 |
|
|
 |
|
| ABDULHAMİD HAN |
ABDÜLHAMİD HAN
Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı.
İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar:
Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi.
Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur.
Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur.
Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı.
Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız.
Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar.
Rabbim Başbakanımızı korusunu2026 |
|
|
|
|
 |
.öN SöZ
Insanı ahsen-i takviym üzre, diğer bütün mahlükatından üstün olarak
yaratan, ona konuşmasını ve iç duygularını dile getirecek güzel sözler söylemesini, okuyup yazmasını öğreten, mü'min kul larının kalplerini iyman
ve islam şerefiyle donatan, muvahhid kullarının g�ğüslerini hikmet ve yakin sırlarıyle nurlandırarak ışıtan alemierin Rabbi, Bedi'i ve Hal ıkına sonsuz hamd-ü senalar eder; insanlığı dünya ve ahirette hak rizasına, ebedl
saadet ve selamete yönelten, cehil zul metinden i l im ve i rfan nuruna, küfür
zilletinden tevhid ve iyman şu'uruna i leten, i nsana insanlığını bel leten Nebilerin önderi, velilerin rehberi, iki cihan serveri ve ahir zaman peygamberi olan Resül-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-üi-Mennan efendi mize,
bütün Enbiya-i lzam ve Rusül-ü kirama. aline, evladına, ezvacına, ashabına ve ahbabına salat-ü selamlar arz ve ithaf eylerim.
Malum olduğu üzere, çeyrek asra yakın zamandanberi, Istanbul gibi
mübarek bir beldede Eyyüp Sultan, Fatih, Bayezid, Süleymaniye, Sultanahmet, Yeni Cami, Koca Mustafa Paşa, Aksaray Val ide ve Şehzade Camii
şerifleri gibi kutsal ma'bedlerde Allahu teala'nın rizası, ResQI-ü mücteba'nın himem-i ruhaniyyeti , Ehlul lah' ın m a'nevi himmeti ve ulema-i ki ramın feyiz ve bereketleriyle, aziz din kardeşlerime va'az-ü nasihatte bulunmak suretiyle faydalı olmağa çal ışmaktayım.
Bundan önce, inayet-i Rabbaniye ve himem-i ruhaniyyet-i Muhammediye sayesi nde tabı ve neşrine muvaffak olduğum (33) risale ve (3) ciltten ibaret 1 R Ş AD adındaki naçiz eserime, Hak ve hakikat talibi kad i rbi lir cemaatimle, sadık ve kamil birer mü'min olan muhterem ve değerli
okuyucularımın l Otfetrnek nezaketini esi rgemedikleri ilgi ve sevgi ye, bu�
rada ve bu vesi le i le m innet ve şükranımı ifade etmeği. ödenmesi gerekli bir borç ve vazife sayıyorum. Bu rağbet ve alakadan cesaret alarak ve ihvan-ı din-i mübiynin bu konudaki arzu ve ricalarını emir telakki
ederek bu defa da KALPLERIN NURLARI anlam ına gelen ENVAR ·OL:
KULOB adını verdiğim bu naçiz eserimi, ehl-i iymana sunmağa cür'et etmiş bulunuyorum. Tertip, tanzim ve tasnif bakımından IRŞ.AD'ın devamı
-- 6 -
mahiyetinde olan ENVAR-ül KULOB'un, kaç risale veya kaç cilt olacağını, tetkik ve tetebbu erbabının iltifatları tayin edecektir.
Allah celle celalühu; tamamına erdirmeği nasip ve müyesser buyursun ve okuyanların, okutanların ve dinleyenlerin kalplerini iyman ve Kur'
an nurlarıyle müzeyyen ve münevver, muhabbetullah ve muhabbet-i ResOIül lah ile mesrur eylesin, amin bi-hürmeti seyyid-i l-mürseliyn vel-hamd-ü
Iiliahi Rabbi l-alemiyn.
EL- HAC
MUZAFFER OZAK
ENVÅR-ÜL-KULÜB
(Kalblerin Nurları)
DERS: 1
MÜNDERECAT:
Hamd-ü senâ ve münâcat - İbrahim süre-i celilesinin
24, 25, 26, 27. âyet-i kerimelerinin tefsiri - İymanın lüzum ve ehemmiyeti - Dünya ve dünya malının yararları ve zararları, İyman ile göçenlere Hakkın lûtuf ve ihsanları - İymansız gidenlerin görecekleri azap ve hüsran - Hayvanların istihale ve tekâmül yoluyla insanlaştıkları iddiasını Kur'an-ı azim reddeder - Bayezid-i
Bestami'nin bir köpekle mülâkatı - İymansızların, dalâlet bakımından şeytandan da aşağı oldukları - İymanlı ile iymansız arasındaki farklar - Günahlarına
tövbe edenler, o günahı hiç işlememiş gibi olurlar - Dıhye't-ül-Kelbi radıyallahu anhın kıssası - İyman şubeleri - Bir köpek tarafından kirletilen cami duvarını temizleyen hristiyanın hikâyesi - Hayâ'nın iymanın bir
şubesi olduğu - Ādem aleyhisselâma arzolunan üç nur:
Akıl, iyman ve hayâ - Hz. Ali'nin sabah namazına yetişebilmesi için Cebrail aleyhisselâm neden gönderilmişti - Arafat'tan topladığı yedi taşı, iymanına şahit
tutan zatın hikâyesi - Hakkı zikretmenin faziletleri -
Mahşer ahvali - Süfyan-ı Sevri'nin hac yolculuğunda
arkadaşlık ettiği hristiyan - Fira'unun maskarası hikâyesi - Ebû-Zer-il-Gıfari radıyallahu anh-il-Bâri'nin
cahiliyet zamanındaki ahvali - Musa aleyhisselâmın
karşılaştığı Mecusî nasıl iymana gelmişti - Cüz'i ve külli irade mes'eleleri - Resûl-ü zişânın ümmeti hakkındaki üzüntüleri nedendi - Cennetin bahası nedir - Hâlisane kelime-i şehadet getiren bir günahkârın af ve mağfiret olunması - Hasan Basri hazretleri ve hristiyan
komşusu - Şeytanın igva ve iğfalleri - Mi'râc dönüşü
Resûl-ü zişânın şeytanla görüşmesi - Mâ'nevî kalp hastalıkları ve tedavileri - Tevfik-i ilâhî nedir.
_...-..: � � "" 1 -·
.-ı> �J\ ._ \\� \ o�
- �� � �---------:;.
Bismillah-ir-rahman-ir-Rahiym
El-hamd-ü lillahi Rabbil-alemiyn. Er-Rahman-ir-Rahiym. Malik-i yevm-iddirı.
lyyake na'büdü ve iyyake nesta'ıyrı. lhdinas-sırat-el-müstakiym. Sıratelleziyne en' am te
aleylıim gayr-il magdubi aleyhim ve led-dalliyn. (Amin)
Sallô. ala seyyid.ini. Muhammed ..
Sallô. ala mürşidina Muhammed ..
Sallô. ala envar-i kulôbina Muhammed ..
Sallfı ala şefi-i zünubini Muhammed ..
Sallfı ala şems-id-duha Muhammed ..
Sallfı ala bedr-id-düca Muhammed ..
Sallfı am nfır-il-hüda Muhammed ..
Allahümme salli ala seyyidina ve nebiyyina Muhammedin ve ala al-i Muhammedin kema salleyte ala İbrahim-e ve
ala al-i İbrahim inneke hamidün mecid ..
Allahümme barik ala seyyidina ve nebiyyina Muhammedin ve ala al-i Muhammedin kema barekte ala İbrahime ve
ala al-i İbrahim inneke hamidün mecid ..
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. ElBatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah.. Fe-mu'inühu ve nasırühü fid-dareyn-i Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlül ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidü emri ilallah vallahu basiyrün
hil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke entel alim-ül hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel cevvad-ül-kerim.
-- 10-
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya ma'bud ..
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya ma'ruf ..
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya mezkur ..
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya meşkfır ..
Semaları direksiz kuran, kafirleri yüreksiz kılan ve ahirette mü'min kullarına in'am ve ihsanları süreksiz olan Allahu teala, cümlemizi din-i islamda da'im ve iymanda ka'im
eyleye! Zahirlerimizi islam ve gönüllerimizi iyman ile münevver ve müzeyyen eyleye! lslamımızı iymana. iymanımızı
iykana ve iykanımızı ihsana tahvil buyurarak (Fİ MAK' AD-I
SIDKIN INDE MELİKÜN MUKTEDİR) sırrına mazhar eyleye! Başlarımızdaki iyman tacının nurunu ve gönüllerimizdeki iyman şu'urunu fazl-ü keremiyle hergün biraz daha artırarak bizleri ayn-el-yakin, hakkal-yakin ve beyn-el-yakin
sırlarına müstagrak buyurup, göğüslerimizdeki iyman nurlarını görmeği ve tevhid süruruna ermeği cümlemize nasip ve
müyesser eyleye! Bizleri bu fani aleme mü'min ve müslim
olarak getirdiği gibi. mü'min ve müslim olarak yaşamak, mü'
min ve müslim olarak teslim-i ruh etmek, müslim gibi ölmek,
mü'min gibi olmak şeref ve izzetini balışeyieye! Abidler, salihler, aşıklar zümresine ilhak buyurarak cennet-i zata idhal
ve o yüce makamda Habib-i edibine yoldaş, ehl-i derde sırdaş
eyleye! Bizleri cennetine girenlerin, didarına erenlerin, cemalini görenlerin zümresine idhal ve ilhak eyleye! Günahlarımızı arıtıp. kötülüklerimizi eritip, nefs-i emmarelerimizi çürütüp
cümlemizi affı ilahisiyle tathir eyleye! İymanlarımızdan lezzet, ibadet ve ta'atlerimizden izzet, kulluk görevlerimizden
devlet bulmamızı, ebedi saadet ve selamete nail olmamızı ihsan ve inayet eyleye! Şeriat-i garra-i Ahmediyyeyi sertaç. her
namazımızı mi'rac, sıddıyklar, salihler ve şehitlere minhac,
ümmet-i Muhammed'e sirac olan ehl-i tekvadan eyleye! Bizleri in'am ve ihsanlarına eren, bu fani alemde cennetine giren, di darını gören kullarından ey le ye! Malışer yerinde malıcup ve uryan, narına mahkum ve büryan olan şekavet ehlinden ırak, ellerine kelepçe, boyunlarına zincir, gerdanlarına bukağı vurularak nar-ı cahiyme sevkolunan asilerden uzak eyleye! Mizanı sakil olanlardan defteri sağ ellerine verilenlerden, alnında mühr-ü Muhammed ve yüzünde alarnet-i saadet
bulunanlardan eyleye! Sırat'ı korkusuzca ve salimen geçenlerden, Yed-i envereyn-i Muhammed'den Kevser şarabını içenlerden, eynine cennet hulleleri biçenlerden eyleye! Azrail aley-
-llhisselamın korkusundan emin. ölüm denilen o mühlik anda
tam manasıyla m utma'in olanlardan eyleye ! İRCİ'IY hitabına erenlerden, son nefeste tecelliyi cennet-i a'la ve cemal-i la
yezel'i görenlerden, ALLAH ALLAH diyerek can verenlerden eyleye ! Müjdeci meleklerin: ( Korkma ... Üzülme ... İşte.
Rabbinin sana va'dettiği cennet !) tebşiratını duyanlardan, �
Cemal-i Muhammed'e doyanlardan, Şefaat-i nebeviyye layık
ve m üstehak olanlardan eyleye ! Hak celle ve ala, cümlemizin
ahir ve akibetlerimizi hayreyleye ! Ümmet-i Muhammed'in tarahını feraha tebdil ve tahvil eyleye ! Her türlü müşkillerimizi asan, bütün güçlüklerimize kolaylıklar ihsan eyleye ! Aziz
milletimize saadet ve selametler, hükumetierimize bütün hayırlı işlerinde nusret ve muvaffakiyetler bah� ve ihsan eyleye ! Mukaddes vatanımızı, iç ve dış düşmanlarımızdan hal as,
bütün kötülüklerden ve kötü kişilerin tasallutundan mahfuz
eyleye ! Bizleri, ahlak-ı Muhammediyye ile ahlaklanan, Kur'
an-ı azime hadim ve zatına ibadet ve ta'atte mukdim kullarından eyleye ! Evlatlarımızı, din-i islamda sabit, gönüllerini
Kur'an-ı mecid ve envarı tevhid ile münevver ve müzeyyen
eyl eye ! Bizleri ve onları, sırat-ı müstakimde. zatına varan o
doğru yolda sabit-kadem ve nur-u Kur'an ile sünnet-i seniyye-i Nebi-i zişan ile ölü kalplerimizi ihya eyleye ! Hayrı şerri
bilenlerden, hakkı batıldan ayırdedenlerden, eşyayı altı yönden görenlerden, iyman ile irfanı mezcedenlerden eyleye ! İymanın lezzetine, Kur'an-ı azimin devlet ve izzetine, islamın
satvet ve başınetine varıp gönül verenlerden eyleye ! Bizleri,
Habib-i edibine bahşeyleyerek himem-i ruhaniyyet-i enbiya-i
mürseliyn, vel-evliya-i ves-salihiyn, vel-mela'iketik-el-mukarrebiyn ile teyiden şad-ü handan eyleye ! Bizlere, vücut hafifliği, ruh neş'esi, kalp ferahlığı ihsan eyleye ! işittiklerimiz ve
öğrendiklerimizle amil, yaptıklarımızia kamil ve rizasma nail
olan kullarından eyleye ! Bu risalemizi o kutan, okuyan ve dinleyenleri iltifat-ı Ahmediyye ve şefaat-i Muhammediyye ile
taltif eyleye ! Okuyup anlayan, an1ayıp amil olan, bu arnelini de ihlas ile yapan kullarından eyleye! Bu risalemizi ind-i
ilahisinde ve ind-i ResUl aleyhissalatü vesselamda, bütün hak
velileri, alimler, bütün insanlar ve melekler katında mergup
ve mahbup eyleye ! Hatalarımızı ve nisyanlarımızı, rahmaniyyet ve rahimiyyeti izzetine affü mağfiret buyurarak. hatalarımızı hüsn-ü niyyetimize bahşeyleye ! Amin bi-hürmeti
seyyid-il mürseliyn ve alihi ve evladihi ve ehl-i beytihi ve ezvac ihi ve evliya'ihi ecmaiyn.
-12-
E'u:ü billahi mirı-eş-şeytan-ir-raciym Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Elem tere keyfe daraballahu meselen kelimeten tayyibeten ke-şeceretin tayyibetin
aslülıd sabitün ııe fer'uhd fis-semd'i tü'tiy ükülehd külle hıynın bi-izni Rabbiha ve
yadriiJullah-ül-emsdle lin-ndsi le'aUehüm yetezekkerCm ve meselü kelimetin lıabisetin
ke-şeceretin habisetin-ictüsset min fevk-il-ardı md lehd min karar yüsebbitüllah-ülle
:iyHe amenu bilkavl-is-sabiti fil-hayat-id-dünya ve fil-ahireti ve yudillullah-üz-:alimiyne
re yef' aluilah u md ye ş d (Sadakallah-ül-aziym) lbralıim : 24-25-26-27
Meal-i münifi : Habibim Ahmed, Resiılüm ya Muhammed!
Allah u tealanm nasıl bir mesel iradettiğini görmedin mi? Gürel bir kelime, kökü sabit dalları semaya doğru yükselmiş güzel bir ağaç gibidir. (O güzel kelime, KELİME-İ-TEVHİD ve
KEI..İME-İ-ŞEHADET'tir.) Ki, o ağaç meyvesini Rabbinin izniyle her vakit verir. Allahu azim-üş-şan, düşünüp ibret almaları için, insanlara böyle misaller irad buyurur. Habis bir
kelimenin (Küfür ve şirk sözü ve benzerleri gibi. .. ) meseli
de, yeryüzünden koparılmış bir ağaç gibidir ki, karan yoktur.
Allahu teala, iynıan edenleri, dünyada da, ahirette de sabit
bir sözle (Kelime-i-tevhid ile) tesbit eder. Ni fak ve küfürle
nefislerine zulmeden kafirlere ise hidayet eylemez ve oııları
yollarından şaşırtır. Allabu a.zim-üş-şan, dilediğini dilediği
gibi yapar.
Ey Allah'ı tevhid eden diller ve Hakka gönülden inanan
- 13-
kullar ! Ey bu iymanları sebebiyle ebedi saadete erenler, selamet yoluna girenler Hakka varanlar, daha bu alemde iken
cennete girenler ve cennet güllerinden derenler, cemal-i Hakkı görenler !
İyi dinleyin iz ve iyi anlayın ız ! Bu fani dünya aleminde
en büyük devlet ve saadet mal. evlat, rütbe ve makam değildir. Gerçi, bu saydıklarıın da Hakkın büyük birer nimetleridir
ama, hiç birisi baki ve ebedi olmayıp ölümle elden çıkıcıdır,
gelip geçicidir. Şu gerçeği sakın unutma, mal da. evlat da, rütbe ve makam da ; iyi kullanıldığı, Allah u teala'nın emirlerine,
Kur'an-ı azimin hükümlerine, Resfi.l-ü zişanın sünnet-i seniyyelerine uygun olarak kullanıldığı takdirde büyük birer nimettirler, büyük birer saadettirler. Bunların birer nimet ve
saadet olabilmeleri, ancak iyman ile mümkündür. İyman sahipleri, bu nimet ve saadetlerin gelip geçici olduğunu, önünde
sonunda zevale mahkum bulunduğunu bilirler de iyman, ibadet, ihlas ve adalet yollarından sapıtmayarak onları ebedi
alemde kendilerini ebedi saadet ve selamete iletecek birer vasıta olarak kullanırlar. Demek ki, fani dünya nimetleri iyman
sayesinde insanı yüksek derecata götürür. iyman ile olmazsa
- Maazallah - büyük felakettir. Evet; dinsiz, iymansız, ibadetsiz, Allah'sız, peygambersiz kişilerin ellerinde bütün bunlar nimet şeklinde birer felakettir. Her ne kadar. görünüşte
süslü, sevimli. g öz ve gönül o yalayıcı olsalar da, gerçekte her.
biri ayrı ayrı öldürücü birer zehir gibidirler. Bu, neye benze r
bilir misin? Fevkalade güzel, her görenin aklını baştan alacak kadar şuh ve fettan bir kadın gibidir. Bütün güzelliğine,
şuhluğuna ve fettanlığına rağmen bu kadın frengi illetine
müpteladır. Nefis, o kadını çeker ve ona sahip olmak ister.
· Ne var ki, o çok kısa vuslat anından sonra o hastalıklı kadından alacağın mikrop, nasıl ki bütün hayatın boyunca çekeceğin sonsuz ızdıraplara sebep olur ve hatta yedi göbek aş ağı
torunlarına kadar frengi illetini aktarırsa, yukarıda saydığımız nimet ve saadet gibi görünen şeyler de, yalnız seni değil. evlat ve ahfadını da felaketiere sürükler. Oysa, senin o
alımlı çalımlı kadınla gezip dolaştığını g örenler, işin içyüzü
nü bilemediklerinden belki de sana özenirler, gıpta ve hatta
hased ederler. Bilmezler ve düşünmezler ki, vücuduna girip
yerleşen o menhus mikrop seni için için kemirmektedir. Günün birinde, belki de gözlerini kör edecek, ağzını ve burnunu
kemirecek, seni insanlar arasında gezip dolaşamayacak hallere getirecektir. Şu kadar ki, frengi hastalığı insanı mezara
-- 14-
kadar takibeder ve orada nihayete erer diyelim, saydığım
dünya nimetleri ise, insanı burada bir felakete götürmese bile, ebedi hayatını yıkar, ebediyet alemindeki saadet ve selametini mahveder. Kısa ve açık bir deyimle, ebedi büsranına
sebep olur. Onun için, dünya nimetlerini yerli yerince kulla·
nabilmek, her kişinin işi değil, er kişinin işidir.
Bu açıklamalarımızdan da anlaşılıyor ki, bu alemde en
büyük devlet iyman devletidir. islam nimetidir. Bu devlet ve
nimete ermek için ise Allahu teala,'ya kul ve Resfıl-ü müctebaya ümmet olmak gerekir. Görmüyor ve anlamıyor musun
ki, bu dünyada malik olduğunu sandığın herşey, hatta elim,
ayağım. gözüm, kulağım, .başım, karnım diye kendine ait zannettiğin vücudun bile yine bu alemde kalmaktadır. Azrail aleyhisselam, ruhunu alınca, malın mülkün mirasçılarına kalır.
Etini ve kanını, yılanlar ve çıyanlar kemirirler, kemiklerini
de toprak yer. Dört elle ve hiç ayrılmayacakmış gibi sarıldığ·ın makamına, hiç sevmediklerin otururlar. Senden boşalacak rütben, kendisine kötü sicil verdiğin birisine verilir. Kasan, kesen, paran, pulun el ellerinde kalır ve yağma edilir.
Bir ömür boyu gözünün içine baktığın eşin dul, üzerlerine
titrediğin yavruların yetim kalırlar.
Ey aklım var diyen, aklıyla öğünen kişi!
Durumunu aniayabiliyor musun? Buradan götürebileceğin, daima seninle olacak ve senin olarak kalacak, kabirde ve
mahşerde işine yarayacak ancak ve yalnız iymanın ve ibadet
ve ta'atlerindir, hayırlı amellerindir. Uğurlarına bir ömür
harcadığın, kendilerini besleyip büyütmek için binbir mihnet
ve meşakkate katlandığın sevgili evlatların ve bütün diğer
sevdiklerinin bile, üzerine bir kaç kürek toprak attıktan sonra acele acele savuşup gittikleri o korkulu günde seni asla
terketmeyecek, sana yar olacak yalmz iymanındır. Dünyanın
�.on ve ahiretin ilk günü olan o gün. ya ölürsün, ya olursun!
Olmeğe değil, olmağa bak, olmağa! Zira, olduğun takdirde
başında iyman tacı olduğu halde, hayırlı arnellerine tıpkı bir
binek gibi biner, birer cennet libası haline geliverecek olan ibadetlerini eynine giyersin ve Allahu azim-üş-şanın fazl-ü keremiyle alem-i berzahta rahata ve huzura erersin. Meleklerle,
Huri ve gılmanlarla görüşür, hembezın olursun. Kıyamete kadar, bütün korkulardan emin ve mahfuz bulunur, aynı huzur
ve sükfuı içinde kabrinden kaldırılır; malışer korkusuna, mizan ,tutkusuna kapılmadan, nar-ı cahiymi tadmadan, saçını,
başını yolmadan, ne yapacağını. ne diyeceğini şaşırıp ellerini
- 15-
ısırmadan, şefaat-i Nebi'ye mazhar olur, cennet ve cemali b ulursun.
Bütün bunların aksi olarak - Allah korusun - iymansız
yaşar, zulmeder, ibadet ve ta'atten geri kalırsan, Hakkın emirlerini tutmaz, ResUl aleyhissalatü vesselamın yolundan gitınezsen, dünya hayatmda seni sevenlerin hepsi kalırinin başında sıra ile nöbet tutsalar dahi, mezarının içinde korkunç,
ama aklın alamayacağı kadar çok korkunç bir karşılama ile
karşılaiursın. Tahammülü mümkün olmayacak azaplara ve hakaretlere uğrarsın. Başucunda bekleşenlerin sana hiçbir faydaları ve yardımları olamaz. Sana şöyle derler : (Hani, sen
büyük adamdın! Büyük makamlar işgal etmiştin ! Karşında,
herkes elpençe divan durmuşlardı. Gazabına uğramamak için,
korkularından tiril tiril titreşmişlerdi. Özel muhafızların, bir
dediğini iki etmeyen uşakların, hizmetkarların vardı. N erede
onlar ? Neden yardımına koşmuyorlar ? Neden seni bu azaptan kurtaramıyorlar? Hani, seninle a ynı sofrada yiyip içenler, yüzüne gülenler, hoşuna gitmek için şaklabanlık, dalkavukluk edenler nerede ? Hani, senin için seve seve canlarını
feda edeceklerini söyleyenler, haklı haksız seni her yerde
koruyup kollayanlar, üzerine toz kondurmayanlar nicoldu?
Pek güvendiğin ve öğündüğün malın, mülkün, paran, pulun:
altınların, gümüşlerin nereye gitti ? Hepsini bırakıp buraya,
şu iki arşınlık karanlık çukurun içine yalnız başına mı geldin? Bak, el sürdürmediğin azametli baş m toz toprak içinde, ..
Başucunda bekleşen yılanlar, çıyanlar, akrepler, böcekler vaktiyle herşeye yüksekten bakan o hışımlı gözlerini kemirmek
için sıraya girmişler. .. Dünyayı idare edeceğini sandığın ve
çok güvendiğin beynini aralarmda bölüşmek için kuyruğa giren şu yaratıkları görüyor musun? Pamuk, sünger döşeklere
alışık olan nazik sırtın kara toprağın üzerine nasıl serilmiş?
Çelimsiz bir sivrisineğin sokuşuna, mini mini bir tahtakurusu veya pirenin ısırışma dayanamayan kibar tenin, şimdi b öceklere mi yem oldu? Gece yarısı ayaklanır, herkesi tatlı uykularından kaldırarak ilaç sıktırır, tütsü yaktırırdın! Ne oldu sana? Sen ki, hiç yalnız yaşayamazdın, şimdi neden yalnız
kaldın? Tad bakalım. aza bı nasılmış ?) derler :
Zuk inm·ke �nt·el aziz-iii-kerim. Ed-Duhdn : 49
-- 16-
Meal-i münifi: Tad bu azabı! Zira, sen bütün insanlardan
ulu ve şerefli olduğun kanısında ydın ...
Evet; sen büyük adamdın, zengin kişi i din, bir dediğin
iki olmazdı, halkın malını hakkın olmadığı halde zorla alır,
dalkavuklarına ikram ederdin! Mazlfımu ağlatır, zatimi güldürürdün! Sana, bu günleri ve bu azaplan hatırlatanlara (Kim
gitmiş, görmüş? Bunlar, boş ve saçma laflar! .. İnsan, dünyaya bir defa gelir. Yemeli, içmeli, keyfine bakmalı ... ) der, mü'
minleri ahmaklıkla, budalalıkla itharn ederdin! Sana, gerçeği söyleyenleri öfkeyle yanından kovar ve onlarla selamı sabahı keser, konuşmazdın! Bu hak sözler kulağına girmez,
hakkı kabul edip dinlemek bile istemezdin! (Cennet, cehennem neymiş? Öldükten sonra dirilmek ne demekmiş? Ahiret,
kıyamet, mahşer, hesap, mizan, sırat, azap gibi sözler yalandır. Ben, böyle boş sözlere inanmam!) derdin. Şimdi, görüp
aniadın mı? Aza bı tattın mı? Demek ki, senin var sandığın
şeyler yok oldular. yok dediklerin de varmış, değil mi? inanmadığın. inanamadığın, inanmak da istemediğin bugünleri,
şimdi de inkar edebilir misin? Sana, Hak Resullerin ve onların varisieri olan alim.lerin haber verdikleri şeylerin hepsinin
doğru olduğunu aniadın değil mi?
Gafil olma; şaşkın, bir gün ölürsün,
Dünya sana baki değil ne fayda?
Ettiğin işlere pişman olursun;
Son pişmanlık ele girmez ne fayda?
Bir gün seni iletirler evinden,
Hakkın ketarnını kesme dilinden,
Kim kurtuldu Azrail'in elinden,
Türlü türlü yolun olsa ne fayda?
Doğru! Orada, bu son pişmanlık asla fayda etmez; saç
sakal yolmakla, başını taşıara vurmakla iş bitmez! İnandım
iyınan ettim desen de, ağlayıp sıziasan da, yalvarıp yakarsa�
-da, etlerini koparıp ellerini ısırsan da ne fayda?
Ve yevme ye' ad' d-üz-zôlimü ala yedeyhi yekı1lü ya leytenit-tehaztü md' ar-Resilli sebiyla ..
El-Fürkan : 27
- 17 -
Meal-i münifi: Ve o gün zalim olan pişmanlık duyarak ellerini ısırıp der ki: (Ah, nolaydı, dünyada iken Resôl aleyhisselatü vesselii.mla hak yolunu tutsaydım.) Alimiere inanmıyorsun, va.'izlere inanmıyorsun. hocalara
inanmıyorsun. hiç olmazsa Kur'an-ı azim'e inan! Bu söylediklerimin hepsini, düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azimül-bürhan haber veriyor. Aklını başına al, kulağını aç ve iyi
dinle!
Sonra, o iymansız münkire: (Dön sağ tarafına bir bak!)
denilir. Bakar ki, ne görsün? Mü'minlerin, salihlerin, abidlerin herbiri yüksek derecelere nail olmuşlar, türlü nimetler
içinde gülüp söyleşiyorlar. Etraflarında rahmet melekleri, huriler, gılmanlar, viidanlar... Cennet saray ve bahçeleri gözleri kamaştırıyor ... Ümide kapılarak sorar: (Bu saraylar, bu
has bahçeler kimlerin? Acaba, bana da bunlardan verilmez
mi?) Kendisine şöyle cevap verirler: (Evet. bu saraylardan
birisi de senin olabilirdi. Allahu azim-üş-şan, bu sarayları has
kulları için hazırlatmıştı. Ama, sen bu nimetleri kaybettin.
İyınan etmek vazifendi, iyman etmedin. ibadet. ta'at ve Allah'a kulluk için yaratıldığını sana söyledikleri halde. Rabbini tanımadın, ona ibadet ve ta'atte bulunmadm, Hakka kulluk edip sultan olamadm . .. Dünyaya meylettin, servetine, rütbene, makamına, etrafındaki dalkavuklarına güvendin. lyman edecek yerde küfre daldm, hakka ibadet edecek yerde
nefsinin hevasına tabi oldun, bugünleri bile inkar ettin. kendi kafana uydun, hak ve hakikatten ayrıldın. Şimdi hangi yüzle bu makamlara, bu derecelere özeniyorsun? Kulluğunu bilseydin. kulluk vazifelerini yerine getirseydin, elbette sen de
bu makamlara bu derecelere nail olurdun. Hatta, daha senin
gönnediğin, daha yüce makamlar, daha büyük İhsanlar da
var. Bu senin gördüklerin, mü'minlerin en günahkar olanlarına verilecek derece ve makamlardır. Tahkir ve tezyif ettiğin,
hor gördüğün, güvenemediğin isiama dahil ve iymana sahip
olsaydın, bu nimetler elbette sana da bahş ve ihsan olunurdu.
Bu nimetleri gördükten sonra, şimdi sana senin derekeni gösterelim. Dön bu tarafa ve soluna bak bakalım neler göreceksin?) derler. O iymansız münkir soluna döner ve bakar bakmaz dehşet ve haşyete düşer. Zira, ona cehennemde yatacağı
yer, çekeceği azap, kendisini yakacak korkunç ateş. hurma
ağacı kalınlığındaki yılanlar, katır iriliğindeki akrepler, ellerine zincir ve boyuruarına bukağı vurulmuş cehennem ehli
EnvAr-01-KuiOb, CIIt .1 - F: 'l
- 18 -
gösterilir ve kendisi de zinciriere vurularak kabri ateşle doldurulur. Mezar, o kafiri öylesine sıkar ki, insanlardan ve cinnilerden başka bütün mahlukat onun korkunç ve canhıraş
feryadını duyarlar.
Sözün sırası gelmişken. sana onu da haber vereyim:
Kabir, mü'minleri de sıkar. Sıkar ama, gurbetten gelen
oğlunu kucaklayan bir ana şefkatiyle sıkar. Ma'azallah, kafiri
sıkması öyle mi? Kafirlere, yattığı yer de, kabir komşuları
da lanet ederler. Dünya, ahiretin tarlasıdır. Nasıl ki, dünya
hayatında da herkes kötü komşusundan rahatsız ve huzursuz
olursa, mezarda da keyfiyet aynen böyledir. Yanı başlarında
ki kabirde bulunanın gördüğü azaptan, yakınında bulunan
kabirdekiler de elbette rahatsız olurlar.
Bunun içindir ki. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem
efendimiz hazretleri : (ÖLüLERİNİZİ SALiH KiŞiLERiN
YANLARINA DEFNEDiNİZ. ALLAHÜ TEAL.4., SEVDiGi
O SALİH KULU RAHATSIZ OLMASIN DiYE. AZABA MÜS
'rAHAK OLAN KİŞİNİN AZABINI KALDlRlR.) buyurmuşlardır.
Ey efendiler:
Ölüm haktır, ka bir haktır, cennet ve cehennem haktır ..
İyi bilin ve ibret alın! Mal, mülk. rütbe. makam, evlat, alıfat
bizleri aldatmasın, avutup hak yolundan alıkomasın, kulluk
görevlerimizden uzaklaştırmas m! Son pişmanlık fayda vermez, kabirde ve malışer yerinde ağlayıp sızlamak kimseyi
nardan ve azaptan kurtarmaz. Orada, iyman etmenin de hiçbir faydası olamaz. İyman, ibadet ve ta'at, günahlara nedametle kötülüklerden kaçmarak gözyaşı dökmek ancak bu
alemde faydalıdır. Burada bulamayan, orada hiç bulamaz.
Burada hakkı göremeyen, orada hiç göremez. Burada cenneti
alamayan, orada hiç alamaz. Kendisini burada nardan koruyamayan, orada hiç koruyamaz ve kurtaramaz.
Ey birader! Biz, cihana cem-i male gelmedik,
lla-sivanın fitnesiyle iştigale gelmedik,
Zikr-i halitır şuglümüz, aşıkiarız, zakirleriz;
Kavlimiz tevhiddir ancak, kıyl-ü kale gelmedik ..
Bu anlattıklarım da sana kıyl-ü kal veya hikaye gibi gelmesin! .. Yazdıklarımın ve söylediklerimin hepsi de haktır ve
gerç�ktir. Dinle, bak daha neler aniatacağım:
Iyınansızlar, dünya hayatında iken yani daha ölmeden
önce inkar narma yanar dururlar. Onların kalpleri dar, ge-
- 19 -
çimleri dar, vakitleri dar. ömürleri acı bir zarar içinde geçer. Onlar, daha burada hamiyın suyundan içer. Her ne ka-·
dar zahiren, yani dış görünüşleri itibariyle rahat ve huzur
içinde gibi görünseler de, bunların hayatları uykuda görülen
rüyadan farksızdır. Uzanıp yatan ve uyuyor gibi görünen
kimseleri, ekseriya İstirahat ediyorlar sanırız. Oysa, o kim··
se korkunç ldbuslar içinde kıvranmaktadır. İşte, kafirler de
aynen uyurken İstirahat ettiğini sandığımız kimseler gibidirler. Uzaktan onları rahat ve huzur içinde, ferih ve fahur yasar görürüz. Halbuki, o iymansızlığından dolayı asla rahat
değildir. İymansızlığından ileri gelen hased, tamah, endişe,
tasa, vesvese ve hepsinin üstünde dünya tutkunluğu onda rahat ve huzurdan eser bırakmamıştır. O iymansız kafir, mft'
nevi bakımdan kalp hastasıdır. Daima krizler içinde bunalır,
rahat bir nefes alamaz, yediğinden ve içtiğinden tad bulanıaz,
korkular ve kaygular içinde kıvranıp durur. Mesela, enfarktüs geçiren maddi kalp hastalarının tedaviye ihtiyaçları bulunduğu gibi, ma'nevi kalp hastalarının da iyman, Kur'an ve
ibadetlerle tedaviye ihtiyaçları vardır. Bunu hiç aklından çıkarma, ibadet ve ta'at fırsatını kaçırma ! Kulluk et, hakka kul
ol ki, vücudun hafif, ruhun zarif ve kalbin latif olsun ! Fahr-i
ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz hazretleri,
sana iyman reçetesini ve Kur'an Hacını sunuyor.
Ya eyyü/wı-rıôs-ubüd11 Rabbeküm . El/e:;i ha/ekakiim l'el/e;;iyne min kablikiirn le'alleküm
tettakım. El-Bakara : 21
Meal-i münifi: Ey insanlar! Rabbinizin varlığına ve birliğine inanın ve ona kulluk ve ibadet edin. Ki, o sizi ve sizden
öncekileri yarattı. Ta ki, azabından kurtula ve müttekilerden
olasınız.
Evet ; ey insanlar ! Ey insanlık iddiasında bulunanlar!
Hey, kendilerine insanlık elbisesi giyinmek nasip olanlar ! Sizi yoktan var eden, konuşan bir dil, gören bir çift göz, işiten
bir çift kulak. tutan ve her türlü san'at eserlerini meydana
getiren bir çift el, yürüyen bir çift ayak, sıhhat, aJiyet, binbir türlü nimet ihsan eden, sizleri akıl ve zeka cevherleriyle
süsleyen Rabbinizin varlığına ve birliğine iyman ve ona iba-
- 20 -
det ediniz. Sizleri ve sizlerden önce gelip geçen atalarınızı insan olarak alısen-i takvim üzere halk eden Rabbinize kulluk
görevlerinizi hakkıyle ifa ediniz. Zira. hilkatinizin sebebi budur.
Sözün burasında, sırası gelmişken kaydetmekten geçemeyeceğim: Bu ayet-i kerime açıkça göstermektedir ki, bazılarının iddia ettikleri gibi insanların ataları hayvan olmayıp, insandır. İstihale ve tekamül yoluyla hayvanların insanlaştıklarını ileri sürmek, herşeyden önce insanlığa hakaret
demektir. Bu istihale ve tekamül, islamın Kur'ana dayanarak vardığı sonuç olarak kabul edilirse buna bir diyeceğimiz
yoktur. Zira, gerçekten İslamiyet insanlığı hayvanlık derekesinden kurtarmak ve asıl kişiliğine kavuşturmak için gerekli
bütün sistem ve prensipleri vaz'etmiştir. Binaenaleyh, bu
ayet-i kerime Darwin nazariyyesini reddederek çürütmekte
ve insanlık şerefinin ancak ve yalnız Rabbül-alemiynin varlığına ve birliğine can ve gönülden inanıp iyman etmekle yüceleccği, insanın rabbine ibadet ve ta'atle şerefleneceği hakikatini bütün açıklığı ile ortaya koymaktadır. İnsanı, hayvandan
ayıran mümeyyiz vasıf da esasen budur. !nsan, Rabbine tekalif ile yani iyman. ibadet ve ta'atle; hayvan ise her türlü
tekaliften tamamiyle azade olarak ancak varlığı ile bağlı bulunmaktadır. Nazariyye diye ortaya koydukları boş ve asılsız
davalarla insana ve insanlığa ne derece hizmette bulundukları meydanda olan bu kabil bilginierin ilimlerine ilim demek
caiz olup olmayacağını, aziz okuyucularıının iz' an ve İrfanlarına terk ederim :
Kula haktan atadır ilm-i ni.fi,
Kamu derele devadır ilm-i nafi,
Füzuli ilm ile örnrün geçirme,
Ki ilm-i Mustafa'dır ilm-i ni.fi..
HİKAYE
Bayezid-i Bestami kuddise sırrah-üs-sami ile bir kelp yolda karşılaştılar. Köpek, !isan-ı hal (Veya llsan-ı kal) ile haz
retten sordu:
- Ey Bayezid! Seninle benim aramızda, yaratılış bakımından ne fark vardır? Ne sen insan olarak, ne de ben köpek
olarak yaratılmayı arzu ettik. Bu hususta sana da, bana da
- 21 -
danışmadılar. Hal böyle olduğuna göre, yaratılmakta seninle
benim farkımız nedir ?
Bayezid-i Bestami cevap verrneğe fırsat bulamadan, könek tekrar söz aldı ve dedi ki :
�
- İstersen, sorumun cevabını da ben vereyim.
Bayezid'in muvafakatİ üzerine de şu açıklamayı yaptı:
- Aramızdaki fark şudur : Senin ruhuna insan ve benim ruhuma da köpek elbisesi giydirmiş yaratan!
Kıssadan hissemizi alalım ve biz de bir soru soralım:
· Ey ruhuna insan elbisesi giydirilen kişi ! Sana, bu insanlık elbisesini giydiren Allah u teaJa'ya bu lutf-ü keremin ·
den ötürü iyman etmekle, ona ibadet ve ta'atte bulunmakla
mükellef değil misin? İbret gözüyle bakmayı becerebilsen, senin bu iymansızlığına, bu ibadetsizliğine bütün mahlukat ta··
accüp ediyorlar ve lisan-ı hal ile diyorlar ki :
- Bizler, hayvan olarak yaratıldığımız halde, Rabbimize tekalifsiz iyman ve ibadet ediyoruz. Adına insan denilen ve
bütün mahlukattan üstün ve şerefli olduğu ilan edilen mahlfıka ne oldu ki, insan olarak yaratıldığı ve kendisine iyman
ve ibadet teklif ol unduğu halde, kendisine bahş ve ihsan bu-
. yurulan bu ulu nimetin kıymetini unutup yaradanma karşı
görevlerini yerine getirmiyor. Hatta, onu inkar ediyor, ona
asi oluyor, ona ibadet ve ta'atte bulunmuyor. Oysa, insanoğluna dünya ve ahirette bahşolunan nimetler hayvanıara da şamil olsaydı ve hayvanlar da tekalife tabi bulunsaydı, bugün
tekalifsiz olarak yapageldiğimiz ibadetlerimizi elbette daha
mükemmel ifa eder ve daha yüce derecelere nail ve mazhar
olurduk.
Bir mes'ele daha var :
Şeytan dediğimiz mahlfık, Allahu teala'ya iyman etmiş
tir. Allah'ı tanır ve bilir, Allah'tan korkar. Başına gelen felaket ve uğradığı lanet, iymansızlığından değildir. Rabbine ibadetsizliğinden de değildir. Emre karşı gelmesinden ve Adem'e
secde etmekten kibirlenmesinden dolayı huzurdan koğulmuş
ve lanete uğramıştır. Allahu azim-üş-şan ve bütün semavi kitaplar bunun böyle olduğunu beyan huyurmaktadırlar. Binaenaleyh. burada biraz elimizi şakağımıza koyup, acı acı düşünelim:
Ya ; Rabbil-alemiyne iyman etmeyen. ona ibadet ve ta'atte bulunmayan Ademoğluna ne diyelim? Böyleleri, alden ve
mantıken dalaJette şeytandan daha aşağı bir mevkide değil
midir?
-22-
Fakat, biz yine de önemli bir fark olduğunu müjdeleyelim :
İnsan ; Adem cinsinden olmak hasebiyle, başta Rabib-i
edib-i hüda olmak üzere bütün peygamberan-ı izam da ader:1
olmak hasebiyle, Ademoğullarının yaratılışları hasebiyle bu
iymansız ve ibadetsiz kimseler, son nefeslerinde iyman etseler, bu iymanları makbul olmaktadır. Çünkü, Allah azze ve
celle hazretleri, Adem'i HALİFE'TULLAH olarak yaratmış
ve Ademoğulları için herşeyi halk ve icad buyurmuş, Ademoğlunu da kendisi için halkeylemiş, ademoğlundan kendisine
mahbub seçmiş, Ademoğlunu MAK'AD-I SIDK'a yani kendi
indine ref'edip, ona en büyük emanetini yüklemiştir. Bu bakımdan insanlar, ne melekler gibi, ne cinniler gibi, ne de şeytan gibi muameleye tabi olmayacaklardır. İnsanın. zatı mukaddes. sıfatı mukaddes, halkı mukaddes ve yaşayışı mukaddestir. Bir başka deyimle de, insanın zatı ve bilkati mukaddes, sıfatı ve yaşayışı çirkindir. Buna karşılık, iyman edenlerin zatı da, sıfatı da, bilkati de, yaşayışı da mukaddestir. İymansızların ise, zatı mukaddes, bilkati mukaddes, sıfat ve
yaşayışı çirkindir. Zat ve bilkat itibariyle mukaddes yaratılan insan, seksen yıllık ömrü boyunca küfr-ü dalalette dolaşsa, eğer kendisine iyman nasibolur ve bir kerre LA iLAHE
iLLALLAH, MUHAMMEDÜN RESÜLÜLLAH derse ve bu
ikrarını kalbi ile de tasdik ederek iyman ederse, derhal sıfatı
ve ef;ali, zat ve bilkatine tetabuk eder, affı ilahiyye uğrar.
Eğer, zat ve bilkatine muhalif olarak bu iki kudsiyyeti y�:ıni
zat ve bilkat-i insaniyyesini çirkin olan sıfat ve ef'aline uyduramazsa. nara müstehak olur ve ebedi büsranda kalır.
İyınan eden kimsenin, iymansız halinde iken işlediği kötülükler, bu iymanı sebebiyle affolunur. Yeter ki, iymanda
daim olsun, güzel arneller işlesin ve tekrar küfür ve dalaJete
dönmesin ... Iymanh günahkarlar da böyledir. Günalıma töv-·
be eden, o günahı ve o isyanı işlememiş gibi olur. Resul-ii Ekrem sallallahu al ey hi ve �ellem efendimiz hazretleri :
Et-ta'ibii min-e::;-::enbi kemeıı la zenbe le11
( Günalıma tövbe eden, o günahı işlememiı, gibidir.)
buyurmuşlardır.
- 23 -
Hi KA YE
Dılıye't-ül-Kelbi, büyük ve kalabalık bir kabile reisiydi.
Zaten VP. hılkaten çok güzel ve yakışıklı olan bu zatın iynıanım aleyhissalatü vesselfun efendimiz çok arzu edel' ve Rabbil-alemiyne müşarünileyhin hidayeti için tazarrfı ve niyazda
bulunurdu. Bilindiği gibi, yüzleri güzel olanların kalpleri de
güzel olur. Yüz, kalbin aynasıdır. Bütün Enbiya-i izam hazeratı güzel yüzlü idiler. Allah azze ve celle de güzeldir ve güzeli
sever. Yüzleri güzel olduğu halde, fi'illeri çirkin olanların bu
halleri ekseriya bilkatleri icabı olmayıp, içinde yaşadıkları
cemiyetin kötü ahlaklarını örnek almalarından ileri gelir. Bu
bakımdan, ahlak telakkisi saridir. Cenab-ı falır-i risalet efen�
dimizin duaları berekatiyle bir çok kimseler iymana gelmişlerdir. Bunlardan en önemlileri Faruk-u ekber Ömer ibn-il
Hattab ile bu kıssada adı geçen Dıhye't-ül-Kelbi'dir.
Evet, bu zat-ı şerif o kadar güzel idi ki. şeref-i iyman ile
müşerref olduktan sonra, Cebrail aleyhisselam insan şeklinde
huzur-u Resfı.lüllaha ekseriya Dıhye't-ül-Kelbi hüviyetinde g<:>
lirmiş. Bir gün, mecliste Dıhye't-ül-Kelbi şeklinde iki zatın görünüvermesi, aslıab-ı kirama bu işin sırrını çözmek imkanını
vermiştir. S.öz konusu edeceğimiz Dıhye't-ül-Kelbi işte böyle
bir zattır.
Resfıl-ü ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, bir gün yine bu zatın şeref-i iyman ile müşerref olması hususunda Rabbine niyazda bulunurken, Cibril-i emin nazil olmuş ve :
- Ya Resfılallah ! demiş. Dualarınız, ind-i ilahide müstecab oldu .. Kader yerini buldu. Dıhye't-ül-Kelbi, şu anda iymanını izhar ve ikrar maksadiyle huzur-u risaletpenahilerine
gelmektedir.
Aleyhissalatü vesselam efendimiz, Cebrail aleyhisselamın
bu haberi üzerine fevkalade mesrur olmuşlar ve tam bu sıra
da da, Dıhye huzur-u nebeviyye girerek:
- Ya ResUlallah ! Bana iyman telkin buyur, ni yazında
bulunmuştur. Efendimiz, hakipayına yüz süren Dıhye'yi elinden tutarak yerden kaldırmış ve mübarek sırtından ridasını
çıkararak yere sermiş ve misafirini onun üzerine oturtmuştur. Kendisine, son derece iltifat buyurarak taltif ve kelime-i
şehadeti telkin eylemişlerdir. Dıhye't-ül-Kelbi, kelime-i şeharleti getirince bütün şekaveti, bir anda saadete tebeddül et-
-24-
mis sirk ve küfrile daralan sadrı inşiraha kavuşmuş. katı kal- _, -
bine merhamet dolmuş ve bir anda Hazret-i Dıhye't-ül-Kelbi
radıyallahu anh olmuştur.
Ne var ki, aynı anda hazır bulunanları hayretlere düşüren bir hal zuhur etmiştir. Kelime-i şehadetle islama dahil,
ebedi saadet ve selamete nail olan Dıhye't-ül-Kelbi'nin zaptına muvaffak olamadığı teessür ve heyecanla hıçkıra hıçkıra
ağlamağa başladığı görülmüştür. O kadar ağ·lamıştır ki, gözya�ları üzerinde oturduğu mübarek rida-i Nebiyyi ıslatmıştır.
Acaba. Dıhye neden ağlamaktadır ? Olacak şey değil ya;
yoksa atalarının batıl inanışlarını bırakıp iyman ve islam ile
müşerref olmak ona zor mu gelmiştir? Büyük ve kalabalıh: bir
kabilenin şeyhi olarak, kavmi ve kabilesi üzerindeki nüfuz ve
itibarının sarsılacağından, herkese bunu nasıl izah edeceğ·inden mi tasalanmaktadır ? Kendisini, artık sevip saymayacaklarından, dinini değiştirdiğinden dolayı hor bakacaklarından
mı kaygulanmaktadır ? Bu hal. onun kibirine mi dokunmuş ve
gururunu mu kırmıştır ? Acaba, pişman mı olmuştur ? Öyle
ya ; ulu bir kabile reisi olarak bütün dünya nimetlerini ayak
altına alıp, hakkı kabul etmesi, elbette her kişinin karı ve harcı değildir. Evet, Dıhye neden ağlamaktadır ?
Böyle düşünenleri, haklı olarak şüphe ve tereddüde düşenleri sakın kınamayınız ! Tarih boyunca, kendileri iyman
edip. ibadet ve ta'atte bulundukları halde, bulundukları mevki
ve makamlardan ve yakınlarının kendilerini levmetmelerinden korkan kimseler görülmemiş midir ? Hele, asrımızda. ( Görenler ne derler ?) kaygusu ile analarının ve babalarının cenaze namaziarına iştirak etmeyenler görülmedi mi.
Bir husus daha var : Fira'un, Hazret-i Musa aleyhisselama belki iyman edecekti. Ancak, işgal ettiği hükümdarlık makamı ve bundan ileri gelen kibir ve gururu, onu en büyük
lfıtf-u ilahiden, ebedi saadet ve selametten mahrum bırakmamış mıdır ? Kaldı ki ; makam hırsı, kibir, gurur, maL mülk,
mevki ve ikbal bir çoklarının ebedi saadet ve selametlerine
engel olmamış mıdır ? O makam, o kibir, o gurur, o mal, o
mülk, o mevki ve ikbal, çoğunun ebedi dert ve felaketine
yol açmamış Illidır ? Bu soruları, yüzlerce, hatta binlerce çoğaltmak mümkündür. Şu gerçeği kabul etmek gerekir ki, bütün bunların zıddı olarak makam, mevki. ikbal, mal ve mülk
sahibi oldukları halde. hakkı kabul edenler de, dünyada ve
ahirette necata kavuşmuşlardır. Demek ki. bütün suç ve kabahat, mevki ve makamda, malda ve mülkte değildir. Asıl hü-
- 25 -
ner, bunlara sahip bulunanların mevki ve makamlarını, mal
ve mülklerini yerinde, hak rizasma uygun ve kelimenin tam
manasıyla iyi kullanabilmeleridir. Bu bakımdan,· gururluya
karşı gururlanmak, kibirliye karşı kibirlenmek sadakadır.
Mütevazi kimselere karşı kibir ve gurur ise, denaat ve bayağılıktır.
Evet; mal, mülk, para. mevki, makam, masa. kasa, kese,
sahibi olmak. suç ve kabahat değildir. Belki, bunları kötüye
kullanmak büyük kabahat ve azim bir günahtır. Yukarıda. da,
bilvesile kayıt ve işaret ettiğimiz gibi bütün bu dünya nimetlerini, birer ahiret nimeti haline getirmek ve o yönde kullanmak, aklın ve şer'in emrettiği önemli bir mes'eledir.
Her ne hal ise; biz hikayemize devam edelim:
Dıhye't-ül-Kelbi'nin iymanından sonra ağlamasının, o
mecliste haz1r bulunan zevat-ı zevil-ihtiram tarafından yanlış yorumlanmasını önlemek ve gerçeği açıklayarak kendisini su-i-zandan koruyup kurtarmak için mefhar-i beni Adem
sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, işe müdahele
etmek zoruuluğunu duydular ve hazıruna tercüman olarak,
ağlamasının sebebini sordular. Böylelikle, hem Dıhye'nin neden müteessir olduğu anlaşılacak, hem de mecliste hazır bulunanlar yanlış fikirlere zahip olmaktan ve azim bir günah
olan su-i-zandan kurtulacaklardı.
- Ya Dıhye ! buyurdular. Neden ağlıyorsun ? Şeref-i iyman ile müşerref olduğundan ötürü ağladığını sanmıyorum.
Şu halde, bunun sebebi nedir. bize açıklar mısın ?
Dıhye't-ül-Kelbi, hıçkırıklarını teskine çalışarak cevap
verdi :
- Ya ResUlallah ! dedi. Haşa, iyman ettiğimden dolayı
ağlar mıyım ? Zat-ı risaletpenahileri. benim diğer kavim ve
kabileler ve bunların reisieri indindeki mevki ve izzetimin ni
celiğ·ini pek ala bilirsiniz. Huzur-u devletinizde şeref-i iymanla müşerref oluncaya dek, yetmiş tane kız eviadımı öldürerek
ellerimle toprağa verdim. Zira, hiç kimsenin çıkıp da : (Falanca, Dıhye'nin damadıdır ... ) ( Filclrrc:::t, Dıhye'nin kızının kocası dır ... ) demesini o zamanlar gururuma yediremiyordum.
Hidayet nasip olarak, duanız berekatıyla iymana geldikten
sonra, birden aklıma işiediğim bu denaat ve cinayetlerle, irtikabettiğim diğer kötülük ve ma'siyyetleri hatırladım. Bunlara nadiın oldum, pişman oldum ve ondan ağlamağa başladım.
Ya Resulallah! Bana bir yol göster ki, bu suçlardan kurtulayım. Ne yapmam gerekiyorsa, yapmaya hazırım. Bütün malı·-
26-
mı mülkümü mü dağ·ıtayım, yoksa canıma mı kıyayım? Bu
günahlardan arınmak için ne yapayım? Nasıl bir fedakarlıkta bulunayım ki, geçmiş günahlarıma kefaret olsun.
Evet; yetmiş kız eviadını öldürdüğünü. bir çok ma'siyyet
işlediğini itiraf eden o katı kalpli Dıhye, iyman ve islam ile
müşerref olur olmaz kalbi yumuşamış, eski kötülüklerini ha
tırlamış, bunlardan kurtulmanın yolunu ve çaresini soruyor
ve yine hıçkıra hıçkıra ağlıyordu. Mecliste hazır bulunanlar··
dan bir çoğu da onunla birlikte gözyaşı döküyorlardı. Resfıl-ü
ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimizin. ümmeti için
gerçekten ra'uf ve rahiym olan kalb-i şerifini de hüzün kaplamış, ona cevap vermiyor ve ah-ü figan devam ediyordu. Bu
temiz göz yaşları ve feryatlar Arş-ı Rahman'ı titretmiş, mela'ike-i mukarrebiyni inietmişti ki. rahmet-i Ralıman cfış-ü huruşa geldi. Cebrail aleyhisselam nazil olarak :
- Ya Resfılallah ! dedi. Alemierin halıkı, bütün mekanların maliki, Erham-errahimiyn olan Allah azze ve celle sana selam ediyor, buyuruyor ki : ( Ey benim Habibim! Dıpye'ye
müjdele ... O, senin huzuruna gelerek hulfıs-ü kalbile LA iLAHE İLLALLAH MUHAMMEDÜN RESÜLÜLLAH deyince ve
tam bir sıdk ile iyınan edince, onun küçük - büyük bütün günahlarını yarlıgadım. Bana iyman ederek tevhid ve zat-ı risaletpenahini tasdik etmesi hürmetine geçmiş bütün kötülüklerini ve ma'siyyetlerini bağışladım. Onu, rahmet ve mağfiretimle şad eyledim . .. )
Bir lmz Allah dese aşk ile lisan,
Dökülür cümle günah misl-i bazan ..
Ey mü'min-i kamil ve arif-i amil olmağa talip ihvan-ı bascfa !
Dıhye't-ül-Kelbi radıyallahu anhın nur-u iyman ile münevver ve şeref-i islam ile müşerref olmadan, yetmiş küsur kız
evladını diri diri toprağa gömdüğünü bu kıssadan öğrenmi�
bulunuyoruz. Bazı dinsizlerle densizler şöyle bir itirazda bulunabilirler :
- Canım, insan ciğerpare eviadına nasıl kıyar? Bu olacak şey midir?
Sırası gelmişken. biz de böyle düşüneniere acizane cevap veriyor ve diyoruz ki :
- Evet, Dıhye't-ül-Kelbi cahiliyyet devrinde, yani iyman
ederek islama dahil olmadan çok önce işlediği bu suçla kendi
- 27 -
sulhünden gelen yavrularının ancak cesetlerini ve fani hayatlarını ifna etmiştir. Ancak, hiç şüphe edilmemelidir ki,
bu ölüm o masum ve günahsız yavruların ebedi hayatların!
kurtarmıştır. Oysa, bir islam ülkesinde, müslüman bir ana ve
babadan dünyaya geldikleri. çocukluk çağlarında islam terbiyesi gördükleri ve ömür boyu bir islam cami'ası içinde hayat sürdükleri halde, kendi eviatıarına Allah ve Peygamber
sevgisi telkin etmeyen, onlara Kur'an-ı azimi ve gerektiği kadar ilm-i hallerini öğretmeyen, dünya hayatının gelip geçici
ve fani, ahiret hayatının ise daimi ve baki olduğunu belietmeyen sözüm-ona okumuş yazmış cahiller, üzerlerine titredikleri sevgili yavrularının ruhlarını öldürmüş olmuyorlar
mı ? Acaba, böyleleri çocuklarını yalnız etten, kemikten ve si ·
nirden ibaret maddi bir varlık mı sayıyor ve sanıyorlar ? O
zavallı yavruların ruh ve mana alemleri de bulunduğ·unu neden hiç düşünmüyorlar ?
Dıhye'nin, masum ve günahsız olarak ebedi hayata kavuşan yavruları, yarın elbette cennete gireceklerdir. Birer islam adı taşıdıkları ve benzetrnek gibi olmasın. müslüman olarak yaşadıkları halde, eviatıarına iyman ve islamı öğretmeyen gafillerden yarın huzur-u ilahide bizzat evlatları davacı
olacak ve bu kabil ana v� babalar bu yüzden azaba ve ıkaba
m üstehak bulunacaklardır.
Çevrenize dikkat ve ibretle bakınız :
Ruhi ve ma'nevi terbiyeleri ihmal edildiği, kendilerine
Allah ve peygamber sevgisi telkin ve Kur'an-ı kerimin hakikatleri talim olunmadığı için vatan ve millete ihanete kadar
varan çok ağır suçlar işleyen ya vrularımızın bu fiil ve hareketlerinin asıl ve birinci derecede sorumluları analar ve babalar değil midir ? Onların ruhi ve ma'nevi hayatıarına yön
vermemek suretiyle, ne idüğü belirsiz ters akımlara kapılınalarma zemin ve imkan hazırlayarak, içinde yaşadıkları toplumun rahat ve huzurunu kaçıran ağır suçlar işlemelerine sebebolan analar ve babalar kendi elleriyle ciğerpare yavrularını öldürmüş olmuyorlar mı ? İnsaf ile bir düşünelim: Bir çocuğun, küçük yaşta ölmesi mi daha hayırlıdır. Yoksa, toplum
içinde lanet ve nefretle anılan, şerrinden korkulan, Allahın
günü isimleri ve resimleri radyo ve gazetelerde yayınlanan
sabıkalı ve damgalı bir insan olarak yaşaması mı daha hayırlıdır ? Evlatlarının kötü yola saptığını bile bile gazetelere demeçler vererek onlarla öğünen analar ve babalar, onların bu
feci ve korkunç akibetlerini kendi elleriyle hazırlamış olduk-
- 28 -
larını, daha açık bir deyimle yavrularını bizzat kendilermin
öldürdüklerini inkar c:debilirler mi ? Hal ve hakikat b8yle
i ken, bugün döğünmeleri, yanıp yakınmaları neye yarar '"'
Analar, babalar ! İyi dinleyiniz :
1. Bir ana ve baba, eviatıarına din telkin etmez, onlara
: yman ve Kur'an öğretmez, başta insan sevgisi olmak üzere
bütün malılukata şefkat ve merhamet etmesini belletmezse.
yavrularının ruhlarını kendi elleriyle öldürmüş olur. O çocuklar, dünya hayatında sefalet ve rezaletten, küfür. isyan ve
dala.letten kurtulamazlar, toplum içinde rezil ve bednam olurlar. Ahirette de, ebedi olarak nar-ı cahime atılırlarken, ana ve
tabalarından davacı olurlar ve derler ki :
- İlahi ! Alem-i ulviden, alem-i süfliye getirilmerne sebebolan, buna rağmen bana analık ve babalık görevlerini hakkıyle yapmayan ŞU iki zalimden intikamımı al . .. Bana vereeeğin azabın iki katını ana va babama yüklet ... Dünya hayatında benim ruhumu kendi elleriyle öldüren bu iki gafili,
başkalarına ibret olacak şekilde cezalandır !
Allahu teala da, eviatıarına din ve diyanet. iyman ve islamiyyet öğretmeyen o ana ve babayı da nara mahkum eder.
2. Bir kimse, mü'min olduğunu iddia ettiği halde, evlitlarına iyman ve islam telkin etmez, onları okutup bir meslek
ve san'at sahibi yapmaz, kahvehane, kulüp ve lokallerde gençliğini çürütmesine göz yumar, şunun bunun sırtından geçinrneğe alışmış bir tufeyli olmasına aldırış etmezse. yavrularını bu alemde zelil ve sefil etmekle, namerde el açınalarına sebebolmakla kalmaz, ahiret hayatlarını da öldürmüş ve söndürmüş olur.
3. İffet ve İsmetini koruyamayan hafifmeşrep bir ana,
eviatıarına kötü bir nam bırakır, o masum ve günahsız çocuklar toplum içinde (KÖTÜ KADIN EVLADI ) olaral� anılır ve tanınır ve bu yüzden de ma'nen ruhları öldürülmüş bulunur.
4. Allah ve ResUlünün men'ettiğ·i, insanların hoş görmeyip, tiksindiği hırsızlık, dolandırıcılık, sahtekarlık ve benze ·
ri ahlak dışı davranışlarla hayatını sürdüren bir baba da evlfc tlarının ma'nev1 hay�ıtlarını öldürmüş sayılır.
5. Meslek ve meşrebi ne olursa olsun, zalime yardım eden
rüşvet alan, hakiıyı haksız, haksızı haklı gösteren, daima kirli ve karanlık işler peşinde koşan ve g-eçimini adi ve bayağı
i�Jerdc:1 sağlayan bir baba da evlatlarını bu kötü tutum ve
davranışlarıyla ölüme mahkum etmiş demektir.
- 29 -
6. Şeref ve haysiyetini koruyarak çalışması ve hayatını kazanması mümkün iken, dilenen, şuna bwıa dalkavukluk
eden, yalan dolanla kazanç sağlayan. gayri meşru yollardan
para kazanan bir baba da bu kötü şöhretiyle evlatlarını bir
nevi ölümün kucağına atmış olur.
Bu gibi kimseler, kızlarını veya oğullarını evlendirrneğe
kalksalar, karşı tarafça yapılacak soruşturmada gerçek kimlikleri derhal öğrenileceğinden, teklifleri reddolunur, analarının ve babalarının çirkin ve kötü şöhretleri dolayısiyle hiç
kimse onların. eviatıarına da güvenmez, onları damat veya
gelin edinmek istemez, hatta kendilerine iş dahi vermez ve o
zavallı yavruların ömür boyu hayatları bir işkence ve dünya kendilerine zindan olur.
Babası tarafından açılmış bir ZiNA davasında, annesi
aleyhinde şahitlik eden bir evlat, yaşamaktan zevk alabilir
mi ?
Te'vil ve inkarı kabil olmayan maddi suç delilleriyle hakim huzuruna çıkarılan baba aleyhinde şahitlik eden bir gence yaşıyor denilebilir mi ?
Anne veya babasının kötü şöhreti yüzünden sevdiği kızla evlenemeyen bir delikanlı ya dünya zindan olmaz mı ?
Demek oluyor ki, dünya yalnız cesetten ve maddeden
ibaret değildir. İnsanların bir de ruh ve ma'na alemleri var.,.
dır. Cesetlerin ölümü önemli değildir. Asıl önemli olan ruhların ölümüdür ki, yukarıda verdiğimiz misaller, ikincisine na
�ran birincinin ne derece sade ve basit olduğunu ispatlayacalt niteliktedir. Şu halde, ana ve babalara düşen ilk ve en
önemli görev, evlatlarının ruhlarını öldürmemek, onlara din
ve ahlak terbiyesi vermek, iyman ve islamı öğretmek. imkan
nisbetinde tahsil ettirmek ve birer meslek veya san'at sahibi
olmalarını sağlamak olduğu kadar. temiz ve lekesiz bir isim
bırakmaktır. Allah ve Resulünün men'ettiği ve insanların hoş
görmediği işlerde değil, hatta şer'an haram olmayan ve toplum içinde bulunması zaruri görülen bazı hizmetlerde bile
ana ve babalardan eviatlara sirayet edebilecek menfi bir şöhret bulunabilir. Mesela, yetkili bir mahkemenin kararı ve üst
makamların onaylaması ile ölüm cezasına mahkUm. edilen birisine cezanın infazı için bir cellat lazımdır. Fakat, soranın
size : Bir celladm kızını oğlwıuza alır, veya oğlwıa kızınızı verir misiniz ? Buna benzer örnekleri çağaltmak mümkündür,
edep baricine çıkmamak için başka misaller vermek istemiyorum. Şu karlannı söylemeden geçemeyeceğim ki ; vacibat-ı di-
- 30 -
niyyeden olan bazı işleri dahi san'at veya geçim vasıtası yapmamalıdır. Mesela, ölü yıkamak ve kefen satmak gibi ! . . Şeri.
atımızda, bu gibi işlerin yapılması l:!zım olduğu halde, bununla hayat ve ma'işetini sağlamak doğru görülmemiştir.
Tamamiyle meşru ve lüzumlu olduğu halde, kim ölü yıkayıcının oğluna kız vermek veya kızını oğluna almak ister ?
Binaenaleyh, evlatlarımıza mutlak ve muhakkak surette
temiz bir nam, şerefli ve haysiyetli bir şöhret, onu ömrü boyunca kimsenin yanmda küçük düşürmeyecek, boynunu biik-·
türmeyecek bir aile ismi bırakmak zorundayız.
Netice itibariyle, eviatıarına ahiret hay3-tını öğretmeyen
ana babalar, onların ruhlarını elleriyle öldürmüş olacakları gibi, dünyasını ve dünya hayatını hakkiyle ve layıkiyle talim ve
telkin etmeyenler de yavrularına kıyınış olurlar.
Allahu zül-celaJ vel-kemal, cümlemizi gaflet uykusundan
uyandırsın ve rizayı ilahisine uygun E:vlatlar yetiştirmeği nasip buyursun ! ( Amin .. ) -
Ey hak ve hakikat aşığı ! İyi dinle ve iyi anla ! .. Bak, alemlere rahmet olarak gönderilen zat-ı akdes daha neler müjdeliyor :
Ubadet bin Sarnit radıyallahu anh, Falır-i ka'inat aleyhi
ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimizden rivayet ederek buyuruyor ki :
.'v/en kale t•şlıedii e11 Id i/ılhe il/alla/ı re eşhedü cnııe mıılwmmede;ı resulü l/oiı
iıarremallahu aleyh-in-niir.
Deme k oluyor ki, bir li imse Allah u teala'nın varlığına ve
birliğine, Hz. Muhammed aleyhisselamın nübüvvetine şehadet
ederek kelime-i şehadeti diliyle ikrar ve kalbiyle tasdik eylerse, Allahu azim-üş-şin cehennem ateşini o kimseye haram lular. Zira, Falır-i aJem saliallah u aleyhi ve sellem efendimiz ;
Ebu Hureyre Radıyallahu anhın rivayetine göre şöyle buyurmuşlardır :
- 31 -
cl· iyınanü llid 1111 ıc sc/J"ıme şubeıen fe ejdaluha kavlıi lô ilahe iliallalı ıe edııdh.:;
i11ı,ı1.ıti!! c:ıı anit t arikı rel lıayau ş {ı/Jetiin minel iyma11.
iymaıı, yetmiş küsur şubedir. Bwıwı en efdali, Allalı u teala'yı tevhid ve onwı birliğine şehadet etmektir. iynıan şubelerinin en ednası da, yollardan insanlara ve bütün yaratılınışlara eza veren şeyleri gidermektir. Haya, iyınanın bir şubesidir.
imdi, Allahu azim-üş-şana iyman adı verilen bu aziz gevheri, iyman cevherini bir.
ağaca benzetecek olursak, bu ağ·acın kökü ve gövdesi LA ILAHE lLLALLAH kelime-i tayyibesine muadildir. İyınanın diğer şubeleri de bu ulu ağacın
dalları ve budakları mesabesindedir ki, en ince dalı yollardan
insanlara ve bütün yaratılmışlara eziyet veren şeyleri kaldır
mak ve gidermektir. Yollara atılan. kasden veya ihmal neticesi yol ortasında bırakılan taş, diken, demir, çöp ve saire
ile tükürük ve sümük gibi pislikleri gidermek, o şeyleri giderenin iyınanına delalet edeceği gibi, insanlara ve bütün yaratılmışlara eziyet veren nesneleri yollar üstünde bırakanların
ve yolları kirletenlerin de iyman nurunun noksanhğına ve iyman şu'urunun zayıflığına işarettir.
Bu hadis-i şerifte, aynı zamanda bir çoğumuzun dikkatimizden kaçan bir incelik ve letafet de vardır. İyınan eden kişinin, bu iymanından lezzet bulması ve iyman-ı kamile nail olması için, iyınan yolunda ilerlerken tashih-i ahlak etmeğ·e Galışması ve bütün kötü huylarmdan ve alışkanlıklarından Allabu tea.la!nın tevfiki ile arınıp kurtulması lüzumuna da i şaret
vardır. İyınan yoluna dahil olan kişinin, maksuduna ulaşahilmesi için, o yol üzerindeki pislikleri, çirkinlikleri ve kötülükleri gidermesi gerekir. Aksi takdirde, yol alamaz ve kamil iymana ulaşamaz. Şu halde, iyman yolunda ileriemeği engelleyen, insanlara ve bütün yaratılmışlara eziyet veren kötü ve
çirkin huyları ve alışkanlıkları terkedip gidermeden, iymanın
lezzetine varılamayacağı iyma edilmektedir. Bu takdirde, iy-
- 32 -
man yolunu bu şekilde temizleyenierin kamil iyman menziline varabilecekleri tabii ve aşikardır.
Derviş Ynnus der can ile,
Kul olmuşum iyınan ile,
Dilim zikr-ü Kur'an ile,
Varsam ağlayı, ağlayı ..
HiKAYE
Günlerden bir gün, bir köpek cami duvarına siydi. Oradan geçen bir gayr-i müslim, bu hali gördü ve insanlık gayretiyle buna çok üzüldü. Böyle kutsal bir ma'bedin kirletilmesine gönlü razı olmayarak, köpeği k:ovaladı ve biraz su bularak orayı temizlerneğe başladı. Fakat, nasıl olduysa yıkadığ·ı yerden bir miktar sıva gevşeyip koptu. Bu defa, gitti bir
miktar harç yaparak getirdi ve kopan sıvanın etrafını güzelce onardı. Daha başka dökülmüş yer olup olmadığını araştırırken, rüzgar esti ve o gayr-i müslimin başından külalıını
uçurdu ve kendisine o anda bir nida geldi :
- Ey mescidimin duvarını kirleten köpeği kovan ve o
duvarı temizleyip onaran, hanerne pisliği ve necaseti layık
görmeyen kulum ! Sen, benim hanerne pisliği layık görm.ediğin
ve temizlerliğin gibi, ben de senin gönül beytine küfür necasetini layık görmedim. Kalbini, şirk ve küfür pisliklerinden
tathir ederek iyman nuru ile süsled.im.
Bu iltifat-ı Rabbaniyye ve tevfik-i sübhaniyye sayesinde.
o gayr-i müslim hemen oracıkta kelime-i şehadet getirerek kamil bir mü'min ve sadık bir müslim oluverdi.
Kimine dünyada hi� t.asa vermez,
Kiminin derdini şöyle bol eyler ..
Kimini dünyada hayvan yaratır,
Kimini kenduya muhlis kul eyler .•
Kimin elin alır, arşa �ıkarır ;
Kimin nira yakar, kara kül eyler ..
Kimine bir aba vermez giyeısi,
Kiminin kelbi:n.e atlas �ol eyler ..
Bu sözlerime sakın şaşma! Bütün hayır ve iyilikler, Allahu teaiii indinde zayi olmaz. Hatta, o hayır ve iyiliği yapan
- 33 -
kafir dahi olsa, kendisine iyman nasip olur. İyınan nasip olmayanlar ise, o hayır ve iyiliklerinin mükafatını dünyada muhakkak görürler. Kendilerine iyman nasip olmayanların evlatlarına veya torunlarına hidayet bahşolunur. Çünkü, yapılan bütün hayır ve iyilikler. fiilen ve bükmen iymanın birer
şubesidir. Bu iymanını dili ile değil de, fiili ile açıklamış olur
ve bu da birgün dili ile ikrarına sebep olabilir. Yeter ki, inayet-i Rabhaniye ve tevfik-i sübhaniye erişmiş bulunsun! ..
Bunun zıddı ve aksi olarak ; kötülük yapanlar, cami ve
mescitlerle etrafını kirletenler, insanlara ve bütün yaratılmışlara eziyet verecek davranışlarda bulunanlar, Allahu teala'ya asi olanlar. Resfıl-ü müctebaya cefa edenler her ne kadar dilleriyle müslüman olduklarını söyleseler de yaptıkları
fiil ve hareketler kafirlere mahsus fiillerden olduğundan, bu
gibilerin son nefeslerinde iym.ansız gitmelerinden korkulur.
Dikkat edilmesi ve daima gözönünde bulundurulması gereken bir önemli husus da şudur:
·
Hadis-i şerifte, (HAYA DENİLEN CEVHER DE. İYMANDAN BİR DAL, BİR BUDAKTIR) buyurulmuştur.
Haberlerde geldi ki, Cebrail aleyhisselam, Hak celle ve
alanın emirleriyle Adem aleyhisselama üç nur getirdi ve :
- Ya Adem! dedi. Bu üç nurdan birisi AKIL, diğeri İYMAN ve üçüncüsü de HAYA'dır. Bu üç nurdan birisini seç ve
al ! ..
Hz. Adem aleyhisselam, bu üç nurdan AK.IL cevherini
aldı, İYMAN ve HA YA nuriarına da :
- Ben, AKL'ı seçtim, sizler gidiniz ! dedi.
Bu defa, İYMAN n uru HAY A. nuruna:
- Var sen işine git ! dedi . Allah celle celAlühu bana
AKIL nerede olursa benim de orada bulunmarnı emr-ü ferman eyledi. Madem ki, Adem aleyhisselam akh seçip aldı, ben
iyman olarak ondan ayrılmam, aklın bulunduğu yerde ben de
bulun urum.
HA YA n uru da söz alıp dedi ki:
- Bana da, iyınanm bulunduğu yerde olmam irade buyuruldu. Sen. AKIL nurundan ayrılamayacağın gibi, ben de
HA YA n uru olarak İYMAN nurundan ayrılamam.
Su halde, AKIL kimde ise İYMAN da oradadır. İYMAN
kimde ise RAYA da oradadır. Bu itibarla her üç nurda .Adem
aleyhisselamda cem'olup bir araya gelmiş ve birbirlerinden
ayrılmamışlardır. Binaenaleyh, HALİFETULLAH · olan Hz.
Envllr-01-KuiOb, Ci lt 1 - F: 3
- 34 -
Adem aleyhisselama layık bir oğul isen, dışın insan olduğu
gibi, için de insan olsun istiyorsan, AKIL nurunu al ki, IYMA_N ve HAYA nurları da sende cem'olsun.
Şimdi sen bana diyebilirsin ki:
- İyi ama canım, bunca akıllı kafirler var. İyınan ve
haya, onlarda neden cem'olmuyorlar ?
Ben de, bu soruna karşılık derim ki:
- Onlarınki, tevfiksiz akıldır. Bu bakımdan, ona akıl dahi denemez. Faniliğini düşünmeden, bakiye asi olan insana
akıllı denilebilir mi ? Nereden gelip, nereye gittiğini idrak edemeyen, neden ve niçin halk ve icadedildiğini, bu dünya alemine niçin gönderildiğini bilemeyen akla. AKIL diyebilir misin? Vücudunun varlığını gördüğü halde. hakkı inkar edene
akıllı adam denilebilir mi ? Gökyüzüne baktığı, o engin boşlukta henüz adlarını dahi bilemediğimiz, hatta çoğunun mevcudiyetini bile farkedemediğimiz yüzbinlerce alemi gördüğü
halde, bütün bunların halıkım tanımayana nasıl akıllı denebilir? Bastığı toprağı, o kara toprağın her karışından fışkıran
tadları, renkleri, şekilleri ayrı ayrı binbir nimeti. o kara toprağın altında yatan kendisinden önce gelip geçmiş kavimleri
ve insanları düşünemeyene nasıl akıllı denebilir ? Çaresizlik
ve acz içinde bulunduğunu bildiği, günün birinde kendisinin
de çürümeğe mahkfun olduğunu sezdiği, çelimsiz, tahammülsüz ve zayıf bir yaratık olduğunu farkettiği halde, hakka isyan edenlere, Allah'ın kitabını inkara yeltenenlere, enbiyaya,
evliyaya. ulemaya hor bakanlara. geçici malına ve zenginliğine sağlığına ve esenliğine güvenerek fakire, yoksula, hastaya ve zayıfa hakaretle bakana akıllı demek mümkün müdür ?
Evet, aklın olmadığı yerde iyman ve iymanın olmadığı
yerde de haya bulunamayacağına göre, bu gibi insanlar bu
üç nurdan da mahrum bulunmaktadırlar. Bunlar, yalnız dünya dirlik ve düzenliği ile ilgili, hayatı yalnız bu fani aleme
mahsus ve münhasır sayan kimselerdir ki, bunların akıllarına AKL-I-MAAŞ denir. Bunlar, AKL-1-MEAD'a varamamışlardır. Bu itibarla, dış görünüşleri bakımından insan gibi görünseler dahi, gerçekte insan olaınamışlar, hakiki insanlığa
ulaşamamışlardır. Zira ; akıl, iyman ve ha ya cevherlerinden
yoksundurlar. Akılları olmayanlara, elbette tekalif de olamaz.
Hakkın en büyük h1tuf ve ihsanı olan akl-ı-azizini, para ve
geçim kaygusuyla iptal eden akıllı olabilir mi ? Akılları olmadığından ötürü iyman ve hayadan da nasipleri olamamıştır.
Tekrar ediyoruz : İyınan ulu bir ağaçtır ve ha ya onun bir
- .. ..... vCJ -
dalı ve budağıdır. Raya sahibi olanda iyman, iyman sahibi
olanda da akıl mevcuttur, bu üç devlet onda cem' olmuştur. Kulağını aç ve iyi dinle ! Bak ; iymanın bir şubesi olan haya cevherine sahip olan bir kimseye bahş ve ihsan huyurulan keramete ...
HlKA YE
Hz. Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimiz, bir sabah Mescid-i Nebevi'ye sabah namazı kılınağa gidiyordu. Önü sıra. gayet yaşlı bir zat gidiyordu. Ancak. çok
ihtiyar olduğundan çok ağır yürüyor ve bir türlü yol alamıyordu. İmam-ı Ali radıyallahu anh efendimiz, o kimsenin ihtiyarlığına hürmeten onun önüne geçrneğe kıyamıyor ve mecburen adımlarını ona uydurarak arkasından yavaş yavaş ilerliyordu. Ne var ki, ortalık ağarmağa başlamış, gün doğmağa
yaklaşmıştı. Böylece, mescid-i şerifin önüne kadar geldiler ve
o ihtiyar adam içeriye girmeyerek yoluna devam etti. Meğer,
kendisi Medine-i tahirede oturan gayr-i müslimlerden bir
pir-i fani imiş. İmam-ı Ali radıyallahu anh efendimiz mescide
girdi ve imam-üi-enbiya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya efendimizi imamette ve rüku halinde buldu. Allahu teala'ya
hamd-ü sena ederek kendisi de iktida etti ve rüku'a vardı.
Nasıl, hamdetmesindi ki, Server-i ka'inat efendimiz hazretlerinin arkasında bir vakit namazı kılamamak ve o müstesna fırsatı kaçırınak, telafisi asla mümkün olmayacak büyük
bir kayıp olurdu. Bahusus, böyle bir fırsatı kaçırmak tehlikesiyle karşı karşıya gelen İmam-ı Ali radıyallahu anh olursa !
Oysa, o sabah namazında olağanüstü bazı haller zuhur
etmişti. İmam-ül-haremeyn efendimiz hazretleri, rükfi.'a vardıktan ve aradan haylC müddet geçtikten sonra dahi kavmeye doğrulamamış ve öylece rüku halinde kalmıştı. Sanki,
İmam-ı Ali'nin namaza yetişmesini bekler gibi uzun süre rüki'ı.'da kalmışlardı. Netekim, Hz. Ali kerremallahu vechehu
iktida eder etmez doğrulmuş ve namaza devam buyurmuşlardı.
Namazdan sonra, aslıab-ı kirarn Resfi.l-üs-sakaleyn'den
rükfi.'u bu derece uzatmalarının sebep ve hikmetini sordular
ve aleyhissalatü vesselam efendimiz cevaben saadetle şöyle
buyurdular.
- Rüki'ı.'a vardım ve tesbihlerden sonra başımı kaldır-
- 3 6 -
mak istedim. Fakat, kardeşim Cebrail kanadını üzerime koyduğundan ka vmeye doğrulamadım. N e kadar zaman geçti bilemiyorum, birden kanadını üzerimden çekti ve ben de namaza devam ettim.
Aslıab-ı kiram. Cebrail aleyhisselamın kanadını koyarak
rükfı.'dan kavmeye kalkmasına engel olmasının sebep ve hikmetini sorduklarında. Resul-ü-zişan efendimiz ;
- Bilmiyorum, henüz Cebrail aleyhisselama bunu soramadım, buyurdular.
O anda, Cebrail aleyhisselam nazil olup, Hakkın selamlarını tebliğ ettikten sonra :
- Ya ResUlallah ! dedi. Rükfı.dan doğrulmamza engel olmamın sebep ve hikmeti şudur. İmam-ı Ali, sabah namazını
eda niyyet-i halisanesiyle mescidinize doğru gelirken, önüne gayr-i müslim bir ihtiyar çıktı. Onun yaşlılığına hürmeten
önüne geçmekten haya ederek mecburen adımlarını ona uydurdu ve bu yüzden de cemaate gecikti. Onun bu hayası, gayr-i
müslim bile olsa bir ihtiyara saygısı Allahu azim-üş-şanın hoşuna gitti ve İmam-ı Ali'nin cemaate yetişebilmesi ve malızun
olmaması için rükfı.dan doğrulmamza engel olmarnı emr-ü ferman buyurdu.
Resfı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, keyfiyetten aslıab-ı kiraını haberdar edince hepsi hayretler içinde kaldılar. Efendimiz, saadetle devam buyurdular :
- Size, daha da taaccüb edeceğiniz bir mes'eleyi de haber vereyim. Bana, İmam-ı Ali namaza yetişineeye kadar, sizleri rükfı.da tutmam emrolunduğu gibi, Mika'il aleyhisselama
da güneşi tutması ve İmam-ı Ali namaza yetişineeye kadar
doğmasına mani oLnası emr-ü ferman olundu.
Ey aşık -ı sadık!
. Gördün mü haya'nın kerametini ? Haya deyip geçme ...
Iyman şubelerinden olan haya, böyle bir nimet, böyle bir keramettir. Ne mutlu haya sahibi olanlara !
İymaru. bir ulu ağaca benzetmiştik. Hemen ilave edelim :
Bu iyınan ağacının kökü cenn�t bahçelerindedir. Herhangi bir
dalına tutunanı çeker cennete alır. Elbette, bu o dala tutunanın istidat ve kabiliyetine bağlıdır. Zira, cennet-i ef'al, cennet-i sıfat, cennet-i zat vardır.
Ey hakka talip, rizaya ragıp ve cemal-i lem yezele aşık
olan aziz mü'minler ! Ka'inat ve mevcudat aleminde, bilinen ve
bilinmeyen, görünen ve görünmeyen bütün yaratılmışlar, canlı veya cansız, ruhlu veya ruhsuz herşey hakkın varlığına ve
- 37 -
birliğine şehadet ederler, hakkı tesbih, tekbir ve tahmid eylerler. Sen de, hakkı bir le ! Hakkın varlığına ve birliğine şehadet et ! Bu şehadetin asla boşa gitmez, hak da senin şehadetine şahit olur. Bütün melekler, görünen ve görünmeyen,
bilinen ve bilinmeyen bütün mevcudat ve mükevvenat ve mahlukat, bu şehadetine tanıklık ederler.
Bu dünya aleminde herşey bizim bildiğimiz ve anladığımız gibi değildir. İnsanoğlunun aklı herşeye ermez. Gerçi. akıl
herkese lazımdır ve herkes kendisine göre akıllıdır ama, her
sırrı ve herşeyi aklımızia söküp çözemeyiz ve anlayamayız.
Meğer ki. bazı sırlarını Hak teala lutuf ve keremiyle anlatmış olsun! Çok şey bildiğimizi sanırız amma, bildiğini hakkıyla ve layıkıyla bilemezsin. Meğ·er ki, Hak teala lutuf ve keremiyle bildirmiş olsun ! Gözün var, ama göremezsin ! Kulağın
var, ama duyamazsın ! Duysan da anlayamazsın ! M eğer ki,
Hak teala lutuf ve keremiyle göstermiş, duyurmuş ve anlatmış olsun ! ..
Gezıne gel serseri, ey deli gönül !
Delil-ü bürhanın Kur'an var iken,
Sen de al nasibin, er muradma;
Meydan-ı aşk içre irfan var iken ..
Sözü uzatmak neye yarar ? Evet, ayağın var ama yürüyemezsin, Hak yürütmeyince ! .. Elin var ama tutamazsın, Hak
tutturmayınca ! .. Bütün mahlukat ve mevcudat Hakkın varlığına ve birliğine şehadet ediyorlar. Hakkın varlığına ve birliğ·ine delil dağlar ve taşlar, hakkı zikrediyor ve ALLAH ALLAH diyorlar. Sen ne duruyorsun? Allah de, Allah'ı bil, AlIah'ı buL Allah'la ol ! .. O, sana senden yakın. sen de ons, yakın ol ! Hem, onun yakınlığı senin bana, benim sana yakınlığım gibi de değil ; bu yakınlık dille tarif ve kalemle tavsif
olunamaz. O, bize bizden yakm ! Şehadet et, tevhid ey le ! Allahu teala, şehadet edene şehadet eder. Zikredeni zikreder.
i'dlah diyen mahrum kalmaz. Allah diyen malızun olmaz. Zira, o rahiymdir, kerimdir, latiftir. Rahmetlerine, keremlerine
ve lutüflerine bidayet ve nihayet yoktur. Rahmaniyyetine de
son ve zeval yoktur.
- 38 -
HİK A YE
İbrahim-i Vasıti hazretleri rivayet buyurmuşlardır :
Bir kimse, Arafat'ta bulunduğu sırada. o mübarek yerden yedi tane taş almış ve :
- Ey taşlar ! İyınanıma şahit olun, diyerek bu yedi taşın üzerine kelime-i şehadet getirmiş : O gece, bir rüya görmüş. Rüyasında kıyamet kopmuş ve bütün insanlar malışer
yerinde hak huzurunda toplanmışlar. Sıra bu zata gelmiş ve
mizan ve hesaptan sonra, günahları ağır geldiğinden Hak eelle ve ala kendj sinin cehenneme atılmasını emr-ü ferman buyurmuş. Azap melekleri. onu alıp cehenneme götürmüşler. Faka,t, arafat meydanında topladığı ve her biri üzerine kelime-i
şehadet getirerek iynıanına şahit tuttuğu taşların. cehennem
kapılarını kapattıklarını görmüşler. Azap melekleri ne kadar uğraşmışlarsa da, o taşları oradan söküp atamamışlar.
Dlğer kapıların da aynı şekilde ve aynı taşlar tarafından tıkandığını ve o kimsenin cehenneme atılmasına imkan bırakmadığını anlamşlar ve onu tekrar huzur-u izzete götürüp niyazda bulunmuşlar :
- Ya Rab ! Bu kimseyi nara atmamız irade ve ferman
buyuruldu. Emrinizi yerine getirmek üzere cehennemin yedi
kapısına da vardık, her birisinin kapısını birer taşla tıkanmış
olduğu halde bulduk. O taşları yerinden kaldırınağa ve ferman-ı sübhaninizi yerine getirrneğe kasdettik. Ancak, gücümüz ve takatimiz buna elvermedi. O küçücük taşlar o kadar
ağır ki, bize bahş ve ihsan buyurduğun kuvvet ve kudrete
rağmen onları yerlerinden dahi kıpırdatamadık.
Cenab-ı Erham-er-Rahimiyn'den hitab-ı izzet şeref sadir
oldu :
- Ey kulum ! Arafat'ta i yınanına şahit tuttuğun taşlar,
cehennemin kapısını kapattı. Senin hakkını ve şehadetini o
küçücük taşlar bile zayi ve inkar etmediklerine göre, ben azimüş-şan nasıl olur da senin şehadetini zayi ederim. Kerem, ancak bana yakışır. Ben de sana ve senin iyman ve şehadetine
şahidim. Ey meleklerim ! Bu kulum u alın ve cennetime götürün ...
Melekler, o zatı bu defa da cennet kapısına getirirler ki,
ne görsünler ? Cennet kapıları da kapalı değil mi ? Fakat, o
zat hemen kelime-i şehadet getirir, cennet kapıları derhal açılır ve şad-ü handan cennete dahil olur.
- 39 -
Ey Hakkın varlığına ve birliğine şehadet eyleyen mutlu
kişi !
Dağlar ve taşlar, senin bu şehadetine şahit oldukları gibi, Allahu teala ve melekleri de şahittirler. Bu şehadetin hürmetine seni nardan azad ve cennete idhal edeceklerdir. Bu iltifat-ı ilahiyye, yalnız ahiret hayatına mahsus ve münhasır
değildir. Mü'minler. bu iltifata dünya hayatmda da nail ve
mazhar olurlar. Cennete girerler, didarı görürler. Seksen yıl
dala.let bataklıklarında bulunsan. bir kerre şehadet nasjp olursa, ebedi saadet ve selamete erersin. llla tevhid, illa zikrullah
ve şehadet ! ..
Gel ömrünü etme hebi.,
Zikr-i Hüda et daima,
Divane desinler sana,
Zikret hemen leyl-ü nehar ...
Zikre çalış, koy gafleti ;
Et masivadan nefreti,
Kıl zikrile ünsiyyeti,
Zikret hemen leyl-ü nehar ...
