke
Medine-i münevvere (1890)
Kâbe-i şerîf - Mekke-i mükerreme
Surre-i hümayun Mekke’de I. Abdülhamîd Hân‘ın yaptırdığı
Zemzem Kuyusu
Safa Tepesi - Mekke
Mescid-i haramın giriş kapısı
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
682
II. ABDÜLHAMİD HAN
YILDIZ ALBÜMLERİ
MEKKE - MEDİNE
FOTOĞRAFLARI
1 3
2
MEKKE-İ MÜKERREME
1- Ecyâd Kalesi.
Ecyâd Kalesi, Sultan I. Abdülhamid Han döneminde Kâbe’nin korunması ve hacıların güvenliği ile
Mekke şehrinin asayişi ve savunması için 1781-1783 yılları arasında yaptırılmış, I. Dünya Harbi’nde
Türk Garnizon’u olarak kullanılmıştır. Ancak Vehhâbî hükümeti Osmanlı yadigârı Ecyâd Kalesi’ni
2002 yılında yıktırmıştır.
2- Ömer Dağı.
3- Hind Kalesi.
Hind Kalesi, Mekke’nin güvenliğini artırmak için 1806 yılında yine Sultan III. Selim Han tarafından
yaptırılmıştır.
683
4
4- Fülfül Kalesi.
Fülfül Kalesi, Mekke’nin güvenliği yeterli görülmediği için Sultan III. Selim Han tarafından 1800-1801
yılları arasında inşa ettirilmiştir.
1885’li yıllarda Osman Nuri Paşa’nın Mekke emiri olduğu dönemde hastaneye dönüştürüldü.
Not:
Hind ve Fülfül kaleleri de, Ecyâd Kalesi’nden önce Vehhâbî hükümetince yıktırılıp yerle bir edilmiştir.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
684
2
4
1
3
MEDİNE-İ MÜNEVVERE
1- Cebel-i Uhud.
2- Mecidiye Minaresi.
Mecidiye Minaresi, mescidin Babûsselâm ve Bâbürrahme adı verilen diğer minareleri gibi Sultan
Abdülmecid Han tarafından yaptırılmıştır. Minareler Osmanlı mimari tarzını yansıtmaktadır.
3- Kubbe-i Saâdet (Kubbe-i Hadra - Yeşil Kubbe).
Mısır Türkmen sultânı Seyfeddîn Sâlih Klavûn, 678 [m. 1279] senesinde, Hücre-i saâdet üzerine
bugünkü kubbeyi yapdırıp kurşun ile kaplattı. Kubbe, 1253 [m. 1837]’de Sultân II. Mahmûd Han’ın
“rahmetullahi aleyh”, emri ile yeşile boyandı.
4- Reîsiyye Minaresi.
Reisiyye Minaresi Memlûkler tarafından yaptırılmış, Kanuni Sultan Süleyman Han ve IV. Mehmed Han
zamanlarında tamir görmüştür.
Baş müezzin burada ezân okuduğu için bu ana minareye Reisiyye denir.
685
10
6 8
9
5 7
5- Halidiyye Karakolu.
6- Kışlâ-i Asâkir-i Şâhâne (Osmanlı Kışlası).
7- Mescid-i Gamame.
Gamame, Arapça bulut demek olup Peygamber Efendimizi “sallallahü aleyhi ve sellem” gölgeleyen
bulut, Efendimiz Mescid-i Nebeviye gittiği zaman burada beklediği için bölgeye bulut mevkii adı
verilmiş ve mescid de aynı adı almıştır. Peygamber Efendimiz bayram namazlarını burada kılmıştır.
Mescid, Sultan Abdülmecid Han zamanında tamirat görmüştür.
8- Mescid-i Hazret-i Ebû Bekir.
Günümüzde Hazret-i Ebû Bekir Mescidinde yer alan Osmanlı kitabesinde mescidin son olarak Sultan
Abdülaziz Han tarafından tamir ettirildiği yazılıdır. Fotoğraf bu tamirden bir kaç yıl sonra çekilmiştir.
9- Mescid-i Hazret-i Ali.
Peygamber Efendimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” burada Ramazan Bayramı namazını kıldırmıştır.
Hazret-i Ali de “radıyallahü anh” halifeliğinde ve Hazret-i Osman’ın “radıyallahü anh” evinde
mahsur kaldığı zaman, bayram namazını aynı yerde kıldırdırmıştır. Bunun için “Mescid-i Hazret-i Ali”
ismi verilmiştir.
10- Sebil-i Fâtıma-tüz-Zehrâ.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
686
2
1
KÂBE - HAREM-İ ŞERÎF
1- Makam-ı Mâlikî.
2- Makam-ı Hanefî.
687
8
4
6
7
3
5
3- Hacer-ül Esved. 4- Makam-ı İbrahim ve Makam-ı Şafi’î.
5- Zemzem-i Şerîf Kuyusu. 6- Makam-ı Hanbelî.