Otururken hakkı zikredersen, o da seni zikreder ve :
- Le b bey k kulum! Benden ne istiyorsun, vereyim? der.
Affını dilersen, affeder. Mağfiret dileniyorsan, mağfiret olunursun. Cennetini diliyorsan cennetini, cemalini özlüyorsan
cemalini ihsan ve inayet eyler ve malışer yerinde bütün enbiya o günün şiddet ve dehşetiyle dizüstüne çöküp oturdukları zaman, Rabbin seni zikreyler ve narından azad buyurur.
Zakirlerle, şakirlerle. aşık-ı sadıklarla, zümre-i enbiya ile haşreyler.
Rabbini. kıyamen zikrediyorsan o da seni zikreder ; ayaklarını kötüye, çirkine gitmekten alıkoyar, iyiliğe, hayıra, hasenata koşanlardan, hak rizasma ulaşanlardan ve o yolda sabit-kadem olanlardan eyler. Yarın, mahkeme-i külıraya gitmek üzere bütün mahlukat kabirierinden kalkarak emre muntazır ayakta durup beklerken, Rabbin seni zikreder de malışer yerine yürüyerek götürmez. Salihler zümresiyle başrederek cennetten gönderilen bineklere, büraklara bindirilere k
malışer yerine izzet ve ikram ile davet olunanlar arasında bulundurur.
O gün, mahşere giden halk üç sınıftır :
- 40 -
Bir kısmı, biraz önce anlattığım gibi bineklere, büraklara bind�rilerek götürülenlerdir.
Bir kısmı, yürüyerek gidenlerdir.
Bir kısmı da, kafirlerdir ki, yılan, çıyan ve benzeri ayaksız hayvanlar gibi yüzleri üstüne sürüne sürüne götürülenlerdir.
Bu alemde. Rabbini ayak üstü zikredenler, o gün ayak
üzre durmazlar. yürümez ve yürütülmezler. Onlara, cennetten
özel binekler gönderilir. Herkesin aç kaldığı o gün, onlara cennet nimeti, didar devleti, af ve mağfiret lezzeti tattırılır ve
taltif olunur. Herkesin çıplak olduğu o gün, onlara cennet bulleleri giydil'ilir. Herkesin, susuzluktan yanıp tutuştuğu o gün,
onlara Kevser şarabı sunularak susuzlukları giderilir. Onların yüzleri ak ve gönülleri berrak kılınır.
Bu alemde, yanları üstü yatarken Rabbini zikredenleri,
Allahu teala bu alemde iken de zikrettiği gibi, dünyanın son
ve ahiretin ilk menzili olan kabirlerinde yanları üstü yattıkları zaman zikreder. Onların kabİrlerindeki zulmeti, zikirlerinin nuruyla nurlandırır, kabir ferahlığı bahş ve ihsan, sorulara cevabını asan kılar. Münkir - Nekir adlarındaki iki korkunç meleği, güzel yüzle gönderir, kabir azabından emin kılar
ve onların kabirierini cennet bahçelerinden bir bahçe haline
getirir. Bu hal ta haşre kadar hergün nimetlerinin artması
şeklinde devam eder. Velhasıl, uzun söze ne hacet ! Allah diyen, mahrum olmaz. Allah diyen, malızun kalmaz. Allah diyen,
malıcup olmaz. Allah diyen, mahkum olmaz ; hakkın gülleri
solmaz, hak aşıkları ölmez, fani dünya evinden baki ve ebedi
olan ahiret sarayına göç eder, hak rizasına varır, durmaz hakta yürür, hakkın cennetine girer, hak didarını görür. Zat cennetine girer, Fİ MAK' AD-I SIDK'a erer. Lutf-ü hakka mazhar
olur, Resftl-ü zişanı orada bulur, bezm-i Muhammed'de ve civar-ı Mustafa'da daimi safa ve sürur içinde kalır.
Ya Erham-er-Rahimiyn ! Her ne murad eylersen olur. Ne
dilersen mutlaka yerini bulur. Her nefeste, senin hükmün yürür. Hükmüne karşı gelebilecek kimse olamaz, kazanı reddedecek asla bulunmaz. Ne istersen yaparsın. Malik-el-mülk ve
zül-celal-i-vel-ikram sensin ! Herşey senin ve herşey sana muhtaçtır. Sen, dilediğini af ve dilediğine azap edersin. Eğer, azap
edersen biz ne yapabiliriz ? Kul senin, kevn-ü mekan senin!
Affedersen, sen gaffar ve settarsın. Bab-ı lütfuna geldik, sana iltica ve dehalet ediyor, senden affımızı talep eyliyoruz.
Bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn, bizleri de affına mazhar olan
- 41 -
kullarından eyle, mü'min olarak öldür ve oldur, salihlere ilhak eyle ya Rabbi ! ..
Söylenir vasfma Rabbil-alemiyn,
Gafir-iz-zünfıb, hayr-ür-rahimiyn;
Eyle bizlere keremler ya mu'in,
Kul senin, ihsaıı senin, gufran senin . . .
HİKA YE
Şeyh Ebu-Hafd rahmetullahi aleyh naklediyor :
Süfyan-ı Sevri'den işittim. Müşarünileyh, hacca niyetle
yola çıkmıştı. Çöllerden geçerken, bir kimse çıkageldi ve bizim kervana karışarak yoldaş oldu. Fakat, bu yabancı namaz
kılınıyor ve bizimle yemek de yemiyordu. Ben, o kimseye :
- Neden Rabbil-alemiyne ibadet etmiyorsun? Dedim.
Bilmez misin ki, namaz hakkın pek sevdiği ve Resfıl-ü zişanın
gözümün nuru buyurduğu bir ibadettir. Niçin namaz kılınıyorsun ? Hem, bakıyoruro bizimle yemek de yemiyor ve bizim
sohbetlerimizden adeta kaçıyorsun.
O kimse, hristiyan olduğunu söyledi, adını sordum ve
Abd-ül-Mesih olduğunu öğrendim. Kendisine :
- Bizim kervanımız, gördüğün gibi hac niyyetiyle Mekke-i mükerrerneye gitmektedir. Sen ne tarafa gideceksin ? diye sordum. Cevaben :
- Müslümanlar, her yıl akın akın bu yola gidiyorlar.
Ben de, niyyet edip yola çıktım. Müslümanların Mekke-i mükerreme ve Kabe-i Muazzamada ne yaptıklarını gözlerimle
görmek istiyorum. Sizin, Ka be dediğiniz yeri de çok merak edi ·
yorum. Orada, nasıl ibadet ettiğinizi görmek ve bilmek cmelindeyim, dedi. Bunun üzerine kendisine şu öğütlerde bulundum:
- Öyle ise, bizden ayrılma ve bize karşı çekingen durma, dedim. Bizler, el-hamdü lillah mü'minleriz, sana hiçbir
fenalığımız olmaz.
Kendisine gösterdiğim bu ilgi ve verdiğim teminat, onun
da hoşuna gitmiş olmalıdır ki, yanımıza sokulmağa ve bizlerle dostluk ve arkadaşlık kurmağa başladı. Aradan üç gün
geçti, bizimle oturup konuşuyor, sohbetlerimizi dinliyor ve
fakat yine yemek yemiyordu. Onun bu haline cidden taaccüb
- 42 -
ediyordum. Bu adamcağız, ne yemek yiyor, ne de su içiyordu. Dördüncü gün bana :
- Ya Süfyan ! dedi. Rabbin katında kadrin ve merteben
varsa, dua et bize yiyecek bir şeyler versin ki yiyelim.
Ona dedim ki :
- Ya Abd-ül-Mesih ! Sen de insansın, ben de insanım.
Benden istediğini Rabbinden istesen daha ala olur.
Daha sözümü bitirmemiştim ki, o hristiyan yol arkadaşımız yüzünü yerlere sürmeğe ve alnını toprağa dayayarak
dua etmeğe başladı ve hemen o anda gayet büyük bir sofra
halk ve icad olunduğunu gördük. İçinde, türlü türlü nimetler,
tarif ve tavsif edilmeyecek nefasette yiyecelder ve çeşitli meyveler ihsan olundu. Bu hali görünce, ibret-i hak galebe edip
gayet perişan oldum. Bu adam, batıl bir dinden iken Allahu
teala'ya niyazda bulunuyor ve duası da müstecab oluyordu.
Gayret-i islamiyeme dokundu, rengim döndü, hayrette kaldım. Hristiyan yoldaşımız, yerden başını kaldırarak bana
şunları söyledi :
- Kalbine elem ve iztirap gelmesin. Bu nimetler, senin
hürmetine bahş ve inayet buyurulmuştur.
- Nasıl olur ? diye yüzüne bakınca şu açıklamayı yaptı :
- Ben, Rabbime dua ederken : ( Ya Rab ! Bu kimsenin
dini hak ise, senin hak olan dinin hürmetine bize yemek gönder. ) diye niyazda bulundum. Senin dinin hürmetine bize bu
yemekler inzal buyuruldu, dedi.
Bu kimse, iki gün daha bizimle yola devam ettikten sonra ayrıldı. Biz de yolumuza devamla Mekke-i mükerrerneye
vardık, Kabe-i muazzamayı tavaf niyyetiyle Mescid-i Harama
girdiğimde, bu kimsenin de Müslümanlarla birlikte Beyt-i muazzamı ta vaf ettiğini gördüm. Yanına sokularak :
- Ey Abd-ül-Mesih ! dedim. Sen, Allah u teala'ya gereği
gibi iyman etmeden hakkın beytini nasıl tavaf ediyorsun?
Parmağını dudağına götürüp, bana ( Sus!) işareti verdikten sonra yavaşça şunları söyledi :
- Artık bana Abd-ül-Mesih deme, Abdullah diye çağır !
Bütün halk Arafat'ta iken ben de oradaydım. Arafat'ta arif
oldum. Onlar, Arafat'tan dönerek Beytullah'a girince ben de
peşlerinden gittim ve ayağıını Mescid-i haramın eşiğine koyarken hatıftan bir nida işittim. Bana, şöyle hitap ediliyordu : (Utanmaz mısın ki, gördüğün kerameti inkar ve inat yolunu terk etmeden, Rabbil-alemiynin istediği gibi iyman eylemeden, Rabbin senden ve sen Rabbinden razı olmadan, dost-
- 43 -
larım için bina ettirdiğim beytime nasıl girebiliyorsun ?) O
anda, Hak celle ve ala hazretleri kalbime rahmet nazarı ile
nazar buyurarak, Arafat'ta zat-ı hakka arif olduğum gibi Safa'da safaya ve Merve'de mürüvvete erdim de, Kabe-i-muazzamaya öyle girdim. El-hamdü lillah Müslüman oldum, rahat
ve huzur buldum.
Ey hak ve hakikat yolcusu ! Bu hikayeleri, masal gibi okuyup geçme ; kıssadan hisseni al ! .. Tecessüs saikasıyla hak yoluna gidenler bile mahrum kalmazken, ömürlerini dalalet içinde geçirdikleri halde iltifat-ı Rabbaniyyeye mazhar olurlarken, hakkın halis kullarına ikram olunacak iltifat-ı ilahiyyeyi
senin, irfan, iz' an ve insafına bırakıyorum :
Devanı-ı zikrile baki saadet iste gönül,
Çalış tarik-i visale, hidayet iste gönül;
Tecelliyatma yarın liyakat iste gönül,
Cenab-ı Hazret-i Haktan inayet iste gönül. . .
Ht KA YE
Fira'unun bir maskarası vardı. Fira'un ve vezirlerini
güldürüp, eğlendirmek için eline bir sopa alır, bu sopayı Hz.
Musa aleyhisselamın asasına teşbih ederdi. Musa aleyhisselam peltek olduğundan, efendilerinin karşısında o zat-ı akdesin taklidini yapar ve hazır bulunanları kahkahalara boğardı. Musa aleyhisselam, keyfiyyeti haber alınca, çok üzüldü ve
o maskarayı helak etmesi için Rabbine niyazda bulundu. Hitab-ı izzet şerefsactir olarak buyuruldu ki :
- Ya Musa ! O soytarıya iyman nasip edecek ve kendisini cennetime koyacağım.
Musa aleyhisselam, o maskaraya ne sebep ve hikmetle
iyman ve cennet bahşolunacağını sordu. Allah azze ve celle
hazretleri şöyle buyurdu :
- Ya Musa ! N ebi'lerimi taklit ediyor. Dostlarımı taklit
edenleri, hidayete iletirim. Eğer Fira'unu ve onun gibi kafirleri taklit etseydi, düşmanlarımı taklit ederek düşmanlarıma
benzemeğe çalıştığı için, iymansız olarak canını alır ve onu
cehenneme koyardım.
Bu kıssada da, çok büyük ibret vardır. Anlayana aşkolsun !
Biz, kendimize göre mana çıkarınağa çalışalım: Demek
- 44 -
oluyor ki, insanlar iyiyi ve güzeli, iyiliği ve güzelliği taklide
özenirlerse, günün birinde bu taklitleri tahkik oluverir. Kaldı
ki, taklit etmeden tahkike giremezsin, aşk-ı mecaziden geçmeden aşk-ı hakikiye eremezsin. Mecnun Leyla'yı sevmeseydi, gece-gündüz LEYLA, LEYLA diye inlemeseydi, :MEV
LA'yı bulamaz, MEVLA'ya gönül veremezdi. Sevenlerle ol, sen
de birgün seveceksin ! Görenlerle ol, sen de birgün göreceksin ! Duyanlarla ol, sen de birgün duyacaksın ! Sevenlerle olmazsan, sevemezsin. Görenlerle olmayınca, göremezsin. Duyanlarla olmayınca, duyamazsın ! Bu oluşlar, evvela taklit ile
olur, sonra tevfik erişince tahkik oluverir.
:\lekteb-i irfa.na gir, oku bu ilmin aslını ;
Gör, nice dereolunmuş bu ilirnde dört kitap ...
HlKAYE
Ebu-Zer-il Gıfari radıyallahu anh, vakt-i cahiliyette çobandı. Bir putu vardı, onu daima yanında taşır ve ona ibadet
ederdi. İnsanoğ·lu ne acaiptir; kendi eliyle yaptığ·ına yine kendisi tapar. Söz sırası gelmişken söylemeden geçemeyeceğim :
Kafirin bir putu, mü'minin bin putu vardır derler, doğrudur.
Seni haktan men'eden ne varsa, hangi şeyler seni rabbinden
alıkoyuyorsa, o kadar putun var demektir. ( Peki, bu putlardan kurtulmak için ne yapayım?) diye soracak olursan, sana
hemen cevap vereyim : Feth-i Mekke günü, aleyhissalatü vesselam efendimiz, nasıl ki, Kabe-i muazzamanın içinde ve dışındaki putları kırdırıp attıysa, hatta İmam-ı Ali kerremallahu
vechehu ve radıyallahu anhı mübarek omuzlarına çıkartarak
Beytullah'ı putlardan nasıl tathir eylediyse, sen de kalbindeki
bütün putları kır at, dil beytini putlardan arındır ve bir daha
da o beyt-i azize seni Rabbinden ayıracak putları doldurma,
kalbine aşkullah, muhabbetullah, muhabbet-i Resfı.lüllah'tan,
aslıab-ı kiramın ve şah-ı velayet Hz. Ali'nin, Ehl-i beytin ve
JJ-i Resfılün muhabbetlerinden başka muhabbet sokma, vücut
ülkesinin Kabe'si olan kalbini iyice temizle ki, putlardan kurtulasın ve fe lah bulasın ! Unutma ki, kalbin temizlenmesi vç
safiyyeti ancak bu saydıklarıma muhabbetle kabil ve kaimdir.
Bu suretle kalplerini arındıranlara KALB-İ-SELİM sahibi
derler. Duymadın mı ki, mal ve evladın, kasa ve kesenin hiç-
- 45 -
bir menfaat sağlayamayacağı o ulu divanda, ancak ve yalnız
KALB-İ-SELİM'e sahip olanlar necat bulurlar :
yel'ıne la yenfa 'u malün Fe la benun illa men etalla he bi-kalbin selim.
Eş-şu'ara - 88
Meal-i münifi : O gün, ne mal ne evlat fayda verir. Meğer
ki, Allahu teala'ya küfür ve mô.'siyetten salim bir kalple gelmiş olsun.
Levh-i dili pak edüben gayriden,
Kasd-ı lika eylemedin öyle mi ?
Ehl-i visal olmak için himmeti,
Fakr-ü fena eylemedin öyle mi?
Evet ; Ebfı-Zer putunu daima yanında taşır, ona ibadet
eder ve ondan medet umardı. Bir gün, putuna en güzel elbiseler giydirdi ve koyunlarını ona emanet ederek şöyle dua
etti :
- Ey benim maksudum ve ma'budum ! Biliyorsun, bugün çok önemli bir işim var, bu işim.i rast getir ve koyunlarımı da muhafaza eyle !
Sonra, kalktı ve o işini görrneğe gitti. O henüz ayrılmıştı ki, bir karga geldi, putun üstünü başını kirletti, özene
bezene giydirilen elbiseleri berbat etti. Ebfı-Zer, işini görüp
geri dönünce putunun o pis ve kirli haline üzüldü, o güne kadar ona yaptığı ibadetten dolayı kalbine hüzün çöktü. Öyle
ya ; kendisini alelade bir kargadan bile koruyamayan cansız,
kuvvet ve kudretsiz, hiçbir değeri olmayan bu manasız nesneye o güne kadar ma'bud diye tapındığına pişman oldu. o
anda Allahu azim-üş-şan kalbini ma'rifet-i tevhid ile münevver kılmış, küfür zulmetini hidayet nunına, dalalet musibetini
tevhid ve iyman şu'uruna tahvil buyurmuş, şekavetini saadete yöneltmişti. Kendi kendisine, uzun uzun düşündü :
- Eğer, şuncağız gerçekten ma'bud olsaydı, kendisini
necasetten korur ve benim gözüme böyle pis ve çirkin bir halde görünmezdi. Hak ma'budun bütün malılukata galip olması
gerekir. Bu ise, benden bile zayıf ve aciz, o kadar ki üzerini
- 4 6 -
kirleten kargayı def'e dahi gücü yetmiyor, diye derin derin
tefekküre daldı.
Günlerden bir gün, Medine�i münevvere'de bir zat-ı akdesin nübüvvetini ilan ettiğini ve halkı hakka davet eylediğini duydu. Onun mübarek yüzünü görmeden, ismine aşık olarak hemen Medine-i tahirenin yolunu tuttu. Aleyhissalatüvesselam efendimizi daha uzaktan görür görmez, cemalinehayran kaldı ve kalbine huzur ve sükün doldu. Rabib-i edib-i
Kibriya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimiz hazretleri
tebessüm buyurarak kendisine seslendi :
- Gel ya Eba-Zer ! Ma'bud bilerek taptığın putun batıl
olduğunu, karganın kirletmesinden mi aniadın?
Ebu-Zer, bu mucizeyi görünce hayret ve dehşet içinde
kaldı ve ağlayarak sordu :
- Dalalet yoluna saptığım, din diye batıl bir puta taptığım için vicdan azabı içindeyim. Bu şirk ve günahiarımdan .
nasıl kurtulur ve nasıl gerçek kul olurum ?
Aleyhissalatü vesselam efendimiz saadetle buyurdular :
- Ya Eba-Zer ! Kelime-i şehadeti söyle ... Bütün günahlarından arınır, rahmet ve mağfiret-i ilahiyye nail olursun.
Ebfı-Zer-i-Gıfari radıyallahu anh-ül-Bari hemen oracıkta
kelime-i şehadet getirerek islama girdi ve ebedi saadet ve selamete erdi. Resfi.l-ü müctebanın en güzide sahabelerinden, velilerin sevgililerinden ve Allahu teala'nın has kullarından oldu.
Bilmem anlatabiliyor muyum? Bir şehadet kelimesi, bütün günahların affına vesile olur. Öyle ise, buyurun beraber
tekrar edelim:
li-"''' :
Eşhedü erı la ilıl."ıe iliallah ııe Ci"ıedü ennc .\1uhammederı abdühu ve Resillülıu
Bizi çün eyledin ihsana mazhar,
Yine lfıtf-u kerem senden ilahi !
Visalindir ibada ıyd-ı ekber,
Yine liltf-u kerem senden ilahi !
- 47 -
HİKAYE
Hz. Musa aleyhisselam, Tur'a giderken beline Mecusi kuşağı kuşanmış bir ihtiyarın ateşe taptığını gördü. Bunca yıl
yaşamış, saç sakal ağartmış, adeta beli bükülmüş bir ihtiyarın, hala dalaletten kurtulamamış olmasına ve ateşe tapmasına pek acıdı ve o biçareye rahmet nazarı ile nazar etti. Sırası gelmişken söyleyim: Peygamberlerin ve Hak velilerinin
rahmet nazariarına uğrayanlar, merhamet olunurlar. Zira,
bu zevat-ı alişanın hürmet ve izzetine, Allahu azim-üş-şan da
o kula rahmet nazarı ile nazar buyurur. Hz. Musa aleyhisselam, o yaşlı Mecusi'den sordu :
- Ey ihtiyar ! Kaç yıldır bu ateşe tapar ve Allahu teala'ya şirk koşarsın ?
İhtiyar cevap verdi :
-- 490 yıldır, ben bu ateşe taparım.
- Vah vah ! .. Yazık sana, gel bu dalaletten vazgeç ! Bugüne kadar yaptığına ve taptığına pişman ol, tövbe et ve
alemierin Rabbi olan ol Melik-i Cebbar'a iyman getir ki, ebedi alemde seni cehennem ateşiyle yanmaktan kurtarsın.
- Ya Musa ! 490 yıl hakka şirk koştuktan sonra iyman
getirerek hakka rücu etsem, beni kulluğuna kabul huyurup
affeder mi, narından azad eyler mi, cennetine koyar mı ?
- Elbette kabul eder, elbette af ve mağfiret buyurur, elbette seni kulluğuna ve cennetine kabul eyler. O Ekrem-elekremiyn, Erham-er-Rahimiyn'dir. Dergahına yüz tutanları
asla boş çevirmez ve mahrum da etmez. İyman edenin iymanını, tövbe edenin de tövbesini kabul eder ve onu bağışlar.
- Ya Musa ! Beni, bu küfür ve isyan çokluğuna rağmen
gerçekten kulluğuna kabul huyuracağını biliyorsan, bana iyman arzeyle ...
Hz. Musa aleyhisselam, ona iyman arzetti ve yaşlı zat
Kelime-i şehadet getirdi ve şeref-i iyınan ile müşerref oldu.
Ne var ki, bu hakka dönüşü, hakka kulluk lezzetini tadışı ve
günahlarının bağışlanışı, onu heyecanlandırmiş ve ihtiyarcık
hıçkıra hıçkıra ağlamağa başlamıştı. Adeta geçmiş günahlarını ve ma'siyyetlerini gözyaşlarıyla yıkıyor gibiydi. Uzun
- 48 -
uzun ağlayıp sızladıktan sonra, olduğu yere çöküvermişti.
Musa aleyhisselam, onu kucaklayarak kaldırmak isteyince,
ruhunun alem-i bekaya uçtuğunu, mest ve bihuş ecel şerbetini
içtiğini, saadet ve selamet diyarına göçtüğünü anladı. Onu,
oracıkta yıkadı, kefenledi, kendisine dualar ederek kabrine
yerleştirdi ve Rabbine niyazda bulundu :
- İlahi ! Ey benim Rabbim ve alemierin haliki olan ulu
Allahım ! Bu zata ettiğin muameleyi bana bildir. Zira, 490 yıl
sana şirk koştuğunu, ateşe taptığını bizzat kendisi ikrar ve
itiraf etmişti. Henüz iymana geldiği ve daha zat-ı ahadiyyetine ibadete dahi fırsat ve imkan bulamadığı halde, bir şehadetinden ötürü kendisine bahşettiğin ihsan ve atayı bana bildir ki, kavmimi tenvir edeyim, bu mutlu haberi sana ve bana
iyman edenlere de müjdeleyeyim.
Bu münacatına karşılık, hitab-ı izzet şerefsadir olarak
şöyle buyuruldu:
- Ya Musa ! Bilmez misin ki, bize şehadet edene biz de
şehadet ederiz. Her kim, şehadet kelimesini getirrneğe sulh
olursa, biz onu dostlarımızdan kılar, ona keramet hil'atini giydirir, başına iyman tacını koyar ve kalbini muhabbetimizle
doldururuz. Kendisini a'layı ıllıyyine alır ve Fİ MAK' AD-I
SIDK'a eriştiririz.
Hz. Musa aleyhisselam, Rabbinin bu tebşiratını ve o yaşlı zatın bir şehadetle ind-i ilahide erdiği izzet, keramet ve saadeti, o ihtiyarın kavmine ve kabilesine tebliğ etti ve LA İLAHE İLLALLAH MUSA KELİMULLAH şehadetiyle nasıl bir
devlete nail olduğunu da anlattı. Evet, bir şehadet kelimesi
deyip geçmemeli ! Bir şehadetin ne demek olduğunu, onu okuyanın ne yüce mertebelere eriştiğini ancak Allahu azim-üş-şan
bilir. Şehadet kelimesi okunduğu zaman, arş-ı a'la gaşyolup
titrer. Halis niyyetle şehadet kelimesini söyleyen kimseyi Hak
teala af ve mağfiret buyuruncaya kadar arşın titrernesi durmaz.
Hz. Musa aleyhisselamın telkiniyle nübüvvetini tasdik
ederek bir şehadet kelimesini okumakla, 490 sene küfür, şirk
ve ma'siyyet girdabında çalkalanan bir ihtiyar, bu keramet
ve saadetlere mazhar olW'sa, Habib-i Hüda ve şefi-i Rftz-i ceza olan aleyhissalatü vesselam efendimizin telkiniyle, onun
nübüvvetini ikrar ve tasdik eyleyerek :
- 49 -
LA iLAHE İLLALLAH MUHAMMEDÜN RESULÜLLAH - EŞHEDV EN LA İLAılE lLLALLAH VE EŞHEDti
ENNE MUHAMMEDEN ABDÜHU VE RESÜLÜHU.
diyenierin ne yüce mertebelere, ne yüksek derecelere ereceğini
senin irfan ve iz'anına bırakırim. Zira, Hz. Musa aleyhisseliı.m
KELİMULLAH, Hz. MUHAMMED MUSTAFA sallallahu
aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri ise, MAHBUB-U RABBİL-ALEMİYN'dir. Biri, kelim elinde hidayete, biri habib
elinde inayete erer. Kadr-ü kıymetimizi bilelim, ümmet-i Muhammed'den olduğumuza şükredelim. Allah azze ve celle, Kur'
an-ı azim-ül-bürhanda şükredenlere ziyade kılacağını açıkça
va'd ve beyan buyurmaktadır. Hem, batırdan çıkarmamalıdır
ki, verilen nimete şükredilmezse, o nimet o kulun elinden alınır.
Şu var ki, Allahu azim-üş-şan nasip ve hidayet ederse, şehadet kelimesi nasibolur. Allahu teiı.liı.'nın yardımı olmayınca, doğru yol bulunmaz, hidayete erilemez. Lfıtf-ü Hüda olmayınca, cennete de �rilemez. Sakın gaflet olunınaya ! Cennet,
lfıtf-ü ilahiyleclir. Ibadet karşılığı değildir. İbadet ve ta'at,
kulun derecesinin artmasına yardımcıdır. Şu da muhakkaktır ki, cennetin anahtarları KELİME-1-TEVHİD ve KELİME-1
ŞEHADET'tir. Allah u tealiı., tevhid kapısını açmayın c� .
hiç kimse o kapıdan içeri giremez. Hak murad etmeyince, kul
murad edemez. Allahu teala talip olmayınca, kul talip olamaz.
- Peki, irademiz nerede? diyecek olursan, ben de sana
derim ki, o senin irade dediğin şeyle ilmullaha vakıf ve kader-i iliı.hiyye arif olamazsın. Buna, imkan ve ihtimal yoktur.
Senin iraden, cüz'i bir iradedir ki, külli irade Allahu teala
mahsus ve münhasırdır. Duy, dinle ve anla ! . . Allahu teala
sana, bana hidayet eyleye, tevhidde sabit ve lisan ile şehn de+,
te kail, kalbile şehadette daim eyleye ... Seksen yıl dalalet bataklıklarında dolaşana, hidayet erişince şehadet kapısı açılır
ve o haline bakmadan onu içeri alıverirler. Beğenmediğin, hor
gördüğün o kimse iyman ile islam ile göçer. Zira, iş ilmullah'a taallfık eder ve kader hükmü yerini btılur. Buna karşılık, seksen yıllık ömrünü ibadet ve tiı.'atle geçirenin, son nefeste ne olacağı malfim değildir. Tevhid kapısı kendisine açılmış olduğu halde, kötü bir huyundan, çirkin bir amelinden,
mesela haksız olarak bir karıncayı incitmesinden ötürü dıEnvir-Oı-KuiOb, Ci lı 1 - P' : -4
- 50 -
şarı atılabilir ve şehadet kapısı yüzüne kapanabilir. İş, kitaba taalluk etmiştir. Hadis-i şerifi, dikkat ve ibretinize sunarım :
iııne alıadeküm yücmeu halkuhu fi batni ümmihi erbaiyne yeJJmen nutfeten sümme·
yei<unıi alakaten misk ::;alike sümme yekunü müdgaten misle zalike sümme yeb'asullahü ileyhi me!eken JJe yü'meru bi erbai kelimatin ve yukalü lehu üktüb amelehu
l'e rızkahu ı•e ecelehu ve şakiyün evsaidün sümme yünfehu fihirruhu fe innerracule
minkiim le ya'melu bi arneli ehlil cenneti hatta mayekunü beynehu ve beyneha illa
zira'un fe yesbiku aleyhil kitabü fe yağmelü bi arneli ehlin nari fe yedhulün mira.
\'e innerracu/e le yağmele bi arneli ehlin nilri hatta ma yekünü beynehü ve beyneha
illa ziraun fe yesbiku aleyhil kitabü fe yağmelü bi arneli ehlil cenneti fe yedhulül cenne
Ebu Abdurrahman Abdullah bin Mes'ut (R.A.) efendimiz Resfı.lü Sakaleyn efendimizden rivayet edip bize şöyle buyurdu :
- 51 -
«Her birinizin mayei bilkati ana rahminde nutfe olarak
kırk gün meııi olarak dirilenir ve toplanır, su olarak kalır.
Sonra tıbkı öyle (alaka) kan pıhtısına tahvil olur. Sonra gene
tıbln (mudga) et parçası olur, ondan sonra da bu et parçasına
melek gönderilir ve ona gelen melek ruh üfler ve dört kelimeyi yani rızkını, ecelini, arnelini ve şaki mi, yoksa sait mi ? yani
iyi veya kötü kişi mi olacağını hükmü kaza ve lmder olarak
yazmasını Allahü zülcelal o meleğe emir eder.
Efendimiz buy-ıırdular ki:
Kendisinden başka ibadete layık Hak iHih olmayan Allaha kasem ederim ki, içinizde öyle Adem bulunur ki, ehli - cennet arnelleriyle amil, ola ola kendisi ile cennet aı·asında bir arşmdan ziyade mesafe kalmaz.
Derken hükm, (Yani, kitap) ana rahminde · iken yazılan
yazının hükmü ona galebe eder. O, kişi ebiinar arneli ile amil
olur da cehenneme girer. Kezalik içinizde öyle Adem bulunur ki, ehli nar arneliyle amil ola ola kendisiyle cehennem arasında bir arşından ziyade mesafe kalmaz ve fakat hükm yani
kitap, ona galebe eder, ehli cennet arneli ile amil olur da cennete girer.»
Ey ehli iyman ! Allah celle baba Allahı değil, bahane Allahıdır. Cümlemizin ahir ve akibeti hayır ola, iyman ile çene
kapamak cümlemize nasip ola.
İbn-i Abbas radıyallahu anh rivayet ediyor :
Bir gün, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, gayet üzgün ve kederliydi. Cebrail aleyhisselam nazil
oldu ve sordu :
- Ya Resfılallah ! Hak celle ve ala sana selam ediyor
ve soruyor : (Habibim neden üzgün ve malızun ?)
Aleyhissalatü vesselam efendimiz cevap verdi :
- Rabbim, halime vakıftır. Neden üzgün olduğumu biliyor ve görüyor. Ümmetim ahvaline üzülüyorum. Kıyamet
günü halleri nice olacak? O günün şiddet ve dehşeti karşısında, ümmetimin halini düşündükçe hüznüm ve kederim artmaktadır.
Cebrail aleyhisselam, tekrar sordu :
- Ya ResUlallah ! Hangi ümmetiniz için üzülüyorsunuz?
Ümmet-i da'vet ve ümmet-i icabet var. Hangilerinin ahvaline
bakarak hüzünleniyorsunuz ?
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt tahiyyat efendimiz,
bu soruyu da şöyle cevaplandırdılar :
- ("'züntüm ve kederim, ümmet-i icabet hakkındadır.
- 52 -
onlar şeref-i islam ile müşerref olmuşlar, LA İLAllE İLLALLAH demişlerdir. Onların hallerini düşünüyorum. Kıyametin
şiddetini, narın ve azabın dehşetini hatırıma getirdikçe, hüznüm artıyor. Bu korkunç ve elem verici halden nasıl kurtulurlar ? Ümmet-i icabet olanlar, o günün şiddet ve dehşeti karşısında LA iLAHE lLLALLAH kelime-i tayyibesini tekrarlamağa muktedir olabilecekler mi ? Edemezlerse, orada ne yaparlar, bu şiddete nasıl tahammül ederler ?
Bu beyanları üzerine, Cebrail aleyhisselam Resfi.l-ü müctebayı elinden tutarak bir mezarlığa götürdü ve kabre sağ kanadı ile vurarak :
- Kalk ! Allah u teala'nın izniyle kalk ! buyurdu. O kabirden, nur yüzlü birisi çıktı ve ( LA 1LAHE lLLALLAH MUHAMMED ÜN RESÜLÜLLAH) deyince, Cibril-i emin :
- Dön, yerine yat! buyurdu ve o zat tekrar kabrine girerek yattı.
Cebrail aleyhisselam, bu defa sol kanadı ile bir kabre
vurarak :
- Allahın izniyle kalk! buyurdu. O kabirden de, gayet
çirkin yüzlü birisi çıktı. Yüzü kapkara, gözleri gök ve hali perişandı. inleyip sızianarak:
- Eyvah ! .. Va hasreta ... Vah nedamet ... Eyvah, mahvoldum. . . diye feryat ediyordu. Cebrail aleyhisselam, ona da
yerine dönmesini bildirdi ve Resitl-üs-sakaleyne dönerek :
- Şu iki kişinin hallerini gördünüz ya ? dedi. İşte, kıyamet ve haşir günü de bu böyle olacaktır. Dünya hayatlarında
iymanlarını muhafaza edenler, iyman ile çene kapamak nasip
olanlar ve son nefeslerinde şehadet getirmek bahtiyarlığma
erenler, sağ taraftaki kabirden kalkan zat gibi kabirierinden
şehadet getirerek kalkarlar, öylece ba'solunurlar ve cennete
girerler. Kabrin vahşeti, kıyametin şiddeti , mah.şerin deh§eti, onlara dünyada ettikleri şehadeti unutturnıaz, njmetlere
müstagrak, zevk ve sefada bulunurlar. Sol taraftaki kabirden
kalkan kimse gibi küfür üzere, yani iymansız olarak ölürlerse
ebediyyen cehennemde kalır, türlü azaptarla azaplamr ve cezalandınlırlar. Bunların her ikisi de senin ümmetinden idiler.
Birisi, iyman ile ve kelime-i şehadet getirerek öldü ve diğeri
küfür ile can verdi ve bu aldbete müstehak oldu. Herkes, yaşadığı gibi ölür. Nasıl ölürse, öyle haşrolur. Dünya hayatmda
ne ile meşgul ise, ölürken de onunla. meşgul olur, kabrinden
de aynı şeyle meşgul olarak kalkar, mahşerde de aynı m�
guliyet ile haşrolur.
- 53 -
Dilimizde zikr-ü Kur'an,
Bize yoldaş eyle iyman,
Maksudomuz budur heman,
Y andırmagil cehennemde ...
Enes ibn-i Malik radıyallahu anh buyuruyor ki :
Resfılüllah sallallahu aleyhi ve selierne sordum:
- Ya Resfılallah! Cennet için baha var mıdır ? Varsa,
cennetin b ahası nedir?
Aleyhissalatü vesselam efendimiz saadetle buyurdular :
- Evet, vardır! Cennetin b ahası LA iLAHE İLLALLAH
demektir. Her kim, bu kelime-i tayyibeyi diliyle ikrar ve kalbiyle tasdik ederse, cennetin balıasım vermiş ve cennete girrneğe hak kazanmış olur.
Ebfı-Hureyre radıyallahu anh da şöyle buyuruyorlar :
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden sordum :
- Ya Resfı.lallah! Ümmetinizden, en evvel şefaatinize
layık ve müstehak olacaklar kimlerdir ?
Efendimiz, saadetle buyurdular :
- Ümmetimden hangi kimse, halis olarak LA ILAHE
İLLALLAH derse, benim şefaatime herkesten önce erişecek
olan odur.
Ey hak ve hakikat talibi!
Duydun mu müjdeyi ? Öğrendin mi bu mutlu haberi ? Dahası da var : Bak, Resfı.l-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-ilMennan efendirniz hazretleri ne buyuruyor :
Bir kere, LA İLAHE İLLALLAH dediği zaman, onun
bu tevhidi alemierin Rabbine mülaki olur. Tevhid edeni af
ve mağfiret buyurması için Cenab-ı Hakka tazarrfı ve niyazda bulunur. Erham-er-Rahimiyn olan Allah celle celalühu,
LA iLAHE İLLALLAH diyeni af ve mağfiret buyurur ve aynı nura yetmiş dil bahşederek, kıyamet gününe kadar o kelime-i tevhidi söyleyen kimse için istiğfarda bulunur. Kıyamet günü de, aynı tevhidin nuru okuyanı cennete iletir.
Hak teaJa, ceberrutu ile Fira'un ve ordusunu kahr-ü helak ettikten sonra, Hz. Musa aleyhisselam niyazda bulundu :
- Ya Rab! Bana öyle bir amel öğret ki, onunla sana
ibadet edeyim, rizayı ilahini kazanayım, ihsan buyurduğun
nimetiere karşı hamd ve şükürde bulunayım.
Hitab-ı i zzet şerefsactir oldu :
- 54 -
Ya Musa ! La ilahe iliallah de ... Bu i badete devam et ...
Musa aleyhisselam yalvardı :
- Ya Rab ! Bu çok kolay bir ibadet ... Bana, daha zor,
daha ağır ve yüce katında daha sevgili bir amel öğret ki,
onunla ibadet edeyim.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri şöyle buyurdu:
- Ya Musa ! Yedi kat gökleri ve yedi kat yerleri terazinin bir kefesine, LA İLAHE lLLALLAH kelime-i tayyibesini de diğer kefesine koysalar, bu üç kelime yedi kat göklerden
ve yedi kat yerlerden daha ağır gelir. Her kim, tevhid eylese
bana öyle bir ibadetle ibadet etmiş olur ki, ben ondan razı
olurum, kendisine in'am ve ihsan ettiğim nimetierime de bu
tevhid ile şükretmiş olur.
Burada da, kıssadan hissemizi alalım ve boş geçmeyetim :
Tevhid etmeyenlerin, Allahu tealayı birlemeyenlerin küfran-ı nimet içinde bulunduklarına, bundan daha veciz bir örnek bulabilir misiniz ?
Ey Hakka talip, cemale aşık, rizayı ilahiyyeye ragıp olanlar !
Ey Allahu teala'nın vuslatını özleyenler, rizayı ilahiyyeyi
gözleyenler, Resfil-ü zişanın nurlu yolunu izleyenler ve onun
mübarek adımlarını attığı hak ve hakikat istikametine yönelmeğe özeneoler ! İyi b iliniz ki, Resulüllah sallallahü aleyhi
ve selierne ittiba edenler, Allahu teala'ya vasıl olurlar, Hak
rizasını bulurlar. Çünkü, Rahmeten lil-alemiyn olan o zat-ı
akdese tabi olmaktan gayrı Hakka yol bulunmaz. Tarik-i
hakka, sünnet-i ResUl'den gayrı delil yoktur. Hak rizasma talip olanlara, onun mümtaz hasletleriyle ahlaklanmak gerektir ki, nefsani zulmetlerden kurtulabilsin ! Asıl h üner, bu nefsani zulmetler dehlizlerinden esfel-i safiliynde kalmak değildir. Ma'rifet salırasında seğirtmeli, iyman nuru ile nurlanmalı, Kur'an boyasıyla boyanmalı, bahr-i zat-ı ahadiyette
müstagrak olmalıdır. Kalbini tevhid nuruyla nurlandırabiliyor musun, sünnet-i Resul'e sıkı sıkı sarılabiliyor musun,
Kur'an-ı azimi kendine imam ve önder edinerek yol alabiliyor
musun? İşte, o zaman keşf-i ma'rifet-i dareyne ulaşır, dünya
ve ahiret ne i düğünü bilir ve bulursun ! İşte, o zaman daha bu
alemde iken iki cihanın sırrına erer, nefs zulmetlerinden kurtulur, kamil bir iymana sahip olursun. Bunun için de, Resulüllah sallallahu aleyhi ve seliemi herşeyinden, canından, malından, ana, baba ve evladından ziyade sevmek gerektir. Bu
- 55 -
muhabbeti kendisinde bulmak isteyenler, onun sünnet-i seniyye-i Ahmediyyesine harfiyyen riayet etmeli ve bu sünnetIere tamamı tamamına uymalıdırlar. Dini ve ahlaki, ferdi ve
içtima'i, şahsi ve ailevi her hususta onun sünnetlerine ittiba
edenler, yalnız necata ermekle kalmaz, aynı zamanda kemal
bulurlar.
(BİR ZAMAN GELİR Kİ, BİR SÜNNETİl\lİ İCRA EDENE, YÜZ ŞEHİD SEV ABI VERİLİR ... ) buyurulmuştur. Resfıl-ü zişana ittiba edilmeksizin yapılan en yüce ibadetlerle,
en sade bir sünnetine muhabbetle ittiba edilerek yapılanların,
ind-i ilahideki mertebesi hiçbir zaman bir olamaz. Çünkü, Habib-i Hüda, şefi-i rfız-i ceza efendimizin ind-i ilahideki mertebesine ne bir Nebi, ne bir ResUl hatta ne de melaike-i mukarrebiynden herhangi birisi erişebilmiş değildir.
Her mü'mine, herşeyden önce gerçek ve kamil bir iyman
lazımdır. İymanın kemali ise, ancak ve yalnız Resfi.lüllah sallallahü aleyhi ve sellemi, herşeyinden ziyade sevmekle mümkündür. Demek ki, iyman-ı kamile erebilmek için muhabbet
şarttır ve lazımdır. Muhabbet ise kisbi olmadığından, sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerine ala kader-il imkan sarılmaktan gayrı çare yoktur. Ancak bu sayede muhabbet tohumu
ma'nevi kalp tarlasına ekilmiş olur. Bu kutsal tohumun semeresini alabilmek için de, onu göz yaşıyla sulamak gerekir.
Böylece, Resfi.l-ü zişanın bütün fiilierine ve arnellerine uymak
ve onun himem-i ruhaniyyetini yakinen duymak mümkün
olur, ekilen bu tohum gittikçe büyür ve sonunda meyvesi muhabbete erilir ve derilir. Bu muhabbetin kemali, iymanı da
kemal seviyyesine getirmektir ki, bu neticeyi istihsal ise ancak TEVHİD ile �abildir.
Alemiere rahmet, bir ismi Ahmed ve bir ismi Muhammed
olan Resfi.l-ü ekrem ve Nebiyyi muhterem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz, birgün huzur-u saadetlerinde bulunanlara :
- Ey benim aslıahım ! Size arnelierin en hayırlısını haber
vereyim mi ? Öyle bir amel ki, Allah u teala indinde sizin için
çok karlı ve kazançlıdır. Kula, Rabbi katında dereeelerin en
yükseğini sağlar. Altın ve gümüş infak etmekten daha efdaldir. Düşmanla karşılaşıldığında, Allah rizası için onların boyunlarını vurmaktan veya onların da sizin boyunlarınızı vurup
şehit etmelerinden daha üstün, daha yüce ve daha hayırhdır.
Böylesine üstün ve yüce bir kazanç yolunu sizlere göstereyim
mi ? buyurdular.
- 5 6 -
Aslıab-ı kirarn rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn, tehalükle :
- Aman ya Resulallah ! dediler. Lütfedip kerem buyur,
bu çok kazançlı yol nedir ?
Efendimiz saadetle buyurdular :
- Zikrullah'tır ! ..
Yine günlerden bir gün, Hz. Ali kerremallahu veehelm ve
radıyallahu anh, Resfıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-ill\fennan efendimizden sordular :
- Ya ResUlallah ! Kullar için Allah u teala'nın rizasma
ermenin en kestirme ve kolay yolu hangisidir? ind-i ilahiyyede en efdal olan am el nedir ?
Resfıl-ü zişan efendimiz saadet! e buyurdular :
- Ya Ali ! Zikrullaha devamdır.
Hz. Ali radıyallahu anh, bu cevap üzerine tekrar sordular :
- Ya Resfılallah ! Bütün mü'minler, Allahu tealfl'yı zikrediyorlar, deyince aleyh-is-salavat-ü ves-selam efendimiz şöyle buyurdular :
- Ya Ali ! Yeryüzünde Allahu teala zikredildiği müddetçe kıyamet kopmaz ...
Hz. İmam-ı Ali radıyallahu anh dedi ki :
- Ya Resulallah ! Allah u teala'yı nasıl zikredeyim ki, bu
yüce ihsanlara nail ve mazhar olabileyim?
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz şöyle buyurdular :
- Ya Ali ! Gözlerini yum ve beni dinle . . . Sonra, benim
söylediğimi aynen sen de söyle !
Aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz üç defa : ( LA iLAHE
İLLALLAH) dedi. Esedullah-il-galip Ali İbn-i Ebi-Talip efendimiz de, gözlerini yumarak üç defa (LA iLAHE İLLALLAH)
kelime-i tayyibesini tekrar ettiler. işte, o anda da göreceğini
gördüler.
Bu kıssayı, İmam-ı Ali radıyallahu anh Hasan-ül-Basri'
ye, Hasan-ül-Basri de Rabib-i A'cemi'ye, Rabib-i A'cemi de
Davud-u Ta'i'ye, Davud-u Ta'i de Ma.'ruf-u Kerhi'ye, Ma'ruf'u
Kerhi de Sireyr-üs-sakati'ye, Sireyr-üs-sakati de seyyid-ütta'ife Cüneyd'i Bağdadi'ye (Kaddesallahu esrarehum) ve Cüneyd'i Bağdadi de bu ni'met'i uzmaya ermek isteyen her talib-i aşıka tevdi buyurmak suretiyle günümüze kadar böylece telkin ve tefhim edildi.
Şu halde, Hakka talip olana vacibolan her zaman, her
yerde ve her halde zikrullah ile meşgul ve müstağrak olmak
- 57 -
ve bu hususta son derece gayret ve himmet sahibi bulunmaktır. Samirniyet ve ciddiyetle zikrullaha devam etmeli, gece - gündüz, eğri - düz, yaz - kış, bahar ve güz Mevlayı müte'al
hazretlerine zikretmelidir. Unutmamalıdır ki, zikrullah velayetin ibtida ve intihası, aşıkların beratı, fermanı, nişanı ve
sıdk-u ihlasıdır. Talib-i hak olana bidayette ve nihayette,
dünya ve ma-fiyhada zikrullah gerektir. Her kime zikretmek
nimeti bahş ve ihsan buyurulduysa, o kutlu ve mutlu kişiye
aşıklık beratı, uzaklıktan yakınlık necatı, iki cihan sultanlığının fermanı ve aşıklık rütbe ve nişanı verilmiş demektir. Hangi bahtsız ve talihsiz ki, başından zikir tacı alınırsa, zikir
fermanı da elinden alınır, göğsünden aşk nişanı silinir ve zikri terketmesi yüzünden kalbi kararırsa, o bedbaht aziolunmuş
demektir.
Zikrullah, talib-i hakkı Allahu teala'ya ileten yolun en
büyük kapısıdır. Bu sebeple ; aklı başında, vicdanı ve sağduyusu yerinde, muhabbet kalbinde, aşk gönlünde olanlar, fani
ömürlerinin sayılı nefeslerini tevhid ve zikrullah'a hasr ve
tahsis etmeli, ibadet ve kulluk kemerini kuşanmalı, aşk zincirine sıkı sıkı sarılmalı ve o yüce kapıya bekçi ve muhafız olmalı, Kıtmir gibi o kutsal kapının önünden bir lahza bile ayrılmamalıdır. İyi bilmelidir ki, Aslıab-ı Kehf'e Kıtmir olan dahi cennete girecektir.
Cemal-i lem yezele aşık ve rizayı ilahiyye talibolana lazımdır ki, her hal, her mekan ve her zamanda Allahu azimüş-şam unutmasın, gaflete düşmesin, dilinden zikrullahı, gönlünden haşyet ve muhabetullahı bir an bile eksik etmesin ...
Bu yola giren, ma'azallah zikrullahı terketmek gafletinde bulunursa1 bu onun için gerilemektir ve kulluktan kovulmak demektir. Talibolana, böylesine bir gaflete düşmernek gerektir.
Zira, Allahu teala'yı gafletle zikredenin kalbinde huzur olmaz. Belki, diliyle Allahu azim-üş-şanı zikreder ama, tevhidin
nuru gönlüne ve göğsüne sinmez, kalbine feyz-i ilahi inmez.
Ne var ki, hal ve hakikat böyledir diye zikrullahı yine de terketmemelidir. Umulur ki, yalnız diliyle zikrede ede, ağzından
zuhura gelen tevhidin nuru bir gün kalbine de aksediverir.
Çünkü, her iş ve her söz bir sıfata bürünerek huzur-u izzete
gelecektir. Binaenaleyh yalnız dille ve gafilane yapılan zikirler de arifane oluverir. Netekim, ibadet ve ta'atlerimizde bir
çok taklitler de günün birinde tahkike dönüşmüyor mu ? Tevhid-i taklidi de, gün olur himmet-i Resul ve izzet-i evliya'ullah ile tahkike tebeddül ediverir. Kaldı ki, gafletle bile olsa
- 58 -
lisanen zikretmek, elbette hiç zikretmemekten evladır, hayırlıdır. Yalnız dille bile olsa, zikrullah ile meşgul olmak gitgide
bütün aza ve cevarihin tevhid nurlarıyla tezyin ve tenvir eder.
Elbette, bu zikir zahir ve batını ile olursa, lezzeti ve izzeti başka türlü olur ki, bunu da tatmayan bilmez ! .. Fakat, zahir veya batın zikrullah zevkinin kişide bulunmaması da onun ma'
siyyetlerle iştigaline sebep ve vesile olur.
Bu gerçekten çıkaracağımız sonuç şudur : Bir kimse, günahları ve fenalıkları terkedemediği gerekçesiyle ibadet ve
ta'atlerini de terketmemelidir. Bir gün olur, ibadet ve ta'atleri
onu bütün kötülüklerden ve günahlardan uzaklaştırır. Bu sebeple, kalben zikredemediği için ümitsizliğe kapılıp zikrullahı asla bırakmamalıdır. Olur ki, lisanen yaptığı zikir, taklitten kurtulmasına, tahkike ulaşmasına ve kalbiyle de zikretmesine sebeb ve vesile olur.
Bazı kimseler, arif-i billah ve vasıl-ı ilailah olarak tanınan ehlullaha sordular :
- Ey varis-i N ebi ! Bizler, kalplerimiz gafil olduğu h::ücie yalnız lisanımızla Allahu teala'yı zikrediyoruz. Böyle gafilane zikrimizden bize bir fayda olur mu?
O zat-ı şerif, kendilerine şöyle cevap verdi :
- Sizler, gafletle bile olsa Allahu teala'yı zikredebildiğiniz için Hakka şükrediniz. Zira, gafilane dahi olsa Allahu
azim-üş-şam zikretmekle uğraşmanız, halkı gıybet etmekten,
şunu bunu çekiştirmekten elbette daha hayırlı ve daha fayclalıdır. Hakkı gafletle zikretmek, halka huzursuzluk vermenizelen elbette evla ve müreccahtır.
Bir kimse, diliyle olsun, Allahu teala'yı zikre devam ederse, Cenab-ı vacib-ül-vücud o kimseye feyiz kapılarını açar ve
kendisine ihsan-ı ilahi olarak bütün aza ve cevarihiyle hakkı
zikredebilmek saadetini bahş ve ihsan buyurur.
Zikir, kalbin ve kahbın n uru ve sebeb-i hayatı ; zikrin
terki ise kalbin ve kahbın sebeb-i mevti ve helakidir.
Bunun içindir ki, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üttahiyyat efendimiz : ( RABBİNİ ZİKREDENLE ETMEYEN,
DİRİ İLE ÖLÜ GİBİDİR. RABBİNİ ZİKREDEN KtSt DiRi,
ZİKRETMEYEN DE ÖLÜ GİBİDİR.) buyurmuşlardır.
Ölü kalbin sıfatları şunlardır :
·
Kalpleri ölü olanlar, hayırlı bir işi terkettiklerinden dolayı üzülmez, pişmanlık duymazlar. Bu gibiler, kendilerinden
zuhura gelen bütün kusur ve günahlara, bütün kötülük ve isyanlara müteessir olmak şöyle dursun, hatta yaptıklarıyla
- 59 -
öğünürler. Bunun için de nedamet nedir bilmezler, tövbeye
gelmezler, hakka ve hakikate dönemezler.
Kalbin ölmesinin sebebi üçtür :
1. Dünyaya muhabbet,
2. Zikrullah'tan gafil olmak,
3. Bütün aza ve cevarihiyle Allahü teaH't'ya isyanda bulunmak.
Kalbin diri kalmasının sebepleri de üçtür :
I. Dünyaya kıyınet ve ehemmiyet vermemek,
II. Daima zikrullah ile meşgul olmak,
III. Allah dostları ile sohbet ve ünsiyyet etmek.
Kalbin ölümüne alarnet de üçtür :
a. Kaçırılan ibadet ve ta!atlerden dolayı malızun olmamak.
b. Günah işlediğinde, bu günahından ötürü nadim olmamak,
c. Gafillerle sohbet etmek.
Kuldan ibadet ve ta'atin zuhuru, saadet alametidir.
�.Hı'siyyet ve günah suduru ise, şekavet alametidir.
Kuldan ibadet ve ta'atin zuhuru, Rabbinin kendisinden
razı olduğuna alamettir.
Kuldan ma'siyyet ve günahların suduru da, kendisinden
.Mevlasının razı olmadığının alametidir. Böyleleri -Ma'azallah- Rabbinin gazabına müstehak olacaklar demektir.
Nasıl ki, normal faaliyeti duran ve ölen kalp hiçbir şey
hissetmezse, diri gibi göründükleri halde kalpleri ölü olanlar da EC iiJadet Ve ta'atten ne de günah Ve ma'siyyetten hiçbir şey duymazlar. Çünkü, bu gibi kimselerin hali aynen bir
ölünün hali gibidir.
Resiı.l-ü ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz :
(BİR Kİl\ISE, YAPTIGI HASENATTAN DOLAYI SEVİNİR, İŞLEDİGİ SEYYİ' ATTAN ÖTURÜ UZUl .. ÜRSE, O
KİlUSE MÜ'MİNDİR .. ) buyurmuşlardır.
İbn-i Mes'ud radıyallahu anh buyurmuşlardır ki :
- Mü'min olan, günahlarını yüce bir dağ gibi görür ve
o dağın üzerine yıkılıvermesinden korkar.
Facir ve kalpleri ölü olanlar da, kendilerinden zuhura gelen günahları asla umursamazlar ve onları burunlarına konan
bir sinek kadar küçük görürler.
Tevfik-i ilahiyye mazhar olmuş akıllı kişiler, küçük günahlarını bile büyük görenler ve bu günahlarında israr etmeyerek hemen tövbe edenlerdir.
Aleyh-is-salat-ü ves-selam efendimiz : (BİR KiMSEDEN
- 60 -
BİR GÜNAH SUDUR ETTIGINDE, O KhiSENİN J{ALBi
VZERİNDE UFAK BİR KARA PEYDA OLUR. HEMEN
TÖVBE EDERSE, O KARA, KALPTEN SİLİNİR. EGER
TÖVBE ETMEZSE, O KARA KALBi SARAR VE KARARTIR . . ) buyurmuşlardır.
Kula layık olan, kendisinden sudur eden günahtan ötürü
Rabbinin rahmetinden ümidini kesmemektir. Alemierin Rabbine daima hüsn-ü zan etmektir. Rabbinin Ralıman ve Rahiym,
Gaffar ve Gafur olduğunu unutmamaktır. Aynı zamanda,
Rabbinin kendisini her yerde, her zaman ve her işinde gördüğüne, her arnelini bildiğine iyman ederek, Allahu teala'nın
men'ettiği hususları Rabbinden korkarak terketmek, Rabbine karşı isyan etmekten son derece çekinmektir. Rabbinin,
kendisine darılıp güceneceğinden endişe etmek, zuhur eden
hata, nisyan ve isyanlarından dolayı pişman olarak tövbe ve
istiğfarda bulunmak ve Rahmet-i ilahiyyeden asla ümit kesmemektir.
Şu var ki, kulun Rabbinden korkusu ricasından ziyade
olmalıdır, demişlerdir. Ehlullah'tan bazıları da, korkusu ile
ricası müsavi olmalıdır, buyurmuşlardır. Bazı Evliya!ullah
ise, Allahu teaJa'nın rahmetinin gazabını geçtiğini düşünerek,
rahmet yönünün azabından fazla olduğuna iyman etmişler ve
her an ve mekanda rahmet-İ ilahiyyeye muntazır bulunmuşlardır. Korkudan ziyade rahmetini ümit etmenin kişiyi rahimiyyete müstağrak kılacağını beyan buyurmuşlardır.
Korku ve rahmet konusunda bu üç makamın birincisi
ehl-i şeriat yani mü'minlerin avaını içindir. Bu makamda, Rabbinden korkmanın rahmetini ümit etmekten ileri olması, o kulun arnelde ciddiyetine sebep olur, günahlardan kaçınmasına
zemin hazırlar ve tarik-i islamiyette ilerlemesine vesile teşkil
eder. İkinci makam ise ehl-i havassın halleridir ki, bu zevatın
ibadet ve ta'atleri onların kalplerini tasfiyeye getirdiğinden,
ibadetleri de zahir ve batın iledir. Eğer, korku galip gelirse,
yalnız zahiri azalar ile ibadete yöneleceklerinden, bunu sakmcalı sayarlar. Zira, onlarda matlup olan zahir ve batın ibadetlerinin cem'idir. Bu zevat-ı alişanın vüsul ricası ile ümid
ricası, onlarda korku ile rahmet ümitlerini mutedil ve müsavi
kılar. üçüncü makam da, havassül-havas olup, bu sınıf için
nefs diye bir şey kalmadığından teslimiyyet-i külliye ile teslim olarak ezeli takdirde kendileri hakkında ne taksim olunmuşsa, onu kabullenir ve Rab'lerinden razı olurlar. Zuhur
eden ta'at ise, hamd-ü sena ederek Cenab-ı hakkın İhsanlarını
- 61 -
müşahede ederler. Şayet, ma'siyyet zuhur ederse, mazeret beyan ve edebe riayet ederler. Zuhur eden şeyleri, nefislerinden
bilmezler ve üzerinde de durmazlar. Zira o makama erişenlere
göre, Cenab-ı hakkın kudreti ile ne zuhura gelecekse, ona tabi
olmak, Allahu teala'nın hilm, af ve atasına güvenir, gazabından, azabından ve kalırından çok İhsanlarını ümid ederler, zuhurata tabi olurlar.
Kul hatada, Hak ata'da böyledir tab'ı beşer;
Kul beşer, elbet şaşar, eyler hata dörder beşer! ..
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
buyurmuşlardır ki :
- Arnelin çokluğuna önem vermeyiniz. Kabulüne ehemmiyet veriniz. Çünkü, bir amel tekva ile cem'olursa o amel
az sayılmaz. Bütün ameller, tekva ile makbul ve mahbup olurlar.
Aslıab-ı kirarn efendilerimizin, bizlerden üstünlükleri çok
namaz kılmaları ve çok oruç tutmaları değildir. Onların, üstünlükleri dünyadan yüz çevirip ahirete teveccüh ve ikballeri hasebiyledir, buyurulmuştur.
Bir zat, Şeyh İbn-i Hasan radıyallahu anha şöyle bir sual
sordu :
- Ya şeyh ! Halka va'az-ü nasihatte bulunuyorsun. Fakat, ben sende pek fazla ibadet ve ta'at göremiyorum, sebebi
nedir ?
Hazret-i şeyh cevap verdi :
- Ben, bir sünnet ile Cenab-ı hakkın ResUlüne farz kıldığı emirlerini ihlas ile işliyornın ve bu da bana kafi geliyor.
O zat tekrar sordu:
- Resfi.lün o sünneti nedir?
Şeyh, gülümseyerek karşılık verdi:
- Sizlerden ve sizin dünyanızdan yüz çevirmektir ! . .
Ht K A Y E
Hz. İsa aleyhisselam, uyumakta olan birisine :
- Uyan ve kalk ! dedi. Diğer insanlarla beraber Rabbine i b adet et ..
O zat cevap verdi:
- Ya İsa! Ben, ibadetimi yaptım, deyince aralarında
şöyle bir konuşma oldu:
-- Rabbine yaptığın ibadet nedir?
- Düny&yı ebiine terkettim ya Nebiyyallah !
- 62 -
Yat, öyle ise yat ... Senin gerçekten uyumağa hakkın
var. Yaptığın ibadet ne güzel ve Hak katında ne ulvi bir ibadettir.
İbn-i Mes'ud radıyallahu anh buyurmuşlardır ki :
- Dünyayı terkeden ve dünya hayatına kıyınet ve ehem
:;:niyet vermeyen bir alim-i arnilin kıldığı iki rekat namaz, dünJadan yüz çevirmeyen kişinin kıyamete kadar yapacağ·ı ibadetten Allahu teaJa!ya daha sevgili ve hayırhdır.
Evet ; ibadetler az bile olsa ihlas ile yapıldığı takdirde
�oğundan hayırlıdır. Bahusus, zikr-i ilahi ihlas ile yapılacak
olursa zikredeni Allahu teala'nın da zikredeceğini düstur-u
mükerremimiz Kur'an-ı azim-ül-bürhan haber vermektedir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
( Eğer, bir kimse eteklerine gümüş doldurarak faliirtere
dağıtsa, diğer bir kimse de ihlas ile Allahu teala'yı zikretse,
fakiriere gümüş dağıtandan Allalın azim-üş-�ana daha se\'gii iilir, daha üstündiir. ) buyurmuşlardır.
Zi:ra, sadaka verene fakir cevap verir. Oysa, Allahu teala'yı zikredene bizzat yerlerin ve göklerin, bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen alemierin Rabbi cevap vererek o kulunu zikreder. Bir fakirin teşekkür ve temenni ifade
eden zikrinden ise, Allahu teala'nın malız-ı rahmet ve inavet
olan zikri evladır ve müreccahtır.
·
Fezkürimi ezkürkii m ..
El-Bakara : 1 52
Meal-i münifi : Beni zikrediniz ki, ben de sizi zikredeyim.
Ey ehl-i aşk !
Fi-mak'ad-ı sıdka yetmek, Cemalullah'ı müşahede etmek,
huzur-u izzete kabul olunmak için, zikrullah ile sünnet-i seniyye-i Ahmediyyeye sıkı sıkı sarılmaktan gayrı yol yoktur. Illa zikrullah, illa aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-] Resiilüllah'tır. Bu itibarla, aşık-ı sadıka lazım ve layık olan her
nefesini zikrullah ile geçirmek ve aş kullah ile yanmaktır. Seven, sevdiğini dilinden düşürmez, daima zikreder. Öyle zikreder ki, �ikirde ve aşk-ı muhabbette müstağrak olur. Bu .yola
yönelen, Hak cemaline aşık olan ve onun rizasma rağıb bulunan bu önemli hususa son derece gayret etmeli ve her an ri-
- 63 -
zayı hakkı gözlemelidir. Zikrullah, velayet sancağıdır. Aşıkın
nişanesidir, sadıkın nuru ve aşkın alametidir. TfıJip olana ve
talibirn diyene bidayette ve nihayette elbette ve elbette lazımfhr. Zikir, öyle bir mübarek kapıdır ki, oradan huzuru ilahiyye dahil olunur. Esma'da olan müsemmayı bulur, isminde
gaşyolur. Müsemmada mest-ü hayran kalır. Esma'da yok ola::,
zatta da o nisbette fena bulur, büsbütün yok olur. Bu yolda
yok olanlar ise, Hakla daim ve kaim olurlar, beka-billaha ererler, fi-mak'ad-ı sıdka postu sererler, Hakkın güllerini dererler ve Hak cemalini görürler.
İsmullah ile zikrullahta usanç gösterenler, usançları miktarı kendilerinde usanç hasıl olup gaflette kalırlar, Haktan
uzak düşer, bu'diyyette bulunurlar. Zikret ki, seni zikretsin �
Zikri unutan, elbette unutulur :
Ve Iii teklinCı kelleziyne nes ı�llcihe fe-ensalıüm enfüsefıüm u lii 'ike h iim-ül-fasikım ..
El-Haşr : 19
Meal-i nıünifi : Allahu teala'nın hakkını unutanlar gibi
olmayın! Allah u teala da onlara nefisleriııi unutturdu. Kendilerine fayda verecek şeyleri işitmez, kendilerini kurtaracak
hayır ve hasenatı düşüııınez, azaptan korunacak arnelleri işlemez oldular. İşte, onlar günahkar olanlardır.
Demek oluyor ki, talibe her halinde zikretmek layıktır
ve elzemdir. Zikir, çeşit çeşit ve mertebe mertebedir. Zikr-i
cebri, zikr-i hafi, zikr-i kalbi, zikr-i ruhi, zikr-i sır, zikr-i sırrıs-sır .. Her talip mertebesine göre Rabbini zikretmelidir.
Kalbi zikre layık olan kalbinde huzur bulamazsa, lisanı ile
Hakkı zikretmelidir. Kalben gafil olanlar da lisanen Rabbini
zikirden hali kalmamahdırlar. Onun varlığını ve birliğini gafletle unutmanın, vacib-il-vücudun varlığından gafil olmanın,
onun zatını unutup ismini de unutmaman, onu külliyen unutmandan hayırlıdır. Onu lisanen zikretmen ise, aza ve cevarihinde nurdur ve ziynettir. Yalnız lisan ile zikretmek, yalnız
günah ve ma'siyyet işiemekten elbette daha iyi ve hayırlıdır.
Onu zikreyle, zikreyle ki aziz olasın ve ebedi saadete eresin! ..
Resftl-ü ekrem sallallahu a.leyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır :
- Yarın kıyamet gününde, bütün malılukatın ortasında
- 64 -
ümmetimden çok günahkar bir kimseyi, Allahu zül-celal velkemal hazretleri, bir şehadetinden ötürü azab-ı cehennemden
azad buyuracaktır. Oysa, o kimse öyle günahkardır ki, doksan
dokuz sicili işlediği günahların enva'ı ile doludur. Her sicilin
uzunluğu, gözle bakıldığı zaman, en son görünen yer kadard ır. Doksan dokuz sicilin tamamı, bu uzunlukta günahlarla
dolmuştur. İşte, bu günahlarla dopdolu sicilieri Allahu teala
mizanın sol gözüne koydurur ve o kuluna :
- Bu günah sicillerine bir i tirazın var mı ? Yanlış yazılmış günahın var mı ? Arnellerini yazan melekler, işlemediğin
bir suçu veya günahı yazarak sana zulmettiler mi ? diye sorar. O kimse, hakkın huzurunda eli ayağı titreyerek:
- Hayır ya Rab ! der. Melekler, hepsini doğru yazmışlardır. Bu çirkin ve kötü arnelierin hepsini ben işlemiş bulum.ıyorum, bu bakımdan bana zulmedilmiş değildir.
Allah u azim-üş-şan tekrar sorar :
- lrtikabettiğin bu günahlara bir diyeceğin veya özriin
var mıdır?
- Yoktur ya Rab ! Bana zulmetmediler, ben nefsime zulmettim.
- Ey Kulum ! Benim katımda, bütün bu 'cürüm ve günahlarına mukabil iyi bir arnelin de vardır. Doksan dokuz siciline ve bu sicillerde yazılı günahianna rağmen, bugün senin üzerine zulüm yoktur. Getirin kulumun o iyi amelini, buyurur ve melekler küçücük bir nesne getirirler. Bunun üzerinde EŞIIEDV EN LA 1LAHE tt...LALLAH VE ESHEDÜ
ENNE MUHAMMEDEN ABDtnm VE RESlJLtlHU yazılıdır. Bu mini mini kağıdı terazinin sağ kefesine koyarlar. Kul,
münacatta bulunur :
- Ya Rab ! Bu küçücük kağıtta yazılı olan amel, bu ağır
günah yüküne nasıl tekabül eder?
Hak te ala, azametle buyurur :
- Ey kulum, sana zulüm olunmaz. Zira, sen bu kelime-i
şehadeti halisen söylemi�tin. Şimdi, mükafatını göreceksin.
Gerçekten, o mini mini kağıtta yazılı kelime-i şehadet, o
ağır günah yükünden daha ağır gelir ve terazinin sağ kefesi
oturur, günah yüklü sol kefesini de yukarıya kaldırır.
Evet, ismullah ile hiçbir şey beraber olamaz. lsmullah,
cümleye galiptir. Halisen, muhlisen söylenilen bir kelime-i
şehadet, söyleyeni bu derece günahkar dahi olsa affettirir ve
cennete girmesine vesile olur. Gördün mü bir kerre tevhit etmenin ne demek olduğunu? Allah demenin, Rabbini zikretme-
-65-
nin hayrını ve faydasını ? Akıllı olan, benim aklım var diyen
daima tevhid eder, Mevla'sını zikreyler, Rabbini hiç unutmaz.
Allahu teala da elbette o kulunu unutmaz ve onu en müşkil
zamanlarında yadeyler. Evet, aklı olanlar kendi taniliklerini
bilirler de baki olan Allahu teala'ya hamd-ü sena ederler. Ona
kıyam, ona rükii ve ona secde ederler. Onun rizasını alınağa
çalışırlar. Her kim, Allah'tan razı olursa, Allahu teala da ondan razı olur. Az yaşa, çok yaşa akibet gelir başa! İşin sonu ölüm değil mi ? Nasıl olsa, ona döneceğiz. Herkes ölür amma, iyman ile göçer mi ? İşte, en müşkil soru budur! .. Bir kimse, islam fıtratı üzerine mü'min olarak doğar, islam olarak yaşar, fakat kafir olarak ölebilir. Bilmiş olunuz ki, iymanın
hıfzına sebep ancak ibadettir, ta'attir ve iymansız olarak ölmekten sakınmaktır. Herhangi bir kimsede, iymansız ölmek
korku ve endişesi bulunmazsa, ne'uzü-billah onun bu hali iymansız çene kapamasına sebep olabilir. Hz. Yusuf aleyhisselam, ulül-azim peygamberlerden iken :
Teveffeniy miislimen ve elhıkniy bis-sı1lihiyn ...
Yusuf : 101
Meal-i münifi : Beni, müslim olarak öldür ve salibiere ilbak eyle ...
diye dua ettiğini, Kur'an-ı azim haber veriyor.
ı �-
İyınan benim ile olsun,
Kalbirn senin ile dolsun,
Günahiarım bunda kalsın,
Mevla iyman ile gönder .•
Sensin Kerim, sensin Gani;
Y oidaş eylegil iymam, Ahir derler şu zamam,
Mevli. iyman ile gönder .•.
Ey aziz kardeşim, ey hak yoldaşım!
Görmüyor musun? Işitmedin mi ? Oku!D"��ın mı
.
? Ok��uğun halde unuttun mu? Bir günde farzı, vacıbı ve sunnetı ıle
EnvAr-O .. KuiGb, CIIt 1 - F : 5
-66-
40 rekat namaz var. Namazının her rekatında Fatiha-i celileyi okuyorsun ve İIIDİN-AS-SIRAT-EL-MÜSTAKİYM diyorsun:
.,� ..,...... , . ..,. ,.,.. ,.,.. . - - • 11 1 \�\ 1. 1 • ,.. .Jı:t .., ..J..-}A
- \ , , ,.
ilıdin·as-sırat-el-müstakiym
Bu ayetin mana-i münifi : Ya Rab! Bizi, razı olduğwı
din-i islamda sabit-kadem eyle! İyınanlı yaşat, iyınanlı öldür ..
Evet, bu ayet-i kerimeyi okurken böyle diyorsun. Tek başına
namaz kıldığın veya bu ayeti okuduğun zaman da : ( Beni, Sırat-ı müstakimde sabit ve daim et ... ) demiyorsun ve ( BİZİ)
diyerek cemi sıgasıyla söylüyorsun. Neden? Zira, ( BİZİ) diyerek dua etmenin sebebi ; veliler, şehitler, saidler, salihler le
birlikte demektir. Allahu teala'nın onlara olan lfi.tuf ve muhabbetinden senin de onlarla birlikte sırat-ı müstakim olan
din-i mübiyn-i islamda sabit kılacağını biliyor ve umuyorsun.
O halde, düşün bakalım! Eğer, iymanla göçmemek, göçemernek korku ve endişesi bu derece ehemmiyetli, mühim olmasaydı, günde en az 40 kerre Rabbimizden iymanla göçmeyi talep
ve ni yaz eylemekle emrolunur muyduk?
Aman kardeşler, dinde yoldaşlar ! İymanlarımızı koruroağa ve kurtarınağa çalışalım. İymanlarımızı kurtarabilirsek,
gerisi cidden ve hakikaten kolaydır. Şefaat-i Hazret-i Kur'an
ve şefaat-i Nebiyyi ahir zaman var. Şefaat-i evliya'ullah var.
Bu şefaate nail olamayarak nara girsek dahi, sonunda yine
de kurtuluş ümidi var. Buna karşılık, ma'azallah iymansız
ölür, dinsiz olarak çene kaparsak, korkunç azaplar var. Hem,
bu azap ebedi ve daimi olacaktır. İymansızlarm görecekleri
azap, kat'iyyen azalmayacak, belki hergün biraz daha çoğalacaktır. Allah azze ve celle hazretleri, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında böylece haber verip bildiriyor.
Diğer taraftan, iymanlı olmakla iymanda bulunmamızın
sevapiarı da var. Arkamızdan okunacak Kur'an-ı kerim ve yapılacak diğer hayır ve hasenat, ebedi alemde rahatlamamıza
sebep olabilir. İymansızlarm ise, ölümlerinden sonra arkalarından dünya dolusu altın sadaka verilse, onlara hiçbir faydası olmayacaktır. tsbatı da, şu ayet-i kerimedir :
- 67 -
innelleziyııe keferu J"e mata ve hiim küffarün feleıı yukbele min alıadihim mil'ül-ardi
zehebeıı ve /ev iftedii bih ulii'ike lehüm azabün eliymüu ve ma lehüm min nasırıyn.
Al-i-Imran : 91
Şüphe yok ki, kafir olup da küfür halinde ölenler velevki
dünya dolusu altınlan olsa da, kendilerini kurtarmak için feda etseler, hiçbiri asla kabul olunınayacaktır. Onlar için elim
bir azap vardır. Onların, yardım edip azaptan kurtaracak kimseleri de yoktur.
Nice evliya, son nefeslerinde iymansız olarak çene kapadılar. Nice kafirlere de, son nefeslerinde iyman ve islam nasip oldu.
HİKA YE
Hasan-ül-Basri hazretlerinin evinin alt katında bir kafir
komşusu vardı. Bu adam, birgün hastalandı. Hasan-ül-Basri
düşündü, gerçi komşusu kafirdi amma, komşuluk hakkı vardı.
Cenab-ı Falır-i risalet efendimiz de hasta olan gayr-i müslimleri hastalıklarında ziyaret eder, onları münasip lisanla Hak
dine davet eylerdi. Karar verdi ve hasta olan gayr-i müslim
komşusunu ziyarete gitti. Adamcağız, bitap yatağında yatıyor ve inliyordu. Hal ve hatır sordu, geçmiş olsun dedi ve
sözü döndürüp dolaştırıp manevi ya ta getirerek :
- Ey kom.şu ! dedi. Gel, Allah u teala'nın varlığına ve
birliğine ve ResUlünün gerçekliğine şehadet et, dünya ve ahirette saadet ve selamete er!
Komşusu, yatağında doğrulmağa çalışarak cevap verdi :
- Ya imam! Allahu teala, bana yardım etmeyince, benim iymanımı dilemeyince, ben kim oluyorum ki ona talip olabileyim, hak ve gerçek olan doğru yola gireyim?
Allahu teala dilemeyince, kul dileyemez. Kul, Allahu teala'dan razı olmayınca, Allahu teala da kulundan razı olmaz.
- 68 -
Hasan-ül-Basri hazretleri bu doğru sözler karşısında bir şey
söyleyemedi ve sustu. Bir ara, gözü odanın bir köşesinde bir
leğen bulunduğunu gördü. Kendi katından bu leğene su daınlıyordu. Sordu :
- Acaba, bu leğene damlayan sular, bizim kattan mı geliyor ?
- Evet ya imam !
- Fesübhanallah ! Peki, ne zamandan beri bu su böyle
damlıyor ?
- Tam otuz yıldır, senin aldığın abdestin suyu bu odaya sızıp damlamaktadır. Ariıa ne zararı var ? Komşumuzsun,
}eğen dolunca bahçeye döküveriyoruz. Bize incineceğini düşünerek mes'eleyi size de haber vermedik.
- Şu halde bana hakkını helal et ! Eğer, bunu zamanında bildirmiş ve beni uyarmış olsaydın, yıllardır sizi böyle rahatsız etmezdik. Sızan yeri tamir ettirir, sizi bu tedirginlikten kurtarırdık.
- Vallahi hatırının kırılmasından çekindim. Haber verseydik, tamir ettireceğini biliyordum. Buna rağmen, bana kı·
rılacağından korktum. Hem de komşu olan zahmeti kendisi çeker ve komşusunu üzmez diye düşündüm. Komşu komşuya
yar olmalı, bar olmamalıdır, değil mi ?
- Öyledir, öyledir ya ! Ey ihtiyar, bana doğru söyle ...
Senin bu sözlerinde iymana aşinalık görünüyor. Senin bu alılakın ve tutumun, iyman sahibi bir mü'minin ahlakını andırıyor. Gel, tevhid et ve rahata er, iki cihanda da aziz ol.
- Ya imam ! Sen, asrımızın alimlerindensin. N eden bana iyınanı zorla kabul ettirmek istiyorsun? Allah u teala, bana hid&yet kapılarını açmazsa, beni kulluğuna kabul etmezse,
bana talip olmazsa, ben nasıl iymana gelebilirim?
Hasan-ül-Basri hazretleri, komşusunun iyman etmesinden ümidini keserek ricada bulundu :
- Öyle ise, bana hakkını helal et ! diyerek gitrneğe hazırlandı.
Hasta, ellerini ona doğru uzatarak adeta yalvardı :
- Gitme ya Hasan, gitme ! .. Yaklaş bana doğru, hakkım sana kat kat helal olsun, sen de bana hakkını helal et
ve bana iyman telkin eyle ... Zira, ŞU anda hidayet kapısı aralandı, beni de iymana ve islama kabul ediyorlar. Gönlümden
küfrün zulmeti kalktı, kalbirn iyman ile doldu, göğsümde aşk
eseri zahir oldu, bedenimin bağları çözüldü ve bende kelime-i
şehadete istidat zuhura geldi.
- 69 -
Hasan-ül-Basri, kendisine iyman telkin ve kelime-i şehadeti talim için yanına yaklaştığında, hasta adam büyük bir
neş'e ve sürfi.r içinde konuştu :
- Ya Hasan! Sen sus ... Dur ve bekle, zira, şu anda hak
celle ve ala hazretlerinin dergahından bana vasıtasız ma'rifet
babı küşad olundu, Rabbim bana iyınan ve şehadeti telkin buyuruyor, diyerek yüzünü kıbleye yöneltti ve EŞHEDÜ EN LA
iLAılE İLLALLAH VE ESHEDÜ ENNE MUHAMMEDEN
ABDÜHU VE RESÜLtİHU, dedikten sonra ALLAH ALLAH
sayhaları ile canını hakka teslim etti.
Ey hak yolcusu!
Olmaz, olmaz deme ! Olmaz, olmaz !.. Bu zatın, iymana
nail olmasına güzel ahlaklı olması sebep olmuştur. Hasan-ülBasri hazretleri gibi bir zat-ı akdesin hürmet ve himmetiyle
son nefesinde şeref-i iyman ile müşerref olmuştur. Şu halde, güzel ahlak nasıl ki insanın iymanına sebep oluyorsa, çir·
kin ve kötü ahlak da ma'azallah iyınansızlığa sebep olabilir.
Hasan-ül-Basri hazretleri, bu hali görünce ağlayarak başına topraklar saçtı, saçını ve sakalım yoldu, üst-başını parçaladı. Kendisine, bu halinin sebebini sorduklarında, olup bitenleri bütün tafsilat ve teferruatı ile herkese anlattı :
- Ya imam ! dediler. Bu ağianacak hal değil, belki sevinilecek bir haldir. Senin himmetinle bir zat iymana geldi.
Neden Rabbine şükretmiyorsun ?
Hasan-ül-Basri hazretleri cevap verdi :
- Siz bir alemde, ben ise bir alemdeyim! Siz bir düşüncede, ben ise bir düşüncedeyim ! Siz, benim halimi ve neden
ağladığımı bilemezsiniz ki ... Bu zat, seksen yıl küfür yolunu
tuttuğu ve haktan bigane kaldığı halde, son nefesinde kendisine hidayet kapısı açıldı, başına kulluk tacı konuldu, vasıtasız iyman nasip oldu ve cennat-ı aliyata yol buldu. Ben
ise, seksen yıldır - El-Hamdü Iilialı - iyınan yolundayım.
Ama, son nefesimde halimin ne olacağını bilemem? Eğer, son
nefesimde hidayet kapısını yüzüme kapatırlarsa, beni islamdan reddederek şakilerden kılarlarsa, seksen yıldır tevhid ile
açılıp kapanan çenem iymansız kapanırsa halim nice olur, diye ağlıyorum. o zatın akibetine değil, kendi nefsime gözyaşları dök.üyorum:
Çağla derviş Yunus çağla,
Sen özünü hakka bağla,
Ağlarsan başına ağla,
Elden vefa yoğa benzer ...
- 70 -
Evet, nice kafire son nefesinde iyman nasibolur ve nice
veliye de iymansız olarak ahirete göçrnek kaygusu düşmüştür. Allah u azim-üş-şan, iymanımızı yoldaş eylesin (Amin) ,
Şunu da bilmiş ol ki, ibadetlerinde u'cub ve kibire düşenler, şeytanın yoldaşlarıdırlar. Bu gibiler, ne kadar ibadet
ve ta'atte bulunsalar da, bütün ibadetleri hak katında merduttur. Nasıl ki, İblis de hak katından merdut olmuşsa, ibadetine u'cub ve kibir karıştıranlar da aynen öyle merdut olurlar. Böyle bir hal ise - Ma'azallah - iymanın sel bolunmasına yol açar. Unutmamalıdır ki, İblis insanı türlü yollarla ve
çeşitli hiylelerle azdırır ve sapıttırır. İnsanı, ibadet ve ta'atten men'edemezse, suret-i haktan görünerek : ( Bu dünyada
senden iyi kimse yok, sen büyük bir alimsin, ibadet ve ta'atin var, bütün mahlukat arasında hakka en yakın olan sensin !) gibi sözlerle nefsine gurur telkin ederek, u'cuba düşürür. Sonunda da yapılan bütün ibadet ve ta'atler heba olur
ve o kimsenin nara müstehak olmasına yol açar. Bir çokları,
böyle iğfallerle helak olmuşlardır. Bazılarına : ( Gerçi sen ibadet etmiyorsun ama, bak senden iyisi yok .. Bir çok meziyetlerinle sen ibadet edenlerin hepsinden daha iyisin ve üstünsün ... Senin kalbin temiz, onlar ibadet ediyorlar ama, kalpleri çıfıt çarşısı gibi. .. ) yolunda telkinlerde bulunarak onları
kulluk görevlerini yapmaktan alıkoyar. Bir çok gafiller, buna kanmış ve kapılmış, sonunda hüsrana uğrayarak helak
olmuştur. İnsan; hem kal bini, hem kalıbını temizlemeli, hem
de ibadet ve ta'atte kusur etmemelidir. Nefsini herkesten küçük görmeli, mesela bir kafirle konuştuğu zaman: ( Buna iyman nasibolursa, cennete girer. Oysa, ben iymanımı kaybedersem halim nice olur?) diye düşünmeli, kendisinden yaşlı
birisiyle konuştuğu zaman : ( Bu zat benden yaşça büyüktür. Hiç şüphe yok ki, Hakka benden fazla ibadet ve ta'atte
bulunmuştur.) diye ona saygı beslemeli, bir gençle konuştuğu
zaman : ( Bu genç yaşça benden küçüktür. Hiç şüphe yok ki,
benim kadar günah işlememiştir.) diye onu sevmelidir.
ibadet ettiği zaman: ( Rabbimin tevfik ve inayeti olmasaydı, ibadet edemezdim.) demeli, sadaka ve zekat verdiği zaman : (Rabbim verdirmeseydi, veremezdim.) diye düşünmeli, hiç birisini kendisine mal etmemeli ve hepsini Allahu teala'nın lütfu olarak kabullenmeli, velilerin, salibierin ibadetlerini gözönüne getirerek, onların yaptıkları yanında kendi
yapabildiklerinin hiç mesabesinde olduğunu hatırlam.alı, Allah yolunda yalnız malını değil, canını ve herşeyini verenleri
- 71 -
düşünerek, yoksullara ve muhtaçlara yapabildiği yardımlardan mağrur olmamalı, yaptığı hayır ve hasenatın Allahu teala'nın tevfikiyle olduğunu bilmeli, kötülükleri ise kendisine
yorınalıdır. İnsana layık olan, işte bu hasletlerdir :
Gel, benlik eyleme nefsini öldür;
Hak yoluna canın armağan götür,
Kin ile kibiri aradan kaldır,
Getinne benliği, yükü neylersin?
HİKA YE
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, Mi'rac-ı güzinden avdet buyurduklarında, Allah azze
ve celle şeytanı gönderdi :
- Ya Muhammed! dedi. Sen, bu gece mi'raca mı vardın?
Aleyhissalatü vesselam efendimiz :
- Sen nereden biliyorsun benim mi'raca vardığıını ? diye sorunca, şeytan:
- Bu gece, bütün melekler senin mi'racını kutluyorlardı. Dünyayı çevreleyen gökyüzünde, gümüşten bir hücre gördün mü ? Işte, o hücre benimdi ve ben orada 1000 yıl Rabbime ibadet ettim. İkinci kat gökyüzüne vardığında kızıl altundan bir hücre gördün mü?
- Evet, gördüm .
.
.
- O makam da benimdi. Orada da Rabbime 1000 yıl ibadet etmiştim. Şimdi, o makam virandır. Üçüncü göğe vardığında, ak inciden yapılmış bir hücre gördün mü?
- Evet, gördüm .
..
- Orası da bana aitti. O makamda da, 1000 yıl Rabbime
ibadet ettim. Dördüncü gökte, kızıl yakuttan bir hücre gördün mü?
- Evet, gördüm ...
- Vaktiyle o da benimdi ve ben orada da 1000 yıl Rab··
bime ibadet ettim, halen orası da virandır. Beşinci gökte, yeşil zümrütten bir hücre gördün mü,
- Evet, gördüm ...
- Altıncı ve yedinci gökteki makamlarım, hepsinden
a'la ve ra'na idi. Herbirinde biner yıi Rabbime ibadet ettim.
Arş önünde de bin yıl, ibadet ettim, kürsüye çıkıp meleklere
vaaz-ü nasihatte bulundum ve sonunda gönlümde u'cub ve ki-
- 72 -
bir belirdiğinden, rahmet-i ilahiden merdut oldum, dedi ve
ha'ib-ü hasir huzur-u Habib-i Kibriya'dan ayrılıp gitti.
Ey rizayı Hakka talip olan aziz cemaat :
İyi bilmelisin ve iyice bellemelisin ki ; zerre kadar iyman,
insanı cennete ilettiği gibi, zerre kadar kibir de insanın cehenneme girmesine sebebolacaktır. Zerre kadar kibiri olan
kimseye, cennet haram kılınmıştır. Kibirlilerin mekanı cehennemdir. Orası, ne kadar çirkin ve kötüdür. Tevazu sahibi
ol ki, cennete giresin. Zira, iymanın alameti TEV AZÜ ve küfrün alameti de KİBİR'dir.
imdi, aklı olana bu kıssa kafidir. İnsan, yıllarca ibadet ve
ta'atte bulunsa ve fakat kalbinden kibir ve u'cubu gideremese, sonunda tıpkı şeytan gibi rahmet-i ilahiden dur olur. U'cubu terketmemek, ibadet ve ta'atine güvenmek, herkesi kendisinden aşağı görmek, kibirlenmek, şeytan sıfatiarındandır,
Bu gibilerin ahir ve akibetieri hüsrandır. İymansız olarak
ahirete gitmelerine sebeptir. U'cubu, kibiri, riyayı terketmek
ise, mucib-i güfran ve calib-i rizayı Rahmandır, devam-ı iymandır.
Şu gerçeği hiç unutmamalıdır :
Kalp hastalıkları, aşağıda sayacağımız yedi çirkin sıfattır. Bunları zamanında teşhis ve tedavi eden, ebedi hayata kavuşur. Kalbin ma'nevi hastalıkları şunlardır :
1. U'cub
2. Riya
3. Hased
4. Kibir
5. Kin
6. Mal sevgisi
7. Makam sevgisi
Bunlara bağlı iki sıfat daha vardır. Şiri şehvet ve diğeri haram yemektir. Bu kötü ve çirkin sıfatıardan kurtulamayanların akİbetierinden korkulur. Bu çirkin sıfatlar, kişinin iymansız olarak ahirete gitmesine sebebolur. Bu kalp hastalığının tedavisi ise şöyle olur :
U'cubun tedavisi ; ibadet ve ta'atine güvenmemek, Allabu teala'nm lutuf ve keremine sığınmak ve güvenmektir.
Ri yanın tedavisi ; ne derlerse desinler, insanların dediklerine uymamak, hakkın rizasma talip olmak, ne yapılacaksa Allah için yapmaktır.
- 73 -
Hasedin tedavisi ; kimsenin malına ve canına göz dikmemek, herkesin elinde bulunan nimetin devamını Allahu
teala'dan dilemektir.
Kibirin tedavjsi; herkese karşı alçak gönüllü ve mütevazi olmak, şimdi bulunduğu hali değil, vaktiyle baba sulhünden bir katre meni olarak ana rahmine kan pıhtısı halinde
düştüğünü ve öldükten sonra da çürüyüp toprak olacağını düşünmek, karşısında bulunan herkesin de aynı halde ve aynı
maddeden vücuda geldiğini hatırlamak, bu bakımdan kimseden farklı ve üstün olmadığını bilmektir.
Kinin tedavisi ; başta Resfıl-ü zişan efendimiz olmak üzere bütün Nebileri ve velileri kendisine örnek ve rehber seçmek, onların düşmanlarından öç almak şöyle dursun, hayatIarına kastedenleri dahi affettiklerini gözönüne getirmektir.
Kendisine kötülük edenlere, kötülükle değil, tam tersine iyilikle muamele etmektir.
Mal sevgisi hastalığının te da visine gelince ; risalemizin
başında da açıkladığımız gibi malın fani, gelip geçici ve elden çıkıcı olduğunu, malı verenin de alanın da Allah u teaJa'
dan başkası olmadığını düşünerek mala meyil ve muhabbet
etmemek ve Malik-el-mülk olan Rabbine muhabbet etmektir.
Makam sevgisi hastalığından kurtulmak için de, kendisinin o anda işgal ettiği ve pek güvendiği makamın, kendisinden
önce başkaları tarafından işgal edilmiş bulunduğunu düşünmek, onlar nasıl ölümden kurtulamamışlarsa, birgün ecelin
kendisine de gelip çatacağını hatırlamak, bu makamın, onların ölümlerinden sonra kendilerine hiçbir yararı bulunmadığı
gibi, kendisine de hayrı olmayacağını akıldan çıkarmamak,
ne kadar yüksek bir makam işgal ederse etsin, kendisinden ve
herkesten büyük bir Allah bulunduğunu ve önünde sonunda
bütün malılukatın ona rücu edeceklerini, herkesin yaptıklarından dolayı hesaba çekileceğini tefekkür ve tezekkür etmektir.
ı�� � ' �;, . . .
! .
Müslüman denir hakikatte hemen onlara ki,
Vennediler dü-cihana dil, Hüda'ya taptılar;
tlimle a'male mağrur oluben çok kimseler,
Gittiler rab-ı dalale, Rab-ı haktan saptılar ...
Ey ihvan-ı din-i mübiyn !
Allahu teala, seni ve beni bu kötü ve çirkin sıfatıardan
korusun ... Aklım erdiğince bu kalp hastalıklarının tedavisi
- 74 -
hakkında öğütler verdim. Ancak, unutmamalıdır ki, bu hastalıkların tedavisi için Rabbimizin tevfiki şarttır. Tevfik-i
Rabman olmazsa, kimse bu hastalıklardan kurtulamaz. Cenab-ı Hak, cümlemize gören ve gördüğünden ibret alabilen
göz, işiten ve işittiğinden hisse kapan kulak, merhametli bir
kalp ve her işimizde hasiret ve hassasiyet ihsan ve inayet buyursun. Amin, bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ve bi-hürmeti
Ta-Ha ve Ya-sin ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi
Rabbil-alemiyn, bu risalemizin kabul ve dualarımızın makbul
olması için el-Fatiha . . .
ENV AR- ÜL- KU LOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 2
MÜNDERECAT :
Et-Tahrim sôre-i celilesinin 8. i.yet-i kerimesinin tefsiri - N asuh tövbesi ne demektir - Tövbenin ehenuniyet
ve fazileti - Tövbe edenlere bahş ve ihsan buyurulacak
imhi ni'metler nelerdir - Cüneyd-i Bağdadi hazretlerinin tövbe hakkındaki irşadları - Tövbeyi ta'cil etmenin
lüzum ve faydası - Tôl-i-emel nedir - İbadet ve ta'atte
bulunmadıkları halde kalplerinin temiz olduğunu ileri
sürenlere haklı bir sitem - Rabia't-ül-Adviye sultanın
münkereyne cevabı - Telkin-i meyyit niçin yapılır - Şeytam en çok korkutan nedir - wkman aleyhisselam kıssası - Zinnôn-u Mısri hazretlerinin Hira'da gördükleri -
Resôl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin
tövbe hakkındaki buyrukları - Behlôl-ü Dana ile Bağdat kadısının yemek, sohbet ve uyku hakkındaki görüşmeleri - Cebrail aleyhisselimın Fira'undan aldığı hüccet - l\luhyiddin Üftade hazretleriyle bir papaz kıssası
İbrahim aleyhisseli.ın zamanında olmuş bir vak'a - Bayezid-i BestaDli hazretlerinin bir irşa.dlan - Abdullah-il
Mübarek hazretlerinin bir irşSdları - Rabbine isyan
eden bir kulun ağlamasının sebebi neydi - İbrahim Edhem hazretlerinin Kabe-i Muazzamayı tavaftan - Kur'
an-ı kerimin bazı ayetleri hakkında Resôl-ü ziş&n efendimizin huyurdukları - Tövbe edenlerin günahlarının
hasenita tebdil olunabileceğine dair büyük bir müjde -
Bir günahki.nn affı ili.h.iyye mazhar olması - Hz. Ömer'
le karşılaşan bir gencin içkiye tövbesi - Kıyamette tövbekarlara babşolunacak bazı imtiyazlar - Tövbe eden ve
tövbeleri kabul boyurulan kişilerde bulunması gerekli
sıfatlar - Dua.
Sallô ala seyyidhıfi. Muhammed
Sallô ala mürşidina Muhammed
Sallô ala şems-id-Duha Muhammed
Sallô ala bedr-id-düca Muhammed
Sallô ala nôr-il-Hüda Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .
. Ez-zahirü Allah .. ElBatinü Allah . . Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve ıiasıruhu fid-dareyni Allah . .
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlfi.l ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilallah vallahü basiyrün
bil-i bad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakim .. Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena
inneke ent-el-cevvad-ül-kerim ..
E'uzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym Bismillah-ir-Rahman·ir-Rahiym
Ya eyyüheUeziyne d menu ta bU ilailahi tevbeten nıısuhd ...
F,t-Tahrim : 8
Meal-i münifi, (Ey iyman edenler! Allahu tealaya günahlarınızdan nasuh bir tövbe ile, sıdk ve ihJas ile, ölünceye kadar bir daha günah i�lememek üzere nefsine öğüt veren tövbekarlar gibi tövbe edin. )
Ey benim varhğıına ve birliğime, bütün noksan sıfatıardan münezzeh ve bütün kemal sıfatlarıyle muttasıf olduğuma,
suçları, kabahat ve günahları affederek yarlıga.yacağıma iyman eden, cennetime talip, rizayı ilahime ragıp, cemalime
aşık olanlar !
Eğer, bana gerçekten iyman ettinizse, birgün huzur-u
ilahime gelerek bana bütün hayatınızın hesabını vereceğ·inize
sadakat ve samirniyetle kuşkusuz inanıyorsanız, bu dünya
- 78 -
�tleminde işlediğiniz suçların hepsine tövbe ve nedamet ediniz, kabahat sınırını aşmasa bile o suçları bir daha işlemeyeceğinize ve o çirkin ve kötü davranışları büsbütün terkedeceğinize, ölünceye kadar bir daha tekmil kabahat, hata ve
günahlardan sakınıp kaçınacağınıza, onları hatırladıkça nedamet ve pişmanlık duyacağınıza, kendi kendinize ve bana
söz vererek hakka rücu ediniz.
İşte, böyle bir tövbe NASUH TÖVBESİ'dir ki, tövbe edilen suç, kabahat ve günahları tamamiyle terketmek, onları bir
daha asla işlememek, örnrün artakalanını Hakka itaat etmekle geçirmeğe ahd ve azmetmek, Hakka hakkıyle kulluk ve itaatte bulunmak, bütün kötülüklerden arınmış olarak teslim-i
ruh etmek ve öylece vuslata yetmekle mümkün olur.
Sözün burasında, bir gerçeği dikkatinize sunmakta fayda ve yarar vardır. Allahu azim-üş-şan, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında :
Et--td'ibun-el abidune ..
Et-Tevbe : 112
Meal-i münifi : O, bütün suç, kabahat, kötülük ve günahlarından tövbe edenler, sıdk ve ihlas ile Hakka ibadet eyleyenler ...
buyurmaktadır. Bu ayet-i kerimede her türlü ibadetlerden
önce tövbe etmemiz gerektiğine işaret buyurulmaktadır. Hakikaten, herşeyden önce bütün kötülüklerden, suçlardan ve
günahlardan ötürü tövbe etmek lazımdır ki, ibadet ve ta'atin
zevkine ve hazzına varabilelim. Netekim bir diğer ayet-i celilede de şöyle huyurulmaktadır :
Innalla h( yuhibbü t-tevvdbiyn( Jl( yuhibbül-mutcıtahhiriyn ...
El-Bakara : 222
- 79 -
Meal-i münifi : Allahu teala, günahlarmdan tövbe eden�
leri sever ve her türlü kötülük ve kirliliklerden arınanları da
sever.
Demek oluyor ki, Allah azze ve celle önce tövbe ve nedametle hakka rücu ederek içierini ve sonra da su, sabun ve saire ile dışlarını temizleyip her iki manada da arınanları sever.
Dikkat buyurulursa, bu ayet-i kerimede de tövbe edenler önce zikrolunmu§tur.
Pek iyi ; böyle yaparsak ne olur ?
Bu sorunun cevabını da, yine düstur-u mükerremimiz olan
Kur'an-ı azim beyan buyurınaktadır:
As d Rabbüküm en yükeffire anküm seyyi' atiküm ve yüdhileküm cennatin tecriy
min tahti'h-el enhar yevme la yuhzillah-ün-Nebiyye velleziyne dmenCı md'ahu nurühüm
ye s
' a beyne eydiyhim ve bi-eymdnihim yekultme Rabbend e tm im lend nCtrena vagfirlcna inneke ald külli şey'in kadir. Et-Tahrim : 8
Meal-i münifi : Olur ki, Rabbiniz celle şi.ne günahlarınızı
örter de, sizi altmda ırmaklar akan cennetiere koyar. O gün,
Allahu teaıa; peygamberini ve onunla beraber olan mü'min
kullarını utandırmaz, üzmez. Sırat'ı geçerlerken o mü'minlerin nurlan önlerinde ve sağlarmda yürür. Münafıklann ise,
nurlarının söndüğünü görünce : (Ey Rabbimiz! Nurumuzu
sönınekten koru, tamamla ve o nurunu bizden ayırma, bizi
yarlıga, af ve mağfiret buyur, muhakkak ki sen herşeye hakkıyle kadirsin.) derler.
Biraz daha açıklayalım:
Merhameti bol, biz aciz ve günahkar kullarına karşı ihsan. ve mağfireti mebzii.l olan Allahu teala, tövbelerimizi kabul buyurarak suçlanmıEı, isyanlarımızı, hata ve nisyanlarımızı bağışlar ve bizleri ni'metlerinin en büyüğü olan cenne-
- 80 -
tine idhal eder. Bizleri, ebedi saadete eriştirir, gözlerin görmediği, kulakların işitmediği, insan aklının eremediği, dillerin ve kalemlerin tarif ve tavsifinden aciz kaldığı, kalplerin
ve hayal gücünün gözönüne dahi getiremediği cennetine kabul buyurur. O cennet ki, çevresi zümrüt gibi yeşilliklerle süslü ağaçlarının altından nehirler akar, dünyada benzeri olmayan çiçeklerle özenmiş ve bezenmiş tarhları ortasında saraylar ve köşklerle süslenmiş türlü türlü, çeşit çeşit ni'metlerle
mü'minler için hazırlanmıştır.
Bahusus, Allah ve Resulüne iyman eden ve tövbelerinde
sabit olan mü'minler, kabrin vahşetinden, kıyametin dehşetinden, günah ve ma'siyyetlerinin hesabını vermek haşyetinden de emin olurlar, Resfıl-ü zişan ile beraber olanlar asla
utanıp üzülmezler, her türlü azap ve ıkaptan azade ve asude
kalırlar.
Malışer yerinde mü'minlere bahş ve ihsan huyurulan nur,
onların önlerini ve yanlarını aydınlatır, dünya hayatında sırat-ı müstakimde oldukları, hak bildikleri islam yolundan,
hakka varan o doğru yoldan ayrılmayarak iyman nuruyla yürüyüp gittikleri giqi, ahiret hayatında da gece karanlığından
daha zulmetli, her adımı meşakkat ve eziyyetli sırat üzerinden de iyman ve islam nurlarıyla önleri ve yanları ışıl ışıl
aydınlanarak salimen geçer giderler. Dünya sıratını ve hayatını emniyet ve selametle nasıl geçmişlerse, üçbin yıllık sıratı da nurları sayesinde öylece çabucak geçerler.
Oysa, içieri küfür ve isyan ile dopdolu olduğu halde, dışları islam gibi görünen münafıkların nurlarıysa, kıyamette
sönüverir ve onlar küfür ve nifaklarının karanlıkları içinde
kala kalırlar. Esasen, dünya hayatında kalpleri nifak zulmetleriyle kararını§ bulunduğundan, zahiren müslüman görünmelerine mukabil kendilerine muvakkaten verilen nur da sönüverir. Bunların, karanlıklar içerisinde kaldıklarını gören
mü'minler, kendi nurlarının da sönmesinden kaygulanarak :
- Ya Rab ! Bizim nurlarımızı söndürme, geçmiş günahlarımızı af ve mağfiret buyur, zira sen herşeye hakkıyle kadirsin, derler.
Bu söylediklerime şaşmayınız ! Dünya hayatında, nifakları meydana çıkan, içieri başka ve dışları başka türlü olan,
özleri sözlerine uymayan münafıkları görünce :
- Aman ya Rabbi! Şunlar gibi bizim de iyman n urumu-
- 81 -
zu söndürme, hallerimizi onların hallerine döndürme ! diye
dua etmiyor muyuz ?
İşte, kıyamet günü de, iyman nurlarının sönüverdiğini
görünce de, iyman ve islam nurlarımızın sönmemesi için Rabbimize aynı şekilde tazarrft ve niyazda bulunacağımızı, Allah
azze ve celle bu ayet-i kerimede bize ihtar buyuruyor.
Ey aşık-ı sadıklar :
Ehl-i iymana yakışan, irfan ve iz'an sahibi olanlara yaraşan bu fani dünya hayatında Allahu teala'ya isyanda bulunmamak, ona kulluk ve itaatte daim ve kaim olmaktır. Çünkü, Allahu azim-üz-şanın emirlerine hakkıyle ve tamamiyle
uymak, nehiylerinden layıkı veçhile sakınmak ve kaçınmak,
Allah'tan korkan ve ona kul olmaya niyyet edenlerin başlıca
sermayeleridir. Bunun için de, bütün günahlara tövbe ederek, Hakka isyanı terketmek, Allah yoluna girmek, vuslat
yolunun sonu olan makam-ı sıddıkıyyete ermek isteyenler,
Hakka kurbiyetin ilk merhalesi, kulu hak rizasma eriştirecek
merdivenin ilk basamağı olan tövbeye sarılmalı ve o tövbelerinde sebat etmelidirler.
Hak yoluna salik ve Allahu teala'nın fazl-ü kereminden
bir hisseye malik olmak isteyenler, herşeyden önce tövbe iklimine girmeli, işlediği kötülüklerden ötürü pişman olarak huzur-u hakka yüz sürmeli, af ve mağfiret niyaz eylemeli ve bir
daha da o kötülüğe asla dönmemelidir. Tövbe iklimine girmeyenler, Allahu teala'ya yakin olamazlar. Tövbe iklimine girebilen mutlu ve kutlu kişiler ise, Hakka yakin olmakla kalmaz,
aynı zamanda rizayı ilahiyyeye de nail ve vasılı-didar olurlar.
Cüneyd-i Bağdadi kuddise sirruh buyurmuşlardır ki:
- Evveliyat, tam ve sıhhatli olmayınca yani temel sağlam bulunmayınca üzerine kurulan bina da sağlam olamayacağı gibi, tövbeleri sağlam olmayanların da nihayet ve akİbetieri hayır olmaz. Bidayet tahsil olmayınca, nihayette vasıl
oluna.maz_ İsyan hastalığının ilacı, ancak ve yalnız tövbedir
ve o tövbe edilen günahı bir daha yapmamak üzere terketmektir. isyan hastalığına, tövbe edilmeksizin deva bulunamaz.
Tövbe etmek ; zararı def ve Hak ile aradaki perdeyi ref'
etmektir. Kişinin isyanda bulunması ve suç işlemesi ise, Allahu teala ile arasındaki yakınlığı uzaklığa �aptırır ve aradaki perde ve engelleri de artırır.
l!!nvlr-01-KuiOb, Cilt 1 - F : 6
- 82 --
Tövbe, zararı def ve hicabı ref'etmek, dinde ve dünyada
müstakim olmak ve hakka kurbiyyetle menfaatler sağlamaktır. Zararı def'etmek ise, elbette menfaati celbetmekten evvel
gelir.
Kişi için, kendisine lazım olan şeyi öneeye almak elbette
herşeyden önemlidir. Zira, Allahu teala'ya itaat etmek ve merhamet-i ilahiyyeye layık olmakla Eakka kurbiyyet nasip olur,
kul azap ve ıkaptan kurtulur, cenr.et ve cemale nail olur. Demek ki, işin başı itaattir. Sonra, tC·vbe gelir ve nihayet o tövbe edilen kötülüğü bir daha işlem·�mek gerekir. Bütün veliyyullah, islahına memur oldukları kişileri, herşeyden önce tövbeye davet ederler. Bütün ibadet v� ta'atlerden önce, taliplere
tövbeyi önermeleri, onları isyand ın el çektirip, daha sonra
ibadet ve ta'ate yöneltmeleri bu hikmete mebnidir. Çünkü,
nefsin kötü sıfatları, ancak tövbe -ve istiğfar ile arınabilir. Bir
yandan isyan ve kötülükler içinde bulunan ve diğer taraftan
hakka ibadet ve ta'ate özenenierin bu ibadetleri, onları Hakka
vasıl etmez. Hatta, belki haktan t.zaklaştırır. Buna mukabil,
tövbeye devam etmek, Hakka isyanı terkeylemek ve o tövbede sehat göstermek, işlediği köt Jlük ve suçlardan ötürü af
ve mağfiret olunmasını niyaz etmek, gözyaşı döküp, pişman
olmak insanı Hak yoluna iletir VE maksad-ı a'la olan rizayı
Bari'ye ulaştırır. -
Peygamberan-ı izam müstesna o mak üzere. her insanda buhül, yani tamahkarhk, gazap ( öfk �) riya, şehvet, kibir, dünyaya muhabbet ve yaşamak hırsı v ardır. Allahu teala'nın sevmediği, Resfılüllah sallallahü aleyhi ve sellemin yerdiği bu kabil çirkin sıfatıardan nefsi mutlak�·- kurtarmak gerekir. Bu sıfatları terketmeyenler, Hakka vuslat bulamazlar. Binaenaleyh, aklım başımda, iymanım ·1e vicdanım yerinde diyen
her mü'mine layık olan, bu çirkin ve kötü sıfatıardan nefsini
arındırmak, tövbe sabununu gözyaşlarıyla köpürterek bunlardan paklanmaktır. Bunu yapabilenler, nefislerini Kur'an-ı
azimin nurlarıyla nurlandırır ve iki cihan serveri, aşıkların
önderi, sadıkların rehberi, ahir z�.man peygamberi olan Habib-i edib-i Kibriya'ya layık ümm�t olabilmek şeref ve mutluluğuna erişirler. Böylelikle, kalr: Ierine Hak korkusu ve Allah muhabbeti siner, bütün kötülükleri sıfıra iner ve bütün
darlık ve sıkıntıları da diner.
Eskiler TOL-1-EMEL derlerdi . Allahu teala'yı unutarak,
onun bahş ve ihsan buyurduğu sa:rısız ve hesapsız ni'metlere
gafil olarak, yalnız dünya hayatıııı kazanmak, yalnız dünya
- 83 -
saadet ve selametini düşünmek ve netice itibariyle dünya için
ahireti terketmek, ahiret korkularından, hesap, azap ve ıkap
kaygularından habersiz gününü gün etmek, sonunu ve ne olacağını düşünernernek tfı.l-i-emeldir.
Buhül, yani tamahkarlık ve cimrilik dediğimiz şey ise,
kendisi tatlısı ve tuzlusuyla karnını doyurduğu halde, çevresindeki yoksulu, açı, muhtacı düşünmemek yahut ne kendisi
yemek, ne de başkalarına yedirmemektir ki, bundan Allahu
teala'ya sığınırız. Ma'nevi buhül ise Resfı.l-ü zişan aleyhi ve
alihi salavatullah-il-mennan efendimiz hazretlerine salavat-l
şerife getirmemektir.
Aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz, günlerden bir gün
Medine-i münevvere kabristanına şeref bahşetmişler ve görmüşler ki, mezarlık içinde bazı yerlerde çürümüş ve dağılmış
insan kemikleri bulunmaktadır. Bir zamanlar, mağrur bir eda
ile kasılan kafaların kemikleri yerlerde sürünüyor. Daymayan ağıziara ve gözlere topraklar dolmuş, inci dişler yerlerinden dökülüp saçılmış, kol bir tarafa, ayak bir tarafa dağılıp
yayılmış ...
Buracıkta, bir müşahedemi anlatmadan geçemeyeceğim :
Boğaz köprüsüyle ilgili çevre yolu inşaatı için istimlak
edilen Edirnekapı mezarlığında bulunan annemle babamın kabirlerini, başka bir tarafa nakletmek için, bazı ihvan ve yaranımla oraya gitmiştim. Definlerinde hazır bulunduğumuz
ahbaplarımdan bir çoklarının kabirierinin de yola gitmiş olduğunu gördüm. Kabirler eşilmiş, içindekiler deşilmiş, kafa,
kol, el, ayak kemikleri ortalığa saçılmış, adeta kıyamet gününden küçük bir örnek gözler önüne serilmiş ... Mezarlardan
birisinde, bir kuru kafa dikkatimi çekti. İçinde bir şey kımıldanıyordu. Merakla baktım ve bir yılanın göz boşluğundan
içeri girdiğini ve diğerinden çıktığını hayret ve dehşetle farkettim. Kısa bir süre içinde bu hayret ve dehşetim, ibrete döndü. Kendi halimi düşündüm ve akibet kendimin de bu duruma
düşeceğimi aklıma getirdim ve kendi kendime gayr-i ihtiyar!
söylendim :
- Bütün bu hırs ve mücadele bunun için mi ?
Kim bilir kimin kafasıydı ? Bir zamanlar, o kuru kafanın
içinde de düşünen bir beyin, bütün vücudu idare eden muazzam bir sinir sistemi vardı, noldu, nicoldu? Malım mülk üm var
diyordu, dostum düşmanım var diye öğünüyordu, elinE; bir
kuruş geçse seviniyor, bir kuruşunu kaybetse yeriniyordu. Bir
-84-
zamanlar, o da bizim gibi yiyor, içiyor, gezip dolaşıyor, ağlıyor, gülüyor, üzülüyor ve seviniyordu. Bir tahta kurusu veya sivrisinek çıksa, tedirgin oluyor, yün veya pamuk döşekleri, ipekli yorganları beğenmiyordu. Belki de, en pahalı cinsinden değerli kumaşlardan elbise diktirerek giyiniyor, nice
fakirin bir tabağına hasret olduğu nefis yemekleri elinin tersiyle itiyor, olur olmaz herkesle alıhaplık edip, konuşmaya
tenezzül etmiyor, hasta veya kabir ziyaretine gitmiyordu. Belki de, bu kuru kafa ölümü dört gözle bekleyen bir fakire aitti.
Ömrü, yokluk, darlık, sıkıntı ve hastalıklada geçmiş ve ancak burada dinlenmişti. Öyle veya böyle, ahir ve akibetimiz
bu olduğuna göre ; neden Allah u teala'ya kulluk, Habib-i Hüda'ya ümmetlik etmiyor, ibadet ve ta'atte tenbellik ediyor,
isyan ve kötülüğü terkedemiyoruz ?
Ne gaflet ya Rabbi! Evet, hepimizin akibeti bu ... Bunu da, gözlerimizle görüyor ve biliyoruz. Bu hal, önünde
sonunda hepimizin de başımıza gelecek ve bir gün ecel bizi de
böyle yere serecek. .. İş, bu kadarıyla kalsa ne iyi, ne a'la !
Tekrar dirilmek var, malışer yerine sürülmek var, hesap sorulmak var, Nebi'lerin, Veli'lerin, aşıkların, sadıkların ve bütün malışer halkının önünde yerlerde sürünmek, hor hakir
görülmek var, defteri dürülmek var, zebaniler tarafından cehenneme sürüklenmek var. .. Kabrin vahşeti, mahşerin delışeti var ... Korkunç akabeler, korkulu vadiler var ... Bizler
gibi fani olan dünya yılanlarından bir dereceye kadar korunup, kendimizi kollayabiliriz. Ya, ahiret yılanlarıyla nasıl başa çıkacağız ?
Reslll-ü ekrem saliallah u aleyhi ve sellem efendimiz :
(Mi'rac gecesi, bana cehennemin hali arzolundu. Orada, hurma ağacı kalmlığında ve uzunluğunda zehirli yılanlar, katır
büyüklüğünde akrepler gördüm.) buyuruyor. Ne var ki, bütün bu azaplar ve korkular kafirlere, asilere, münafık ve münkirlere ve tövbesiz ölenlere hazırlanmıştır. Biz, onları düşünmeyelim de, kendi hallerimizi gözönüne getirelim : Sende abdest, namaz yok ! Bende zekat ve hac yok! Her ikimizde de
aklımızı oa�.unıza derleyip tövbe ve nedamet de yok ! Ne Allah'tan korkuyor ne Resfılüllah'tan u tanıyoruz ! Sonra da, sıkılmadan :
- Sen, bana bakma! Ben, namaz kılmam, oruç da tutroarn ama, benim kalhim temiz ... Şimdiye kadar zekat verınedim ve hacca da gitmedim ama, zekat verip hacca gidenlerin çoğundan iyiyim. Kimsenin tavuğuna kış, karısına pış de-
- 85 -
mem! diye kendimizi savunuyor ve avunuyoruz. Oysa, bu savunmanın bizi İblis'ten daha aşağı bir derekeye düşürdüğünü bile düşünemiyoruz. Zira, kendini diğer insanlardan üstün, iyi ve temiz görmek ve saymak şeytanın sıfatlarındandır.
Hani, Rabbi İblis'e :
Adem'e secde eyle ! diye emr-ü ferman buyurduğu zaman :
Ben, ona se c de etmem. Çünkü, ben Adem' den hayırlıyım. Beni ateşten, onu topraktan yarattın. Ateş, topraktan
yüksek ve üstündür, cevabını vermemiş miydi ?
Sen de tıpkı onun gibi, kendini başkalarından yüksek ve
üstün görmekle, ibadet ve ta'atin olmadığına pişman olup, nefsini hakir bulacak yerde, saçma sapan bir savunma ile şeytaniaşmış olmuyor musun?
Hem, hangi kalp temizliğinden dem vuruyorsun ? Sen,
öylesine bir gaflet ve dalalet katranına düşmüşsün ki, her
tarafın kapkara olduğundan üzerindeki karaları göremiyorsun. Allahu teala'yı bildiğini iddia ediyorsun, Allah'tan korkmuyor, onun emirlerini yerine getirmiyor, nehiylerinden sakınmıyor, isyan ve kötülüklerden bir türlü kurtulamıyorsun.
Rabbini bilenin kalbi temiz olur. Kalbi temiz olan da, rabbine
kulluk ve ita'at eder. Mü'min kardeşlerini candan sever ve
Rabbine kulluk ve itaat edenleri de asla hor hakir görmez.
Şeytanın bütün vasıfları ve sıfatları sende iken (KALBİM
TEMiZ!) palavranı kim yutar?
- Ben, peygamberimi de severim ! dersin, adet olduğu,
yapmayan ayıplandığı için ele güne karşı çocuğunu yalnız
sünnet ettirir ve bunu bile bir ma'rifet sayarsın ... Oysa, böyle bir kudsi cemiyette Allahu teala'nın kesinlikle yasakladığı,
Resul-i zişanın� meleklerin ve salihlerin kınadığı içkiyi, çekinmeden hem kendin içer, hem de misafirlerine ikram edersin ... Haram - helal tanımaz, eline ne geçse yutarsın, dedi - kodu, fitne ve fesatla milleti birbirine katarsın, yetim hakkı,
öksüz malı demez, ne bulsan cebine atarsın, sonra da kendini herkesten yüksek ve üstün tutarsın ! Zekat vermezsin ama,
metresine binlerce lira harcarsın ... Hacca gitmezsin ama, yılda üç kere Avrupa'ya kaçarsın ... Devlete ve millete vergi
vermemek için binbir sahtekarlık yapar, bankalara yeni yeni hesaplar açarsın ... Hani, Avrupa'ya gittiğine göre milletinin asaletini, ırkının necabetini, taşıdığın pasaporlun haysiyetini koruyup kollayabilsen, yine aşkolsun derdim. Orada
da, yılan gibi yerlerde sürüm sürüm sürünür, yabanın ne idü-
- 86 -
ğü belirsizlerine sözüm ona Türk gibi görünür, elaltından kaçakçılıktan karaborsacılığa kadar türlü sıfatıara bürünürsün. Üç beş kuruş para sahibi olunca, komşunun karısına, kızına göz koyar, yalan dolan, hiyle ve dalavere ile göz boyar,
eline fırsat geçince fakir fukarayı soyar sonra da kendini
herkesten yüksek ve üstün sayarsın ... Hased sende, hırs ve
tamalı sende, yalan ve iftira sende, kibir ve gurur sende ... Dedenin, fakir ve fakat namuskar bir köylü, babanın çalışkan ve
mütevazi bir memur olduklarını açıklamaktan çekinir, mezattan aldığın eski zaman paşası resmini evinin baş köşesine asarak paşa oğlu, paşa torunu olmakla öğünürsün ... Aslını inkar edene ne derler bilir misin ? Ben söylerneyim de, sen kendin bul . .. Onu bulduktan sonra, insaf ile kendini de bul da,
bana anlat bakayım :
- Senin kalp temizliği dediğin nedir, Nasıl bir şeydir ?
Bu kafayı ve bu iddiayı bırak artık ! .. Hem kendine, hem
de etrafındakilere yazık oluyor ... Uyan bu gafletten, kurtul
şu dalaletten ! Gözlerin görür, kulakların işitir, elin ayağın
tutar, kafan iyi kötü düşünürken kendine gel, kendini bul. ..
Zira, birgün gören gözlerin görmez, işiten kulakların duymaz,
yürüyen ayakların yürümez olacak. O gün, bu hallere neden
ve nasıl düştüğünü belki düşünebileceksin ama, artık sana
pişmanlık da fayda etmeyecek. Nefsine kul olmaktan kurtul
Allah u teala'ya kul ol. .. Kur'an-ı azimi kendine düstur et,
Hazret-i Muhammed'in elini tut. .. O mübarek eli tutan, Hakkı tutmuş demektir. O ele bi'at eden, Allahu teala'ya bi'at
etmiş demektir. Unutma ki, kanmayan ağzın, belki bir yudum su içmeğe bile fırsat bulamadan ebediyyen kapanacak,
doymayan gözlerine pek yakında topraklar dolacak, bir pirenin ısırmasına dayanamayan nazik tenin, yılanlara ve çıyanlara yem olacak ... Gecikmiş pişmanlığın ve yanıp yakınmanın
hiçbir faydası ve yararı yoktur. Bir sözünle, sana tereddüt
etmeden yüzbinler gönderiveren dostlarının, o alemde hiçbir
yardımları olamayacaktır. Orada, derdine sırdaş, haline yoldaş bulamayacaksın... Kabrinde, tek başına ve arnellerini e
başbaşa kalacaksın ... Evlatların, kardeşlerin, arkadaşların
seni kabre koyar koymaz hemen sorgulanacaksın ...
Gel ey kardeşim ! Elindeki kadehi kır ve at, elin arınsın ..
Alkol ile pasıanan dilin, tevhid ile arınsın ... Kalp kadehine,
aşk-ı ilahiyi doldur, gönlün arınsın ... Bu aşk badesi, mideni
bozmaz, zihnini ve kuvve-i müfekkireni bulandırmaz, gül benzini soldurmaz. Fakat, seni öylesine mest eder ki, bu serhoş-
- 87 -
luk dünya kadehlerinde bulunmaz ... İnsan, hem de hazret-i
insan olursun ... Dilin zikr ile, şükrile, gönlün aşk ile nurlanır ..
Ağzın helal yemekle, gözün helal görmekk, bütün aza ve cevarihin helal yoliyle kemale ermekle şu'urlanır. Yoldaşın, iyman, sırdaşın sulehay-ı zaman, rehberin Kur'an-ı azim-üş-şan
olur.
Elest'te nfış eden şarab-ı aşkı,
Mest olup bu dar-ı mihnetten geçer ...
Okuyup anlayan kitab-ı aşkı,
Talim-i ulfım-u kesretten geçer
Fe lımeder arif -i billah olanlar,
Bende-i ınürşid-i dergah olanlar,
MEN AREF sırrına agah olanlar,
Siyret-pezir Q]ur, suretten geçer ...
HlKA YE
Rabia't-ül-Adviyye'yi kabrine koymuşlar, hazret-i münkereyn gelip sorm.uşlar:
- Rabbin kim? Ne bin kim? Dinin ne ? Kitabın hangi kitaptır? Kıblen neresidir ?
O cennet hatunu cevap vermiş :
- Rabbim, alemierin Rabbi ve mürebbisi olan Allahu
azim-üş-şan, peygamberim Hz. Muhammed Mustafa aleyhissalatü ves-selam, kitabım Kur'an-ı azim-ül-bürhan, dinim elhamdü Iilialı din-i mübiyni islam, kıblem Ka'be-i muazzam,
dedikten sonra ila ve etmiş :
- Ben, sorularımza cevap verdim ve Rabbimin Allahu
teala, peygamberimin Rabib-i edib-i Kibriya olduğunu söyledim. Gidin, Rabbime ve peygamberime sorun bakalım, Rabia'nın sizi tasdik ettiği gibi siz de onu kulluğa ve ümınetliğe
kabul ettiniz mi ?
o anda, hitab-ı ilahi şeref-sadir olmuş :
- Benim kulumu, bana bırakın ! ..
Bu kıssayı böylece naklettikten sonra, bir hususu daha
açıklayalım :
Bir çok dinsizlerin ve densizlerin zannettikleri gibi, telkin-i meyyit yalnız kabre konulana değil, bu manzarayı ayaküstü boş gözlerle seyreden canlı ölülere de racidir. o anda,
kabre konulanın sorulacak sorulara verecekleri cevabın ne
-88-
olacağını ancak Allah u te ala bilir. Orada, vazife gören meleklere bildirilen telkin-i meyyit sünnet-i seniyyedir. Asıl hikmet ve sırları ise, kendilerini canlı zanneden ayaktaki ölülere
olan hitaptır. Zira, telkin-i meyyiti yalnız kabirdeki ölüye hitap olarak farz ve hatta bazan bununla istihfaf eden o canlı
ölülerin çoğunun :
Allah'ları paradır.
Peygamberleri şeytandır.
Kitapları düzenbazlıktır.
Kıbleleri, ferc'tir.
Kardeşleri, kafirler ve zalimlerdir.
Binaenaleyh, telkin-i meyyitten de asıl murat, diri oldukları halde ölü gibi gezip dolaşan gafilleri, gaflet uykusundan uyandırmaktır. Kabre konulan o meyyite yapılan bu telkin ile de uyanamazlarsa, çok kısa bir süre sonra onlar da
aynı hale düşünce, elbette ne cevap vereceklerini kendileri
düşünmelidirler. Bunun manasını anlayan ve kabrin başında boş kafa ile durmayan zevat-ı zevil-ihtiram, elbette ve elbette müstesnadır.
Efendiler ! Kardeşler ! Ağabeyler, babalar, analar ve dedeler !
Hakkı bulmak ve hak ta olmak isteyenler!
Ölüden ve ölümden, mezardan ve mezarlıktan daha yüksek ve daha müessir va'iz yoktur. Ölüden daha büyük bir nasihatçi düşünülemez. Tabi'i, bu duyana ve görenedir, düşünebilenedir. Duymayan, görmeyen, düşünemeyen, düşünmek
istemeyen, dilediği gibi yesin, içsin, gezsin, dolaşsın. İRŞAD
adındaki eserimizde de bir vesile ile yazmıştık. Burada bir
kerre daha tekrarında fayda görüyoruz. Ruhu şadolsun, Nabi merhum ne güzel buyurmuştur :
Fenayı alemi takrir için cemaate,
Cenaze, va'aza çıkar, kürsi-i musallaya! ..
Ölenin, musalla adı verilen o muhteşem kürsüye çıkarak, bir namaz vakti içinde hazır bulunanlara ettiği va'az'ü
nasihati duyamayan veya lisan-ı hal ile neler söylediğini anlayamayanlar, çok yakın bir zamanda ne kadar kötü bir yolda olduklarını anlayacaklar ama, ne yazık ki, iş işten geçmiş
olacaktır. O zaman, ağlayıp sızlamanın, yanıp yakınmanın hiçbir bayrı ve yararı olmayacaktır. Öyle ise, insafa gelelim,
kendimizi hakka verelim, yaptıklarımıza pişman olup, tövbe
- 89 -
edelim, ölenlerden ibret alalım, . hak yolunda menzil-i maksudumuza varalım.
Sözü uzattık ; Cenab-ı falır-i risaletin Medine-i münevvere'de kabristana yaptıkları ziyaretten bahsediyorduk. Aleyhis-salatü \res-selam efendimiz, çürümüş, toprak olmuş bedenleri ve onlardan artakalan kemikleri işaret buyurarak, aslıab-ı
kirama saadetle hitabeylediler.
- Ey ashabım! Şu gördüğünüz kemikler, bir zamanlar
cisminde canı, damarmda kanı olan birer insan bedeniydi. Malları, mülkleri, makam ve rütbeleri, halk içinde itibarları vardı. Dünyanın kendilerine ait olduğunu sanırlar ve cihana sığmazlardı. Görüyorsunuz ki, şimdi mesken ve menzilleri bir
avuç toprak olmuş. Azrail aleyhisselamın gücü ve ecel kılıcıyla sineleri çak olmuş. Akıllı olan kimselerin, çürüyen bu
et ve sinirlere, toprağa karışan bu kemiklere bakarak ibret
alması gerekir. Düşünme kabiliyeti olan kimsenin gavvas-ı
bahr-i fena olup deryay-ı aşka dalması gerekir.
Resfıl-ü ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, bu veciz hitabeleriyle, hem aslıab-ı ba-sefayı, hem de
biz aciz ve günahkar ümmetini tenvir ve irşad buyurmuşlardır.
Şu halde, evvel be-evvel nefislerimizi islah edelim. Mekr-ü
hiyleden, kahr-ü u'cuptan geçelim, bu kötü huy ve sıfatlarla
huzur-u hakka varmayalım, bunlara tövbe edelim. Tövbe kökünü, istiğfar yaprağı ile karıştırıp, kalp havanında, tevhid
tokmağı ile döversek, bütün bu kötülüklere şifa verecek devayı elde etmiş oluruz. Bu çirkin sıfatıardan kurtulur, ralırnet-i ilahiyyeye müstehak ve müsteğrak olur, cennet ve cemale ulaşacak yolu buluruz. Ma'nevi bir kalp hastalığı olan
günahtan ve günah fesadından halas olmanın, felah bulmanın
çaresi, ancak budur. Zira, Resf:ı.I-ü-ekrem sallallahü aleyhi
ve sellem efendimiz, Hadis-i şeriflerinde :
Et-Tıfibü min-ez-zenbi kemen la zenbe leh
( Günahına tövbe eden, o günahı işlememiş gibi olur.)
buyurmuşlardır.
Temiz bir suyun, necaseti ve her türlü pisliği temizlernesi
- 90 -
gibi tövbe suyu da, insanda ma'siyyet, günah ve yüz karası
olan kötülükleri tatbir eder.
Netekim, Kibar--i evliya'ullah :
(Tövbe, öyle bir sabundur ki, günahları yıkar ve temizler
ve eilalar.) buyurmuşlardır.
Tövbe, hasta kalplerin devasıdır. Eğer, tövbe müsteeab
olursa, nefsin a'mal-i saliha ile sehaveti, helale kanaati, mebde ve me'ad ilmine ma'rifetidir.
Hayder-i Kerrar Aliyyibni Ebi Talip kerremallahu veelıebu ve radıyallahu anh efendimizin menkıbelerinden bazılarını, teberrüken sunmadan geçemeyeeeğim. Tövbe hakkında
şöyle buyurmuşlardır :
(Tövbe, yaptığına nedamettir.)
Yani, kişi işlediği ma'siyyete dili ve kalbiyle nedamet eder
ve bir daha günah işlememeğe, azmederse, tövbesi TÖVBE-İ
SADIKA olur.
Zahirde tövbe edip, kalbiyle yaptığına nadim olmayan,
kalbiyle yine bir günah işlerse :
)yı' ) J �O�) 1 '�\ _.,
'}S 0/ / . . ,� '
�-"' ).?_j' )
. . . "" ... ;
"'
Ve lakin yu'dhizüküm bimd kesebet ku!Ubüküm ..
El-Bakara : 225
Meal-i münifi : Fakat, kalbinizin dilinize uyduğu günahlar ve yeminler yüzünden sizi mu'aheze eder.
nassı eelili üzere, Allahu teala'nın huzurunda suçlanaeağından korkulur. Bu sebeple, mü'minlere layık olan tövbe etmek,
bu tövbesinde sabit ve daim olmak, hulfıs-u niyyet ve Hakka
tevekkül ile şükretmek, Rabbini zikrederek seede etmektir.
Ki bar-ı evliya'ullah buyurmuşlardır ki :
- Tövbenin kabulünün alarnet ve nişanları vardır. Geçmiş günahlarına te'essüf etmeden ve işlediği bu günahlardan
ötürü tövbe edenin, o günahlarını hatırladığı zaman benzinin
sararınası ve ekseri vakitlerde şeytandan Allahu teala'ya sığınması ve isti'aze eylemesi gerektir. Zira, Hak teala, isti'a.ze
eden kimse ile şeytanın arasına üçyüz altmış hieap koymuştur ki, her hieabın aralığı yerlerle gökler arası kadardır.
Rivayet olunur ki, Ebu-Said hazretleri rü'yasında şeytanı görmüş ve ona elindeki asası ile vurmuş. İblis, kendisine :
- 91 -
Ya Ebu-Said! Bilmez misin ki, ben asadan korkmam,
deyince sormuş :
- Ya, neden korkarsın?
İblis, kendisine şöyle cevap vermiş :
- E'fi.zü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym, bismillah-irRahman-ir-Rahiym diyenden korkarım.
Bir mü'min, islam üzere ve iyman ile çene kapasa, şeytan
ağlayarak feryat eder :
- Bu Ademoğlu ( Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) hürmetine şerrimden halas oldu!
Evet, buna şaşmayınız. Çünkü, Besınele-i şerifedeki sırlar, ismullah'taki esrar ve halat-ı aliyye yazılmakla tükenmez ve bu sırları tarif ve tavsif edebilmek asla mümkün ve
muhtemel değildir.
Hakkın ihsanını fikreyleye gör,
Verdiği ni'mete şükreyleye gör,
Gece-gündüz Hakkı zikreyleye gör,
Hak zikrolan yerde şeytan eğlenmez ...
HİKA YE
Hz. Lokman aleyhisselam, yolda giderken üstünde ( Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiyın) yazılı bir kağıt buldu. İsmullah'a hürmet ve ta'ziminden dolayı o kağıdı yerden alarak ağzına aldı ve yuttu. Allahu teala, İsmullah'a olan bu hürmet
ve ta' zirninden ötürü kendisine öylesine bir ilim ve hikmet. ihsan ve inayet buyurmuştur ki, Kur'an-ı azimde onun hakkında koca bir sure-i celile inzal eylemiş ve kıyamete kadar ümmet-i Muhammed lisanıyla ona selam ve rahmet okunınası
şerefini ve bahtiyarh ını bahşetmiştir.
Hak velileri de, Ismullah sayesinde bir çok yüksek makamlara ermişler ve Hakka vuslat yolunu bulmuşlardır.
HlKA YE
Hz. Zinnun-u Mısri kuddise sırruh buyuruyorlar ki:
Mekke-i mükerreme'de ve Resfi.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize ilk defa vahyin nazil olduğu Hira dağında idim. Bir kimsenin kuşlar gibi havada durduğunu ve
- 92 -
sakin olduğunu gördüm. Kendisine kim olduğunu sordum. Cevaben:
- Allahu teala'nın kullarından bir kulum, dedi.
- Bu yüksek mertebeye ve bu misli görülmemiş keramete ne ile, hangi arnelle vasıl oldun? diye sorduğum zaman
da cevabı yine kısa ve fakat veciz oldu:
- Kendi, hevamı terkeylemekle bu havaya cülfı.s ettim.
- Bana nasihat et, diye niyazda bulundum.
- H ira dağına bak! dedi.
Hira dağına baktım, doğrusu bir şey göremedim. Başımı
tekrar ondan yana çevirdiğim zaman gözden kaybolmuştu,
Anladım ki, kendisini benden gizlemişti. Yalvardım:
- Allah aşkına, Allah hakkıyçün bana nasihat et !
Sesi, kulağıma geldi:
- Sana nasihat ettim ama, anlamadın ! Nazarını benden kaybettin, beni artık göremez oldun. Şimdi, nasıl olur da
beni görebilirsin ? Nefsinin hevasını terketmeden, insan yükı::elemez ve ali mertebelere yücelemez : e
\ 'e emma men hı'ıfe ınakame Rabbihi ı•e nehen-nefsi an-il-heı•a fe-innel ceıınete
ln ' vel-me'va . .. En-?\'a:i'at : 40 - 41
Meal'i münifi : }'akat, her kim Allahu teala'nın huzurunda suçlu gibi durmaktan korkarak, nefsini adi ve bayağı heveslerden ve arzulardan alıkoymuşsa, elbette onun da menzil-i
maksudu ve karargahı cennet olacaktır.
Bilmem anlatabildim mi ? Nefs-i hevanın, yani insanın
kendisini adi, bayağı ve aşağılık heveslerden ve arzu ve İlıtiraslardan kurtarması, onları terketmesi ise ancak tövbe ile
başlar.
Abdullah ibn-i Mes'ud, ibn-i Mes'ud da iki cihan serverinden naklen haber veriyor ki :
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri:
- Tövbe eden kimdir ? buyurdular. Bizler de :
- Allah ve Resulü bilir, cevabını verdik.
Saadetle şöyle buyurdular :
1) Bir kimse tövbe eder, fakat ilim talim ve tahsil et-
- 93 -
mezse, o kimse tövbe etmiş olamaz. Zira, ilimsiz tövbe olmaz.
Kişinin neye ve neden tövbe ettiğini bilmesi ve anlaması şarttır. Cahil olanlar, herşeyin aslını ve hakikatini bi.lmeyenler,
mesela ömürlerinde şarap görmemiş olanlar, hangi şeylerin
helal ve hangi şeylerin haram olduğunu ayırdedemeyenler,
hangi işlerin haram, hangi işlerin sevap veya mübah olduğ·unu farkedemeyenler, hak ile batılı, hayır ile şerri kesin olarak sezemeyenler, neye ve nasıl tövbe edebilirler ? Cahil bir
insan, şarabı şerbet diye içebilir. Domuz etini, sığır veya koyun eti diye yiyebilirler.
Bunun içindir ki, hukema : ( Şerri ve kötülüğü öğren ... O
şer ve kötülükleri işlernek için değil, bil'akis o şer ve kötülüğe düşmernek ve onları işlememek için öğren ... ) demişlerdir.
Başımdan geçen bir vak'ayı nakledeyim :
Bir düğün salonunda oturuyorduk. Aramızda, sofu ve fakat cahil bir müslüman da vardı. O zavallı, kendisine ikram
edilen likörü şerbet zannederek içti ve bu o kadar çabuk oldu
ki, hiç birimiz kendisini ikaz edip önlemeğe dahi fırsat ve imkan bulamadık. Eğer, o zat içtiği şeyin alkollü bir içki olduğunu bilmiş olsaydı, hiç şüphesiz kendisine dünyaları verseler
onu ağzına sürmez ve içmezdi. Netekim, o zatı yanıma çağırarak içtiğinin ne olduğunu sorduğum zaman, boynunu bükerek :
- Bilmem, tatlı bir şeydi! cevabını verdi.
Kendisine, içtiği şeyin mahiyeti hakkında bilgi verince
de, rengi soldu, dudakları titremeğe başladı. Büyük bir ye'is
ve iztirap içinde yerinden fırladı ve içtiğini kusarak çıkardı.
Maksada dönelim :
Demek oluyor ki, gerek tövbede ve gerekse bütün hayatımızda ilim şarttır. ve bir çok şeylerin hakikatini öğrenmemiz lazımdır. Hüner, bilmek ve o bilgisini yerinde ve zamanında kullanmaktır. Bu sebeple, ilmi olmayanların, tövbeleri
de tövbe değildir. Resill-ü zişan efendimiz hazretlerinin bu
ikaz ve irşadları ne büyük bir mu'cizedir değil mi ?
Hal ve keyfiyyet, tevhidde bile böyledir, onda da ilim
şarttır. Buna binaen:
- 94 -
Nı'lem ennehu la ilahe illatlah ...
Muhammed : 19
�: "'"-(� i ��-· -�� 1�
lvieal-i münifi : Öyle ise bil ki, Allalın teala'dan gayrı hiçbir hak ma'bud yoktur, illa o vardır.
Evet, ondan gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak
hak ma'but yoktur, illa Allahu azim-üş-şan vardır. Bunu böylece, hakkıyle ve hakikatiyle bil, ancak odur Allah, iymanın
da islamın da ilk ve en mühim telkini budur, öyle bil, öyle
söyle, öyle inan ve öyle iyman ve itikat et, .
2) Efendimiz, devam buyurdular :
Bir kimse, tövbe eder, fakat ibadet etmez veya ibadet
eder de ibadetini ziyade etmezse, yine tövbe etmiş olmaz. Zira, ibadeti ziyade etmek, o kimsenin tövbedeki azim ve seba tım gösterir :
H/ii men tilbe ve amene ve arnile arnelen salihan fe-ulii'ike yübeddilullahii seyyi'
dtihim has en at ve kan-A.llahü gafuren rahiymii ...
El-Fürkan : 70
Meal-i münifi : Meğer ki, günahlarına tövbe Allah ve Resfılüne iyınan etsin ve salih arneller işlesin. Allahu tealii., onların günahlarını sevaba tebd.il buyurur ve tövbeleri sebebiyle ma'siyetlerini mahveder. Allalın azim-üş-şan, gafurdur, rahiymdir.
3) Bir kimse, tövbe eder de hasımlarını ve düşmanlarını razı kılamazsa, yine tövbe etmiş olmaz.
4) Bir kimse, bir günahından ötürü tövbe eder ve fakat evvelce o günah veya suçu kendileriyle birlikte işlediği
arkadaşlarını ve yoldaşlarını, yani suç ve günah ortaklarını
- 95 -
terketmezse, yine tövbe etmiş olmaz. Zira, suç ortaklarını yani aynı suçu birlikte işledikleri kötü arkadaşlarını terketmezse, onlar tövbe edeni hak yolundan azdırır ve tövbesini bozdurabilirler. Onun için, tövbe eden herşeyden önce suç arkadaşlarını terketmelidir ki, tövbesinde sehat edebilsin.
5) Bir kimse, tövbe eder de ahlakını düzeltmezse, yine
tövbe etmiş olmaz.
6) Bir kimse, tövbe eder de halka yardım etmek suretiyle o tövbesinin faziletini göstermezse, yine tövbe etmiş olmaz.
Ey aşık-ı sadık ! Ey tövbenin hakikatine talip ! Ey hakkın
rizasına, cennet ve cemaline ragıp olan aziz din kardeşim :
Hakka tövbe eden merd-i kamilin, bu tövbesinde sadık
ve sabit olması, kalp gözünü de muhabbet-i zikrullah'tan ayırmaması gerekir. En büyük suç ve günah, Allahu teala'yı unutmaktır. En büyük isyan ve nisyan ise, Allahu teala'dan gafil
olmak ve ondan korkmamaktır. Bütün suçlar, kabahatler ve
günahlar, bunlardan zuhura gelebilir.
Revayı aşk-ı ilahide yükseleniere sormuşlar :
- Asi olan mü'minin tövbesi mi, yoksa kafirin islam olması mı efdaldir ?
Arif-i billah ve vasıl-ı Hallah olanlar cevap vermişler :
- Kafirin islamından, asi mü'minin sadık ve sabit tövbesi efdaldir, buyurmuşlar.
Zira, kafir küfür halinde iken, iymana tamamiyle yabancıdır. Ancak, islama gelince, derece-i maarife yükselir. Asi
mü'min ise, isyan halinde dahi derece-i maarifte olup, Hak
celle ve alayı birleyen muvahhiddir. Tövbe ettiği zaman, o zamana kadar işlediği bütün suç ve ma'siyyete sadık tövbe ile
tövbe ettiğinden, derece-i maariften derece-i muhabbete gelir.
Yukarıda da, bilvesile bahsettiğimiz : ( İnnallahe yuhibbüttevvabiyne ve yuhibbül-mutatahhiriyn = Allahu teala,
tövbe edenleri ve her türlü kötülüklerden, kirliliklerden arınanları sever.) mealindeki ayet-i kerime bunun delili ve isbatıdır. Demek ki, Rabbimiz tövbe edenleri sever ve bu tövbe
ile mana vücudunu günahlardan arınanları, isyanlardan sıyrılanları sever, yani derece-i muhabbete yükseltir.
Tövbe edenler ve özellikle bu tövbelerinde sabit, sadık ve
samimi olanlar, şu hususlara bassaten dikkat ve ihtimam göstermelidirler :
-96-
ı. Yemek ve içmekte, daima helale talip olmalıdırlar.
Çünkü, şeriatte zahiren helal olan şeylerin, haram ile elde
edildikleri takdirde, haram olacağını unutmamak gerekir.
Binaenaleyh, bu gerçeği hiç batırdan çıkarmamak ve ona göre hareket etmek lazımdır. Mesela, domuz eti haramdır. Domuz etini yemek şöyle dursun, adını ağzına bile almaktan kaçınan bir müslümanın, haram para ile veya yalan, hiyle, dalavere ile, dolandırıcılıkla, ihtikar yapmak suretiyle, elde ettiği kazançla yenilmesi ve içilmesi aslında helal olan en güzel dünya ni'meti sayılan şeyleri yemesi ve içmesi haram olur.
Bu neviden bir kazançla satın alınan nefis bir kuzu veya kıvırcık etinden yeseler, mana bakımından kesinlikle yenilmesi
haram olan domuz etinden yemelerinden daha ağır bir suç ve
günah olur.
Hi KA YE
Bağdat kadısı ile, Behlul-ü Dana'nın bir sohbetlerini nakledeyim de hepimiz ibret payımızı alalım :
Günlerden bir gün, Behlfı.l-ü Dana Bağdat kadısı ile karşılaşırlar. Behlfıl sorar:
- Kadı efendi ! Bana, yemenin ve içmenin adabını öğretir misin?
Kadı efendi, hazretin yine paha biçilmez cevher saçacağını sezerek sevinir ve hemen cevap verir :
- Malfun olduğu üzere, yemeklerden evvel ve sonra elleri yıkamak ve temizlemek sünnet-i seniyyedir. Sonra, yemeğe başlarken besınele-i şerife çekilir, sonunda el-hamdü IilIalı denir, sahan ve kaplarda yemek artığı bırakılmaz, ekmek
kırıntıları toplanır ve yenir ki, bunların her birisi de sünnettir. Daha sonra, daima kendi önünden yemek, sünnete uymak
için koyunun sağ kürek kemiğindeki etten yemeği tercih etmek, (Zira, Resfıl-ü zişan efendimiz ekseriya koyunun sağ ki.l.
rek kemiğindeki etleri tenavül buyururlarmış ... ) sofrada yerde oturuluyorsa, sol ayak üzerine oturularak sağ dizi dik vaziyette yer almak, acıkmadan sofraya oturmamak ve doymadan sofradan kalkmak, sofra üstüne aksırıp öksürmemek, ağzını şapırdatmamak, karşısında ve yanı başında oturanları
iğrendirip tiksindirecek hallerden ve sözlerden kaçmmak, çirkin ve yakışıksız davranışlarda bulunmamak, suyu üç yudum-
- 97 -
da içmek, yemek yediği tabağa ve su içtiği kaba üfürmemek
her yudumun evvelinde besmele ve sonunda el-hamdü lillah
demektir.
Behlfıl-ü Dana, kadı efendiyi sabırla ve sükfuıetle dinledilüen sonra tekrar sorar :
- Ey kadı efendi ! Sünnet-i seniyye üzere yediğin o kıvırcık eti, yetim malı ve yetim hakkı ile alınmışsa, acaba yediğin et midir, yoksa cehennem ateşi midir?
Ve ayet-i celileyi okudu :
lnnelleziyne ye'külUne ımvdl-el-yetama zulmen imıemıl ye'külune fi butanihim m1ren
ı·e seyaslavne sa'iyra En-Nisa : 10
Muhakkak ki, yetimlerin mallarını zulüm ile ve haksız
olara)< yiyenler, karıniarına ancak bir ateş yemiş olurlar. Onlar çılgın bir ateşe gireceklerdir,
-- Ey kadı efendi ! Senin saydıklarm, islamda sofra adabı dır. Ben sana yemenin ve içmenin adabını sormuştum. Sen
ise bana -yemeğin sünnet, müstehap ve mendfı.b olan adabını
anlattın ...
Kadı efendi kendisine rica eder :
- Ya Behlfı.l! Lfıtfet, yemenin ve içmenin ada bı ne imiş,
sen söyle de öğreneyim, deyince Hazret-i Behlfı.l şu cevabı verir :
- Ey kadı efendi ! Helal kazanacak, helal yjyecek ve
hel8J giyeceksin ... Senin saydığın adap ile haramdan kazanılmış bir şey yesek, acaba islam adabma riayet etmiş olur muyuz ?
Kadı efendi, başını öne eğerek itiraf eder :
- Her ne kadar farza, sünnete, müstehap ve menduba
riayet ederek yersek de, yediğimiz bu ni'metler domuz etinin
blırmiyyetinden daha haram olduğundan elbette nara müstehak oluruz, der.
Dikkat ve ibretinize sunanm:
!nvtr-OJ..I(wJGb, CIIt t - P : 7
- 98 -
Çoğunlukla ilimsiz, düşüncesiz ve gaflet bataklığ·ına dalmış bulunan bizler, Allahu teala'nın bizlere bahş ve ihsan
buyurduğu ni'metlerden helal kazançla elde ettiklerimizin helal olacağından, haram kazançla elde edilen aynı helal ni'metlerin ise mutlaka haram olacağından, gafil bulunur, bu hakikati külliyen unutur ve o hararnı helal itikat ederek yemekte
sakınca görmeyiz. Oysa, haram ile elde olunan ni'metler, aslında helal ve mübah dahi olsalar, hakikatte haramdırlar.
Öyle ki, haramla elde edilen ni'metleri helal bilerek yemek ve
içmekle, bi'zatihi haram olan yiyecek ve içecekleri yemiş gibi
günahkar ve sonunda azap ve ikaba müstehak oluruz. Hatta, bu ni'metleri helal itikat etmekle, tıpkı hararnı helal saymak gibi iymandan ve islamdan mahrum kalmamız dahi melhuz ve muhtemeldir.
Şu halde, Allahu teala'nın rizasma talip olanlar için, yemek ve içmek bakımından bu hususlara itina ve ihtimam göstermek, işin maddi ve ma'nevi yönlerini, zahir ve batmını gözden kaçırmamak şarttır ve lazımdır. Yukarıda naklettiğimiz
kıssada, Allahu teala sırrını takdis buyursun, Behlfil-ü Dana
hazretleri kadı efendiye verdiği cevapla hem onu hem de bizleri irşad etmiş olmaktadır. Hak ve hakikat aşıklarına, müşarünileyhin yine aynı kadı efendi ile olan bir diğer sohbetini
de haber verelim:
Behlfi.l-ü Dana, yine o kadı efendiye sormuş :
- !nsanlarla sohbet adabını ve nasıl ünsiyyet edileceğini de bilir misin ?
Kadı efendi cevap vermiş :
- Evet ! demiş ... Küçükle küçük, büyükle büyük olurum, insanlarla hallerine göre ünsiyyet ederim. Bir meclise
girdiğim zaman, hazır bulunanlara selam verir ve meclisin
adabına elden geldiği ve gücüm yettiği kadar dikkat ederim.
Behlfil-ü Dana, onun sözünü kesmiş ve :
- Olmadı, demiş . .. Maalesef görüyorum ki, sen sohbet
adabını da layıkıyle bilmiyorsun. Sohbet adabı Allah için
olursa, küçükle küçük, büyükle büyük denilmez. Ancak, hakkı söyler ve hakkı tavsiye edersin. Hak için sohbet işte budur.
Kadı efendi, derin derin düşüncelere daldığı sırada, Behlfil-ü Dana yine sormuş :
- Yatmanın adabını da bilir misin?
- Bilirim, demiş kadı efendi. Yatsı namazını kıldıktan
sonra fazla oturmam ve abdestli olarak yatmağa hazırlanı-
- 99 -
rım. Yatağıma girerken besınele ile girer, üç ihlas, bir fatiha,
bir ayet-el-kürsi ve Bakara sfıre-i celilesinin sonunu okurum,
sonra sağ tarafıma yatar ve iıyurum.
Behlfıl-ü Dana, bu cevabı da beğenmemiş ve :
- Ne yazık ki, islam üzere yatmasını da bilmiyormuşsun ...
- O halde, nasıl yatmalıyım?
- Uyumadan önce, o günün muhasebesini yapacak, kendi kendini sorguya çekeceksin. Okuduğunu bildirdiğin ayet-i
celilede (Ve ileyk-el-masiyr .. ) diyorsun. Yani : (Ey bizim rabbimiz! Önünde, sonunda sana döneceğiz.) diye ikrar ediyorsun. Oysa, o gün verdiğin hükümlerde bir haksızlık ve adaletsizlik etmişsen, bu ayet-i kerimeyi okuduktan sonra, nasıl
uyku tutturabildiğine şaşarım. Hem, dönüşümüz Allahu teaJa'yadır diyeceksin, hem de adaletsizlik edeceksin ve sonra
da gerine gerine uyuyacaksın, aşkolsun! Sana ve senin gibi
halkın hak ve hukukunu tayin ederek Allah'ın adaletini izhara sebebolanlara layık olan, o gün verdiği hükümlerin gerçekten hak ve adalet mefhumlarına uyup uymadığını düşünmek
ve ertesi gün vermesi gereken hükümleri de adi ile verebilmek
gayreti içinde bulunmaktır. Yoksa, avaının yani rastgele her
insanın yaptığı gibi yaparak yatıp uyumak, senin gibi halkın
hak ve adaletini korumak ve kollamakla görevli olanların yatma adabı değildir.
HİKAYE
Laleli cami-i şerifini yaptıran üçüncü Sultan Mustafa,
Eyüp'te bir tekkenin şeyhi olan ve ÇIPLAK AYAKLI ŞEYH
olarak anılan ve tanınan bir zatı ziyarete gidiyordu. Bu şeyh
efendi, ilmiyle amil, kemal ve keramete nail bir mürşid-i kamil idi. (Allahu teala, sırrını takdis buyursun.)
Sultan Mustafa, tebdil giyinmişti. Yolda, fakir bir Müslümanın cenazesine rastladılar. Zavallının tabutunu dört kişi
taşıyor ve başka cemaat olmadığı için değiştiren bulunınuyordu. Padişah, biraz yardım etmek ve ecre nail olabilmek
üzere, o fakir mü'minin tabutunun altına girdi. Çünkü, Falır-i
alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin, bir cenazeyi kırk
adım taşıyanın bir büyük günahının affolunacağını tebşir buyurduklarını biliyordu. Fakat, li-hikmetin padişahı kimse değiştirmedi ve Eyüp cami-i şerifine kadar taşımak zorunda
- 100 -
kaldı. Cenazeyi taşıyanlar, birbirlerini değiştiriyorlar, padişahı değiştirmiyorlardı. Padişah ise, şişman denilecek kadar
vücutlu idi. Bitkin bir halde tabutu Eyüp cami-i şerifi musalJasına bıraktıktan sonra, Çıplak Ayaklı Şeyh'in tekkesine doğru yöneldi. Şeyh efendi, tekkenin kapısına çıkmış ve öfke ile
padişaha bakıyordu. Yaklaşıp, selam verrneğe fırsat bulamadan gürledi :
- Sen yüce bir padişahsın, senin görevin cenaze taşımak değil, bu mülk ve milleti adaletle idare etmektir. Cenaze
taşımak halkın vazifesidir. Bilmiyor musun ki, bir saat adalet
altmış yıl nafile ibadetten hayırlıdır. Cenazeyi kırk adım taşımakla, bir büyük günahın affolunacağını müjdeleyen sultanül-Enbiya'nın, memleket ve milletini adl-ü adaletle bir saat
idare etmenin, altmış yıl ibadetten hayırlı olduğunu da tebşir
buyurduğunu sakın bir daha hatırından çıkarma, buyurdu.
Anlayana, bu kıssalarımız bir mücevherden daha değerlidir.
Ulum-ü akl ile amil olanlar,
Mi'rac-ı kemale vaaıl olanlar,
Bir kılı kırk yarmış, kamil olanlar,
Yine de demişler ki, kemal incedir ..
Ey yalan yanlış hükümler vererek mazlfımun gözyaşını
s ilemeyenler ! Ey zalime yardım etmenin, dünya hayatında işlenebilecek en ağır suç ve günah olduğunu bilemeyenler! Ey
yarın kendilerinin de Hakkın huzurunda sorguya çekileceklerini düşünemeyenler! Bilmiş olunuz ki, o haksız hüküınlerinizle, bizzat kendinizi mahkum ediyorsunuz ..
HİKA. YE
C�brail aleyhisselam, insan şeklinde Firaun' ın karşısına
çıktı ve :
- llahlığını tasdik etmeyene ne ceza verirsin? diye sordu. Firaun, öfke ile gürledi:
- nahlığımı tasdik etmeyeni suda boğar, ateşte yakarım, dedi.
Cebrail aleyhissel!ın, ona bir tekiifte bulundu:
- Şu halde, bana bir hüccet yaz ve bunda senin ilah olduğunu kabul ve tasdik etmeyenleri suda boğacağını veya
- 101 -
ateşte yakacağmı özellikle tasrih et. Bu hücceti alıp her tarafı dolaşayım, herkese bu hükmünü duyurayım ve bildireyım.
Firann, istenilen hücceti hemen yazdı ve kendisini ilah
olarak tasdik etmeyenleri suda boğacağını veya ateşte yakacağını açıkladı ve imza etti. Cebrail aleyhisselam da, bu hücceti aldı ve gözden kayboldu.
Aradan zaman geçti ve bir gün Firaun, İsrail oğullarının Hz. Musa aleyhisselam tarafından Mısır ülkesinden kaçırıldığını öğrendi ve hemen ordularını toplayarak peşlerine
düştü. Tam, bu sırada Hz. Musa aleyhisselam da, Bahr-i Ahıner'e ( Kızıl Deniz) asasıyla vurmuş ve denizde kendileri için
on iki yol açılmıştı. Zira, İsrail oğulları on iki kabile idi. Her
kabile, açılan gediklerden Kızıl Denize girdiler. Gedikler henüz kapanmamıştı, Firaun da aynı gediklerden ordusu ile geçebileceği vehmine kapıldı, aynı yoldan İsrail oğullarını izlerneğe devam etti. İsrail oğulları, sağ salim karşı sahile çıkmışlardı. Firaun ve orduları ise, denizin tam orta yerinde bulunuyorlardı. Ne var ki, geçtikleri bölge sularla kaplanmış ve artiarı geri dönmelerine imkan vermeyecek şekilde engellenmişti. İleriye doğru atılmak istedikleri zaman, deniz ön taraftan
da kendilerini kuşattı. Artık, kurtuluş imkanı kalmamış ve
Firaun da sulara gömülerek ordularıyla birlikte mahv ve helak olacaklarını anlamıştı. Bu ümitsiz ve çaresiz durumda :
- Allahu teaJa'ya ve onun Resfılü olan Hz. Musa'ya iyman ettim ! diyecekti ki, Cebrail al ey hisselam kendisine göründü, verdiği hüccet ve fermanı Firaun'ın ağzına tıkadı ve böylece o zalim kendi hükmü ile bizzat kendisi mahkum oldu. Ordularıyla birlikte, suda boğulmakla da kalmadı, yine kendi
hükmü gereği nara ilka olundu ki, Kur'an-ı azimde Allah azze ve celle bunun böyle olduğunu beyan buyuruyor :
En-nı1ru yı'rradıme aleyha gudüı•ven ve aşiyyen ı·e yePme tekum-iis-sa'atü edhilU dl-i
Fir'avne eşeddd-azdb. El-mü'min : -45
- 102 -
Meal-i münifi : Azaptan biri de ateştir ki, onlar buna, sabalı - akşam arzolunacaklar. Kıyametin kopacağı gün de Fir'
a vn ve al ini azabın en çetinine sokun, denecek.
Bazı batılı mütefekkirlere göre, bu hadise şöyle te'vil
olunmaktadır. Hz. Musa aleyhisselam, med ve cezrini bilirmiş.
Oysa, Firaun ve ordusunun bundan haberleri yokmuş. Bu sebeple, Hz. Musa aleyhisselam, kavmini cezirde yani suların
çekildiği sırada sığ yerlerden karşıya geçirmiş imiş. Firaun
ve ordusu ise, aynı yolu takibederlerken, med hadisesi vukubulmuş, sular birdenbire yükselrneğe başlamış imiş .. Bütün bu
yorumlamaların, hakkı ve hakikati inkar olduğu gün gibi aşikardır. Bugün bile medeniyet dünyasına parmak ısırtan ileri
bir bilgi ve tekniğe sahibolan eski Mısırlılar, Firaun ordusunun kumandanları ve ileri gelenleri için med ve cezir olayını
bilmiyorlardı demek, haksızlık ve büyük bir iftira olur kanaatindeyiz. Onların ve hatta batılı bilim adamlarının bilmedikleri, idrak edemedikleri Hakkın kuvvet, kudret ve azametidir.
tşte, buna akıl erdiremedikleri için, kendi kıt ve kısır fikir ve
kanaatleriyle hükme ve neticeye varmak istiyorlar ki, böyle
bir düşüncenin Firaun'unkinden farklı olduğu iddia edilemez.
Kaldı ki, bir an için gerçekten med ve cezir hadisesinden yararlanıldığını farz ve kabul dahi etsek, bu bile kuvvet ve kudret-i ilahiyyeyi göstermez mi ? O bilginler, değil bir koca denizde, evlerinin bahçesindeki havuzda med ve cezir olayı yapabilirler mi ? Biz, el-hamdü lillah bunun ilahi bir kudretin
tecellisi olduğunu biliyor, velevki med ve cezir de olsa, onun
fdlahu teala'nın bir ordusu olduğuna ve emr-i ilahi ile Hak
dü5manlarını gark ve helak ettiğine inanıyoruz. Basiret sahipleri için, Allah dostlarının nasıl kurtulduğunu, düşmanlarımn da nasıl mahv-ü helak olduğunu düşünmek kafidir.
Bu olayda da, gözlerinde ibret alma hassası bulunanların
alacakları bir çok dersler vardır. Burada, bizlerin bilhassa
öğrenmemiz gereken, haksız hüküm verenlerin kendi hükümleriyle mahkfım olduklarını anlayabilmektir. Netekim, Firaun'a da aynen böyle olmuştur.
Bilvesile kayıt ve işaret etmek icabeder ki, Musa aleyhisselamın mf:ı.'cizesinden yararlanarak denize dalan ve gark olan
Firaun gibi, türlü perhiz ve riyazat ile bazı istidraclar göster�?n gayr-i müslimler de, islam velilerinin hak ve hakikate dayanan hallerini çalınağa özenenler, önünde sonunda o ke-
ramet uromanında gark VP. helak olacaklardır. Zira, islam velilerinin kerametleri şemsi ve Rabbanidir. Perhiz ve riyazat
- 103 -
ile çalınan ve gösterilen istidraclar ise ruhani ve kameridir.
N asıl ki, ay nurunu güneşten alıyorsa, gayr-i müslimlerden
zuhur eyleyen olağanüstü haller de Hak velilerinden aldıkları
nurun in'ikasından başka bir şey değildir.
HİKA YE
Bir kış günü, her tarafın karla örtülmüş olduğu bir zamanda, bir papaz, büyük Hak velilerinden Hazret-i Muhyiddin Üftade'nin huzuruna gelmiş ve kendilerine dalından yeni
koparılmış bir salkım üzüm takdim ederek, sözüm ona keramet izharı davasında bulunmuştu. Hazret-i Üftade (Kuddise sirruh) dervişlerine nazar buyurmuş ve lisan-ı hal ile onlara ma'nevi talimatını vermiş. Dervişler arasında bulunan
Aziz Mahmut Hüda'i kuddise sirruh efendimiz, usulca oturdukları yerden kalkarak dışarı çıkmışlar ve bir kaç dakika
sonra bir küfe taze üzümle huzur-u hazret-i pire dahil olmuşlar ve küfeyi diğer dervişlerin de yardımlarıyla sofranın üzerine boşaltmışlar. Papaz bakar ki, o bir küfe üzüm, kendi getirdiği bir salkım üzümün aynıdır ve hatta aynı bağın mahsulüdür. Hayret ve dehşet içinde bakınırken, Hz. Aziz Mahmut
Hüda'i efendimiz mürşidine :
- Sultanım ! demiş, bizim bağdan bir asma dalı bağın
dışarısına doğru uzanmış. Üzerinde de bir salkım üzüm varmış. Bu keşiş efendi, aslında bize ait olan bu salkım üzümü
dışarıdan çalarak bize getirmiş ... Şimdi, kendisine ferman buyurunuz. Gitsin ve bir salkım üzüm daha getirsin. Eğer, buna
muvaffak olursa, ben onun dinine intisap edeceğim. Getiremezse, acaba o benim dinime girrneğe razı olur mu ?
Papaz, verecek cevap bulamamış, bir süre sükfıt ettikten
sonra kendisine hidayet nasip olmuş ve şeref-i islam ile müşerref olarak dalaletten kurtulmuştur.
Hamd-ü bi-had, şükr-ü minnet daima olsun sana;
Çün bize iyınan-ı islam ni'metin kıldın ata ...
Evet, dersimize devam edelim :
Salih arnelierin başı, helal ve tayyib yemektir. Tayyib
demek, yenilen şeyin bi-zatihi kendisinin ve satın alındığı paranın helalden olması demektir. Bunun içindir ki, Allah az-
- 104 -
ze ve celle, Kur'anı azimde, (HeliU ve temiz olan şeyleri yiyin,
salih arneller işleyin, helal ve temiz şeyler yemiyenler salih
arneller işleyemezler, işleseler bile zevkine ve hazzına varamazlar.) huyurulmaktadır.
Tövbenin başı, yemekte ve içmekte helali ve güzeli taleptir. Fakiriere ve yoksullara ikram etmek ve yedirmektir. Çünkü, bu HALİLİYYET sıfatıdır. Allahu teala'nın gaib hazinelerinden helal rızık talep etmeli, helal yemeli, helalinden yedirmelidir ki, ilahi ni'metlere nail ve mazhar oluna bilsin ...
Kul, dünya ve ahirette aziz ve mükerrem olabilsin ... Ah! .. Yedirmek, gözyaşı silmek ne ulvi haslet ...
HtKA YE
İbrahim Halilullah zamanında, Mekke-i mükerreme ve
civarında kıtlık olmuştu.
Ey yüzü ak ve gönlü pak mü'min !
Dünya hayatında varlık da, yokluk da devamlı olmaz.
Her varlığın bir yokluğu, her yokluğun da bir varlığı olur.
Nice azizler zelil, nice zeliller de aziz olabilirler. Yılın dört
mevsimi, akıl sahipleri için ne büyük ayetlerdir. Okuyabilene
aşkolsun! .. Daima yağmur yağmaz, hava her zaman açık olmaz. Bazan, havalar gayet güzel olduğu gibi, bazan soğuk, fırtınalı, tipili, esintili de olabilir. Hayat da aynen böyledir. İnsanlara, şükür ni'metini tattırmak, hamd-ü sena izzetini artırmak, ona aczini ve haddini bildirmek için, Hak teala bazan
verimli toprakları çöle, kızgın ve çorak çölleri bereketli topraklar haline getirir. Bu çeşit değişikliklerde, sayısız ayat-ı beyyinat vardır. Akıl sahipleri için bir çok deliller ve İbretler vardır. Bunları, düşünebilene ve bu düşünme ni'metine malik ve
mazhar olanlara ne mutlu ! Bu değişiklikler, kafirin küfrünü
ve mü'minin iymanını artırır. Ehl-i iymana, Allahu teala'ya
olan inanç ve güvençlerinin miktarını öğrettiği gibi, gafillere de hakkı ve hakikati anlatır.
Hepimiz, Allahu teala'ya iyman ettiğimizi ikrar ve ondan korktuğumuzu iddia ederiz. Fakat, başımıza en küçük bir
musibet geliverirse, utanıp, arianmadan oturur, Halıkı malıluka çekiştirir, şikayet ederiz. Varlığın da, darlığın da ondan
olduğunu unutuveririz.
Aşağıda, bu bahse tekrar döneceğiz. Biz, şimdi hikayemize devam edelim:
- 105 -
.,
Evet, İbrahiln aleyhisselam zamanında Mekke-i mükerreme ve civarında büyük bir kıtlık olmuştu. Ellerinde bulunan
ni'meti kaybedince, onun kıymet ve ehemmiyetini anlayan
halk, açlık korku ve kaygusuna düşmüştü. Yerler, şerha şerha yarılmış, yağmurlar yağmıyor, ağaçlar ve yapraklar kurumuş, sararmış ve dökülmüştü. Hayvanlar ve insanlar, açlık ve susuzluktan helak oluyorlardı. Allahu teala'nın CELAL
sıfatı tecelli etmiş, herkes dehşet ve haşyet içinde kalmıştı.
Hatta, bu hale Cebrail aleyhisselam ile hamele-i arş melekleri
bile korkularından titreşiyorlardı. Bu celal esnasında, yine de
cemali İbrahim Halilullah'tan zuhura gelmiş ve o nebi-i zişan haliliyyet libasını giymiş ve o tarihte Mısır'da bulunan tanıdıklarından birisine adam göndererek buğday istemişti. O
zat, habereiye :
- Emri başımız üstüne, demişti. Ancak, biz biliyoruz ki,
İbrahim aleyhisselam bu buğdayları kendisi için değil, çevrelerindeki fakiriere ihsan etmek için istemektedir. Halbuki,
Mısır'da da kıtlık vardır ve biz de fakir insanlarız. Elimizde
bulunan buğdaylar ile kıt kanaat idare edebiliyoruz. Mevcudumuz, ancak bize yetecek kadardır, ma'zur görsünler ...
İbrahim aleyhisselamın gönderdiği zat, eli boş dönüyordu. Oysa, Mekke-i mükerreme halkı kendileri için buğday getirileceğini duymuş, büyük bir umut ve sabırsızlıkla yolları
gözlüyorlardı. İbrahim aleyhisselamın elçisi, Mekke-i mükerrerneye dönerken li-hikmetin kendi kendine o Nebi-i zişanı
halk nazarında küçük düşürmernek için, çölden çuvallara kum
doldurmayı düşündü. Böylece, dosta düşmana karşı malıcup
olmaktan kurtulacaklarını sanıyordu. Düşündüğü gibi de
yaptı ve boş çuvallara çölden kum doldurarak, sanki Mısır'dan
buğday yüklemişcesine Mekke'ye döndü.
İbrahim aleyhisselam, bu sırada uyuyordu. Refikası, Sara validerniz çuvallardan birini açtı ve halis un bulunduğunu
görerek hemen ekmek yaptı. İbrahim aleyhisselam, etrafa kokusu yayılan misk gibi taze ekmeklerin kokusuyla uyandı ve
eşine bunları ne ile yaptığını sordu:
- Mısır'a gönderdiğin zat geldi. Getirdiği çuvallardan
birisini açtım ve un bulunduğunu görerek hemen bu ekmekleri hazırladım, dedi.
Mısır'a gönderilen zat ise, içerilerinde kum dolu olan çuvalları İbrahim aleyhisselamın kapısına indirmiş ve fakat
buğday verilmediğini söylerneğe utandığından, doğruca evine
- 106 -
gidip kapanmıştı. İkinci çuvalı da bizzat İbrahim aleyhisselam açtı ve kapısı önünde toplanarak:
- Açız ya Nebiyallah! diye feryat eden halka dağıtmak
ıçin elini çuvala soktu ki, ne görsün ! Buğday tanelerinin üstünde (La ilahe iliallah min Halil Hel-Halil) yazılıydı. Bir Halilden bir Halil'e, yani bir dosttan bir dosta yazılı buğday tanelerini, sevinç gözyaşlarıyla ısiatarak eşine :
- Ya Sara ! dedi. Bu buğdayları Mısır'daki dostumuz
göndermemiş. Herşeyi muhit ve herşeye kadir olan asıl dostumuz Rabbil-alemiyn göndermiştir.
Rabbine şükür ve hamd-ü sena eyledi ve mübarek elleriyle buğdayları halka dağıttı. Yani, haliliyyetini ihraz ederek Allahu teala'nın kendisine ikram ve ihsan eylediği bu ni'
metleri halka tevzi etmek suretiyle halkı Halil'ine çağırdı.
Ht KA YE
Bayezid-i Bestami kaddesallahu sırrah-ül-ali efendimiz,
bir sohbet esnasında :
- Gerçi ibadett� kusurlarım vardır ama, iymanda asla !
buyurdular.
Cenab-ı vacib-il vücut, her zaman ve her yerde mevcut
olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, kendisine ilham ile
�öyle ni da eyledi :
- Tövbe et ey sevgili velim ! ... Birgün karnın ağrıınıştı
da, o ağrıyı benden bilmemiş ve içtiğin soğuk sütten olduğunu söylemiştin.
Bayezid-i Bestami, derhal tövbe ederek secdeye kapanmış ve ağlamışlar, her şeye kadir ve muktedir olan Allahu teala'nın kudret ve azametini ve herşeyin ondan olduğunu sıdk
ile, ihlas-ı tam ile ilan ettiğini lisanlarıyla bir kerre daha ikrar ve kalpleriyle de tasdik eylemişlerdir.
Başka bir örnek daha verelim:
Köpeğe bir taş atıldığı zaman, taşı atana havlayıp ısıracak yerde, atılan taşı ısırmağa kalkar. Yani, bir başka deyimle atandan bilmez de, atılan vasıtadan bilir. Tıpkı bunun
gibi, herşeyi sebepten bilenler, müsebbib-i hakiki ve müsebbib-ül-esbaptan gafil olanlar köpeklikten kurtulamazlar. Şeklen ve surette insan gibi görünseler de, mana bakımından köpektirler.
- 107 -
Geç ak ile karadan,
Halkı çıkar aradan ...
Halkı aradan çıkarırsan, hakka vuslat edersin. Unutma
ki, halk seninle hak arasında perdedir. Yalnız bu kadar mı ?
Çoğu zaman, ilmin, kitapların ve hatta ibadetlerin bile hak ile
arada perde olabilirler.
Ey Müslüman !
İyi düşün ve anlamağa çalış ... ilmin, kitapların, ibadetlerin, sabrın, cömertliğin hak ile aranda perde olursa ; iyi am eller Hicab-ı nurani olabilir. Mal ve mülkün, evlad-ü iyalin, servetin, kasan, kesen, makamın, rütben daha kalın bir perde olmaz mı '? Bu kalın perde seni haktan uzaklaştırmaz mı ? Bu kalın perdeyi yırtmanın ve bu hicaptan kurtulmanın tek çaresi
ve ilacı, her şeyin Allahu teala'dan olduğunu, herşeyin Allahu tea!a'ya ait bulunduğunu, bilmen ve buna iyman etmendir.
Bu iyman ve itikadın, o perdeyi yırtar ve seni hakka vasıl
eder.
Evet, insaf ile düşünecek olursan ilminin, kitaplarının .
ibadetlerinin, sabrının, cömertliğinin, mal ve mülkünün, evlat
ve iyalinin, servetinin, kasanın, kesenin, makam ve rütbenin,
her şeyinin, ama her şeyinin Allahu teala'ya ait bulunduğunu
bilecek, anlayacaksın ... Zira, sen gözlerini kapayıp ahiret yolculuğuna çıktığın gün, bu saydıklarıının hepsi bir anda elinden çıkar. Hatta, vücudun ve ruhun bile sana ait değildir.
Mal ve mülkünü varisierin paylaşırlar, ruhunu melek-ül mevt
kabzeder, etini, sinirlerini ve kanını da kurtlar kemirir ve nihayet kemiklerin de toprağa karışır gider. Senden ne kalır?
Acaba, ibadetini sen mi yapıyorsun ? Sabrın senden mi
sanıyorsun ? Allah azze ve celle, seni huzuruna kabul buyurmazsa, sen ona kıyam, rükfı ve secde edebilir misin? O, sana sabır ve tahammül vermeseydi, acaba sen bunca olaylar
karşısında sabırlı ve tahammüllü olabilir miydin? Sana ilmini
veren O'dur. Seni yaratan, sana gören bir çift göz, duyan bir
çift kulak, konuşan ağız ve dil, düşünecek bir akıl, okuduğunu hıfzedecek zeka vermemiş olsaydı, acaba sen bu denlu alim
olabilir miydin? Demek ki, iyi veya kötü, hayır veya şer, güzel, veya çirkin sende her ne ki varsa, yerlerde ve göklerde
neler görebiliyorsan, hepsi Allahu teala'nındır ve Allah'tandır.
- 108 -
Kul kül! ün min indillalı ...
En-Nisd : 78
Meal-i münifi : De ki: ( İyilik ve güzellik de, musibet ve
fenahk da, hepsi Allahu teala tarafmdandır.)
ayet-i celilesi bunun şahidi ve delilidir.
Şu var ki, herşeyin Allahu teala'dan olduğunu bildikten
ve buna iyman ettikten sonra edep, terbiye ve saygı bakımından bütün kötülükleri nefsimize yüklemeli, iyilik ve güzelliklerin ise Allahu teala'dan olduğuna inanmalıdır. Kötülüğe layık ve müstehak olanlarda isyan ve nisyan zuhura getirir.
İyilik ve güzellikleri hakedenlere de, iyilikler ve güzellikler
bahş ve ihsan buyurur. Anlayana bu kadarı kafidir, anlamayana ise Allahu teala tevfik ve hidayet nasip buyursun.
Kul, kasip ve Allahu teala Halik'tır. Şu kadar ki, kulun
her kisbettiğini halk etmek, Allahu teala'ya vacip değildir.
Kulun her kazandığı halk huyurulmuş olsaydı, kul hakim ve
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri - Haşa - mahkum olmuş bulunurdu ki, böylesine sapık bir inanışın islamda asla
yeri yoktur. Kul, hayır veya şer ne kazanırsa, Allahu teala dilerse, karşılığını halk eder, dilemezse halk eylemez. Mülkünde
galip olan ancak odur. Hatta, bazan sevdiği bir kulundan herhangi bir şer zuhur eylese, Allahu azim-üş-şan o sevgili kulunun bu şerri işlemesini men'eder. Buna, aka'it ilminde TEVFİK-İ-RABBANİ derler.
Şu halde, Allahu teala ile arandaki perdeyi kaldırmak istiyorsan, Hazret-i Niyazi-i Mı sri'nin buyurduğu gibi :
Geç ak ile karadan,
Halkı çıkar aradan ...
Buna, biz de şunları ilave edelim: Vuslat eyle buradan,
sevsin seni yaratan ... Allahu teala'ya halil ol, haliller araya
kimseyi sokmazlar. Bu konuda söylenecek söz çoktur, ne var
ki, söylerneğe bende, dinlerneğe sende tahammül yoktur.
Nemrud, Hz. İbrahim aleyhisselamı ateşe attırdığı zaman, rüzgar ve yağınura müekkil olan melek kendisine bu ate-
- 109 -
şi Nemrud'un ve kavminin üzerlerine savurup onları yakınayı
ve yağmurlarla ateşi söndürmeyi teklif etti. İbrahim aleyhisselam, bu teklifi reddettiği gibi, yardımına gelen Cebrail aleyhisselamın muavenetini dahi kabul etmeyerek :
- Bana yardım hususunda sizlerden hiçbir niyazım yoktur. Rabbim beni görüyor ve halimi de biliyor! diyebildiğinden ötürü haliliyyet makamını ibraz eyledi ve İBRAHiM HALİLULLAH oldu. Bundan dolayı da nar-ı Nemrud'un kendisine nfır olduğunu Kur'an-ı Azim-ül-bürhanda açıkca okumaktayız.
Bu faslı okumak isteyen ihvan ve yaranımız, Allahu teaJa'nın izni ve tevfikiyle yazdığımız İRŞAD narnındaki üç ciltlik naçiz eserimizden yararlanabilirler.
Akl-ü fikre sığmaz hikmet-i Settir,
Hak dostun bilmeeli Nemrud-u ağyir,
İbrahim Halil'e gülzir oldu nar,
Hak böyle buyurdu eınr-ü fermanı ...
Allahu teala'nın öyle aşık, öyle sadık kulları, velileri vardır ki ; onlara göre hakka hak için ibadet, hak yolunda inf ak,
küçük veya büyük her ta'ati yapmak cennete girmekten daha
sevgilidir. Hele rizayı ilahiyyi kazanmak ve Rabbil-izzete haliliyyet makamıyla yakın olmak, onlar için kendilerine bahş
ve ihsan olunacak bütün ni'metlerin fevkindedir.
Abdullah-il Mübarek kuddise sirruh buyurmuşlardır ki :
- Hak teala, ben aciz kulunu cennete koymakla, iki rekat namaz kılmak arasında muhayyer bıraksa, ben Rabbime
iki rekat namaz kılmayı cennete girrneğe tercih ederim.
Düşünmelidir ki, cennet mü'minler için hazırlanmış bir
ni'met-i uzmadır. Orada, gözlerin görmediği, kulaklarm işitmediği, dillerin ve kalemlerin tarif ve tavsifinden aciz kaldığı, insan havsalasmın hatır ve hayaline dahi getiremediği ni'
metlerin hepsi mevcuttur. Nefsin her arzuladığı, canı çekip
istediği her şey orada bahş ve ihsan buyurulacak ve bir daha
geri alınmayacaktır. Cennette, öyle bir hayat verilecektir ki,
ölümü olmayacaktır. Öyle bir mülk verilecektir ki, zevali olmayacaktır. Öyle bir gençlik verilecektir ki, ihtiyarlığı olma-
yacaktır. Öyle bir sıhhat verilecektir ki, hastalığı olmayacaktır. Orada korku olmayacaktır, malızunluk olmayacaktır.
İşte, Abdullah-il Mübarek hazretleri bütün bu ebedi ni'
metleri iki rekat namaza değişmiyor. Bilmem, düşünebiliyor
- 110 -
musunuz ? Acaba iki rekat namazı tercih etmesinin sebebi
nedir ? Hemen cevap verelim: Namazdaki tecelliyat-ı ilahiyye,
Hak velileri indinde cennetin bütün ni'metlerinin fevkindedir.
Zira, cenneti nefs ister. Oysa, nefsin rizasını bir yana bırakıp,
hak rizası yoluna yönelmek elbette cennetin de fevkindedir.
Tarik-i rizada, cennet-i zat vardır. Nefs cennetindeki ni'metlerden bazılarını sayabiliyoruz. Buna mukabil tarik-i rizayı
ilaJıiyyi tarif ve tavsif edebilmek, ne dil, ne kalem, ne harf,
ne de cümle ile asla ve kat'a mümkün değildir.
Cennete girmeği istemekle, nefsi razı ederiz. Fakat, ibadet ve ta'atte rizayı sübhani vardır. Onun için, arifler rizayı
nefse rizayı sübhaniyyeyi tercih etmişlerdir.