7- Muvakkithane:
Muvakkitlerin görev yaptığı, zamanı ve namaz vakitlerini belirlemek için çalıştıkları, içinde vakit
tayininde kullanılan aletler ile ayarlanmış saatlerin bulunduğu küçük bir rasathâneyi andıran binalara
muvakkithane denir. Genellikle büyük câmilerin yanında bulunur. Saatleri ayarlayan ve bilhassa namaz
vakitlerini tesbit eden görevlilere muvakkit denilir ve bunların giderleri vakıflarca karşılanır.
8- Kütüphane:
Cennetmekân Sultan Abdülmecid Han, 1262 (m. 1846) senesinde Kâbe’nin doğu tarafında ve eskiden
kalma, her biri altışar metre çapında kubbesi olan iki binadan birini muvakkithane, diğerini de
kütüphaneye tahvil ettirmiştir. [Mirâtü’l Haremeyn - Mirâtü’l Mekke, II, 770]
Abdülmecid Han, kütüphaneye 3.653 cilt kitap bağışlamıştır.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
688
ES-SALÂTÜ HAVLE-L KÂBE (Kâbe’nin etrafında namaz)
689
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
690
2
1
KUBBE-İ SAÂDET VE REÎSİYYE MİNÂRESİ
1- Bahçe-i Fâtıma-tüz-Zehrâ.
2- Kubbe-i Mihrab-ı Osman.
BELDE-İ TAYYİBE-İ MEDÎNE-İ MÜNEVVERE ŞEHRİ
691
MESCİD-İ NEBÎ
MENÂHA MEYDANI (Deve Pazarı)
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
692
2
5
1
4
3
CENNET-ÜL BÂKÎ MEZARLIĞI
1- Hazret i İmâm-ı Mâlik ve Hazret-i Nâfi Türbesi.
2- Hazret-i Akil ibni Ebû Talib (Peygamberimizin amcasının oğlu) ve Hazret-i Abdullah bin
Cafer-i Tayyâr (Peygamberimizin amcasının torunu, Cafer-i Tayyâr’ın oğlu) Türbesi.
3- Ezvâc-ı Mutahharat Türbesi:
Bu türbede Hazret-i Hadîce ve Hazret-i Meymûne dışındaki bütün peygamber zevceleri (Kâffe-i Ezvâc-ı
Mutahharat) medfûndur. Hazret-i Aişe’nin kabrinin de bulunduğu bu türbe Kanuni Sultan Süleyman
tarafından 1543’de yenilenmiştir.
4- Hazret-i İbrahim bin Resûlullah radıyallahü anhın Türbesi.
Peygamberimizin kendi ailesinden Cennet-ül Bâkî’ ye defnedilen ilk kişi, daha bebekken vefat eden oğlu
İbrahim olmuştur.
Ve Hazret-i Osman bin Maz’ûn, Cennet-ül Bâkî’ye defnedilen ilk sahâbedir.
5- Benât-ün-Nebî Türbesi: Burada Peygamber Efendimizin kızları Hazret-i Rukayye, Hazret-i
Ümmü Gülsüm ve Hazret-i Zeyneb radıyallahü anhümâ medfûndur.
6- Hazret-i Fâtıma binti Esed (radıyallahü anhâ) Türbesi.
7- Murziati’l Mürselin Hazret-i Halime-i Sadiyye.
Burada, Peygamber Efendimizin aleyhisselâm, süt annesi Hazret-i Halime radıyallahü anhâ medfûndur.
8- Hazret i Osman bin Affân (radıyallahü anh) Türbesi.
Üçüncü Halife Hazret-i Osman radıyallahü anh türbesi, 1205 yılında Selahaddin Eyyübî tarafından
yaptırılmıştır. Osmanlılar zamanında ise tamir ve bakımı yapılmıştır.
6
7
8
693
9
9- Ehl-i Beyt Türbesi.
Bu türbede, Hazret-i Abbâs (Peygamber Efendimizin amcası), Hazret-i İmâm-ı Hasan-ül Müctebâ,
Hazret-i İmâm-ı Zeynel Âbidin, Hazret-i İmâm-ı Muhammed Bâkır ve Hazret-i İmâm-ı Ca’fer Sâdık
radıyallahü anhüm medfûndur.
10- Hazret-i Fâtıma-tüz-Zehrâ türbesi.
Not:
Cennet-ül Bâkî’de Peygamber Efendimizin dört kızı ve bir oğlu medfûndur. Cennet-ül Bâkî’de yerleri
gösterilmeyen sahâbilerin ileri gelenlerinden Abdurrahman bin Avf, Sa’d bin Ebû Vakkâs, Abdullah bin
Mes’ûd, Süheyl bin Sinân, Ebû Hüreyyre, Ebû Süfyân bin Harb, Sa’d bin Mu’az ve Süfyân bin Hâris
radıyallahü anhüm de medfûndur.
Medîne 1806’da istila edilince Cennet-ül Bâkî’de yer alan mezar taşları ve türbeler yıkılmıştır. Sultan
II. Abdülhamid Han zamanında mezar taşları onarılmış, türbeler yeniden yaptırılmıştır. Bu fotoğraf bu
yapılanmanın ardından çekilmiştir.