HiKAYE
Bir zat, nasılsa Allahu teala'ya isyanda bulundu ve bir
g-ünah işleyerek azaba müstehak oldu. Veliyullah'tan bazı
zevat-ı zevil-ihtiramın şefaatleriyle azaptan kurtuldu. Buna
rağmen, gece-gündüz durmadan ağlıyordu :
- Neden ağlıyorsun? Rabbin seni af ve mağfiret buyurdu, dedikleri zaman şu cevabı verdi :
- Efendimin rizasını terkettiğim için ağhyorum. Zira,
rizayı ilahi benim için affı ilahiden her vechile evla idi, dedi.
Eylersin Hakka izhar-ı muhabbet,
Ni�in ey kul yine isyan edersin?
Reva mı terkedip rab-ı ilahı,
Tarik-i nefs-i şeytana gidersin?
Evet kardeşler ! Evet Hak yoldaşlar !
nıa. ibadet ve ta'atle rizayı ilahiyyi tahsil, illa ihlas ...
Başka yol ve çare yok, bunu böyle bil ...
Rabia't-ül-Adviyye (kuddise sirruha) sabah akşam bin
rekat namaz kılarmış. Bu ta'ati neticesinde, beşeri sıfatıardan sıyrılmış, mela'ike-i mukarrebiyn zümresinden olmuştur.
Menkıbelerini bul ve oku! Allah u teala, şefaatine nail eylesin . .
Ey talib-i Hak:
Mükellef-i mahlukat üç sınıftır:
I. Melekler
II. Şeytanlar
III. İnsanlar
- lll -
Melekler hayr-ı mahzdır, ma'suındur, günah işlemezler.
Şeytanlar şerri mahzdır, her türlü şer ve kötülüklerle
Hakka isyan ederler.
İnsanlar, hem şer, hem de hayır işlerler. Zira, insanın bilkat ve cibilliyeti, her iki fiili de işlerneğe müsait ve müste'ittir. Günahsız da kalamazlar, tiynetleri böyle halk olunmuştur.
İnsana layık olan; her türlü isyan, nisyan ve kötülükleri
izale ve vücudünü ta'at-i ilahiyye imale ettirmektir. Günahsız
ve ma'sum olan insan yalnız Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi
ve sellem efendimizdir. Diğer Enbiya-i mürseliynden dahi zelle sadir olmuştur.
Tulfı etti dehre falır-i ka'iııat,
Din çerağı ol ekmel-üt-tahiyyat,
Efdal-ül-Enbiya aled-derecat,
:Suruyla garketti bütün cihaııı ...
HiKA YE
Gönüller sultanı İbrahim Eelhem (Kuddise sirruh) Mekke-i mükerrernede mücavir bulunduğu sırada, kendisine tek
ve tenha, tam bir huzur ve huşu ile tavaf edebilmek müyesser olamıyordu. Bu hali, kendi günahkarlığına hamlediyor
ve çok üzülüyordu.
Karanlık ve yağmurlu bir gece, Ka'be-i muazzamayı tenha bularak tavafa başladı. Bir aralık, Kabe'nin destarına tutundu ve niyazda bulundu:
- Ya Rab! Günlerdir buradayım, gönlüınün dilediği ve
özlediği gibi beytini tam bir huzur ve hudu ile tavaf edemeyişimin, günah ve isyanlarundan ileri geldiğini itiraf ederim.
Ey benim Allahım! bana öyle bir isınet ver ki, bir daha sana
karşı günah işlemeyim, sana isyan olacak davranışlarda bulunmayayım.
o anda, kalbine hatıftan bir ni da geldi :
- Ya İbrahim! Benden öyle bir şey istedin ki, kıyamete
kadar bu istediğini hiçbir kuluma vermedim. Kullarımda günah ve isyan olmazsa, benim rahmet ve mağfiretim, ata ve
inayetim nice · z!hir olur?
- 112 -
Bir Hadis-i kudsi de de şöyle huyurulmaktadır:
(Ey kullarını! Siz, günah işlemezseniz, bir başka kavim
halkederim. Onlar, irtikib ettikleri günahlara tövbe ve istiğfarda bulunurlar, ben de onları af ve mağfiret eylerim.)
Evet, Rabbimizin rahmeti gazabını geçmiştir . Allah azze
ve celle erham-er-Rahimiyn'dir, Gaffar'dır, Rahman'dır.
Teberrüken arzediyoruxn:
Düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda
ayetlerin en yücesi AYET-üL-KÜRSİ'dir. Ondan sonra :
(İnnallahe ye'mürü bil-adli vel-ihsani ve iyta'i -zil-kurba ve yenha an-il-fahşa'i vel-münker-i vel-bagıy ye'ızüküm le'
alleküm tezekkerun = Muhakkak ki, Allahu teala adaleti, iyiliği ve akrabaya muhtaç oldukları şeyleri vermeyi emreder.
Hayasızlığı, her türlü kötülüğü, zulınü, kibirlenip böbürlenmeği nehyeder. Allahu azim-üş-şan, nasihati kabul etmeniz
için size emir ve nehiyleri ile, hayırla şerrin arasını ayırdetmekle öğüt verir.) ayet-i kerimesi gelir.
Kur'an-ı azim'de insanlar için en korkulu ayet-i kerime de
budur :
(Ve men ya'mel miskale zerretin şerren yereh = Ve her
kim zerre ağırlığında şer işlemişse, onu görecek.)
Kur'an-ı kerimde insanlan sevindirerek sürf:ıra garkedecek ayet-i celile de budur :
(Kul ya ibadiyelleziyne esreffi ali enfüsihim la taknatfı
min rahmetillah innallahe yagfir-iz-zünfibe cemi'a innebu hü.;
vel-gafur-ur-rahiym = Ya Muhammed! Mü'minlere benim lisanıınla de ki: Ey nefislerini i sraf etmekte haddi aşan kulhrım! Allah n teala'nm rahmetinden ümidinizi kesmeyiniz.
Muhakkak ki, Allahu a:tim-üş-şan bütün günahlan af ve mağfiret buyurur. O, kullarını yarlıgayıcı ve ahirette mü'min kullarına rahmet ve inayetini bahşedicidir.)
Vezir-i sani, halife-i hakani, fatih-i İran-i Sasani Hz.
Ömer ibn-il Hattab radıyallahu anh; zamanı hilafetlerinde
Aslıab-ı kiramın H eri gelenlerini topladı ve onlara :
- Hanginiz bana Kur'an-ı kerimin ayetlerinden en a'zamını, adaleti belirten hükm-ü eelili ilahiyyi, en korkunç ve en
sevindirici ayat-ı beyyinatı bildirecek? diye sordu. Aslıab-ı kiram rıdvannilahi teala aleyhim ecma'iyn efendilerimiz sükut
edip, önlerine baktılar. Sahabenin ileri gelenlerinden Hz. ibn-i
Mes'ud radıyallahu anh-il melik-il-vedud söz aldılar ve:
- Ya Emir-el-mü'miniyn! dediler. Bu sorularınızı, cevap
verebilecek kimseye sordunuz. Zira, ben Reslliüllah sallalla-
- 113 - �
hu aleyhi ve sellem efendimizden i�ittim ki, Kur'an-ı azimin
en azim ayeti AYET-EL-KÜRSİ'dir. Adl-ü adaleti beyan buyuran, yani adalet umurunu muhit ve cümle efradı ve tafsilatı ile bildiren ayet-i kerime de (İnnallahe ye'mürö bil' adi ... )
ayetidir. İnsanlar için en korkulu ve haşyeti gerektiren ve ne
yaptıklarını düşünmelerini sağlayarak ağıatacak olan da :
(Ve men ya/mel miskale zerretin şerren yereh) ayet-i celilesidir. Cenab-ı hakkın sonsuz ve engin rahmetini haber vererek asi ve günahkarları ümitsizlikten kurtarıp sevindiren, nefislerini israf etmekte haddi aşan günahkarlara rahmet ve
mağ·firet-i ilahiyyi bildiren ise : (Kul ya ibi.diyelleziyne esreffı ala enfüsihim la taknatfı min rahmetillah . . . ) ayet-i kerimesi dir.
Allahu teala cümlesinden razı olsun ve bizleri şefaatlerine mazhar buyursun, böylece biz de bazı gerçekleri anlamış
ve öğrenmiş bulunuyoruz.
Aziz kardeşim!
Tövbe eden necat buldu. Tövbesini ihmal eden ise helak oldu. Defalarca söyledim, bir kerre daha tekrarlayayım :
Tövbe, işlediği günaha pişman olmak ve bir daha o günahı asla işlememektir. Bir inekten sağılan sütün, nasıl ki aynı memeden içeriye iadesi mümkün değilse, tövbe de aynen böyle olacaktır. Tövbesi, hak indinde kabul buyurulan, bir daha o günahı işleyemez. Tövbesi kabul huyurulan aziz olur. Tövbesinde sabit ve sadık olan ve salih arneller işleyenierin bütün günahları af ve mağfiret olunacağı gibi, affedilen isyanları dahi sevaba tebdH olunur.
Illa men tdbe re dmene ve amile amelen salihan fe-ula'ike yiıbeddiluUahu seyyi'dtihim
hıısenat ve kClnaltah u gafuren rııhiyma. .. El-Furkan : 70
Meal-i münifi : Meğer ki, günalıma tövbe, Allahu tea.ıa
ve Resfilüne iyman etsin ve salih arneller işlesin. Allahu tei.Ia,
onlann günahlarını sevaba tebdil buyurur ve tövbeleri dolayısiyle ma'siyyetlerini mahveder. Allalın azim-üş--şan ga.furdu:r,
rahiymdir.
Envlr-01-KufQb, CIIt 1 - F: 8
- 114 -
ayet-i celilesi, bunun delilidir. Ne günah işlemişsen, o günahını bir daha yapmamak üzere terkedersen, Allah u teala'
nın affedeceğini sakın hatırından çıkarma ! N e var ki, bu günah ve isyanını da asla hatırından çıkarma ve unutma ! Daima
ne darnet et, gözyaşı dök ! Çünkü, günah karasını ve lekesini,
ancak ve yalnız gözyaşı arındırır. Beri yanda, bir iyilik ve hayır işlemişsen onu da unut ! O iyilik ve bayrı işlerken de, böbürlenip kibirlenme ! Bil'akis, Allah u teala indinde makbul ve
mergup olmasını Rabbinden ni yaz ey le !
Hem, ben sana başka bir haber daha vereyim:
Tövbenin kabul olunup olunmadığını anlamak mı istiyorsun ? Mahiyeti itibariyle işlediğin günah nefse ne kadar hoş
gelmişse, o günahı hatırladığın zaman işlediğine pişman olabiliyor, ondan iğrenebiliyor musun ? İşte, o zaman tövbenin
.'\Ilah u teala indinde kabul huyurulduğuna en büyük işaret budur. Yok, ·o günahını hatıriayınca yine zevk alıyor, o hal ile
sefalanarak haz duyuyorsan, yaptığın tövbe, Allahu teala indinde şayanı kabul olmamıştır, otur ağ la !
Bu diğer ibadet ve ta'atlerimizde de aynen böyledir :
Kıldığın namazın, tuttuğun orucun, ettiğin haccın kabul
huyurulup buyurulmadığını, aşağıda ibret ve dikkatine sunacağım hususları düşünerek ve hakkıyle anlamağa çalışarak
okumak sana kafidir:
1. Namaz kıldığın zaman, rahatlıyor ve ferahlanıyor musun ? İçinde ma'nevi bir haz ve sürfır, gönlünde Hakka kıyam,
rükfı ve secde etmekten doğan bir neşe, zahirinde ve batınında haklı bir şu'ur uyanıyor mu? Bütün bunlar, kıldığın namazın Allahu teala tarafından kabul huyurulduğunun alarnet ve
işaretleridir.
2. Hakka dua ettiğin zaman, elinde olmaksızın gözyaşların akıyor mu, tüylerin ürperiyor mu, nefsin aczini ve hiçliğini seziyor ve Rabbinin kuvvet, kudret ve azametini idrak
edebiliyor mu ? Bunlar da duanın kabul huyurulduğunun alarnet ve işaretleridir.
3. Ramazan ayında oruç tuttun; bayram sabahı kendini
bir yokla bakalım: Ramazan ayı içindeki hal ve davranışlarında, o mübarek aya girerken sana hakim olan kötülüklerini iyiliğe doğru yöneltmiş bir değişiklik var mı ? İyi hallerin, kötü
hallerinden fazla ise, ramazan ayında tuttuğun oruçların Allahu teala tarafından kabul huyurulduğunun alarnet ve işaretidir.
- 115 -
4. Hacca gittin, geldin. Hacca gitmeden önceki kötü hallerinden kurtulabiimiş misin? Kötülüklerin, iyiliğe dönüşebiimiş mi ? Kendinde bir salalı ve felah görebiliyor musun? Bütün bunlar, haccının makbul ve mebrur olduğunun alarnet ve
işaretleridir.
5. Zengin değilsin, hacca gidemedin. Fakat, fakirin haccı olan cuma namazını eda ettikten sonra içinde bir ferahlık
ve hafiflik hissedebilİyor musun? Kıldığın cuma namazının
Allahu teala tarafından kabul huyurulduğunun alarnet ve işaretidir.
6. Mükellefiyet çağına girişinden itibaren işlediğin suçları, kabahat ve günahları hatırladıkça pişman oluyor ve kendi kendine o kötülüklere bir daha dönmerneğe azınederek ağlayabiliyor musun? Bütün günahlarının Allah u teala tarafından affolunduğunun alarnet ve işaretidir.
HiKA YE
a - ...
Hz. Ömer ibn-il Hattab radıyallahu anh, günlerden bir
gün ağlayarak huzur-u Resfılüllah'a girdi. Aleyhissalatü vesselarn efendimiz kendilerine :
- Ya Ömer ! Neden ağlıyorsun? diye sordular.
Hz. Ömer, gözyaşlarını silrneğe çalışarak cevap verdi :
- Ya ResUlallah! Kapının önünde bir genç gördüm. O
gencin ağlaması ve inlemesi rikkatimi uyandırdı ve içimi yaktı. Kendisine neden ağladığını sordum, bana cevap vermedi.
Efendimiz, emr-ü ferman buyurdu:
- Ya Ömer ! O genci, benim yanıma getir.
Hz. Ömer, dışarı çıkarak, o genci huzur-u hazret-i Cenab-ı Fahr-i risalete getirdi ve Resftl-ü zişan aleyhi ve alihi
salavatullah-il-Mennan efendimiz ona sordu :
- Oğlum, bu kadar ağlamanın sebebi nedir? Neden böyle zar-ü figan ediyorsun?
O genç, hıçkırıkları arasında boynunu bükerek cevap
verdi :
- Ya Resfılallah! dedi. Huzuru devletinizde işiediğim günahları sayıp dökrneğe haya ederim.
İki cihan serveri, meclislerinde hazır bulunan ashab-ı kirama işaret buyurarak onlan dışarı çıkardı ve o gençle başbaşa kaldı:
- 116 -
- Haydi, şimdi bana işlediğin günahı söyle ! buyurdu.
O genç, gözyaşlarıyla konuşmağa başladı:
- Ya Resfılallah! Ben, alçak ve iğrenç bir insanım. Benim işiediğim günahı, hayvanlar bile irtikap edemez ve Allahu teala'dan korkarlar. Şimdi, çok ama pek çok pişman oldum ama, iş işten geçti. Cebbar ve intikam sahibi olan Allabu azim-üş-şandan korkuyorum. Bilmiyorum, şimdi ben ne
yapacağım?
Resftl-ü efham efendimiz hazretleri, kendisinden bazı suaBer sordu ve aralarında şöyle bir konuşma oldu :
- Allah u teala'ya şirk mi koştun?
- Hayır ya ResUlallah!
- Haksız olarak adam mı öldürdün?
- Hayır ya Resulallah!
- Öyle ise, yedi kat gökleri ve yedi kat yerleri dolduracak kadar günah işlemiş olsan bile, Allahu teala dilerse günahlarını af buyurur. O, günahları affedicidir. Sen, hemen ona
tövbe et
.
..
- Benim günahını, yedi kat gökleri ve yedi kat yerleri
dolduracak kadar büyüktür ya Resulallah !
- Senin günahın Allahu azim-üş-şanın kürsisinden de
mi büyüktür ?
t .. ur ? .
- Evet ya ResUlallah!
- Günahın Allahu azim-üş-şanın arşından da mı büyük-
- Evet ya ResUlallah! Günahım, arş-ı Rabmandan da
büyüktür.
- Günahın, Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin rahmet ve mağfiretinden de mi büyüktür?
- Elbette Rabbimin rahmet ve mağfiretinden büyük değildir.
- Söyle bakalım, ne imiş bu günahın?
- Huzur-u saadetinizde haya ediyor ve suçumu söylerneğe utanıyorum ya Resfılallah ..
- Günahını söyle ki, dereline çare ve yarana merhem
olayım.
Genç adam, iki yanına korku ile bakarak aniatmağa başladı:
- Ya Resillallah! Bir kaç yıldan beri, korkunç bir kötülüğe dadandım. Nefsime ve şeytana uydum, kefen soyuculuğa başladım. Ensardan bir zatın kızı geçenlerde vefat etmişti. Kefenini soymak için, onun kabrini açtım. Şeytan
- 117 -
aleyh-il la'ne bana maalesef galip oldu. Hayvanların dahi işlemekten utanacakları bir suçu irtikap etmeğe nefsim beni
zorladı. Bu kötü ve iğrenç niyyetle kıza el uzatacağım sırada, ölü dirildi ve bana : «- Ey utanmaz, ahlaksız herif ! Vakt-i
saadette, iki cihan serveri, mü'minlerin rehberi, müttekilerin
önderi ve ahir zaman peygamberi hayatta iken böyle bir suç
işlernekten korkmuyor musun? Kıyametin şiddet ve dehşetini, o gün Allahu teala'nın kadı olup zalimden mazlumun hakkını alacağını, senden de işlerneğe hazırlandığın bu cinayetinin hesabının sonılacağını düşünemiyor musun? Beni, bun··
ca mevta arasmda üryan bıraktığın yetmiyormuş gibi, huzur-u izzete cünüp olarak çıkınama da sebep olacaksın ey zalim !» diyerek yüzüme tükürdü.
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bu
müthiş itiraf karşısında irkildi, iğrendi ve yerinden sıçrayarak o gence :
- Çık, seni gözlerim görmesin! dedi.
O genç adam, tövbe ve nedamet gözyaşları dökerek huzur-u saadetten ayrıldı, çöllere ve salıralara düştü. Yedi gün
ve yedi gece ne yedi, ne içti, ne de gözlerine uyku girdi. Bitab
ve perişan, halsiz ve mecalsiz, yürürneğe bile takati kalmamıştı. ıssız bir yerde, yüz üstü çöktü, gözlerinden oluklar gibi
yaşlar döktü. Yüzünü toprağa, alnını secdeye koydu, hem ağlıyor, hem de yalvarıp niyaz ediyordu:
- İlahi ! Yeryüzünde benden günahkar, benden asi kulun
var mı ? İnsan suretindeki bu mahluka, ind-i ilahinde şefaati
1-:abul buyurulacağı muhakkak olan, alemiere rahmet olarak
gönderilcliğine şüphe olmayan, bütün ümmetine karşı rahiym
ve şefik olup üzerlerine titreyen Rabib-i edibinin kapısına şefaat dilenrneğe gittim. O büyük günahımı öğrenince haklı olarak benden iğrendi ve beni şefaat kapısından reddeyledi. Ben
şimdi nerelere gideyim, nereden şefaatçi ve yardımcı bulayım ?
Sana sığındım, senin bab-ı lfıtfuna geldim ilahi ! Halim sana
ayan Allahım ! Sana el açtım, sana yüz tuttum, Ha bi b-i edibin
hürmetine bana merhamet buyur, bana şefaatçi olması için
lütfunu ve keremini duyur. Sen, kullarına merhamet edicisin.
Senin kapın da yüzüme kapanırsa, ben nerelere gideyim, halimi kimlere arzedeyim? Bundan sonra, kimsenin yüzüne bakam�m. Kimse de beni cemiyet ve cemaatlerine kabul etmez.
Ey ulu Allahım ! Rica ve niyaz ediyorum: Bana bir ateş gönder ve beni yak, şu mülevves vücudumu mahv-ü perişan eyle.
Ahirette de, beni nara müstehak kılacağını biliyorum ve yal-
- 118 -
varıyorum Allahım ! Orada, cehennemine girmeden önce dünyada da beni yak ve kül et ...
Bu günahkar gencin, nedamet ve tövbesi ve inleyip ağlaması, rahmet-i sübhaniyyeyi celbetti. Allah celle celalühu
Cebrail aleyhisselama emr-i ferman buyurdu :
'
- Var Resfılüme selamımı söyle ve emirlerimi kendisine
tebliğ e yle !
Cebrail aleyhisselam, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimize gelerek selam-ı ilahiyyeyi tebliğ eyledi.
Falır-i ka'inat efendimiz :
- Hüves-selam ve minb-üs-selam ve ileyye yerci'us-selam, mukabelesiyle emr-i ilahiyyi tebellüğ etmeğe hazırlandı.
Cebrail aleyhisselam devam etti :
- Allah azze ve celle buyurdu ki : «Ben, ona günahkar
kullarımdan birisini gönderdim ve günahını söylettim. Habibim, o günahkarı, bir günahından ötürü reddetti, ondan yüz
çevirdi. Oysa, kıyamet günü, ümmetinden öyle günahkarlar
huzur-u izzetime gelerek hesap verecek ki. onların ne büyük
günahlar işlediklerini görünce Rabibimin hali ne olacak ?» Sen,
benim Resfılümsün. Seni, alemiere rahmet olarak gönderdim.
Bu sebeple, mü'minlere karşı ra'uf ve rahiym, müzniplere
karşı da şefi olsun. O kulumun günahını affettim, zira o kulum tövbesinde sadık ve yaptığına nadim olmuştur. Sıdk
ile tövbe edenlerin, tövbelerini kabul ederim, ben TEVVABÜR-RAHİYM'im.
Falır-i Ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz, affı ilahiyye mazhar olan o genci arattırmak üzere sahabeden bir zatı salıraya gönderdiler. Sahabe, onun bulunduğu yere vardığında, o genç hala başı secdede ve ağlamakta idi.
Kendisine :
- Ağlama, sil gözyaşlarını artık ! dedi. Affı ilahiyye ve
mağfiret-i sübhaniyye ile seni müjdelerim. Haydi, kalk seni
Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz istiyor ve
bekliyor.
Her ikisi de sevinç gözyaşları dökerek Medine-i münevvere'ye vasıl ve huzur-u Resfılüllaha dahil oldular. Onlar, içeri girdiklerinde Mescid-i Nevebi'de akşam namazı kılınıyordu
ve iki cihan serveri, Nebiler önderi, aşıklar ve sadıklar rehberi efendimiz mihrapta bulunuyordu. (Ne kutlu bir namaz !)
Her ikisi de, imam-üi-Enbiya efendimize iktida ettiler. Resfıl-ü
zişan, Fatiha-i celileden sonra zammı sfıre olarak Tekasür sfı-
- 119 -
resini okumağa başladılar : (Elhaküın-üt-tekasürü hatta zürtüm-ül-mekabir . .. ) ayet-i kerimesini okurlarken, o genç :
- Allah ! diye sayha etti ve yere düştü.
Namazdan sonra baktılar ki : (İnna lillah ve inna ileyhi
raci'un) emaneti sahibine çoktan teslim etmişti.
Bir diğer rivayete göre ise, namazdan sonra efendimiz
kendisini affı ilahi ile müjdelemiş ve o genç Allahu teala'ya
hamd-ü senadan sonra :
- Ya Resulallah ! Benim o çirkin fiile hazırlandığıını Allah azze ve celle görüyor muydu ? diye sormuş ve efendimiz de :
- Evet ! Allahu azim-üş-şan herşeyi bilir ve görür, buyurunca o genç :
. - Allah ! diye sayha vurup canını te vv aba teslim eylemış ...
Sıdk ile tövbe böyle olur. Böyle tövbe olunca da, Hak teala af ve mağfiret buyurur ve seyyi'atını hasenata tebdil eyler.
Aşık Yunus bunu böyle söyledi,
İnip aşkın deryasını boyladı,
istiğfar eyleyip daim ağladı,
Kul hatasız olmaz, tövbe ya Rabbi ! ..
H i K A YE
Hz. Ömer radıyallahu anhın bilafeti zamanında, bir delikanlı içki almış evine gidiyordu. Yolda, Hz. Ömer'le karşılaşınca elindeki şarabı, elbisesinin altına sakladı. Hz. Ömer ona
sordu :
- Elbisenin altında ne var ? Çıkar göreyim ...
O genç, gayet müşkil bir vaziyette kalmıştı. İçinden :
- Ya Rab ! Beni, Emir-el-mü'miniynin yanında hacil eyleme, kabahatimi ört ve beni af buyur. Eğer, beni bu mahcubiyetten kurtarırsan, ilahi sana tövbeler olsun, bir daha içki
içmem, diye niyaz ve tövbeye niyyet etti.
Ne var ki, Hz. Ömer' e de cevap vermesi gerekiyordu. Utanıp sıkılarak :
- Ya Emir-el-mü'miniyn ! dedi. Elbisemin altında sirke
var ..
- Sirkeyi neden saklıyorsun? Çıkar da görelim, emrini
- 120 -
alınca eli ayağı titreyerek şişeyi Hz. Ömer' e uzattı. Nasıl korkmasın ve titrernesindi ki, islamda şarap içmenin ceı.ası 80 kırbaç idi. Hz. Ömer de, kimsenin gözü yaşına bakmaz, Allah'm
emrini yerine getirirdi. Hatta, bir rivayete göre kendi oğlunu
şarap içtiği ve zina ettiği için, o sırada hasta olduğuna aldırış
etmeden kırbaçiatmış ve yetmişinci kırbaçta öldüğü anlaşıldığı halde kalan 10 kırhacı da ölüsüne vurdurmuştu. Zira, Hz.
Ömer'in ilahi emirleri terk ve te'hire gönlü razı olmayan bir
zat'ı ali-kadr olduğu da cümlenin malfımudur.
Gencin elinden şarap şişesini alan Hz. Ömer, baktı ki gerçekten şişede sirke bulunmaktadır. O gencin sıdk ile tövbe
etmesi sonucu bir lütf-u ilahi olarak sirke oluvermişti.
İşte böyle aziz kardeşim:
Sen sı dk ile tövbe etmeğe bak ! Tövbende sadık ve sabit
olursan, şarabın sirke oluvermesi gibi, günahların da sevaba
dönüşür. Tövbede acele etmelidir. Bugün, yarın diye tövbeyi
geciktirerek ömrü azizi günahlarla geçirmemelidir. İyi bilmelidir ki, tövbesini geri bırakanlar helak olmuşlardır. Tövbenin bugüne, yarına, aybaşına, yılbaşına tahammülü yoktur.
Ölümün, nerede ve nasıl geleceği belli değildir. Ansızın gelebilir ve seni tövbesiz bulabilir. isyan, nisyan ve günah hamulesiyle Azrail aleyhisselam canını alıverir. Bu kötü arnelierin
inan ki başına bela olurlar. Korkunç azaplara uğrarsın, zebaniler saçlarından tutup sürüdükleri zaman, seni onların ellerinden kimse kurtaramaz. Günahına, çabuk ve erken tövbe
edenler, fazl-ı ilahiyyeye nail ve mazhar olurlar.
Şefi'ul-ussat fi-yevm-il arasat efendimiz buyuruyorlar ki :
Kıyamet günü, tövbekar bir kulu huzur-u izzete getirirler. Allah azze ve c elle buyurur :
- Bu kulumun, büyük günahlarını saklayın ve kendisine küçük günahlarını söyleyin !
Melekler, o k ula : <<Sen, şu tarihte şöyle bir günah işlemişsin» derler. O kul inkar etmez, suçunu kabul eder. Zira, hesabı sorulan gerçekten küçük günahlarından birisidir. Kulun
korkusu ise, büyük günahlarından sorulması ve azaba düçar
olmasıdır. Allahu teala tekrar buyurur :
- Bu kulumun, o küçük günahını hasenata tebdil eyleyin !
O kul bakar ki, tövbe ettiği bütün küçük ve büyük günahları hasenata tebdil olunuyor. Rabbil-alemiyne niyaz eder :
- İlahi ! Benim nice büyük günahiarım vardır ki, onların hiç birisini burada görmüyorum, der.
- 121 -
Resfı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efenciimiz, vuku'u mutlak ve muhakkak olan bu hadiseyi anlatırlarken, bu
fazl-ı ilahiyye ve kerem-i sübhaniyye öylesine mesrur oldular
ki, tebessüm buyurdular ve hatta nevaciz denilen mübarek
dördüncü dişleri zahir oldu.
Ey ehl-i iyman:
İymanının neticesi, dünya ve ahirette saadettir, cennettir ve rizayı ilahidir.
ibadetlerinin neticesi, derecat-ı cennettir. Yalnız, iyi bil
ki, cennet ibadet karşılığı değil, Allahu teala!nın fazl-ü keremi
il edir.
Allahu azim-üş-şana aşık olmanın ve muhabbet etmenin
neticesi, maksad-ı a'la ve matlah-ı ra!na olan cemal-i la-yezek
erişmek, didar-ı ilahi ile müşerref olup vuslata ermektir.
Resfıl-ü efham efendimize muhabbet, onunla haşrolmaktır. Onun sünnet-i seniyyesine riayet, şefaatine ermektir.
Rabib-i edib-i Kibriya'ya, onun aline, eviadına muhabbet
ve salat-ü selam okumak selamete ermektir.
Aslıab-ı kirama, Evliya'ullaha ve islam alimlerine hürmet ve muhabbet etmek, aynen Resfıl-ü zişana hürmet ve muhabbet etmektir.
Seyyid-ül-kevneyn ve ceddül-Haseneyn-il ahseneyn efen ·
dimize, aline, evladına, ashabına, alıbalıma ihanet etmek ise
-Hak korusun- aynen Allahu teala ve Resulüne ihanet etmektir.
Dinin alıkamma hürmet ve riayet, izzet ve rif'at -Hak
korusun- hürmetsizlik ise zillet ve mezellettir.
Günahlara israr etmek, pişman, olup tövbe etmemek ve
isyana devam eylemek iymansız ölmeğe işarettir.
Hasedin neticesi, hacalet ve mahcubiyyettir.
Sabrın neticesi, selamettir ve hadsiz hesapsız büyük ecirlere nail olmaktır.
Kadere teslimiyet, feragat ve kederden emin olmaktır.
Meşakkatin neticesi, rahatlıktır. .
Her türlü günahların ve kötülüklerin neticesi, nedamet
ve pişmanlıktır.
Riylenin neticesi felaket ve sefalettir.
Yalanın neticesi, mahcubiyettir.
Feragatin neticesi, dünya hayatında içtimai ülfet ve ünsiyyet, ahiret aleminde de pek yüce bir saadettir.
Fırsat elde, can kuşu tende, sıhhat ve afiyet bedende, hayrı ve şerri ayırdedebilme yeteneği sende iken, dilin söyler, gö-
- 122 -
zün görür ve ayakların yürürken, elierin tutar, bileğin her işe
yatarken, aklın başında, fani örnrün kırk yaşında, ihtiyarlığın
belirtileri olan ak tüyler sakalında saçında iken artık derlen
toplan ! Anan, baban, ahbap ve yaranın birer birer göçüp gidiyorlar. Hala, aklını başına devşirmeyecek, hala tövbe ve nedamet etmeyecek misin? Dünya için, bunca yıl çalıştın, çabaladın, yoruldun, yıprandın. Ahiret için hiçbir hazırlığın olmayacak mı ? Yarın, kabir denilen o karanlık çukura seni kapattıkları zaman, halinin neye varacağını aklına getiremiyor musun ? Seninle kadeh tokuşturan, şerefine ve sıhhatine kadeh
kaldıran ahbapların, orada senin ne sıhhatini ne de şerefini
düşünemeyecek, başka arkadaşlarla kadeh tokuşturmağa koşacaklardır. Hoş düşünseler de ellerinden ne gelir ? Kumar
masası etrafında ömür tükettiğin yoldaşların, borç alıp kumar oynadığını bilen sırdaşların, kabrine kadar gelirler mi
bilinmez ama, gelseler dahi hemen geri dönüp kupanın kozunu,
ınaçanın kızını bulmak ümidiyle kağıt çekerken, senin o anda
kabrinde ne halde olduğunu akıllarına bile getirmeyecekler.
Hoş, getirseler de ne fayda ! Sefahat yollarında, para ile yüzüne gülen alüftelerin kollarında sözüm ona sefa sürerken, beri
yanda defterinin dürüldüğünü neden fark edemiyorsun? Neyi
bekliyorsun ? Hakka dön, hak ve hakikat yoluna gir ! Gittiğin
yol yol değildir, nedamettir, nedamet ... Gel vakit geçirmeden
tövbe et. . . Biraz gayret, biraz himmet, hakka ey le ibadet ...
Sen bu dünyaya, kadeh tokuşturmağa, iskarnbil kağıtları arasına hiyle sokuşturmağa, ne idüğü belirsiz alüftelerle fıkırdaşmağa gelmedin ! Ahmakhğı bırak, sözümü dinle, hakka
dön, hakka gel. .. Ne kadar çabuk dönersen, o kadar karlı çıkarsın. Hem bu kar, dünya karı, kumar karı gibi elden çıkıcı da değildir. Bu kar, seni ebediyyen bırakmaz, kıyamete kadar senin olur. Kumarda, bir zar atıp bütün dünyayı kazansan, ecel yakana yapışınca hepsini bırakıp o karanlık çukura
gideceksin. Benim teklif ettiğim kar, Helebed sana ait olacak.
senden başkası onu kullanamayacak, sonuna kadar senin olarak kalacaktır. Ölenlerden ibret al, ölümünü, bir gün senin de
o ölenler gibi öleceğini düşün de derin derin düşüncelere dal ! ..
Kur'an-ı azim rehberin, alemiere rahmet olan Resfı.l-ü zişanın
sünnet-i seniyyeleri, önderiii, salihler ve aşıklar hemdemin olsun. Kalbine nurlar dolsun!
- 123 -
N efse tabi olup gezme heva'i,
Tevekkül babında gözle rizayı,
Evvel kendin bil, sonra Hfı.da'yı;
Cehdedip tarik-i sübhane yürü!..
Gel özün düşürme beli.yı nefse,
Çalış düşmeyesin sefayı nefse,
Bunca demdir uydun hevayı nefse,
Biraz da tarik-i Yezdan'a yürü!..
Kulluk için yaratıldık, hakka kulluk edelim. Nefsimizin
oyunlarını bırakıp hak yoluna gidelim. Hakkın emirlerini başımıza tae, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'yi yolumuza sirac,
ibadet ve ta'ati kendimize minhac edinelim. İşlediğimiz, bun
�a kötülüklere ve günahlara nedamet edip, ağlayıp sızlayalım,
tövbe ve istiğfarda bulunalım. Kendimizi herkesten aşağı tutalım, baktığımızdan ibret alalım. Birisine bakıp şükredelim,
bir diğ·erine bakıp fikredelim. Hemen yarın ölecekmişiz gibi
ahirete hazırlanalım. Kıldığımız her namazdan sonra, bunun
Hakka son ibadetimiz ve kıldığımız son namaz olduğunu düşünelim. Hak söyleyelim, hakkı ve sabrı tavsiye edelim. Hakka hakkıyle kul, halka elden geldiği ve güç yettiği kadar yardımcı olalım.
Ey aşık-ı sadık !
Tövbe eden ve tövbeleri kabul huyurulan kişilerde, şu sıfatların bulunması şarttır :
1. ilm-i ilahiyyi talim etmek ve hak ilmiyle hallenmek
2. Tövbeden sonra, hem o tövbeyi gerektiren günaha,
hem de diğer bütün kötü ve çirkin hallere dönmemek, hergün
biraz daha gayret ve himmet göstererek ibadet ve ta'atini ve
m u ha b betini artırmak
3. Kimin haksız olarak malını almışsa geri vermek, kime vurmuşsa rizasım alıp, gönlünü hoşnut etmek, hasımları
ahirete intikal etmişse, onların mirasçılarını bulup helallık almak, mirasçıları bulmak ve onlarla helallaşmak mümkün olamıyorsa, hasımlarının ruhları için Kur'an-ı kerim okumak ve
onların ruhlarını şad edecek hayır ve hasenatta bulunmak
4. Giydiği elbiseyi Hak için giymek, taktığı ziyneti hak
için takmak (Zira, tövbe etmeyenler elbise yi şehvetleri için
giyerler ve her türlü ziyneti de hevaları için takarlar. Tövbe
eden ise, elbiseyi avret yerini örtrnek ve ayıbını kapamak ve
- 124 -
taktığı ziyneti de Allahu teala'nın kendisine bahş ve ihsan
buyurduğu ni'meti izhar için takarlar.)
5. Tövbe edenler, o tövbelerine sebebolan günahları işledikleri yerlere gitmemeli ve o günahı işlediği arkadaşlarıyla da ilgi ve ilişkisini behemehal kesmelidir. Tövbe ettiği halde evvelce günah işlediği yerlere giden ve o günahı hala işlemeğe devam edenlerle görüşüp konuşanın, tövbesini bozmasından korkulur. Bu ise, sözünden dönmek ve Allahu teala'ya asi
olmak demektir. Tövbe, Allahu azim-üş-şana karşı yaptığı kötülüğü bir daha yapmamak üzere söz vermektir. Sözünden dönenler ise münafık sınıfına girerler. Bilindiği gibi, münafığın
üç alameti vardır : I) Münafık, konuşursa yalan söyler. II ) Münafık, söz verirse sözünden döner. III) Münafık, emanet edilirse ona ihanet eder.
Eğer, bu sıfatlar bir kimsede varsa, hemen tövbe ve istiğfarda bulunmalı ve bu kötü davranışları derhal bU'akmalıdır. İnsan ve özellikle müslüman sözünün eri olur, verdiği söze sadık kalır. Ne yalan söyler, ne de emanete ihanet eyler.
Hele yalanla iyman asla ve kat'a bir araya gelmez. Biri gelince, öteki çıkar gider.
6. Kötü huylarını, ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye'ye tebdil eylemek, yani Kur'an-ı azim-ül-bürhan
ve Resfıl-ü zişanın ahlaklarıyla ahlaklanmaktır.
7. Seher vakti uyanarak istiğfar eylemektir. (Çok uyku uyumamalıdır. Yatağa girince, bir gün kendisinin böyle
kabre yatırılacağını, gece karanlığını görünce de kabrin ve
mahşerin karanlığını düşünmelidir.)
8. Tövbe eden, cömert olmalıdır. Ağlayanların gözyaşlarını dindirmeli, fakirleri, yoksulları, yetim ve dulları sevindirmelidir. Elinde yoksa, dilinde olmalıdır. Güler yüzlü ve tatlı sözlü olmak da, bir mü'min kardeşinin yüzüne tevessümle
bakmak da cömertlik ve hakka sadakat nişanesidir. Allahu
teala'ya hüsnü zan eylemeli, Allah'ı sevmeli, Resulüne güvenmeli, rahata ve safaya ermelidir. Allahu teala'dan razı ol ki,
o da senden razı olsun, cennet ve rizasını, ridvanını, m ülk-ü kebirini sana bahş ve ihsan buyursun:
re i:ô re'cyte semme re'eyte nn'ıymen ı•e m iilken kebiyra ...
El-lnsan : 20
- 125 -
Meal-i münifi : Ve ne tarafa baksan, tarif ve tavsif edilmez bir ni'met, büyük ve geniş bir mülk ve saltanat görürsün ..
Ey Hak ve hakikat talibi !
Ağız tadlarını bozan ölüm gelmeden, ahirette azap ve
ikap görmeden, nar-ı cehennemİ görmeden, dünya hayatında
iken nar-ı aşk-ı ilahi ile cismini yak, nefsinin her istediğini
verme, nefsinle mücadele ve mücahede et, ibadet ve ta'atte
daim ol, bela ve musibetlere razı ol ve rizayı ilahiyye eriş vesselam ...
İlahi ! Bizleri, Ha bi b-i edibin hürmetine nail-i meram eyle, ayıplarımızı ört, suçlarımızı bağışla, lutfunla kereminle
yarlıga, tövbesinde sabit, gece - gündüz abit, dergah-ı barigah-ı ülfı.hiyyetine sacit kullarından eyle ... tyman ile yaşat,
iyman ile öldür, cemalinle güldür, sefana erdir ... Günahlarını
hasenata tebdil ve tahvil buyurduğun tövbekar kulların zümresine bizleri de ilhak eyle, Rabibinden ayırma, dinden, iymandan ve hayadan sıyırma, gözlerimizi toprak ile doyurma, hak
ile batılı bilelim, daima hakka yönelelim, batıldan yüz çevirelim .. Küfür ikabından, ka bir azabından azad ey le ... Ölmüşlerimize rahmet, olmuşlara derecat-ı aliyye ile rif'at, vatan ve
milletimize refah ve saadet, din ve devlet, vatan ve millet uğrunda çalışanlara gayret ve basiret, ordularımıza nusret ve
muzafferiyyet ihsan ve inayet eyle ... Celalinden cemaline sığındık ilahi! Zat-ı ülfıhiyyetine güvendik Allahım! Rahmetine
dayan dık, iyman ile uyandık ey yüce Mevla ! Bizi kapından
kovma, huzurundan mahrum koyma ! Okuyup işittiklerimizle
amil, sıdk ve ihlas ile kamil olanlardan eyle ... Bu risalem.izi
okuyan, okutan ve dinleyenleri nunınla pür-nur, gönüllerini
aşkınla ma'mur, lütuf ve kereminle mesrur eyle ... Hayırlı ve
helal kazan�lar nasip buyurarak hayra sarfetmeği müyesser
eyle ... Asi ümmet-i Muhammed'i islah ve bizlerin bütün müşkillerimizi kolaylığa tebdil eyle ... Ümmet-i Muhammed' e rahmeyle, Hafi.z ism-i şerifinle hıfzeyle, din ve devlet düşmanlarını kahreyle ... Bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn ve alihim ve
eviadihim ve etba'ihim ve aslıabihim ve ensarihim ecma'ıyn ...
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffın ve selamün alelmürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-aJemiyn EL-FATİHA ...
A ee -
ENV AR - UL - KULU B
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 3
MÜNDERE CAT :
Hamd-ü sena ve münacat - İbrahim sfıre-i celilesinin 7.
ayet-i kerimesinin tefsiri - Ni'metlere şükretmek ne demektir - Ni'metler neden artar veya eksilir - İnsan olarak yaratılmali ni'metinin şükrü nedir - Diğer ni'metlerin şükürleri nelerdir - Adem aleyhisselama gösterilen
ruhlar arasındaki farklar nedendi - Harun-er-Reşid ve
Behlfıl Dana kıssası - Dünya ni'metlerinden hesap sorulacaktır - Kulaklar, gözler ve deriler sahibi aleyhinde
nasıl şahitlik edeceklerdir - Zengin ile fakirin farkları
Zinnun-u Mısri ve bir cüzzamlı kıssası - Ni'metlere şükretmek, artmasına, şükretmemek eksilmesine sebebolur
Hasan - ül - Basri hazretlerinin bir irşadı - Zenginlik
isteyen bir kimsenin kıssası - Bayezid-i Bestami hazretlerini irşad eden arif-i billah neler söylemişti - Hased,
tamalı ve hırsın zararları - İyiler ve iyilikler, kötüler ve
kötülükler - Farkında olup olmadığımız ni'metler - Dünya ve ahiret ni'metlerinin mukayesesİ - Dünya bakımından kendinden aşağı ve ahiret bakımından yukarı ve üstün olanlara bakınanın fayda ve yararları - Medeniyet
narnma işlenen vahşetler - İnsanlığın içine düştüğü yürekler acısı haller - İnsanlar üç kısımdır - Ruh nedir ve
kaç nevidir - Ruh-u hayvani, ruh-u insani, ruh-u sultani
ve ruh-u sır nelerdir - Ruh ile rü'ya arasındaki ilgi ve
ilişkiler - Şeyh Nigi.ri ve İsmail Gelenbevi hocanın
alem-i cemale intikallerinden sonraki halleri - Şükür
nedir, nasıl şükredilir - Musa aleyhisselamdan zenginlik isteyen iki kişinin başlarına gelenler - Kula düşen
görev şükretmektir.
Sallu aJit seyyidini Muhammed
Sallu ali mürşidiııi Muhammed
Salliı aıa envi.r-ı kulubini Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. Elbatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min'Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah .. Rabbişrahli sadri ve yessir li emri vahlül ukdeten min lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül-kerim ..
Bizleri yoktan var eden, ruhlarımıza libas-ı insanı giydirerek bizi insan şekline koyan Kadir-i Kayyftm; dışımızı insan kıldığı gibi içimizi de insan eyleye .. Gönüllerimizden dünya muhabbetini ve sevmediği sıfatlan (HAD!) ism-i eelili ile
teb'id ve tatbir buyurarak, kalplerimizi mir'at-ı mücella ve
gönüllerimizi nazar-ı tecelliyat-ı Ralıman ile mualla eyleye ..
Kalplerimizi aşkı ile istila, şevki ile istiva, tevfik ve hidayet
nurlarıyla pür-nur, aşk ve muhabbet-i Resfi.l ile mesnır eyleye .. Zahirlerimizi, şeriat-i Ahmediyyesi ile tezyin ve batınlarımızı aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah
ile tenvir eyleyerek, gönüllerimize ilm-i ledünnü ile ilham ve
bizleri arifler zümresine idhal eyleye .. Esrarına vakıf ve zat-ı
sıfatına arif olan 3.şıklar zümresine ilhak eyleye .. Hak ve hakilrati görrneğe layık ve müste'id bir gönül gözü, hitab-ı iz- ·
zetini duymaya müsait bir kulak, zat-ı ahadiyyetine aşık bir
gönül; ihsan etmeğe kadir bir el, ism-i celilini zikretmeğe layık bir ağız, tcvhid ile kımıldanacak bir dil, rizayı ilahisine
yürüyecek ve iletecek bir ayak, emanetullah'ı yüklenecek bir
beden ihsaıı ve inayet eyleye .. Günde beş vakit huzur-u izzetine lutfen ve keremen kabul buyurduğu mutlu kullarından
eyleye .. Malı ve canı ile dine, devlete, millete ve bütün mü'minlere hizmeti şeref sayan sad1k mücahitlerden eyleye .. Sözünde
duran, ahdine vefakar ola�, geceleri kaim, ibadet ve ta'atte
daim bulunan, mü'min olarak doğduğu gibi, mü'min olarak yaşayan ve iymanmı son nefesine kadar taşıyan salih kullarınEnvAr-üı-Kurob, Ci lt ı - F: 9
- 130 -
dan eyleye .. Salibiere yoldaş ve ariflere sırdaş eyleye .. Nardan azat edilen, arşın gölgesinde gölgelenen, rahmetine eren,
cennetine giren, cemalini gören ehl-i saadete bizleri de ilhak
eyleye .. Bizleri, burada ve bu mecliste tevfikiyle cem'eylediği
gibi vuku'u mutlak ve muhakkak olan kıyamet gününde Resfıl-ü zişanın livası altında cem ve haşreyleye .. Ahir ve akihetlerimizi hayreyleye .. Son kelimelerimizi, kelime-i tevhid ve
Kur'an-ı mecid eyleye .. Buradan dağılmadan bizleri rahmetine nail, işitip öğrendiklerimizle amil, bütün ibadet ve ta'atlerimizde ve bütün ef'al ve hareketlerİnıizde birer mü'min-i
kamil, sıdk ve hulfısu tekmil arnellerine şamil, rizasma vasıl
muhlislerden eyleye .. Bi-hürmeti-seyyid-il-mürseliyn (Amin) .
Allahu teala'ya iyman etmekle gönülleri nurlanan, Rabbine secde ederek yüzleri sürurlanan, Nebi'ler serveri, Veli'ler
rehberi, aşık ve sadıklar önderi, iki cihan peygamberi Hz. Muhammed Mustafa'ya iyınan ile şu'urlanan, alem-i ervahta
Rabbine söz verip bu sözünde duran Hakkın cennetine talip,
rizasma ragıp ve cemaline aşık olan ve her nefes ebedi saadet ve selamet yollarını arayıp araştıran mü'minler, muhlisler, aşık-ı sadıklar! Aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i
Resfılüllah ile yürekleri yanan, bütün arnellerinde ve fiilierinde hak ve hakikate dayanan, YA EYYÜHELLEZİYNE MIENÜ hitabı eeliliyle uyanan ehli iyınan! Rabbimiz, Rabbil-alemiyn ve Rezzakımız Rezzak-ıl-alemiyn olan Allahu azim-üşşan; kalplere şifa, gözlere ve gönüllere ziya, iyman nuruna cila, aşıklara ve sadıkiara sefa, kafirlere ve münafıklara cefa
olan, ahkamı hiçbir zaman eskimeyecek ve kıyamete kadar devam edeceği mutlak ve muhakkak bulunan Kur'an-ı azim-ülbürhanında şöyle buyurmuştur:
Ve iz te'ezzene Rabbüküm le' in şekertüm le-ez.iydenneküm ...
lbrahim : 7
Meal-i münifi : Ve yine hatırlayın ki, Rabbiniz celle sine size şunu bildirmişti : ( Celilim hakkiyçün, eğer verdiğim
ni'metlere şükrederseniz, herhalde o ni'metlerimi artırırun.)
VE İZ TE'EZZENE RABBüKÜM.
Düşünün ve hatırlayın o zamanı ki, Rabbiniz celle şane
ilan edip buyurdu:
- 131 -
LE'İN ŞEKERT'VM.
Duyunuz, biliniz, iyman ediniz. Eğer, verdiğim ni'metlere şükreder, bana hamd-ü senAda bulunursanız.
LE-EZlYDENNEK'VM.
Hiç şüpheniz olmasın, o ni'metlerime şükredenlere ni'metlerimi ve ihsanlanmı artınrım.
Ve le' in kefertüm inne azabiy le-şedid ...
lbrahim : 7
Meal-i münifi : Nankörlük ederseniz, iyi biliniz ki, azabım
�k şiddetlidir.
Evet, Hak celle ve ala böyle buyuruyor :
İyi biliniz ki, verdiğim ni'metlere şükretmeyerek küfran-ı
ni'met eder, nankörlükte bulunursanız, yani ihsan ettiğim
ni'metlerin hakkını eda etmezseniz, hiç şüpheniz olmasın, aza
. bım bu dünyada bir işkence, ukbada gayet sert ve korkunç
olacaktır.
Demek oluyor ki, ni'metlerin artması ve saadete ermemiz, ancak ve yalnız bize bahş ve ihsan buyurulan, o ni'metlere şükretmemizle kaim ve kabildir. Ni'metlerin zevali ise,
bahş ve ihsan huyurulan o ni'metlere şükretmeyişimizdendir.
Bu ayet-i celilede Hak sübhanehfı ve teala bu gerçeği bütün
açıklığı ile gözlerimizin önüne sermiş bulunmaktadır, ki bir
insan için bundan daha büyük bir felaket düşünülebilir mi ?
Allahu teala, bizleri insan olarak yaratmıştır. Bu, bize
bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerin en yücesidir. Burada akla bir soru geliyor :
- İnsan olarak yaratılmak ni'metinin şükrü acaba ne�
dir?
Öyle ya ! Dileseydi, bizi insan olarak değil de, mesela arslan, kaplan, yılan, çıyan veya diğer herhangi bir hayvan gibi
de yaratabilirdi. Kim engel olabilirdi ? Şu halde, bu soruyu
nasıl cevaplandırabiliriz ?
Bize verilen akılla çoğumuzun bulamadığı ve belki sonuna kadar da bulamayacağı bu cevabı, yani insan olarak yaratılmak ni'metinin şükrünün ne olacağını, daha doğrusu ne olduğunu Allahu azim-üş-şan lfıtuf ve kereminin başka bir ni'
meti olarak Kur'an-ı aziminde açıklamak suretiyle biz gafilleri irşad huyurmaktadır:
- 132 -
Ve md haldktül-cinne vd-inse illa li-ya'büdun ...
Ez-Zdriyat : 56
Meal-i münifi : Ben, cinni ve insanları ancak bana kulluk
ve ibadet etsinler diye yarattım.
Gördünüz mü ? Sorunun cevabı açıklandı. Rabbimiz buyuruyor ki :
Biz, cinleri ve insanları ancak bizi bilmesi, bizi tanıması,
bize iyman etmesi, bize kulluk ve ibadette bulunması için halk
ve icadettik.
Şu halde, bize bahş ve · ihsan huyurulan insanlık ni'met
ve şerefinin şükrü, Rabbil-alemiyne iyman etmek, ona kulluk
ve ibadette bulunmakla ödenebilir. Ne var ki, kul ne kadar
ibadet etse de, bu ni'metin şükrünü hakkıyle edaya muvaffak ve muktedir olamaz. Olsa olsa, ibadetlerimizle Rabbimizin bu en büyük, en yüce ihsanına minnet ve şükran duygularımızı izhar etmiş oluruz. Yoksa, bir kimse doğduğu andan,
öldüğü güne kadar başını kaldırmaksızın secdede kalsa, yine de bütün vücudumuza kumanda eden BAŞ dediğimiz uzvumuzun şükrünü eda edemeyiz. Yine doğduğumuz andan, öleceğİmiz güne kadar oruç tutsak, bedenimizin şükrünü yerine
getiremeyiz. Şu halde Hakkın bize bahş ve ihsan buyurduğu
RUH ni'metinin şükrü, Allahu te3.1a'nm varlığına ve birliğine
iyman etmekle, VÜCUT ni'metinin şükrü Rabbimize itaat ve
ibadei:le, SIHHA T ni'metinin şükrü Allah rizası için oruç tutmalda, GÜZELLİK ni'metinin şükrü iffet ve ismetimizi, ırz
ve namusumuzu korumakla, KUVVET ni'metinin şükrü Hak
yolunda savaşmakla, GÖZ ni'metinin şükrü · ibret nazarıyla
bakmakla, KULAK ni'metinin şükrü hak kelamı dinlemekle,
A(HZ ni'metinin şükrü helal yemekle, DİL ni'metinin şükrü
hakkı zikretmekle, daima doğru söylemekle, hakkı ve sabrı
tavsiye etmekle, hakka davet etmekle bir dereceye kadar yerine getirilmiş olur.
·
Yalnız bu kadar mı ? Bize ba.hş ve ihsan huyurulan İLİM
\re SAN'AT'ın şükrünü bunları ehline ve talibine öğretmekle,
MAL ve PAUA'nın şükrü zekat ve sadaka vermek, yoksullara, fakirlere, yetimlere, muhtaç öğrencilere yardım etmekle,
- 133 -
sahip olduğumuz EŞYA'nın şükrü onları yerinde, zamanında
ve iyi kullanınakla e da edilmeğe çalışılmalıdır.
Rabbimizin bize bahş ve ihsan buyurduğu KALE'in şükrü,
Allah ve Resulünü sevmekle, kalbirnizi hubbu sivadan tathir
etmekle, onu Hakkın emrine uygun olarak KALB-İ-SELİM
haline getirmekledir.
Sözü uzatmağa ne lüzum var ? İbrahim sfıre-i ·celilesinin
34. cü ayet-i kerimesinde (VE İN TE'UDDU Nİ'METALLAHi
VE LA TUHSUHA = Eğer Allahu teala'nın sizlere bahş ve
ihsan buyurduğu ni'metleri sayalım deseniz, o kadar çok ve
sonsuzdur ki, sayınağa gücünüz yetmez, sayamazsınız.) buyurulmuştur. Biz, burada ancak gücümüz yettiği ve aklıınızın
erdiği kadarını saydık. Kendisine güvenen, oturup Hakkın
bahş ve ihsan buyurduğu ni'metleri yazmağa başlasın; tamamı tamamına sayıp yazabilene aşkolsun ! Biz, böyle bir kudretin insanoğluna verildiğini sanmıyoruz. Buracığa yazabildiklerimiz, o sonsuz ve sayısız ni'metlerin yüz binde biri dahi değildir ve unutulmamalıdır ki, bütün bu ni'metler ancak bu
fani alemde malik olduklarımızdır. Baki ve ebedi olan ahiret
aleminde mü'minlere bahş ve ihsan buyurulacak, ni'metlerden
bazılarını ancak ilmen duyarak bilmekteyiz.
Eba Hureyre radıyallahu anh, aleyh-is-salatü ves-selam
efendimizden rivayetle haber vermiştir ki, Resfıl-ü zişan:
enne Resulallahi sallallahu a leyhi ı·e selleme lernma halakallahü Tealti Ademe Aleylıisselamü m.eseha Zahrahu Feheraa minhü küllü nesemetin tekünü ila yevmil kıyameti fearadehüm ala Ademe Ferea filıim el. Kaı•iyye veddaiyfe vel ganiyye velfakire
ı·esscıhiyha vessakıyme fekale yarabbi eieı seı•l'eyte beynelıüm kale eredtü erı üşkere
- 134 - ll -. ' .
.. , . .... ..
ıJ� �· � �;:.,.�;·.��+
(Hak celle ve ala, Adem aleyhisselamı yarattığında, kudret eliyle arkasını mesheylemiş ve kıyamet gününe kadar
Adem aleyhisselamın sulhünden gelecek olan evl.i.tlarının ruhIarını onun arkasından çıkarmıştır.
(Hamil olduğu cümle ervahı Adem aleyhissel.i.ma arzeylemiş, dünya aleminde malik olacaklan halleri ona göstermiştir. Adem aleyhisselam, bu ruhların bazılarının kuvvetli ve
bazılarının zayı�, bazılarının zengin ve bazılarının fakir, bazılarının sılılıatlı ve bazılarının hastalıklı olduklarını görmüş,
her ruhun dünyadaki halleriyle hallendiklerini müşahede ile
Cenab-ı hakka niyazda bulunmuştur:
- Ey herşeye kadir olan Allahım! N e hikmete mebni,
bu mahlUkatını müsavi kılmadın da, kimisini zengin, kimisini fakir, kimisini sıhhatli, kimisini hastalıklı, kimisini kuvvetli, kimisini zayıf olarak yarattın? N eden bazıları güzel,
bazıları çirkin, bazıları sağlam, bazılan sakat?
Hak celle ve ala, lfıtfedip Adem aleyhisselama buyurmuştur ki:
- Ey Ad em ! Bunun böyle olmasındaki maksat ve muradım, kullarımın her hal-ü kirda şül{retmelerini istemekliğimdir.) Onun için, insanların ruhlarını böyle birbirlerinden farklı ve faik olarak yarattım .. )
Gözünde ibret olan, baktığından ibret almasını bilenler,
kuvvetli ise zayıfa bakarak hallerine şükrederler. Zenginse,
fakire bakarak Rabbinin kendisine olan in'am-ü ihsanına şükreder, halinden şikayetçi olmazlar. Sağlam ve sıhhatli iseler,
hastalara bakarak Hakkın bahş ve ihsan buyurduğu sıhhat
ve afiyet lfıtfuna şükrederler. Acz içinde varlığından soyunarak kendilerine sıhhat ve afiyet nimetini ihsan ve inayet buyuran Rabbine kıyam, rükfi. ve secde ederler. Öyle ya; yeryüzünde sıhhat ve afiyet ni'metinden büyük bir ni'met düşünebilir misiniz ? Dünyanın hangi maddi ni'meti sıhhat ve afiyetle mukayese olunabilir? Hasta olanları, bir yanından bir
yanına dönemeyenleri, aylarca ve hatta yıllarca yatıp kapılara bakanlan görüp durdukları halde, kendilerine sıhhat ve
afiyet ni'metini balışeden Rabbine şükretmeyenlerden daha
gafil, daha cahil, daha şaşkın bir insan olabilir mi? Dilediğini,
dilediği anda yapabilmek imkanına malik, dünyanın tamamı
kendisine verilmiş, cihana bükmedecek şekilde hazineleri, askerleri, silahları bulunan bir hükümdar düşününüz ki, sıhhat
ve afiyeti yerinde değildir. Ruben veya bedenen sarsıntılar
- 135 -
geçirmekte, bir lokma ekmek yese sancılar içinde kıvranmakta, elinin altında her dilediğini yiyecek kilerleri, mutfakları
bulunduğu halde boğazından bir kaşık su geçmemekte olan
böylesine bir hükümdarın, bütün bu saltanat ve debdebeyi, bir
bardak suya değişebileceğini aklınıza getirebilir misiniz ?
HtKAYE
Abbasi'lerin şa'şaalı devrinde Harun-er-Reşid halife idi.
Bir gün, Behllll Dana ile konuşurlarken, söz döndü dolaştı,
hükümdarın malik bulunduğu devlet ve kudretin azametine
geldi. Harun-er-Reşid, mağrur bir tavırla sahip olduğu imkan
ve ni'metleri anlatıyordu. Behlfıl, bir süre onu dinledikten sonra, birdenbire sordu :
- Anlıyorum, dedi. Büyük hükümdarsın, geniş bir ülken, hazinelerin, orduların, bir işaretini bekleyen vezirlerin ve
kumandanların var. Fakat, söyle bana bakalım, malik olduğun bütün bu ni'metleri bir bardak su karşılığında verir misin?
etti :
Halife, Behlfıl'ün nüktesini birden anlayamayarak itiraz
- Canım, hiç böyle şey olur mu ?
Behlfıl Dana, sükfınetle cevap verdi :
- Ya Halife ! dedi. Bana, insaf ile cevap ver : ıssız bir
çölde, tek başına kalmışsın, hava gayet sıcak ve yanında bir
yudum su dahi yok .. Hangi tarafa seğirtsen su bulamıyorsun,
hararetten bunalmış, ölüm haline gelmişsin. Tam bu sırada,
birisi elinde bir bardak su ile geliyor ve sana mülkünün yarısını kendisine verdiğin takdirde elindeki suyu sana vereceğini teklif ediyor. O zaman ne yaparsın acaba?
Halife, biraz düşündükten sonra mırıldandı:
- Bu şartlar altında, istediğini qerhal yerine getirir ve
mülkümün yarısını ona vererek suyu içer ve hayatımı kurtarırım. Kalan yarısı da bana elverir, deyince Behlfıl gülünısedi ve :
- Tamam ! dedi. Mülkünün yarısını vererek o bir bardak suyu içtin ve hayatını kurtardın diyelim. Lakin, içtiğin
suyu adet üzre dışan çıkaramayacak bir hale geldiğini düşün. Acılar ve sancılar içinde kıvranıyorsun. Azap ve iztirabın
o kadar artmıştır ki, artık gözün dünyayı görmek istemiyor.
Bu halde iken, karşma başka birisi çıksa ve o suyu çıkararak
- 136 -
seni bu dertten kutrarır ve hayata iade ederim ama, elinde
kalan mülkün yarısını da bana vereceksin, dese ne yaparsın ?
Harun-er-Reşid, tereddüt etmeden cevap verdi :
- Tabii, derhal veririm!
Behlii.l, sözünü tamamladı :
- Gördün mü'? dedi. Malik olduğunu söylediğin bu mülk
ve devletin değeri ve karşılığı gerçekten bir bardak su imiş,
değil mi ?
Ey İlıvan-ı ba'sefa !
Allah azze ve celle hazretleri, şu Hadis-i Kudsi ile azametiyle buyurdu ve başlarında akıl cevheri bulunan iyman sahiplerine duyurdu ki :
inni enaUahü lailahe illa hu Muhammedün lıabiybiy ııe Resuliy menistesleme li kadaiy
ve sabere alabelaiy ve şekere ala nağmaiy fe yüktebü maassıddıykiyne ı'e yuhşaru
ma'assıddıykıyn ve men lem yesteslim likadaiy velem yasbir ala belaiy ve lem yeşkar
ala nağmaiy fel yettelıi::; rabben sivaiy.
Ma'nayı münifi : (Ben, muhakkak sizin Rabbinizi m. Kulluk ve ibadete layık ve müstehak hak ma'budunuz ve ilahınız
da ancak benim. Muhamıned'im, benim sevgiliın ve Resftlümdür. Koliarımdan her kim kazama razı ve teslim olur, belama
sabır ve ni'metlerime şükrederse, onu sıddıyklarla haşreder ve
ismini sıddıyklar elivaruna yazarım. Her kim, kazama razı \'e
teslim olmaz, belama sabretmez, ni'metlerime şükreylemezse,
kendisine benden gayrı bir Allah arasın..) Zira, ben onu kulluğurndan tard ederim. Benden gayrı kulluk ve ibadete layık
ve müstehak hak ma'bud ve ilah bulunmadığına göre, hangi
- 137 -
kapıya sığınır, hangi malıluk ona yardımcı olabilir ? buyurulmaktadır.
Evet ; Rabbimizin bahş ve ihsan buyurduğu her ni'mete
şükretmek her kula vaciptir. o ni'metleri bir kerre daha hatırlayalım ve hatırlatalım: İnsan olarak yaratılma ni'meti,
vücud ni'meti, iyman ni'meti, Kur'an ni'meti, islam ni'meti,
Rabib-i Huda ve şefi-i rfi.z-i ceza Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve selleme ümmet olmak ni'meti, sıhhat ve afiyet ni'meti, el ni'meti, ayak ni'meti, göz, kulak, kaş, kirpik,
görmek ve duymak ni'meti, ağız, dil, diş ve söylemek ni'meti,
akıl, fikir, düşünmek, tefekkür etmek ni'meti, kol, kuvvet,
irade, ilim ni'meti, hava, su, yer, gök, güneş, ay, yıldızlar, yağmur ve kar, yiyecek ve içecek ni'meti, renk, ses, nebatlar, hayvanlar, ana, baba, evlat, ev, eşya, arkadaş, komşu, millet, kavim, kabile, akraba, saadet ve selamet, istiklal ni'meti, ordu,
asker, kumandan, alim, hoca, mürşit, cami, hastahane, merhamet ve şefkat ni'meti. Daha, yüzlercesini ve hatta binlercesini sayabileceğimiz, bildiğimiz, bilmediğimiz, gördüğümüz,
görmediğimiz çeşitli ni'metler ! .. Ayrıca, ahiret ni'metleri de
var ki, sayılarını ancak ve yalnız Allahu teala bilir.
Bütün bu ni'metler, hep bizim için bahş ve ihsan buyurulmuştur. Ne var ki, bütün bu ni'metlerin hesabını soracağını
da, Allah azze ve celle Kur'an-ı azimin de beyan buyurmuştur :
Sümme le-tüs'elünne yevme'izin an-in-na'ıym ..
Et-Tekdsür : 8
Me'al-i münifi : Kıyamet günü, o büyük hesap günü, her
halde ve her halde, size verdiğimiz ni'metlerin hesabını sorarız.
Etrafının suyla çevrildiğinin farkında olmayan balık gibi, kendisini çevreleyen ilahi ni'metleri fark ve bunları bahş
ve ihsan buyurduğu için Rabbine şükretmeyen gafiller, bu
ayet-i celiledeki itaba elbette layık ve müstehaktırlar.
Ey ayakkabı.m yok diye yakınan gafil ! Ayyakkabın yoksa, ayakların var ya ! .. Ayakkabın olsa da, ayakların olmasa, o ayakkabı ne işine yarar, şu halde, ayakkabın olmasa
da, ayağın olduğu için Hakka şükret ! Sana, o ayakları bahş
ve ihsan huyuran Allahu teala, gün olur ayakkabıyı da verir.
- 138 -
Kaldı ki, ne kadar şükretsen yine de sana verilen ni'metlerin
hakkını eda etmiş olamazsm .. Belki, bu şükrünle kulluğunun
ve insanlığının icabını yerine getirmiş olursun ..
Bak ve gör ! Gözlerin baktığından ibret alamıyorsa, baktığından ibret alamayan göz, göz değildir, o gözler senin düşınanındır. Akıllı olduğunu iddia eden kişi, baktığından ibret
almayan gözü, gözüm var diye taşımamalıdır. Hem unutma
ki, o gözler yarın huzur-u Hakta senden davacı olacak ve seni n ara mahkum ettirecektir :
"', ,
: ..:\ � ( A ... • ' ' ,,�--- '"·": \-- ._ ' . :;.; � � � r: .. (XJ� 'f:.::
...ı_yc-_ :_,ı� IJ._ �:Jr. �)� ..,.-- .., .. .. J.. . l5'"" -
/ ,. / ... . - _, )_.. .... . , / ' ' ' � :k e-- )/:� 0 (·\';5�\.:ıı \\��k\\J\\;'Ü') v;:_.,JJ:l)'i)
��Y..J es-.y ,yaı ' y ' C' .. ... ... ...
... ) / . ' . .- / ,"" ...... ��?�,\))�Jj\
Hattd iza ma cıl'ühd şehide aleyhim sem'uhüm ve ebsarühüm ı•e cüludühüm bimd
kanu yıl'mclun ı•e kalıi li-cülUdihim lime şehidtüm aleyna kala entakan'Ailahüllezi
cntaka kütle şey'in ı·e lıüve ha!dkaküm evvele merretin ve ileyhi türce'un ...
Fussilet : 20 - 21
Me' al-i münifi : Nihayet oraya (Hesab yerine) geldikleri
zaman, kulakları (İşittiklerine) gözleri (Gördüklerine) ve derileri (İşlediklerine) aleyhlerinde şahitlik edeceklerdir. Onlar;
kulaklarına, gözlerine ve derilerine: ( Niçin aleyhimizde şahitlik ettiniz? Oysa, biz sizden azabı def'etmek için masiyyetlerimizi saklamıştık.) diyeceklerdir. Onlar da: (Bizleri, herşeyi söyleten Allalın teala söyletti. Sizi, ilk defa o yaratmıştı,
yine ona dönüyorsunuz. ) diyeceklerdir.
Bir göz Hakkı görmezse,
Ona sakın yar deme!
Sana ibret vermezse,
Benim gözüın var deme!
Görenedir, görene,
Köre nedir, köre ne?
Kulak hakkı duymazsa,
Kulağım duyar deme!
Duyduğuna uymazsa,
Kulaklanın var deme !
Duyanad.ır, duyana;
Sağır nice uyana?
- 139 -
Evet, bak ve gör! Nice ayakkabısı olan var, ayakları yok ..
Nice gözlüğü olan var, gözleri yok .. Nice apartman, han, hamamı olan var, sağlık ve afiyetleri yok .. Nice zengin kişiler
var, ağızlarının tadı yok .. Nice milyarderler, milyonerler var,
evlerinde dirlik, düzenlikleri yok .. Nice ağızları olanlar var,
ya konuşacak dilleri, ya da dinlenecek sözleri yok.. Nice
kuvvet ve kudrete sahip kişiler var, akılları yok .. Nice mevki ve makam sahipleri var, iymanları yok .. Nice ni'metlere
ermiş kişiler var, ibadet ve ta'atleri yok .. Nice dünyaya sahip kişiler var, ahiretleri yok ..
Ey mü'min, ey Hak ve hakikat aşığı!
Senin Rabbin var .. Rabbine iyınanın var.. Peygamberin
var. ; Sıhhat ve afiyetin var .. İbadet ve ta'atin var .. Aklın ve
tefekkür kabiliyetin var .. Gözün, kulağın, saçın, sakalın, kaşın, kirpiğin, ağzın, dişin, dilin, elin, ayağın var .. Sen, öyle
bir Nebiyyi zişana ümmetsin ki, Allahu azim-üş-şan indinde
kadri gayet yüce, şefaati makbul, duaları şayan-ı kabul ve
günahkar ümmeti için şefkat ve merhameti mebzuldür. Allahu
teala, onu razı edinceye kadar istediğini vereceğini kitab-ı
mübiyninde açıkça ahd-ü peyman ederek beyan buyurmaktadır. Öyle ise, Rabbimize şükretmeyelim mi ? Ona kıyam, rüku ve secde ederek, tesbih ve takdis eyleyerek ta'zim etmeyelim mi ? Etmezsek, küfran-ı ni'mette bulunmuş, açıkçası
nankörlük etmiş olmaz mıyız ? Nankörlük, insana ve insanlığa
yakışır mı ? Bir din kardeşin, Hicaz dönüşü sana bir takke hediye edince ona defalarca teşekkür ediyorsun da, takkeyi giyrnek için sana o başı ihsan ve inayet huyuran Allahu teala'ya
şükrün olmayacak mı ? Hicaz hatırası o takkeyi giydiğin
başına Allah azze ve celle akıl cevherini ihsan buyurmamış
olsaydı, aynı takkeyi belki de ayağına geçirmeğe uğraşacaktın. Sana, bunu yaptırmayan o akıl ni'metini balışeden Rabbine secde etmeyecek misin? Kaldı ki, gerçekten kul ve insan
isen, vücudundan olan bazı ni'metlerini alıverse dahi, yine de
ona şükretmen gerekir.
HlKAYE
Evliya'ullahtan Zinnfuı-u Mısri hazretleri rivayet buyuruyorlar:
Günlerden bir gün, vücudunun bazı azaları cüzzam illetinden dökülmüş, gözleri de görmeyen bir zat ile karşılaştım.
- 140 -
Bu yürekler acısı perişan haline rağmen, Allahu teala'ya
hamd-ü sena ediyordu. Dayanarnayıp sordum:
- Allahu teala'nın sana balışettiği hangi ni'mettir ki,
Hüdayı la yezele bu derece şükrediyorsun?
O zat, bana şu cevabı verdi :
- Ey Zinnfın! Gözlerim görmüyor, cüzzam illetinden vücudum yer yer dökülmüştür. Fakat, Rabbime nasıl hamd-ü
sena eylerneyim ki, bana sağlam bir kalp ve gönül ihsan buyurmuştur. Bunlar sayesinde onun varlığına ve birliğine ve
Resulünün hak ve gerçekliğine iyman ederek ebedi hayatımı
kazanmış bulunuyorum. Baş gözüm görmüyor ama, el-hamdü
lillah kalp gözüm iyman ile açık .. Bir çok azalarım dökülmüş
bulunuyor ama, ona hamd-ü sena etmeme yarayan ağzım ve
dilim var. Allahu teala'ya kasem olsun ki, parça parça paralasa dahi, ondan asla şikayetçi değilim. Bana bahş ve ihsan buyurduğu bu ni'metler yanında, bu kadarcık musibetten ötürü
ondan şikayetçi olmaya haya ederim. Bu halim, Rabbime karşı olan muhabbetimi artırdığı için ayrıca şükrederim, bana bıraktıkları için ona daima hamd-ü sena eylerim, dedi.
Aşkınla ç&.li olsa bu ten,
Ben yine inatlah derim,
Yanıp kül olsa bu beden,
Ben yine illailah derim ..
lşim gücüm zar eylesen,
içim dışıın dar eylesen,
Mansur-veş herdar eylesen,
Ben yine iliallah derim ..
Asilere katsan beni,
'l'amulara tıksan beni,
.M: ücrim kulun etsen beni,
Ben yine iliallah derim ..
Bin derdini versen bana,
Halim gören kalsa taııa,
Yüzüm tutup senden yana.,
Ben yine illaDalı derim •.
Iiaıı aksa gözden yaşlarım,
Bağrımda bitse başlanm,
Derd-ü g:ım olsa işlerim,
Ben yine ilHillah derim ..
Bin pare ettirsen beni,
Odlara attırsan beni,
Terketmeyip Mevlam seni,
Ben yine iliallah derim ..
Sl�YYİD NİZA.. l\1 oğlu ile,
Ceddiyle haşrola bile,
Mü'min muvahhidler ile,
Ben yine illailah derim ..
SEYYİD SEYFUI .. LAH
(Kuddise sırruh)
Hz. Şemseddin-i Sivasi kuddise sirruh efendimizin nutk-u
alilerini de teberrüken sizlere sunuyorum:
- 141 -
Göster cemalin şem'ini yansm oda pervaneler,
Devlet değil mi aşıka, şem'ine karşı yaneler;
Cevr-ü cefa etmek ile Şemsi seni terkeylemez,
Sen saruna ki seni seven, senden -Haşi.- usaneler ..
Bu veciz kıssadan hissemizi almalıyız. Dikkatle, ibretle
ve icabederse defalarca okuyarak, gereken hisseyi almak her
mü'min için elzemdir. Rabbimizin bahş ve ihsan buyurduğu
ni'metlere daima şükretmeli, ona hamd-ü senada bulunmalıdır ki, iyman davasında olanların iymanlarının ilk ve en mühim şahidi budur. Allahu teala'nın ihsan ve inayet buyurduğu ni'metlerin haddi hesabı yoktur. Bunun delili de, yukarıda
zikrettiğimiz (Ve in te'uddfi. ni'metallahi la tuhsuha = Eğer,
Allahu teala'nm sizlere bahş ve ihsan buyurduğu ni'metleri
sayalım deseniz, o kadar çok ve sonsuzdur ki, sayınağa gücünüz yetmez, sayamazsınız.) ayet-i kerimesidir.
Seyyid-ül-kevneyn Resftl-üs-sakaleyn efendimiz hazretlerinden naklolunan bir Hadis-i şerifte :
ma en' amallahü ala abd in ni' me ten saguret ev keburet fe kale aleyha elhamdüliliahi
i!la kı'ine kavluhu aleyha elhamdül
illahi efdale min tilketı ni'rne
Hak sübhanehfı ve teala hazretleri, bir kuluna az veya.
çok, büyük veya küçük her hangi bir ni'met bahş ve ihsan buyursa, o ni'mete nail ve mazhar olan kul hamd-ü sena için
EL-HAMDÜ LİLLAH dese, bu hamd-ü senası nail olduğu ni'- ·
metten daha büyük ve üstün bir ni"mettir.
buyurulrnaktadır. Demek oluyor ki, ni'met nıukc..1Jilinde
edilen şiikür ve haıuJ-ü sena, o ni'metten daha üstün ve hayırlı bir ni'mettir. Zira, o şükür ve hamd-ü sena, o ni'!netten
daha ziyade bir ni'mete ermeğe vesiledir.
İbn-i Abbas radıyallahu anh, Resfıl-ü ekrem sall2.llahu
aleyhi ve sellem efendimizden ri vayetle buyurmuşlardır ki :
- Her kim, yeni bir elbise giydiği zaman, Ralıbine
hamd-ü sena ederse, bo �ükür ve hamd-ü senası sebebiyle Al-
- 142 -
yurur.
lahu azim-üş-şin o kimsenin günahlarını af ve mağfiret buNetekim, ·ashab-ı kirarn efendilerimizle bütün ulema ve
ehlullah ve ezcümle İbn-i Cureycin hazretleri buyurmuşlardır
ki :
- Allahu tea.la'nın bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere
şükretmek, bu ni'metlerin devamına vesile olur. Bu ni'metlere şükretmeyerek küfran-ı ni'mette bulunmak ise, ni'metlerin
zevaline sebep olurlar. Ni'metlere şükretmeyenler, o ni'metlerden mahrum kalacakları gibi, bu küfran-ı ni'metlerinin cezasını dünyada fakirlikle ve ahirette de ayrıca azaba duçar olarak öderler.
Allah u teala, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında :
ya eyyühelt.eziyne dmenuttekullahe hakka tukatihi ...
Al-i lmran : 102
Meal-i münifi : Ey iyman edenler, Allahu teala'dan nasıl
korunmak gerekse, öyle korunun. Hakkiyle mütteki olun.
buyurulmaktadır. ·
Müfessirin-i izam, bu ayet-i celileyi tefsir ve te'vil ederken, şöyle manalandırmışlardır : (Allahu teala'da.n hakkiyle
korkunuz, ona daima itaat ediniz, isyan ve itaatsiziikten kaçınınız. Bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerine de şükrediniz,
nankörlük etmeyiniz, böylelikle size verilen ni'metlerin hakkını da eda etmiş olursunuz.) buyurmuşlardır.
Kibar-ı tabi'iynden Hasan-ül-Basri hazretleri buyurmuşlardır ki:
- Hak sübhanehfı ve teala hazretleri, bizlere bahş ve
ihsan buyurduğu her ni'meti ancak şükretmekle muhafaza
ve kayıt altına alabileceğimizi irade eylemiştir. Binaenaleyh,
her ni'met karşılığında Rabbimize şükredelim ki, bu şükrümüz o ni'metin devamını mucip olsun ..
- 143 -
HtKAYE
Eski zamanlarda bir kul yıllarca Cenab-ı Haktan zenginlik niyaz eyledi. Allahu azim-üş-şan, o devrin peygamberine
vahyederek, o kulunını duasını kabul buyurduğunu, yıllardır
arzuladığı zenginliği gençlik çağında mı, yoksa ihtiyarlık hengamında mı istediğini sormasını emr-ü ferman buyurdu. O
nebiyyi zişan, o kula irade-i ilahiyyeyi tebliğ buyurduğunda,
adamcağız mes'eleyi bir kerre de eşiyle görüşmek istediğini
söyledi. Zira, damşanların her türlü felaketten emin olacaklarını biliyordu. Evine giderek, eşine durumu anlattı. Kadın,
Allahu teala'nın h1tfedeceği zenginliği gençlik çağlarında daha iyi kullanacaklarını, ihtiyarlıklarında servetin hiçbir işe
yaramayacağı görüşünü savundu. Adam ise, genç iken fakir
bile olsalar vücutları sağlam ve sıhhatte bulunacağından çalışıp, geçimlerini sağlayabileceklerini, ihtiyarlayınca güçleri,
kuvvetleri kalmayacağından, zenginliğin asıl o zaman işlerine
yarayacağını ve ömürlerini rahat ve huzur içinde geçirmelerini temin edeceğini söyledi. Kadın, ihtiyarlıkta gelecek zenginliğin kendilerine hiçbir faydası olmayacağını, dizlerinde derman, gözlerinde fer ve ağızlarında tad kalmayacağını, türlü
dünya ni'metlerine ancak uzaktan bakacaklarını, yeseler bile
midelerinin hazmetmeyeceğini ileri sürerek zenginliğin gençlikte verilmesinin daha faydalı olacağını anlattı. Adamcağız,
eşinin bu fikrine iştirak etmekten gayrı çıkar yol bulamayarak, keyfiyeti devrin peygamberine arzetti. O nebiyyi zişan
da :
- Ey yerlerde ve göklerde olup bitenleri hakkıyle bilen,
gizli ve aşikar kullarının ve bütün yarattıklarının ahvaline
vakıf bulunan ulu Allah! Lutuf ve inayetine mazhar olan o
kulunun düşüncesine elbette alimsin, ihsan buyuracağın zenginliği gençliğinde bahş etmeni niyaz ediyorlar, arzı ile yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbine tazarruda bulundu.
Allah celle celalühu, o nebiyye vahyederek buyurdu :
- O kulum, şimdi yirmi beş yaşındadır. Ona, elli yaşına
kadar istediği zenginliği vereceğim. Elli yaşından sonra da,.
ölünceye kadar eskisi gibi fakir kalacaktır.
Filhakika, o zata öyle bir zenginlik ihsan ve inayet buyuruldu ki, misli menendi görülmüş değil! Ancak, bu zenginlik o adamcağızı azdırıp şımartmadı. Hudud-u ilahiyyeyi daima ve sadakatle korudu. Sadaka ve zekatını muntaza.man
- 144 -
ve titizlikle verdiği gibi, her türlü hayır ve hasenattaıı da geri kalmadı. ibadet ve ta'atlerini artırdı, kendisine bahş ve ihsan huyurulan ni'metlere de her nefes şükrünü ihmal etmedi.
Şükrettikçe ve Hakkın rizasma uygun davrandıkça kendisine
verilen ni'metler de artıyor, servet-ü samanı hergün biraz daha çoğalıyordu.
Böylece, aradan yirmi beş yıl geçti ve Hakkın kendisi
için tayin ve takdir buyurduğu zenginlik süresi tamamlandı.
N e var ki, elindeki ni'met ve servet azalınıyor ve daima çoğalıyordu. Yaşı çoktan eliiyi geçtiği halde, zenginliği artmakta devam ediyor ve o da kendisine lütuf ve ihsanlarını eksik
etmeyen Rabbine şükrediyor, rizasma ermeğe, cennetine girrneğe ve cemalini görrneğe gayret ediyordu. Aradan on yıl daha geçmiş ve o zatın durumunda hiçbir değişiklik olmamıştı.
İhtiyarlığa yüz tuttuğu halde, servet ve sıhhati hergün biraz
daha artıyordu. Tam bir teslimiyyet içinde bulunan o zat, devrin peygamberine müracaat ederek, kendisi için bir lfıtf-u ilahi olan zenginlik süresinin dolduğunu, hatta aradan on yıl
geçtiği halde durumunun değişmediğini arzetti :
- Ya Nebiyyallah ! Acaba bınıun sırrı ve hikmeti nediı· ?
diye sordu.
O nebiyyi zişan da, Hak sübhanehfı ve teala hazretlerine
münacatta bulunarak :
- Ey benim Gani sübhanım! Şu kulunla şöyle bir ahd-ü
peymanın vardı. O kulun, elli yaşına kadar zenginliğini koruyacak, ondan sonra fakirleşecekti. Halbuki, o altmış yaşına geldiği, tayin ve takdir buyurduğun süre on yıl geçtiği
halde, ihsan buyurduğun servet ve devlet azalmaksızın devam
edip gidiyor. Bunun hikmeti nedir? diyerek niyaz etti.
Kadir-i Kayyfım olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinden hitab-ı izzet şeref-sadir oldu:
- Ey Nebiyyi muhteremim! Gerçi, o kuluma gençliğinde zenginlik verecek ve elli yaşından sonra razı olduğu fakirliğe iade edecektim. Fakat, o kulum İhsanlarıma karşıhk
asla küfran-ı ni'met etmedi. Bil'akis, kulluğunu ve şükrünü zıyadeleştirdi. eelalim hak.kiyçün, 3ükredenlere ni'metlerimi ziyade kılacağı.ma söz vermiş bulunduğumdan, küfranı ni'met
etmeyen ve devamlı olarak şükreden bir kulumu tekrar fakirleştirrnek şanıma layık değildir. Ona söyle, bana şükrünü ziyade kıldıkça ben de ona ni'metlerimi ziyade kılacağım. Aynı
zamanda, o kulumun dünyasını böylece ma'mur ettiğim gibi,
- 145 -
ahiretini de ma'mur eyleyip, cennet ve cemalimle mesrur ede-
�. ı cegım ...
Ey aşık-ı sadık:
Bu hikayeden ibret ve bu kıssadan hisse al! .. Evet, tek-
. rar ediyorum : Ni'metlere şükür, o ni'metlerin devamına sebeb
ve vesile olur. Ni'metlere şükretmemek ise, o ni'metlerin zevalini mucip olur. Öyle ise, sana bahş ve ihsan huyurulan bunca ni'metlerin şükrünü ifa etmeğe çalış ve ni'metin bereketini bul, zevkini sür ve nasıl ziyadeleştiğini gör ! Ama, sakın
o ni'metlere gönül verme .. Zira, Rabbinle aranda perde olur. O
ni'metleri sana bahş ve ihsan huyuran Allahu tealll'ya gönül
ver, ona muti ol ve ondan kork ki, o kendisinden korkanlarla, ihsan edenlerle beraberdir. Eğer, sana verilen ni'metler seni Rabbinden alıkoyuyorsa, kulluğuna engel oluyorsa, emin ol
o ni'met değil, ni'met şeklinde görünen bir nikbet ve musibettir. Sana bahş ve ihsan huyurulan ni'metlerden seve seve
Mahbub-u hakikinin yoluna sarfeyle ki, o ni'metler seni Rabbinin rizasma ulaştırsın. Eğer, bu ni'metlere muhabbet eder
ve bu aşırı muhabbetini kalbine de sokar ve yerleştirirsen, o
ni'meti sana bahş ve ihsan buyuranın muhabbeti kalbinden çıkar ve silinir. Her türlü dünya ni'metlerinin muhabbetini kalbe sokmak neye benzer bilir misin? Her türlü hava ve deniz
şartlarına rağmen yoluna devam edegelen bir geminin içine
su dolmasına benzer. Teknesine su dolan bir gemi ise, hiçbir
zaman ulaşacağı yere ulaşamaz, menzil-i maksuduna varamaz,
' Sonunda batar gider. Sen de, dünya ni'metlerinin muhabbetini, vücut teknesine doldurursan, önünde sonunda batar ve helak olursun .. Dünya ni'metleri, içinde gemilerin yol aldığı engin bir su, bir derya gibidir. O ni'metleriı Allah rizasma uygun kullanırsan, dilediğin yere ulaşır, vasıl olursun, illa onu
vücut teknesine doldurursan, sonunda mutlaka boğulursun. Şu
halde, dünyada refah ve selamete ve ahirette de ebedi saadete ulaşmak istersen, her türlü dünya ni'metlerinin sevgisini
kalbine sokına, o ni'metleri sana bahş ve ihsan huyuran Rabbinin sevgisini vücut teknene doldur vesselam ..
HtKAYE
Bayezid-i Bestami kuddise sırruh hazretleriyle, arif-i billah olan bir zat-ı şerif sohbet ediyorlardı:
EnvAr-01-KuiOb, Cilt 1 - F: 10
- 146 -
Ya Bayezid! Hak teala'ya ne ile ve ne gibi kulluk eder
sin ? sorusu üzerine Bayezid-i Bestarni şöyle cevap verdi :
- Bulursak yiyor ve Rabbimize şükrediyoruz. Bulamazsak, sabrediyoruz ! ..
o zat-ı akdes bu cevabı beğenmedi :
- Bizim Belh'in köpekleri de böyle yapmaktadırlar,
dedi.
- Ya siz ne yapıyorsunuz ? suali üzerine de şu veciz beyanda bulundular :
- Biz, bulursak Hak yoluna dağıtıyor ; bulamazsak
hamd-ü sena ediyoruz !
Bayezid-i Bestarni hazretleri :
- Beni, bu zat kadar irşad eden pek bulunmadı, buyurmuşlardır.
insanoğlu, her hal-ü karda Allahu teala'ya hamd-ü senada bulunur, onun bahş ve ihsa� buyurduğu ni'metlere şükrederse, iki cihanda rahata erer. Insanoğlu, zorluklara ve darlıklara, felaketiere ve musibetlere hamdeder, kendisine verilen ni'metlere karşı şükrünü çoğaltırsa, ancak o zaman Hakkın isteği üzerine hareket etmiş olur, dünyada rahata ve selamete ve ahirette de cennete ve ebedi saadete nail ve mazhar olur, cemal-i la yezale erişir. Ni'metlerin en üstünü ve yücesi de ancak budur. Ma'nevi musibetlerden kurtularak, rahat bir hayata kavuşmanın çaresi ve ilacı da ancak budur.
Böylelikle, hased illetine derman bulmuş olur. Hased deyip Qt/1
geçmemeli ! Hased illetine mübtela olanlar, dünyada mevcut
dertlerin en büyüğüne, en azılısına düçar olmuşlar demektir.
Böylelerinin ölümleri bile çok şiddetli, gayet acı ve iztirap verici olur. Hasedciler, daha dünya hayatında kabir azabına ve
cehennem ateşine giriftar olacaklarından, bu gibilerin akİbetIerinden de korkulur. Bunların hem dünyaları bir afet ve musibet, hem de ahiretleri cehennem ve felakettir. Hased, iyman
şerefiyle müşerref olmuş mü'minlere asla yakışmayan çok �ötü ve gayet çirkin bir sıfattır, hem de şeytani bir sıfattır. Iblis, Hz. Adem aleyhisselama bahş ve ihsan huyurulan ni'metlere hased etmemiş olsaydı, rahmet-i ilahiyyeden koğulur muydu? Kur'an-ı azimi okurken, Adem aleyhisselam ile şeytan kıssasını, hikaye gibi okuyup geçme ! İbret al ve iyi düşün .. Mü'
min kardeşine bahş ve ihsan huyurulan ilahi ni'metlere hased
ederek ve mü'm.in kardeşine karşı kibirlenerek, kendini mü'
min kardeşinden yüce görerek şeytan gibi rahmet-i ilahiyyeden koğulmak ister misin?
- 147 -
Netekim, Kabil de kardeşi Habil'e verilen ni'mete razı
olmadı ve dünyada ilk defa olarak kardeşinin elindeki ni'mete
göz dikti, ona malik olabilmek hırs ve hasediyle Allah u teala'
ya ve onun peygamberine isyan cür'etinde bulundu, kardeşini
öldürdü, hem katil, hem de kafir oldu. Dünyada zelil ve sefil olduğu gibi, ahirette de zelil ve hacil olarak, iki cihanda
da hüsrana uğradı. Bu kadar mı ? Hayır ! . . Yeryüzünde, katillerin birincisi ve başı olarak kıyamete kadar haksız yere adam
öldürenlerin günahlarının bir misli de onun defterine yazılmaktadır. Çünkü, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz, bir Hadis-i şeriflerinde :
- Bir kimse, kötü bir adeti icra ederek o yerin halkını
da bu kötülüğe alıştırırsa, o kötülük o yerde işlenip durdukça, hasıl olan günahın bir misli o kötülüğü orada yapan ve
yayanın günah defterine kaydolunur. Buna mukabil, bir kimse bir beldeye iyi bir şey götürse ve o belde halkı o iyiliği işlemeğe alışsa, o iyilik o ülkede işlendikçe her iyilik yapanın
ecri ve sevabı aynen onu o beldeye götürene de yazılır, buyurmuşlardır. Bu Hadis-i şerifi Buhari'den naklen aynen sunuyorum :
ıncn senne sümıeıen Haseneten felehı4 ecruha ve ccru men arnile biha ve men senne
sümıeten seyyieten fe aleyhi vi:::;ruha ıoe vizru m eıı arnile biha
Bir kimse, bir beldeye iyi ve güzel birşey götürse, o beldede olan halk o güzelliği ve iyiliği işlese, o güzelliği ve iyiliği götüren zatın defteri amaline o işlenen iyiliğin işlendiği
müddetçe se va bı yazılır. Bir kimse, kötü bir adeti i cra ederek
o yerin halkını da bu kötülüğe alıştırırsa, o kötülük o yerde
işleDip devam ettikçe hasıl olan günahın bir misli o kötülüğü götürenin defterine kaydolunur.
Gaflet etmeğe gelmez, aman dikkat edelim: Ma'azallah,
Kabil gibi hasedden ötürü bir suç işlersen, o suçu senden görüp başkaları da işlerlerse, o suçu ilk defa işleyen sen olduğun için aynı suçu tekrarlayanların alacakları cezanın bir
- 148 -
misli senin seyyi'at defterine de yazılır, bu günah yükü de
sana yeter ! Allah korusun, bir de iymansız göçersen, felaketin büyüğü işte o zamandır. İyi bilmelidir ki, kötü huylu kişiler, o kötülüklerinden dolayı tövbe etmez ve vazgeçmezlerse,
o gibilerin son nefeslerinde iymansız gitmelerinden korkulur.
İyman ile göçenler ise, günahkar bile olsalar, şefaate nail
olabilirler. Cehenneme de girse, bir miktar azap da görseler,
iymanlarından ötürü cezalarını çektikten ve tamamladıktan
sonra şefaat-ı Resul aleyhis-salat-ü ves-selam ile ateşten çi�
karılırlar, iymanlarından ötürü cennete girerler.
Bilmem anlatabiliyor muyum'? Özetlemek gerekirse, yaptığı iyilikler insanı iyman ile göçmeğe, insan olmağa ve cennete girrneğe sebebolduğu gibi, işlediği kötülükler de insanı
-Ömür boyu Müslüman olsa dahi- son nefeste iyman ve islamdan mahrum bırakır, ebedi olarak nara iletebilir.
Onun için, daima iyilerle, iyilik edicilerle ol ki, iyilik edicilerden olasın! Başına gelmiş veya gelecek musibetlere ham d�
edici, sana bahş ve ihsan huyurulan ni'metlere şükredici ol
ki, Allahu teala da ihsanlarını ve ni'metlerini artırsın .. Musibetlere hamdedersen, e cr in çağalır ve derece n yükselir. Sana
musibet gibi görünen şey, büyük bir ni'met oluverir. Yüzün
güler, kalbin ve kahbın sefaya erer. Allahu azim-üş-şanın
lfıtf-ü keremiyle sana bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerin
kadrini biliyorsan, senden aşağı durumda olanları gör, gözet
ki, Hakkın sana verdiği ni'metleri fark edebilesin! Sana, dilediğin gibi salma salma yürümek için balışedilen ayaklarının
şükrünü unuttuysan, bu büyük ni'metin farkına varamıyorsan, ayakları olmadığından dolayı bir tarafa kımıldanamayan
veya ellerine geçirdikleri birer takunya ile yerlerde sürünenIere bak!
Sana verilen gözlerin ne büyük ni'met olduğundan gafi]
isen, bunun ne büyük bir ni'met olduğunu farkedemiyorsan,
gözleri görmeyenlere, körlere bak! Bak bak da, Rabbine ş ük·
ret ...
Kulakları duymayanlara, duymak ve işitmek için beş on
bin lira masraf edip cihaz satın alanlara bak da, sana meccanen kulak ihsan huyuran Rabbine şükreyle !
Analarının, babalarının cenaze namaziarına uzaktan seyirci kalanlara, iymansız dolaşanlara, secdeye gelerneyen başlara, nereden gelip, nereye gittiğini farkedemeyen çatılmış
kaşlara bak da, sana verilen iyman ni'metine, Muhammed
aleyhisselamın ümmeti olmak devletine, kıyam, rükfı ve see-
- 1 49 -
de edebilmek izzetine, Kur'an-ı azimi kıraat edebilmek rif'atine mazhar olduğun için alemierin Rabbine şükreyle !
Sırası gelmişken söylemeden geçemeyeceğim :
Rabbimizin ilham ve inayetiyle -El-hamdü lillah- asrımızda tababet çok ilerlemiş ve bir çok dertlere deva ihsan
buyurulmuştur. Fakat, aklı başında olanlara, akıllı geçinenIere küçük bir iki misal vermek isteriz :
Tıp ilmi, sun'i böbrek yapabilmektedir. Hak korusun, herhangi bir arıza sonucu böbrekleri işlemeyeniere ve vücudumuzun bu en önemli uzvu vazife göremeyenlere bu sun'i böbrekler takılabilmektedir. Ne var ki, bunun için yılda yüz bin liraya yakın bir masrafı göze almak gerekir. Belirli zamanlarda
değiştirip yenisi takılırken, yüz bin lira havaya uçup gider,
çekilen acılar ve sancılar da ca ba ! Allah u teala, sana ve bana şakır şakır işleyen böbrekleri meccanen takmış, şükretmeyelim mi ?
Kalplerinde arıza bulunanlara da pil takılıyor. Kaça biliyor musun ? En çok iki yıl dayanan bir mini mini pil on sekiz -
yirmi bin liraya ! .. Sökülüp, yenisi takılırken, çekilen acılar,
sancılar, korkular da caba .. Allahu teala, sana ve bana takır
takır işleyen bir kalbi meccanen ihsan buyurmuş, şükretmeyelim mi ?
En basitinden bir apandisit ameliyatı oluyorsun da, hem
dünya kadar para harcıyor, hem de bir çok sıkıntılara, iztiraplara katlanıyorsun .. Sıhhat ve afiyetle ömür boyu yaşadığın için Rabbine hala şükretmeyecek misin?
Öyle ise ne duruyorsun ? Neyi bekliyorsun? (Hele emekli
olayım da namaza niyaza başlarım!) diyenierin çoğunu, ecel
erneklerneğe fırsat vermeden aldı, götürdü. Bakıyorsun ; adamcağızın tıpkı senin gibi vücudu var ama, canı yok ! Kameti var
ama, Allah u teala'ya kıyamı yok ! Dili var ama, zikri yok !
Aklı var ama, tefekkürü yok ! Malı var ama, şükrü yok ! Gözü var ama, ibreti yok ! Kulağı var ama, hak kelamı işitecek niteliği yok ! Ayakları var ama, Hak yoluna gidecek basireti yok ! Dünyası için, geceli, gündüzlü, durmadan, dinlenmeden çalışıp yıpranıyor da, ahireti hiç düşünemiyor. Ölenleri
görüyor da, önünde sonunda kendisinin de öleceğini bir türlü
aklına getiremiyor. Allah - Peygamber tanımıyor, başlarına
gelecek azaba inanmıyor, ne büyük bir dalalet ve hatta felaket içinde bulunduklarını bir türlü anlamıyor. Gazab-ı ilahiyye uğrayarak dünya haritasından silinen kavimlerin, kabilelerin, milletierin durumlarını tarih kitaplarından okuyor,
- 1 50 -
kalıntılarını da görüyor da, kendi akıbetinin de aynı olacağını hatırlamak bile istemiyor. Hakkı bilmiyor, bilmediği için
de bulamıyor, bulamayınca alamıyor, üç günlük fani dünya
hayatını imar edebilmek gayret ve gafleti içinde ebedi hayatını viraneye çeviriyor. Korkunç bir ejderha ağzı gibi kendisini yutmağa hazırlanan kabri görüyor da, bir gün olup en
yakınlarının, en sevdiği kimselerin kendisini o karanlık çukura kapatıp yanından kaçacaklarını hesaplayamıyor. Sevgili ana ve babasını, ciğerpare yavrusunu, kendi elleriyle kara
toprağın bağrına yatırıyor da, onların ölümlerinden ibret alamıyor. Kur'an-ı kerimin haber verdiği, tarih kitaplarının açık
açık yazdığı Allah'sızların ve iymansızların başlarına gelen
musibetleri ve belaları okuduğu, gördüğü veya hiç olmazsa,
işittiği halde, kendisini çekip çeviremiyor, Hak yoluna yönelemiyor.
Burada, sizlere aklımın erdiği ve gücümün yettiği kadar
ibret verecek olayları sıraladım. Aniatmağa aklım ermeyen
ve dinletmeğe gücüm yetmeyenleri de, bunlara kıyasla sen düşün ! Düşünüp, ibret alabildiysen, Allah u teala'ya şükret ki,
Rabbimiz sana ve bana bu kadarcık olsun söylenileni aniayacak ve ibret alacak tefekkür ni'meti bahş ve ihsan buyurmuştur. Yalnız bu ni'mete şükretmemiz dahi, daha bir çok bilmediklerimizi öğrenmek ve anlamak için Hakkın tefekkür ni'
metini artıracağına, hidayet lütfunu çoğaltacağına delil sayılabilir.
Ey akıllıyım diyen, aklıyle öğünen kişi :
Nice insan var ki, kafası var, aklı yok .. Vücudu var, sıhhati yok .. Gözü var, ibreti yok .. Malı var, rahatı yok .. Ağzı
var, ağzının tadı yok .. Dini yok, iymanı yok, hayası yok, insafı yok, iz'anı yok, im'anı yok .. Saadet ve selameti yok, sözün
kısası, dünyası var ama ahireti yok ..
Ey mü'min-i muvahhid:
Senin ise dinin var, Allahu tea.la'ya ve Resulüne iymanın
var, muhabbetin var, dünya ve ahiretini koruyan, kollayan
ve ayarlayan Kur'anın var, zikrin var, evradın var, hakkı zikreden, hakka şükreden bir dilin, hakkı seven bir kalbin, Halikına secde eden bir başın var .. Elbette şükredeceksin, elbette
hamd-ü senada bulunacaksın .. Başları olup da, akılları olmayanlar gibi olsaydın, halin nice olurdu? Allah u teala'ya inanmayanlar:dan, ahireti tanımayanlardan olsaydın, neylerdin?
Karun kadar malın mülkün olsaydı ama, dinin, iymanın, haya
ve vicdanın olmasaydı, paran pulun çok olsaydı ama, sıhhat
- 151 -
ve afiyetin olmasaydı, bütün dünya rızık ve ni'metleri sofranda bulunsaydı ama, sen bir lokmacık yiyemeseydin ne yapardm? Kuştüyü döşeklerde, ipek ve atlas yorganlar altında, som
gümüşten karyolalarda yatsaydın, karşında cihanın en ünlü
doktorları nöbet tutsaydı, gözünün içine bakan, bir işaretini
cana minnet sayan uşakların, hizmetkarların karşında saf
bağlasaydı ama, sen altun leğene kan kussaydın bütün bunlar neye yarardı ?
Belki başını sokacak bir mekanın yok ama, iymanın var ..
Paran, kasan, kesen yok ama, Kur'anın var .. Kuru ekmeği suya batırıp yiyorsun ama, dinin, iz'anın ve Gani sübhanın var ..
Dünyan belki fakir ama, iyi bilki, ahiretin sultanısın! Zira, Hz.
Muhammed Mustafa'nın ümmeti, Ahmed-i Mahmud'un bendesisin .. Üzülme, ayakkabın yok ama, hakka yürüyen, Reslll-ü
zişanın mübarek ayak izini izleyen tertemiz ayakların var ..
Başında külalım yok ama, se c de ile n urlanmış alnın üzerinde
iyman tacı ile süslenmiş muhteşem bir başın var .. Sırtında
parlak kumaştan elbiselerin yok ama, şeriat libasın var .. Gönlünde Allah ve Reslllüllah sevgisi, gözünde ha ya, kalbinde merhamet, başında tac-ı iyman, dilinde zikr-ü Kur'anın var .. Yalnız dünyayı düşünen, dünya zenginlerinin, gerçek hiçbir dostları yok ama, senin Allah ve Resulüllah gibi dostların var .. O,
sana senden yakın.. Sen de yakında ona döneceksin. . Bu dönüş te, onu kendinden razı bulacaksın .. İşte, o gerçek dost sana gözlerin görmediği, dillerin tarif edemediği, zihinlerin düşünemediği, kalemlerin vasfını yazmaktan aciz kaldığı sayısız ni'metleri hazırladı. O gün, sen Rabbinden razı, Rabbin de
senden razı olduğu halde, seni cennetine ithal ve cemaliyle ikram ederek ni'metlerine garkedecek.. ,
O gün, başka bir şey daha göreceksin ! Dünya hayatında,
Allahu teala'ya iyman etmeyenler, bunca dünya ni'metlerinden faydalandıkları halde, küfran-ı ni'mette bulunanlar akılların almayacağı korkunç bir azaba düçar olacaklar, acılar ve
iztiraplar içinde kıvranacaklar ve sen o zaman ebedi saadet
ve selamete ermiş bulunacaksın. Sana, o gün orada bahş ve
ihsan buyurulacak ni'metler, dünya ni'metleri gibi gelip geçici de olmayacaktır. Burada, her ni'metin bir zevali vardır.
Ahiret ni'metlerinin ise, asla zevali yoktur. Dünya hayatında,
sıhhatin de hastalıklarla biten zevali vardır. Oradaki sıhhatin
ne hastalığı, ne de zevali yoktur. Dünyada, gençler, ihtiyarlar,
güzeller çirkinleşir, kuvvetliler zayıf düşerler. Orada bahş
ve ihsan olunacak gençliğin ihtiyarlığı yok, güzelliğin çirkin-
- 152 -
liği yok, kuvvetin zayıflaması yok .. Durma, Rabbine hamd-ü
senada bulun, verdiği ni'metlerden ötürü daima şükret.. Unutma ki, bütün hamd-ü senalar ancak alemierin Rabbi ve mürebbisi olan Allahu azim-üş-şana mahsus ve münhasırdır. Varlıkta, darlıkta, yoklukta, bollukta Rabbine daima şükret ! Bugün, katıksız kuru ekmekle karnını doyurabiliyorsan, sofralarında binbir çeşit yemek bulunanları değil, hiç ekmek bulamayıp aç yatanları düşün de, Rabbine şükret ! Kendi halince, mütevazi bir kira evinde oturuyorsan; villalarda, köşklerde, yalılarda oturanlara değil de, büsbütün evsiz barksız, kışın yağmur ve kar, yazın kızgın güneş altında günlerini gün edenlere bak da Rabbine şükret ! Sırtında palton yoksa, ceketi bile
olmayanları düşün de Rabbine şükret ! Biraz hastalandın diye
hayıflanma, aylarca ve hatta yıllarca yatağa esir olmuşları,
bir yanından bir yanına dönemeyenleri düşün de haline ve
Rabbine şükret ! Böyle yaparsan, kendinden daha yüksektekilere değil, daha muztar ve daha acınacak halde olanları gözönüne alırsan, Rabbine şükrün artar. Hasta isen, Hz. Eyyub
aleyhisselam gibi hasta değilsin .. İşçi isen, Hz. Yusuf aleyhisselam gibi köle olarak pazarlarda satılmış değilsin .. Hapiste
isen, yine Hz. Yusuf aleyhisselam gibi bir iftiraya kurban
olarak on yıl yer altında zindanlarda kalmış değilsin .. Mısır'ı
ziyaretimde, Hz. Yusuf aleyhisselamın hapsedildiği zindam da
görmek nasiboldu. Öyle bir zindan ki, elli küsur merdivenle
iniliyor. Orada, on sene yaşamak şöyle dursun, on hafta kalabilene aşkolsun ! .. O Nebiyyi zişan, bir iftira sonucu o izbede
hapsolunmuştu. Sen, hiç değilse güneş gören ve hava alabilen
bir hapishanede yatıyorsun .. Haline şükret ki, işlediğin suçun
cezasını çekiyorsun. idam sehpasına bile götürseler, Rabbine
hamd ve şükretmekten gaflet eyleme, unutma ki, beterin de
beteri vardır. Hz. Circis gibi , seni parça parça etmediler. Danyal aleyhisselam gibi, sana kara dikenli çalı üstünde taş çektirmediler. Zekeriya aleyhisselam gibi, testere ile biçmediler.
O halde, her zaman, her yerde Rabbinin her ni'metine şükür, her musibetine sabır ve harndederek anlayışlı, tahammüllü ol ki, nar-ı Nemrud, Hz. İbrahim aleyhisselama nasıl
nur olduysa, musibet sandığın herşey de sana ebedi ni'met olsun.
Eğer, daima kendinden yükseklere bakar ve bunu adet haline getirirsen, canını ateşe atmış olursun. Bunun, başını döndürmekten ve gözüne hırs, hased ve tamalı duygularını yerleştirmekten gayrı sana hiçbir faydası olmaz. ibadet ve Ht'-
- 153 -
atte, züht ve tekvada, aşk ve muhabbette, senden üstün ve
yüksek olanlara bak ki, onlar gibi olmağa özene bilesin. Eşref-i
mahlukat olarak insansın, gelmiş geçmiş bütün ümmetierin en
şerefiisi Hz. Muhammed Mustafa aleyhis-salatü vesselamın
ümmeti olmak mutluluğuna erişmişsin. Sende, fıtraten yükselrnek istidat ve kabiliyeti vardır. Önderin Hz. Muhammed
Mustafa, kitabın ve rehberin Kur'an-ı azim-ül-bürhan, başında tac-ı iyman, eyninde şeriat-ı garra-i Ahmediyye gibi muazzam bir kaftan, göğsünde murassa bir madalya gibi pırıl pırıl parlayan şeref-i islam, dilinde zikr-ü tevhid-i Rahman, kalbinde aşk-ı Yezdan, yardırnem Hazret-i Allah, şefaatçın alemlere rahmet olan Resfılüllah .. Daha ne istersin ? Akibet senin ve senin gibi müttekilerin .. Cennet durağın, Huri'ler müştakın, cennat-ı adn uğrağın; istidadına göre makamın, aşk ve
muhabbetine göre dereefitın var .. Ebedi saadet senin ! .. Bu fani dünya hayatında, kendinden aşağı durumda olanlara bakarsan Rabbine hamdin ve şükrün çoğalır .. Dünya malı gelip geçicidir ve dünyada kalır. Oysa, ahiret hamulesi yönünden kendinden yüksek durumda olanlara bakarsan, ariflerden ve kamillerden olursun .. Dünya hamulesi ziyade olanlara bakacak
olursan, hüsrana uğrar, şakilerden olursun ki, bu takdirde hem
dünyan, hem de ahiretin harap olur. iki cihanda da rezil ve
zelil olursun. Zira, hased bundan doğar. Şekavet bundan hasıl
olur. Her türlü felaket ve denaatin başı ve başlangıcı hased,
hırs ve tamahtır.
Burada, bir açıklama yapmak zorundayım:
Bir çok densizlerin ve dinsizlerin ileri sürdükleri gibi, biz
ahiret ni'metleriyle avutup aldatarak, Müslümanları dünyada
atalet ve rehavete itenlerderi, ümmet-i Muhammed'i tenbelliğe, miskinliğe, uyuşukluğa iletenlerden değiliz. İslamda tenbel tenbel oturmak yoktur. Allahu teala'nın sana bahş ve ihsan buyurduğu akıl ve kuvvetle çalışacaksın, kazanacaksın,
alın terini akıtarak helalinden elde edeceğin kazançla hela1
lokma yiyecek ve geçimieriyle yükümlü olduklarına da helal
lokma yedireceksin. İbadetin onda dokuzu helal lokmadır. Fakat, bütün dünyaya malik dahi olsan, akibetinin ölüm olduğunu da aklından çıkarmayacaksın. Gönlünü Allahu teala'ya vereceksin, Allah'tan korkacaksın, Allah'ı seveceksin ve bir gün
ona döneceğini de yakinen bileceksin. Şükrünü çoğaltacak,
ibadet ve ta'atini artıracak, yalnız ona bağlanacak, yalnız ondan umacak ve yalnız Rabbinden bekleyeceksin. Sana, ancak
ondan fayda vardır. Ralıktan umudunu keser de, halka göz di-
- 154 -
kersen, felaketierin ve musibetlerin en büyüğüne uğramış
olursun! Her ni'meti Rabbinden bilecek ve bu inançla şükredeceksin ki, Allahu teala da ni'metlerini arttırsm, seni de çalışıp
helalinden kazananlar gibi refah ve saadete ulaştırsın.
Evet ; yerlerin ve göklerin, bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen alemierin Rabbi böyle buyuruyor:
- Ni'metlerime şükredenlere, ni'metlerimi artırırım.
Küfran-ı ni'met eden nankörlere, ni'metlerime mazhar olduğu halde beni tanımayan, kendisine bahş ve ihsan eylediğim
ni'metlere şükretmeyen münkirlere de mülkümden çıkmasını
ve kendisine benden başka Allah aramasını irade ve hükmederim.
Böyle bir itab-ı ilahiyye muhatap olan kul, dünya ve ahirette iflah olur mu? Ondan gayrı Hak ma'bud var mı ki, ilah
edinelim? Onun mülkünden gayrı bir yer var mı ki kalkıp
gidelim?
Bizleri yoktan var eden odur. Bizi, besleyip büyüten odur.
Bize, her türlü rızık ve ni'metlerini cömertçe bahş ve ihsan buyuran odur. O, Rezzak-ı alemdir. Ondan gelen herşeyi ni'met
bilmeli ve her nefeste ona hamd ve şükretmeliyiz. Edep yerini örtecek kadar bir bez parçasını bile ni'met bilmek, kulluğun şanındandır. O küçücük bez parçası için dahi şükretmek,
insanlık ve Müslümanlık borcudur. Bütün vücudun çıplak olsa
dahi, o küçücük bez parçasıyla örtünür, toplum içinde görünebilirsin. Yerinde ve sırasında, o küçücük bez parçasının bir
ni'met olduğu muhakkaktır. Yarı vahşi kavim ve kabileler bile, bitkilerden örülmüş veya hayvan derilerinden elde edilmiş
örtülerle edep yerlerini örtüyor, kendi aralarında öyle dolaşıyorlar. Büsbütün çırıl çıplak dolaşabiieni gördün mü? Bu fitri
ve beşeri bir haya duygusunun sonucu ve eseridir. Çıplaklar
kampında anadan üryan dolaşanlara ise, bizim söyleyecek sözümüz yok. Zira, bir çok hayvanlar bile sırasında edep yerlerini örtmeğe, çalışırlar. Medeniyet adına insan cemiyetlerini
bu hale getirenler, insanlık nam ve hesabına utanç duymuyorlarsa, yaratılışları bakımından hayvandan daha aşağı durumda olduklarına hükmetmek yerinde olur. Hayvanların bile,
edep yerlerini örtrnek için, bir kuyruk halkolunmuştur. Hal ve
hakikat köyle iken, insanlıktan edep ve haya duygularını yok·
etmeğe çalışan bu insan kılığındaki canavarlara, canavar de
-qıek haksızlık olur. Korkulur ki, yarın huzur-u Kibriyada canavarlar şöyle şikayette bulunurlar :
- Ya Rab ! Bizleri canavar olarak yarattığın halde, mec-
- 155 -
bur ve muztar kalmadıkça kimseye kıymadık. Oysa, insan kılığında yaratılan bu hayasızlar, hemcinslerinin haya duygularına im:�afsızca kıyarak, bizlerden çok aşağılık olduklarını ispatladıkları halde, onları bize benzetmelerinden ötürü davacıyız, der ve insanı mahkUm. ettirebilirler.
Evet ; canavar dediğimiz yaratıklar mecbur ve muztar
kaldıkça, karınları acıktıkça, günde en çok bir canlı mahluku
helak edebilirler. Böyle bir canavar, ortalama yirmi yıl ya
{?asa, en çok 7300 canlıya kıymış olur. Halbuki, bu insan kılığındaki canavarlar milyonlarca insanı hayasızlığın, utanmazlığın bataklıklarına iterek mahv ve perişan ediyorlar. İnsaf
ve vicdanımza sığınarak soruyorum :
- İlkel topluluklar halinde yaşamağa başladığı gündenberi, insanlığın günümüzde olduğu kadar vahşileştiği, bayağılaştığı görülmüş ve işitilmiş midir ?
Çin'de, altmış yaşından yukarı erkekler ve kadınlar topyekun ve merhametsizce katlolunmuştur. Milyonlarca insan,
bağazı tokluğuna köle gibi çalıştırılmaktadır. Komünizm denilen korkunç afetin girdiği bütün ülkeler, bir esir kampından
farksızdır. Günümüzün Firaun'ları, Nemrut'ları, Şeddat'ları,
tarihin karanlıklarına gömülmüş adaşlarına taş çıkarmışlar,
onları gölgede bırakmışlardır. Zira, eski Firaun'lar, Nemrut'
lar ve Şeddat'lar, kendi kavim ve kabilelerini, kendi ülke ve
milletlerini rahat yaşatabilmek için' diğer milletiere zulüm ve
eza etmişlerdir. Tarihte lanet ve nefretle anılmalarınin sebebi
budur. Günümüz Fira'unları, Nemrut'ları ve Şeddat'ları ise,
hem kendi milletlerine kan kusturuyorlar, hem de bütün dünya milletlerinin rahat ve huzurlarını kaçıracak vahşet ve dehşet planları uyguluyorlar.
Günümüz insanları, Allahu teala'dan öylesine uzaklaşmışlardır ki, İNSAF, MERHAMET, SEVGi ve MUHABBET sözcükleri ancak lügatierde rastlanan birer deyim haline geldiler. Ana ve babaların eviatıarına şefkati kalmadığı gibi, evlatlar da ana ve babaya saygı ve itaat etmez oldular. Nazargah-ı ilahi olan kalpler, birer şeytan yuvası haline geldiler.
Insanlar, medeniyetten -Haşa- medeniyet maskesine bürünmüş vahşetten öyle korkunç ve tehlikeli usuller ve prensipler
istihraç ettiler ki, adeta hayvanlardan daha aşağı derekelere düştüler. Çırıl çıplak dolaşmakta sakınca görmüyorlar,
diledikleri gibi yabanlarda başı boş yaşamaktan çekinmiyorlar, ahlak ve fazilet nedir bilmiyorlar ve üstüne üstelik bunun
adına da medeniyet diyorlar. Ne ırz ve iffet, ne namus ve isti-
- 156 -
karnet kalmadı. Kitap ehli olan bir türlü, büsbütün kitapsız
olan bir türlü! .. Başlarına bunca musibet ve felaket geldiği ve ahiret azapları daha bu dünyada iken kendilerine göründüğü halde bir türlü uslanmıyorlar. İnsanlık, bütün idealleriyle Müslümanlıkta olduğu halde, Müslümanların hallerine
bakanlar, kendi küfürlerine razı olur duruma geldiler. Çünkü,
müslümanlarda aranan yüksek ahlak ve üstün vasıflar, yalnız surette kaldı. Sofu, ibadetine riya katıyor. Sofu olmayanlar ise, sofudan da beter oldular. Bakıyorsun, koskoca anlı
şanlı bir profesör utanmadan, sıkılmadan yalan söyleyebiliyor. Münevver geçinen zümreler ise, ne idüğü belirsiz, dünyaya sefalet ve felaketten gayrı hiçbir hayır ve faydası dokunmayan yabancı nazariyeler peşinde, inanmadığı bir davanın savunucusu oldular ve bunu da ilericilik, ilirncilik ve
yenicilik gereği sayıyorlar, kendileri gibi düşünmeyenleri,
doğTuyu söyleyenleri gericilik, tutuculuk, bilmem necilik gibi, muhayyel iftiralada suçluyorlar.
Dinsizi bir türlü, densizi bir türlü! .. Dindar geçinenler
bile riyadan, süm'adan, u'cuptan kurtulamıyorlar. Dini kendi çıkarlarına ve hasis emellerine sıkılmadan alet edebiliyorlar. Sözün kısası, sofusu bir çeşit, sefihi bir çeşit .. Ritaphsı
bir çeşit, kitapsızı bir çeşit .. Öyle bir keşmekeş içine düşmüşüz ki, bir çatı altında yaşayan, aynı soyadını taşıyan kimseler arasında bile bir ruh ve fikir beraberliği yok ! Babaya :MORUK, anaya KOCAKARI, yaşlıya BUNAK, kendileri gibi düşünmeyenlere AV ANAK demek moda oldu. Bu korkunç uçurumdan bizi ancak ve yalnız Hakkın tevfiki kurtarabilir.
Manzara gerçekten hazin ve düşündürücüdür. Yüzlerinden utanma duygusu silinmiş, bomboş gönüllere hased, hırs
ve tamalı çirkefleri sinmiş, kalpler birer şeytan yuvası haline gelmiş, karşılıklı sevgi ve saygı duyguları, yerini nefret
ve husumete terketmiş, bölünmüş, parçalanmış, dağılmış ve
kokuşmuş bir dünya ciyfesi içinde sözüm ona yaşamağa çalışıyoruz. İnsanlık, bir afet ve felaket uçurumunun kenarına
kadar getirildiğini farketmeyecek kadar gaflette, Müslümanlık yarınını düşünemeyecek kadar cehalet ve dalalette, medeniyet adı verilen vahşet, insanlığa ve Müslümanlığa ihanette
bulunuyor.
Evet ; bizi bu bildireden ancak ve yalnız Allahu teala'nın
kelamı olan kitaba tabi olmak, Resfıl-ü zişanın sünnet-i seniyyelerine uymak kurtarabilir. Şu halde ; vakit geçmeden,
o korkunç afet ve felaket uçurumuna düşmeden gelin Hakka
- 157 -
rücu edelim, Allah boyasıyla boyanalım, Kur'an nuruyla nurlanalım, alerolere rahmet olarak gönderilen Habib-i kibriyanın
gösterdiği hak ve hakikat yoluna uyalım ve o yoldan ayrılmayahm. Kurtuluş ve selamet ancak bundadır. Gecikmiş bile olsak, Rabibi edibinin ümmeti olduğumuz için bizi affeder.
Onun, kerem-ü inayeti bol, rahmet ve mağfireti mebzuldür.
Yanlış bir yola girenin, hatasını aniayarak doğru yola dönmesi, onun akıl ve idrak sahibi olduğuna delildir.
Ya Rab ! Bizlere, hak ve hakikati göster, sana ve senin
rizana ulaştıracak doğru yoldan ayırma ! ( Amin, bi-hürmeti
seyyid-il-mürseliyn.)
Dersimize devam edelim :
Bir çok insanlar vardır ki, Hak teala'nın kendisine bahş
ve ihsan buyurduğu ni'metlerin farkında bile değildir. Bu ni'
metler elinden çıkınca gerçeği sezer gibi olur. Ama, bazı insanlar da vardır ki, elindeki ni'metlerin alındığının da farkına varamaz. Mesela, vakit geçirmek bahanesiyle ömr-ü azizini kumar masalarında harcayan, aslında sefaletten başka bir
şey olmayan sefahat yollarında bocalayan kimseler, bu sınıftandırlar. Bu gibiler, kendilerine ölüm gelip çattığı gün, hayat
ni'metinin ellerinden çıktığını farkederler belki ama, bunun
artık hiçbir yararı olmaz.
Hz. Muhyiddin-i Üftade, bir nutk-u şeriflerinde bizi ne
güzel ikaz ve irşad buyuruyor:
Aşık olan kişiler, zikrullahtan k�ar mı?
Arif olan cevheri, boş yerlere s�ar mı?
Gelsin marifet alan, yoktur sözümde yalan;
Emınareye kul olan, ha yrı şerri �er mi?
Dikkat buyurulsun! Hazret, avamın cevhere aşırı derecede kıymet ve ehemmiyet vermesinden ötürü ; zikirsiz, ibadetsiz, fikirsiz ve şükürsüz geçen ve değeri bilinerneyen ömrü,
boş yerlere saçılan mücevherlere benzetiyor. Oysa, insan sağ
kaldıkça mücevher bulabilir, ömür dediğimiz en kutsal ni'met
ise asla bulunamaz. Ömür ni'metinin kıym.et ve ehemmiyetini
bilemeyen, bu yüce ni'metin kadrirü takdir edemeyen, ömr-ü
azizini hakka isyan yollarında tüketip harcayan gafiller, ölümleri gelip çatınca ne büyük bir ni'mete malik bulunduklarını
anlayacaklar, bu büyük ni'metin kıyınetini o zaman farkederek, hayıflanacaklar ve ağlayacaklar ama, bu yanıp yakınmaların, ağlayıp sızianmaların kendilerine hiçbir hayrı ve yararı
olmayacaktır.
- 158 -
İnsanlar, üç kısımdır :
Bir kısmı, Allahu teaJa'ya iyman. eder, Allah'ı bilir, Allah'ı bulur, Allah'la olur. Zira, bilmek gerektir : BiL-BUL-OL !.
Bilmeyen bulamaz, bulmayan da olamaz. Bilen, bularnazsa helak olur. Bulan, olamazsa helak olur. Bilmek gerek, bulmak gerek, olmak gerektir. Bilen bilmekle, bulan bulmakla
kalmamalı, olmağa çalışmalı, Allahu azim-üş-şanın istediği gibi kul olmalıdır. Bu zümre ; arifler, aşıklar, abidler, sadıklar, muhlisler sınıfıdır. Bunlar, hayır ile şerri, nur ile
zulmeti, iyman ile küfrü açık seçik anlayan mutlu kişilerdir.
İkinci güruh ise, Allahu teala'ya kul olmayarak nefislerinin kulu olanlardır. Nefsinin aczini bilmez, nefsinin ve içgüdülerinin isteklerine uyar ve tabiatiyle sonunda narı boylarlar.
Üçüncü kısım da akıl hastalarıdır. Bunlar, tekaliften beridirler.
Bu izahlarımızdan bir gerçek meydana çıkıyor :
Kişi ; nefsini bilmezse, Rabbini de bilemez. Rabbini bilemeyince de bulamaz, bulamayınca elbette olamaz. Demek oluyor ki :
men arcrfe nefs(hu fekad arefe Rabbehu
Nefsini bilen, Rabbini de bilir.
Her kim, nefsinin aczini bilirse, Rabbinin kudret ve azametini de bilir. Nefsi, aczini anlayarak, Rabbinin kuvvet, kudret ve azametini bilir, Rabbini bulur ve Rabbi ile olur.
imdi, nefsimizi bilelim ki, aczimizi farkedelim, Rabbimizin kuvvet, kudret ve azametini hakkıyle anlayalım.
İnsan, ruh ile cesetten mürekkeptir. Ruh, alem-i emirdendir, ulvi ve yücedir. Ruh hakkında fazla konuşmağa ruhsat
yoktur :
Ve yes'elenuke an-ir-ruh kul-ir-ruhu min emri Rabbi ve ma ıl'tiytüm min-el-ilmi
illa kalilıl lsra - 85
- 159 -
Meal-i münifi : (Ya Muhammed! Sana, ruhu sorarlar. Deki, ruh Rabbim celle şanenin emrindedir. Ve size ilimden ancak pek az şey verilmiştir.)
Evet ; ruh hakkında fazla konuşulamaz. Zira, lisan ile anlatılamaz, anlatılması da mümkün ve muhtemel değildir. Bizim ve bizden önce gelip geçenlerin buracıkta bu kadarcık yazmağa cür'et edişimiz, verilen azıcık ilim sayesindedir. Ayet-i
celilelerden aldığımız cesarettir.
Ehlullah'ın verdiği malfunata göre, insanda beş ruh vardır :
1. Ruh-u nebati
2. Ruh-u hayvani
3. Ruh-u insani
4. Ruh-u sultani
5. Ruh-u sır'dır.
Ruh-u nebati ile ruh-u hayvaninin mekanı, insan vücudunda et ile kan arasındadır.
Ruh -u insaninin mekanı, kalptir.
Ruh-u sultaninin mekanı fuat'tir. (Fuat, kalbin merkezidir.)
Ruh-u sırrın ise mekanı olamaz. Ne cesedin dahilinde, ne
de cesedin haricindedir. (KUL-İR-RUHU MİN EMRİ RABBİ. .. ) Bu beşinci ruha itlak olunmuştur ki, anlamağa ve konuşmağa azıcık ruhsat verilen bunun haricindeki diğer dört
ruhtur. Rü'yalar da, bu dört ruha gösterilir. Göz kapalı olduğu ve madde bulunmadığı halde, gören ruhtur. Gösteren ise,
ya şeytandır, ya bir melek veya Rahman'dır. Dereke-i hayvaniyyette olanlara, yani insan şeklinde oldukları halde, henüz
insan olamayanlara gösterilen rü'yalar, ya ruh-u hayvaniyye
veya ruh-u insaniyye gösterilen rü'yalardır. Ruh-u hayvaniyye gösterilen rü'yalar şeytan tarafından olup, tuzlu şeyler yiyip de susuz kalan kimsenin rü'yasında çeşme, pınar, dere vs.
gibi sular görmesi ve içtiği halde bir türlü kanamaması, yahut küçük veya büyük abdesti gelerek hela veya virane gör-
. mesi, gündüz şehvet nazarıyla bakması sonucu gece rü'yasında ihtilam olması, herhangi bir hastalık ve fiyevrinin tesiriyle görülen rü'yalar gibi hayalden ibaret olup, tam manasıyla
hayvan rü'yasıdır. (Aç tavuk, kendisini arpa anbarında görür.) atasözünde olduğu gibi, hayvani ve fizyolojik zorlamalarla görülür.
- 160 -
Böyle rü'ya gören kimselerin, uyandıkları zaman yataklarından kalkmadan sol taraflarına dönüp üç kerre tükürür
gibi yapmaları ve Allah u teala'ya istiğfarda bulunmaları, aleyhis-salatü ves-selam efendimizin tenbihlerindendir.
Bu nevi rü'yalar, ruh-u hayvaniyyeye şeytan tarafından
verilen vesvese ile veya bir hastalık sonucu sağlık durumu yerinde olmayanlarca görülür.
Ruh-u insaniyyenin gördüğü rü'yalar ise pislik, balık,
yılan görülmesi gibi, görenin ve gösterilenin durumlarına göre para ile te'vil olunur. Çünkü, aynı rü'yayı bir padişah ile
bir çoban görseler, te'vil ve tabirleri ayrıdır. Rü'yayı gören kafir dahi olsa, te'vile muhtaçtır, gördüğü rü'ya çıkar. Ne var
ki, rü'ya tabir edenin bu işten anlaması şarttır. Kafirin gördüğü rü'ya da, ruh-u insanisi iledir. Misal verelim :
Hz. Yusuf aleyhisselamı zindana attıran hükümdar, Müslüman değildi. Gördüğü de acaip bir rü'ya idi. Mısır muabbirleri ( Rü'ya tabir edenleri) tabirinden aciz kaldıkları için:
\'e ma nahnü bi-te'vil-il ahlami bi-tilimiyn
Yusuf ; 44
Meal-i münifi : Biz, böyle rü'yalar yorumlayıcı, bunun aslını bilici kimseler değiliz.
dediler. Sonra, Hz. Yusuf aleyhisselamın bu rü'yayı tabir
ettiği ve tabir ettiği gibi de çıktığı Kur'an-ı azim ile sabittir.
Yine, Hz. Yusuf aleyhisselam hapishanede yatarken, Mısır
melikinin iki yakın hizmetkarı da, aynı hapishanede idiler. Bu
iki kişi de mü'min değillerdi. Onların da gördükleri rü'yaları,
Hz. Yusuf aleyhisselam te'vil ve tabir etmiş ve aynen zuhur
eylemiştir. Demek, kafir dahi olsa insana gösterilen rü'ya zuhur etmektedir. Bazı dar görüşlü,·anlayışı kıt kimselerin: (Şu
cünüp, bu kafir, o abdestsiz, bu namazsız .. Onların gördükleri
rü'y5,, rü'ya değildir.) demeleri, asılsız bir iddiadır. insan, zatı bakımından mukaddes, sıfatı bakımından çirkindir. 80 - 100
sene küfr-ü dalalette dolaşan, ömür boyu günahlar ve isyanlada uğraşan kişiye, iyman nasibolur ve tövbeye gelirse, af
ve mağfiret olunur. Çünkü, kafir veya fasıkın zatı mukaddes,
sıfatı çirkindir. Madem ki, insandır, cennet onun, cehennem
onun, dünya ve ahiret onun, melek, felek, her şey, ama her şey
- 161 -
onun için yaratılmıştır. O insan ise, Allahu teala'ya kulluk için
halk olunmuştur. Kafirlerin de gördükleri rü'yaların hak olduğuna siyer, tarih ve nice sadık kişiler şahittir. Bu itibarla,
kafirin, fasıkın, cünübün rü'yaları rü'ya değildir, diyenierin
sözlerine itibar olunamaz.
Ruh-u sultani ile görülen rü'yaları peygamberlere, velilere, sadıklara, salihlere ve aşıklara, Hak teala kudretiyle gösterir ve aynen çıkar.
Hz. İbrahim aleyhisselamın ve Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin, nübüvvetinin ilanında
gördüğü rü'yaları misal olarak gösterebiliriz. Bazan, peygaml:ıerlere ve velilere de ruh-u insani ile melekler tarafından
rü'ya gösterildiği vakidir. Ekseriya, enbiya ve evliyanın
gördükleri rü'yalar, taraf-ı ilahiden olup, aynen zuhur eder.
Sülehadan bazı zevata da, Hak sübhanehfı ve teala'dan ruh-u
sultanileriyle rü'ya gösterilir ve onlar da aynen zuhur eder.
Taraf-ı ilahiden gösterilen rü'yalar, te'vile muhtaç değildir.
Rü'ya hakkında sunduğumuz bu kadarcık malfımat, hidayete erenler için kafidir. Bu kitap, bir tabirname olmadığı
gibi, konumuz da baştan sona rü'ya tabiri olmadığından, bu
kadarıyla iktifa ediyoruz. Allah azze ve celle, bizi ve sizi Sırat-ı müstakiymden ayırmasın, sadıklar, salihler ve aşıklar
zümresine ilhak buyursun ..
Dersimize devam ediyoruz:
İnsan, ruh ile cesetten mürekkeptir, demiştik. Ruh, alem-i
emirdendir. Ceset ise topraktan yaratılmıştır. Yarın, ahirette
cesetle beraber azap görecek olan ruh, yalnız ruh-u hayvanİdir. Nitekim, ahirette ni'met-i ilahiden zevk alacak ve haz duyacak olan da, yine cesetle beraber ruh-u insani ve ruh-u sultani olacaktır. Ancak, cemal-i la yezali müşahade ise, yine cesetle beraber ruh-u sultani ve ruh-u sırla olacaktır. Bunun
içindir ki :
Sofular cennette kaldı,
Aşıklar didiira yetti ...
buyurmuşlardır. Arılayana aşkolsun! ..
Evet, insan ruh ve cesetten mürekkeptir. Ruhtan ve makamlarından ruhsat verildiği kadar bahsettik. Şimdi, biraz da
cesetten bahsedelim de nefsimizin aczini öğrenelim. RabbimiEnvAr-Oı-ı<uıob, CIIt 1 - F : 11
- 162 -
zi tanıyalım, Rabbimizi bilelim, Rabbimizi bulalım ve Rabbimizle olalım :
Cesedin aslı topraktır. Allahü teala, insanı topraktan yaratmıştır. Şeytanı ateşten ve melekleri de nurdan halk ve icat
buyurmuştur. Bütün mevcudatı ise, sudan ihya eylemiştir.
İnsan, evvela topraktan yaratılmıştır. Sonra, ruh yaratılan bu vücuda yüklenmiş ve estaizü billah (VE NEF AHN A
�fİN RUHİ ) ayet-i celilesinin tecellisiyle ruh gaşyolmuş ve
cesede hapsolunmak suretiyle makarrında ve mekanında sakin olmuştur. Fakat, aslen ruh, ulvi olduğundan bu ceset içinde sıkılır ve Rabbiyle mülakat ister. İşte, ibadet ruhun Rabhiyle mülakatıdır. ibadet ve zikretmeyenler, ne yapsalar, nereye gitseler sefa bulamazlar. Nitekim, gafletle ibadet edenler bu sefaya erişemezler. Ka'inata hakkın kudret ve kuvvet
nazarıyla bakmayanlar da bu ni'metten mahrumdurlar. Buna
bina'en :
Efenını şerelır.lldhü sadrehu lil-is!Clmi fe-hüL•e ala n uri n min Rabbih ...
Ez-Zümer : 22
Meal-i münifi : Allahü teala, bir kimsenin kalbini i�!am
için açıp da., Rabbinden gelen bir nur üzerinde olan kimse ile,
onun zikrinden yüz çeviren katı kalpli kimselere benzer mi ?
buyurulmuştur. Hakkıyle hakka teslim olan sefaya erişir.
Teslimiyyeti tam olmayan asi, kafir ve gafiller sıkıntıdan kurtulamazlar.
rec'al sadrehu dayyikan lıaraui ..
El-En-am : 125
Meal-i münifi : Onun da kalbini daraltır, sıkar.
Asilerin, kafirlerin ve benzerlerinin gönüllerinin dar ve
kasvetli, kalplerinin sıkıntılı olmasının sebebi işte budur. Onlar, asla sefaya eremezler.
- 163 -
Bu sıkıntilardan kurtulmak ve sefaya ermek isteyenler,
h
_
emen Rabbine teslim olsun, kulluk etsin ki sefaya eri(?ebilsın . .
Allahü azim-üş-şan, daha sonra topraktan yaratılan insandan meniyyi halk etmiştir. İnsanın ikinci mayası da menidir. Üçüncü derecesi, öldükten sonra çürüyüp kokuşması, laşe haline gelmesidir. Ancak, yedi sınıf insanın cesetleri çürümez. Onların cesetlerini toprak yiyemez. Bu yedi sınıf kimseyi İRŞAD isimli kitabımızın 3. cildinin cuma bahsinde
açıklamıştık. Burada, şu kadarını ilave edelim : Aşıklar ölmezler, çürümezler, olurlar.
Şeyh Seyyid Seyfullah (Kuddise sirruh) hazretleri ne güzel buyurmuşlardır :
Biz Rşıkız, biz ölmeyiz;
Çürüyüp toprak olmayız,
Karanlıklarda kalmayız,
Bize leyl-ü nehar olmaz ! ..
Aşk-ı ilahi ile alfıde olan kişiyi, toprak ne yiyebilir ne de
çürütebilir ! Onları, cehennem ateşi de yakmaz. Belki, onların
nuru nar-ı cahiymin ateşini de söndürür, küfür zulmetini nura döndürür. Tuz memlahasına gömülen bir mahlfıkun, tuza
in'ikas etmesi gibi, bunların nazarına uğrayanlar da fasık ve
facir dahi olsalar, bir anda sıfatları nura tebeddül eder.
Bu yedi sınıf insandan, iki sınıfı müstesna olmak üzere,
insanın mayası önce topraktır, sonra menidir. Fakat, bunlar
öyle bir makama erişirler ki, öldükten sonra çürümezler ve
başkaları gibi bir leş olmazlar.
Ht KA YE
Sultan Abdülhamit devrinde, neşrettiği divanındaki bir
şiirinden dolayı Amasya'dan Harput'a sürülen Şeyh NigA.ri
lıazretleri, alem-i cemale göçrnek emrini alınca, ılıvan ve yaranı ile dervişlerine cesedinin Amasya'ya götürülmesini ve
ora�a toprağa verilmesini vasiyyet etmiş. Kendisine her ne
kadar:
- Efendi ! Yazın en sıcak günleri olan temmuz ayındayız. Harput'tan Amasya'ya yaya olarak ancak on beş günde
varabiliriz. Bilmem ki, nasıl olur ? kabilinden imalar la, cese-
- 164 -
dinin yollarda kokuşacağını anlatmak istemişler. Hazret-i
Şeyh, gülümseyerek şu cevabı vermiş :
- Ha, anladım ! Bu uzun yolda ve bu sıcakta cesedimiz
kokar demek istiyorsunuz ve fakat bunu açıkça söyleyemiyorsunuz değil mi ? Şunu bilmiş olun ki, bu beden tam yetmiş küsur yıl ALLAH .. ALLAH demiştir. Yollarda, korktuğunuz
gibi olursa cesedimi hiç düşünmeden köpeklere yedirirsiniz.
Bu da size ikinci vasiyetimdir.
Gerçekten bir süre sonra İRCİ'IY emr- i eeliline şitaban
olan şeyh hazretlerini, vasiyyeti gereğince Harput'tan yükle-·
nerek on beş günde Amasya'ya götürürler, orada hazırlanan
makber-i mahsusuna tevdi ederler.
İçinizden : (Acaba gerçekten kokmamış mı ?) diye geçti.
ğini biliyorum. Hayır efendiler ! Ne kokmuş ne de laşe olmuştur. Zira, Hak velileri Allahü teaJa'nın nurudur. Nur, hiç kokar, laşe olur mu ?
H İ KAYE
Bugünkü Yunanistan toprakları sınırlarımız içinde bulunduğu devirlerde, Yeni şehir valisi güreş müsabakaları tertip eder, meşhur pehlivanları er meydanında karşılaştırırmış.
Ata yadigarı bir Türk sporu olan güreşleri seyreden İsmail
Gelenbevi hoca, valiye :
- Asıl pehlivanlık, kefeni toprağa vermemektir, der. Vali, hocanın bu sözlerine hiçbir mana veremez.
İsmail Gelenbevi hoca, o günlerden birisinde ecel şerbetini
içer ve dünyadan göçer. Kendisini şehir mezarlığına defnederler. Aradan yıllar geçer, mezarlığın bulunduğu sahadan bir
yol geçirileceği için, diğerleri meyanında nakl-i kubur maksadiyle hoca merhumun da kabri açılır ve hoca efendinin kefeni
ile daha yeni gömülmüş gibi ter-ü taze yatmakta bulunduğu
görülür. Vali, güreş seyrederlerken hocanın ne demek istediğini, ancak o zaman anlar. İsmail Gelenbevi hocanın gerçekten kefeni toprağa vermeyen sayılı pehlivanlardan olduğunu
far keder.
Esrar-ı ilahi ey dil-i şeyda,
Aşk ile bakılsa, yanıklardadır;
Kayd-ı ukbi olup terk-i m&-siva,
Ezel ikrar veren sadıklardadır 00
, .. .-· .. t.!.;.
- 165 -
Nakd-i canın eyle canana telef,
Kfıy-i visalinde bula bin şeref,
Bil ki la-mekandır bab-ı MEN AREF
o babın mifu.,hı aşıklardadır ...
Bu zevat-ı alişanın eriştikleri bu makamlar da islamın
ni'metlerindendir. Şeref-i islam ile müşerr�f olmayı, cana minnet bilip her nefes şükretmelerindendir. Islama şükür, onun
adab ve erkanına riayet, ibadet ve ta'at ile olur. Bu büyük
ni'metin şükrünü bilmeyenler, ne yazık ki sonunda bu ni'metten mahrum kalırlar.
Ey aşık-ı sadık !
Ne kadar uzun yaşarsan yaşa, bir gün ölecek, sevdiklerinden ayrılacaksın.
Ni�in küfran eder insan, H u da ni'met verir iken;
Utanmadan isyan eder, kamuyu ol görür iken;
Ba.�iret gözü �ün a'ına, ölümünü bilmez asla;
Kavim, kardeş, ana, ata; görür kabre gider iken ...
Ne ile amil olursan ol onu bulacak, itaatından dolayı mükafatlandırılacak, isyanından ötürü cezalandırılacaksın. Her
ölenin defter-i a'mali kapanır. Sen, ebedi yaşamak istiyorsan,
defter-i a'malinin hayırlar bölümü kapanmasın diyorsan, Allahu teala'nın sana bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere şükrünü eda et ! ... Zengin isen ; okul, cami, köprü, yol, çeşme, kuyu yaptır, ağaç diktir, talebe okut, fakir öğrencilere yardımda bulun, yetimi, öksüzü sevindir, açı doyur, çıplağı giydir.
Bunları yapabildin mi ? İyi bil ki, bıraktığın hayırlı eser dünyada durdukça defter-i a'malin kapanmayacaktır. Böylece,
hem Tanrı'nın sana verdiği ni'metlerin şükrünü eda etmiş,
hem de dünya ve ahiret ni'metlerini çağaltmış olursun. Sevdiklerinden ayrılmak istemiyorsan, iyiyi ve iyileri sev ki, kişi sevdiği ile beraberdir. Onlar için ayrılık yoktur. İyilik yap,
iyi işler gör ki, onunla mükafatlandırılasın ve ebedi saadete
eresin ...
Ey aşık-ı sadık !
Aşkında gerçekten sadıklardan isen, iyi bil ki zekatını ve
sadakasını vermeyen, nezrini yerine getirmeyen, fakirlerden
yardımını esirgeyen zengin diliyle her ne kadar (ŞÜKÜR YA
RABBİ !) dese de, kendisine bahş ve ihsan huyurulan ni'met-
- 166 -
lere şükretmiş olmaz, olamaz. Belki, Allahü teala'yı zikretmiş
olur. Hakkın, kendisine ihsan buyurduğu bu zenginlik ni'metine tamamiyle ve hakkiyle şükretmesi için fiilen ve lisanen,
yani eliyle ve diliyle şükretmek gerektir ki, zekatını ve sadakasını vermek, adağını yerine getirmek, muhtaç olana Allah
rızası için borç vermek, fakirlere, zayıflara, dullara, yetimlere, öksüzlere yardım etmek, hayır ve hasenatta bulunmak
ve bunları yaparken de bu gibi hayırları işleyebilmesi için
kendisine servet ve imkan veren Rabbine diliyle de hamd-ü
sena etmektir.
Her zengin, doğuştan zengin midir ? Böylesi, içinde yaşadığımız toplumda kaç tane çıkar ? Şu halde, geçmişteki hallerimizi gözönüne getirelim, bir zamanlar kendimizin de fakir ve muhtaç olduğumuzu hatırlayalım ve bizi o fakirlikten
bu zenginliğe ulaştıran Rabbimize hamd ve şükredelim. Bize
zenginlik ni'metini bahş ve ihsan huyuran Rabbimizin emirlerine uyalım, onun rizası için açları, muhtaçları, fakirleri,
yoksulları koruyup kollayalım, doyuralım, talebe okutalım.
Haberlerde gelmiştir ki, (Dünya) alimierin ilmi, devlet
ve milleti idare edenlerin adaleti, zenginleri:!:ı cömertliği ve
fakirierin duası oldukça kıyamet kopmayacaktır.
Alim, ilmi ile amil olursa, devlet ve milleti idare edenler
hak ve adalet üzre bulunursa, zenginde cömertlik ve fakirde
sabır, kanaat ve dua eksilmezse dünyanın üstü, altından hayırlıdır. Bunun zıddı olarak alim ilmi amil olmaz, devlet ve
milleti idare edenler hak ve adalet üzre bulunmaz, zenginlerde cömertlik ve fakirlerde sabır, kanaat ve dua kalmazsa o
zaman da dünyanın altı üstünden yani . ölmek, yaşamaktan
daha hayırlıdır.
Alemierin sultanı Resfılüllah sallallahü aleyhi ve sellem
efendimiz cömertliği, cennet ağaçlarından bir ağaca benzetmişlerdir. Cömertlik, dalları dünyaya doğru sarkmış ve uzanmış bir cennet ağacıdır, buyuruyorlar. Herhangi bir kimse,
onun dallarından herhangi birisine tutunursa, o d:d onu cennete çeker.
Tamahkarlık da cehennemde yetişen bir ağaçtır ki, onun
da dal ve budakları dünyaya sarkmış ve uzanmıştır. Her kim,
bu dallardan birisine tutunursa, onu cehenneme yani ateşe çeker.
Şükürsüz zenginin, dünyada fakir hayatı yaşayacağını ve
ahirette de kendisinden zenginliğinin hesabının sorulacağını
- 167 -
Hz. Sıddıyk-ı Ekber radıyallahu anh efendimiz rivayet buyurmuşlardır.
Bir gerçek daha var :
Vermek, yediğinden yedirmek, kendisinden muhtaç olana yardım eli uzatmak yalnız servet sahibi zenginlere mahsus
ve münhasır da değildir. Mü'min, neye sahip bulunuyorsa,
elinde bulunan o ni'metten Allah yolunda verecek, Allah rizası için yedirecek ve muhtaç olanlara yardımda bulunacaktır.
Gerçek mü'minin sıfatı ve işareti budur. Verecek veya yedirecek bir şeyi bulunmazsa, bu takdirde bedenen yardımda bulunmak gerektir. Yaşlı ve hastalıklı birisinin ağırca yükünü
taşıyıvermek, gözleri görmeyen bir din kardeşini caddede karşıdan karşıya geçirmek, bir ma'suma yapılan tecavüzü önlemek gibi bedenen yapılacak yardımlar da, vücut şükrünü eda
etmektir.
Bir daha özetleyelim:
Demek ki, dünya ile ilgili hususlarda kendimizden daha
aşağı durumda bulunanlara, ahiretle ilgili hususlarda ise kendimizden daha üstün durumda bulunanlara bakacağız, Rabbimizin verdiklerine kanaat edeceğiz ve bu ni'mete mazhar
olabildiğimiz için her nefes şükredeceğiz.
Aslında, Şakir ve meşkfır Allahu teala'dır. Biz, Allahu
azim-üş-şana her ne için şükretsek, bu şükrümüzün Rabbimize faydası yoktur. Kaldı ki, Allahu teala'nın bize bahş ve
ihsan buyurduğu ni'metlere tam manasıyla ve hakkiyle şükretmek muhaldir. Bu ni'metlere şükredebilmenin imkansızlığını anlamak asıl şükürdür. ·
Hz. Musa ve Davut aleyhimüsselam bir münacatlarında,
- Ya Rab ! Senin bize bahş ve ihsan buyurduğun ni'metlere, biz nasıl şükredebiliriz ki, buna hiçbir malıluk muktedir
değildir. Zira, bize bahş ve ihsan buyurduğun her ni'met için
şükrettiğimizde, onları ziyade kılıyorsun ve her ziyade kıldığın ni'met için sana ayrıca şükretmek üzerimize vacip oluyor.
Alim-üs-sırrı vel-hafiyyat olan Allah azze ve celle, onların kalplerinden geçerek dile getirdikleri bu münacatları üzerine kendilerine şöyle hitapta bulundu :
- Bu incelikleri ve bu sırları bildiğin ve anladığın zaman, bana şükretmiş olursunuz ! Malik olduğunuz ni'metlerin,
benden olduğunu bildiğiniz ve bildirdiğiniz takdirde, bunu idrak etmeniz benim için gayet ulu bir şükürdür ki, işte ben bu
şüklirlerinden dolayı kullarımdan razı olurum, buyun.ıldu.
Şu halde, asıl şükür kulun Allahu teala'nın bahş ve ihsan
- 168 -
buyurduğu hiçbir ni'mete hakkiyle ve layıkıyle şükretmeğe
muktedir olmadığını, olamayacağını anlaması, aczini itiraf
etmesidir. Böyle yapanlar, şükür ve meşkfi.r, muhib ve mahbub anc;ık Allahu teala hazretleri olduğunu bilirler, vücud-u
vacib-ül-vücuddan gayrı bir mevcut olmadığının şu'uruna varırlar, kul için şükrün kemal olduğunu anlarlar.
Sözü uzatmak neye yarar ?
Şükrün bir vechi de, Allahu teala'ya teşekkür etmek, küfrü terkeylemek, Allahu azim-üz-şanın sevdiğini sevmek, sevmediğini sevmemek, Rabbinin kendisine bahş ve ihsan buyurdukla rına kanaat etmek, sabır ve tahammül göstermek ve
elden geldiği, güç yettiği kadar istikamet üzere bulunmağa
cehd ve ihtimam etmek, zengin zenginliğine, fakir fakirliğine, hasta hastalığına, sıhhat ve afiyette bulunan, sıhhat ve
afiyette bulunduğuna hakkıyle ve layıkıyle şükretmekdir.
Nice fakir görünenler vardır ki, kendilerine zenginlik verilse mutlaka azarlar. İnsanlar, onların şerlerinden kurtulam'lz. Netice itibariyle dünya ve ahirette azap ve iztiraba duçar olur. Böylelerinin, dünyada fakir olarak yaşamaları elbette
ve etbette zengin olmalarından daha hayırlıdır ve yararlıdır.
Ne var ki, bizler kıt ve kısır görüşlerimizle, dar ve kısıtlı anlayışımızla olayları yorumlamağa ve hükme varmağa çalışır ve ekseriya aldanırız. Bu risaleciğin mü'ellifi olan fakir,
nice sofuları gördüm ki, başlarını secdeden kaldırmaz, hemen
imarnın arkasında ve ilk safta namaz kılabiirnek için sabahın erken saatlerinde cami-i şeriflere koşarlardı. Sonra, Allabu teala bunlardan bazılarına servet ve zenginlik ihsan buyurdu. O safularda ne iyman, ne islam, ne namaz, ne niyaz, ne cemaat ne hayır hasenat kalmadığı gibi ibadullahın ırz ve namuslarına tasallut etmeğe başladılar. İnsan olarak yaratıldıkları halde, adeta hayvan sıfatına büründüler, sonunda sürüm
sürüm süründüler. Eğer, onlar fakir kalsalardı, ni'met şeklinde görünen bu nikbet ve musibete, bu azap ve iztiraba maruz olmazlardı.
Cenab-ı Hakka hamd-ü sena ederiz ki, file ve deveye
kanat vermemiştir. Eğer, bu iri malıluklara kanat verilmiş
olsaydı, hiç kimsenin evinin çatısı ve tavanı sağlam kalmazdı. Allah azze ve celle herşeyi hakkıyle bilir. Kullar, bu hakikati göremezler.
- 1 69 -
HİKAYE
Kelimullah Hz. Musa aleyhisselam, tur-u Sina'ya giderken, yolunun üzerinde anasından doğduğu gibi çırıl çıplak,
edep yerlerini örtrnek için vücudünü kurnlara gömmüş birisini gördü. O kimse, fakirliğinden ve yoksulluğundan yakınarak Allahu teala'nın kendisine biraz dünya malı ihsan buyurması için niyazda bulunmasını Hz. Musa aleyhisselamdan
rica etti. Hz. Musa aleyhisselam ona :
- Senin bu halin, zengin olmandan daha hayırlıdır. Sabret ve Rabbine şükreyle ! diye öğüt verince, o kimse :
- Şükür mü edeyim? diye sordu. Görüyorsun ki, ayağıma giyecek donum bile yok, çırçıplağım ve utancımdan kurnlara gömülmüşüm.
Hz. Musa aleyhisselam cevap verdi :
- E dep yerini örtecek kum bulabiliyorsun ya ! Ona da
şükret ...
O kimse, itiraz edecek oldu :
- Ya Nebiyallah ! dedi. Buna da şükür olur mu ? Ben,
ktım için şükretmem ...
Daha sözlerini bitirmemişti ki, şiddetli bir kum fırtınası
esmeğe başladı ve kum için şükretmeyeceğini söyleyen adamcağızın üzerindeki kumlarda savrulup gidince, her yanı açık
orta yerde kala kaldı.
Bu halde kimseye görünmekten haya ederek, şükretmediği kumlardan bir miktar ele geçirmek için salıraya doğru yürüdü gitti ... Hala da gitmekte ..
Aklını başına al, iyi düşün ! Seni de beni de örten, ele
güne ayıplarımızı göstermeyen kumlar var. Settar-el-uyfıb
olan Allahu tealaya şükretmezsek, üzerimizden sütresini kaldırıverir de, edep yerini kumla örten zavallı gibi ortalık yerde kalıveririz. O zaman, halk arasına ne yüzle çıkarız, kimin
yüzüne bakarız ? Dünya hayatında hiçbir şeye malik değilsek bile, birçok suçlarımızı ve kabahatlerimizi örttüğünden
dolayı Rabbimize şükretmeyecek miyiz ? Ma'azallah, o ayıplarımız meydana çıkıp açıklansa, camiye cemaate mi gidebiliriz ? Kahveye, çayhaneye mi oturabiliriz ? Dost veya düşman,
insanların yüzlerine mi bakabiliriz ?
- 170 -
Yarın kıyamette bizi örten kumlar uçuşacak, bütün ayıplarımız meydana çıkacak. Bütün malışer halkına rezil olacağız. Huzur-u hakta, enbiya ve evliya karşısında zelil ve hacil kalacağız. Dünya hayatında, halka karşı zahiren ismimizi ve cismimizi has eyledik. Oysa, halkın görmediği yerlerde
üçyüz meleğe ve bu meleklerin Rabbine tenhada bulunduğumuz zannıyla hem gönlümüzü, hem cismimizi pas eyledik.
Rabbimize şükredelim ki, bizi dünyada örttüğü gibi yarın
malışer yerinde de Settar ism-i eeliliyle tecelli huyurup ayıplarımızı açıklamasın, Rabib-i edibine bağışlasın ve hepimizi
affı, rahmeti ve mağfiretiyle yarlığasın ...
Hi KA YE
Yine Hz. Musa aleyhisselam, Tfır'a giderken karşısına birısı çıktı : ,
- Ya Nebiyallah! dedi. Rabbine niyaz et ; ben fakirim,
bana biraz dünya malı versin. Mülkünden bir şey eksilmez.
Hz. Musa aleyhisselam kendisine cevap verdi :
- Evet, mülkünden bir şey eksilmez ama, senin eline dünya malı geçince senden pek çok şey eksilir. Onun için, sen haline şükret ...
O zat israr etti :
- Ya Nebiyallah ! dedi. Kerem buyur, Rabbine niyaz et,
bana biraz dünya malı ihsan buyursun ...
Hz. Musa aleyhisselam, Tfır'a vardı, Rabbiyle söyleşti,
Allah azze ve celle hitap buyurdu:
- Ya Musa ! O kuluma haber ver, kendisine zenginlik ihsan edeceğim. Fakat, kendisini korusun ...
Hz. Musa aleyhisselam, bu emr-i ilahiyyi o zata tebliğ
etti. Müsebbib-ül-esbab olan Rabbil-fıJemiyn, zengin bir kadını o kuluna aşık etti, evlendiler. Kadın bir süre sonra ölünce,
bütün malı ve mülkü o adama kaldı. Bu büyük ni'mete, rica
minnet mazhar olan o nankör, şükrünü artıracağı yerde küfran-ı ni'mete başladı. Hergün biraz daha azdı ve azıttı. Kızgın güneş gören zehirli yılan gibi, etrafında kimi görse sokmağa, zehirlerneğe başladı ve sonunda da belasını buldu.
Hz. Musa aleyhisselam, yine bir gün Tfır'a giderken, darağacında asılı birisini gördü, kim olduğunu sordu, dediler ki :
- Bu adam, fakirken gayet iyi bir insandı, abid, zahid
bir kişiydi. Sonra, zengin bir kadınla evlendi ve karısı ölün-
- 171 -
ce de bütün malı mülkü kendisine kaldı. Ondan sonra da azdı
da azdı. Herkesin ırz ve namusuna tasallfı.t etmeğe, şunun bunun karısına kızına göz dikrneğe başladı. Parasına güvendiği için, elinden gelen kötülüğü ardına koymadı ve sonunda işlediği ağır bir suçtan ötürü sehpada can verdi.
Hz. Musa aleyhisselam, Tfı.r'a vardı. Allahu azim-üş-şan
kendisine hitap buyurdu:
Darağacında gördüğün kirndi ya Musa?
- Ya Rab ! Sen herşeyi hakkiyle bilensin ...
- Bir zamanlar, zenginleşmesi için niyazda bulunmam
rica eden kulum du. Ona, zenginlik ihsan ederken kendisini korumasını da irade eylemiştim. İşte, o zenginliğin sonunda böyle darağacında can verdi, buyuruldu.
Ashaptan Salibe de böyle oldu. Onun kıssasını da İRŞAD
adındaki kitabımızda sunmuştuk.
Kula düşen görev şükretmektir. Zengin zenginliğine, fakir fakirliğine şükredecektir, sabredecektir, hamd-ü sena edecektir. Kaderimiz, meçhul bir perdedir. Perde kalkınca, arkasında neler saklı bulunduğuna vakıf oluruz. Allahu teala, ney1erse güzel eyler :
Deme şol niçin şöyle,
Yerincedir ol öyle,
Bak, sonunu seyreyle;
Mevla görelim neyler,
N eylerse güzel eyler ...
Ey bizi yoktan var eden Allah ! Bizi, ni'metlerine garkeyleyen Allah ! Sana, yüzbinlerce şükürler olsun .. Şükür ya Rab ..
Şükür ya Rab .. Şükür ya Rab.; Bizi, şükründen ayırma .. Bi
zi, hamdinden sıyırma .. İymanlı yaşat, iymanlı öldür, lütfunla güldür, kalplerimizi aşkınla doldur, fazl-ü kereminle oldur,
iymanın ve islamın kadrini bildir, cemalini gördür, zira seni
tanımayanın basireti kördür, liitfü inayetin gelsin ciiş-u huruşa, Rabib-i edibinin aşkıyla gönüllerimiz tutuşa, tatbir eyle kalplerimizi ricisten, koru ve kolla bizi mel'un İblis'ten, iyman iİe göçelim, bayrı şerri seçelim, ni'met verip azdırma, rızık için diyar diyar gezdirme, bizi din ve devlet düşmaniarına
ezdirme, Habibine komşu et, Habibini bizden hoşnut et, namerde muhtaç kılma, gördüklerimizden ayırma, sensin ancak penahımız, göklere çıktı ahımız, şeytan nefse uydurma,
düşmanı bize güldürme, mü'minleri sevindir, düşmanlarımızı
- 172 -
yerindir, vatanımız ma'mur ola, ordularımız her nereye yönelirse galip gele, gözlerimiz aydın ola, gönüllerimiz daim
mesrur ola, sancağımız mansur ola, düşmanlarımız makhfır
ola, dualarımız makbul ola, asiler islah ola, çaresizler felilh bula, müşkillerimiz asan ola, daim lfıtf-u ihsan ola, dideler cemal göre .. -Bi-hürmeti Ta-Ha ve Yasin ve bi-hürmeti al-i Yasin .. Bi�hürmeti aşk-ı ilahi, nur-u Nebi, kerem-i islam, nur-u
Kur'an, hadim-üd-din Eba Bekri, Ömeri, Osmanı, Ali ve bihürmeti al-i aba, Hazret-i hayr-ün-nisa Hatice't-ül-Kübra, enti
bid'atün minniy Fatıma't-üz-Zehra, İmam-ı Hasan-ı mücteba
ve Hüseyn-i şehid-i Kerbela ve cümle ashab-ü ensar-ü ba-sefa ve bi-hürmeti evliya'ullah kutb-ül-aktab EL-FATiHA ..
ENV AR - ÜL - KU LOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 4
:\1 Ü N D E RE C AT :
Tegabfın sfıre-i celilesinin 14. ayet-i kerimesinin tefsiri - Şalııslarımıza karşı işlenilen hata ve haksızlıklarm
bağışlanmasının fazilet ve ehemmiyeti - Affedeıılerin,
affı ilahiyye mazhar olmalarının sır ve lıikmeti - Kin ve
nefret beslemenin ve intikam alınağa özeıımenin zararları - Hata ve haksızlıklara sabretmenin yararları - Birbirinden üstün ve hayırlı dört derece ve mertebe - Kimlere mukalıele etmenin caiz olacağı - Hak velilerinden
zuhur eden af ve müsamaha - Bayezid-i Bestami hazretlerinin, başına sopa ile vuran zata mukabelesi - İbrahim Edhem hazretlerinin, kendisini tokatiayan zata
muamelesi - Hak velilerinde zuhura gelen haller - Hz.
Ebfı-Bekir, Ömer, Osman, Ali rıdvanullahi teaıa aleyhim ecma'iyn efendilerimizin ümmet-i Muhammed'e
şefkat ve şefaatleri - Fatima't-üz-Zehra ve A'işe-i Sıddıyka validelerimizin niyazlan - Resfıl-ü zişanın kıyamette ümmetine şefaat için neler feda edeceği - Mfı'cize
ve keramet nedir ve kaç nevidir - Kendisine karşı işlenilen hata ve haksızlıkları bağışlayanlar hakkındaki
muhtelif Hadis-i şerifler - Huzeyfe"t-ül-Yemani radıyallahu anh'ın miihim bir müjdesi - Halkın suçwıu affedeııler hakkında Hasan-ül-Basri ve Ömer İbn-i Abdülaziz hazretlerinin beyanları - Ümmet-i Muhammed'
in en kötü ve şerli olanlarının kimler olduğu - üstün
ahlak sahibi olmanın yollan ve çareleri - Sabrın ve affın fayda ve yararlan - Sabredenlerle affedenlere ilahi
telışirat - Dua ...
Sallô ala seyyidina Muhammed
Sallfı ala mürşidina Muhammed
Sallft ala şems-id-Duha Muhammed
Sallfı ala bedr-id-Düca Muhammed
Sallft ala Nur-il-Hüda Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. ElBatinü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min'Allah .. Men kane fi
kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasiruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlf:ı.l ukdeten min
lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilallah vallahu basiyrün Bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
aJim-ül-hakim .. Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena
inneke ent-el cevvad-ül kerim ..
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya Ma'bud ..
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya Ma'ruf ..
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya Mezkfır ..
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya Meşkfır ..
E'uzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
'fe in ta'fu ve tasfahu ve tagfiru fe-innallahe gafurun rahiym ...
�t-Tegabun : 14
Ma'nayı münifi : Eğer onları affeder, kusurlarını bağışlar ve örterseniz, hi� şüphe yok ki, Allahu azim-üş-şan Gafur'
dur, Rahiym'dir ..
Ey Hakkın rizasma ragıp, cennetine talip, cemali la yezale aşık olan ihvan-i din-i mübiyn :
Allah celle celalühu ve amme nevalühu ve zade cemalühu
hazretleri, alıkarnı asla eskimiyecek olan Kur'an-ı azim ve
Fürkan-ı keriminde, Et-Tegabun sure-i celilesinde şöyle buyurmaktadır:
- 176 -
VE İN TA'FU = Eğer, size karşı yapılan hata ve haii.
sızlıkla:rı, suç ve günahları Allah rizası için bağışlar ve affederseniz, size karşı o hata ve haksızlığı işieyenin sizden af
ve özür dilemesini kabul ederek bağışlar ve bir daha da suçunu ne kendisine, ne de başkalarıııa açıklamayarali örtecek
olursanız ...
FE-İNNALLAHE GAFURUN RAHİYM = Allahu teala
da, sizin zat-ı ülfihiyyetine karşı işlediğiniz isyan ve günahlarınızı bağışlar ve affeder. Siz nasıl ki, hasıınlarınızı bağışlamış ve affetmişseniz, aynı şekilde affı ilahiyye mazl�ar olursunuz .
Muhterem din kardeşlerim :
Bu dünya aleminde, Allahu azim-üş şanın sevdiği ve
razı olduğu arnellerden birisi de affetmek ve bağışlamaktır.
Aifetmekte başka bir zevk, bağışlamakta da başka bir haz
ve lezzet vardır. Affet ki, affolunasın, merhamet et ki, merhamet olunasın, bağışla ki bağışlanasın .. Rabbimiz de affedicidir. ve affı sever. Affı sevdiği için de, affeden kulunu da sever. Kulunu da sevince, onu cennetine koyar ve kendisinden
razı olur.
Hemen şunu da ilave ediverelim : Malum olduğu vechile,
kalpleri iyman ve islam ile yumuşamış olan kişiler, kendilerine karşı işlenilen kötülük ve haksızlıkları affeder ve bağışlarlar. Kalpleri yumuşak olanlar, Allahu teala'nın af ve mağfiretine layık olurlar. Zira, Allah sevgisi ve Allah . korkusu ile
dolu olan kalpler, merhametli ve yumuşaktırlar.
Rabbim cümlemizi korusun, bunun zıddı olarak kalpleri
taştan katı olan şakilerde ne iyman, ne muhabbet ve ne de
merhamet duyguları barınamaz. Bu gibiler, kendilerine karşı
işlenilen kötülük ve haksızlıkları affetmek şöyle dursun, kin
ve intikam hırsiarı hergün biraz daha artar, öc almadan rahat edemezler. Bu kin ve intikam ise, onları ebedi makarrı
olan cehenneme kadar sürükler.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz : (MEN
LEHU KİNÜN LEYSE l.EHU DİNÜN = Her kimin kiııi varsa, onun dini yoktur.) buyurmuşlardır. Allahu teala da katı
kalpli olanları zemmetmiş ve : (Katı taş çatlar, içinden su
fışkmr. Katı kalpiiierin gözlerinden i�, Allah korkusuyla bir
damla yaş akmaz.) buyurmuştur. Netekim, Haşr sure-i celilesinin 21. ayet-i kerimesinde : (Eğer, biz Kur'an-ı azimi dağlara indirseydik, AUah korkusuyla o dağlar erird.i ... ) huyurulmuyor mu? Oysa, katı kalpli olanlar, kendilerine karşı iş-
- 177 -
lenilen hata ve haksızlıkları asla affetmezler, o hata veya
haksızlığı işieyenin özrünü dahi kabul etmezler, bunun bir
düşmanlık sonucu değil, yanlışlıkla işlenmiş olabileceğini akıllarına bile getirmek istemezler. O hata ve haksızlığı yapanı affetmemekle, Allahu teala'nın da kendilerini affetmeyeceğini ise hiç düşünemezler.
Şimdi ben müsamahanıza ve affımza sığınarak, işlenen
hata veya haksızlığa karşı özür ve af dileyenleri ma'zur görmeyen ve affetmeyeniere soruyorum :
Sana karşı o hata ve haksızlığı işleyen de, nihayet
senin gibi etten, sinirden ve kemikten ibaret bir insandır. Senin gibi onun da evveliniz bir katre meni ve alıiriniz ciyfe ve
toprak ! O kötü gördüğün ve affetmek istemediğin kötü sıfatlar, aynen sende de var .. O, hatasını ve haksızlığını anlamış,
sana karşı işlediği haksızlıktan ötürü özür ve af diliyor ve
sen de onu aifetmiyorsun ! Beri tarafta, senin Rabbine karşı
işlemiş olduğun saylsız isyan, nisyan, hata ve günahların,
suçların ve kababatıerin var .. Rabbin, bu suçlarından dolayı
seni affetmeyecek olursa halin nic'olur hiç düşündün mü ?
Yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbi ve mürebbisi, senin binbir kusurunu
ve ayıbını Settar sıfatıyle örtüp dururken, sen senin gibi bir
insan olan din kardeşinin kusurunu neden örtmüyorsun? Eğer,
günün birinde senin de kusurların ve ayıpların açılır ve açıklanıverirse, Allahu teala işlediğin günahlardan ötürü seni
affetmeyiverirse, başına geleceklerden haberin var mı ? Sana karşı hata ve haksızlık edeni affet ki, Allahu teala da seni affetsin, din kardeşlerinin kusurlarını ve ayıplarını ört ki,
Allahu teala da senin kusurlarını ve ayıplarını örtsün, başkalarını hoş gör ki,- sen de hoş görülesin, bağışla ki bağışlanabilesin. Cezalandırmak beşeri, affetmek ilahidir.
Rabib-i Kibriya, server-i Enbiya vel-asfiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimizin :
Men le ha kin ün leyse Te h u dinün ...
(Her kimin kini \-'arsa, onun dini yoktur.)
Envar-ÜI-KuiOb, Cilt 1 - F: 12
- 178 -
buyurduklarını yukarıda bir kerre daha söylemiştim. Bir
insanın, dinsiz olması ne demektir, aniayabiliyor musun? Basit bir kin uğrunda, dinden mahrum kalmayı nasıl göze alabiliyorsun? Kalplerinde Allah sevgisi, Allah korkusu olanlarda kin olmaz. Öyle ise, senden özür dileyeni affet ki, Allahu
azim-üş-şan da seni affetsin !
Ben dahi i.şık-ı riJı olam dersen,
Eve-i semavata malı olam derseıı,
Selamet şehrine şah olam dersen,
Gördüğün ört, görmediğ in söyleme! ..
Şimdi, kulağından gaflet pamuğunu çıkar da beni iyi dinle ! Dost acı söyler. Fakat, unutma ki ilaç diye aldığımız maddeler de ekseriya acı olur. Yutarken veya içerken biraz zor gelir ama, kana karışınca insana şifa verir. Söylediklerim, sana da acı gelmesin. İnsaf ile düşünür ve vicdan terazisine vuracak olursan, haklı olduğumu, hakkı söylediğimi ve hakikati
salık verdiğimi anlarsın. Eğer, bu söylenilenleri hayatına da
tatbik edersen, yalnız ma'nen huzura varıp rahatlamakla kalmaz, insan-ı kamil olursun. Allahu teala senden razı ve ResUI-ü zişan hoşnut olur, ebedi saadet ve selamete erersin.
Buraya kadar anlattıklarımı islami, insani ve ahlaki bakımdan özetleyecek olursak, karşımıza dört mertebe çıkar :
BiRiNCİSİ : Sana karşı herhangi bir hata ve haksızlık
edene, işlediği bu hata ve haksızlık miktarını geçmemek kayıt ve şartiyle mukalıele edebilirsin. Ancak, bu mukabele edişinde haddi tecavüz eder, aşırı gider ve ölçüyü kaçırırsan, zalimlerden olursun. Allahu teala zalimleri sevmez, zalimleri sevenleri de, hatta zulme meyledenleri de sevmez. Zalimler, dünya ve ahirette yardımcı da bulamazlar. Bu gibileri, yakın bir
zamanda cehennem ateşleri kuşatıverir. Binaenaleyh, sana
bir tokat vurana, yediğin tokat şiddet ve kuvvetinde bir tokatla mukabele etmen, bu şartlar ve ölçüler içinde caiz görülebilir ki, bu en alt mertebedir.
İKİNCİSİ : Kibar-ı Evliya'ullah, tokata tokatla mukabele edilmesini doğru ve makbul bir hareket saym.amışlardır.
Sebebi de şudur :
Sana vurulan tokata mukabele etmek ve hakkını almak
için atacağın tokat, onunkinden şiddetli ve kuvvetli olursa,
za.limlerden olursun ki, küçümsenecek bir hal değildir. Asıl
- 179 -
mühim olan sebebi ise, sana tokat atanın yine hırsına ve öfkesine mağlfıp olarak sana ikinci bir tokat atması ihtimalidir. Bu takdirde, o sana sen ona derken, iş büyük bic kavgaya dönüşebilir ve hal fitneye tahavvül eder. Bunun için, sana tokat vurana mukabele etmemen, sana kötülük ve haksızlık edene sabretmen, hakkında daha hayırlı olur. Bu sabır ve
tahammülü gösterebilmen, elbette mukabele etmenden daha
üstün ve hayırlı bir derece ve mı:-rt.ehe ihraz etmen demektir.
Fakat, bunun fevlrlııde ve bundan da üstün derece ve mertebeler vardır.
ÜÇÜNCÜSÜ : Sana vurana veya sana herhangi bir hata
ve haksızlıkta bulunana mukabele etmez, sabır ve tahammül
göstermekle de kalmaz, bundan dolayı ona kin ve nefret de
duymazsın. İşte, bu daha üstün ve hayırlı bir derece ve mertebedir. Ancak, bunun da fevkinde ve bundan da üstün bir derece ve mertebe daha vardır.
DÖRDÜNCÜSü : Sana vurana veya sana herhangi bir
hata ve haksızlıkta bulunana mukabele etmezsin, sabır ve tahammül gösterirsin, bundan dolayı ona kin ve nefret de beslemezsin ·ve üstelik yeri ve sırası gelince kendisine ikramda
bulunursun. İşte, bu hepsinden üstün bir derece ve mertebedir, şüphesiz hepsinden de a'la ve efdaldir ve bir bakıma kemal işaretidir. Allah celle celalühu, Kitab-ı keriminde şu mübarek ayet-i celile ile bizleri irşad buyurmakta, felah ve neca ta çağırmaktadır:
Ve in akabtüm fe-akıbu bi-misli ma ukıbtüm bih ve le-in sabertüm le-hüve hayrün
lis-sdbiriyn vasbir ve ma sabrüke ma Billdhi ve 1.d tahzen aleyhim ve la teka fi daykin
mimmd yemkürtine innallahe mc1'alleziyn'et-tekav velleziyne hüm muhsinan ...
En-Nahl : 125 - 1 28
- 180 -
Meal-i münifi : Eğer, bir kimseye ikabederseııiz, ikabolunduğwıuz gibi ikabedin. Yemin ederim, eğer sabreder ve
mukabele etmezseniz, bu davranış sabredenler i�in intikamdan daha hayırlıdır. Habibim Ahmed, Resillüın ya Muhammed! Sabret, senin sabrın ancak Allah u teali.'nın yardımı ve
inayetj iledir. Onlann yüz !;eVirmelerine malızun olma, ettikleri mekr ve hiyleden de telaş ve sıkıntıya düşme. Elbette, Allahu teala, küfür ve mi.'siyyetlerden sakınanlar - ve daima
iyilik edenlerle beraberdir.
Bunları böylece bildikten ve belledikten sonra, bir gerçeği daha öğrenmemiz gerekir. Birbirinden üstün ve hayırlı
bu muameleleri yerinde ve zamanında uygulayabilmek, hangisinin hangi kimselere tatbik olunabileceğini kestirrnek lazımdır.
İnsan suretinde olan hayvan, sana herhangi bir hata ve
haksızlık yaparsa, aynen mukabele etmen lazımdır ki, bir daha sana ve senin durumunda olanlara böyle bir davranışta bulunmağa cür'et ve cesaret edemesin. Yani, demek isterim ki,
yukarıda saydığım derece ve mertebeler, adarnma göre değişir. Bunları yerli yerinde, sırası ve zamanı gelince tatbik etmek, senin irfan ve iz'anına bağlıdır. Bir şirretin haksızlığına ma'ruz kalır ve ona aynen mukabele ederek hakkını aramazsan, senin efendiliğini ve müsamahanı kendisinden korktuğuna hamleder ve hele böylesine üstelik ikram ve iltifatta
bulunursan, işi büsbütün azıtır, halkın başına bela kesilir ve
herkesi haraca bağladığı zannına kapılır.
Hak velileri, kendilerine karşı yapılan hata ve haksızlıkları affetmişler ve bu suçu işleyeniere ikramda bulunmuşlarsa
da, onların hak nazarıyla nazar ettiklerini ve kendilerine karşı haksızlık edenlerde insan olmak istidat ve kabiliyeti müşahede ederek onları doğru yola getirebilmek niyyeti ile bu şekilde davrandıklarını da hesaba katmak gerekir. Netekiın,
kendilerinde insan olma, iyınan ve islama gelme yeteneği bulunanlardan bir çoğu, işledikleri siıça mukabil, gördükleri ikram ve iltifat neticesinde irşad ohınmuş, kısa zamanda hak
ve hakikat yollarını bulmuşlar, adam olmuşlardır.
tksir-i a'zamdır nutk-u ehlullab,
Bir nefeste haki kimya ederler,
Hakkın esrarından onlardır agab5
Ve lakin surette ibfa ederler ...
- 181 -
HtKA YE
Bayezid-i Bestarnİ (Kuddise sirruh) hazretleri ki, asıl adları TAYFUR idi. Hz. İmam-ı Cafer radıyallahu anhın ralıle-i
tedrisinde feyizyab olmuş, hal ve kal ilmini müşarünileyhten
ahz ve tahsil eylemiştir. Mürşidine pınardan su taşıdığı için
Hz. İmam-ı Cafer radıyallahu anh efendimiz, kendilerine (Sakam ! .. ) derlerdi.
Günlerden bir gün, adamın biri, düşmanına benzeterek
Bayezid-i Bestami hazretlerinin başına sopa ile vurmuştu. Fakat, o derece şiddetli bir darbe idi ki, sopa hazretin mübarek
başında iki parça olmuştu. Bu haksızlığa şahit olanlar, sopa
vurana :
- Behey zalim! Allah'ın bu sevgili kuluna el kaldırınağa ve başına sopa ile vurmağa utanmadın mı ? diyerek mü teca vize hücum ettiler. Bayezid-i Bestami hazretleri ise, büyük
bir sükfınetle aralarına girerek:
- Bizi tanıyamadı da ondan vurdu. Ben, kendisinden
davacı ve şikayetçi değilim, buyurdu ve o adama başında kırılan sopanın ücretini ödedi ve kendisinden özür diledi :
- Beni birisine benzetmiş olacaksın. Bu yüzden zarara
da girdin, diyerek kendisine kırılan sopasının yerine bir yenisini almak için para da verince, kendisinde esasen insan olmak istidadı bulunan o zat, hazretin elinden tutmuş ve o mübarek eli bir daha da bırakmayarak Hakka vuslat etmiştir.
H İ KAYE
İbrahim Edhem kuddise sirruh efendimiz de, bir mecliste
halkı irşad için, padişah sarayları ile kabirler arasında bir
mukayese yapmışlar ve şöyle buyurmuşlardı:
- O muhteşem saraylar ve kaşaneler fani ve geçicidir.
Asıl imar edilmesi gereken yerler kabirlerdir. Sarayiara ve
kaşanelere özenmeyin, kabirlerinizi zikr-ü tevhid ile ma'mur,
ibadet ve ta'at ve diğer salih arnellerle pür-nfır etmeğe bakın !
Hazır bulunanlardan birisi, işin inceliğini kavrayamayarak birden öfkelendi :
- Bu softalar da padişah sarayına karışırlar, kabre karışırlar, herşeye bir kulp takınağa çalışırlar, diyerek hazrete
şiddetli bir tokat patlattı. Patiattı ama, kendisine İbrahim Ed-
- 182 -
hem hazretlerinin kim olduğu haber verilince de adamda şafak attı. Zira, bilindiği gibi İbrahim Edhem hazretleri saltanatı ve tac-ü tahtı terketmişti ama, ülkenin padişahı oğlu
idi. Bu gerçeği öğrenen adamcağız, yaptığı korkunç hatayı
anladı ve ayaklarına kapanarak kendisine yalvarınağa başladı:
- Beni bağışlayın efendim, zat-ı devletlerini tanıyamadım, sözlerinizin manasını da anlayamadım ve büyük bir suç
işledim, affediniz ..
İbrahim Edhem hazretleri kendisinden sordu:
- Benden özür ve af dilemenizin sebebi nedir ?
Adamcağız, utana sıkıla cevap verdi :
- Size haksız yere vurdum efendim, deyince şu cevabı
aldı :
- A iki gözüm eviadım ! Asıl sen bana hakkını helal et,
bana vurduğun zaman elin kim bilir nasıl acımıştır ..
Hikayenin sonunu söylerneğe bilmem lüzum var mı ? O
genç adam, şeklen insan olduğu gibi, bu olaydan sonra mana
yönünden de insan oldu, ebedi saadet ve selamete kavuştu.