Ancak 1926’da Osmanlıların Haremeyn hizmeti bittikten sonra Cennet-ül Bâkî aynı akıbete bir daha
uğramıştır.
10
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
694
1 2
CENNET-ÜL MUALLÂ MEZARLIĞI
1- Hadice-tül-Kübrâ radıyallahü anhâ Türbesi: Peygamber Efendimizin “sallallahü aleyhi ve
sellem” eşi Hazret-i Hadice radıyallahü anhânın Cennet-ül Muallâ’daki türbesi 1543’te Kanuni Sultan
Süleyman tarafından Mekke Naibi Davud Paşa nezaretinde inşa ettirilmiştir.
Daha evvel türbe yerinde tahtadan bir sanduka bulunmaktaydı.
2- Ecdâd-ı Resûlullah Türbesi.
Bu türbede, Peygamber Efendimizin dedesi Abdülmuttalib ve büyük dedesi Abd-i Menâf’ın kabirleri
vardır.
3- Ebû Talib Türbesi.
3
695
4
4- Sevgili Peygamber Efendimizin mübârek annesi Hazret-i Âmine radıyallahü anhânın
makâmı olan Türbesi.
Hazret-i Âmine vâlidemizin kabri, en meşhur olan rivâyete göre Ebvâ’dadır.
Ancak bazı kaynaklarda Cennet-ül Muallâ’ya nakledildiği de rivâyet edilmektedir.
Not:
Bu türbeler 1879’da Sultan II. Abdülhamid Han tarafından tamir ettirilmiştir.
Evliyâ Çelebi, Osmanlılar döneminde Cennet-ül Muallâ’da Peygamber Efendimizin “sallallahü
aleyhi ve sellem” dedesi, amcası, diğer sahâbeler ve İslâm büyüklerine ait yetmiş beş adet türbe
bulunduğundan bahsetmektedir.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
696
ARAFAT’IN KIBLEYE BAKAN SAĞ YANI
697
HAZRET-İ HAMZA RADIYALLAHÜ ANH’IN
UHUD DAĞINDA BULUNAN TÜRBESİ VE MESCİDİ
MİNÂ’DA KURBAN BAYRAMI (13 KASIM 1880)
Mescid-i Cebel-i Ayniyye: Hazret-i Hamza’nın radıyallahü anh şehid olduğu yerdir.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” silâhlı ve teçhizâtı üzerinde iken burada namaz kılmıştır.
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
698
İÇİNDEKİLER
TAKDİM...............................................................................................................................................................................................5
BİRİNCİ BÖLÜM
KÂİNATIN SULTÂNI PEYGAMBER EFENDİMİZ .......................................................................................................9
Mübârek Nûr’unun yaratılması .......................................................................................................................................10
Nûrunun temiz alınlardan, temiz alınlara geçmesi ............................................................................................10
Dedesi hazret-i Abdülmuttalib .........................................................................................................................................13
Zemzem ..........................................................................................................................................................................................14
Kurbanlık oğul ............................................................................................................................................................................16
Babası hazret-i Abdullah .....................................................................................................................................................17
Mübârek Nûr’unun annesine geçmesi .........................................................................................................................19
Fil vak’ası .......................................................................................................................................................................................21
MÜJDE HABERLERİ..................................................................................................................................................................23
Câhiliyye devri ............................................................................................................................................................................24
Zulümât ve âb-ı hayât ...........................................................................................................................................................26
Kâinatın Sultanı geliyor ........................................................................................................................................................27
MEKKE-İ MÜKERREME DEVRİ-DÜNYÂYI TEŞRÎFLERİ (DOĞUMU)...........................................................29
Ümmetim, ümmetim..............................................................................................................................................................29
Resûllahın doğduğu gece vukû bulan önemli hâdiseler ...................................................................................35
Mevlid Gecesi ..............................................................................................................................................................................37
ÇOCUKLUĞU.................................................................................................................................................................................39
Süt anneye verilmesi ..............................................................................................................................................................39
Mübârek Başı üzerinde bir bulut .....................................................................................................................................41
Mübârek Göğsünün yarılması (Şakk-ı sadr) .............................................................................................................43
Muhterem Annenin vefâtı ..................................................................................................................................................44
Anne ve Babası mü’min idi ................................................................................................................................................45
Mübârek Dedesinin yanında ..............................................................................................................................................45
Necrânlı rahip .............................................................................................................................................................................46
Mübârek Dedesinin vefâtı ...................................................................................................................................................46
Ebû Tâlib’in himâyesinde ....................................................................................................................................................47
Râhip Bahîra ................................................................................................................................................................................49
Amcası Zübeyr ile Yemen’e gitmesi................................................................................................................................50
GENÇLİĞİ VE EVLENMESİ...................................................................................................................................................51
Gençliği ...........................................................................................................................................................................................51
Ticâretle meşgûl olması ........................................................................................................................................................53
Hazret-i Hadîce vâlidemiz ile evlenmesi ....................................................................................................................56
Zeyd bin Hârise ..........................................................................................................................................................................58
Kâbe hakemliği ..........................................................................................................................................................................60
Bİ’SETİ VE DÂVETİ....................................................................................................................................................................61
İlk vahiy ..........................................................................................................................................................................................62
Taşların ve ağaçların selâmı ..............................................................................................................................................62
Tebliğ emrinin gelmesi ..........................................................................................................................................................63
İlk müslümanlar (Sâbikûn-i İslâm) ...............................................................................................................................64
Yakın akrabâyı dâvet ..............................................................................................................................................................68
Güneşi sağ elime verseler ....................................................................................................................................................71
EZİYET, İŞKENCE VE ZULÜM .............................................................................................................................................73
Ebû Leheb’in elleri kurusun ...............................................................................................................................................74
Eshâb-ı kirâma yapılan işkenceler .................................................................................................................................79
Allah birdir, Allah birdir .......................................................................................................................................................79
Olmadık işkence ........................................................................................................................................................................80
Bayılıncaya kadar işkence ...................................................................................................................................................82
Dâr-ül-Erkâm ..............................................................................................................................................................................83
699
Öldüresiye işkence ...................................................................................................................................................................83
İlk şehîd, ilk kan..........................................................................................................................................................................84
Hazret-i Ebû Zer Gıfârî’nin müslüman olması ........................................................................................................84
Kâbe’de açıktan Kur’ân-ı kerîm okunması ................................................................................................................87
Tufeyl bin Amr’ın müslüman olması ...........................................................................................................................87
Panayırlarda dâvet ...................................................................................................................................................................89
Müşriklerin Kur’ân-ı kerîm dinlemesi .........................................................................................................................92
Hâlid bin Sa’îd’in îmânı .........................................................................................................................................................96
Mus’ab bin Umeyr’in müslüman olması ....................................................................................................................97
HABEŞİSTAN’A HİCRET.........................................................................................................................................................99
Habeşistan’a birinci hicret ...................................................................................................................................................99
Hazret-i Hamza’nın müslüman olması ....................................................................................................................101
Hazret-i Ömer’in müslüman olması ..........................................................................................................................103
Habeşistan’a ikinci hicret ..................................................................................................................................................109
MUHÂSARA................................................................................................................................................................................115
Muhâsaranın başlaması ....................................................................................................................................................115
Muhâsaranın kaldırılması ................................................................................................................................................118
Ay’ın ikiye ayrılması .............................................................................................................................................................119
Rabbim size de hidâyet nasîb etsin ............................................................................................................................120
HÜZÜN SENESİ........................................................................................................................................................................123
Evlât acısı ...................................................................................................................................................................................123
Ebû Tâlib’in vefâtı ..................................................................................................................................................................123
Hazret-i Hadîce vâlidemizin vefâtı .............................................................................................................................125
Birinin eli havada kaldı, biri âmâ oldu .....................................................................................................................126
Hazret-i Âişe ve Hazret-i Sevde’nin nişânı .............................................................................................................127
Akabe mülâkatı .......................................................................................................................................................................127
Tâiflileri îmâna dâveti .........................................................................................................................................................128
“Lâ ilâhe illallah” diyerek kurtulunuz ........................................................................................................................131
MÎRÂC............................................................................................................................................................................................135
İnandım! Canım sana fedâ olsun yâ Resûlallah .................................................................................................148
AKABE BÎ’ATLARI...................................................................................................................................................................151
Birinci Akabe bî’atı ................................................................................................................................................................151
Medîne’de doğan güneş ......................................................................................................................................................151
Senet-üs-sürûr (Sevinç yılı) ..............................................................................................................................................153
İkinci Akabe bî’atı ..................................................................................................................................................................154
HİCRET...........................................................................................................................................................................................157
Sürâka bin Mâlik ....................................................................................................................................................................163
Kâinatın Sultânı geliyor .....................................................................................................................................................165
MEDÎNE-İ MÜNEVVERE DEVRİ.....................................................................................................................................169
Ensâr ile Muhâcirlerin kardeş olması .......................................................................................................................171
ESHÂB-I KİRÂMIN EĞİTİMİ.............................................................................................................................................175
Mescid-i Nebî ...........................................................................................................................................................................175
Hurma kütüğünün inlemesi ...........................................................................................................................................177
Aile fertlerinin Medîne’ye gelişi.....................................................................................................................................177
Ezân-ı Muhammedî ..............................................................................................................................................................178
Eshâb-ı soffa .............................................................................................................................................................................179
Gönüller Sultânının sohbeti ............................................................................................................................................181
Cibrîl hadîs-i şerîfi..................................................................................................................................................................182
Selmân-ı Fârisî’nin müslüman olması .....................................................................................................................185
Melekler dinlemek için gelirdi .......................................................................................................................................188
Abdullah bin Selâm’ın müslüman olması ..............................................................................................................189
Hicretin birinci senesinde vukû bulan bâzı olaylar ..........................................................................................194
İlk yazılı andlaşma ................................................................................................................................................................194
Ey Habîbîm, mahzûn olma ..............................................................................................................................................195
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
700
GAZÂLAR VE SERİYYELER................................................................................................................................................197
Sefer, gazâ ve seriyye ..........................................................................................................................................................197
İlk Seriyyeler..............................................................................................................................................................................199
Hazret-i Hamza Bölüğü ......................................................................................................................................................199
Ubeyde bin Hâris bölüğü ...................................................................................................................................................199
İlk Gazâlar....................................................................................................................................................................................201
Veddân Gazâsı ..........................................................................................................................................................................201
Buvât Gazâsı .............................................................................................................................................................................201
Zül Uşeyre Gazâsı ..................................................................................................................................................................201