Sözün burasında, ister istemez akla bir soru takılıyar :
- Bu hikayeler iyi hoş ama, herkese aynı muamele yapılabilir mi ? Her haksızlığa uğrayan bu şekilde af ve müsamaha ile karşılaşırsa, nizam-ı alem büsbütün bozulmaz mı ?
Bu çok haklı ve yerinde soruya biz de cevap verir ve deriz ki :
- Hayır, herkese bu şekilde muamele yapılamayacağı
gibi, herkes böyle davranamaz. İnsan hakkı tanımayan, kendisinden gayrı hiç kimsenin hak ve menfaatini korumayan,
kalplerinde millet ve memleket muhabbeti bulunmayan, malılukata şefkat ve merhamet eylemeyen zalimlere af ile muamele etmek, hainleri bağışlamak, o zalim ve hainlere yardım
etmek, onların suçlarına ortak olmaktır. Arifler buyurmuşlardır ki :
- Zehirli ve azgın bir yılana, şefkat ve merhamet etmenin halka ihanet olacağı, hiçbir zaman hatırdan çıkarılmamahdır.
- 183 -
HİKAYE
Devrin padişahı, bir gün vezirine sordu :
- İstanbul'da veliyullah var mıdır?
- Vardır �evketli padişahım!
- Haydi beni götür, onu göreyim.
- Emredersiniz sultanım ...
- Yanına gideceğimiz bu zatın gerçekten veliyullah olup
olmadığını nasıl anlayacağız ?
- Hiç merak buyurmayın, gayet kolaydır ..
Padişah ile veziri, tebdil-i kıyafet ederek sokağa çıktılar
ve Kapalıçarşı'da bir kuma§çı dükkanına girdiler. Vezir, selamdan sonra, kumaşları görmek istediklerini söyledi ve top
top kumaşlar önlerine indirildi. Her birini uzun uzun incelediler. Vezir, bir top kumaşı işaret ederek:
- Şundan bana yarım arşın kesebilir misin? dedi.
Dükkan sahibi, memnuniyetle müşterilerinin bu arzusunu yerine getirdi. Vezir :
- Bu galiba biraz az oldu, yarısı kadar daha kesebilir
misin? dedi ve bu arzuları da is'af olundu. Vezir, başka bir
top kumaşı göstererek:
- Bu kestiğin parçaları beğenmedim, şundan yarım arşın kesebilir misin? dedi ve dükkan sahibi bu teklifi de reddetmedi. Velhasılı, bir çok toplardan böyle yarımşar arşın
ve daha az kestirdiler ve sonunda vezir :
- Bunların hiçbirisi kesildikten sonra noşuma gitmedi,
almayacağım! diyerek dükkandan çıkınağa davranınca, kumaşçı, büyüli bir sükunetle :
- Fe-sübhanallah! .. diye gülümsedi ve padişah ile veziri bir çok kumaş kestirdikleri halde, hiçbirisini satın almadan dükkandan çıktılar. Padişah, vezirine :
- Şu kumaşçı gerçekten velilerden imiş .. Acaba, makamı bundan daha yüksek olan da var mıdır ? dedi. Vezir :
- Beli sultanım vardır, cevabını verdi ve birlikte Sultanahmet'te karpuz satan bir diğer veliyullahın sergisine gittiler. Vezir, karpuz yığınlarının arasına girdi, rastgele karpuzları alıyor, elleri arasında sıkıştırıyor, sonra onu bırakıp
bir başkasını alıyor ve sallıyordu. Böylece, bir kaç karpuz elledikten sonra, karpuzcu hafifçe vezirin omuzuna dokunarak:
- Bana bak efendi ! dedi. Ben, o kumaş satan zat deği-
- 184 -
lim. Yaptığın zararı ödemezsen, ensene öyle bir vururum ki,
neye uğradığını anlayamazsın ..
Padişah, gerek kumaşçının ve gerekse karpuzcunun zararlarını ödedi ve saraya dönerlerken vezirine sordu:
- Bunlardan hangisi daha üstündür ?
Bu defa da vezir gülümseyerek bu soruyu cevaplandırdı :
- Yerine göre sultanım ! dedi. Adam olmağa kabiliyet ve
istidadı olan kumaşçı eliyle irşad olunur. Düşüncesi kıt ve irfanı k ısır olan da, karpuzcunun muamelesiyle uyanır ve irşad
ol unurlar.
Cenab-ı hak, cümlemizi rıfk ve mülayemetle gaflet uykusundan uyanarak, daire-i irşada giren kullarından eyleye !
(Amin ... )
Allahu teala, bütün malılukatma yakındır. Mahlukat ise,
Hak'tan ıraktır. Yaratılanlar içinde, Hakka en yakın olanlar
insanoğulları olduğu gibi, en uzak olanlar da yine insanoğullarıdır.
Sureti insan, içi hayvan olursa kişinin;
Taşlar ile döğünüp, insanı bulınazsa ne güç ...
Ademin gönlü evinde bahr-i ununan gizlidir,
Daima susuz gezip, uınmanı bulmazsa ne güç ...
Bunda gelmekte murad çünkim Hakkın irfanıdır,
Ey Niyazi ! Kişi ol irfanı bulmazsa ne güç ...
İnsanoğullarının, Hakka yakınlık mertebelerini af yönünden arz ve izah etmeğe çalıştım. Kurbiyyet makamında bulunan Evliya'ullahın kendilerine karşı işlenen hata ve haksızlıklara karşı nasıl davrandıklarını bazı örnekler vererek açıklamak istedim. Bu söylenilenleri dilerseniz bir kerre daha özetleyelim:
1. Sana vurana, vurduğu tokadın şiddet ve kuvvetini geçmemek üzere bir tokatla mukabele edebilirsin.
2. Sana vurulan tokada sabır ve tahammül gösterir ve
vuranı da affedersin.
3. Sana vurulan tokada sabır ve tahammül gösterir, vuranı da affeder ve içinden ona kin ve nefret duymazsın.
4. Sana vurulan tokada sabır ve tahammül gösterir, vuranı affeder, ona kin ve nefret de beslemediğin gibi, sırası
gelince ona ikram ve iltifatta da bulunursun.
- 185 -
Bu dört derece ve mertebe arasındaki farkları, senin irfan ve iz' anına terkeder ve bunlar üzerinde derin derin düşünıneni de halisane dilerim. Niyazi-i Mısri hazretlerinin yukarıya aynen iktihas eylediğim nutuklarmda gayet beliğ ve veciz
bir üslfıp ve ifade ile beyan huyurdukları gibi ; insanın insanlığını bulması, gönül evinde gizli ummana vasıl olması, ancak
ve yalnız irfan ile mümkündür. Bu irfan olmazsa, insan insanlığına kavuşamaz. Hayvan yükü ile kitap okusan eğer irfan ni'metinden mahrum isen, senin o kitaplarını yüklenip taşıyan hayvana, taşıdığı kitapların hiçbir faydası olmayacağı
gibi, sana da feyiz vermez. Okuduklarınla amil ol ki, bu sıfattan kurtulup irfana erebilesin. Amil olmak da yeterli değildir, arnellerini ihlas ile yap ki, muhlislerden olasın ve Hak
seninle olsun ...
Ben kulum demekle kişi kul olmaz,
Aczini bilerek kul olmayınca! ...
Ümmet-i Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) içinde
Allahu teala'ya dost olanlar vardır. Allahu teala'nın da dostluklarına kıyınet ve ehemmiyet vererek yücelttiği velilerden,
Hak ile aralarındaki bu muhabbetin nişanesi olarak Allah eelle bazı kerametler zuhura getirir. Ancak, Hak velileri bu kerametlerinin insanlar tarafından bilinmesini asla istemezler.
Çünkü, keramet izharı suretiyle hakka kurbiyyetlerinin halk
tarafından bilinmesine rizaları yoktur. Allah celle ise, zat-ı
ahadiyyetine bağlı ve aşık olanların bu aşk ve muhabbetlerini kullarına göstermek ister. Hak velilerinde bu aşk ve muhabbet nişanesi bazan musibet, bazan killet, bazan illet, bazan lfıtuf, bazan keramet-i ilmiyye, bazan keramet-i kevniyye
ve bazan da keramet-i vücudiyye olarak tezahür eyler. Zuhura gelen bu kerametierin insanlarm hoşuna gitmeyecek ve insanlar nazarında zahiren çirkin gibi görünecek olanlarını seçmelerinin sırrı ve hikmeti işte budur. İnsanlara güzel görünecek ve onların ilgilerini çekecek ve Hak ile aralarındaki sırrı
açıklayabilecek kerametler izharmdan kaçınırlar.
Hz. Eba-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh efendimiz, dualarmda :
- Ya Rab ! Kıyamet günü vücudumu o derece büyüt ki,
cehennemİ tamamiyle doldursun ve orada ümmet-i Muhammed'e hiç yer kalmasın ! buyurmuşlardır.
Sıddıyk-ı Ekber, şöyle de dua edebilirlerdi :
- 186 -
Ya Rab! Beni, cennetinin kapısında beklet, oraya gelen ümmet-i Muhammed'in elinden tutayım ve onlarla birlikte cennete gireyim! ..
Hayır! Bu ikinci duayı yapmamışlardır. Bil'akis, mübarek vücutlarının, cehennemİ tamamiyle doldurmasını ve cehennemde kimseye yer kalmamasını ni yaz etmişlerdir. Yani,
ümmet-i Muhammed uğrunda kendilerini feda etmişlerdir.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu
anh efendimiz de, sıratın başında durmayı ve sıratı geçrneğe
kadir olamayarak cehenneme yuvarlanacak günahkar mü'
minierin yerine nara girmeği temenni ve niyaz etmişlerdir.
Hz. Ömer radıyallahu anh efendimiz de, ümmet-i Muhammed'in günahlarının yarısının cezasını bizzat çekmeği, Hz. Osman radıyallahu anh efendimiz ümmet-i Muhammed'in günahlarının üçte birini yüklenmeği taahhüt buyurmuşlar, Seyyide't-ün-nisa Hz. Fatıma't-üz-Zelıra Radıyallahu anha validemiz ise, ümmet-i Muhammed'in arnelleri tartılırken sevgili
yavrularının kanlı gömleğini terazinin sağ kefesine koyarak
sevaplarının ağır gelmesini sağlamayı temenni ve niyaz eylemişlerdir.
Hz. A'işe radıyallahu anha validerniz ise :
- Bu ümmetin annesi benim. Eviatıarım cehennemde
azap çekerlerken, benim cennette sefa sürmeme imkan ve ihtimal yoktur. Evlatlarımı nereye koyarsan, beni de oraya koy,
beni evlatlarımdan ayırma, diye tazarrfı ve niyazda bulunmuşlardır.
Sahib-i şefaat-i kübrayı saadet efendimiz de, kıyamet günü arşın önünde mübarek ve mukaddes yüzünü secdeye koyacaktır. O mukaddes yüz ki, yerlerin ve göklerin, bilinen ve
bilinmeyen, görünen ve görünmeyen alemierin müstakillen
maliki ve sahibi, işte o yüze, o yüzün nuruna, o saç ve sakalın
siyahlığına, Kur'an-ı azim-ül-bürhanda Duha sfıre-i celilesinde yemin etmiştir :
Ved-duha ııel-leyli iz d se ca ...
Ed-Duha : ı-2
Meal-i münifi : Kuşluk vakti hakkıyçün, karanlığı sükfın
ve istikrar bulan gece hakkıyçün ...
- 187 -
Ve o Nebi-i zişanın muhteşem hayatına da, yine Kur'an-ı
azimde :
·
Le'amrüke ...
El-Hıcr : 72
Meal-i münifi: Habibim Ahmed, Resfılüm ya Muhammed !
Hayatın hakkıyçüıı ...
Evet, şefi-ul-ussat fi-yevm-il arasat efendimiz hazretleri,
böylesine taltiflere mazhar olan mübarek yüzünü arşın önünde secdeye koyacak, Hakkın üzerine yemin ettiği ömr-ü azizini ümmetinin nardan necatı ve azab-ı ilahiden halası için fedaya hazır bulunduğunu arz edecektir. Yalnız, kendi nefsini
de feda etmekle de yetinmeyecek, en sevdiklerini ve zat-ı akdes-i risaletpenahilerine ait herşeylerini ümmeti uğrunda feda eyleyecek ve :
- Ya Rab ! Nefsim, Fatımam, A'işem, Hasan ve Hüseyin'im, Ümmü Gülsüm'üm, Rukiyem, Zeynebim, ma'sum yavrum İbrahim' im, Kasım'ım ve Tayyib'im feda olsun, onları yak
ümmetimi yakma ! Kafi gelmezse, beni de yak ama, ümmetimi
bağışla bana, affet onları, diye ağlayıp niyazda bulunacaktır.
Elbette ve elbette ümmet-i merhumesini azaptan ve ikaptan
kurtaracaktır.
İşte, rnekarim-i ahlakiyye dediğimiz üstün ahiakın en üstün mertebesi olan bu ahlak, muallim-i Hak ve imam-ı Enbiyay-ı mutlak efendimizin varisieri olan ashap ve evladından
ve velilerinden zuhura gelecek olan kerametierin fedakarlık
cihetinin kendilerinden tezahür etmesini arzu ederler.
Yoksa, rastgele keramet izharı veliler lisanıyla HAYZ-1
RİCAL'dir. Yani, kadınlar aybaşı hallerinde nasıl huzur-u
haktan mahrum olurlarsa, kendiliklerinden keramet izharına
özenenler de, kadın gibi hayız görmüş, hak huzurundan mahrum kalmış olurlar. Hak velileri, tayyi mekan gibi, duvarın
yürümesi gibi, bir hayvanın konuşması gibi insanların hoşuna gidecek kerametler izharını bu yüzden istemezler. Fakat,
insanlara çirkin gibi görünen, oysa aslında hiç de çirkin olmayan keramoclerin zuhurunu seve seve beklerler.
- 188 -
Demek oluyor ki, nefse hoş gelmeyen ve çirkin görünen
bir çok ameller, aslında rizayı ilahiyye daha yakındır.
Bakınız, velilerden bir veli nasıl dua ediyor :
- Ya Rab ! Ümmet-i Muhammed'e vereceğin bütün kaza
ve belaları, bütün hastalık ve musibetleri bana ver, beni onlara kalkan et, ümmet-i Muhammed'e gelecek kaza ve belalara, hastalık ve musibetlere ben siper olayım.
Bu ve buna benzer örnekler, sayınakla ve yazmakla tükenmez :
Biz, tarik-i a�lun aşıklarıyız;
Baş ve can vermişiz, canan bizimdir ..
N e gamdan kaçarsın divan e gönül,
Kaşane bizimdir, milıman bizimdir ..
Bu nükte yetmez mi arife kafi,
Sırra mahrem olan söylemez lafı,
Çık aradan sofi, değilsin safi ;
Tekke-i aşk içre devran bizimdir ..
ümmet-i Muhammed arasındaki velilerin fedakarlıklarla
dolu olan menkıbelerini, arzu edenler bu konuda yazılmış eserlerden ibretle okuyabilirler. Ehlullah'tan bir çokları, kendilerini feda etmek suretiyle Ümmet-i Muhammed'i kurtarmışlardır. Bunlar, sayılamayacak kadar çoktur.
Bu veliler içinde öyle zevat vardır ki, kendisine karşı işlenilen suçu yalnız affetmekle kalmamış, üstelik o haksızlığı yapana ikramda bulunmuşlar ve, o kimsenin affı için Allahu azim-üş-şana günlerce yalvarıp yakarmışlardır. Hatta,
aralarında öyleleri görülmüştür ki, kıyamet günü kendilerine
zulmedenlere şefaat edeceklerini beyan ve ilan buyurmuşlardır. Unutmamalıdır ki, bu zevat-ı alişan kerameti vücudiyyeye
malik olan mutlu ve kutlu kişilerdir.
Yeri gelmişken kaydediverelim:
Evliya'ullaha bahş ve ihsan huyurulan kerametler üç nevidir :
1. Keramet-i kevniyye
2. Keramet-i ilmiyye
3. Keramet-i vücudiyye'dir.
- 189 -
Netekim, Enbiya'ya bahş ve ihsan huyurulan mu'cizeler
de üç kısımdır:
I. Mfı'cize-i kevniyye
II. Mfı'cize-i ilmiyye
III. Mfı'cize-i vücudiyyedir:
Evliya'ullaha bahş ve ihsan huyurulan kerametler, Enbiya'ya bahş ve ihsan huyurulan mu'cizelerin berekatıdır. Çünkü, mfı'cizeler Nebi'lere, keramet ise o Nebi'lere varis olan velilere bahşolunur. Her velide zuhura gelen kerametin şerefi,
o velinin tabi bulunduğu Nebi'ye aittir.
Bunun içindir ki, ahlak-ı haseneye sahibolmak şerefine
nail ve mazhar olan velilerden keramet-i vücudiyye-i Muhammediyye zahir olur. Onlar, bu üstün ve yüksek ahlak ve seeiyeleri sayesinde, kendilerine karşı hata ve haksızlık edenleri
bağışlar ve bununla derece ve mertebelerinin yüceldiğini biz
aciz ve günahkar ümmet-i Muhammed'e adeta ispatlamak ve
bizleri de kendileri gibi davranınağa sevk ve teşvik etmek isterler ve bu güzel hal ve davranışlarıyla hepimize örnek olarak halkı irşad ederler.
Allah u teala'nın, Kur'an-ı kerimde : ( Eğer, size karşı işlımilen suçu ve haksızlığı bağışlar, onu işleyeni affeder ve suçunu örterseniz, engin rahmet ve mağfiret sahibi olan Rabbiniz de sizlerin bütün günahlarınızı bağışfar, sizi affeder ve
yüksek derecelere yüceltir.) buyurmasının hikmeti budur.
Şunu iyi bilmeli ve bellemelidir ki, herhangi bir kimse durumuna ve ma'nevi mevkiine göre Allahu teala'nın rahmet ve
mağfiretiyle taltif olunur. Herkes, kendi mevki ve derecesine
göre, Allahu azim-üş-şandan ikram görür.
Mesela, kendisine karşı işlenilen hata ve haksızlığı bağışlayan, o suçu işieyenin suçunu örten günahkar, avamdan
ise kendi günalıma kefaret olur. Velilerden ise, makamı ve
derecesi yiikseltilir. Salih ve abid kullardan ise, kendisine keramet şeref ve fazileti bahş ve ihsan buyurulur.
Bu sözümüzün hak ve gerçek olduğuna, şu Hadis-i şerif ne güzel şehadet etmektedir :
-� .... -"1 .. • ......
Men afa indelkudreti afatlahü inde yevmil usreti
- 190 -
Enes İbn-i Malik radıyallahu anh, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden rivayet etmiştir ki :
(Her kim, intikam alınağa muktedir olduğu halde, has�
mmdan öc almaya özenmez ve onu affederse, Allahu teaıa ve
tekaddes hazretleri kıyamet günü Allah rizası i�in intikam
almayan ve haksızlık yapanı affeden kuldan intikam almaz
ve onu affeder.)
marnin ahadin afa ahihil muslimi badel kudreti illa kıyle lehu yeı,mel kiyameti udlıitil
oennete bigayri hisabin
İbn-i Abbas radıyallahu anh, Falır-i ka.'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimizden rivayet etmiştir ki :
(Her kim, intikam alınağa muktedir iken, kendisine karşı herhangi bir suç işleyen mü'min kardeşinden intikam almaz
ve onu affederse, Allahu teala o kulunu cennetine koyar. O
kul, hesaba �ekilmeden, azap ve ikap görmeden, sorgusuz sualsiz cennete girer.)
Sırdaş-ı peygamberi olan Huzeyfe't-ül-Yemani radıyallahu
anhı hepimiz tanır ve biliriz. Aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz, kendisine bir çok esrarı talim ve telkin buyurmuş ve
hatta ashabın arasında bulunan münafıkları da bildirmişti.
Bu sebeple, Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anh, Huzeyfe't-ülYemani'nin hazır bulunduğu cenaze namaziarına iştirak eder,
onu safta göremeyince o cenazenin namazını kılmazdı. Bir gün,
kendisiyle sohbet ederlerken, Hz. Ömer sordu:
- Ya Huzeyfe ! Münafıklar safına ben de dahil miyim?
- Haşa ya emir-el-mü'miniyn! .. cevabını alınca, sorusun u değiştirdi:
- Peki, tayin ettiğim valiler arasında münafıklar var
mıdır?
- Evet, ya emir-el-mü'miniyn! Bir tane vardır.
- Hangisi olduğunu acaba bana bildiremez misiniz ?
- 191 -
- Resftl-ü zişan efendimiz, münafıkları bildikleri halde
halka ilan edip bildirmedi ki, ben size bildireyim ..
İşte, böylesine ulu ve yüce bir zat-ı şerif olan Huzeyfe'tül-Yemani radıyallahu anh-ül Bari, Falır-i alem sallallahu
aleyhi ve sellem efendimizden ri vayetle buyurmuşlardır ki :
- Kıyamet günü, Allahu azim-üş-şan tarafından görevlendirilecek bir yüce melek, malışer ehline şöyle nida edecektir:
- Allahu teala'dan alacağı olanlar gelsinler !
Bir zümre, alacaklarını almak üzere Hakkın huzuruna
varacaklardır. Hitab-ı izzet şeref-sadir olacak ve meleklerden
sorulacaktır:
- Bunlar kimlerdir?
- Bunlar, kendilerine karşı işlenilen zulüm ve haksızlıkları bağışiayarak affedenlerdir.
- Öyle ise, affedenler affolunmuşlardır. Girsinler cennetime ! buyurulacak ve bunlar cennete dahil olacaklardır.
Huzeyfe't-ül-Yemani, bu haberi böylece nakil ve rivayet
ettikten sonra dersimizin başında zikrettiğimiz ayet-i kerimeyi okumuştur: (Ve in ta'fu ve tasfahu ve tağfirô fe-innallahe
Gafurun Rahiym •. )
Yani, her kim kendisine karşı yapılan sitemin, zulmün,
hata ve haksızlığın intikamını alınağa özenmez, Allah rizası
için kendisine yapılan bu suçu affeder, düşmanını bağışlarsa,
o kimsenin ecr-ü mükafatı Allahu teala'ya aittir.
Hasan-ül Basri rahmetullah-i aleyh buyurmuşlardır ki :
- Bir kimse, mü'min kardeşinin kendisine karşı işlediği
suçtan dolayı özrünü kabul ve onu affederse, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, o kimsenin izzet ve şerefini ziyade kılar.
Hulefayi Raşidiyn'den addedilen Ömer İbn-i Abdül-aziz
hazretleri de buyurmuşlardır ki :
- Halkın günahlarını affetmek suretiyle, Allahu teala'
dan affınızı isteyiniz. Halka rahmetmek suretiyle, Hak celle
ve ala hazretlerinden rahmet talep ediniz. Halkı affeden af ile,
halka rahmet eyleyen rahmetle taltif olunur.
İbn-i Mes'ud radıyallahu anh buyurmuşlardır ki :
- Her kim, kendisine karşı işlenilen hata ve haksızlığı
ma'zur görür ve yapanı affederse, Allahu teala da o kimsenin
günahlarını af ve mağfiret buyurur.
Muhsin olan kimsenin defterine şu ibare yazılır : (Her
- 192 -
kim, kendisine karşı işlenilen hata ve haksızlığı affederse, Allahu teala da o kulunu affeder.)
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri buyurmuşlardır ki :
c� J�bj1/[.?l�C� s���J:;;JJ
�7�Jz�;)/
men lem yakbel müten assileıı yıl'ni rnüteazziren uzren sadıkan eı' kaziben lem yerid
Aleyyel ll avda
( Her kim, suçunu affettirmek için, ister sulk-u samimiyetle, ister yalandan, hasmma müracaat eder ve özür dilerse, hasını da özrünü kabul etmeyerek onu reddederse, hasmının bu müracaat ve özrünü kabul etmeyen kimse, kıyamet günü benim havuzuından su içemez. Onu, benim Kevser'imden
tardederler.)
Aklımızı başımıza alalım: Mes'ele gayet mühimdir. Kıyamet günü, affı ilahiyye nail ve mazhar olarak Resfıl-ü zişanın mübarek ellerinden Kevser şarabını içmek isteyenler,
mutlaka hasımlarının özrünü kabul ve onları affetmelidirler.
İbn-i Abbas radıyallahu anh buyurmuşlardır ki :
Rabib-i Kibriya, imam-üi-Enbiya aleyhi ve alihi ekmelüt-tehaya efendimiz hazretleri, birgün saadetle buyurdular :
- Sizin en kötünüzü ve en yaramazınızı haber vereyim
mi ?
Aslıab-ı kirarn niyaz ettiler :
- Aman ya Resulallah! Bildir ki, o halden sakınalım.
Falır-i aJem saliallalın teala aleyhi ve sellem efendimiz :
- Sizin en şerli ve kötü olaııınız, yemeğini yalnız yiyendir. Zekatını vermeyendir. Kölelerini suçsuz olarak döğenlerdir. Bundan daha kötü ve şerli olanları da bildireyim mi ?
- Bildir ya Resulallah!
- Bunlardan daha kötü ve şerli olanlarınız da, halka
buğzeden, halkı sevmeyen ve halk tarafından sevilmeyendir.
Bunlardan daha kötü ve şer li olanınızı da haber vereyim mi ?
Evet ya ResUlallah!
- Bunlardan daha kötü ve şerli olanlarınız da, hataları-
- 193 -
nı kabul etmeyenlerdir, zilleti terk etmeyenlerdir, kendilerinde de bulunan bir hata ve zillet, başka bir kimseden zuhur ettiği zaman o kimseyi affetmeyerek intikam almak hırsma kapılandır. İyi biliniz ki, kendisine karşı yapılan hata ve haksızlığı bağışlamayan, suçlunun özrünü kabul ve onu affetmeyen sizlerin ve ümmetimin en kötüsü ve şerlisidir. Bundan da
daha kötü ve şer li olanmızı söyleyeyim mi ?
-. Buyur ya Resftlallah!
- Bundan da daha kötü ve şerli olanmız, kendisinden
hayır umulmayan ve şerrinden emin olunmayanınızdır.
Bu Hadis-i şerif, dünya hayatmda hangi işlerimizin hayırlı ve yararlı, hangi işlerimizin kötü ve zararlı olduğunu,
bütün açıklığı ile ortaya koymaktadır.
Evet ; dikkatle ve ibretle okuyalım, dinleyelim ve öğrenelim :
Ümmet-i Muhammed'in en kötüsü ve şerlisi olmamak
için neler yapmamız ve nelere dikkat etmemiz gerektiği birer birer açıklanmıştır:
Yemeklerimizi, yalnız başımıza yemiyelim. Açiarı ve muhtaçları düşünelim. Mümkün oldukça, imkanlar elverdikçe
soframıza bir fakiri ve yoksulu davet edelim, onların da karmlarmı doyuralım. Mahallemizde ve sokağımızda, konu komşu arasında yemek pişiremeyenleri, aylarca et yüzü görmeyenleri, kuru ekmeği suya batırarak kifaf-ı nefsedenleri görelim ve gözetelim. Öyleleri vardır ki, halini kimseye açamaz,
el açamaz, derdini söyleyemez, ben açım diyemez! Sen, Allah u
tealanın bahş ve ihsan buyurduğu sayısız ni'metlerle karnını
doyururken, bitişik komşunun aç olduğunu görmeyecek kadar gözlerin kararmışsa, kendinden gayrı kimseyi göremiyorsan, Allah aşkma söyle bana bu insanlık mıdır, Müslümanlık mıdır? Fakir kom§una bir tas çorba da gönderemez misin?
Komşunun yetim yavrusuna bir avuç kiraz da veremez misin?
Kapını çalan fakire bir kap yemek yediremez misin?
Denilebilir ki: (A canım! Bu zamanda fakir mi var? Sinemalar, tiyatrolar, gazinalar adam almıyor. Kapılarının
önünde dizi dizi insan kuyruk tutmuş sıra bekliyor. Kime
yardım edeceğimizi biz de şaşırdık .. )
İlk bakışta, bu sözün haklı gibi görünür. Fakat, ben de
sana sorarım:
- Neden gözünü sinema, tiyatro ve gazinalar önündeki
fnYir-01-KuiOb, CIIt t - F : 13
- 194 -
kuyruklara dikmişsin ? Malıaliendeki fakirden, yoksuldan haberin var mı? Diyelim ki, oturduğun semtte gerçekten fakir
ve yoksul yoktur. Koca şehirde ve gezip dolaştığın yerlerde
hiç fakir görmüyor musun? Acaba, fakir şuna buna el açmak
zilletine katıanan dilenci esnafından ibaret midir. Kaldı ki,
onu o zillete düşüren de senin ve benim kaygusuzluğumuz,
vurdum duymazlığımız değil midir ? Rahmetli dedeni, nur
içinde yatası babanı ve ananı ne çabuk unuttun! Onlar, etrafa kokusu yayılacak bir şeyler pişirince, sağdaki soldaki komşularma tattırmadan rahat edemez, o ni'meti gönül rahatlığıyla yiyemezlerdi. Cızır cızır pirzolaları, balıkları balkonunda ızgara ederken, üst kattaki genç lohusa kadına tattırmak
senin ve eşinin aklınıza geliyor mu ? Evine götürdüğün her
hangi bir meyveden, yolda rastladığm fakir bir yavruya vermek içinden geçiyor mu ? Tıka basa karnını doyurduktan sonra, tüttürdüğün sigarayı keyifli keyifli içerken ağız alışkanlığıyla dudaklarından dökülen (Ya Rabbi şükür ! .. ) ile Hakka
şükrettiğini mi sanıyorsun? Rezzak-ı alem olan Rabbimiz (YE
VE YEDİR! .. ) buyuruyor. Sen, bir dilim ekmek ve bir tas
çorba vermezsen, o açın ve muhtacın rızkını bir başka vesile
ile ihsan ve inayet buyuracaktır. Ne var ki, sen kulluk görev
ve sadakatini yerine getirernemiş olmanın büsranı ile başbaşa kalacak ve aldandığını o zaman anlayacaksın ...
Zekatını ve sadakanı ver ! .. Bak, temiz ve helal rızıklarla
beslediğin, Hakka kıyam, rükfı. ve secde eylediğin bedenin bile en çok bir haftada kirleniyor ve yıkanmak, arınmak ihtiyacını duyuyorsun. Zekat da, Hakkın sana bahş ve ihsan buyurduğu malın ve paranın yılda bir kez arınıp paklanmas1
ameliyesidir. Vermezsen, kirlenir ve o kir ne kese, ne de sabun ile temizlenir. Allahu teala, (VER !..) buyuruyor, sen kim
oluyorsun da vermiyorsun? Bugün kırkta birini vermekten
kaçındığın o mal ve parayı, yarın başkalarına bırakıp Hakkın
huzuruna çıkacak ve hesabını vereceksin. Dahası da var ; sevdiğin ve biriktirdiğin liracıkların kıyamette cehennem ateşinde kızdırılacak ve alnına, göğsüne, sırtına yapıştırılarak : (Allah yoluna sarfet diye verilen paralarını biriktirdin, kimseye
metelik koklatmadın, bak bakalım tatlı mı imiş ?) denilecektir.
Kimseye haksızlık etme, kimseye vurma! Hizmetçine, işçine, uşağına, hatta yerli yersiz eviadına dahi vuıma! Haksız
yere vurduğun her tokatın karşılığını, ahirette zebanilerden.
yiyeceğini de unutma!
- 195 -
Halka buğzetme, kimseyi hor, hakir görme, kimseyi kınama ! Allahu teaJa'nın yarattıklarına şefkatle, muhabbetle,
merhametle muamele et ! Sen, başkalarını sevmesini bil ki,
başkaları da seni sevsin. Kendini bil, nefsinin aczini anla.
Nefsini bilmeyen kes can olamaz,
Özü hayvandurür, insan olamaz !..
Sevmeyi bilmeyen, olmayı da bilemez. İnsan hayatında,
sevmekten ve sevilmekten üstün bir şey yoktur. Çevremizdekilere en büyük armağanımız ancak sevgi olabilir. Bugün,
sıkıntısını çektiğimiz en büyük yokluk, birbirimizi layıkıyle
sevmememizdir. Sen, bütün yarattıklarını sev ki, Allahu teaJa
da seni sevsin, Resfi.l-ü zişan senden razı olsun ..
Dünya hayatında, hepimiz az veya çok bazı haksızlıklara, yanlışlıklara uğrayabiliriz. Kendimiz de, başkalarına haksızlıklar ve yanlışlıklar yapabiliriz. Bu hatalarımızın neler olduğunu, herkesten çok elbette kendimiz biliriz. Şu halde, bu
hatalarımızı terketmeli ve o haksızlık ve yanlışlıklar zinetinden behemehal kurtulmalıyız. Kendimizde bulunan bir kötülük, bir başkasından zuhur edince feveran etmemeli, insaf ile
düşünmeli ve herşeyden önce o kötülüğümüzü tashih ve isiaha çahşmahyız. Bize yapılan kötülüğe katlanamayarak intikam alınağa kalkışırsak, aynı kötülüğün kendimizde de bulunduğunu unutur ve günün birinde başkalarının da bizden
aynı şekilde intikam alınağa özeneceğini hatırımıza getirmezsek, daima hüsrana uğrarız, hocalar dururuz. Binaenaleyh,
şahsımıza ve menfaatlerimize karşı işlenilen hata ve haksızlıkları bağışlamasını ve bunları bize reva görenleri affetmesini b ilmeli ve öğrenmeliyiz. Atalarımız : ( iyiliğe iyilik her kişinin, kötülüğe iyilik er kişinin işidir.) demişlerdir.
Elimizi, dilimizi ve bütün aza ve bedenimizi hayra ve hayırlı işlere alıştırmalı, kendisinden hayır umulan bir insan
olabilmenin yollarını aramalıyız. Allah korusun, bunun zıddı
olarak şerrinden korkulan bir insan oluverirsek, dünya ve ahiretimiz zindan ve wnumuz hicran ve büsran olur. Müslüman
o kimseye denilir ki, elinden ve dilinden bütün Müslümanlar
emin olurlar. Mü'min o kimseye denilir ki, elinden ve dilinden
bütün insanlar, bi.itün hayvanlar ve bütün yaratılanlar emin
olurlar.
- 196 -
Şeriatte edebin saklamayan,
Tarikatte pişip büryin olamaE..
Ma'rifet abından içip kanmayan,
Hakikat babmda wnnıin olamaz ..
Müslüman ve mü'min olana layık olan, ilm-ü hilm, lutf-ü
kerem, şefkat ve muhabbet sahibi olmaktır. Her türlü musibetlere sabredici, her çeşit kötülüğü affedici bulunmaktır. İyman nurlarıyla nurianmış bir kalpte bu üstün haslet ve sıfatlar bulunur. Zira ; af, sabır, mürüvvet, hilm, kanaat, tevazfı, fazilet salih mü'minlerin vasıfları ve sıfatlarıdır. Allah azze ve celle, Kitab-ı keriminde sabredenlerle atfedenleri medh-ü
sena buyurmaktadır. Zira, zat-ı ahadiyyeti de SABUR ve GAFUR'dur. Onun için, sabredenleri ve atfedenleri sever ve sevdiği kullarına da bu üstün sıfatları layık ve münasip görür
ve o kuluna bu sıfatlarla ikram eyler ve netice olarak da o
kulunu ecr-i azime nail kılar.
Allahu teala, sizleri ve bizleri sabreden, affeden salih kulları m eyanında affü mağfiret buyursun .. Sizleri ve bizleri gaflet uykusundan rıfk ve mülayemetle uyanan, Kur'an-ı azimin boyasıyla boyanan, her işinde Hakka ve hakikate dayanan kullarından eylesin .. Sizleri ve bizleri rizayı ilahisine muvafık salih arneller işleyen, nur-u tevhid ile kalpleri rabatlayıp genişleyen, sevdiği kulları zümresine ilhak buyursun ..
Tevfikini refik eylediği sa'idler divanına kaydeylesin .. Şakiler, asiler ve mücrimlerden eylemesin .. Resfıl-ü zişanm şefaat-i uzmasına sizleri ve bizleri nail eylesin .. Onun sancağı altında cem-ü haşrolan, kamil bir iyman ile çene kapayan, emanetini zikr-ü tevhid ile teslim eden kullarından eylesin .. Cennet ve cemaline layık salihlerden ve aşıklardan eylesin .. Amin ..
Amin .. Bi-hürmeti seyyidil mürseliyn .. Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffın ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-aJemiyn EL-FATİHA ..
ENV AR - OL - KULÜB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 5
MÜNDER ECAT :
Bakara sure-i celilesinin 195. ayet-i kerimesinin tefsiri -
Ahlak ve amellerinıizi güzelleştirmenin fazilet ve ebernıniyeti - İhsanm çeşitleri - Şahsımıza ve başkalarına
olan ihsan ne demektir - Kerem ve lfttüf sahibi olmanın yararları - Adaletle zulmün farkları - Musa aleyhisselamın niyazına rağmen Firaun'un helak olmamasının sebebi - Kişinin nefsine zulmü nasıl olur - Hz.
imam-ı Ali radıyallahu anh efendimizin bir müşrik
gençle muhasaması ve o genci kendine benzetmesi -
Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anhın kerem ve ihsan
ha,kkındaki irşadları - İskender-i Zül-karneynin veciz
bir hikayesi - İhsan ve yardımlaşma hakkında ResUl-üzişan efendimizin muhtelif öğütleri ve müjdeleri - Namazın mü'minlerin mi'racı olduğu - Ta'dil-i erkana riayetle kılınan namazın faziletleri - Kıldıkları namazların kıymetini bilmeyenierin halleri - Bir rekatta hatm-i
Kur'an eden ecille-i ümmetten dört muhterem zat -
imam-ı a'zam hazretlerinin bir hikayeleri - ihrahim
al ey hisselamın alem-i cemale intikalinde ki hali - Mü'
min bir gencin son nefesinde zuhura gelen tecelliyat -
Yabancı bir millete mensup yüksek rütbeli bir kumandanın hidayete ermesi - Amerika'lı bir mimarın Süleymaniye cami-i şerifini incelemesi ve kendisiyle yapılan
dikkate değer sohbet - Arafat'ta vefat eden bir zata
ihsan boyunılan rahmet - Kafirlerin ve zi.liınlerin nedametleri - Kardeşlerine zulmeden bir zatın vefatındaki
acıklı hali - İhsan hakkında üç kişi arasında vukua gelen mübahese - Mü'minlere yakışan güzel sıfatlar - Kafirlere ve zi.liınlere ait çirkin ve kötü sıfatlar - Hayra
ve iyiliğe koşmanın yararları ..
Sallô. ala seyyidiııi Muhammed
Sallô. ala mürşidina Muhammed
Sallô. ala envar-ı kulubina Muhammed
Sallô. ala şefi-i zünubina Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. Elbatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlill ukdeten min
lisani yefkahu kavli ve ufevvidit emri Hallah vallahu basiyrun
bil'ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül-kerim ..
E'uzü Billahi min·eş-şeytan-ir-raciym ·BismiUah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Kaldllahu teba1'eke ve teald fi kitabih-il-mübiyn: (Ve ahsinll innallahe yuhibbülmuhsiniyn ... ) El·Bakara: 1 95
Meal-i münifi : Ahlak ve arnellerinizi güzelleştirin, ihsaa
edin, Allahu tei.li, ihsan edenleri sever.
Yerlerin ve göklerin Haliki, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Maliki, bütün yarattıklarının
Razıkı, istediğini istediğine veren, istediği an geri alan, azizi zelil, zelili aziz eyleyen Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri ; alıkarnı asla eskimiyecek olan ve kendisine sarılanları,
emir ve nehiylerini tutanları yücelten ve aziz eyleyen, kendisinden uzaklaşanları, emir ve nehiylerine uymayarak hükümlerini tutmayanları da zelil eden kalplere şifa, ruhlara cila ve
gönüllere sefa balışeyleyen Kelam-ı şerifinde :
- 200 -
VE AJISİNl) = Ahlakınızı, bütün aınelleriııizi, işlediğiniz her işi, sizleri zulmetten nura, gafletten şu'ura, iki cihanda neş'e ve sürôra iletip ulaştırmak için inzal eylediğimiz
Kur'anıınıza tatbik ederek güzelleştiriniz. Muhtaç bulunan
kullarıına, elinizin erdiği ve gücünüzün yettiği kadar iyilik
ediniz, bütün yarattıklarıma ilisanda bulwıunuz
.İNNALLAHE YUIIİBBÜL-MUHSİNİYN = Hiç kuşkunuz olmasın ki, bu emrimi tutar, iyilik eder ve ihsanda bulunursanız, iyilik edenleri severim, huyurulmaktadır.
Burada, iki önemli gerçeğe dikkatinizi çekmek isterim.
Allahu sübhanehu ve teala, gerek bu ayet-i kerimede ve gerekse Kur'an-ı azim-ül-bürhanın diğer bir çok hükümlerinde,
biz aciz ve günahkar kullarına iki türlü ihsan irade buyurmaktadır :
BiRiNCİSİ : Kendi şahsımıza olan ihsandır ki, ahlakımızı ve bütün amellerimizi, ilahi hüküm ve emirlerine tamamı
tamamına uydurarak güzelleştirmeğe gayret etmemizdir.
iKiNCİSİ : Bütün mahlukat-ı ilahiyyeye ma'nen ve maddeten yapacağımız ihsandır ki, en yakınlarımızdan başlamak
suretiyle çevremizde ve dünya hayatında bütün yaratılanlara yapmakla mükellef bulunduğumuz iyiliklerdir.
Bu iki şartı, gereği gibi ve hakkıyle yerine getirecek
olursak, Rabbimiz de bütün ihsan edenleri sevdiği gibi, bizleri de seveceğini beyan ve ilan buyurmaktadır. isterseniz, siz
buna üçüncü ve asıl ihsan da diyebilirsiniz. Allahu teala'nın
sevdiği kul olmanın ne büyük bir ihsan olacağını, sizlerin irfan ve iz'anınıza bırakırım.
Görülüyor ki ; halka ihsan eylemek, Halik'a ihsan eylemektir. Allah korusun, bunun zıddı olarak halka ihanet etmenin de yine Halik'a ihanet etmek demek olacağını söylerneğe bilmem lüzum var mı?
Hal ve hakikat böyle olunca, şöyle bir neticeye varıyoruz : Allah u tea.la'nın en ziyade sevdiği kul, insanlığa ve insanlık idealine hizmet edenlerdir, insana ve insanlığa yararlı
olanlardır. En sevmediği kul da, insanlığa ve insanlık idea�
line ihanet edenler, yani insana ve insanlığa zararlı olanlardır.
İyman ve islamın şartı ve hükmü budur : İyınan sahibi
olan Müslümanlar, insanlara hizmet ve ihsanda bulunmakla
görevlidirler. İyınanı yarım ve islamı nakıs olanlar bu büyük
ni'met ve özellikten mahrum kalırlar. İnsanlara hizmet ve ih-
- 201 -
sanda bulunmayanlar, elbette bu zevke eremezler, bunun hazzına varamazlar. Bu gibilere, insan demek dahi caiz olur mu
bilmem? Zira, insanlığa hizmet etmeyen ve ihsanda bulunmayanlar, belki şeklen ve surette insan gibi görünürler ama,
hakikatte insan sayılamazlar. Yerine, sırasına göre, hayvanlar dahi insanlara hizmet ve iyilik ettiklerine göre, bunlar yaşayışları bakımından hayvandan da aşağı değiller midir?
Şu halde ; kerem, lutuf ve ihsan sahibi olalım, yalnız
hemcinsimiz olan insanlara değil, hayvanıara ve bütün malılukata karşı şefkatli, merhametli ve iyiliksever olmağa çalışalım, faydalı ve yararlı hizmetlerde bulunalun ki, Allah azze ve celle de bizlere kerem, lutuf ve ihsanın tadını tattırsın.
İhsan edicilerin evveli, bütün noksan sıfatıardan münezzeh ve tekmil kemal sıfatlarıyla muttasıf bulunan Allahu zülceliU vel-kemal hazretleridir. Bu alemde, ne kafiri mahrum,
ne münafıkı malızun eder. lstisnasız bütün yarattıkları, onun
sonsuz ni'met ve İhsanlarından faydalanırlar. Şöyle etrafımıza dikkat ve ibretle bakmak kafidir. Gökte güneş, ay ve sayıları dahi bilinmeyen yıldızlar, yağmur ve kar, yerde ise her
yandan fışkıran bereket, Hakkın en büyük İhsanları değil
midir? Bu ilahi İhsanların değerini aniayarak Hakka hakkıyla iyman edenler, şükür ve hamd-ü sena eyleyenler, onun
ahlakıyla ahiaklanırlar ve ihsan sahibi olurlar, onun sevgisine liyakat kesbederler, dünyada sayısız lfıtuflara ve ahirette
de yüksek derecelere nail ve mazhar olurlar.
Hak cümlemizi korusun, ona hakkıyle iyman edemeyenler, şükür ve hamd-ü sena vazifelerini ihmal veya büsbütün
terkedenler ise, yine bu dünyada ihsanlara nail olabilirler ama,
ahirette ebedi İhsanlarından mahrum kalırlar ve hüsrana uğrarlar.
İhsan sıfatı, hiçbir malıluka verilmemiş, ancak ve yalnız Ademoğullarına bahş ve ihsan buyurulmuştur. İnsana, ihsanda bulunması, yani gücü yettiği kadar iyilikte bulunması
bu sebeple irade olunmuştur. Bunun içindir ki, düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda ihsan hakkındaki ayet-i celile çok yüce ayat-ü beyyinattan birisi ve belki de
birincisidir.
Her hafta cuma günleri ki, mü'minlerin bayramı ve cuma namazları da faki;r mü'minlerin haccıdır, minberierden Allahu-teala'nın emir Ve nehiylerini, enfÜSİ Ve afaki ayat-I beyyİnatını bizlere bildiren hatipler, hutbelerinin sonunda Allahu
teaJa'nın bizlere adalet ve ihsan üzre bulunmaklığımızı emir
- 202 -
ve irade buyurduğunu tebliğ ederler. Bu ilahi tebliğ, kıyamete kadar da böylece devam edip. gidecektir. Bu emr-i ilahi, elbet ve elbet yalmz tebliğ ile de kalmayacak, adl-ü ihsan mutlaka zuhura gelecektir. Ne var ki; kime nasip olur, hangi kavim ve millet bu adalet ve ihsanı tatbike muvaffak olur, orasını ancak Allahu azim-üş-şan bilir. Çünkü, adaletle küfür
payidar olur. Zulümle islam payidar olmaz, demişlerdir. Bun un manası şudur :
Adalet, Allahu teala'nın yüce sıfatlarından bir sıfattır.
KaJir dahi bu sıfatla hareket ettiği takdirde, küfrüne rağmen
ilahi ve islami bir sıfatla hareket ettiği için payidar olabilir.
Müslüman ise, islam olduğu halde zulümle hareket ettiği için
payidar olamaz. Zira, zulüm küfür sıfatıdır. İslam olduğU halde, küfür sıfatıyla sıfatıanan elbette payidar olamaz. Bir kavmin dünyada bekası, adalet ve ihsan iledir. Adalet olmayanda, ihsan da bulunmaz. Ne adaletsiz ihsan, ne ihsansız adalet
düşünülemez. Bu yüzden de, adaleti terk ve ihmal eden kavimler ve milletler beka bulamamışlardır. Adalet kuvvetli ve
kuvvetli adil olmalıdır. Bu, toplum hayatında mihenk taşıdır.
Tarihte, bunun bir çok örnekleri görülmüştür. Ezcümle, Hz.
Musa aleyhisselam niyazda bulunmuştu:
- Ya Rab ! Firaun ve kavmini helak et..
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu
- Ya Musa ! Bu isteğini yerine getiremeyiz. Zira, Firaun milletine karşı adaletle hükmetmektedir. Adalet ise benim
sıfatımdır. Adaletle hülmeden kafir dahi olsa, onu helak edemem ..
Netekim, Firaun adaletten ayrılarak zulme başlayınca
helak oldu. Yani, Firaun'un malıvı kendi zulmünden ileri
geldi.
Ve md zalemuna ve lakin kdnu enfüsehüm )'azlimun ...
EI-Bakara: 57
Meal-i münifi : Onlar, itaat etmemekle bize zulmetmediler, ancak kendi nefislerine zulmettiler.
Adalet üzere hükmeden, bu hükmüyle aziz olur. Adaletten ayrılan ve zulme sapan ise, yine bu zulmü ile bizzat ze-
- 203 -
lil olur. Kendi zulmüne mahkum kalarak ebed.iyyen hüsrana
uğrar.
İhsan edebilmek mutluluğuna erişebilen kutlu kişiler de,
daha bu ihsana niyyet ettikleri an, ihsan-ı ilahiyye nail ve
mazhar olurlar. Biraz yukarıda, bilvesile kayıt ve işaret ettiğimiz gibi adalet ve ihsan denilen yüce hasletler, mahlukat
arasında yalnız insana bahş ve ihsan huyurulan mümtaz birer sıfattır. Hepimizin bildiğimiz gibi, bu sıfatlar Allah u azimüş-şanın yüce sıfatlarındandır. İnsan da halifetullah olduğundan, bu yüce sıfatlarla taltif buyurulmuştur. Ancak, insan suretindeki bazı hayvanların, bu sıfattan yoksun bulunduklarını unutmamak gerekir.
Enbiyayı izama bahş ve ihsan huyurulan mu'cizeler, birer ayna gibidir. Her ümmet, kendi peygamberine bahş ve
ihsan huyurulan bu mu'cize aynasına bakarak kendi hallerini
ve kendi sıfatıarını müşahede etmişlerdir.
Hiçbir hayvanda, tam ve mutlak adalet ve ihsan olamaz.
Binaenaleyh, zalimterin ve ihsan ni'metinden yoksun olanların hayvandan kalır yerleri yok demektir. Hatta, bir bakıma
şeklen insan gibi göründükleri halde hayvandan da daha aşağılık sayılırlar.
İnsanlar arasında hak ve adaleti tevzi edecek bir kürsiye
mesela zehirli bir kobra yılanını, bir kaplanı, bir parsı oturtmayı hiç kimse düşünemez. Ne var ki, surette insan gibi göründüğü halde, siyreti bozuk ve yaptığı işler bakımından bir
kobra yılanından daha tehlikeli, bir kaplan veya parstan daha zararlı ve yırtıcı bir zalim, bu adalet kürsüsüne kasıla kasıla oturabilir. Bunun, bir çok örnekleri dünyanın bir çok ülkelerinde görülmüştür. Bu ve benzeri müşahedeler, akılları
başlarında, vicdanları ve sağduyuları yerinde olanlar için ancak bir ibrettir. Onlar, bu hali hor görmezler ve suçu yine de
kendilerinde ararlar. Yukarıda, peygamberlerin mu'cizeleri
ümmetieri için bir ayna gibidir, demiştik. Tıpkı, bunun gibi
bazı zalimler de Hak tarafından görevlendirilerek, irtikap ettiğimiz suç, zulüm ve ma'siyyetlerin miktarını bize gösterirler :
•
. Kema tekuna yüvelltl aleykiim ...
- 204 -
(Siz nasıl olursanız, başınıza öyle veli gönderilir.)
Hadis-i şerifi, bu görüşümüzü doğrulamaktadır. Firaun'aı
Hz. Musa aleyhisselam eliyle gösterilen mu'cize bir asa idi.
Bu asayı, Allahu teala'nın emriyle yere atan Hz. Musa aleyhisselam, onun boğa yılanı iriliğinde zehirli ve fakat küçük
bir yılan kadar da kıvrak ve çevik olduğunu Firaun'la birlikte müşahede eyledi. Acaba, Firaun'a gösterilmek üzere Hakkın emriyle yere atılan o asa, mesela yırtıcı bir arslan, kaplan,
pars veya benzeri vahşi bir hayvan değil de, yılan şeklinde
görünmüştü ? Çünkü, yılan çok zalim bir hayvandır ve zulmü
temsil etmektedir. Hz. Musa aleyhisselam eliyle zuhura gelen
bu büyük mu'cizedeki asa, yılan şeklinde görünerek Firaun'un
kalbinde gizli zulmü aksettiriyordu. Bir başka deyimle, Firaun'un kalbindeki gizli zulüm, mu'cize aynasında asaya aksederek yılan gibi görünüyordu. Eğer, Firaun kalbindeki bu
gizli zulmü atabilseydi, arnelini düzeltebilseydi, Hz. Musa aleyhisselamın mu'cize aynasına asası yılan olarak aksetmezdi.
Öyle ise, kendinde veya aile efradının, evlat ve ahfadının
ve seni idare edenlerin üzerlerinde gördüğün, bizzat senin
amellerindir. Onun için, çirkin arnellerini başkalarının üzerinde gördüğün zaman, onun kendi malın olduğunu sakın unutarak herkesi suçlamağa kalkma ! On1ar, senin hakettiğin şekilde halk olunup sana gösterilmektedir.
El Peledii sırruebihi el veledü invanü ebihi
Evlat babanın sırrıdır. Evlat, babanın ünvanı ile anılır�
Firaun ve kavmine Nil nehri neden kan renginde akar
göründü biliyor musun? Çünkü, Firaun ve kavmi, Hz. Musa
aleyhisselam ve kavminin kanını içmeğe azmetmişti, bu onun
işaretidir.
Firaun ve kavmi, bir defasında da korkunç şekilde bitlenmişlerdi. Bu bit mu'cizesi de, onlara aciz ve iğrenç birer
mahluk olduklarını göstennek içindi. Ne var ki, anlamadılar,
anlayamadılar, düşünemediler, nihayet suya gark oldular,
kendi zulüm ummanlarında boğulup tarih sahifelerinden si-
- 20i -
lindiler ve gittiler. Kendilerinden sonra gelecek nesiller ve
insanlar, onların bu akibetlerinden ders ve ibret aldı.
Akılsız kafa, düşüncesiz zihin, ibretsiz göz, daima belaka mahkfım.dur.
Ey aşık-ı didar-ı ilahi:
Adl-ü ihsandan asla ayrılma, sakın sakın zulme, haksızlığa ve kötülüğe daima .. Her zaman ve her yerde ihsan, irfan,
mürüvvet sahibi ol..
Söylemekten söz uzar, artar emek;
Söyleyenden, dinleyen arif gerek! ..
H 1 KA YE
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyaliahu anh
efendimiz, o kadar cesur ve o derece ihsan ve mürüvvet sahibi idi ki, onun bu mümtaz haslet ve meziyyetlerini tarif ve
tavsife dahi imkan yoktur. Kureyş kafirlerinin, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerine, su-ikasıt hazırladıkları öğrenilince, Hz. Ali radıyallahu anh hiç
tereddüt etmeden onun yatağına girmiş, ridasına bürünmüş
ve onun yerine kendisini bu korkunç su-i,kaste hedef teşkil etmekten asla çekin.meınişti. Evin etrafında dolaşan ve hücuma geçmek için fırsat kollayan Kureyş kafirlerinden bir kaç
yüz siHi.hlının aralarında fısıldaşmalarına aldırış etmeyerek
uyuyabilmek cesaret ve şecaatini göstermişti.
Zaten, bir çok gazalarda da Hayder-i kerrar efendimiz
Müslümanlara siper olur, vücudunu onlara adeta kalkan ederdi. Savaşa giderken, yalnız göğsüne zırh giyer ve mübarek sırtını açık bırakarak, kendisini arkadan vuracaklara kanını helal ettiğini ilan ederdi.
Yine bir harp esnasında, bir delikanlının yalın kılıç kendisine hücuına hazırlandığını görmüştü. Düşmanına dahi
mertlik ve şecaat göstermekten geri durmamış, bu genç ve
tecrübesiz delikanhya acımış ve ona şöyle seslenmişti :
- Ey oğul! Bana, adıyla sanıyla Hayder-i KeiTar derler. Kim olduğumu ve silah kullanmakta ne kadar maharetli
bulunduğum u duymadm mı ?
Genç adam, kendisine cevap vermişti:
- Evet, duydum ve biliyorum!
- Şu halde, pervasızca üzerime atılmanın sebebi nedir?
- 206 -
Bile bile ölümü göze almış olmuyor musun, kendine acımıyor
musun?
·
- Hepsini biliyorum. Neyleyim ki, bir kıza aşık oldum
ve o kız ancak seni öldürmem kayıt ve şartıyla benimle evleneceğini vadetti. Ma'şukuma vuslat için sana saldınyorum.
Sevdiğime kavuşabilmem, ancak seni öldürmerole mümkün
olabilecek .
-. Demek o kızı bu kadar seviyor ve ona kavuşabilmek
için beni öldürmeyi göze alıyorsun öyle mi ?
Evet ..
- Peki, ya ben seni öldürürsem ?
- Beni öldürecek olursan, bu aşk derdinden kurtul urum�
Ben, seni öldürürsem muradıma nail olurum.
Delikanlı, daha sözünü bitirmemişti ki, hiç ummadığ·ı
bir manzara ile karşılaştı. Hz. Ali kerremallahu vechehu ve
radıyallahu anh efendimiz, kılıcını yere indirmiş, kalkanının
siperinden yüzünü kurtararak boynunu uzatmış ve o genç
adama haykırınıştı :
- Gel öyle ise, seni muradına erdireyim ve sevdiğine kavuşturayım!
Onun gibi bir cengaverin bu teslimiyeti ve mürüvvetiı
bir anda delikanlının gönlündeki yar aşkını Ali muhabbetine
dönüştürmüş, yani bir bakıma fani aşkı baki ve ebedi aşka
feda edivermiş ve o günden sonra Hz. imarnın sadık bir bendesi, azat kabul etmez kölesi haline gelmişti.
Arif lı!len bir gül yeter kokınağa,
Cahil i tren gir bahçeye yıkmağa! ..
Hz. imam-ı Hüseyin radıyallahu anh efendimize sordu-·
lar :
- Kerem nedir ?
Saadetle buyurdular :
istemeden vermektir.
- İhsan nedir?
- intikam almağa muktedir iken, affetmektir.
- 207 -
HİKA YE
İskender-i Zül-Karneyn'e sordular :
- Bu kadar şevket-i darat ve böylesine bir mülk-ü azime ne suretle malik oldun?
Şu veciz cevabı aldılar :
-· Düşmana karşı rıfk-ü mülayemet, sadık dostlarıma
karşı ihsan ve atıfet ve herkese adaletle muamelemin neticesi ve mahsulüdür.
Enes İbn-i Malik radıyallahu anh, Falır-i alem sallallahu
aleyhi ve sellem efendimizden rivayet etmişlerdir ki :
Kal-en-nebiyyi sallallahu aleyhi ve sellem (Kalel-halku külluhüm ıydlullahi ve·
ehabl>ülıüm il ey hi enfa'uhum il,j ıyı1lihi ... )
Cümle mahlukat, Allahu teala'mn iyalidir. Mahlukat içinde, Allahu teala'ya en sevgili olan, ehl-ü iyatine yararlı olanlardır.
O halde, malılukata karşı yararlı ve iyiliksever olalım ki,
Allahu teala'nın sevgisine hak kazanalım.
Hz. Ömer radıyallahu anh rivayet buyurmu�lardır :
Günlerden bir gün, Resfi.l-ü zişan efendimiz hazretlerine
sordular :
- Ya ResUlallah ! İnsanlar arasında en ziyade sevdiğiniz
kimlerdir?
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz
saadetle buyurdular:
- Malılukata karşı en ziyade yararlı olanlardır.
Ey mü'min-i kamil!
Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin ve alemiere rahmet olarak gönderdiği Rabib-i edibinin sevgilerine nail ve
mazhar olmak isteyenler, halka yararlı olmalı ve bütün malılukata ihsanda bulunmalıdır. Halka yararlı olamayanlar, hiç
değilse zararlı olmaktan çekinmeli ve kaçınmalıdırlar ki, herkes onun şerrioden emin bulunmalıdır. Daha açık söyleyeyim
- 208 -
mi ? Sevap yapamıyorsan bile, hiç olmazsa günah işleme vesselam ..
Aleyh-is-salatü ves-selam efendimizden sordular:
- Ya ResUlallah ! Allah u azim-üş-şan indinde hangi amel
efdal ve daha güzeldir?
Efendimiz saadetle buyurdular:
- Mü'minlere müjdeler vermek ve mü'minleri sevindirmek, ind-i ilahide arnelierin en ziyade fazila.tlisidir.
Dikkat ediniz, burada yeni bir gerçek meydana çıkıyor:
Demek oluyor ki, insanları sevindirecek, onları mesrur edecek
haberler vermeli, onları üzecek, tiksindirecek şeyler söylememelidir. Unutmamalıdır ki: (Sevindiriniz, nefret ettirmeyiniz.
Kolaylaştırınız, güçleştirmeyiniz.) öğüdü, Resftl-ü zişanın ümmet-i merhumesine en büyük tavsiyelerinden birisidir.
Şu halde, yorgunu yokuşa sürmeyelim. Kolaylaştıralım,
sevindirelim, gönül almasını bilelim ki, iki cihanda da. aziz
olalım.
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerine sordular:
- Ya Resf:ı.lallah ! İnsanlar ne ile mesrur olurlar?
Efendimiz saadetle buyurdular:
- Açları doyurmak, gamlı olanların gamlarını gidermek, borçlu olanların borçlarını ödeyerek onları bu azaptan
kurtarmak suretiyle insanları sevindiriniz.
İşte, gerçek bir mü'mine yakışan ve layık olan hasletler
bunlardır. Yerine ve sırasına göre açiarı doyuralım, gamlı
olanları teselli ve gamdan kurtaralım, borçlu olanlara yardım
ederek azaplarını azaltalım ki, insanlara hizmet ve iyilik etmenin zevkine ve hazzına varP�bilelim.
Nur içinde yatsınlar, atalarımız imaretler açarak açiarı
doyurınuşlar, yersiz ve yurtsudarı barındırmışlar ve böylelikle onları hir çok kötülüklerden koruyup kurtararak topluma
gerçek değerde 1,1rcr insan kazandırmışlardır. Malına, mül.,.
k üne, parana, pul una, kasana, kesen e güvenme! Dünya malı
dünyada kalır. Hüner, o dünya malını ahiret azığı haline getirmektir. Bugün, karnını doyurduğun aça, yarın sen muhtaç olabilirsin. Burada olmasa bile, yarın ahirette bütün mahlukat aç ve susuz iken, arşın gölgesinde gölgelenrnek ve cennet ni'metlerine ermek istiyorsan, açiarı ve muhtaçları gör ve
gözet :
- 209 -
Sen makama tapm.a gel,
Köşk ve saray yapma gel,
Şol çalışıp yaptığın,
Sonunda viran olur ..
Bir kişi ki mal bulur,
Saruna ki devlet bulur,
Devleti bulan kişi,
Allah'ı bulan olur .•
Dünya hayatında, mü'min kardeşinin bir hacetini gören
ve onu bir sıkıntıdan kurtaranın, Allahu teala yarın ahirette
yetmiş hacetini görür ve onu kıyamet sıkıntılarından kurtarır.
Eba-Hureyre radıyallahu anh, Falır-i alem sallallahu
aleyhi ve sellem efendimizden rivayet etmiştir:
Mü'min kardeşinin ihtiyacını karşıla, onu reddetme, borçluyu borcundan, gamlıyı gamından kurtarınağa çalış, düşenin
elini tutmağa alış ki, alemierin Rabbi de seni kapısından reddetmesin, hacetlerini karşılasın, ona olan borçlarını bağışlasın, seni gamdan sürura ulaştırsın.
men neffese an müslimin kürbeten min kürebid dünya neffesellahü anhü kürbeten min
kürebi yevmel kiyame'ti
Her kim, bu illernde darlıkta kalan bir mü'min kardeşinin müşkilini hallederse, Hüc:Iayı lem yezel hazretleri o kimsenin dünya ve ahiretle ilgili bütün müşkillerini halleder.
Her kim, bir Müslüman kardeşinin ayıbını örterse, Allabu teala ve tekaddes hazretleri, dünya ve ahiret.tP. o kimsenin
bütün ayıplarını setreder.
Her kim, bir mü'min kardeşine herhangi bir yardımda
bulunursa, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri yardım edenin yardımcısı olur.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimizden rivayet etmişlerdir ki:
Envilr-01-KuiQb, CIIt 1 - F : 14
- 210 -
- Her kim, bir mü'min kardeşine yardımda bulunur ve
onun menfaati için çalışırsa, o kimseye Allah yolunda gaza
edenin sevabı gibi sevap vardır.
Mefhar-ı beni-adem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz de buyurmuşlardır ki :
- Her iyilik, sadakadır. Herhangi bir hayır ve iyiliğe
delalet eden, o hayır ve iyiliği yapmış gibidir. O hayrı bizzat
işleyen kimsenin sevabı kadar, o hayra delalet edene de sevap hasıl olur.
Allah cümlemizi korusun, şer ve kötülükler de böyledir.
Kötülüğü yapanla, o kötülüğe delalet eden de aynen o kötülüğü işlemiş gibi suçlanır ve azap görür.
Resw-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
- Her kim, mü'min kardeşinin meşrU. bir işini bitirirse,
Hak celle ve ala hazretlerine ömrü boyunca hizmet etmiş gibi olur. O meşru iş devam ettiği sürece, o işi görenin alacağı
sevap kadar, ona o işte yardımcı olan kişiye de sevap ihsan
ve inayet olunur, buyurmuşlar ve bu büyük müjdeyi gafillere
duyunnuşlardır.
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle buyurulmaktadır :
- Allahu teala'nın bir takım kulları vardır ki, Hallak-ı
alem o kullarını halka yardım için halk eylemiştir. Allahu
sübhanehu ve teala, zat-ı üluhiyyetine yemin ederek, o kulların cehennem ateşiyle yanmayacaklarını, kıyametin şiddet ve
dehşetini de duymayacaklarını, kendileri için nurdan minherler kurulacağını, bütün mahlukat hesapta iken Cenab-ı Erham-er-Rahimiynin kendilerine ikram ve iltifatta bulunacağını va'd ve tebşir buyurmuştur.
Olmak istersen dü' cihanda sa.' id,
Kıl tekarrüb hayra, ol şerden ba'id ••
İbn-i Ömer radıyallahu anhın rivayet ettiği bir Hadis-i
şerifte de aleyhissalatü ves-selam efendimiz şöyle buyurmuşlardır :
men Kada li ahihi haceterı küntü vakifrn indr mizanihi in rraha ve illı'l şefe'tü lehu
- 211 -
- Bir mü'min, kardeşinin bir lıi.cetini bitiren mü'minin,
kıyamet günü günah ve sevapiarı Hak terazisinde tartdırken,
yanında bulunurom. O kimsenin, arnelleri tartıldığı zaman sevap tarafı ağır gelirse ne a'la, ne güzel! Eğer, günah tarafı
ağır gelecek olursa, o kimseye şefaat eder ve onu azabı ilahiden azat ettiririm.
Enes ibn-i Malik radıyallahu anhın rivayet ettiği bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle buyurulmaktadır :
..:, _.. ,........ CJ":'\ •-' J(J� ,..;.-_7! \• � � �-- '• � �
'l-' � ... - .JJ'J: 4l � � ;& J�� , ����
_,., / .:... / \ _..
..-\ ., .. .... \ � �· --ı _,.,_,., .. -:" ......... . '\.1 \
1 4.\l-!·� , .))�4 • ....., �J _, •• J \oj �� _,#
� - � � �
men kada haceten li müslimiıı fillahi keteballahü lehu umr-ed-dünya seb'ate a lafi senetin sıyame nrhariha ve kiyame leyliha
- Herhangi bir Müslüman, bir Müslüman kardeşinin
meşru bir işini Allah rizası i�in bitirirse, alacağı sevap dünya
hayatmdaki bir gün 'hesabıyla yedi bin yıl oru� tutmuş ve yedi bin yıl geceleri Rabbine ibadet ederek namaz kılmış kadar
olur.
Ey Hakkın rizasma talip ve cemaline aşık olan mü'min
kardeşim :
Mü'minlerin, kendi aralarında Allah rizası için yardımlaşmaları ve birbirlerine iyilik ve ihsanda bulunmaları sayesinde, dünya ve ahiret aleminde erecekleri yüce dereceleri gösterebilmek için, Resfıl-ü Rabbil-alemiyn, sadık-ul va'd-ül-emin
olan iki cihan serveri ve ins-ü cin peygamberi Hz. Muhammed
Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden naklolunan
müjde ve beşaret haberlerini verdim. Eğer, Resfıl-ü zişana iymanın ve muhabbetin varsa, mü'min kardeşine elinden geldiği, gücünün yettiği kadar küçük veya büyük ayırdetmeksizin
yardım et .. Dar ve sıkıntılı zamanlarında mü'min kardeşlerinin imdadma koş, mümkün olabilen gayret, himmet ve fedakarlığı esirgeme .. Böyle yaparsan, Habib-i edib-i Hüda'ya layık bir ümmet olduğunu isbatlamış ve bu hususta gaflet içinde bulunanlara da güzel bir örnek olursun .. Hayır işlerneğe
kabiliyet ve istidatları bulunanları teşvik eder ve onların da
hayra, insanlığa, Müslümanlığa layık hizmetlerde bulunmala-
- 212 -
rına vesile olursun. Onların işleyecekleri sevaba karşılık, alacakları sevabm aynı sana da bahş ve ihsan buyurulur.
Namaz ve oruç, islamın rükünlerindendir. Kıldığın namazların da, seni Hakka yaklaştırdığmı elbette duymuş ve
öğrenmişsindir. Onun için namaza :Mü'MİNİN Mİ'RACI denildiğini de tabiatiyle bilirsin. Orucun fazilet ve ehemmiyeti
ise aşikardır. Şimdi, beni iyi dinle :
Bir insanın yedi bin yıl yaşaması, mümkün müdür ? Elbet
değildir; öyle ise Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Habib-i edibi vasıtasıyla bildiriyor. Hangi Müslüman, bir Müslüman kardeşinin meşru bir işini bitirir, bir ihtyacmı giderirse, Mevlayı müte'al kendisine yedi bin yıl gündüzleri oruç
tutmuş ve geceleri namaz kılınışeasma sevap bahş ve ihsan
buyuracaktır. Allah aşkına söyle bana ! Böyle bir fırsat kaçırılır mı ?
Evet, namaz mü'minlerin mi'racıdır ve mi'rac ise yükselmektir. Onun için hepimiz namaza devam ediyor ve namazlarımızı mümkün olduğu kadar cemaatle kılınağa gayret ediyoruz. Çünkü, biliyoruz ki kıyamet günü mü'minlerin verecekleri ilk hesap namaz ve Allahu teala'nın ilk sorusu da yine namaz olacaktır. Severek ve isteyerek erkan ve adabına dikkat ve riayet ederek, Rabbimizin bize en büyük ve en yüce
bir ni'meti olduğunu bilerek kılınan namaz, Hak katında o derece sevgilidir ki, Allahu teala yalnız başına namaz kılan kula cemaat sevabı bahş ve ihsan buyurmak için meleklere o
musalliye iktida eylemelerini emr-ü ferman eyler :
Onunla rütbe-i ulyaya tez erer kişi,
Ehl-i iyınanın muhakkak bi! ki, mi'racı namaz ..
Melekler, niyazda bulunurlar:
- Ya Rab ! Bizler ma'sumuz. Oysa, kendisine ikti da etmemizi emr-ü ferman buyurduğun kulun ise günahkardır.
Ma'sumun günahkara ikti da eylemesi caiz olur mu?
Hitab-ı izzet şeref-sadir olur:
- O kulum namaza durur durmaz, üzerindeki günahları
kaldırın. o da sizler gibi giinahsız ve ma'sum olsun.
Namaza başlayan mü'minin günahları kaldırılır ve ma'
sum olur. Namazı böylelikle kılarlar. Bitirince, melekler yine
niyazda bulunurlar:
- Ya Rab ! Bu kulunun günahlarını iade edelim mi ?
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri buyurur:
- 213 -
- Affettiğim ve üzerinden kaldırdığım günahları kendisine iade etmek, zat-ı ülfihiyyetime yakışmaz.
Ol Hüda'nın kullanna ulu ihsanı namaz,
1\'lenzil-i a'laya çün ref'eyler insanı namaz ..
Buna binaen, Resfil-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem
efendimiz, namazı bir nehre teşbih buyurmuşlar ve : ( Bir kimsenin kapısının önünden bir akar su geçse ve o kimse o temiz
suda günde beş kerre yıkansa, kendisinde hiçbir kirlilik ve
pislik kalmayacağı gibi, günde beş vakit namaz kılmak da insanı öyle arındırır. Namaz kılanlarda günah ve isyan kalmaz.
Suyun bütün kirleri ve pislikleri temizlernesi gibi, namaz da
insanın suçlarını ve günahlarını paklar, vecizesiyle namazın
ehemmiyet ve faziletini açıklamışlardır. Ancak, namaz kıldığı
halde kötülüklerden vazgeçemeyen, ahlakını düzeltip temizlemeyenler de o namazlarının sevahım kaybederler ve yorgunlukları da yanlarına kar kalır. Cenab-ı Erham-er-Rahimiyn,
cümlemizi böyle olanlardan eylemesin ve kıldığı namazın
ehemmiyet ve faziletini idrak eden, namazın zevkine ve hazzına varan, hakkıyle namaz kılan kulları zümresine bizleri de
ilhak buyursun ..
Evet, namazdan zevk alanların hallerine hiç dikkat ettiniz mi ? Ehl-i aşk, huzura doyamıyor. Ama ne yazık ki, bazıları da imam biraz Kur'an-ı kerim kıraatini uzatarak geeikti
diye ağızlarına geleni söylüyorlar. Bu kulaklar neler duyuyor
neler ! Hepimiz rastlamışızdır, ramazan-ı şeriflerde bir kısım
jet imamlar türedi. Hak rizasından ziyade şeytan iğvasına
kapılan bu zevat, halkın ve nefislerinin hoşuna gittiği için yıldırım gibi namaz kıldırıyorlar. Kıldırdıkları namazın ne farzına, ne vacibine, ne sünnetine, ne müstehabına, ne adabına
dikkat ve riayet etmiyorlar. Namazı kimin için kıldıklarını ve kıldırdıklarını tamamiyle unutarak, haşa sümme haşa
Hakkın en büyük lutüf ve ihsanı olan ibadetle alay edercesine kıyama, rükfi'a, secdeye, hasılı ta'dil-i erkana riayet etmeden yarım yamalak kıldırdıkları teravih namazını on beş
dakikada bitirmekle övünüyor ve böbürleniyorlar. Bir kısım
cahiller ve gafiller de, bu sür'atlerinden ötürü onları yere göğe sığdıramıyor, gezip yürüdükleri yerlerde medhü sena ediyorlar. Sanki JET İMAMLIK büyük bir ma'rifet imiş gibi
şöhretleri ilden ile, dilden dile gezip dolaşıyor, hatta gazetelerde isimleri ve resimleri bile çıkıyor. Bu zavallılar düşüne-
- 214: -
miyorlar ve kıyamet günü bütün bu insanların aleyhlerinde
şahitlik edeceğini bile akıllarına getiremiyorlar. Ne büyük
gaflet ya Rabbi ! ..
Halbuki, yarın kıyamet gününde bu kabil jet imamlara
uyup namaz kılanlar ve bu jet imamların yıldırım gibi namaz
kıldırdığına memnun olanlar, Rabbimizin bu en büyük ve yüce lutuf ve ni'metini nasıl bir gafletle kaybettiklerini anlayacaklar ve kendilerine budu ve huşu tattırmadan namaz kıldıran jet imamdan davacı olacaklar ama, ne fayda! .. Çünkü,
kıyınet ve ehemmiyetini bilmeden kılınan namazlar kirli paça vralar gibi sahiplerinin yüzlerine fırlatılacak ve :
- Yerlerin ve göklerin, bilinen ve bilinmeyen, görünen
ve görünmeyen alemierin Rabbine kıldığın namaz bu mudur ?
Allahu sübhanehu ve teala'nın namaza ihtiyacı yoktu. Rabbinin sana balışettiği ni'metlerin şü.krünü böyle mi yerine getirecektin? denilecek ve eğer affı ilahi erişmezse, böyle namaz kılanlar nara sevk edilecektir.
Tekrar ediyorum: Ehl-i aşk, namazdaki huzura doyamazlar. İslam tarihinde, bir rekatta Kur'an-ı azimi hatmedenler
vardır. İsimlerini teberruken sunacağım dört büyük zat, bir
rekatta hatm-i Kur'an eden ecille-i ümmettendir. Bu zevat-ı
ali-kadr, ancak bilinen ve tanınan yüce kişilerdir. Oysa, kulların bilmediği ve Allahu azim-üş-şanın bildiği ve fakat kullarına bildirmediği daha nice er kişiler vardır ki, bir rekatta
Kur'an-ı kerimi hatmetmişlerdir. Esasen, bu muhterem zevatın bilinmesi de, ümmet-i Muhammed arasında böylelerinin de
bulunduğunu göstermek içindir.
.
Bir rekatta, hatm-i Kur'an eden ümmetin büyükleri şu
zevat-ı alişandır:
I) Bulefay-ı raşidiynden ve Resfıl-ü zişanın iki kerime-i
duhter pakizelerini taht-ı nikahına almak şerefine nail olarak
İKİ NUR SAHİBİ anlamına gelen ZİN-NUREYN malılasına
hak kazanan, Kur'an-ı azimi cem'ederek üç nüsha yazdıran
Damad-ı Peygamberi ve şehid-i mazlum Osman ibn-i Affan
radıyallahu teala anh efendimizdir.
II) Yine ümmetin ileri gelenlerinden Temimdari radıyallahu anh efendimizdir.
III) Tabi'iynden Said ibn-i Cübeyr hazretleridir ki, Haccac-ı zalim tarafından Medine-i münevverede mazlumen şehid ettirilmiştir. Şehadetinden sonra üç gece Haccac-ı zalime
rü'yasında görünerek onun gırtlağına sarılmış ve filhal üçüncü gece Haccac'ı boğınuştur.
- 215 -
IV) Hanefi mezhebinin kurucusu İmam-ı a'zam Ebfı - Hanife Nu'man ibn-i Sabit rahimehümullah hazretleridir.
HİKA YE
Sırası gelmişken, İmam-ı a'zam rahimehümullah hazret:..
lerin!n bir menkıbelerini anlatmadan geçemeyeceğim:
Imam-ı a'zam hazretleri, fıkıh ilmini tahsil etmek için
üstad-ı ekremi Hammad rahimehümullah hazretlerinin huzurlarına girmişti. Yeni talebesinin akıl ve dirayetini, zeka ve fetanetini bir bakışta anlayan üstad, talebesine şöyle buyurdu :
- Oğlum! Cidden ilim ve kemal sahibi olmak arzusunda
isen, hergün üç ilmi mes'eleyi öğrenmeğe ve ezberlemeğe çalış.
imam-ı a'zam, üstadının bu tavsiyesine uydu ve filhakika kısa bir süre içinde cidden ve hakikaten ilim ve kemal sahibi oldu.
Ben de acizane tavsiye ediyorum: Ömr-ü azizimizi boşuna çürütüp hevaya vermeyelim. Hergün, en az üç mes'ele öğrenelim. Bu üç mes'ele dünyamıza veya ahiretimize yararlı
olsun. ·
Hem dünyamıza, hem de ahiretimize yararlı olacak mes'
elelerin başında ise, konumuz olan namaz geliyor. Bugün, ortalama bir insan ömrü 60 - 70 yıldır. İstisnalar kaideyi değiştirmez. Bu 60 - 70 yıl içinde kılabileceğimiz namazlar ise, belli ve belirlidir. Oysa, yukarıda sözünü ettiğimiz gibi, hangi
Müslüman bir Müslüman kardeşinin meşrfı bir işini bitirir veya bir ihtiyacını giderirse, Allahu teala kendisine yedi bin yıl
gündüzleri oruç tutmuş ve geceleri sabahlara kadar namaz
kılınışeasma sevap bahş ve ihsan buyurur. Bu müjdeyi öğrenmen ve öğretmen, hem dünyan hem de ahiretin için ne kadar
yararlıdır, bunu senin akıl ve irfanına bırakıyorum.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimiz :
- Ben, hayvana, binerken bir ayağımı üzengiye geçirip,
diğerini de geçirinceye kadar bir hatm-i Kur'an ederim, buyurmuşlardır.
Bizlerin ise, namazlarda Bakara sfıre-i celilesini dinlerneğe bile tahammülümüz yoktur. Kıldığımız namazlardaki ilahi
iltifatlardan haberimiz olmadığından:
- Efendim, teravih namazının çabuk kılınması çok se-
- 216 -
vapmış ! gibi bir bahane de uydurup işin içinden çıkınağa çalışıyoruz.
Ortada bir sevap var ama, senin benim anladığım çabuklukta değil! Her rekatında bir Fatiha-i celile ile uzunca
bir ayet veya kısa bir sfıre, rükfı'unda üç kerre SÜBHANE
RABBİYEL AZİM diyecek kadar durmak ka vınesinde, yani
rükfıdan doğrulduğunda bir kerre SüBHAN ALLAH diyecek
kadar eylenmek, iki seedesinde üçer kerre SÜBHANE RABBİYEL A'LA, celsede, yani iki secde arasında bir kerre SÜBHANALLAH diyecek kadar durmak, teşehhüdde yani ikinci
rekatta oturulduğu zaman TAHİYYAT ve SALAV AT okuyacak kadar oturmak gerekir. Yoksa, aç tavuk yem toplar gibi
yatıp kalkmayı, namaz değil, ibadet saymak dahi caiz görülmemiştir. Böylesine yatıp kalkarak çabuk teravih namazı kılacağına, hiç kılmaman belki de senin hakkında daha hayırlı
olur. Elinde fırsat ve imkan varken, kıyınet ve ehemmiyetini
takdir ederek hakkıyle namaz kılmağa çalış ki, sonradan çabuk kılmakla öğündüğün namazından dolayı malızun olmayasın.
Aklın senin ger var ise,
Bin can ile kul ola gör,
Ger Hakka meylin var ise,
M evli rizasın b ula gör ! ..
Namaz, tek ve gerçek dostun olan Halikin ile sohbettir.
Allahu teala'yı sevdiğini söyleyen, dostunun sohbetinden usamr ve kaçar mı ? Rabbini tanıyan, ona iyman eden, ona muhabbet besieyenin mi'racıdır namaz .. Süleyman Çelebi hazretleri ne güzel buyurmuştur :
·
Sen ki, miri.c eyleyip ettin ni yaz;
"Ümmetin mi'racını kıldım namaz ..
İnsan, sevdiğinin yanından çabuk ayrılmamak için bahaneler icad eder. Hak sohbetinden usanan ve kaçan kişi, nasıl olur da Allahu tealaya dost olduğunu iddia edebilir ? Zikirlerin en yüce si ve efdali namaz zikridir. İyi düşün, biraz
aklını kullan : Namazda her uzvumuz Hakkı zikreder. Dil Kur'
an, tesbih ve tekbir okur. Uzuvlarımızın zahiri ve batını ibadettedir. Göz secde yerine, akıl huzurda durduğunu ve birgün
- 217 -
bütün malılukatın da böyle el-pençe huzur-u ilahide duracağım düşünür. Allah dostları, Allahu teala'nın likasından, Allah'a rücudan, Allah'a ibadetten kaçınmaz.
Hi KA YE
Hz. İbrahim aleyhisselam, hal-i i'tizarda idi. Ölümle karşı karşıya geldiğini biliyordu. O mühim anda dahi, Hakka
naz ve halkı irşad için niyazda bulundu :
- Ya Rab ! Dost dostun, seven sevdiğinin ruhUıllu kabzeder mi ? ·
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Ey Halilim ! Dostuna vuslat ve mülakatı arzu etmeyen
bir dost gördün mü ?
Hz. İbrahim Halilullah, bu tebşiratı duyunca yalvardı :
- Ya Rab ! Şu anda ruhumu kabzeyle, vuslat ve mülakatıı:ıa hemen nail olayım, dedi ve ruhunu Hakka teslim eyledi.
Aşk ile geldi vücuda KÜNTÜ KENZ'in cevheri,
Aşk ile erdi kemale Enbiya-vü Evliya ..
Namaz, Allahu azim-üş-şana vuslattır. Mü'minler ıçın
ölii.m de vuslata vesiledir. Canı canana, aşıkı ma'şukuna ölüm
eriştirir. Kamil mü'minler bunun için ölümden korkmazlar.
Zira ; aşıklar ölmezler, olurlar. Ölüm, yok olmak demek değildir. Ölüm, za'ikadır, yani tatmaktır. Onun için kafir ve zalimlere pek acı, aşık ve sadık mü'minlere ise gayet tatlıdır.
Çünkü, mü'minlerin, aşık ve sadıkların ahiretleri elbette dünyalarından ma'murdur. Onlar için ahiret, dünyadan daha hayırlıdır. İki kanadı bulunan ve uçmağa kudreti olan kuş, kafesinden çıkarak uçmaktan çekinir mi ? Kafes, bu dünya alemidir. Kuş ise salih, kamil ve aşık mü'mindir. Kanatlar da,
aşık ve salih mü'minlerin zahir ve batın ilimleri, ibadetleri ve
ihlaslarıdır. Kanatları olmayan veya kanatları bulunduğu halde uçmaya güçleri yetmeyen kuşlar, kafeslerinden çıktıkları
takdirde mutlaka helak olacaklarını bildiklerinden, o kafesin
parmaklıkları arasından başlarını dışarı uzatmağa korkarlar.
Netekim, ölümden korkanlar ve ölümü gayet kerih ve çirkin
görenler de, iyman ve ibadetten yoksun olan kimselerdir. Can
kuşu, ten kafesinden çıkınca, eğer kanatları yoksa uçup yük-
- 218 -
selemez, hak katına ulaşamaz ve bO§una çırpmarak helak olur
giderler. Böylelerinin ölümden korkmaları tabiidir. Aşağıda
nakledeceğim kıssa, bu görüşüm.ü isbatlamaktadır. Yeter ki,
dikkatle okuyup dinleyelim ve ibret almasını da bilelim:
HiK AYE
Yirmi üç yıl kadar önce Süleymaniye semtinde oturuyor
ve Vezneciler cami-i şerifinde de imamlık yapıyordum. Birgün, akşam namazını kıldırıp eve geldim. Yemekten sonra,
yatsı narnazına gitmek için evden çıkınca ezan-ı Muhammedi
okunınağa başlamıştı. Evimle, vazife gördüğüm cami-i şerifin
arası hayli uzaktı. Namaza ve cemaate yetişebilmek için ko
.şarcasına adımlarımı sıklaştırdım. Geçtiğim sokaklarda oturanların çoğu fakiri tanırlardı. Çoğunun sevgi ve ilgisine mazhar olduğum halde, aralarında beni sevmeyenler de vardı.
Fakat, oldum olası, cins ve mezhep, renk ve meşrep ayırdetmeksizin bütün insanları sevmek ve saymak şi'arım olduğundan, genç ihtiyar, hasta veya sağlam herkesle iyi geçinir ve
herkese muhabbet ederdim. Zira, naçiz kanaatimce Allahu
teala'nın bütün yarattıkları zatında çirkin değildir. Başkalarına çirkin görünen bana güzel görünebilir. Kaldı ki, güzelliğin en güzel tarafı da, onun dil ile tarif ve kalemle tasvir ve
tavsif edilememesidir. Güzellik olan yerde, sevgi de vardır.
Onun için güzellik, güzelliği cezbeder. Çirkin sayarak hor
gördüğün, tahkir ve tezyif ettiğin, hatta döğüp sövdüğün, mal
ve mülkünü gasbettiğin kimselerin ağlarnalarına iştirak edip
ağlayanlar bulunabilir. Unutmamalıdır ki, hasım saydıklarımızia hüküm günü aramızda hükmünü infaz edecek Allahu
zül-celal vel-kemal hazretleri vardır. Hüner, ağiatmak değil�
güldürmektir. Mazlum ve mağdur ile birlikte ana-babası, hısım akrabası da ağlar. Senin sevmediğini sevenler olabilir.
Mazlum ve mağdur olan Müslüman ise, Allahu teala'ya zulmetmiş, gadretmiş gibi olursun. Mazlii.ın ve mağdurun haline
melekler ağlar, Peygamberler ağlar, salihler ağlar. Mazlum ve
mağdur olan, kafir dahi olsa uğradığı zulüm ve haksızlık yönünden kendisi ile Rabbi arasında perde kalmaz. Hal böyle
olunca da, zalimin zulmü hiçbir zaman yanına kalmaz demektir. Zalim ergeç belasını, mazlum ise Mevla'sını bulur.
Sözü uzatmayalım, fakirin de yaratıhşım itibariyle zevkim ve meşrebim budur. Beni sevenleri de, sevmeyenleri de
- 219 -
severim. Bilirim ki, seven de sevmeyen de nihayet birer insandırlar v-e onları da Allahu teala yaratmıştır. Bir san'at eserini begenmemek ve tenkit etmek, onu meydana getiren san'atk�rı beğenmemek ve tenkit etmek olmaz mı ? Nakkaşın kim
olduğunu bilen, onun nakşmı da sever ve beğenir.
Benim, bila tefrik-ü cins-ü mezhep herkese hürmet ve muhabbet ettiğime vakıf olanlardan bazıları, çok defa hüsn-ü niyyetimi su-i istimal etmişler ve beni büyük zararıara uğratmışlardır. Fakat, samirniyetle itiraf ederim ki, benden bu temiz duyguları -El-hamdü lillah- silmeğ·e asla muvaffak olamamışlardır.
İşte, o gece yatsı narnazına yetişrnek ve beni bekleyen cemaa time namaz kıldırmak üzere koşar adım sokak aralarından geçerken, ayak seslerimden mi, yoksa telaşımı gördüklerinden mi bilemem, bir pencere açıldı ve bir ses :
- Hoca efendi ! Hastamız son nefeste, Allah aşkına içeriye buyurun ve biraz Kur'an okuyun, diye ricada bulundu.
Allah aşkına yapılan böyle bir daveti reddedemezdim,
birisini göndererek cami'de beni bekleyen cemaatime gelemeyeceğimi bildirdim ve içeriye _girdim.
İki katlı, ahşap bir evdi. üst katta bulunan hastanın yanına çıkardılar. Eski bir yapı olduğundan, odalar hayli geniş
ve tavan yüksekti. Ev halkı, orta halli, mütevazi ve dindar
kimselerdi. Duvarlarda bazı seçme ayetlerle süslenmiş levhalar bulunuyordu. Üstad hattatların elinden çıkmış bu ayet-i
kerime ve Hadis-i şeriflerin tezhipleriyle umumi görünüşü
odaya ilahi bir güzellik vermişti. Kıble yönüne rastlayan duvarda, nefis bir atlas kese içinde Kur'an-ı kerim asılı duruyordu. Köşede bir karyola ve içinde yirmi yaşlarında bir genç
adam yatıyordu. Gözlerini yummuş, sık sık nefes alıp veriyor, arada bir gülümsüyordu. Yanma yaklaşınca, hasta genci derhal tanıdım. Onu, bir çok defalar imamlık ettiğim cami-i
şerifte ibadet ederken görmüştüm.
Bilmem, böyle melek yüzlü gençlerin, nur gibi beyaz sakallı ihtiyarların huzur-u Hakta saf bağlamalarını ve dergah-ı
barigah-ı ahadiyyete el açıp dua etmelerini hiç gördünüz mü ?