İlk Bedr Gazâsı .........................................................................................................................................................................201
Abdullah bin Cahş bölüğü (Batn-ı Nahle seriyyesi)...........................................................................................202
Mescid-i Kıbleteyn ................................................................................................................................................................203
BEDR GAZÂSI............................................................................................................................................................................205
Meleklerin yardıma gelmesi ...........................................................................................................................................211
Ebû Cehil’in öldürülmesi ...................................................................................................................................................220
Zafer inananlarındı ...............................................................................................................................................................222
Hazret-i Rukayye’nin vefâtı .............................................................................................................................................224
Bedr Gazâsından sonraki hâdiseler..............................................................................................................................228
Hicretin ikinci senesinde vukû bulan bâzı hâdiseler .......................................................................................228
Hazret-i Âişe ile evlenmesi ..............................................................................................................................................229
Karkara-i Kedr Gazvesi .......................................................................................................................................................229
Benî Kaynukâ Gazâsı ...........................................................................................................................................................231
Sevîk Gazvesi ............................................................................................................................................................................232
Hazret-i Ali ile Hazret-i Fâtıma’nın evlenmesi ....................................................................................................232
Ka’b bin Eşrefin öldürülmesi ..........................................................................................................................................237
Gatfân Gazâsı ...........................................................................................................................................................................239
Bahrân Gazâsı ..........................................................................................................................................................................240
UHUD GAZÂSI ..........................................................................................................................................................................241
Bu kılıcın hakkını kim verir .............................................................................................................................................249
Hazret-i Ali’nin yiğitliği ......................................................................................................................................................253
Talha bin Ubeydullah’ın kahramanlığı .....................................................................................................................257
Hamra-ül Esed Gazâsı .........................................................................................................................................................265
RECİ’ VAK’ASI............................................................................................................................................................................267
Bİ’R-İ MAÛNE VAK’ASI.......................................................................................................................................................273
BENÎ NÂDİR GAZÂSI ...........................................................................................................................................................277
Hicrî dördüncü sene vukû bulan önemli olaylar ................................................................................................278
Fâtıma binti Esed’in vefâtı ...............................................................................................................................................278
Hicrî dördüncü sene vukû bulan diğer önemli hâdiseler ..............................................................................279
KÜÇÜK BEDR GAZÂSI ........................................................................................................................................................281
Zâtü’r-Rika’ Gazâsı .................................................................................................................................................................281
Dûmetü’l-Cendel Gazâsı ....................................................................................................................................................283
Müreysî Gazâsı ........................................................................................................................................................................283
Hicrî beşinci sene vukû bulan bâzı hâdiseler .......................................................................................................284
HENDEK GAZÂSI.....................................................................................................................................................................285
Bir şimşek çaktı ......................................................................................................................................................................286
Allahü teâlâ en güzel vekildir ........................................................................................................................................290
Yâ Rabbî, küffârı münhezim kıl ....................................................................................................................................297
BENÎ KUREYZÂ GAZÂSI .....................................................................................................................................................303
Sa’d bin Mu’âz’ın şehâdeti ................................................................................................................................................306
Ebû Süfyân’ın intikâm arayışı ........................................................................................................................................308
Hicretin beşinci senesinin bâzı mühim olayları .................................................................................................309
Benî Lıhyân Gazvesi..............................................................................................................................................................309
Gâbe Gazâsı ...............................................................................................................................................................................310
Yağmur duâsı ............................................................................................................................................................................311
701
HUDEYBİYE VAK’ASI............................................................................................................................................................312
Niyet Ömre, akıbet Hudeybiye ......................................................................................................................................312
Bî’at-ı Rıdvân ............................................................................................................................................................................316
Hudeybiye sulhnâmesi........................................................................................................................................................319
DÂVET MEKTUPLARI...........................................................................................................................................................325
Hükümdârlara gönderilen mektuplar.........................................................................................................................325
Necâşî Eshame’ye mektup ...............................................................................................................................................325
Rum İmparatoru Heraklius’a mektup .......................................................................................................................328
Râhip Safâtır .............................................................................................................................................................................331
Mısır Meliki Mukavkas’a mektup .................................................................................................................................333
İrân Kisrâsı Hüsrev Pervîz’e mektup ..........................................................................................................................337
Gassânî Hükümdârı Hâris bin Ebî Şimr’e mektup .............................................................................................337
Yemâme Hükümdârı Hevze bin Ali’ye mektup ...................................................................................................338
Bahreyn Emîri Münzir bin Sâvî’ye mektup ...........................................................................................................338
Hicrî altıncı sene vukû bulan diğer hâdiseler ......................................................................................................339
HAYBER’İN FETHİ...................................................................................................................................................................341
Hazret-i Ali’nin kahramanlığı .........................................................................................................................................346
Leyle-i Ta’ris kıssası...............................................................................................................................................................351
Güneşin hazret-i Ali için geri dönüşü .......................................................................................................................351
Vâdi-yül-kurâ Gazâsı ...........................................................................................................................................................351
ÖMRE-TÜL-KAZÂ SEFERİ..................................................................................................................................................353
Hâlid bin Velîd’in müslüman olması .........................................................................................................................358
MÛTE HARBİ.............................................................................................................................................................................360
MEKKE’NİN FETHİ.................................................................................................................................................................371
Kim Mescid-i harâm’a sığınırsa .....................................................................................................................................373
Hak geldi, bâtıl zâil oldu ....................................................................................................................................................377
Hükümlüler ...............................................................................................................................................................................381
Merhamete kavuşanlar ......................................................................................................................................................381
HUNEYN GAZÂSI....................................................................................................................................................................383
Evtas Seriyyesi..........................................................................................................................................................................386
Tâif Gazvesi.................................................................................................................................................................................386
Hicrî sekizinci sene vukû bulan bâzı olaylar .........................................................................................................389
Hicrî dokuzuncu sene vukû bulan önemli olaylar .............................................................................................389
Necâşî’nin vefâtı.......................................................................................................................................................................390
TEBÜK GAZÂSI.........................................................................................................................................................................391
Hâlid bin Velîd’in Dûmet-ül-Cendel seriyyesi ......................................................................................................396
Tuzak .............................................................................................................................................................................................396
Mescid-i Dırâr ..........................................................................................................................................................................397
Abdullah bin Übey’in ölümü ..........................................................................................................................................398
Hicrî dokuzuncu senesinde vukû bulan diğer olaylar .....................................................................................398
Senetül-vüfûd (Elçiler yılı) ...............................................................................................................................................398
HACCIN FARZ OLUŞU..........................................................................................................................................................401
Hazret-i Ebû Bekr ve Hazret-i Ali’nin hacca gönderilmesi ...........................................................................401
Hâlid bin Velîd’in Yemen seriyyesi...............................................................................................................................402
Hicrî onuncu sene vukû bulan olaylar ......................................................................................................................403
VEDÂ HACCI...............................................................................................................................................................................405
VEDÂ HUTBESİ.........................................................................................................................................................................407
Hicretin onuncu yılında vukû bulan diğer olaylar ............................................................................................410
PEYGAMBER EFENDİMİZİN VEFÂTI...........................................................................................................................411
Üsâme bin Zeyd’in kumandan tayin edilmesi .....................................................................................................413
KRONOLOJİ.................................................................................................................................................................................427
DİNDEN DÖNME HAREKETLERİ .................................................................................................................................435
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
702
İKİNCİ BÖLÜM
KABİR HAYÂTI..........................................................................................................................................................................443
Peygamber Efendimizin kabrinde diri olması ......................................................................................................443
Peygamber Efendimizi görmek .....................................................................................................................................445
Peygamber Efendimizin Kabr-i şerîfini ziyâret ...................................................................................................449
PEYGAMBER EFENDİMİZLE TEVESSÜL...................................................................................................................455
Resûlullah Efendimize Salevât-ı şerîfe getirmenin önemi ve fazileti ...................................................460
PEYGAMBER EFENDİMİZİN MÜBÂREK İSİMLERİ............................................................................................465
HİLYE-İ SAÂDET......................................................................................................................................................................469
Peygamber Efendimizin güzelliği ................................................................................................................................475
PEYGAMBER EFENDİMİZİN YÜKSEK AHLÂKI ...................................................................................................478
PEYGAMBER EFENDİMİZİN FAZÎLETLERİ ............................................................................................................487
PEYGAMBER EFENDİMİZİN İSTİĞFÂRI ...................................................................................................................495
PEYGAMBER EFENDİMİZİN ŞEFÂATİ ......................................................................................................................497
PEYGAMBER EFENDİMİZİN MÛCİZELERİ .............................................................................................................503
PEYGAMBER EFENDİMİZİN EHL-İ BEYTİ...............................................................................................................515
Peygamber Efendimizin evlenme sebebleri ..........................................................................................................515
Peygamber Efendimizin mübârek hanımları .......................................................................................................517
Peygamber Efendimizin çocukları................................................................................................................................521
Ehl-i Beyt-i Resûl (Âl-i Resûl - Âl-i Abâ)..................................................................................................................523
PEYGAMBER EFENDİMİZİN ESHÂBI..........................................................................................................................529
PEYGAMBER EFENDİMİZİN BÂZI ZEVÂİD SÜNNETLERİ .............................................................................533
Peygamber Efendimizin temizlik, tertip ve düzene verdiği önem ...........................................................534
Peygamber Efendimizin Hâne-i saâdetleri ............................................................................................................535
Peygamber Efendimizin ev içindeki hâlleri ...........................................................................................................536
Peygamber Efendimizin ev dışındaki hâlleri ........................................................................................................536
Peygamber Efendimizin yatması, uyuması ...........................................................................................................540
Peygamber efendimizin yürüyüşü ..............................................................................................................................541
Peygamber efendimizin oturuşu ..................................................................................................................................541
Peygamber Efendimizin yemesi ve içmesi ............................................................................................................542
Peygamber Efendimizin mübârek sakal ve saçları ...........................................................................................548
Peygamber Efendimizin giydiği elbiseler ................................................................................................................550
Veysel Karânî Hazretlerine gönderdikleri Hırka-i şerîfleri ...........................................................................552
Hazret-i Ka’b bin Züheyr’e verdiği Hırka-i saâdetleri .......................................................................................555