Halisane tavsiye ederim, bir defa olsun seyrediniz. O seyrinizde neler seyredeceksiniz ! .. Hiç unutmam, bir kadir gecesi
Süleymaniye cami-i şerifini ziyarete gelen yabancı bir millete mensup yüksek rütbeli bir kumandan, onbinlerce kişinin
bir nida ile bir dakika içinde saf bağlamalarını, imarnın bir
tekbiriyle ibadet ettiklerini görerek, oracıkta şeref-i islam ile
- 220 -
müşerref olmuştu. Kendisine, bu Müslüman cemaate baktığı
zaman ne hissettiğini sorduğumuzda bize şöyle cevap vermişti:
- Bu kadar kişiyi safa sokmak için, en az yüz subay,
iki yüz çavuş, üç beş yüz de onbaşı gerekir. Hem de, bu büyük topluluğun, askerlik hakkında az çok bilgisi olmak da
şarttır. Oysa, burada hayretler içinde kaldım. Bir tek nida
ile bu onbinlerce insan bir anda ayağa kalkarak saf bağladılar ve yine bir tekbir ile namaza başladılar. Askerlik yönünden
bu gördüğüm aklın maverasındadır. İşte, o zaman anladım ki,
din-i mübiyn-i islam gerçekten bir mu'cizedir. Bu mu'cizeyi
görüp de islama gelmeyenin, iymana ermeyenin, Allah ve Resfılüne gönül vermeyenin aklından şüphe etmelidir.
O zat, cami-i şerife kafir olarak geldi, iyman ile döndü.
Sen, bu manzaraya mü'min gözüyle bak, neler neler göreceksin. Durdum kıyama, uydum imama diye anadan atadan gördüğü gibi taklitle namaz kılmayalım. Tefekkür, tahakkuk ve
hele ihlas ile namaz kılalım ve böyle namaz kılanları seyredelim, neler görürüz, neler !
Görenedir, görene,
Köre nedir, köre ne?
Köre renk, sağıra ahenk olur mu ? Ağzı acı ve mizacı
bozuk olana bal bile yese acı gelir. Kör, el yordamıyla yakaladığı yılanı kamçı sanır. Ne var ki, bu baş gözleri görmeyenler içindir. O zavallıyı kamçı diye eline aldığı yılan sokar ve
zehirlerse, nihayet canından olur. Yılanın zehri onun ruhunu öldüremez. Kalp gözleri kör olanlar ise, mana yılanını kamçı diye ellerine alır veya bellerine dolarlarsa, onun zehri hem
ruhlarını hem de ebedi saadetlerini imha ve ifna eder.
Hi� basiretle beraber mi olur a'ma olan,
Alimin ilmi hüdadır, cahilin cehli dalal..
Anlamak kabiliyet ve istidadı olanlara ne mutlu! Hakkı
görmeyen körden, hakkı işitmeyen sağırdan daha adi ve aşağılık bir malıluk düşünülebilir mi ?
Söz, sözü açar demişler, doğrudur. Yine birgün Süleymaniye cami-i şerifine va'zetmeğe gitmiştim. Bir zatın, sırt üstü yatarak kubbeyi büyük bir hayranlık ve şaşkınlıkla seyrettiğini gördüm, ben de hayrete düştüm. Başımda sarık ve
- 221 -
sırtımda cübbe bulunduğundan ve kendisiyle ilgilenm.emden
cesaret almış olacak ki, kısa zamanda anlaştık ve kendisini
evime davet ettim. İki kadın arkadaşıyla ve ellerinde bir çiçek
buketi bulunduğu halde ziyaretime geldiler. Yemekte, kendilerine tekiifte bulundum:
- Biz, içki kullanmayız. Bu sebeple evimizde de içki bulunmaz. Ama, siz alışıksınız. Arzu ederseniz aldırayım, dedim.
- Hayır! dediler. Gerçi biz içki içeriz ama burada olmaz. Bu ev, bir Muhammedi'nin evidir ve siz bir din adamısınız. Bir Müslümanın evinde ve bahusus bir din adamının huzurunda içki içmeğe utanırız.
- Bizim dinimizde içki gerçekten şiddetle yasaklanmıştır ve biz asla içmeyiz. Ancak, siz misafirimsiniz ve size ikram etmek vazifemdir, deyince şu cevabı verdiler :
- Biz de sizin bu misafirperverliğinizi asla su-i istimal
edemeyiz.
Yemekten sonra sohbete koyulduk. Bana dediler ki :
- Doğrusunu söylemek gerekirse, Türk milletinin haline şaşıyoruz. Şanlı ve şerefli bir tarihiniz var, dört kıt'ada
asırlarca hükümran olmuşsunuz. Hal böyle iken, neden dedelerinizi inkar ediyorsunuz ? Bakın bize, kendimize bir tarih
uydurabilmek için Kızılderilileri atalarımız olarak gösterrneğe çalışıyoruz.
Cevap verdim:
- Dedelerini hor gören, onları tahkir ve tezyif eden biz
Türkler değiliz. içte ve dışta sayısız düşmanlarımız var. :Milli
birlik ve beraberliğimizi bozmak, bizi şanlı tarihimizden koparıp ayırmak gayesi ile milyonlarca lira harcayanlar var. Bu
dış düşmanlar, maalesef içte de aslında bizden olmayan ve ne
yazık ki bizden gibi görünen bir takım sütü bozukları para ile
elde etmişler, kendi gaye ve maksatları uğrunda çalıştırıyorlar. Dışarıdan silah zoruyla elde edemediklerini, içeriden gaflet, dalalet ve ihanet içinde bulunan kanı bozuklara yaptıriyorlar ve bizi bölrneğe ve parçalamağa çalışıyorlar. Bütün
mes'ele bundan ibarettir, dedim.
En yabancılarla daha bir- çok konularda sohbet ettik ki,
hepsini bu risaleye sığdırmağa imkan ve ihtimal yoktur. Bu
zat, New York'ta mimar olduğunu söylemişti. Kendisine sordum:
- Sizin ilim ve teknik anlayışınıza. göre, bugün ziyaret
- 222 -
ettiğiniz Süleymaniye cami-i şerifi gibi bir ma'bed yapmak
mümkün müdür?
- Evet ! dedi, mümkündür ve ilave etti:
- Ancak, Kanuni Sultan Süleyman han gibi bir hakan,
Barbaros Hayreddin Paşa gibi bir amiral, Sokullu Mehmed
Paşa gibi bir vezir, Ebus'suut efendi gibi bir şeyh-ül-islam,
Baki ve Füzuli gibi iki şair, Sinan gibi bir koca mimar, Ahmed Karahisari gibi bir hattat, serhoş Süleyman usta gibi bir
müzehhip, her taşına alın terini döken ustalar ve işçiler, o
günün Müslümanları gibi kamil mü'minler, Allah için cihad
eden ve gözünü budaktan sakınınayan semenderler, Hak rizası için ateşe atılan cengaverler, ülkeye böyle bir ma'bed kazandırabilmek için içieri yanan aşıklar ve sadıklar bulabilirseniz ve Süleymaniye cami-i şerifinin kubbesini ters çevirip
içini altun ve gümüşle doldurabilirseniz, böyle bir eser daha
meydana getirmek belki mümkün olur.
Evden birlikte çıktık, Kanuni Sultan Süleyman hanın ve
mimar koca Sinan'ın kabr-i şeriflerini ziyaret ettik. Ben, Fatiha okurken, Amerikalı mimar rica etti :
- Sizin gibi dua etmesini bilemem. İstirham ederim, her
ikisine benim için de dua ediniz, dedi.
Onlar da beni misafir kaldıkları Parkotel'e davet ettiler.
Yanıma tercümanlık eden ihvanımdan bir zatı alarak gittim.
E şimi neden getirmediğimi sordular :
- Bizim ailelerimiz böyle yerlere gelmezler, dedim.
Kalabalığa karışmayacağımızı sanarak, bu defa bizi Yeşilköy'de Çınar oteline davet ettiler. Oraya gittiğimizde, Çınar
otelinin koca bir salonunu bizim için kapattıklarını gördüm.
Bir ev mahremiyyetinde yine başbaşa yemek yedik ve ben
kendilerine :
- Dilerseniz içki içe bilirsiniz, diye tekiifte bulununca:
- Hayır ! dediler. Biz, bir Müslüman din adamının karşısında içki içmekten haya ederiz.
Söz arasında, kendisinin yedi dil bildiğini ve bir dahaki
ziyaretine kadar Türkçeyi de öğrenmek kararında olduğunu
söyledi ve bana da İngilizce öğrenmemi ve müteakip ziyaretinde aramızda vasıta ve tercüman olmadan sohbet edebilmemizi temenni ettiğini bildirdi. Amerika'daki bazı Türk ve islam
düşmanlarının : (Sakın Türkiye'ye gitmeyiniz. Zira, Türk
Müslümanlar hristiyanlara karşı çok kaba ve haşin davranıyorlar.) diye aleyhimizde şikayet ve propagandalar yaptıklarını uzun uzun anlattı. Kendisine, bunun aslı olmadığını söyle-
- 223 -
dim ve Türkiye'de bütün gayr-i müslimlerin iyi yaşadıklarını
ve Fener Rum patrikhanesini misal olarak gösterdim ve beş
yüz küsur yıldır İstanbul Türklerin elinde bulunduğu halde,
hristiyanların hiçbir haksızlığa maruz kalmadıklarını, vatandaş ve hatta hemşeri muamelesi gördüklerini, azınlıkların biz
Türklerden daha büyük bir refah ve saadet içinde bulunduklarını da önemle belirttim.
Nezaketen açıkça ifade edernemekle beraber, Müslümanların hristiyanlığın amansız düşmanı olduklarını ve çok kan
döktüklerini iyma etmesi üzerine de, bunun tamamen asılsız
bir iftiradan ibaret olduğunu, Osmanlı idaresinde ve Türklerin
elinde bulunan Yugoslavya, Bulgaristan, Arnavutluk, Yunanistan, Romanya, Macaristan' da kurulan bugünkü idarelerin
bu görüşü doğruladığını ve eğer Türk - Müslümanlar buralarda oturan hristiyanları kırmış geçirmiş olsaydı, bu ülkelerde hiçbir hristiyan kalmamış olması gerekeceğini uzun uzun
anlattım ve ilave ettim:
- Bizim dinimizde gaza ve cihat vardır. Şu kadar ki,
J\1:üslümanlar savaş alanında kendilerine silah kullananlara silahla mukabele ederler. Yaşlılara, çocukluk çağında bulunanlara, harp esirlerine karşı hiçbir Müslüman silah ve zor kullanmamış ve hatta zaptettikleri ülkelerde ağaçları, ekilmiş
tarlaları, kilise ve manastırları, kendilerini Allah'a adamış rahipleri daima korumuş ve kollamışlardır. Esiriere eziyyet etmek dahi islamda men' edilmiştir. Fakat, islam düşmanlarıyla,
ülkemizde gözü olanlar ve bizim istiklal ve hürriyetimizi elimizden alınağa çalışanlar, asırlardan beri aleyhimizde bu ve
buna benzer menfi propagandalar yapagelmekte ve bu hususta hiçbir fırsatı kaçırmamaktadırlar. İnsaf sahibi hiç bir batılı bunun aksini iddia ve hele isbat edemez, dedim.
- O halde neden bu gerçekleri açıklayacak kitaplar,
broşürler yazdırmıyor ve meşrU. hakkınızı savunmada basın
ve propaganda yollarına baş vurmuyorsunuz? diye sorunca :
- İıişallah yakmda o da olur, cevabıyla yetindim.
Bir aralık, Amerikalı mimar ile eşi dışarı çıktılar. Yanımızda kalan diğer kadın arkadaşları bize, sır tevdi eder gibi
fısıldayarak:
- Bu zat, Amerika'yı idare edenlerden birisidir, dedi.
Türkiye'yi ve Türk halkını yakından görmek ve incelemek
için gayr-i resmi bir ziyaret yapıyor. Sorularına çok güzel
cevaplar verdiniz ve ben sizin hesabımza çok memnun oldum.
Dinime, milletime ve vatanıma bu kadarcık bir hizmette
- 224 .-
bulunabilmek fırsatını bana bahş ettiği için Rabbime hamd-ü
sena ettim. .
Sözün ucunu kaçırdık, biz gelelim Süleymaniye' de ölüm
döşeğinde yatan gencin hikayesine :
Evet, bu genç adamı vazife gördüğüm cami-i şerifte ibadet ederken görmüş ve tanımıştım. Usulca yanına oturdum ve
Ya-sin sfi.re-i celilesini okumağa başladım. Dışarıdan bir kaç
hanım, okunan Kur'anı dinlemek üzere içeri girdiler ve sessizce birer köşeye iliştiler. Bu sırada, yataktaki genç gözlerini açtı, bana dikkatle baktı, hafifçe gülümsedi ve gittikçe feri
sönen gözlerinde derin bir haz belirdi. Yüzü solgundu ve alnında ter tanecikleri vardı. Başıyla işaret ederek yanına sokulmamı istedi, yaklaştım. O bana ancak benim duyabileceğim bir sesle :
- Hoca efendi ! dedi. Az önce, odanın içi nur yüzlü huri
ve meleklerle doluydu. Bu hanımlar içeri gelince onlar kaçıştılar. Rica ederim söyleyiniz bu hanımlar dışarı çıksınlar.
Hanımlara, dışarı çıkmalarını işaret ettim. Hasta, yine
gülümsedi ve bana:
sm.
- İşte onlar gitti, öteki misafirlerim yine geldiler, dedi.
Teselli edebilmek ümidiyle kendisine :
- Korkuyor musun? dedim. Sakın korkma, iyi olacak-
- Sizin bu söylediklerinizi, şu anda odamda bulunan
misafirlerim de bana söylüyorlar. Korkma, üzülme, malızun
olma diyorlar. Onlarla birlikte gitmem gerekiyormuş, zümrüt
gibi yeşil ağaçlar içerisinde akan nehirleri ve sarayları bana
gösteriyorlar ve bunların hepsinin bana ait bulunduğunu, kendilerinin de daima benimle beraber bulunacaklarını haber veriyorlar, dedi ve bir süre dalgın ve hayran etrafını süzdükten
sonra yine bana döndü
- Kur'an-ı kerim okumağa devam etsenize !
Değil okuyabilmek, çenemi lnpJrdatacak halim kalmamıştı. Gözyaşlarıını kendisine göstermerneğe çalıı:pyor ve içimden
tekrar Kur'an okuyabilecek kadar kudret ihsan buyurması
için Rabbime yalvarıyordum. Mevla, sıdk ile isteyen kulunu
malızun eder mi ? Biraz sonra, kendimi toparladım, vazifemi
hatırladım ve tekrar bıraktığım yerden okumağa başladım.
(İNNE ASHAB-EL-CENNETİ ... ) ayet-i kerimesine geldiğim
sırada, derinden bir LA İLAllE İLLALLAH nidası kulağıma
geldi ve o genç adam ALLAH diyerek ruhunu Hakka teslim
eyledi, başı sağ tarafa dönmüştü ve hala gülümsüyordu. Ağ�
- 225 -
lamamak için dudaklarımı dişlerirole sıkarak cebr-i nefs etmeme rağmen gözlerimden sel gibi yaşlar boşandı, kapının dışında bekleşen yakınlarına artık içeri girebileceklerini söyledim ve gözyaşıarım aka aka evime döndüm.
Kendisini bir zaman sonra rü'yamda gördüm. İki eski dost
gibi birbirimize sarıldık ve kucaklaştık. Ona sordum:
-- Beni seviyor musun?
- Seni, fazilet ve İlısanından ötürü severim, cevabını
verdi. Uyandım ve aziz ruhuna Fatiha'lar ithaf ettim.
Ehl-i hakikat buyurmuşlardır ki; ölmek üzere bulunan
bir zatın yüzü sararır, alnı terlerse, göğsü şişer ve karnı göçerse ve yüzünü sağ tarafa döndürürse, iymanlı gittiğine ve
cennet ehlinden olduğuna delalet eder. Fakat, ma'azallah gırt
lağı hırıldar, yüzü kararır ve başını sol tarafa çevirerek ruhu
nu teslim ederse, ehl-i nar olduğuna alamettir.
Bir kimsenin, son nefesinde son sözü LA İLAHE İLLAI.r
LAH olursa, doğrudan doğruya cennete gireceğini, rnuhbir-i
ı::adık efendimiz hazretleri haber verip müjdelemişlerdir.
�IÜHİM BİR İHTAR VE TENBİH: Son nefesini verrnek
üzere olan kişinin yanında bulunan kimseler, ölüme hazırlanan o zata :
- ALLAH de ! LA İLAHE İLLALLAII de ! diye zoda
söyletrneğe kalkışmamalıdırlar. Hayat ve sıhhatte iken sevdiği bir kimse, yanında Kur'an-ı azim okumalı, yüksek sesle
tevhid etmelidir. Eğer, kendisinde ezeli istidat varsa, tevhidi
okuyanla tevhid eder ve hatta Kur'an okur. Fakat, (Söyle, illa söyle .. ) diye zorlanırsa, çektiği ölüm acısıyla, Allah u te ala
muhafaza buyursun : (Söylemeyeceğim!) demesi ve iymansız
gitmesine sebep olunur.
HiKAYE
1.949 yılı Hac mevsimiydi, Arafat'ta bulunuyorduk. Bugün
haJa Edirnekapı cami-i şerifi imaını bulunan Hacı Abdullah
efendi ile arkadaş olarak hacca gelen Vaniköy'de fabrikatör
Haydar bey, birdenbire rabatsızlandı ve rahmet-İ Rahman'a
kavuştu. Uzaklardan uçarak gelen bir kağıt parçası m�rhum
Haydar beyin naaşı üstünde durdu. Hazır bulunan bizler, ne
olduğunu anlayamamış, birbirimize bakışırken, sanki hatıftan bir ses :
lnvAr-01-KuJOia, CIIt 1 - fl: 15
- 226 -
- Ne duruyorsunuz! O kağıdı açıp okusanıza ! emrini
verdi. Merhum avukat Mahmud Veziroğlu, İsmail Hakkı bey,
Hacı Abdullah efendi ve fakir, o kağıdı aldık ve okuduk. Şu
ibare yazılı idi :
( Rahmetullahi aleyhi ve rahmeten vasi'a .. )
Bu olaya şahit olanlardan Hacı Abdullah efendi, hala
hayatta bulunmakta ve hala ümmet-i Muhamıned'i tenvir ve
irşad buyurmaktadır. Allahu teala, kendisine hayırlı ve uzun
ömürler ihsan buyursun ..
Aziz kardeşim :
İyınan sahibi olanlara, ölüm korku ve acı vermez. Çünkü,
ehl-i iyman ölmez, olur. Mü'minler için ölüm vuslata vesile ve
vasıtadır. Herkesin kabiliyet ve istidadına göre, kimisini cennete, kimisini didara, kimisini de Cemal-i Muhammed'e vuslat
ettirir. Onun için, iyman sahipleri asla ölümden korkmazlar.
Ölümden korkanlar, Hakka asi olanlar, küfran-ı ni'met içinde
bulunanlar, nefislerine tapanlar, gönül kabesini yıkanlar, namazlarını hakkıyle ve layıkıyle kılmayanlar, oruç, zekat ve
hac tanımayanlardır. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri,
ehl-i iymanı dünyada ve ukbada asla darda bırakmaz. İyınan-ı
kamil sahipleri, insan-ı kamil olurlar. İnsan-ı kamil olanlar
da ihsan sahibi olurlar, irfan sahibi olurlar, iz'an sahibi olurlar.
İyınanları olmayanlar ölümden korksun ve ağlasınlar.
Hakka ibadet ve ta'ati olmayan, ah alan, halka zulmeden zalimler korksunlar ve ağlasınlar. Onlar için ölüm gerçekten
korkunçtur. Ne var ki, ahiret aleminde korktukları ölümü bile hasretle arayacaklar ama, bulamayacaklardır.
Allah azze ve celle KADI olup hakkı kaza edecek, zalimlerden mazlumların hakları alınacak, hatta boynuzsuz koyun,
boynuzlu koyundan davacı olacak, insanların hizmetlerine verilmek maksadiyle zelil kılınan bütün hayvanlar da kendilerine zulmedenlerden şikayet edecek ve her birinin ayrı ayrı
hakları kendilerine verilecektir. Bunların azap görmeden, cehenneme girmeden toprak oluverdiklerini gören küfür ve zulüm ehli o gün yanıp yakınıp feryat edeceklerdir:
- 227 -
Yevme yenzur-ül-rner 'ii rna kaddernet yedahü ve yekul-ül kafirü ya leyteni
küntii türabii... en - Nebe : 40
Meal-i münifi :O gün herkes, ellerinin ne takdim ettiğine,
ondan önce ne hayır ve ne şer yapmış olduğuna bakacak ve
kafir: (Ah, nolaydı .. Dünyada toprak olaydım, hiç yaratılmasaydım ve bu hesabı ve azabı görmeseydim .. ) diyecek ..
Kafirler ve zalimler, ölümden elbet korkarlar. Nasıl korkmasınlar ki, kendilerine servet, mal, mülk, kasa, kese, han,
apartman verilmesinden şımarıp azmışlar, hakkı ve hakikati
unutmuşlar, yalnız dünyaları için zevk sürüp yaşamışlardır.
Ölüm gelip çatınca bütün bunlar bir anda ellerinden çıkıverecek, zevk ve sefa azaba, mal ve mülk hesaba dönecek, yani bir
bakıma o güne kadar var dedikleri, var sandıkları yok olacak,
yok dedikleri, olmayacak sandıkları ise bir anda başlarına gelecektir. Dünya hayatında tepeden süzdükleri, zulmedip üzdükleri, hor hakir gördükleri, dövüp sövdükleri mü'minlerin
birer sultan olduklarını ve kendilerinin ise büsran içinde bulunduklarını görüp anlayacaklar ama, iş işten geçmiş olacak.
Onlar için, dünyada mazhar oldukları refah ve saadet, debdebe ve saltanat bir hayalden, bir rü'yadan ibaret kalacak, gözlerini açıp bu tatlı rü'yadan uyandıkları zaman düçar olacakları ıztırap ve sefalet kendilerini şaşırtacak ve çok hayıflanacaklar ama ne fayda ! ..
Göz yum cihandan, aç gözünü kendi haline;
Sen göz yumup açınca, bu dünya gelir geçer ..
Ey kafirler .. Ey zalimler!
Haydi, durmayın .. Yeyin, için, yaşayın .. Çalın, oynayın ..
Haram - helal demeden mal ve para biriktirin, geceleri tenha
köşelerde oturup paracıklarınızı sayın .. Aman eksilmesin, fakire, yoksula metelik koklatmayın .. Dilerseniz, son meteliğine
kadar nefsinizin arzularına harcayın .. Ölüm gelip çatmadan,
ecel kapılarınızı çalmadan başı boş dilediğiniz gibi yaşayın ..
Bunun, sizin gibiler için son fırsat olduğunu da sakın unutmayın .. Yarın öleceksiniz, ondan sonra yiyip içemeyecek, ge-
- 228 -
zip eğlenemeyeceksiniz .. Gördüğünüz, göreceğiniz bu olacak,
mezara girdikten sonra doymayan gözlerinize topraklar dolacak, üzerine titrediğiniz liracıklarınız başkalarının olacak,
köşkünüze konağınıza sevmedikleriniz konacak .. Ne duruyorsunuz ? Bir gelir insan cihana d urma çek .. Dünyada çek, ahirette çek, mahşerde çek, mizanda çek, sıratta çek, cehennemin
dibinde çek bakalım çek .. Uğruna bir ömür harcadığınız fuhşiyat, bütün kötülükleriniz, bütün haksızlık ve zulümleriniz,
gasbettikleriniz, çaldıklarınız, çırptıklarınız birer birer karşınıza çıkacak ve hepsi sizden davacı olacak ..
Evet, bunların hepsi olacak ve sonunda Hak yerini bulacak ve Kur'an-ı azimin bir mu'cizesi daha açıklanacak :
Zerhüm yc'külU ı•e yetemette'i't ııe yüllıifiim-iil--ı-melü fe-sevfe yd'lemun ..
El-Hıcr: 3
Meal-i münifi : (Habibiın Ahmed, Resô.lüın ya Muhammed ! Onları bırak, dünyada yesinler, lezzet ve şehvetle geçinsinler, emelleri onları oyalasın, iyınan, ibadet ve ta'atten
geri bıraksın. Yakında, bu hallerinin akibetini, cezalarını görecek ve kötü hareketlerinin neler olduğunu bileceklerdir.)
HİKA YE
İrfan efendi namında bir tanıdığım vardı. Bu zatın babası, eski paşalardandı. Paşanın, Fatih'te Çırçır semtinde yaptırdığı bir cami bulunduğunu da bilirim. Merhum paşanın,
diğer bir ailesinden olma çocuğu, babasının bütün servetini
nasılsa eline geçirmiş, İrfan efendi ile diğer kardeşini mirastan tamamiyle mahrum etmişti.
O devirde bir odalıktan dünyaya geldikleri için, hiylekarlıkla miras diğer paşazadeye intikal ediverınişti. Yıllarca, fakir ve mütevazi bir ömür süren İrfan efendi, işin peşini bırakmadı ve sonunda yani vefatından bir iki yıl önce uğraşa didine mirasa hak kazandı. Hatta, babasının yaptırdığı cami-i şerife mütevelli oldu. Bu arada. baba mirasını kendilerinden ka-
- 229 -
çıran kardeşi ile de barıştı. Ancak, o zalim kardeşine olan
hıncını yenemiyordu. Nihayet, miras kaçıran zat hastalandı ve
birgün Irfan efendi fakire gelerek, kendisini birlikte ziyaret
etmemizi teklif etti. Kabul ettim, yolda giderken bana :
- Hocam, ne olur, kendisine tövbe telkin et. Belki, iztirabı hafifler, dedi.
Miras kaçıran birader büyük bir apartmanda oturuyordu. İçeri girdik, tam hastanın odasına gireceğimiz sırada bir
hanım:
- Aman İrfan efendi! Bugün, hastanın yanına girrneğe
korkuyoruz. Karşı duvara bakıyor, dalıyor ve yüzü acaip bir
hal alıyor. Adeta, gözleri yuvalarından fırlar gibi oluyor, dedi. İrfan efendi de, fakiri göstererek:
- Bu zat hocadır, inşallah okuması ve sohbeti kendisine
şifa verir ve faydalı olur, cevabını verdi.
Neyse, sözü uzatmayalım. Hastanın bulunduğu odaya girdik. Gerçekten hastanın yüzünde korku ve heyecan ifade eden
bir hal vardı. Karşı duvara bakıyor, bakıyor ve titriyordu. İrfan efendi kendisine seslendi :
- Birader, bak sana hoca efendiyi getirdim, dedi.
Hasta, fakire elini uzattı, ben de tuttum. Öyle bir sıktı
ki, elimi bir pehlivan sıkmış olsaydı, ancak bu kadar kuvvetli sıkabilirdi. O söyleniyordu:
- Hoca efendi. . Hoca efendi ! Karşıdakileri görüyor musun ? diye duvarı gösteriyor ve kendi kendine konuşuyorrlu:
- Beni, o duvarda gördüklerimden kurtarana, kasamda
bulunan yedi milyon lirayı kendisine verrneğe razı ve hazırım.
Hayret ve dehşet içinde kalmıştık .. Hasta, titreyerek
tuttuğu elimi bıraktı, yatağının içine doğru büzüldü, büzüldü ..
Korktuğu besbelli idi ve hala rludakları titreşiyor ve bütün
vücudu ha vf ve haşyetten ürperiyordu:
Felev la izii beliigat-il-hulkume J!e en tüm hı yrıe-izin terızurun ...
El-Viikı'a:83
Meal-i münifi : Ölüm halinde olanın ruhu boğazına geldiği zaman, sizler bakar durursunuz ve ona hi�bir faydanız olmaz.
ayet-i kerimesinin sırrını, o hastada açıkça müşahede ettim.
- 230 -
Ve leP tera iz yeteveftelleziyne kefer-ül-meld'iketü yadribune ııücuhefıüm ve edbdrehüm
Pe zuku azab-el fıariyko o o EI-Enfdl: 51
Meal-i münifi : Kafirlerin, melekler canlarını alırlarken,
ateşten değneklerle yüzlerine ve arkalarma vurarak (Tadm
yakıcı ateş aza b ını, ki bu azap ce hennemin başlangıcıdır ... )
dediklerini duymalıydın ..
Ey gafiller!
Bu günler, bu saatler, bu korkunç ve korkulu anlar gelip
çatmadan, böylesine bir felaket kapınızdan başını uzatmadan,
kabir, azap, soru - cevap korkularını tatmadan, cehennem ateşi rahat döşeğinizden itibaren sizi yakmadan Hakka rücfı ediniz, Hakka hakkıyle kul olunuz, tövbe ve istiğfarda bulununuz, sonra pişman olursunuz, yanarsınız ve ağlarsınız. Hem
çok ağlarsınız ama, gözyaşlarınız cehennem ateşini söndürmez. inleyip sızlamanız, azabınızı dindirmez. Kötü huylarınızı
bırakınız, fırsat varken ahlakınızı güzelleştiriniz, arnellerinizi güzelleştiriniz, ihsan ediniz, elinizden geldiği, gücünüzün
yettiği kadar iyilik ediniz ve hayır işleyiniz. İyilik ve hayırda
birbirinizle yarışınız. İyilik ve hayırda, birbirinizi geçrneğe çalışınız. İhsan nedir, iyilik nasıl olur bak sana anlatayım:
Ht KA YE
üç kişi aralarında konuşuyorlardı. Söz, döndü dolaştı ihsana ve iyiliğe, mertliğe ve cömertliğe geldi. Bunlardan birisi :
- Devrimizde insanların ihsan ve iyilik bakımından en
üstünü, en cömerdi Arabe't-ül-Evsi'dir, dedi.
Diğeri, buna itiraz etti :
- Hayır! Kays bin Sa'ad bin Alkame'dir.
üçüncüsü, kesti attı:
- Ne o, ne öteki, dedi. Bugünün en iyiliksever ve ihsanı
bol kişisi Abdullah bin Cafer'dir.
- 231 -
Aralarında bahse girdiler. Herbiri, adını verdiği iyiliksevere gidecek ve ondan bir şey isteyecekti. Sonunda, tekrar
bir araya gelerek hangisinin gerçekten iyiliksever ve ihsan
sahibi olduğunu ortaya çıkaracaklardı. Dedikleri gibi de yaptılar, birisi Abdullah bin Cafer'e gitti ve :
- Ey Restllüllah sallallahu aleyhi ve sellemin amcası
oğlu ! dedi. Çok fakir ve mühtacım, lutfet bana bir şeyler ihsan eyle ki, onunla kendimi idare edeyim.
Abdullah bin Cafer, gayet kıymetli bir arap atma binrnek üzere ayağını özengiye geçirmekteydi . At çok değerli olduğu gibi, üzerindeki heybede de kıymetli eşya ve para vardı.
Hiç düşünmeden ayağını özengiden çıkardı ve kendisine müracaat edene :
- Al! dedi. Bu at, iizerindeki para ve eşya ile senin olsun.
At ve kıymetli eşyadan başka, heybede iki bin altun bulunduğu görüldü.
İkinci zat, Kays bin Sa'ade gitti, kapısını çaldı. Bir cariye çıkarak ne istediğini sorunca :
- Garibim, yolda kaldım. Kays'ten bana biraz para vermesini rica edecektim, deyince cari ye :
- Senin ihtiyacını karşılamak, efendimi uyandırmaktan
daha kolay, dedi ve ona içinde üç yüz altun bulunan bir kese
getirip verdi.
Kays, uykudan uyanıp mes'eleyi öğrenince o kadar sevindi ki, derhal kapısına gelen adamı boş çevirmeyen cariyesini azad etti.
Üçüncü zat da, Arabe't-ül-Evsi'nin evine yöneldiğinde,
kendisinin iki kölesinin koluna girmiş mescide gitmekte bulunduğunu gördü. Zira, müşarünileyh kördü ve ancak yola iki
kişinin yardımıyla çıkabilirdi. Kendisine yaklaştı, selam verdi :
- Yardım ve himmetine muhtacım, dedi.
Ara be, derinden bir ah çekti:
- Eyvah bize, eyvah, diye inledi. Sana verebilecek bir
dirhemim dahi kalmadı. Ama, şu iki köleyi sana hibe ettim,
al götür, dedi.
Üçüncü zat ; her ne kadar:
- Onlar senin hem gözlerin, hem de dayanakların.. Sana, benden çok lazım valiahi almam, dediyse de Ara be :
- Eğer sen almazsan, ikisi de hür olsun, mukabelesinde bulundu ve kölelerin kollarından çıkarak başını duvarlara
çarpa çarpa evine döndü.
- 232 -
Hikayenin arkasını anlatmayacağım ve bu üç zattan hangisinin daha iyiliksever ve ihsan sahibi olduklarını aziz okuyucularıının takdirlerine bırakacağım.
İşte, ihsan budur. İyi olmak, iyiliksever olmak budur. Allahu azim-üş-şan sana ve bana ahlakını ve arnellerini böylesine güzelleştirme kabiliyet ve istidadı bahş ve ihsan buyursun.
H1KA YE
İbrahim Edhem (kuddise sirruh) hazretleri fakir bir herbere traş olmuştu. Berberin haline acıdı ve içinde beşyüz altun bulunan bir keseyi kendisine verdi. Berber, teşekkür ederek aldığı altun dolu keseyi tezgahın üstüne koydu ve işine
devam etti. Tam bu sırada, berber dükkanına kılık kıyafeti
perişan, a vurtları çökmüş, yaşlı ve hastalıklı bir fakir girdi ve :
- Allah rızası için bana bir yardımda bulununuz, diye
ini edi.
Berber, içindekileri açıp bakınağa bile lüzum görmeden,
beşyüz altun dolu keseyi o fakire uzattı ve sanki hiçbir şey
olmamış gibi sükunet içinde işine gücüne devam etti. Berberin, altunlara ilgi ve itibar göstermediğini gören İbrahim E dhem hazretleri:
- Ben, hayatımda bu berberden daha cömert bir insan
görmedim, buyurmuşlardır.
Görülüyor ki, gerçek mü'minler kendileri fakir, muhtaç
ve hatta aç iken, kendilerine bahş ve ihsan huyurulan ni'metleri, Allah yoluna ve Allah rizasıyçün düşünmeden, eli titremeden daha muhtaç olanlara verirler. Bütün dinlerde, önce
can ve sonra canan geldiği halde, islam dininde aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah herşeye galip geldiğinden ve Müslümanlar en iyi boya olan Sıbgatullah ile boyanmış
olduklarından, önce canan ve sonra can, derler. Babalarımız,
atalarımız, dedelerimiz işte bu zihniyetle herşeyden önce canan için çalışıp, kan ve ter döktüklerinden, bu cennet vatanda rahat rahat oturabiliyoruz. Evet, onlar canlarını feda ettiler ve cananı buldular. Zira, canı feda edenler cananı bulurlar, cananı bulanlar da cinana (Cennetlere) dahil olurlar ve
Rahman'ı bulurlar, Rahman'ı bulan da insan olur.
HiKAYE
Abbasi halifelerinden Harun-Reşid, eşi Zübeyde hatuna
elmas, zümrüt ve yakutlada kapağı süslenmiş mürassa ve
çok büyük maddi değeri olan bir Kur'an-ı kerim hediye etmişti. O cennet hatunu Zübeyde, baha biçilmeyecek kadar maddi
kıymeti olan mushaf-ı şerifi, büyük bir zevk ve şevk ile almış,
Hak kelamına ta'zimen öpüp başına koyduktan sonra bir sahifesini çevirip bakmıştı. O mübarek sahifede : (Sevdiğinizi
vermedikçe, sevdiğinize nail olamazsınız .. ) me'alindeki ayet-i
kerimeyi okuyunca da, hiç tereddüt etmeden :
- Sevdiğim Rabbimin rizasına, ancak sevdiğimi vermekle nail olabileceğime göre, al bu Kur'an-ı azimi sana hediye
ettim, diyerek onu kölelerinden birisine ihsan etmiş ve üstelik o kölesini azat eylemişti.
Ey ehl-i iyman:
Haramla helali ayırmak, haramdan kaçmak, helale koşmak, ateşten korunmak, Allahu teala'ya ibadet ve ta'at, Resfılüllah sallallahu aleyhi ve selierne ittiba ve muhabbet, nefs ile
mücadele, şeytan ile mukatele, kulluk ve insanlık görevimizdir. Dünya hayatında, mü'minlerin çektikleri sıkıntı ve cefa
da, kafirlerin ve zalimlerin sürdükleri zevk ve sefa da bir rü'
yadan başka bir şey değildir.
Dilerim ki, fani dünyada kimse;
Ömrünü mihnetle telef etmesin,
Fakat kamil insan olmak isterse,
Elem �ektiğine esef etmesin! ..
Mü'minlerin önderi ve rehberi Hz. Muhammed Mustafa
sallallahu teala aleyhi ve sellem efendimizdir. Kafirlerin önderi ve rehberi ise İblis aleyh-il-la'nedir.
Mü'minlerin önderi, ehl-i iymanı ebedi saadet ve selamete, cennet ve cemale götürüyor ve götürecek. Kafirlerin önderi de onları pek yakın bir zamanda ebedi felakete ve nar-ı
cahiyme iletecektir.
Sana yakışan sıfatlar şunlardır:
Hak, sevgi, ta'at, sabır, kanaat, adalet, ihsan ve mürüvvet ..
Rafiriere yakışan da küfür, inat, zulüm, cevr-ü cefa, tamalı, buğz, hıyanet ve kindir.
- 234 -
Mü'min olan, Allahu teala'nın sevmediği, Resfıl-ü zişanın
yerdiği bu çirkin sıfatıara özenmemelidir. Çünkü, bunlar küfür ve zulmet yoludur, küfrün ve zulmün sonu da nedamettir,
hasrettir, hüsrandır, cehennemdir ve ebedi azap ve iztiraptır.
O halde, 3.şıklara ve sadıkiara düşen vazifeleri sakın ihmal etme ! İyman, ibadet ve ta'at, ihlas, ihsan ve kanaat urodelerinden ayrılma ! Çalışkan ol, özü ve sözü doğru ol, alçak
gönüllü ol, eli açık ol, Allahu teaJa'ya kul ol. . Kul için, Allahu teala'ya kulluktan daha yüce ve daha şerefli bir rütbe
ve makam yoktur. Zerre miktarı bile olsa, hayra ve iyiliğe
koş .. Zerre kadar dahi olsa, şerden ve kötülüklerden kaç .. Hayır işleyen bayrı, şer işleyen şerri bulacaktır. Mü'minlerin ve
müttekilerin akibetleri daima hayır ve hayırlı olur. Kafirlerin ve zaJimlerin akibetleri de, mutlaka büsran ve ziyan olacaktır.
Ya Rab !
Bizleri, ihsandan ve muhsin kullarından ayırma .. İymanımızla biliriz ki, sen senden korkanlarla, sabredenlerle ve muhsinlerle berabersin, ahlak ve amellerimizi güzelleştir, bizleri
sevdiğin kulların zümresine yetiştir, cennet ve cemaline eriştir, aşıklar, salihler, abidlerle birleştir.
Sübhane Rabbike Rabbil izzeti amma yasiffın ve selamün
-alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-FATiHA.
ENV AR - OL - KU LOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 6
MÜNDE RECAT :
Bakara sôre-i celilesinin 152. ayet-i kerimesinin tefsiri - Zikir ne demektir - Zikir ve tevhidin kıymet, ebernıniyet ve fazileti - Şükrün nevileri nelerdir - Eba-Zer-i
Gıfari hazretlerinin rivayet boyurdukları bir Hadis-i
şerifin tahlili - Kıyamette, herkesten önce şefaat-i Resfılüllah'a kimler mazhar olacaktır - Musa aleyhisselil.
ma talim ve telkin huyurulan tevhidin değeri - Bir
gayr-i müslimin fas ık Müslümanlara verdiği ders - Yabancı milletlerden kızlarta evlenen Müslüman Türklerin
durumları - Bu gibilere haklı bir sitem ve öğütler - Yeni�eri ile eskici yahull:inin macerası - Yabancı diyariarda yaşayan ırkdaşlarımızın acıktı durumları - İslam
tevhid dinidir - Sünnet oluvermek ve bir Müslüman adı
almakla Müslüman olduğunu zannedenler aldanıyor-·
lar - Kitap ehli olanlarla kafirler arasındaki fark - Tekva, iyman ve tevhidin manaları - Tevhid lafz-ı şerifinin
tahlili - Tevhid k� türlü olur - Resôlü zişana itaatin Allahu teiUa'ya itaat olduğu - Ebül-Leys-i Semerkandi
hazretlerinin bir irşadları - Şeyh Ebül-Hafz hazretterinden rivayet olunan bir yahudi gencinin son nefeste iymana gelmesi hikayesi - Her türlü ibadet ve m'atte olduğu gibi tevhidde de ihlasın lüzumu ve ehemıniyeti -
Hak velilerinin ma'ruz kaldıklan haller ve sebepleri -
Celal ve cemal sıfatlarının tecellisi - Fatih Sultan Mehmed harun İstanbul'u fethettikten sonra yaptığı toplantıda konuşulanlar - İbrahim V asıti hazretlerinin Arafat'ta topladığı yedi taş - Bir milletin bekası ancak tevhid iledir ••
Sallfı ala seyyidina Muhammed
Sallft ala mürşidina Muhammed
Sallfı ala envar-ı kulubina Muhammed
Sallfı ala şefi-i zünftbina Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. Elbatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir li emri vahlftl ukdeten min
li sani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ihad. .
. . ·
E'uzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahman-ir-Ra h i ym
FrzhiJr(uıiy ezkürküm ııeşkiiruliy ve la tekfiirı1n ...
El-Bakar«; 15 2
Meal-i münifi: Siz, beni ta'atle anın ki ; ben de sizi sevapla anayım. Siz beni ni'met ve bolluk i�inde anın ki, ben de
sizi şiddet ve belada anayıın. Ve bana ta'atle şükredin, ma'
�iyetle küfranda bulunmayın.
Yerleri ve gökleri yaratan, görünen ve görj.inmeyen, ,bilinen ve bilinmeyen alemleri yoktan var ederek donatan, insanı bir damla sudan halkedip ona ruh bahş ve ihsan huyuran ve
insanın HALİFE'TULLAH olduğunu beyan ve ilan suretiyle
cümle malıltıkatına duyuran Allahu teala ve tekaddes hazretleri, yukarıda me'alen açıkladığımız bu ayet-i kerimesinde :
FEZKÜR"'NİY = Beni zikredin, beni anın ve unutmayın,
beni bir an bile olsun hatırınızdan �ıkarmayın. Bütün kötiilüklerin başı, beni unutmaktır. Bütün iyilikterin ve güzellikterin sebebi ve vesilesi de beni anmak ve hatırlamaktır. Felalı,
beni anmaktadır. Saadet ve selamet, beni zikretınektedir. Dü,-
- 238 -
manlarınızla karşıla§tığınızda, beni zikredin ve bu zikrinizde
sabır ve sebat eyleyin ki, felaha, saadet ve selimete erişesiniz. Rabbini zikretmeyenlerden, onu unutaniardan olmayın.
Zira, onların Allahu teila'yı unutmaları sonucu olarak, Mevlayı müte'al de onlara kendi nefislerini unutturmuştur. Dünyada ve ihirette kendilerine yarayan ve yarayacak olan şeylerin hepsini unutturmuştur. Bu sebeple, onlar haklarındaki .
hayır ile şerri farkedemez olmuşlardır. Hak ile bitılı seçip
ayırdedemeyen fasikierin en büyük günahları, Haktan gafil
olmalarıdır. Şu halde, Rabbini unutma ki, fasikierden olmayasııı. Allahu teala'yı zikret ki, Allahu azim-üş-şa,n da seni
zikretsin.
Evet ; alemierin Rabbi böyle buyuruyor ve biz aciz kullarına lfıtuf ve merhametini böylece duyuruyor. Siz, beni ta'
atle anın ki, ben de sizi yardımlarımla anayım. Siz, beni ibadetle anın ki, ben de sizi af ve mağfiretimle anayım. Celalimden korkarak beni anın ki, ben de sizi dünyada ve ahirette
korkutmayayım. Beni, muhabbet ve teslimiyyetle anın ki, ben
de sizi seveyim ve selamete ileteyim. İsmim dilinizde, sevgim
daima gönlünüzde bulunsun. Zikrim dilinizde ve korkum gönlünüzde bulunsun ki, kalplerinize tecelli edeyim. Beni ayakta
anınız ki, bütün insanların kabirierinden kalkarak ayaklandıkları gün ben de sizi anayım. Beni, oturduğunuz yerde anınız ki, kıyamet gününün şiddet ve dehşeti içinde bütün insanlar, hatta peygamberler korkularından diz üstü düştüklerinde ben de sizi anayım. Beni, yattığınız yerde anınız ki,
kabİrlerinizde sağ yanınıza yatırıldığınız zaman ben de sizi
anayım ve kabrin vahşetinden kurtarayım.
Dersimizin burasında, küçük bir açıklama yapalım:
İnsanlar dünya hayatında üç hal üzere bulunurlar. Ya
ayakta durur, ya oturur veya yatarlar. Allahu teala, işte
bu üç hali de ayrı ayrı işaret buyurarak, hangi hal ve şartlar
içerisinde bulunursak bulunalım, zat-ı ülfıhiyyetini unutmamamızı ve her hal-ü karda kendisini anmamızı irade eylemektedir.
Ellrziyne yezkürunallahe kıyamen ve ku'udrn ye ala cünubihim ...
A1-i-Imran: 192
- 239 -
Meal-i münifi : Onlar, o kirnil akıl sahipleri ki, ayakta
iken, otururken ve yanları üstünde yatarken, hep Allahu teala'yı zikrederler.
Ey §.şık-ı sadık :
Refah ve saadet günlerinde, daima Rabbini zikret ki, bela, şiddet, musibet ve felaket günlerinde de Allahu azim-üşşan seni zikretsin .. Keyfiyet ve mahiyeti ne olursa olsun, her4
hangi bir işe başlarken Allahu teala'yı zikret ki, o işin sonu
hayırlı ve verimli olsun .. Hakkı zikretmeksizin başlanılan her
iş EBTER olur, kurur. Her nefes alış verişinde Rabbini an ki,
zikr-i daim üzere buluna bilesin. Şu gerçeği sakın unutma !
Bütün mahlukat ve mevcudat, bütün cemadat ve nebatat, görünen veya görünmeyen, bilinen veya bilinmeyen felekiyyat,
bütün hayvanat Allah u teala'yı zikrederler :
Ve i.n nı in şey'in illa yüsebbilıu bi-hanıdihi ııe lakin la tefkahiirıt t esbiyhahünı ...
El-1 srd : 4-4·
Meal-i münifi : Allahu te8Ja'nııı yarattıklarından hiçbir
şey yoktur ki, onu hamd ile tesbih etmesin. Lakin, siz onların
te.. 'tbihlerini anlayamazsınız.
ayet-i kerimesi, bunun delili ve şahididir. Buna şaşmayınız ! Gök kubbedeki ay, güneş ve bütün yıldızlar da Allahu teala'yı zikreder ve ona secde eylerler. Ancak, onların zikri ve
secdesi de elbette kendilerine mahsustur. Binaenaleyh, onların tesbih ve talımidierini de tabiatiyle biz anlayamayız. Ancak, arifler ve ilimde rüsuh peyda edenler, Allahu teala'nın
kendilerine lutf-u mahsus olmak üzere bildirdiği ve anlattığı
kadar anlayabilirler.
Arşta, ferşte, yerde ve gökte ne varsa hepsi Allahu azimüş-şam zikreder, tesbih ve tahmidde bulunur. Yalnız, kafirler
kendi vücutlarının Allahu teala'yı zikrettiğinden gafil olurlar.
Oysa, bunların vücutları da Hakkı zikreyler. Cenab-ı Hak,
bizleri bu gafiller zümresinden ırak bulundursun. Öyle ise, Allahu teala'yı zikret ki, zikrolunasın .. Rabbini şükrile zikret ki,
sana bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerini ziyade kılsın.
- 240 -
Sana şükrün nevilerini de sayayım ki, hakkıyle şükredebilesin:
Vücudun şükrü; Rabbine kıyam, rüku ve secde etmekle
olur.
Sana konuşmak için bahş ve ihsan huyurulan dilin şükrü
de, Rabbini zikrile olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan ağzın şükrü, helaJ yemekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan gözlerin şükrü, ibretle bakmak ve baktığından ibret almakla olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan kulağın şükrü, Hakka kulak vermek ve hak kelamı dinlemekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan kafanın şükrü, tefekkür etmekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan kuvvetin şükrü, o kuvveti
Hak yoluna sarfetmekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan güzelliğin şükrü, ırz ve
iffetini, namus ve ismetini muhafaza etmekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan kalbin şükrü, Haktan korkmakla olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan fuadın şükrü, Allahu teala'ya muhabbet etmek, ondan gayrı ne varsa kalpten sürüp çı�
karınakla olur. O kalbin merkezi ve mahreki olan fuadı aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah, muhabbet-i
evliya'ullah ile doldurmak ve süslemekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan elierin şükrü, Hak için tutmak, Hak için vurmak, Hak için yazmak, Hak yolunda çalışmak ve halka hizmet etmekle olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan ayakların şükrü, Hak için
Hakka yürümek ve sırat-ı müstakimde sabit-kadem olmakla
mümkündür.
Sana bahş ve ihsan huyurulan makamın ve mevkiin şükrü, adalet üzere bulunmak ve hakkı korumakla olur.
Sana bahş ve ihsan huyurulan mal ve mülkün şükrü, fakir ve yoksullara, aç ve muhtaçlara yardım etmek, Allahu teala'nın emrini yerine getirerek zekatını ve sadakanı vermek,
ihtiyacı olanlara ikrazda bulunmakla olur.
Her zaman ve her vesile ile söylüyor ve burada bir kere daha tekrar ediyorum : Sana bahş ve ihsan huyurulan bütün bu ni'metler, muvakkaten ve emaneten verilmiştir. Eğer,
bunları bu dünya hayatında yerli yerince ve iyi kullanacak
olursan, yani başka bir deyimle yukarıda saydığım şekilde
!SÜlrrünü eda edersen, bütün bu ni'metler ahiret aleminde bir
- 241 -
daha geri alınmamak üzere ebediyyen sana bahş ve ihsan buyurulacaktır.
Hak korusun, küfran-ı ni'met eder, yani sana bahş ve ihsan huyurulan bu ni'metlerin şükrünü yerine getirmezsen, bu
nankörlüğünün cezasını hem dünyada hem de ahirette mutlaka çekersin. Unutma ki, Allahu teala'nın azap ve ikabı çok
şiddetli ve dehşetlidir. Sana, hak ve hakikati düşünmek için
bahş ve ihsan huyurulan kafana kibir ve gururu, ibret için
verilen gözüne tamalı ve hıyaneti, hakkı duymak için verilen
kulaklarına batılı dolduracak ve diğer uzuvlarını da bahş ve
ihsan olunmalarındaki hikmetten gayrı yerlerde kullanacak
olursan, emin ol ki o kafayı ve gözü cehennem ateşiyle doldururlar. Sana verilen elleri, ayakları Hak rizasma aykırı yerlerde ve işlerde kullanacak olursan ; bilmiş ol ki, o elleri ve
kolları gün olur zebaniler kırarlar. Rabbine kıyam, rüku ve
:a;ecde etmeyen vücudu mutlaka cehennem ateşinde yakarlar.
Sana verilen mal ve mülkün, paranın pulun, altunun gümüşün
zekatını ödemez, sadaka vermez, açları ve muhtaçları sevindirmez, kısacası onları Allah yolunda sarfetmezsen, o altun
ve gümüşleri cehennem ateşinde kızdırır kızdırırlar da, alnına, arkana ve yanına yapıştırarak dağiaya dağiaya hazinelerinin tadını ve azabını sana tattırırlar.
Aziz kardeşim:
Gafil olma ! .. Allahu teala'nın sana bahş ve ihsan buyurduğu bütün bu ni'metlerin şükrünü yerine getir. Ömür dedi
�in, bir gün gibi gelir geçer :
Kısmetindir gezdiren yer yer seni,
Gafil olma, ikibet yer yer seni ...
Ömür gününün akşam güneşi batmadan, çenen kapanmadan Allahu teala'yı zikreyle, ona her nefeste şükreyle .. İyınan
ve ibadette sabır ve sehat üzre daim ol, Rabbinden kulluk ve
ibadet edebilecek kudret ve kuvvet niyaz et, onun rahmet ve
inayetine talip, rizasma ragıp, cemaline aşık olmağa çalış ki,
Allah azze ve celle ancak böyle olan kullarını sever ve onlarla
birlikte olur.
Ey aşık-ı sadık ! .. Ey Hak rizasma ve Hakka talip ! ..
Allahu azim-üş-şan, kullarına bir çok, ama sayılamayaf!ak kadar çok ni'metler bahş ve ihsan buyurur. Ama, verdil!nvilr-üı-Kuıob, Ci lt ı - F: 1i
- 242 -
ği bu ni'metlerin kıymetini bilmeyenlerden de bunları geri alır.
Şu halde, dilinde Allahu teala'nın zikri, kalbinde sevgisi eksik
olmamalıdır ki, bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere şükrünü
izhar edebilesin. Zikrin efdali LA İLAHE İLLALLAH'tır. Daima zikret ve tevhidde daim ol. . Dilini tevhid ile, gönlünü sevgi, saygı ve korkuyla tezyin etmeğe çalış .. Unutma ki tevhid,
yani LA İLAHE İLLALLAH kelime-i tayyibesi cennetin anahtarı, narın kilidi, arşın ve kürsinin direğidir. Makamı ise,
aşık ve sadıkların yanık yüreğidir. Yüz dört kitabın özü, Hakkın en güzel sözü, devam edenlere görünür hakkın yüzü, cehennem ve azabını görmez tevhid edenlerin gözü, ölmez onların
özü, daima Hak olur tevhid edenin sözü .. Hak dirlarından
perdeyi kaldıran tevhiddir. Hak divanında kulu arındıran
tevhiddir. Hakka vuslat sebebi tevhiddir. Cennet ve cemal talebi tevhiddir. Tevhid, gönülün pasını siler. Tevhid edenin dünya ve ahirette yüzü güler. Tevhid, kalbe ve yüze cila verir.
Tevhid, güneşin karları erittiği gibi, günahları eritir. Tevhid,
suç ve ma'siyyet lekelerini arıtır.
Eba-Zer-il Gıfari radıyallahu anh-üm-ül-Bari diyor ki :
Bir gün, Seyyid-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat
efendimiz hazretlerine müracaatla dedim ki :
- Ya ResUlallah ! Bana öyle bir amel öğret ki, o arnelle
cennete yakın ve cehennemden uzak olayım.
Aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz saadetle buyurdular :
- Ya Eba-zer ! Yanılır ve herhangi bir günah işieyecek
olursan, hemen o günahının arkasından güzel ve hayırlı bir
amel ile amil ol ki, o güzel amelin daha önce işlediğin günahı
defter-i a'malinden gidersin ve sildirsin ..
Kendilerinden tekrar niyazda bulundum:
- Ya Resfılallah! Malum-u risaletpenahileridir ki, zengin bir insan değilim. Hayır ve hasenat işieyecek imkanım
maalesef yok, acaba LA İLAılE İLLALLAH desem, bu mübarek kelimeleri söylemek güzel bir amel ve hasenat sayılır
mı ?
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurdular :
- Ya Eba-zer ! LA İLAHE İLLALLAH demek elbet hasenattır ve. arnelierin en efdali ve yücesidir.
Evet, hiç şaşmayınız ve şaşırmayınız. Tevhid, salih arnelIerin en efdali ve hayırlısıdır. Allahu azim-üş-şan, insanları ve
cinleri ancak kendisine kulluk ve ibadet için halk buyurduğu-
- 243 -
nu düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanında
açıkça beyan ve ilan buyurmuştur.
Eba-Hureyre radıyallahu anh diyor ki :
Fahr-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinden sordum:
- Ya Resfılallah! Yarın, kıyamet gününde en evvel şefaatinize kimler nail olacaklardır ?
Efendimiz, saadetle buyurdular :
- Ya Eba-Hureyre ! Kıyamet günü, şef aa time nail olacakların başında halisen ve muhlisen söylemek, kalpleri ile
tasdik ve dilleri ile ikrar eylemek şartıyle LA 1LAHE lLLALLAH diyecek olanlar gelir.
.,_:·
Zikrile tevhide ererse gönül,
Ma'rifetle bulur sadrin inşirah ..
Ey zikr-i Hakka talip olan ehl-i zikir :
Sakın sakın gafletle tevhid eyleme ! .. Kalbinde onun sevgisi, dilinde onun ismiyle zikreyle ki, zikrin tadını duyasın,
sırruHaha eresin, Zat cennetine giresin .. Her işinde olduğu gibi, tevhidde de ihlas üzere ol, halisen ve muhlisen tevhid eyle
ki, yarın Resfıl-ü Rabbil-aJemiyn aleyhi ve aJihi salavatullahil-Mu'iyn efendimizin sancağı altında cem'olup, herkesten önce şefaat-i Resfıl'e mazhar olasın, cennet ve cemali bulasın ve
cennette ebediyyen kalasın ..
Aziz din kardeşlerim :
Beş dakika kadar, kitap okumayı bırakınız. Haydi, hep
birlikte yüz bir tevhid edelim.
Bal demekle tatlı obnaz çün dehan,
Yürü anı tatmağa sa'yet heman ..
Rivayet olunur ki ; Hz. Musa al ey hisselam bir gün binbir
kelamda niyazda bulundu:
- Ya Rab ! Bana, yararı ve sevabı çok bir amel öğret
ki, ondan faydalanayım.
Allah u teala ve tekaddes hazretleri ferman buyurdu :
- Ya Musa ! LA İLAılE İLLALLAH kelime-i tayyibesine devam et. Bu zikri dilinden eksik etme, sana kafidir.
Hz. Musa aleyhisselam yalvardı:
- Ya Rab! .. Herşeyi işiten ve hakkıyle bilen ancak sensin. Ben, her zaman ve her yerde tevhid eder ve LA tLAHE
İLLALIAH derim. Bana, öyle bir amel öğret ki, onunla sana
yakın olayım.
- 24� -
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Ya Musa ! LA İLAılE İLLALLAH zikrinde daim ol..
Çünkü, LA İLAılE İl1LALLAH kelime-i tayyibesiyle zikreylemek, kalpleri temizler ve arındırır, cilalandırır, günahları
eritir ve seyyi'atı hasenata tebdil eder, dostu dosta yaklaştırır. Ey Kelim'im ! Eğer, yedi kat gökleri ve yedi kat yerleri
ilahi terazimin bir kefesine, tevhidi de diğer kefesine koyup
tartsaydım, tevhidim olan LA İLAHE il .. LALJ .. AH daha ağ·ır
gelirdi.
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Tevhidin faziletleri sayınakla ve yazmakla bitmez ve tükenmez. Bu hususta İRSAD ve ZİYNET-ÜL-KUI. .. ÜB namındaki naçiz eserierirnde geniş bilgiler sunmuş ve tevhidin kıymet, ehemmiyet ve faziletini gücümün yettiği kadar arz ve
izaha çalışmıştım. Allahu teala, sana ve bana tevfikini refik
eylesin ve son nefeste tevhid ile çene kaparnayı cümlemize
nasip buyursun. (Amin ve bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn).
Enes ibn-i Malik radıyallahu anh rivayet etmişlerdir ki,
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz şöyle buyurmuşlardır:
- Tevhid eden kimseye, devam ettiği tevhid büyük faydalar ve menfaatler sağlar. Tevhid, tevhid edeni azaplardan
ve belalardan korur, üzerine yönelecek kazaları def'eder. Ancak, tevhidi hafife almamak şarttır. Zira, diliyle LA İLAHE
İLLALLAH'a devam ettiği halde, günah ve ma'siyyet sayılan
işlere girişmek, tevhidi istihfaf etmek olur.
Konuyu biraz daha açıklayalım:
Günah ve isyan dehlizlerinde yürüyüp gezdiği halde, dilleriyle tevhid ederek gösteriş yapanlar ve halka kendilerini
DERVİŞ ve SOFİ gibi gösterrneğe çalışarak aldatanlar, tevhidi hem bizzat kendileri küçümsemiş olurlar, hem de diğer
din salikierinin ve dar görüşlü kimselerin nazariarında istihfaf ettirmiş bulunurlar. Netekim, aleyh-is-salatü vesselam
efendimiz de, bu Hadis-i şeriflerinde geçen İSTİHFAF kelimesini: (Kötü huylarını düzeltemeyenler, tevhidi istihfaf etmiş olurlar.) diye tarif buyurmuşlardır.
Demek oluyor ki, insan tevhid-i tam ile tevhid etmelidir. Mukaddes dinimize taş attıranlar, islamı ve Müslümanı
gayr-i müslimler yanında küçük düşürecek fi'il ve hareketlerde bulunanlar, ahlaklarını bir türlü düzeltemeyenler, her ne
· - 'lar tevhid etseler dahi, akibetlerinden korkulur. Zira, Ev-
- 245 -
liya'ullah: (Taş atanlar bizden, taş attıranlar bizden değildir. )
buyurmuşlardır.
Herhangi bir kabın içi gerçekten pis ise, üzerine (Bu kap
temizdir.) diye asılan yafta ya kim inanır ? Kaldı ki, yalancı
dervişlerle, cahil sofuların din-i mübiyn-i islama yaptıkları
kötülükleri, islam düşmanları dahi reva görmemiş ve yapamamıştır.
HlKA YE
Fasık Müslümanlar arasında oturan bir gayr-i müslime,
o günahkar kişiler :
- Neden islama gelmiyor ve sen de Müslüman olmuyorsun ? demişler.
O gayr-i müslim kendilerine şöyle cevap vermiş :
- Ben sizin dininizi tetkik ettim. Velilerinizin ve alimlerinizin hayat hikayelerini ve bir çok eserlerini okudum. Onlar gibi halis bir Müslüman ve temiz bir insan olamayacağımı anladım ve biliyorum. Siz, beni kendi halime bırakınız
Çünkü, sizin gibi Müslüman olmaktansa, bu halde kalmayı
tercih ederim, demiş ve yaşayışları, davranışları, hal ve gidişleriyle kafirden farklı olmadıkları halde, kendilerini insan ve
Müslüman zanneden o günahkar gafillere hakkettikleri cevabı vermiştir. O zavallılar, gereken dersi almışlar mıdır dersiniz ?
Son zamanlarda sık sık rastlıyoruz. Bir çok kimseler yabancı milletlerden kızlarla evlenmeğe özeniyorlar ve işin asıl
hazin tarafı, kendileri hakkıyle ve layıkıyle islam olmadıkları ve şahsen islamı yaşamadıkları ve yaşatmadıkları halde, o
ımvallı kızcağızı Müslüman olmağa zorluyorlar. Bu gibilerin
nazarında Müslüman olmak, ilkokul çağında iken başına sırmalı takkeler giyip sünnet olmaktan ve bir Müslüman adı taşımaktan ibarettir. Bunlar, ana ve babalarının ve hacı dedelerinin Müslüman olmaları sebebiyle, kendilerini de Müslüman
sanıyor ve sayıyor lar. İslamın gerçek yönünü bilemeyen o zavallı yabancı kız, aşkı uğruna sureta Müslüman oluyor. Aslında, Müslümanlık diye kabullendiği dinsiziikten başka bir
�ey değildir. Çünkü, o kızcağız mesela hristiyan dininde iken
hiç olmazsa pazardan pazara kiliseye gider, kendi dini ve dilince ibadet ederdi. Yani, kendisine göre bir kilisesi, İsa'sı,
Meryem'i, Allah'ı, panaya'sı, yortusu, paskalyası vardı. Oysa,
- 246 -
şeklen ve zahiren Müslüman olunca, ne kilise ne cami, ne
namaz ne niyaz, ne ibadet ne dua hiç ama hiçbir şeyi kalmıyor. Daha açıkçası, yalnız ismi değişiyor ve nüfus kütüğüne
bir Müslüman adıyla kaydolunmasını sağlayan bir muamele
ile islam narnma büsbütün dinsiz ve iymansız kalıyor. Bırak
kendi haline biçareyi ! .. Kendi dininde kalsın, ola ki günün birinde SANEM SANEM derken SAMED deyiverecek gerçek
bir hidayete mazhar olur.
Yabancı ırk ve milletlerden ve başka dinlerden kızlarla
evlenmeğe heves edenlere sesleniyorum:
Alacağın kadın, senin tarlandır. Kıyamete kadar zürriyetin oradan gelecektir. Tarlanın en verimlisini seç ve al. .. O
tarlayı, cidden ve hakikaten islam nuru ve islam kültürü ile
zenginleştir, sana hayırlı evlatlar versin, eviatıarına layık
mü'mine bir anne olsun. Ama, herşeyden önce sen kafir nefsini Müslüman etmeğe gayret et ... Sen islamı yaşamaz ve yaşatmazsan, eşin ve çocukların nasıl Müslüman olurlar ? Nasıl
hak ve hakikat yollarını bulurlar?
HİKA YE
Vaktiyle, dinini hakkıyle ve layıkıyle bilmeyen ve kendisini Müslüman zanneden cahil bir yeniçeri, bir ramazan günü nasıl olmuşsa oruç tutmuş. Ne var ki, oruç da başına vurmuş ve vakit geçirmek için yatmağa karar vermiş ve yatağına girmiş. Tam bu sırada, bir eskici yahudi mahalle aralarından:
- Eskiler alıyorum! .. avazeleriyle geçmez mi ?
Eskici deyince aklıma geldi, söylemeden geçemeyeceğim.
Benim çocukluğumda mahalle aralarından eski toplayaniann
hepsi yahudilerdi. Oysa, şimdi bu işi Türk kardeşlerimiz yapıyorlar. Zira, azınlıklar yurdumuzda öylesine bir refaha erişmişlerdir ki, artık yahudiler bile eskicilik yapmaya tenezzül
etmiyorlar. Onların çoğu, şimdi büyük birer fabrikatör ve iş
adamı oluvermişlerdir. Halbuki, dış ülkelerde yaşayan ve çalışan Müslümari - Türkler çöpçülük ediyorlar. Bir Avrupa gezisinden dönüşte, Bulgaristan'dan geçerken başları beyaz örtülü nur yüzlü Türk kızlarının sokaklardan çöp topladıklarını
gözlerimle gördüm. Gayr-i ihtiyari yanlarına yaklaştım, vaktiyle serhat boylarında Türkün zafer destanlarını yazan bu
şehit ve gazi torunlarıyla tanışıp konuşmak istedim.
- 247 -
- A be ağacığım sen Türk müsün? diye sordular. Türk
ve Müslüman olduğumu söyledim ve kendilerine yanımda bulunan çukulatalardan ikram etmek istedim.
- Sen yere atıyormuş gibi yap, biz oradan alırız, dediler ve gizlemeğe muvaffak olamadıkları bir korku ve heyecanla yere bıraktığım çukulataları alıp sakladılar. Bizimle
açıkça konuşmaktan bile çekinir bir halleri vardı. Türkiye'ye
dönmekte bulunduğumuzu öğrenince boyunlarını büktüler ve
lisan-ı hal ile :
- Bizi ne zaman alacak veya kurtaracaksınız ? der gibi
bir hal takındılar. Tam bu sırada, bir Bulgar yanımıza geldi
ve onları azarlayarak yanımızdan uzaklaştırdı. Biz, ayrılırken
o Bulgarın kendilerine hakaret edercesine bağırıp çağırdığına
şahit olduk.
Yol boyu kendi kendime düşünüyor ve mırıldanıyordum :
- Ey koca şanlı Türk ! Ey, bir zamanlar dört kıt' aya hükmeden ve gittiği her yere hakkı, hakikati ve adaleti götüren
asil millet ! Seni bu hallere kimler düşürdü?
İçimden bu asil milleti bu hallere düşürenlere lanetler ve
şanlı atalarımızın aziz ruhlarına Fatiha'lar okuyarak gözyaşlarımla oradan ayrıldığıını hala içim sıziayarak hatırlarım.
Bulgaristan'dan İstanbul'a dönünceye kadar, boğazıma bir
şeyler düğümlenmiş ve adeta bana nefes aldırmayan bir acı
ve kırıklık hissetmiştim.
itiraf ederim ki, zalimler elinde esir durumunda bulunan ırkdaşlarımı ve din kardeşlerimi hatırladıkça hala gözyaşlarımı tutamam. İnanınız ki, bu satırları yazarken de yine
ağlıyorum aziz okuyucularım. Gözünden yaş geliyorsa sen de
ağ'la .. Elimiz ermiyor, gücümüz yetmiyor ve bize ancak ağlamak düşüyor.
Her ne hal ise, sözü yine uzattık : Evet, eski ci yahudi
mahalle aralarında avaz avaz haykırarak dolaşıyormuş :
- Eskiler alıyorum! ..
Yeniçeri, onun bağırmasıyla uyanmış, saate uzanmış ve
bakmış ki, akşama daha dört saat kadar vakit var. Oruç ve
uyku başına vurmuş olacak ki, hışımla kapıya koşmuş ve kükremiş :
- Ulan çıfıt ! .. Bir daha bu mahalleden geçersen seni gebertirim, yı kıl karşımdan ...
Eskici yahudi, hilkati ve cibilliyeti iktizası aşağıdan almış :
- 248 -
Bi daa yeçmem be ağam, baş ustune, diye gerdan kırıp savuşmuş.
Olacak bu ya ; bizim yeniçeri ertesi gün bir ahbabına gitmiş ve yine oruç başına vurunca, şöyle bir uzanmak için ev
sahibinden ruhsat istemiş ve yatmış. Eskici yahudi, yeniçeriden gözdağı aldığı için gerçekten mahalleyi değiştirmiş ama,
ne bilsin ki hasm-ı canı oradadır. Başlamış bağırınağa :
- Eskiler alıyorum! ..
Yeniçeri, dehşetle irkilmiş ve uyku sersemliğiyle kılıcını kaptığı gibi kapıya fırlamış ve eskici yahudinin yakasına
yapışmış :
- Ben sana avaz avaz bağırır ve beni uyandırırsan, seni gebertirim demedim miydi ?
Yahudi, bu hiç beklenmedik karşılaşmadan şaşırmış ve
fıtri zekasıyla yakasını kurtarabilmek için kendisini şöyle savunmuş :
- Kızma be ağam ! Sen bana öbür mahalleden bir daha
geçme dedin, ben de mahalleyi değiştirdim, buralara geldim.
Ama senin burada olduğunu nereden bilebilirdİm? Mademki
böyledir, bir daha bu mahalleden de geçmem, geçersem ayaklarım kırılsın, gözlerim önüme aksın, gibi yeminlerle temin ve
teskin etmeğe çalışmış. Fakat, uyku ve oruç başına vuran yeniçeri, bütün yalvarmalarına rağmen onu tartaklıyor ve hırpalıyormuş. Bir aralık, hırsını alamamış, bir vuruşta eskici
yahudi yi yere düşürmüş ve kılıcını onun gırtlağına dayamış :
- Ben onu bunu bilmem, diye diretmiş. Şimdi Müslüman olacaksın!
Gırtlağında kılıcın keskinliğini hisseden eskici yahudi,
işin şakaya gelir tarafı olmadığını anlamış ve hemen teslim olmuş :
- Peki be ağam, baş ustune, emret Müslüman olayım ..
Yeniçeri, buna memnun olmuş :
- Halı şöyle, demiş, şimdi tamam ..
Yahudi yattığı yerden sormuş :
- Öyle ise Müslüman olmak için ne söyleyim?
Yeniçeri, kılıcını yahudinin gırtlağından çekmiş, bir süre ensesini kaşımış, düşünmüş, taşınmış ve sonunda :
- Valiahi Müslüman olmak için bir şey söylüyorlar ama,
onu ben de bilmiyorum, demek zorunda kalmış.
Yahudi, bilmediğin bir şeye beni nasıl zorluyorsun, demek ister gibi yutkunınuş ama, korkudan bunu da yutmuş,
çaresizlik içinde yüzüne bakıp dururken yeniçeri teklif etmiş :
- Haydi kalk, müftüye gidelim, demiş. O ne söyleneceğini bilir.
Bu hikayemizi yadırgayanlar bulunabilir. Fakat, insaf ile
düşünülecek olursa gerçek payı büyüktür. Çoğumuzun din konusunda bildiklerimiz, bu yeniçeriden üstün ve fazla değildir. İslamın ve i yınanın şartlarını tam ve eksiksiz sayabilecek
gençler ne yazıkki azınlıktadır. Ef'al-i mükellifiyni, edille-i
şer'iyyeyi bir yakınımza sorun bakalım cevap alabilecek misiniz ? Hatta, namaza ve cemaate devam ettikleri halde abdestin ve namazın farzlarını, vaciplerini ve sünnetlerini tam ve
eksiksiz söyleyebilecek kaç kişi çıkar ?
Böyle Müslümanlık olmaz kardeşlerim! Bel kemiğinin
zorlamasıyla, şehvani arzularının baskısıyla elin kızını al,
müftü efendinin karşısına götür, kelime-i şehadeti telkin ettir,
kendisine bir de Müslüman ismi vererek siciline tescil e tt ir,
ondan sonra ne cami ne mescit, ne namaz ne niyaz, ne gusül
ne abdest, Müslüman mı Müslüman !. .. Ne olmuş, Mariya Meryem olmuş, nüfus kütüğüne de dini hanesine İSLAM diye kaydolunmuş o kadar ...
Efendiler !
Dinimiz, tevhid dinidir. İslAm dini, Allahu teala'nın razı
olduğu dindir. Yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen,
bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbi ve mürebbisi indinde
din olarak yalnız bu din vardır. İslamdan gayri din arayan
dinsiz kalır ve her kim islamın haricinde bir dinle huzur-u ilahiyye varırsa, din olarak kabul buyurulmaz. Hz. Musa alcyhisselama verilen Tevrat'ın, Hz. Davud aleyhisselama verilen
Zebur'un, Hz. İsa aleyhisselama verilen İncil'in, diğer yüz sahifenin özü ve özeti Kur'an-ı azim-ül-bürhandır. Biz Müslümanlar, Allahu azim-üş-şam tevhid eder, onun varlığına ve
birliğine iymandan sonra onun meleklerine, inzal buyurduğu
kitaplarına, peygamberlerine de inanırız. Resfi.l-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il Mennan efendimiz hazretlerinin, Allahu teala tarafından gönderilen bütün peygamberlerin efdali ve sonuncusu, Kur'an-ı azim-üş-şanın da yine Allahu teala tarafından gönderilen suhufların ve kitapların efdali ve
sonuncusu olduğunu dilimizle ikrar, kalbirnizle tasdik eder
ve bu iyman ve itikadımızı da yine Cenab-ı hakkın lutfen ve
merhameten yapılmasını irade ve ferman buyurduğu ibadet Ye
ta'atlerimizle isbata çalışırız.
Alemiere rahmet olarak gönderilen Nebiyyi ahir zaman,
islam dinini nübüvvet kabiliyeti ile yirmi üç yılda talim ve
- 250 -
telkin buyurmuşlardır. Küçücük bir ilm-i hal okumakla değil, on cilt tefsir okumakla dahi islamı hakkıyle ve layıkıyle
öğrenemezsin. Meğer ki, Allahu teala fazl-ü keremiyle hidayet
eyleye ...
Bir de kendi halimize bakalım : Biz islamı, yalnız bir Müslüman adıyla ve bir de sünnet oluvermekle olup biter sanıyor
ve çok aldanıyoruz. Amerikalı çavuş hastahaneye yatıp sün�
net oldu muydu, bizim küçük hanımlar bunu en büyük islam
işareti sayıyorlar ve ne idüğü belirsizle evlenmekten haz du�
yuyorlar. Halbuki, bugün bir çok batı ülkelerinde sünnet olmak niyyeti ile değil de, temizlik için hastahaneye yatan ve
sünnet olanlar çoğaımıştır ve çoğalacaktır. Fakat, iş bir mahrem uzuvdan bir parça et kesrnekten ibaret değildir. Yabancı
kız veya erkeklerle evlenecek Müslüman çocukları, evvela kendileri islama dahil olmalıdırlar. Ondan sonra, o yabancı kız
veya erkeği Müslüman yapmak kolaylaşır. Yoksa, ismen Müslüman kalacak olduktan sonra evvelce hangi dinde ise, onda
kalmaları daha. hayırlı olur.
Burada, bir uyarınada bulunmayı faydalı görüyorum:
Bir Müslüman erkeğin, gayr-i müslim bir kızla evlenmesi islam dininde yasaklanmamıştır. Müslüman erkek, herhangi bir hristiyan veya ehl-i kitabın kızını, dinini değiştirmeden
de nikahı altına alabilir.
Buna mukabil, bir Müslüman kızı bir gayr-i müslim ile
evlenemez. Biraz yukarıda bilvesile işaret ettiğimiz gibi, çevrenin dedi-kod1,1sundan çekinerek sünnet oluvermek ve bir
Müslüman adı almakla o gayr-i müslim islama girmiş olmaz.
Şeref-i islam ile müşerref olabilmesi için Allahu teala'ya, meieklerine, kitaplarına, peygamberlerine, kadere, hayır ve şerrin Allahu teala tarafından olduğuna inanması, islamın farzları olan namazı, orucu, zekatı ve haccı yerine getirmesi, Kur'
anın yap dediğini yapması, yapma dediğini yapmaması, Kur'
an ahlakı ile ahlaklanması, her bakımdan güvenilir kamil bir
insan ve Müslüman olması gerekir. Bunları yapamadıktan sonra, bir sünnetle, bir isim değişmekle Müslüman olunmaz. Unutmamalıdır ki, islam dini yönünden bir ehl-i kitap, bir dinsizden üstündür. Zira, Kur'an-ı azim-ül-bürhanda kitap ehline
(Ya ehl-el-kitab . . . ) diye hitap buyurulmakta, dinsizlere ise
(Kul ya eyyühel-kafirfın .. ) diye hitap olunmaktadır. Kur'an-ı
kerime ve islam alıkamma göre, ehl-i kitabın kızı alınır, buna
mukabil islam olmayınca ehl-i kitaba kız verilemez. Ehl-i ki ta-
- 251 -
bın, islam şeriatine göre kestiği hayvan yenilir. Dinşizlerin ve
putperestlerin ise ne kızları alınır, ne de kestikleri yenilir.
Müslüman - Türk erkeklerinden, gayr-i müslim veya ehl-i
kitap kızı alanlarla, gayr-i müslim veya ehl-i kitap ile evlenrneğe özenen Müslüman - Türk kızlarının, evlenmek istedikleri kimselere din değiştirtıneleri Allah rizası için değil, belki
hısım ve akrabalarının, konu komşularmm, kendilerini tanıyanların dillerinden korktukları için olmaktadır. Hal böyle
olunca da, o kız veya erkek islam narnma islamdan, hatta dinden çıkarılmakta ve büsbütün ortada kalmaktadır.
Bilmem anlatabiliyor muyum? Çok tehlikeli ve sakıncalı
bir yoldur bu yol.. Yazık oluyor gençlerimize, yazık oluyor
emeklerimize.. Bana sorarsanız, yazık oluyor aşkı uğruna
Müslüman olmağa zorlanan o gayr-i müslim ve ehl-i kitaba ..
Samimi olalım, etrafımıza da samimi davranalım. İnsanları
kandırmak kolaydır ve mümkündür. Eğer, bütün mes'ele :
- Falancanın oğlu veya filancanın kızı, bir gayr-i müslim ile evlenmiş ama, nikahtan önce onu sünnet olmağa ve islam adı alınağa zorlamış, dedirtmekten ibaretse iyi bilmelidir
ki, yerlerin ve göklerin balikini kandırmağa ve aldatmağa
imkan ve ihtimal yoktur.
Bu sözlerime kızacak ve alınacaklar olabilir. Fakat, insaf
ile düşünülecek olursa, doğru söylediğim anlaşılacak ve beni
yalanlamağa kalkışanlar da hak ve hakikati açıkladığıını teslim ve tasdik edeceklerdir.
Fena diye geldi, dehre gelenler ;
Bu sözümden hisse alsın alanlar,
Mecnun gibi özün bunda bulanlar,
Mevla'sını arar, Leyla'yı neyler?
Asla zahmet vermez kendine akil,
Elbette bellidir sohbette ldımil,
Mana ne olduğunu bilmeyen cahil,
Faydasız kuru davayı neyler?
Allahu teala'nın bizlere ikramı ve en yüce ihsanı olan islam dini, el-hamdü lillah bizim dinimizdir. Bu din-i mübiyni,
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, yirmi üç yılda tebliğ buyurmuşlar, ashap ve ensarı nübüvvet kuvvetiyle bu uzun sürede yetiştirmişlerdir. Bu gerçeği
gözönünde bulundurursan, kaç yılda yetişebileceğini kendin
düşün .. Dinıni, hakkıyle ve layıkıyle öğrenmek farzdır. Alla·
hu teala'nın inayet ve hidayeti ile tam yirmi üç yılda tebliğ
ve telkin olunabilen bu dini, gösteriş için sünnet olmakla veya ( Herkes ne der ?) kaygusuyla alacağın kıza bir islam adı
vermekle ne öğrenebilir, ne de öğretebilirsin. Çalış, öğrenmeğ·e gayret et ki, sana da inayet ve hidayet erişsin ve dininin ne
olduğu ne olmadığı sana da çok kısa bir süre içinde öğretilsin. Öğrenmenin sırrı ve başı Allah korkusud ur, tekvadır :
.
' , ),, ,� ' � 4.\\ \V ..: ' � � �, .. J� .. � \ \..Al .... \,. lJ
� ..T
Veuc/wllaJı ve yu'allimükümullalı ...
El-Bakara : 281
Meal-i münifi : Allahu teala'nın emirlerine ve nelıiylerine
aykırı hareketten sakınır, ondan hakkıyle korkarsanız, Allabu teala da size bilmedikleriDizi öğretir.
Tekva'nın başı iyınandır. İymanın başı tevhiddir. Tevhidin lafzı da LA İLAılE İLLAJ. .. LAH'tır. Manası, evvela tahliye ve sonra tahliye'dir. Eski harfleri bilmeyenler için açıklayalım: Birinci TAHLİYE, (HI) harfiyle ve ikinci TAHLİYE (HA) harfiyle yazılır ve manaları da elbette değişiktir.
Birinci TAHLİYE, boşaltmak, temizlemek anlamına gelir.
İkinci TAHLİYE ise tezyin etmek, süslemek, donatmak demektir. Yani, önce her türlü noksanlıklardan pak ve miinezzeh kılmak, sonra bütün kemal sıfatlarıyla süslemcktir. Şu
halde :
LA İLAHE derken, kulluk ve ibadete layık ve müstehak
hak ma'bud yoktur demek istiyor ve İLIALLAH deyince de,
kulluk ve ibadete layık ve müstehak ancak Allahu azim-üş-::ıan
vardır, ondan gayrı yoktur diye tasdik ediyoruz. Hak budur,
hakikat budur. İyınan etmeğe, kulluk ve ibadette bulunmağa
layık ve müstehak yerlerin ve göklerin müstakillen sahibi ve
maJiki, bütün malılukatın haliki ancak Allahu zül-celaJ velkemal hazretleridir. Bu kelime-i mübarekeyi tilavetle, ağzını
ve dilini şirkten temizlemiş olursun. Bu kelime-i mübarekeyi
kalbin1e inanır ve söylersen, işte o zaman kalbindeki küfrü ve
taptığın batı! ilahı dışarı atmış, kalbini tevhid nuruyla yıkar,
iyınan cilası ile cilalar, muhabbet ateşiyle yanar, hakikat çerağı ile iyman meş'alesini yakarsın ki, Hak düşmanları ve şey-
- 253 -
tanlar ne kadar üfleseler de bu iyman meş'alesini asla söndüremezler. Bil'akis, onlar üfürdükçe onun nuru ve şevki artar
ve o Hak düşmanlarıyla şeytanları yakar ve kül eder. Böylesine bir iyman meş'alesi giren kalplerde zulmet ve karanlık kalmaz. Şeytan aleyh-il-la'ne artık orada barınamaz. O iyman, o
aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resftlüllah, İblis'in o
kalbe girmesine daima engel olur. Zaten, şeytan iyman ve islamı sevmez. Aşk-ı ilahiden ve muhabbet-i Resulden nefret
eder. ( Gel otur!) denilse de, artık orada duramaz ve kaçar gider. İblis, firara yüz tutunca onun tayfası ve ordusu da onun
peşinden giderler. Kibir, u'cub, riya, hased, gazap, şehvet, makam hırsı, mal ve mülk toplama özlemi onun tayfaları ve ordusunun kumandanlarıdır. Şeytan, insanoğlunu bu ordularıyla yenmiş ve perişan etmiştir. Başkumandan olan şeytan gidince. haliyle diğer kumandanları ve orduları da birer birer ·
def'olur giderler. Artık, kalp tevhid sayesinde arınmış ve paklanmış, tevhid ile iymanın şu'uruna ve islamın süruruna ermiştir. İşte, o kalp artık BEYTULLAH'tır. LA lLAHE İLI�AI�LAH, o kalbe saltanat tahtını kurar ve o kalp saltanat-ı
ilahiyyenin makarrı ve makamı olur. O kalbin sahibi de HAIJFE-t HAK olmağa hak kazanır.
Tevhid, yalnız dille olursa ağzı ve dili şirk ve küfürden
temizler. O sebeple, ağızdan tevhid edenlere Müslüman kızı
verirler. O kimseyi Müslüman mezarlığına gömerler. Kendisine islam muamelesi yaparlar. Bütün bu lfıtuflar, yalnız ağzıyla yaptığı tevhidin bereketidir. Ancak, tevhidi kalbiyle
yapmadığından münafıktır. Yalnız ağzı ile tevhid ettiğinden
dünyada islam muamelesi görür ve bir bakıma rahat ederse
de, kalbi ha1a küfürle dolu olduğundan, kalp rahatlığına erişememiştir. Yukarıda da söylediğimiz gibi hala münafıktır.
Daima kalbi daralır, sıkılır ve feraha eremez.
insanın dışı dünyaya ve içi de ahirete remzolunduğundan,
bu kabil münafıklar da yalnız ağızlarıyla tevhid ettikleri için
dünyada kendisine islam muamelesi yapılır ama içi küfürle
dolu olduğundan ahirette içi dışına çıkar ve elim bir azaba
müstehak olur. Hatta, böyleleri cehennemin en alt katında
hapsolunurlar.
Buraya kadar anlattıklarımızı şöyle bir özetleyelim :
1. Ağızia tevhid LA iLAılE İLLALI .. AH lafz-ı şerifidir.
2 . Kalple tevhid, bu lafz-ı şerifin mana ve medlfılünii tasdiktir.
- 254 -
3. Ef'al ile tevhid, mü'minlerin birleşmeleridir.
Tevhid-i şerifi, kalple tasdik eder ve fakat dili ile söylemezse, aslında islam olduğu halde, kendisine kafir muamelesi yapılır.
Tevhid-i şerifi, ağzı ile söyler ve fakat kalbiyle tasdik etmezse o kimse münafıktır.
Tevhid-i şerifi, ağzı ile söylemediği gibi, kalbiyle de tasdik etmeyen de kafirdir.
Tevhid-i şerifi, ağzıyla söyleyip, kalbiyle de tasdik eden
Müslüman dır.
Tevhid-i şerifi, ağzıyla söyleyip kalbiyle de tasdik eden ve
kalbinde yaktığı tevhid nurunu hergün biraz daha artıran ve
o kalpte Allahu teaJa'dan gayrı ne varsa hepsini çıkaran hem
Müslüman hem mü'mindir.
Tevhid-i şerifi, ağzıyla söyleyip kalbiyle de tasdik eden,
kalbini ma'sivadan temizleyen ve iyman nuruyla nurlandıran,
aşk ateşini yandıran, Hakkı kendisine kendisinden yakın bulan ve aşk-i habibe layık olan zevata da ehl-i ihsan derler.
Aşık-ı billah, arif-i billah, vasıl-ı Ballah derler. Bend-i Hak,
Allah'ın kulu, Allah'ın dostu, Allah'ın halili, Hakkın velisi derler.
Durma ey aşık kardeş durma ! Duracak zaman değiL. Dilin tevhid etsin, gönül gözün didar görsün .. Baş gözünle didar görmek mümkün ve mutasavver değildir. Meğer, Allah azze ve celle didarını kendi göstere .. Kalbindeki iblisi kov, kalbin nur ve sürfır dolsun, sefa bulsun, aşık-ı sadık olsun . . Gözlerinde Hak için yaş, kalbinde Hakkın aşk ateşi bulunsun, ağzın tevhidde ve gönlün tevhid ettiğinin muhabbetinde olsun
ki, tevhidin yedi kat göklerden ve yedi kat yerlerden Hak mizanında daha ağır gelsin ..
Kelime-i tevhid, 24 harften ibarettir. Günde bir tevhid
eden, 24 saatini ibadetle geçirmiş gibi olur. Bütün Enbiya ve
Evliya tevhid okumuşlardır. Sen de tevhid okuyarsun ve okuduğun tevhid kelime ve harf bakımından, Enbiya ve Evli ya'
nın okudukları tevhidin aynıdır. Fakat mana, ağız ve hal bakımından senin ve benim okuduğumuz tevhid ile, Enbiya ve
Evliya'nın okudukları tevhid arasında dağlar kadar fark vardır. Her tevhid ettiğin, yani her LA İLAllE İLLALLAH dediğin zaman hatırına MUHAMMED RESfJLüi.LAH'ı da getir.
Mümkünse LA İLAılE lLLALLAH MUHAMMEDÜN REStrLtİLLAH derneği ihmal etme ! MUHAMMED RESÜLÜI..
LAH'ı söylemezsen, LA İLAHE tı.ı.ALLAH dediğin zaman
- 255 -
1\IUHAMMED RESULÜLLAH'ı hatırla ki, tevhidin tam olsun.
Allahu teala, Nebi'lerini anmadan ve hatırıamadan yapılan
tevhidi reddeder. Misal ve isbat mı istiyorsun? Hemen söyleyim : Şeytanın rahmet-İ ilahiyyeden koğulmasına sebep :
- Ben, yalnız Allahu azim-üş-şan'a ibadet ederim.
Adem'e secdeyi kabul etmem! demesi, yani nübüvvet makamını tanımaması ve inkar etmesi değil midir?
Resftl-ü zişana iyman ve itaat edilmeden Allahu teala'ya
iyman ve itaatın reddolunacağına, şu ayet-i kerime delalet ve
işaret etmektedir :
Meıı yut i-ir-Resü1e fekad etcfAl!ah ...
En-Nisd : lW
Meal-i münifi : Kim, Allalın teala'nın peygamberim� itaat.
ederse, Allalın teala'ya itaat etmiş olur.
Hal böyle olunca, tevhid ederken mutlaka Resftl-ü zişanı
da zikretmek veya her tevhidde aleyhissalatü ves-selam efendimizi hatırlamak vacip olmaktadır. Peygamberi zikretmeden
tevhid kafi gelseydi, İblis'in tevhidinin de şayan-ı kabul olması ve Hak kapısından koğulmaması gerekirdi.
Dilin zikirde, başın fikirde, kalbin ve kahbın şükürde olsun .. Elin karda, gönlün yarda, gözlerin lütf-u ilahiyye intizarda bulunsun . . Varlıkta, darlıkta, bollukta, yoklukta, azlıkta, çoklukta tevhide devam et.. Akşam, sabah, gece, gündüz
deme her yerde ve her zaman Rabbini zikret . . Rabbini unutma, ondan bir an bile gafil olma .. Bilmiş ol ki, zikrin a'lası LA
tLAHE İLLALLAH'tır. Şartına riayet ederek yapacağın tevhid seni yüceltir, yükseltir. O şart da, tevhidini küçük düşürecek hal ve hareketlerden sakınman ve kaçınmandır. Evet,
tevhid seni yüceltir, Hakka iletir, şekavetini saadete tebdil ve
tahvil ettirir .. Şekaveti terket ki, tevhid sana bürak olsun,
seni Hakka ulaştırsın, Sictre'yi geç, Ref-ref-i aşka bin ve Hakka vus:ıat eyle. Bu makam, Ademoğluna verilmiştir. Cebrail
aleyhisselamın ve meleklerin makamları bu yol üzerinde sidre-i müntehadır. Aşktan evvel gelen meyil ve muhabbet makamıdır. Sevgi, aşk, sır, hayret, vuslat makamı Hazret-i insana
balı ş ve i h san buyunılmuştur :
- 256 -
Maverayı ins-ü cinni seyredip arşa çıkar,
Kim ki mi'rac eylediyse cezbe-i tevhid ile,
Ey Niyazi arif-i billah gönülden selbeder,
On seldz bin perdeyi bir lem'ayı tevlıid ile ..