Peygamber Efendimizin döşeği .....................................................................................................................................557
Peygamber Efendimizin yüzükleri ..............................................................................................................................558
Peygamber Efendimizin Nakş-ı kademi şerîfleri.................................................................................................560
Kademi şerîf ve I. Sultan Ahmed Han........................................................................................................................561
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîfleri ................................................................................................................561
Peygamber Efendimizin Na’lın-ı şerîf şekli.............................................................................................................562
Yusuf Nebhânî hazretlerinin Na’lın-ı şerîf şiiri.....................................................................................................563
Peygamber Efendimizin taşıdığı yedi şey ...............................................................................................................564
Peygamber Efendimizin âsâsı ve değnekleri ........................................................................................................564
Peygamber Efendimizin kılıçları ..................................................................................................................................565
Peygamber Efendimizin mızrakları ............................................................................................................................565
Peygamber Efendimizin yayları ....................................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin kalkanları .............................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin zırh gömlekleri .................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin zırh miğferleri ...................................................................................................................566
Peygamber Efendimizin bayrak ve sancakları .....................................................................................................567
Peygamber Efendimizin atları .......................................................................................................................................568
Peygamber Efendimizin merkep ve katırları ........................................................................................................568
Peygamber Efendimizin develeri .................................................................................................................................569
Peygamber Efendimizin vakfettiği mülkleri .........................................................................................................569
HİLYE-İ SE’ÂDET ŞİİRİ.........................................................................................................................................................573
703
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLÂM DÎNİ................................................................................................................................................................................579
EHL-İ SÜNNET İ’TİKÂDI.....................................................................................................................................................581
Ehl-i sünnet itikâdındaki önemli bazı hususlar .................................................................................................583
İtikâddaki ve ameldeki mezheb imâmlarımız .....................................................................................................585
AHKÂM-I İSLÂMİYYE (AHKÂM-I ŞER’İYYE)..........................................................................................................587
Mükellef kime denir..............................................................................................................................................................587
Ef’âl-i mükellefin ...................................................................................................................................................................587
İbâdet Nedir? ............................................................................................................................................................................589
İslâmiyyetin Kısımları .........................................................................................................................................................589
Kalb ile itikâd edilmesi, inanılması lâzım olanlar şartlar..............................................................................589
Beden ve kalb ile yapılacak ibâdetler ........................................................................................................................590
ÎMÂNIN ŞARTLARI................................................................................................................................................................591
1- Allahü teâlânın varlığına ve birliğine inanmak ............................................................................................591
Allahü teâlânın zâtî ve subûtî sıfatları .....................................................................................................................593
2- Meleklere inanmak .........................................................................................................................................................594
3- Kitablara inanmak ..........................................................................................................................................................596
4- Peygamberlere inanmak .............................................................................................................................................597
Peygamberlerde bulunan sıfâtlar ................................................................................................................................598
5- Âhirete inanmak: .............................................................................................................................................................599
6- Kadere inanmak ...............................................................................................................................................................604
İSLÂMIN ŞARTLARI..............................................................................................................................................................607
NAMAZ KILMAK.....................................................................................................................................................................609
Namazın ehemniyeti ...........................................................................................................................................................609
Namâz kimlere farzdır ........................................................................................................................................................611
Beş vakit namaz .....................................................................................................................................................................612
Namazın farzları......................................................................................................................................................................613
A) Namazın şartları................................................................................................................................................................613
1- Hadesden tahâret ............................................................................................................................................................613
Hanefî mezhebine göre abdest nasıl alınır ............................................................................................................613
Abdesti bozan şeyler ............................................................................................................................................................614
Gusl (Boy abdesti) ..................................................................................................................................................................614
Guslün farzları .........................................................................................................................................................................615
Gusl abdesti nasıl alınır .....................................................................................................................................................615
Dolgu ve kaplama dişi olanlar için mühim açıklama ......................................................................................615
Diğer üç mezhebde guslün farzları .............................................................................................................................616
Diğer üç mezhebde abdestin farzları .........................................................................................................................616
Teyemmüm ...............................................................................................................................................................................617
Teyemmümün farzları ........................................................................................................................................................617
Teyemmüm nasıl yapılır ...................................................................................................................................................617
Teyemmümü bozan şeyler ...............................................................................................................................................618
Kadınların hayz ( âdet) ve nifâs (lohusa) hâlleri .................................................................................................618
Mâlikî’de hayz ve nifâs .......................................................................................................................................................619
Şafi’î’de hayz ve nifâs ..........................................................................................................................................................619
Hanbelî’de hayz ve nifâs ....................................................................................................................................................620
2- Necâsetden tahâret ........................................................................................................................................................620
İstincâ, istibrâ ve istinkâ.....................................................................................................................................................620
3- Setr-i avret (Avret yerini örtmek) ..........................................................................................................................620
4- İstikbâl-i kıble (Kıbleye dönmek) ...........................................................................................................................621
5- Vakit .........................................................................................................................................................................................621
Kerâhet Vakitler ......................................................................................................................................................................622
Ezân ve İkâmet ........................................................................................................................................................................622
6- Niyyet .....................................................................................................................................................................................622
7- Tahrime tekbîri .................................................................................................................................................................623
SEVGİLİ PEYGAMBERİM “Sallallahü aleyhi ve sellem”
704
B) Namâzın Rükünleri ........................................................................................................................................................623
1- Kıyâm .....................................................................................................................................................................................623
2- Kırâet .......................................................................................................................................................................................623
3- Rükû ........................................................................................................................................................................................624
4- Secde .......................................................................................................................................................................................624
5- Ka’de-i ahîre ........................................................................................................................................................................624
AVRET MAHALLİ VE KADINLARIN ÖRTÜNMELERİ........................................................................................625
NAMAZIN KILINIŞI...............................................................................................................................................................629
Yalnız kılan erkeğin namâzı .............................................................................................................................................629
Diğer namazların kılınışı....................................................................................................................................................630
Yalnız kılan kadının namâzı ............................................................................................................................................631
Namazdan sonra nümûne bir duâ ..............................................................................................................................631
Namazın vâcibleri .................................................................................................................................................................632
Sehv (Yanılma ve unutma) secdesi .............................................................................................................................632
Secde-i sehvi îcâb etdiren husûslar ............................................................................................................................633
Namazın sünnetleri ..............................................................................................................................................................633
Namazın müstehâbları ......................................................................................................................................................634
Namazın mekrûhları ...........................................................................................................................................................635
Namâz dışında mekrûh olan şeyler ...........................................................................................................................636
Namazı bozan şeyler ............................................................................................................................................................636
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılmak ............................................................................................................................637
Oturarak ve Îmâ ile Namaz Kılarken Dikkat Edilecek Hususlar ...............................................................638
ZEKÂT VERMEK.......................................................................................................................................................................639
ORUÇ TUTMAK ........................................................................................................................................................................641
Orucun farzları..........................................................................................................................................................................641
Orucu bozan şeyler ...............................................................................................................................................................642
Orucu bozmayan şeyler .....................................................................................................................................................643
HACCA GİTMEK.......................................................................................................................................................................645
Haccın farz olmasının şartları.........................................................................................................................................645
Haccın farzları...........................................................................................................................................................................645
KURBAN KESMEK .................................................................................................................................................................647
Akîka kesmek ............................................................................................................................................................................647
ÂHİRET HAYATI.......................................................................................................................................................................649
Âhiret hayatı ölümle başlar ............................................................................................................................................649
Müslüman hanımların ölümüne dair .......................................................................................................................649
Kâfirlerin ölümüne dair .....................................................................................................................................................651
MEYYİTE YAPILACAK DÎNÎ VAZÎFELER ...................................................................................................................653
Ölüm alâmetleri görülünce yapılacak şeyler.........................................................................................................653
Vefât edince yapılacak şeyler .........................................................................................................................................653
Ölünün yıkanması .................................................................................................................................................................654
Erkeğin kefenlenmesi ..........................................................................................................................................................655
Kadının kefenlenmesi .........................................................................................................................................................656
Kabir ziyareti ve Kur’ân-ı kerîm okumak ................................................................................................................656
KÜFÜR BAHSİ...........................................................................................................................................................................659
Küfre sebep olan şeylerden bâzıları.............................................................................................................................659
54 FARZ.........................................................................................................................................................................................663
BÜYÜK GÜNÂHLAR..............................................................................................................................................................665
Güzel ahlâk ................................................................................................................................................................................666
MUHAMMED ALEYHİSSELÂMA TÂBİ OLMAK ..................................................................................................667
HAKİKİ BİR MÜSLÜMAN OLMANIN ŞARTLARI ...............................................................................................671
MEHAZLAR - KAYNAKLAR .............................................................................................................................................679
II. Abdülhümid Han Yıldız Albümleri Mekke-Medine Fotoğrafları..........................................................682
İÇİNDEKİLER ..

.

Bugün 444 ziyaretçi (1065 klik) kişi burdaydı!

Bu web sitesi ücretsiz olarak Bedava-Sitem.com ile oluşturulmuştur. Siz de kendi web sitenizi kurmak ister misiniz?

Ücretsiz kaydol