Ebül-Leysi Semerkandi hazretleri buyurmuşlardır ki :
- Kadın veya erkek her Müslümana tevhid etmek vaciptir. Tevhidi çok söylemeli, son sözlerinin LA İLAHE İLl.AI .. l.AH olmasını Cenab-ı Haktan niyaz eylemelidir. Aynı
zamanda, mfı.'siyyet ve günahlardan ve Allahu tefı.la.'ya layık
olmayan fiil ve hareketlerden koruması için Hakka yalvarmahdır. Bir çok kimseler, LA İLAılE İLIALLAH dedikleri halde, kötü huylarından ve çirkin fiil ve hareketlerinden ötürü
iymansız çene kapatmışlardır. (Allah'a sığınırız .. )
Kötü ve çirkin fiil ve hareketler, günah ve mfı.'siyyetler,
su-i itikad ve seyyi'atta israr -Allah korusun- iymanı selbeder. Şu halde, tevhid ehli suç ve günahlarına tövbe etmeli,
bir daha aynı suç ve günahları işlemerneğe azmetmeli ve ondan sonra tev!ıide devam eylemelidir, ki son nefeste kelime-i
tevhid nasip olsun ..
HİKA YE
Şeyh Ebül-Hafs hazretleri rivayet buyurmuşlardır ki:
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimizin, Medine-i münevvere'de genç ve yiğit bir oğlu bulunan Yahudi bir komşusu vardı. Bu genç, sabah akşam aslıab-ı kiramın aralarında dolaşır ve adeta onlarla düşer kalkardı. Günlerden bir gün, o genç ve yiğit delikanlı görünmez oldu. Resfıl-ü zişan, kendisini merak ederek akibetinden haber almak
istedi. Ağır hasta olduğunu ve yatağından çıkamarlığını haber verdiler. Aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz, aslıab-ı kirama :
- O gencin üzerimizde komşuluk hakkı vardır. Gidip ziyaret edelim ve hatırını soralım, buyurdular.
Filhakika, hep birlikte delikanlının evine gittiler ve hastayı ziyarete geldiklerini söyleyerek babasından izin istediler.
Yaşlı yahudi, Resfı.l-ü müctebanın bu ziyaretinden son derece
memnun olmuştu. Öyle ya, koskoca bir peygamber ashabı ile
birlikte bir gayr-i müslim olmalarına rağmen hastalannı yoklamağa gelmişti. Bundan daha çok sevinilecek ne olabilirdi ?
- 257 -
Oysa, kendi ırkdaşları ve dindaşları günlerdir kapısını açmamış, halini sormamış ve o müşkil günlerinde kendisini yoklamamışlardı. Bu ne fazilet, bu ne büyük insanlıktı ..
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, yahudinin evine ve hastanın bulunduğu odaya girdikleri zaman,
o gencin adeta ölümle pençeleşir vaziyette bulunduğunu gördüler ve kendisine yaklaşarak hal ve hatırını sordular. Genç
adam, bir anda acılarını ve sancılarını unutuvermiş, birdenbire kendine gelmişti. Bu hali müşahede huyuran iki cihan serveri saadetle buyurdular :
- Gel şehadet eyle, Hakkın varlığını ve birliğini ikrar
ile tevhid eyle !
Hasta genç, yatağında doğruldu. Gözler-ini babasına dikti ve hal diliyle ona :
- Babacığım, bana bu mühim fırsatı kaçırtma ! İzin ver
şehadet edeyim, rahat ve huzura ereyim, tevhide, hak ve hakikate geleyim, der gibiydi.
Babası, büyük bir şefkat ve hassasiyetle cevap verdi :
- Oğlum ! Eğer, istiyorsan sana asla mani olmam. Resfıl-ü zişana iyman et ve sana yapacağı telkinleri kabul ile
tevhidi dilinle söyle ve kalbinle de tasdik eyle, dedi.
Genç adam, birdenbire ferahlayıverdi. O ana kadar yüzü Yahudilerin kıblesi olan Kudüs'e dönüktü. Birden ve seri
bir hareketle islamın kıblesi olan Kabe'tullaha yöneldi, can ve
yürekten:
EŞHEDÜ EN LA lLAHE lLLALLAH VE ESHEDÜ ENNE
MUHAMMEDÜN REStJLÜLLAH
dedi ve bu kelime-i tayyibe-i mübarekeyi bitirir bitirmez
de ruhunu Hakka teslim eyledi. Yani, Dar-ı dünyadan dar-ülkarara, dar-ül-musibetten dar-ı saadete kadem bastı.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, o gencin techiz ve tekfinini der'uhte buyurdular, cenazesi yıkandı,
kefenlendi, namazı kılındı ve islam kabristanına götürülüp
gömülmesi kararlaştırıldı. Gencin cenazesini takip buyururlarken, mübarek ayak parmaklarının ucuna basarak yürüyorlardı. Sebebini soran aslıab-ı kirama, gökten o kadar çok mela'ike inip cenazeye tabi oldular ki, ayaklarımı basacak yer
bulamıyorum, buyurdular. Aslıab-ı kiram, bu kadar çok melelnvAr-Oı-Kuıab, Cilt ı - F : 17
- 258 -
ğin bu gencin cenazesinde bulunması için acaba nasıl bir arneli olduğunu sorduklarında, Habib-i Kibriya efendimiz saadetle
şöyle buyurdular :
- Kendisine son nefesinde hidayet ve iyman nasiboldu
ve son kelamı da halisen muhlisen kelime-i tevhid oldu. Meleklerin tehacümünün sebebi budur.
Ey ehl-i tevhid:
Ey dilleriyle Allahu teala'yı tevhid ve gönülleriyle Rabbil-aJemiyne iyman eden, Allah celle celalühu ve zade cemalühu hazretlerini zikreyleyenler :
Ey Hakka aşık, Resfıl-ü zişana sadık, aşk-ı ilahi ve aşk-ı
Rabib-i Kibriya ile gönülleri yanıklar !
Ömründe bir kez, halisen muhlisen LA İLAHE lLLALLAH MUHAMMED RESÜl,üLLAH diyen, bu makamlara ve
bu yüksek derecelere ererse, ömrünü tevhid ile geçirenler, Allahu azim-üş-şam daima zikir ve tesbih eden aşıkların ve sadıkların makamları ve dereceleri nedir ? Bunu, sizlerin irfan
ve iz'anınıza terkediyorum.
Tam bir ihlas ile tevhid edenlere iki cihanda korku ve
üzüntü yoktur. Aşk kılıcını çekerek nefis mücahedesinde ihlas ile ALLAH diyenler, dünya ve ahirette en yüce makamlara ve en yüksek derecelere ererler. Onlar, için ölüm korkusu,
kabir kaygusu, sorgu-sual kuşkusu, malışer tutkusu bahis konusu değildir. Aşk ve ihlas ile tevhid edenler ölmezler, kara
yere girmezler, korku ve üzüntü nedir bilmezler. Onlar daima
diridirler, Rabbil-aJemiyn katında rızıklanırlar, fakat bizler
bu kıt ve kısır aklımızla, yarım yamalak fikrimizle onların
vasıl oldukları makamları ve dereceleri idrak edemeyiz.
İhlas ile Allah diyenler mahrum kalmazlar.
İhlas ile Allah diyenler mahzwı olmazlar.
İhlas ile Allah diyenler mahcup olmazlar.
İhlas ile Allah diyenler mahkfını olmazlar.
Neden mi ? Çünkü, ihlas ile Allah diyenleri, Allah u teala
zikreder. Allah celle bir kulunu zikrederse, o kul elbette dünya ve ahirette mahrum kalmaz, malızun olmaz, malıcup olmaz, mahkum olmaz.
Gerçi öyledir ama, ihlas ile Allah diyenlerden bir çoğunun akibetlerinin sürgün, darağacı, hapis, tazyik ve mahrumiyet olduğunu ileri süreceklere de hemen cevap verelim:
Evet ; öyledir ama Ehlullah bütün bunları Hakkın kendi-
- 259 -
lerine en büyük lfıtuf ve ihsanı ve iltifatı olarak kabullenmişler ve bundan asla şikayet etmemişlerdir. Onlar için CEMAL
ne ise, CELAL de odur. Onlar, celalin ardından cemalin zuhurunu beklerler. Allahu teala, ZÜL-CELALİ VEL-İKRAM'dır.
Gelse eelalinden cefa,
Yahut cemalinden vefa,
Her ikisi cana sefa,
Nihm da hoş, nurun da hoş ..
diyebilenler için, sana ve bana cefa gibi görünen hususlar
sefa olur.
Hak velileri, Hak dostları için sürgün SlRRI MUHAMMEDİ'dir. Kafirler, Resfı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerini Mekke-i mükerreme'den sürüp hicret huyurmasına sebep olmadılar mı ? Ama, sonra ne oldu '?
Resfıl-ü mücteba, hicrete mecbur edildiği o mübarek ülkeye,
Allahu teala'nın avn-ü inayetiyle Fatih olarak girdi, Mekke-i
mükerreme'yi fethederek muzaffer ordularının başında Beytullah'ı tavaf ederken celalin ardından cemal geleceğini ilan
ve ifham eylemiştir.
Hak velileri, Hak dostları hapsolunurlarsa, kendilerinde
SlRRI YUSUF zuhura geldiğine inanırlar. Zira, Yusuf peygamber aleyhisselam haksız olarak hapsolunmuş, yani celal
zuhura gelerek zindana girmişti. Ne var ki, bu celalin ardından da yine cemal zuhura geldi ve hapisten çıkar çıkmaz Mısır'a sultan oldu.
Hak velileri, Hak dostları darağacında idam olunmalarını SlRRI HiİSl�YİN kabul ederler. Kerbela faci'ası, zahirde
büyük bir felaket ve musibet gibi görünürse de, hakikatte Hz.
İmam-ı Hüseyin'in Hak katındaki derecfı,tının ve zalimlere
karşı gösterdiği cesaret, şecaat ve faziletinin bütün ka'inata
ilanı, bütün insanlık alemine duyurulmasıdır.
Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anh, gördüğü bu zulümden ötürü kıyamete kadar ehl-i iymanın sevgi ve muhabbetine, salat ve selamma mazhar olacak, ahirette ise onu sevenler ve eviad-İ Fatıma't-üz-Zelıra radıyallahu anhaya ağlayanlar Hazret-i Betul'un ve Haseneyn-i ahseneyn'in şefaatine nail olacaklardır. Ona, bu zulmü reva görenler de, dünya ve ahirette nefret ve husumete, azap ve ikaba müstahak bulunacaklardır.
Hak velileri, Hak dostları kendilerine reva görülen eza
- 260 -
ve cefayı, hatta yedikleri sopayı SlRRI CiRCİS kabul ederler. Kafirler, Hazret-i Circis'e eza ve cefa etmişlerdir.
Bunun içindir ki, aşıklar sultanı Yunus Emre kuddise
sirruh, Hak velilerine ve Hak dostlarına tercüman olarak şöyle buyuruyor :
Hoştur bana senden gelen,
Ya taze gül, yahut diken,
Ya hil'at-i yahut kefen,
Narın da hoş, nurun da hoş ..
Bir kimse CELAL'i de CEMAL gibi severek kabul etmezse, makam ve derecesi bakımından düşüktür. Hele, başına gelenleri halka anlatır, yani bir başka deyimle Hakkı halka şikayete yeltenirse, avamdan biri olur. Şikayet etmesi lazım gelse de naz-ü niyaz eylese, yine de bu şikayeti kullara değil, bizzat Allahu teala'ya etmesi, eelalinden cemaline sığınması gerekir. Başına ne türlü bir musibet gelirse gelsin, İl .. -
LALLAH demesi icabeder. Hak velileri ve Hak dostları, Allahu azim-üş-şanın celal ve cemal sıfatıarını hoş karşılarlar.
Onlar için musibetle mükafat müsavidir. Halkın kendilerini
övmelerini veya yerınelerini bir tutarlar. Ne övüldükleri zaman sevinirler, ne yerildikleri zaman yerinirler. Onlar, mir'
at-ı ka'inata nazar ederler, keder ve sefanın zuhurunu beklerler. Onlar için ne ka'inat, ne keder, ne sefa bahis konusu değildir. Ancak ALLAH'tır, İLLAJ .... LAH'tır, HU'dur, YA HU'
dur, YA MEN HU'dur.
Meramı raz-ı aşkı ketm idi Mansur-u berdarın,
Diyip gitti ENEL-HAK, namını ketm etti dildarın ..
Cenab-ı Hak, cümlemizi kendisine kul ve Rabib-i edibine
ümmet eylesin ve bizleri şefaatine ve şefaat-i Evliya'ullaha
nail buyursun.
Aziz kardeşim:
Velayetin de başı tevhiddir. Ka'inatın ibtida ve intihası
da tevhiddir. Cennetin anahtarı da tevhiddir. Didara vuslat
tevhiddir. Tevhid eden mahrum olmaz, tevhid eden nara girmez, tevhid eden cefa görmez, tevhid eden kendini bilme-e;,
ancak hakkı bilir, tevhid eden ağyar görmez, ancak Hakkı görür, tevhid eden gayrı bilmez, ancak Allahu teaJa'yı bilir, tev-
- 261 -
hid eden sırra erer, cennete girer, didara erer, Fi MAK' AD-I
SIDK'ta taht kurar ve saltanatı da ebedi olur.
Tevhid edenin tevhidine dağlar taşlar şahit olurlar. Tevhid edenin tevhidiyle kurtlar kuşlar da tevhid ederler. Edilen
tevhidi Hak celle ve ala zayi etmez. Aşk ve şevk ile bir tevhid okuyanın, dört bin günahı ref'olur. Günahı yoksa, kendisine dört bin yüksek derece verilir. Ana ve babasının dört
bin günahı ref'olur. Onların da günahları yoksa, kendilerine
yakın olanların, akraba ve hısımlarının, konu komşularının
dört bin günahı ref'olunur.
Aşk ve şevk ile yapılan tevhidle işte bu mertebelere vasıl
olunur. Tevhid, küfrün zulmetini nura tebdil eder. Yetmiş bin
adet tevhid okuyan bu alemden iyman ile göçer. Bir ölünün
ruhuna Allah rizası için yetmiş bin tevhid okunur ve bağışlanırsa, o kimse azaba müstehak olsa bile, yetmiş bin kelime-i
t.evhid hürmetine azabı ref'edilir, cennet ni'metlerine tebdil
olunur. Kendisine yetmiş bin kelime-i tevhid bağışlanan zat
azaba müstehak olmamışsa, cennet derecatı verilir. O kabristanda azap gören kabir ebiinin hepsinin azapları ref'edilir.
HiKAYE
Fatih Sultan Mehmed Han aleyh-ir-rahmeti vel-gufran
hazretleri, İstanbul'u fethettikleri zaman ulema ve meşayihi,
yüksek rütbeli kumandanları, fetihte yararlık gösteren askerleri, serhat boylarında saç sakal ağartmış, gün görmüş, bir
çok gaza görmüş tecrübeli cenga verleri topladı ve kendilerine :
- Allahu azim-üş-şan, bu mübarek ve mukaddes beldenin fetih ve zaptım sizlerin dua ve himmetiniz, asker ve kumandanlarımın gayret ve cesareti, bütün tebaamın ve milletimin hamiyyet ve feragati sayesinde bize müyesser kıldı. Hepiniz bilirsiniz ki, bir beldenin fethinden ziyade muhafazası
güçtür. Şu halde, ne yapalım ki, kahraman şehitlerimizin al
kanları ve yiğit gazilerimizin alın terleriyle ve Allahu teaJa'
nın avn-ü inayetiyle bu belde kıyamete kadar islam Türkün
elinde payidar olsun? buyurdu.
Tebşirat-ı Muhammediyye'ye nail ve mazhar olmuş o ulu
hakanın bu sualine özellikle dikkatinizi çekerim. Gerçekten,
bir şeyin ele geçirilmesinden çok, korunup kollanması güçtür.
Mesela, belirli bir servet kazanmak güçtür ama, o serveti mu-
- 262 -
lıafaza edebilmek daha da güçtür. Kur'an-ı azimi hıfzedip hafız olmak güçtür. Fakat, bu hıfzı sonuna kadar muhafaza etmek hafızlıktan da güçtür. Cesaret ve eeladet göstererek şan
ve şeref kazanmak güçtür. Fakat, bu şan ve şerefi muhafaza
edebilmek ondan daha güçtür. Tarih sahifelerini karıştırınız.
Savaş alanlarında ordular idare etmiş, büyük zaferler kazanmış, ülkeler fethetmiş nice başbuğlar vardır ki, nefs-i emmarelerine mağlfıp olarak bir anda bütün şan ve şereflerini yitirmişler, hatta bir çoğu büsran içinde bu alemden çekip gitmişlerdir.
Neyse, yine sözü uzattık. Hikayemize devam edelim :
Fatih Sultan Mehmed hanın huzurunda toplanan ve bu
sualine m uhatap olan aJimler, şöyle cevap verdiler :
- Bu beldenin kıyamete kadar elimizde kalabilmesi için,
adaletle hareket etmemiz ve adaletten asla ayrılmamamız gen•kir. Aynı zamanda, bu mübarek ve mukaddes beldede bir
çok islam eserleri yaptırmalı ve bunların sayılarını hergün
çoğaltınağa çalışmayınız. Mesela camiler, tekkeler, zaviyeler,
medreseler, mektepler, yollar, sebiller, çeşmeler, çarşılar, şifahaneler, imarethaneler açınalı ve bu beldenin taş ve toprağını, yol ve sokağını islamlaştırmalı ve Türkleştirmeliyiz. Anadolu ve Rumeli'den Türkleri getirip burada iskan etmeliyiz,
dediler.
Kumandanlar da, askerin iymanlı ve cesur, disiplinli ve
vakur yetiştirilmesi gerekeceğini ve ancak bu sayede İstanbul'un kıyamete kadar Müslüman Türklerin elinde kalacağını
mütalaa ettiler.
Huzurda bulunan meşayih-i kirarn ise şöyle konuştular :
- Padişahım! Bu mübarek ve mukaddes beldenin Müslüman Türklerin elinde kalabilmesi için herşeyden önce muhabbet ve tevhid lazımdır. Halkı, birbirine sevdirip saydıracak, aralarında gönül bağları kuracak ancak tevhiddir, birleşmektir. İyınan ve tevhid olunca, halkıyla, ordusuyla, alimi ve
cahili ile, yaşiısı ve genciyle bütün millet birleşir, birbirini sayar ve sever, bir bütün halinde birleşir, kaynaşır. Şevket ve
kuvvet tevhiddedir. Bunun için, tevhidin lafz-ı şerifi olan LA
İLAHE İLLALLAH'ı günde yetmiş bin defa okuyalım ki, Allah ve Allah için Allah'ta birieşebilelim ve bu birleşmeyi unutmayalım. Tevhidin manasını anlayanlar, kelime-i küfrü bu
beldeye bir daha asla sokmazlar. Tevhid, küfrün zulmet ve zilletini def'eder.
Fatih Sultan Mehmed han hazretleri, bu mütalaayı haklı
ve yerinde buldular ve o günden itibaren İstanbul'da bulunan
bütün tekke ve zaviyelerde günde yetmiş bin tevhid getirilmesini ferman buyurdular.
İşte, o günden itibaren tevhid edenler ve tevhidin manasını anlayabilenler İstanbul'umuzu bir çok islam eserleriyle
donattılar, tevhid sayesinde kahraman ordularımız Viyana'
ya kadar daha bir çok ülkeleri kuşattılar, atalarının şan ve
şeref dolu batıralarına yeni yeni zaferler kattılar.
Müslüman - Türklerin gittikleri her yere adalet ve hakkaniyet götürdüğünü, ilim ve insaf sahibi batılılar dahi inkar
edememektedirler.
Bizler, edvar-ı faziletleri cidden parlak;
Bir büyük milletin evladıyız oğlum ancak,
O fazilet son üç asrın bozuk ilmiyle,
Birleşip gitmede, batııkça da ümmet cehle ..
Tevhid; milletiere sevgi, saygı, şu'ur ve nur getirdiği gibi, insanlara da sevgi ve saygının şu'urunu, karşılıklı muhabbet ve kaynaşmanın sürurunu, milli birlik ve beraberliğin haklı gururunu da bahşeder.
Okuduğun tevhid, sana şehadet ve şefaat eder. Aşağıdaki
hikayeyi ibretle oku .. Okumakla da kalma, amil ol.. Amil olmakla da kalm�, ihlas üzere ol..
HtKAYE
İbrahim Vasıti hazretleri, Arafat'ta eline aldığı yedi taşa : (EŞHEDÜ EN LA İLAHE İLLALLAH VE EŞHEDÜ ENNE MUHAMMED EN ABDÜHU VE RESÜLÜHU) okudu ve :
- Ey taşlar ! Benim, Allah u teala ve Resulüne şehadet
ettiğime şahit olun, dedi.
O gece bir rü'ya gördü. Kıyamet kopmuş ve kendisi hesapta kaybederek cehenneme atılması emrolunmuştu. Melekler, kendisini cehenneme atmak üzere sürükleyip götürdüler.
Fakat, gittikleri kapıyı bir taş tamamen kapatmıştı. O taşı
yerinden kaldırıp hazreti cehenneme atmağa muktedir olamadılar. Diğer kapılara gittiler, fakat onların her birinde de
bir taş bulunuyor ve açılmıyordu. Yedi kapıyı da böyle birer
taşla kapanmış bulunca ne yapacaklarını, daha doğrusu ne
- 264 -
yapmaları gerektiğini şaşırdılar. Zira, hepsi birlik olup uğraştıkları halde, cehennemin yedi kapısını da kapatan taşı yerinden kımıldatamıyor ve cezayı infaz edemiyorlardı. Asıl şaşılacak şey, bu taşların her biri bulundukları yerlerde kelime-i
şehadeti tekrarlayıp duruyorlardı. Bu sırada, irade-i ilahiyye
şeref-sadir oldu:
- o kulumu, arş-ı a'lama getiriniz !
Melekler, kendisini derhal arş-ı a'laya götürdüler. Allahu
sübhanehu ve teala, lfitüf ve keremi, ihsan ve inayeti ile buyurdu :
- Ey kulum! Arafat'ta benim varlığıma ve birliğime ve
Rabibimin risaletine şehadet etmiş ve yedi taşı da şahit tutmuştun. Şahidin olan o taşlar bu emanetini zayi etmediler.
Her taş, cehennemin bir kapısını kapattı. Erham-er-Rahimiyn olan ben nasıl olur da senin bu şehadetini zayi ederim.
Ben de, senin şehadetine şahidim. Ey meleklerim! Alın bu kulumu cennetime koyun.
Melekler, kendisini alıp cennetin kapısına getirdiler. Fakat, cennetin kapıları da kapalıydı. O zat LA İLAllE İLLALLAH kelime-i tayyibesini okudu ve tevhid nurani bir sıfata
bürünerek cennetin sekiz kapısını kendisine açtı. Kendisine :
- Hangi kapıdan istersen cennete o kapıdan gir! buyuruldu.
Evet, narı söndüren tevhiddir. Cehennemin kapılarını kilitleyen tevhiddir. Cennetin anahtarı tevhiddir. Sakın sakın
içinden:
- Nasıl olur, taşlar insan hakkında tanıklık eder mi ? derneğe kalkışma ! Kur'an-ı kerimde :
Yevme'izin tiihoddisü ahbareha ...
El-Zibil : 4
Meal-i münifi : O gün arz Rabbinin telkin buyurduğu vahiy ile iyi veya kötü üzerinde neler işlendiğinin haberlerini anlatacaktır.
ayet-i kerimesi, bu gerçeği ifade buyurmaktadır. Kıyamet günü, üzerinde yaşadığımız bu yeryüzü iyilik veya kötülük neler işiediğimizi birer birer anlatacaktır.
- 265 -
Bu devirde küfür kapısı ve inkar yolu kapanmıştır. Görmüyor musun ki, insanoğlu bile işlenen suçları parmak izleri
ve diğer suç delilleri ile meydana çıkarabiliyor. Parmak izi
konuşur ve işlediği suçu ikrar ve itiraf eder de, Allahu teala
dilerse taşları ve toprakları konuşturamaz mı ? Elleri ve ayakları yaptığımız kötülüklere şahit tutmaz mı?
Gaflet etmeyelim efendiler!
İyi bilelim ki, göz göz aleyhinde, el el aleyhinde, ayak
ayak aleyhinde, ruh ceset aleyhinde, ceset ruh aleyhinde şehadet edecektir. Bu gerçeği Kur'an-ı azim, hiçbir kuşkuya yer
vermeyecek açıklıkla beyan huyurmaktadır.
Bir kere ihlas ile tevhid edenin erdiği mertebeyi, eriştiği
ulu ni'met ve devleti okuduk, dinledik ve duyduk. Bizler de ihHts ile tevhid edelim. Fırsat elde, can kuşu ten kafesinde iken,
ağızlarımız konuşur, dillerimiz şakırken daima tevhid edelim.
H�k yoluna gidelim. İhlas ile tevhid edenlerin akibetleri iyi
ve hayırlı olur. Aşk ile, şevk ile LA İLAHE İLLALLAH diyen bütün günahlarından arınır. İyınan ile çene kapamak, rahmet ve mağfirete layık ve müstehak olmak bahtiyarlığına nail olur. Ebedi saadet ve selameti bulur.
Dilediğini dilediğine veren Allahu azim-üş-şan, sizleri ve
bizleri ihlas ile yaşayan, ihlas ile LA İLAılE lLLALLAH diyebilen, sevgisini gönlümüzden, övgüsünü dilimizden eksik etmeyen aşıklardan ve sadıklardan ayırmasın .. Son netesimizde tevhid etmeyi nasip ve müyesser buyursun .. Dillerimizde
tevhid, gözlerimizin önünde cennat-i aliyat ve cemal-i Habibir-Rahman, sağ yanımızda müjdeleyici rahmet melekleri vasıtasiyle cennet ve cemal ile tebşir edilen kullarından eylesin ..
Bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ve bi-hürmeti al-i Muhammedin ve eshabihi ve ensarihi ecma'iyn .. ( EL-FATiHA)
Buyruğun tut Rahman'ın,
Tevhide gel tevhide,
Tazetensin iymanın,
Tevhide gel tevhide ..
Yaban yerlere bakma,
Canın od.lara yakma,
Her gördüğüne akma,
Tevhide gel tevhide ..
Masivadan gözün yum,
N e umarsan Hak'tan um,
Gitsin gönlünden humhum,
Tevhide gel tevhide ..
Zahirde kalan kişi,
Gü� etme asan işi,
Gider gayrı teşvişi,
Tevhide gel tevhide ..
Şirki baştan savarsan,
Hali bilrneğe uyarsan,
Yaratanı seversen,
Tevhide gel tevhide ..
�en, seni ne sanırsın?
Faniye dayanırsın,
lJ� birgün uy�nırsın,
'.fevhide gel tevhide ..
Gel arınsın özüınüz,
La ilahe illallah •.
Olsun ahir sözümüz,
La ilahe illallah ..
Tevhid rahmet celbeder,
Narı nura kalbeder,
Kalmaz gönülde keder,
La ilahe illallah ..
Hak katında pek yüce,
Yedi mübarek hece,
Zikret gündüz ve gece,
La ilahe illallah ..
Aziz eder zelili,
Budur cennet delili,
Zikredelim Celil'i,
La ilahe illallah ..
Tevhid edelim bizler,
Ak olsun kara yüzler,
Günahları temizler,
La ilahe illallah ..
Gönülden siler pası,
Kalpten giderir yası,
Ebi-i aşkın sefası,
La ila.he illallah ..
- 266 -
Emri yerine getir,
İhmali ko, işin bitir;
Sıdk ile iyman getir,
'.fevhide gel tevhide ..
U yanıgör gafletten,
Ge� bu fani lezzetten,
� kevser-i vahdetten,
'.fevhide gel tevhide ..
Aziz Mahmud Hüda,'i
( Kuddise sırruh)
Yüzün Hakka döndürür,
Gözyaşını dindirir,
Cehennemİ söndürür,
LS. ilahe illallah ..
Gökyüzünde melekler,
Tevhid eder felekler,
Kabul olur dilekler,
Li. ilahe illallah ..
Sefa sürer dervişler,
Hakka gönül vermişler,
Can-ü dilden demişler,
La ilahe illallah ..
Aşık Hakka yalvarır,
Mak'ad-ı sıdka varır,
Yanık kalbi onarır,
La ilahe illallah ..
Zikredenler nfir olur,
Masivadan dfir olur,
Menha-ı sürur olur,
Li ilahe illallah ..
Ger dilersen dermanı,
Bularn dersen Rahman'ı,
Aşki'nin aşk fermanı,
Li ilahe illallah .. MUZAFFER OZAK
A ee -
ENV AR - UL - KULU B
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 7
MÜND ERECA T :
.Fussilet sfıre-i celilesinin 34 ve 35. ayet-i kerimelerinin
tefsiri - Meleklerin, insanların, cinlerin ve hayvanların
fıtrat ve bilkatleri - Meleklerden üstüıı derecede olan
insanlarla, hayvanlardan aşağı derekede bulunanların
farkları - İnsanı, insanlığından uzaklaştıran kötü ve
çirh:in huylar ve sıfatlar - Peygamberlere iymanın lüzum ve ehemmiyeti - İyi huylu ve güzel ahlaklı olmanın
fayda ve faziletleri - Hakikat-i Muhammediyye nedir
ve nasıl tahsil olunur - Ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı
�luhammediyye - Güzel ahlak hakkında Resfıl-ü zişanın
tebşiratı - Hz. Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu
anhın, eviatiarına vasiyyet ve nasihati - Resfıl-ü zişanın
tazarrfı ve niyazı - Hz. Musa aleyhisselamın, Fira'unu
insaf ve iymana davet ederken tebellfığ ettiği emr-i ilahi - Allahu teala'nın sevdiği sıfatlar ve huylar nelerdir - Meşveretin lüzum ve ehemmiyeti - İstişare eden
neden emin olur - Haccac-ı Zalim'in kıssası - Dünya ve
dünya ile ilgili hususları öğrenip ahiretle ilgili hususları ihmal edenlerin gaflet ve dalaletleri - İslimda ilim
tahsilinin farz olmasının önemi - Allahu teiUa'nın sevınediği sıfatlar ve işler hangileridir - Bütün çirkin ve
kötü sıfatiarın anası u'cub, kibir, riya, hased, gazap,
hubbu mal ve hubbu cah olduğu - Ahirete iyrnanın dünya hayatındaki faydaları ..
Sallfı ala Seyyidina Muhammed
Sallfı ala l\'lürşidina Muhammed
Sallfı ala Envar-ı kulubina Muhammed
Sallfı ala Şefi-i zünubina Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. Elbatinü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah . .
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlfı.l ukdeten min lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma a1lemtena inneke ent-el
alim-ül-hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül-kerim ..
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya ma'bud ..
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya ma'ruf ..
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya mezkfır ..
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya meşkfır ..
Ve l6 testev-il hasenetü ve les-seyyi'eh idfa billeti hiye ahsenü fe-izellezi beyneke ve
beynchu adavetün ke-ennehü veliyyün hamiym ve ma yülekkaha illelleziyne saberıl ve
ma yülekkaha illa zü hazzın aziym. .. Fussilet : H - 35
Meal-i münifi : Hasene de, seyyi'e de bir olmaz. Seyyi'eyi
en güzel olan şeyle ( Hasene ile, öfkeyi sabırla, cebli ilhnle,
fenalığı af ile) def'et .. Eğer böyle yaparsan görür»ÜD ki, se-
- 270 -
niııle arasında düşmanlık bulunan kimse, 5ana şefik bir dost
gibi olur. Bu haslete ancak sabır ve nefislerini intikam duygularından men'edeııler ve ancak büyük bir hazza, hayır ve
ruh olgunluğuna sahip olanlar kavuşur. Ve bu güzel ahiakla
daha büyük bir hazza da nail ve cennet ehlinden olurlar.
Ey ehl-i iyman .. Ey ehl-i irfan:
insanları bu süfli alemden, ulvi aleme yücelten ve yükselten, kalplere ferahlık ve bedene rahatlık veren, uyanları
iki cihanda da nura ve sürura ileten düstur-u mükerremimiz
Kur'an-ı azim-ül-bürhanda, Allahu sübhanehu ve teala ve tekaddes hazretleri, Rabib-i edibi ve mahbub-u eelili Ahmed-ü
Hamidün Mahmudün Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi
ve sellem efendimize, Cibril-i emin namus-u ekber vasıtasıyle
şöyle buyuruyor :
VE LA TESTEV-İL HASENATÜ VE LES-SEYYİ'I�H
Ha.sene ile seyyi'e bir olamaz. Nasıl ki, iyilikle kötülüli, güzellilde çirldnlik, öfke ile yumuşak başlılık, sertlik ile yumu
�aklıJ{, ilim ile cehalet, af ile intikam bir ve eşit değilse, bunlar nasıl birbirlerinin zıddı ise, hasene ile sey�Ti'e yani iyiliJ{,
iyi hal ve iyi arnellerle kötülük, ){()tü hal, kötü arneller ve günahlar da bir ve eşit değildii·.
İDF A' Bil .. LETİ HİYJi� AIISENü - Hal böyle olunca Habi birn Ahmed, Resfılüm ya Muhammed! kötülüğü iyilikle, çirkiııliği güzellikle, öfkeyi yumuşak başlılıkla, sertliği yumuşaklıkla, cehaleti ilimle, intikamı af ile, haksızlığı bağışlamakla
def'et, kötü arnellere iyi arnellerle mukalıele eyle, onlara en iyi
muamele şeklini öğret.
FE-İZELL:EZİ BEYNEKl� VE BEYNEHU ADAVI�1'ÜN
KE-ENNEHU VEl..İYYÜN HAMİYM - Eğer, kötülüğe iyilikle, çirkinliğe güzellikle, öfkeye sabır ve yumuşak başlılıkla,
acı söze tatlı dille, eelıle ilimle, intikama af ile, haksızlığa bağışlamakla mukalıele edersen, göreceksin ki bütün düşmanların sana karşı mütevazi, şefik ve sadık birer dost olacaklardır.
VE MA YÜLAKKAHA - Ne var ki, bütün bunları yapabilmek, bu güzel ve üstün vasıf ve hasletlere erişebilmek
herkese verilmez ve her kula müyesser değildir.
İLI ..ELLEZİYNE SABERÜ - Ancak, sabredeıılere bahş
ve ihsan olunur. Yani, kendilerine yapılan kötülükleıre, haksızlıklara, sataşmalara ve saldırılara sabredenlere, öfkelerini
yenmesini bilenlere, yapılan kötülük, haksızlık ve sataşmalara aynı şekilde mukabele etmeyenlere, bu üstün vasıf ve has-
- 271 -
salar bahşolunur. Rabbin, bu hasleti ancak sabırlı kullarına
i h san buyurur.
VE MA YÜLAKKAHA İLLA ZÜ HAZZIN AZİYM -
Rabbin indinde çok ulu ve yüce bir derece olan bu hassa ve
haslet, herkese verilmez. Ancak, sevapta ve hayırda büyük nas ip sahiplerine bahş ve ihsan olunur.
Ey Hakka talip, rizaya ragıp, cemal-i la yezele aşık
olan ehl-i iyman, aziz ve muhterem mü'minler, sevgili kardeşlerim :
Yerleri ve gökleri yaratan, san'at ve kudretinin kemalini
yarattığı kullar içinde ancak hasiret sahiplerine gösteren, benzeri, örneği ve nümunesi yokken Hikmet-i Rabhani ile melekleri, insanları, cinleri, şeytanları, hayvanları halk ve icat
buyurarak her birine ayrı ayrı özellikler ve güzellikler veren
Allahu azim-üş-şan, meleklere akıl vermiş, şehvet vermemiştir. Bu itibarla, melekler yaratılışları gereği günah işlemekten beri kılınmışlardır. Onlar, ma'sum ve günahsızdırlar. Yalnız aldıkları emirleri yerine getirirler. Bir kısmı, Rabbil-alemiyne ibadet eder, bir kısmı zikr-ü tevhid ve tesbih-ü tahmid
ile meşgul olurlar.
İnsanlara, cinlere ve şeytaniara ise hem akıl, hem de şehvet ve heva verilmiştir. Şu kadar ki, insanoğlunda insan olmak bakımından akıl galip ise de, şehvet ve hevaya da meyli
vardır.
Hayvanıara ise, akıl verilmemiş, yalnız şehvet, yemek, içmek, uyumak gibi vücudun fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamak
yeteneği verilmiştir.
Burada, bir hususa dikkatinizi çekmek isterim :
Meleklerde akıl var, şehvet yok.. İnsanlarda, hem akıl,
hem de şehvet ve heva var .. Hayvanlarda, akıl yok, şehvet
var .. Hal böyle olunca, kendisine akıl bahş ve ihsan huyurulduğu halde, şehvet ve hevasına tabi olan insanın durumu ne
olur ? Hiç şüphe yoktur ki, aklı bulunduğu halde hayvanlığa
özendi ği için, hayvanlardan da daha aşağı olur :
Ulı1'ike kd-en' dm i bel-h üm edal ...
EZ-A'raf 1 79'
- 272 -
Meal-i münifi : Onlar, dört ayaklı hayvanlar gibidirler.
Belki, onlardan daha şaşkın ..
Şehvet ve hevasına tabi olan insan şeklindeki malıliıklar yemek, içmek, uyumak, cinsi arzu duymak ve fırsat bulunca çiftleşmek suretiyle yaşayış bakımından tıpkı hayvanlar gibidirler. Oysa, kötülük ve canavarlık bakımından hayvanlardan daha aşağı durumdadırlar.
Öyle ise, insanoğlu şehvet ve hevasına mağliıp olmamalı,
vücut ülkesine aklı hakim kılmalı, insan gibi yaşamalıdır ki,
yaratılışının sırrı ve hikmeti de ancak budur. Bunu böylece
yapabilen insanların ise, meleklerden üstün olduklarına şüphe yoktur.
Bir de, görünmeyen kuvvetler vardır. Bunlar da, Allahu
teala!ya iyman eder ve bir peygambere bi'at ederler ki, biz onlara Cin ta'ifesi diyoruz.
Allahu teala'ya inanmayan ve bir peygambere bi'at etmeyenlere de ifrit ve şeytan denilir. Evet, görünmeyen malıluklardan iymanlılarına CiN, iymansızlarına ŞEYTAN denir.
Nasıl ki, insanlar kavim kavim, millet millet, renk renk iseler,
-cinniler ve şeytanlar da rengarenk, ırk, din ve mezhep bakımından ayrı ayrıdırlar.
Cinlerin ve şeytanların da, tıpkı insanlar gibi Allahu teaJa'ya kulluk ve ibadet etmek için yaratıldıkları Kur'an-ı azim
ile sabittir :
Ve ma halıiktül cinne veZ-inse illıi li-yd'büdCm ...
Ez-Zdriyat: 56
Meal-i münifi : Biz azim-üş-şan, cinleri ve insanları, an
-eak bize kulluk ve ibadet etmeleri i�in yarattık ..
Demek oluyor ki, melekler ve cinler de insanlar gibi Allahu teala'ya ve peygamberlerine inanınakla mükelleftirler.
Meleklerin peygamberleri Hz. Cebra'il, Mika'il, İsrafil ve Azra'il aleyhimüsselamdır. Cinler ise, ademoğullarından gelen
peygamberlere iyman ve ittiba ile mükelleftirler. Cinler de
insanlar gibi amentü'nün rükünleri olan Allahu teala'nın varlığına ve birliğine, meleklerine, peygamberlerine, kitaplarına,
kadere, hayır ve şerrin Allahu teala tarafından olduğuna, öl-
- 273 -
dükten sonra tekrar dirilerek bu dünya aleminde yaptığı iyilik veya kötülüklerin hesabının sorulacağına inanınakla mükelleftirler.
Aralarında bir diğer fark da, melekler nurdan ve cinler
ise ateşten yaratılmışlardır.
İnsan ise, hepimizin bildiğimiz gibi topraktan yaratılmış
ve ruh üflenerek şereflenmiştir. Onun için, ruh vücudu terkedince ceset soğuk, çirkin ve korkunç bir hal alır ve aslı olan
toprağa geri verilir. İnsanın ruh verilmeden önceki halini Allahu sübhanehu ve teala hazretleri Kur'an-ı kerimde bu ayet-i
celile ile beyan buyuruyor :
Hel etıi cıld-irısıhıi hıyrıürı mirı-ed-defıri lem yekün şey' en mezkura ...
El-Insan: 1
Meal-i münifi : İnsan üzerine dehirden öyle bir zaman
geçti ki, o vakit insan anılır ve insanlıkla tanılır bir şey değildi.
Her ne kadar, insana akıl ve fikir verilmişse de, bu kıt
ve kısır akliyle Rabbini bulamayacağından, kendisini Hakka
götürecek yolları ve yöntemleri gösterebilmek için, her devirde elinde bir kitap ile bir Nebi, bir ResUl taraf-ı Haktan
gönderilmiştir. Zaten, ilk insan Adem peygamber aleyhisselam olup, son peygamber de Muhammed aleyh-is-salatü vesselamdır. İkisinin arasında, taraf-ı Haktan ikiyüz yirmi dört
bin peygamber irsal olunmuştur ki, bu nebiler zümresinden
yüz on üçü ulül-azim peygamberlerdir. Kur'an-ı azimde, yirmi sekizinin adları ve kıssaları beyan ve ilan buyurulmuştur.
İnsana akıl ve fikir bahş ve ihsan huyurulmuş olduğu
halde, insan yine de Allahu teala'nın sevmediği ve Resfıl-ü zişanın yerdiği bir takım huylara talip olur. Bunlar, insan ahlakının en çirkin sıfatları olan KİBİR, U'CUB, GURUR, KİN,
HASED, GAZAP (ÖFKE), ŞEHVET, HEVA, MAL SEVMEK,
MAKAM SEVMEK, DÜNYA HAYATINA TAPMAK gibi insanların iki cihanda da helakine sebep olan şeylerdir.
İnsanları iki cihanda da mahv ve helak eden daha önemli·bir husus vardır. Bir peygambere tabi olmayarak, kendi akıl
Envlr-01-KuiOb. Ci lt 1 - F: 18
- 274 -
ve fikirleriyle hareket etmeğe yeltenenler de korkunç bir uçuruma yuvarlanmış olW'lar. Zira, insanlara akıl ve fikir bahş
ve ihsan huyurulduğu halde, kendilerine Hak ve hakikati öğretecek, insanları Hak rizasma iletecek peygamberler gönderilmesinin sebebi ve hikmeti vardır. Taraf-ı sübhaniyyeden
akıllı kullara mahsus olmak üzere görevlendirilen ve gönderilen peygamberler� mecnunlara da şefkat ve merhamet göstermeği yine o akıllı kullara talim ve telkin buyururlar.
Eğer, akılla Allahu teala'yı bilmek ve bulmak mümkün olsaydı, peygamberlerin akıllılara değil, mecnunlara gönderilmesi gerekirdi. Oysa, başta Kur'an-ı azim-ül-bürhan olmak
üzere bütün semavi kitapların emir ve nehiyleri akıl sahiplerine hitap etmektedir. Binaenaleyh, mücerret akılla Mevla'nın
bulunamayacağı ve Mevla'nın rizası tahsil olunamayacağı gerçeği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.
İnsanoğlu, kendisine bahş ve ihsan huyurulan akıl ve fikir yardımıyla bir peygambere tabi olur ve onun vasıtasiyle
gönderilen kitabın emirlerine uyar, nehiylerinden kaçınırsa,
şehvet ve hevasına mağlfıp olmaz ve bunları gereği gibi kullanır ve dizginlerini elinde bulundurursa, vücudü, ülkesine aklını hakim kılar ve nefsini kırarsa, Rabbini ve Rabbinin rizasını bulur ve elbette onun mevki ve derecesi meleklerden de
üstün ve yüce olur. Şeytanın yardakç'ısı, ortağı ve işbirlikçisi olmak zilletinden de kurtulur. Aslında, mes'ele bu kadar
sade ve basittir.
Allah cümlemizi muhafaza buyursun, bir de bunun aksini düşünelim : Gözünüzün önüne öyle bir insan getiriniz ki,
vücut ülkesinde nefsi aklına galip gelmiş ve aklı hükmü altına
almıştır. Şehvet ve heva, olanca şiddet ve dehşetiyle onu dilediği yere sürükleyebilmektedir. Allahu teala'nın sevmediği,
Resfıl-ü zişanın yerdiği ve bütün insanların kınadığı çirkin ve
kötü sıfatlar nefsinde toplanmıştır. Böyle olan kişilerin şerlerinden Hakka sığınırız. Çünkü, o kişi şeytanın ortağı ve yardakçısıdır. Hatta suç ortağı olan şeytan bile, onun işlediği günah ve isyanları işlernekten çoğu zaman haya eder, Allah'tan
korkar. Bu gibiler, vahşi hayvanlardan, yırtıcı yaratıklardan
da beterdirler. Evet, görünüşte bunlar da insan gibi görünürler. Hatta, giyim-kuşamları, oturuş-kalkışları, gezip dolaşışları, yiyip içişleri şeklen ve zahiren güzel gibi görünür ve belki bir çoklarının hoşlarına da gider. Ne var ki, böyleleri terzi,
kunduracı, berber ve saire gibi zenaat ebiinin gayret ve himınetleriyle surette insan gibi görünüderse de, hakikatte şey-
- 275 -
tandan da aşağı ve aşağılıktırlar. Bunlardan her türlü kötülük
umulur. Zira, insanlara mahsus üstün ve değerli bir çok vasıfları ve hasJetleri tamamiyle yitirmişlerdir. Öylesine bir gaflet ve dalaJet içindedirler ki, nereden geldiklerini, nereye gittiklerini sorsanız, size devam edegeldikleri iki batakhanenin
ismini söyleyiverirler. Benliklerini unutmuşlar, kimliklerini
kaybetmişler, insanlıklarını yitirmişler ve bu dünyanın yalnız
yiyip içip eğlenmekten ibaret bulunduğuna kendilerini inandırmışlardır. Bunlar, şeytan ordularının öncülerindendir. Hatta ve hatta İblis'i emekliye sevkedip onun yerine geçrneğe özenen bir insan şeytanıdır da diyebiliriz. Cin şeytanlarından
E'ÜZÜ BESMELE çekerek Allahu teala'ya sığınmak suretiyle kurtulmak mümkündür. Ama, bu insan şeytanlarından
asla ! .. Bu gibi şerir ve insan suretindeki şeytanlardan Rabbim cümlemizi muhafaza buyursun ..
HiKAYE
Vaktiyle, şeytan aleyh-il-la'ne bir zahidin peşine düşmüş, ama ne yapmış ve etmiş ve ne kadar uğraşmışsa da o
zatı baştan çıkaramamış. Allahu teala'ya isyan ettirememişti.
Evet, şeytan düpedüz aciz kalmıştı. Birgün, yine o zahidi nasıl yoldan çıkarabileceğini düşünür ve tasarlarken, karşısına
ihtiyar bir kadın çıktı. Şeytan, kadını görünce sevindi ve ona
derdini anlattı. Acuze, kıskıs gülerek:
-- Ayol, düşündüğün şeye bak ! Senin bu istediğini yapar ve o adamı baştan çıkarırsam, bana bir çift ayakkabı alır
mısın? teklifinde bulundu. Şeytan ın zaten canına minnetti :
- istediğinden a'lasını alırım, diye bu teklifi kabul etti
ve aralarında anlaştılar.
Kocakarı, fırsat kollamağa başladı. Bir süre adamcağızı
tetkik ve takibettikten sonra, cami-i şeriften dönerken kendi
evinin önünden geçtiğini tesbit etti ve derhal planını tasarladı. Bir gece, o zatın akşam namazından çıkıp evine döneceği
vakti hesap)adı ve bahçesinde beslediği tavukları sokağa salıverdi. Biçare adam, kapısının önünden geçerken sahte bir
tel8.şla tavukları kovalıyor ve gU.ya yakalayamıyormuş gibi
yaparak çırpınıyordu. Onu görünce yalvarınağa başladı :
- Oh benim canım evladım, şu körolası tavuklar kaçışıyorlar, bir türlü yakalayıp eve sokamıyorum. Ne olursun, Al-
- 276 -
lah rizası için bana yardım et, şunları kümesierine koyalım,
dedi.
Zahit, bir Müslüman kardeşine yardımı memnuniyetle
kabul etti ve tavukları yakalayarak bahçedeki kümese koydu. Kocakarıda bir dua, bir sena ki, deme gitsin. Öyle ya, avı
artık eline geçmişti. Planının ikinci ve asıl korkunç bölümünü de uygulamalıydı :
- Allah senden razı olsun yavrum, dedi. Sen, ağzı Kur'
anlı ve göğsü iymanlı bir gence benziyorsun. Kızım içeride
hasta yatıyor, ne olur şuncağıza da bir nazar ve dua ediversen, sevaba girersin.
Adamcağızın koltukları kabardı, zühtüne mağrur oldu ve
kendisi için hazırlanan korkunç tuzağa düştü ve içeriye girdi.
Üst kata çıktılar ve bir odaya girdiler ki, ne görsün ! Hasta
filan yok, gayet hesna ve müstesna bir genç kadın, çeşitli mezelerle donatılmış bir içki sofrasının başında kendisine buyur
etmiyor mu? Derhal geri dönmek ve odadan çıkmak istedi
ama, o zamana kadar kocakarı oda kapısını kilitlemişti:
- Ey zahit ! diyordu. Bırak zühtü de otur şu sofranın
başına, bir kaç kadeh içki iç ve şu dünya güze1iyle hembezm-i
visal oL
Adamcağız şaşkına dönmüştü :
- Senden ve senin tekliflerinden Allahu teala'ya sığınırım, diyerek irkildi ve geri çekiidiyse de, kocakarı son kozunu da oynadı :
- Bir yere kaçamazsın, dedi. Şimdi avaz avaz bağırır,
bu adam evime ve kızıma taarruz etti diye bütün mahalle
halkını yardıma çağırırım. Düşün bak, rezil olursun. iyisi mi,
gel benim dediğimi yap! ..
O zavallı şaşkın, halka rezil olmaktansa haRka rezil olmayı kabul etti, aklı nefsine mağh1p oldu ve oturup hazırlanan sofrada bir güzel kafayı çekti. Serhoş olunca, bu defa da
şehveti galebe etti ve kendisine teslim olmaya çoktan hazır o
aşifte ile zina suçunu da irtikap etti.
Bir ömür boyu içkinin ve zinanın haram olduğuna tam bir
itikad ile iyman eden o biçare, böyle bir tuzağa düşünce bir
kaG kadeh şarabın verdiği serhoşlukla, sanki aklını yitirmiş,
Rabbini ve Rabbinin emirlerini unutuvermişti. Kıyamet günü uğrayacağı felaket ve rezaleti düşünememiş, halkın ne diyeceğinden korkmuş, Rabbinin itabım aklına getirememişti.
Bu kadarla kalsa neyse ne ! .. Serboşluğun ve şehvetin verdiği
aşırı heyecan içinde kıvranırken, bir kundak çocuğunun vı-
- 277 -
yaklamasını duymuştu. Yavrucak, sanki gözleri önünde işlenilen bu ağır günahlara feryat ediyor, acı acı ağlıyordu. Yanındaki kadın, çocuğuna bakmak üzere ayrılmak isteyince
büsbütün gözleri dönmüş, öylesine öfkelenmiş, öyle hırsianmıştı ki, azgın bir hayvan gibi ne yaptığını farkedemeyecek
şu'ursuzluk içinde zevkine engel olan o ma'sum çocuğu kaptığı gibi yere çalmış ve öldürmüştü. Artık olan olmuş ve ok
yaydan çıkmıştı. İnsan, bir bataklığa saplanmaya görsün, her
kımıldanışında biraz daha batar ve sonunda mutlaka helak
olur. Bizim zahit de böyle olmuştu. Suç üstüne suç işliyordu.
Günah üstüne başka bir günah irtikap ediyordu.
Ayılıp kendisine geldiği zaman, ellerine kelepçe takılmış
olduğu halde bir karakolun nezarethanesinde idi. Orada gerekli muamele yapılmış, dosya tamamlanmış ve kendisi mahfu
.zen ve mevcuden adalet huzuruna gönderilmişti. Hakimler,
olayı incelemişler, şahitleri dinlemişler ve neticede ölüm cezasıyla cezalandırılmasına hüküm vermişlerdi. Eve ve ırza tecavüz, ma'sum bir çocuğu öldürmek gibi ağır bir suç işlemişti.
Haktan korkup çekinmeyerek, halktan korkan ve çekinen, Rabbinden haya etmeyerek kullardan haya eden bu gafil, sonunda korktuğuna uğramış, yalnız dünyada rezil olmakla da kalmamış, ahirette zelil ve sefil olmağa bizzat kendisini
mahkum etmişti.
Şeytanın ağzı kulaklarına varıyordu, muradına ermişti.
Fakat, kendi hesabına o biçare zahidi baştan ve yoldan çıkartan kocakarıdan gözü öylesine yılınıştı ki, ona va'dettiği ayakkabıları getirdiği zaman yanına yaklaşmaya cesaret edernemiş ve mükafat olarak vereceği ayakkabıları bir sırığın ucuna takarak uzaktan takdim etmişti. Yani, şeytan aleyh-il-la'
ne bile, insan şeytanından Hakka sığınmıştı.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, insana pek büyük
kabiliyetler ve selahiyetler bahş ve ihsan buyurmuştur. Yerler, gökler, denizler ve bunların içinde bulunan herşey izn-i
iHihi ile insanoğluna müsehhar kılınmıştır. Gözle görünen veya görünmeyen, akılla bilinen veya bilinmeyen herşey, ama
herşey insanoğlunun emrinde ve hizmetindedir.
Ancak, hilkatte yani fatihası temiz ve hayırlı olanın, hatemesi ve akibeti de hayırlı olacağından bu meleke ile mütelezziz olanlar sebeb-i bilkatlerini bilirler, bu dünya alemine ne
için gönderilmiş olduklarını öğrenirler, vatan-ı aslilerini bilir
ve özlerler, bu bilinçle Rabbini de bilirler, Rabbini bulurlar,
- 278 -
Rabbinde olurlar. Allah azze ve celle, işte böylelerine (KULUM .. ) der ve onlar bu kulluk makamında sultan olurlar ki,
ruhları a'layı illiyini, başka bir tabirle vatan-ı akdesini arzuladığından bu kutlu ve mutlu kişilerin ruh-u insanileri vücutta, can kuşu ten kafesinde hapsolunmuş gibidir. Tıpkı, kafese
kapatılan bir kuşun çırpınarak geldiği yere kanat açabilmek
için kendisini kafesin tellerine vurması gibi, onlar da vatan-ı
aslileri olan Makam-ı Mahmud'a talip ve alem-i ulviye visale
ragıp olurlar. Bu sebeple, fani vücutta kaldıkları müddetçe,
bilkatleri icabı daima Hakkın rizası olan fiil ve hareketlere
meylederler. Bu maksatla, her zaman ve her yerde malılukata
hizmet, iyilik ve yardım için çalışırlar. Allah'ın kullarına iyiliği ve ihsanı anlatır ve tattırırlar, daima hakkı ve sabrı tavsiye ederler. Zira, kendileri de hak ve sabırla ahlaklanmışlardır. Her hal-ü karda, Hakkın riza ve cemalini gözler, ilahi tecellileri özler ve füyuzat-ı Rabbaniyyeyi temaşa ederler. Bilirler, bilmekle de kalmaz bulurlar, bulmakla da yetinmez olurlar ve elbette fi-mak'adı sıdka varırlar.
Er odur kim, daim Hakka yalvara;
Vasıl-ı Hak olur kul vara vara,
Her ne ki ararsan Adernde ara,
Allem-el-esma'dır vücud-u insan ..
Buna mukabil, sebeb-i bilkatlerini bilmeyen, nereden gelip nereye gittiklerini, ne için halkolunduklarını anlamakta nasipleri olmayanlar da, dünya ve ahirette merdut olurlar. Dünya hayatında felaketten, sefaletten, rezaletten kurtulamazlar,
ahirette de elim bir azaba düçar olurlar. Bu gibiler dünya hayatında mağrur, zalim, kinci, hasud, şerir, riyakar, İlifak ve
şikak ile malul bulunduklarından, bu çirkin huyları, kötü sıfatları hasebiyle hem bu fani aJemde rezil, baki aJemde de sefil olurlar.
Şu halde, aklım var diyen kişinin ahlak-ı hamide sahibi
olmağa çalışması ve bunun gereğini yapınağa alışması lazımdır. Ahlak-ı hamide, Resfi.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin getirdiği dinin temeli, özü ve özetidir. Ehlullah : (Kur'an-ı azim, ayet ayet edeptir.) buyurmuşlardır. Kendilerini ahlak-ı hamide ile süsleyen kutlu ve mutlu kişiler hakiki bir müslim ve halis bir mü'min olurlar. Onlar, ayırdetmeksizin bütün yaratılanlara kerem ile muamele ederler. İyilik ve doğruluktan asla ayrılmazlar. Kendilerine yapılan kötü-
- 279 -
lük ve haksızlıkları bile bağışlar ve affederler. Hatta, bu kötülüklere iyilikle mukabele ederler. Çünkü, kendilerine Hak
Resfılü olarak seçtikleri, iktida ve ittiba ettikleri, mübarek
izinden yürüdükleri, alemiere rahmet olarak gönderilen N ebiler serveri, veliler önderi, aşıkların ve sadıkların rehberi,
ahir zaman peygamberi de böyle davranmışlardır. Netekim,
Rabbimiz Kitab-ı keriminde bizlere böyle emr-ü ferman buyurmaktadır :
Ve ma a tıfküm-ür-Resulü fe-huzuhü vır ma nehaküm anhü fentehu ...
El-Haşr:7
Meal-i münifi : Resfıl-ü zişan, size her ne verdiyse onu alm
ve nehyettiğinden de sakının ..
Evet, Rabib-i edib-i Kibriya efendimizin bize verdiklerini,
bize öğrettiklerini, bize yapılmasını emrettiklerini seve seve
alacağız, almakla da kalmayarak onlarla amil olacağız ve bunları başımıza tae, dertli gönüllerimize ilaç bileceğiz ye onun
nehyedip yasakladığı her şeyden kaçmacak ve sakınacağız ki,
iki cihanda da rahata, saadet ve selamete erişebilelim.
Kemal-i devlet istersen oku ayat-ı Kur'anı,
Ki, her harfi n içinde var Niyazi bin dürrü Yekta ..
Unutmayalım ve gaflet etmeyelim ki, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi. ekmel-üt-tahiyyat efendimizin sünnet-i seniyyelerine tabi olmak, Allahu teala'nın kapısından içeri girmektir.
Resfıl-ü zişana ittiba, Allahu azim-üş-şana ittibadır. Resfıl-ü
müctebaya ma'rifet, Allahu teala'ya ma'rifettir. Resfıl-ü erneedi sevmek, Allahu teala ve tekaddes hazretlerini sevmektir. Reslı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve selleme, aline, evladına, ashabına, velilerine ve ümmetine ihanet, Allahu teala'ya
ihanettir. Peygamber-i ali-şana marifet, Allahu azim-üş-şam
tanımak için bir kapıdır demiştik. Peygamber-i zişana aşinalık ise, Allahu teala'yı bilmek, bulmak ve Hakta olmaktır.
Şu halde, ilk ve en önemli iş, bu ma'rifete vasıl olmak
ve hakikat-i muazzamayı Muhammediyyeyi hakkıyle ve layıkiyle bilmektir. Bunun içinde iki yol vardır. Her iki yol da,
- 280 -
Allahu teala'nın sevdiği kullarından hidayet nasip ettikleri
içindir. Zira, o büyük ve muazzam hakikati anlayabilmek kabiliyet ve istidadı, her kulun idrakine bahşolunmamıştır. Ancak, Rabbimizin hidayet buyurduğu has kulları müstesnadır.
Bu iki yoldan birincisi kitabidir ki, aleyh-is-salatü ves-selam efendimizin siyerini, hayatını ve tarihini okumak, üstün
vasıf ve hasletlerini meziyyet ve hususiyyetlerini, insan ve
insanlık için başlı başına bir rehber ve düstur olan ahlaki faziletlerini incelemek, mübarek ağızlarından vürud eden Hadis-i
ı?eriflerini ezberlemek ve bunları şahsi hayatımıza tatbik eylemek, şer'i hükümlerdeki incelikleri en ufak teferruatına kadar öğrenmek ve bellemekle mümkün olur. Bu tetkik ve incelemeleri yapanlar, onun her söylediğini ve bizzat yaptığını kendilerine rehber edinirler, bütün sünnetlerine ittiba ve iktida
ederler, eskilerin deyimi ile mübarek ayaklarını nereye basınışiarsa aynı izde yürürneğe çalışırlar. Bu sayede, kalplerinde
hakikat-i Muhammediyye ve esrar-ı Ahmediyye gittikçe inkişaf eder. Bu yüce makama erenler, kalplerinde bu inkişafı müşahede edenler, aynı zamanda ilm-i ledünnün zevkine ve hazzına da erişirler ki, Allahu teala'nın lCı.tüf ve keremiyle her
kula bahş ve ihsan buyurulur. Bir Hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur :
me;ı arnile bima ya'lemü verrese hütlahü ilme malem ya'lem
Bildiği ile anıel edene, Allahu teala bilmediği ilimierin
mirasını ihsan buyurur.
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize bakan, onu görememiştir. Ancak, Hakkın gösterdikleri onu kabiliyet ve istidatları kadar görebilmişlerdir.
Netekim, onu bildiklerini iddia edenler de hakkıyle ve
layıkıyle bilememişlerdir. Ancak, Allahu azim-üş-şanın bildirdiği kullar onu biraz hilmişlerdir ki, bu kutlu ve mutlu kişiler pek azdır.
Zira, sırrı Muhammediyye'ye kullardan hiç kimse muttali olamamıştır. O sır, ancak alemierin Rabbi olan Allahu
sübhanehu ve teala'nın ilmiyle bilinir.
Bu itibarla, Resfıl-ü zişanı gördüklerini ve anladıklarını
- 281 -
söyleyenler, ancak kendilerine bahş ve ihsan huyurulan ezeli
kabiliyet ve istidat ile ve ancak kendi çerçeveleri dahilinde,
kendi görüş ve bilişlerini söylemişlerdir. Yoksa, onların Habibullah'ı görüş ve bilişleri hakikat-i Ahmediyye'nin aslını görüş ve biliş değildir. ( Allahümme salli ala seyyidina Muhammedin ve ala alihi ve sahbihi ecma'iyn .. )
Buraya kadar anıatmağa çalıştıklarımızı özetleyelim :
İnsanları, meleklerin derecesinden daha yüksek ve daha
yüce makamlara yükselten ve yücelten güzel ahlak olduğu gibi, insanları hayvan derekesine ve hatta bir bakıma hayvandan da aşağı bir duruma düşüren de çirkin ve kötü ahlaktır.
İnsanları melekler kadar, hatta meleklerden üstün derecelere yükselten ve yücelten güzel ahlak ise, ahlak-ı Kur'aniyyedir ki, bu güzel
_
ahlakın tek ve benzersiz örneği olan ve (VE
INNEKE LE-ALA HULUKİN AZİYM) hitab-ı izzetiyle beyan
huyurulan Rabib-i Hüda ve Şefi-i rii.z-i ceza efendimizin ahlakıdır. İşte bu ahlak ile ahlaklanmak veya hiç değilse ona
ahlak bakımından benzemeğe özenrnek ve çalışmak, ahlak-ı
Kur'aniyye ile ahlaklanmak demek olur.
Allah korusun, bunun zıddı olarak insanları hayvanlaştıran ve hatta hayvanlardan da aşağı hale düşüren ahlak ise,
Allahu teala'nın sevmediği çirkin ve kötü huylardır ki, şey·
tanın dahi şeytanlığı ile insanoğlunu iğva ve iğfal edip bu çirkin ve kötü hareketi yaptırdıktan sonra :
- Ben, böylesine bir suç işlernek hususunda Allah'tan
korkarım! dediği mezmum fiil ve davranışlardır. Bu kötü huylar, her kimde zahir olursa, onlar dünya ve ukbada insanlık şeref ve haysiyetinden mahrum kalır, iki cihanda da hüsrana
uğrar lar.
Ey Hakka talip olan ve aklı başında bulunan aziz kardeş :
Vurana vurursan, sövene söversen, döveni döversen, çalandan çalarsan, seni mahrum edeni sen de mahrum edersen,
sana zulmedene sen de zulümle mukabelede bulunursan ; vuranla, sövenle, dövenle, çalanla, mahrum edenle, zulmedenle
ne farkın kalır ? Bir merkep seni tepse, sen de onu tepmeğe
kalkışır mısın? Seni tepen merkebe, sen de bir tekme vurursan, merkepten farkın olur mu? Onun dört ayaklı ve senin
iki ayaklı olman, seni merkeplikten kurtarır mı ? Seni ısıran
köpeği, sen de ısırmağa kalkacak olursan, köpekten ne farkın
kalır ?
- 282
Kimseyi incitmek istemiyorum; rica ederim beni yanlış
anlamayınız. Çalandan çalınağa özenmek, hırsızlık olmaz mı ?
Bir suça, aynı suçla mukabele suç ortaklığı sayılmaz mı.
Nadanı terketmeden, yaranı arzularsm;
Hayvanı sen geçmeden, insanı arzularsın;
Men arefe nefsebu fekad arefe Rabbe,
Sen nefsini bilmeden sübhanı arzularsın ..
İntikama heves etme, öc alınağa kalkışma ! Kötülüğe, iyilikle mukabele et ki, aziz olasın. Yalnız dostlarını bilmekle kalma, düşmanını da dost edinrneğe çalış ve alış ! Arifler : (Bir
düşman çok, bin dost azdır.) buyurmuşlardır. İyi ve güzel huy
s ahibinin şanını arttırU', şerefini çoğaltU'. Güzel ahlak, sahibini a'Hlyı illiyine iletir. Öyle ise, ömrünü ve zamanını güzel ahlak ile devretrneğe gayret et ki, düşmanın çok ve dostun az
dahi olsa, yine sen galip ve düşmanların mağliip sayılır. İyi
ve güzel ahlak, insana refik ve şefik olur. İyi ve güzel ahlak,
insanı dünya hayatında her türlü belalardan, musibetlerden
korur ve kurtarır. İyi ve güzel ahlak, mal ve rızkı artırır, ırz
ve namusu muhafaza eder. Güzel ahlak sahibi, hangi meclise
girse, herkes ona ikram ve itibar eder, baş köşeye oturturlar.
Zira, onlar kalp kazanmasıpı bilirler. Konuşmasını bilirler,
herkese seviyyesine göre hitabetmesini bilirler. Kimseyi kırmaz ve incitmezler. İnsanlara akılları mertebelerine göre sohbet zemini hazırlarlar. Kılıç zoruyla fethi mümkün olmayan
kalpler, güzel ahiakla zaptedilebilir. Top ve tüfekle ele geçmeyen bir çok şeyler, iyi ve güzel ahiakla elde edilir. Onun
için güzel ahlak sahiplerinin rızıkları bol, dünya hayatları müreffeh ve mü'emmen olur. Güzel ahlak gözyaşlarını siler1 nazargah-ı ilahi olan kalpleri feth-ü tesbir eyler. Parayla, malla, altunla elde edilemeyen bir çok şeyler güzel ahlakla, tatlı
dille, güler yüzle ele geçer. Güzel ahlak sahipleri, bir çok kötülükleri iyiliğe çevirebilirler.
Seyyid-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimi z, bir Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır :
leıı Teseumıase bi enı,.ı/iküm fel yesurrııhüm miııküm bastul vechi ı'e Jıüsnül ahlak
- 283 -
Halkı, mallarmızla hoşnut ve razı edemezsiniz. Güzel ahlakınız ve güler yüzün üz, halkı sizden hoşnut ve razı kılar.
HİKA YE
Gece ve gündüz içmeği itiyad edinmiş ayyaşın birisi, salihlerden bir mü'minin evini kira ile tutmuştu. Bu adam, her
gece zil zurna serhoş gelir, bağırır, çağırır ve yalnız ev halkını değil , bütün mahalleliyi rahatsız ederdi. Yedisinden yetmişine kadar bütün mahalle halkı kendisinden yaka silker, edepsizliğinden ve terbiyesizliğinden şikayet ederlerdi . Bizzat kendi ana ve babası, eşi ve çocukları, onun na'rasını duyar duymaz tiril tiril titrerneğe başlarlar, korkularından ne yapacaklarını şaşırırlardı. Bu serhoştan rahatsız olmayan ve şikayet
etmeyen yalnız ev sahibi mü'min idi. Kendisine, konu komşusu bir kaç defa :
- Yahu, bu serhoşu evinde ne tutuyorsun? Kapı dışarı
et keratayı, demişlerse de o daima :
- Sizin hiç insafınız yok mu? Böyle bir adama hanginiz
evinizi kiraya verirsiniz ? Haydi, diyelim ki kendisine acımıyorsunuz, çoluk çocuğunu da düşünmüyor musunuz ? Ben, onu
kapı dışarı edince, onlar da sokakta kalmazlar mı ? cevabını
verir ve o ayyaşın islah-ı hal etmesi için dilinin döndüğü kadar dua eder ve kendisinden şikayet eden komşularına da :
- Siz de benim gibi yapın, bu kötü huyundan vazgeçmesi için niyazda bulunun, ola ki bir�mizin duası müstecap
olur, tavsiyesinde bulunurdu.
Günlerden bir gün, serhoş yine körkütük eve gelmiş, ev
halkına eza ve cefaya başlamıştı. Çoluk çocuk, korku ile feryat ediyor, sığınacak yer arıyorlardı.
Buna sakın şaşmayınız ! Evet, serhoş deliden daha korkunçtur. Çünkü, onların hastalıklarına bir teşhis konulmuş,
ne gibi bir kötülük yapabilecekleri hesaplanarak ona göre tedbir alınmıştır. Oysa, serhoşun ne zaman ne yapacağı hiç belli olmaz. üstelik, deli dediğimiz birisinden korkar ve çekinir.
Serhoş ise, içtikçe daha da azgınlaşır ve hiç kimseden korkmaz. İnsanın en kıymetli uzvu aklıdır. Serhoş adam, bir bakıma parasıyla deliliğe özenen ve deli olan insan demektir. Bu
bir nevi şu'ur hastalığıdır. Diğer bütün hastaların ve hastalıkların belirtilerine tahammül etmek az çok mümkündür. Şu'
ur hastalarının azgınlıklarına ise, gerçekten tahammül ede-
• 1 : · .
bilmek mümkün değildir. Adam öldürmek, ev yakmak, insanlara insanlıkla bağdaşmayacak eza, cefa ve hakaretlerde bu-·
lunmak onlar için bir mes'ele değildir. İşte, serhoşluk bu hastalıkların en beteridir. Her türlü alkollü içkilerden kaçınan,
felaha erer. Öyle, vak'alar olmu�tur ki, milyonlarca lira versen; dininden ve iymanından, evlat ve iyalinden, vatan ve milletinden, ırz, namus ve haysiyetinden fedakarlık edemez de, bir
kadeh içki uğruna hepsinden vazgeçiverir. İnsanın düşünemeyeceği, aklına bile getiremeyeceği kötülükleri işleyebilir.
Adiiye binasına hiç gitmediniz mi ? Gazetelerde hiç okumadınız mı ? Adam, en ağır suçları işlemiş, zabıta ve adliyede şöyle ifade etmektedir :
- Galiba biraz fazla kaçırmışım, ondan sonrasını hatırlayamıyorum ! ..
Sanki, içmek ve hatırlayamamak, suç işlernek için bir sebep veya mazerettir. Cezaevleri, içki sebebiyle işlenmiş suçlularla doludur. Nice aile yuvaları, içki sebebiyle darmadağın
olmuştur, hanümanlar sönmüş, çoluk çocuk ortada peri �an
kalmıştır.
Görenedir, görene ! ..
Köre nedir, köre ne? ..
Dikkatle temaşa edilmesi gereken bir gerçek vardır. içki
içen, bir kaç saat sonra, ya bir karakol nezarethanesinde veya bir tevkifhanede ayılır ve mahkfım olunca tamamiyle kendine gelir. Zühdüne mağrur olan, servet ve saltanatma güvenen, makam ve rütbesiyle öğünen ve böbürlenen i.se, kafacağızı teneşir tahtasına vurunca ayılır ve mahkeme-i ilahide
mahkum olunca kendisine gelir. Fakat, ne var ki, bu ayılma ve
kendine gelmenin, her ikisine de hiçbir faydası olmaz. yüklendikleri cezaları çekmekle mükelleftirler.
Allah celle celalühu, cümlemizi hem içkinin verdiği serhoşluktan, hem de rütbe, makam, servet ve saltanat serho:::ıluğundan hıfz-ü emin kı:Isın, dünya ve ahirette mahkum olmak
zilletinden korusun. (Amin bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn .. )
Hikayemizi aniatmağa devam edelim:
Evet, o gece serhoşun gerçekten azgınhğı üzerindeydi.
Bir aralık, evin bütün camlarını, pencerelerini, kırıp dökrneğe
başladı Kendisine malik olmadığı için elleriyle vuruyor, her
vuruşunda elleri yaralanıp, parçalanıyor, kan revan içinde kalıyordu. Allahu teala'nın bir san'at veya zenaat öğrenmek, gü-
- 285 -
zel yazılar yazmak, din ve devlet düşmanıarına karşı kılıç ve
silah tutmak, hayırlı ve güzel işlerde kullanmak için ihsan buyurduğu o elleri, Allahu teala'nın rizasma uygun işlerde değil, günah ve isyanda kullanıyordu. Ne yazık ki, bunun isyanlarının cezası olduğunu ve ahirete gitmeden, hesaba ve mizana yetmeden azabı tatmağa başladığını bir türlü farkedemiyordu.
İşte, tam bu sırada ev sahibi olan salih mü'min, bir elinde kalın bir sopa ve diğer elinde bir bez parçası bulunduğu
halde, serhoşun oturduğu kata inmişti. Ev sahibinin nur gibi
parıldayan iyman dolu yüzü ve bütün malılukata şefkat ve
merhametle bakan gözü ile karşılaşınca, serhoş birden irkildi.
Adamcağız, sükunet ve mülayemetle ona yaklaştı, kanayan
ellerine acıyarak baktı ve sesi titreyerek :
-· V ah ya vrum, vah, dedi. Camları, ellerini e kırdığın
için parça parça olmuş, yazık değil mi a çocuğum? Yarın, bu
ellerle nasıl çalışacak, çoluk çocuğun için ekmek parası kazaııacaksın ? Mademki, camları kırmaktan hoşlanıyar ve
zevk alıyorsun, bırsını cam ve pencere kırmakla teskin ediyorsun. Hiç olmazsa, al şu sapayı da camları onunla kır ki, ellerine daha fazla zarar gelmesin. Şu bezle de getir yaralarını
saralım, inşa'allah yakında iyileşirsin ve bir şeyeikierin kalmaz.
Dediği gibi de yaptı, adeta donup kalan serhoşun yaralı
ellerini sildi, temizledi ve bezle sardı ve sopayı da kendisine
uzattı. Ev sahibinin bu şefkat ve merhameti, bu rikliat ve müHiyemeti serhoşun üzerindP. birden tesir etmişti. Bu Muhammedi hamiyyet ve nezaket, onu ayıltmış, bir anda aklını başına getirmişti. Kendisine uzatılan sopayı almak şöyle dursun,
ev sahibinin ellerine sarılmış ve hıçkıra hıçkıra ağlayarak yalvarıyordu :
-- Ayaklarının türabı olayım amcacığım, ne olur beni affet ! ..
Evet, o dakikadan itibaren o azılı serhoş, gerçekten hoş
bir adam olmuş, meyhanelerin yollarını terkederek, Allah yolunu tutmuştu. Artık, zevki ve serboşluğu şarap kadehlerinde değil, aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah'
ta arıyor ve buluyordu.
Buldum harim-i vusli.tı,
İçtim şarab-ı va.hdeti,
Bilmem rica ve minneti.
Allah bes, biki heves ..
- 286 -
H i KAYE
Vaktiyle, Vezneciler cami-i şerifinde imam idim. Namaz
vakitleri dışında, mezkfır cami-i şerifin karşısındaki kahvelerden birisinin önünde oturur ve çay içerdim. Bazı geceler de,
yatsı namazlarından sonra ahbaplarla oturur, dini sohbetler
yapardık. Bu kahvenin müdavimlerinden bir serhoş adamcağız vardı. Akşama kadar çalışır, çabalar ve evine gitmeden,
çoluk çocuğunun nafaka ve ihtiyaçlarına yetmeden alın teri dökerek kazandığı helal parayı, haram olan içkiye verir ve
ekseriya bu iptilası yüzünden ailesi efradını aç ve perişan bırakırdı. Gece yarılarına kadar, babalarının eve dönüşünü bekleyen o ma'sum yavruların aç açma uyumaya çalışmaları bile bu adamcağızın kalbini titretmezdi.
Bir gece, yatsı namazı için geldim ve vakit olduğundan
yine o kahvenin önünde oturdum. Ben çayımı yudumlarken, o
serhoş da kaldırırnın kenarına oturmuş, kafayı çekiyordu. O
gün, birisine fena halde kızmış olmalı ki, ağıza alınmayacak
galiz küfürler ve meçhul birisine tehditler savuruyordu. Bir
aralık, öfkesi o kadar arttı ki, elindeki şarap bardağını fırlattı ve bardak parça parça olarak caddeye dağıldı. Başka bir
bardak buldu, geldi ve doldurdu, bir dikişte hepsini içti ve o
bardağı da aynı hışımla yolun ortasına fırlatarak kırdı. Kendi kendisine homurdanıyordu :
- İşte, ben adamı böyle param parça ederim! ..
Oysa, kırılan bardağın keskin parçaları gelip geçen otomobillerden birisinin lastiğine saplanarak patlatır veya yalın
ayak gezen bir fakirin ayağına hatarak yaralayabilirdi. Kendisine hiçbir şey söylemeden kalktım ve sokağın ortasına yayılan bardak kırıklarını toplamağa başladım. Zira, sultan-ülEnbiya aleyhi ve alihi _ ekmel-üt-tehaya efendimiz : ( İyman,
yetmiş küsur şubedir. A'lası, LA İLA.HE İLLALLAH demektir ve en küçük şubesi de, yollardan halka eza verecek şeyleri kaldırmak ve gidermektir.) buyurmuşlardır. Ben de, acizane bu emr-i peygamberiyyi yerine getirmeyi ganimet bilmiştim. Fakat, tam yerime dönüp oturacağım sırada, o serhoş
bu defa da elindeki koca şarap şişesini yolun ortasına fırlattı ve şişe patıayarak kırıkları caddeye yayıldı. Oturmadan o
şişe parçalarını da topladım ve bir kenara bıraktım. Bu defa,
serhoş bana sordu :
- 287 -
Sen, bizim bu cami'in imaını değil misin ?
- Evet ! dedim. Beni nereden tanıyorsun ?
- Bayram namazlarını senin arkanda kıldığıını bilmiyor musun ? cevabını verdi, bir süre sustu ve tekrar sordu :
- Neden benim kırdığım cam parçalarını topluyorsun?
- Biliyorsun ki, burası oldukça kalabalık bir caddedir �
dedim. Otomobiller geçerken lastiklerine saplanır ve patlatır
veya yalın ayak gezen bir fakirin ayağına hatarak onu yaralar. Bir ye tim veya yoksul kişinin zarar görmesini sen de istemezsin değil mi ? Kaldı ki, benim bu yaptığım, Resfıl-ü zişan
efendimizin emirleridir. Zira, yollardan halka eza ve cefa verecek şeyleri kaldırın, buyurmuşlardır. Onun için, bu mühim
emri yerine getirdim ve bir mü'min olarak iymanımın gereğini
yerine getirdim.
Serhoş adamcağız, bir süre daha daldı. Düşündü, düşündü ve sordu:
- Senin sevap kazanman için, benim günaha mı girmem
lazım? dedi.
- Orasını sen düşün, cevabını verdim. Ben, sana bu hususta bir şey söylemek istemem.
Dikkat ettim, gözleri yaşardı ve serhoş ağlıyordu. içini
çekerek dert yandı :
- Ben de seninle cami'e gelmek isterdim ama, bu halimle nasıl geleyim?
- Ne varmış senin halinde ? diyecek oldum :
- Daha ne olsun ? dedi. Serhoşum, ağzım leş gibi içki
kokuyor. Üst üm başım da temiz değil, bu halirole cami' e girmek için cemaatten utanırım.
- Sana bir şey söyleyeceğim ama, sakın bana kızına,
dedim. Sen, bu halinle Allah ve peygamberinden utanmıyorsun
da, kullardan mı u tanıyorsun?
Uzun zaman cevap veremedi, derin derin düşüncelere daldı. Söylediklerimden bir şey anladı mı bilemiyorum, fakat bir
zaman sonra tekrar bana döndü:
- Efendi, bu halirole ben Allah'ın huzuruna nasıl çıkarını? dedi.
- Sen, şimdiki şu halinle Allahu teala'nın huzurundan
ayrı mısın? dedim. Allahu azim-üş-şan, şu anda senin nerede
ve ne halde olduğunu bilmiyor mu, görmüyor mu sanıyorsun?
Yoksa, yalnız namazlarda Allahu teala'nın huzurunda bulunulduğunu mu zannediyorsun?
- 288 -
- Evet, dedi. Haklısın! Rabbimiz, bizi her zaman ve
her yerde görüyor, ne yaptığımızı ve ne ettiğimizi biliyor, ne
konuştuğumuzu da işitiyor ; dedi ve ağiaya ağiaya evinin yolunu tuttu.
Ertesi sabah cami-i şerife geldiğim zaman, bir gece önce
sohbet ettiğimiz serhoşu, namaz vaktini beklerken buldum.
Birlikte sabah namazını kıldık. Namazdan sonra cemaat dağılınca, elimi tutarak :
- Efendi, bana tövbe ettir, dedi.
Tövbe ettirdim ve ona dedim ki:
- Sirndi sen benden a'la ve ra'na bir Müslüman oldun.
Zira, günahlarına tövbe eden, o günahı hiç işlememiş gibi olur,
buyurulmuştur. (Etta'ibü limen zenbi kemen la zenbe leh) Cenab-ı hak, seni ve beni tövbelerinde sadık ve muhlis kullarından eylesin.
Evet, o serhoş da pek hoş bir mü'min olmuştu, yıllarca
beraber bulunduk. Ev bark sahibi, ırz ve iffet ehli bir dindar
olarak yaşadı ve o tövbesiyle Hakkın huzuruna vardı. (Rahmetullahi al ey him ecma'iyn.)
Yukarıda, bazı kimselerin işledikleri günah bazılarının
sevap kazanmalarına sebep olur demiştik. Aklıma, Hz. Bayezid-i Bestami Kuddise sirruh efendimizin kıssaları geldi, anlatmadan geçemeyeceğim :
HiK AYE
Hz. Bayezid-i Bestami kuddise sirruh-us-sami, İmam-ı Cafer radıyallahu anh hazretlerinin sakası idi. Tasavvuf neş'esini hazret-i imamdan almış ve o aşk ocağında neşv-ü nüma bulmuştu. Asıl isimleri TAYFUR'du, ama imam-ı Cafer hazretleri kendisine (SAKAM) diye hitap buyururlardı. Mürşidinin
hane-i ı::aadetine su taşırlardı.
Bayezid-i Bestarnİ hazretleri birgün yolda giderken, mahallenin çocukları peşine takılmışlar ve hep bir ağızdan :
- Yahudi gidiyor, yahudiye yuf, yahudiye yuf ! .. diye
bağırınağa başlamışlardı.
Hazret, geri dönmüş ve çocuklara hitaben:
- Ben, yahudi değilim. Eşhedü en la ilahe iliallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve Resulühu, diyerek o kelime-i münciyye-i mübarekeyi tekrarlamı�sa da çocuklar yine sesleniyorlardı:
- 289 -
Yahudiye bak, yahudiye bak!.
Bayezid-i Bestami, her ne kadar şehadet getiriyor ve yahudi olmadığını söylüyorsa da, çocuklar ona aynı şekilde hitabediyorlardı.
Bu hali görenlerden bazıları, çocuklara :
- o zat-ı akdes yahudi değil, veliyullah'tan birisidir, diyerek engel olunca, hazret onlara şöyle buyurdu :
- Bırakın çocukları söylesinler, dedi. Onlar bana yahudi dedikçe benim iymanımı izhar etmeme ve şehadet getirmcme sebep oluyorlar.
Sonra, yine çocuklara dönerek :
- Haydi çocuklar bana yine yahudi deyin ki, kelime-i
şehadeti tekrar edeyim, buyurdu. O gün, hazrete yahudi diye
takılan ve seslenen çocuklar, sonradan birer veli ve birer
mürşit olmuşlardır.
Mü'minlerin, daima iyi ve güzel ahlaklı, güler yüzlü, tath sözlü olması, Muhammedi olduğunun alarnet ve nişanesidir.
Yukarıda sunduğumuz Hadis-i şerif, mal ve parayla fetholunamayan gönüllerin güzel ahlak ve güler yüzle fetholunabileceğini gayet veciz bir ifade ile beyan buyurmaktadır. Bir diğer Hadis-i şerifte de:
( Güneşin karları erittiği gibi, güzel ahlak da günahları
eri tir.) buyurulmuştur.
Kötü huy ve çirkin ahlak ise, bir damla sirkenin balı bozması gibi en güzel amelleri, ibadetleri bozar.
Reslı.l-ü zişan efendimiz, bir başka Hadis-i şeriflerinde de
şöyle buyurmuşlardır :
leyse şey'ün eskale fiZmizani min husnil hulki.
( Yann, kıyamet gününde herkesin arnelleri ilahi terazi
ile tartılıp ölçüldüğünde, güzel ahlaktan ağır gelecek bir amel
yoktur.)
Evet, güzel huy ancak ahlak-ı Kur'aniyyedir. Ahlak-ı
Kur'aniyye ise efendimizin ahlak-ı cemilesidir. Her bakımdan
ona tabi olmak, iki cihanda saadet ve selamettir.
Envllr-01-KuiOb, Cilt 1 - F: 19
- 290 -
Bakınız, bir Hadis-i şerifte de ne buyuruluyor :
Eı•Pelü md yuda'ü fil-mizan-il-Huluk - iil-hasenü
Kıyamette, mizana ilk önce konulacak amel, güzel ahlaktır
' Bütün bunları okuyup öğrendikten sonra, kötü huyları bulunup da, bunları iyi huylara değiştirrneğe çalışmayanların
akıllarından şüphe etmek acaba haksızlık olur mu? Insanoğlu bu aleme, boy ve soy ile öğünmeğe değil, güzel huy ile insan gibi yaşamak için gönderilmiştir. Herşey zamanla eskir,
yıpranır ve elden çıkar. Güzel ahlak ise, eskidikçe kıymetlenir
ve üsteJik ne eskir ne de yıpranır, sahibi ile kıyamete kadar
beraber kalır. Belirli bir tahsil, kısıtlı bir eğitimle insan rütbe ve makam sahibi olabilir. Fakat, en büyük rütbe güzel ahlaktır, en yüce makam da güzel ahlaklı insan olmaktır. Tahsille ve diplama ile elde edilen rütbe ve makamlar bir gün
olur elinden alınır. Güzel ahlak ise, hem sahibini hem de onu
örnek alanları yücelttiği gibi, baki ve daim kalır. Biz, dünyaya imam olmağa değil, adam olmağa geldik. Ahlakını düzeltmek, kötü huylarından kurtulmak isteyenler, mutlak ve
muhakkak iki cihan serverinin ahlakıyla ahlaklanmağa çahşmalıdırlar. Güzel ahlak ve iyi huy, ülkeleri ma'mur eder, ömürleri uzatır, rızıkları artırır, refah ve huzuru çoğaltır.
Cennet ehli olmak isteyen, Hakka vuslat dileyen, insan-ı
kamil olmayı özleyen, ahlakını güzelleştirmelidir. Zira, güzel
ahlaklı olanlar cennet ehli olurlar.
Edep yolun gözleyen,
Erkanı bilmek gerek,
Hakkı bilmek isteyen,
İnsanı bilmek gerek ..
Şeklin Insan eyledi,
Ehl-i iyman eyledi,
Bunca ihsan eyledi,
İlısanı bilmek gerek ..
- 291 -
Şu Hadis-i şerifin belağatine ve inceliğine dikkatinizi çekerim:
(Güzel ahlak ve iyi huy, Allahu teala'nın sevdiği kullarına, bahş ve ihsan buyurduğu ilahi bir vedi'adır. Allah celle
ceHUfıhu, biı· kuluna hayır verıneği murad buyurursa, o kuluna güzel ahlak ve iyi huy ihsan ve inayet eyler.)
Ca bir radıyallahu anh'tan rivayet olunan bir Hadis-i şerif de şöyledir :
Hazd dimin irtedaytuhu /inefsiy l 'clen yuslihahu illessem.ıh re 1ıüsnill huluki fe
ekr)muhu bihima
Re�fıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki : ( Cebrdil aleyhissela.m, Allah u sübhanelıu ve
team hazretlerinin buyurduğunu şöylece haber verdi. Bu din-i
islam öyle aziz bir dindir ki, zat-ı ülfıhiyyetime bu dini ihtiyar ettim. Kullarım bana bu din ile ibadet etsinler. Bu dinin
-islahı, ancak cömertlik ve güzel alılaktır. Kullarım, indimde
aziz ola.n bu dine cömert ve güzel ahlaklı olmakla ikram etsinler .. )
Esedullah-il galip Aliyyibni Ebi-Talip kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimiz de, Resfıl-ü zişandan rivayet buyuruyorlar ki :
- Habib-i Kibriyadan işittim. Her kimin gam ve kederi
çok olursa, bedeni hasta olur. Zira, demiri nem ve insanı gam
çürütür, demişlerdir. Her kimin huyu çirkin ve kötü ise, o kötü ve çirkin huy da sahibine azap verir.
Çirkin huylu kimselerin toplum hayatında da yeri yoktur
ve insanlar arasında yaşaması gayet zordur. Çünkü, kimse
ile geçinemez ve her gün bir bahane ile kavga ve anlaşmazlık çıkarır. Bu geçimsizliği de onu halkın gözünden düşürür,
değerini küçültür, hürmet ve itibarını yitirir. Sonunda, onu
hor ve hakir eder.
Bir Hadis-i şeirfte de aynen şöyle huyurulmuştur :
(1\.işiniıı ahlakının güzel olması, saadet ve devletidir. Ahlakı güzel olan devlet ve saadet sahibidir ve bunların kendisine Allahu sübhanehu ve teala tarafından bahş ve ihsan huyurulan çok yüce bir ilahi nimet olduğuna şüphe yoktur.)
Şekavet ve kötülük içinde bulunan kişilerin bu halleri de
huylarının çirkinliğindendir.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimiz, eviad-ı mükerremleri Hz. lmam-ı Hasan ve Hz.
İmam-ı Hüseyin radıyallahu anhüma efendilerimize ve diğer
eviatıarına vasiyyetlerinde şöyle buyurmuşlardı:
- Ey oğullarım ! !nsanlarla iyi geçininiz. Kendinizi halka sevdiriniz. Güzel ahiakınızla öylesine sevdiriniz ki, halkın
gözünden kayboisanız bile sizi arasınlar, hasta olduğunuz zaman ziyaretinize gelsinler. Eceliniz erişip öldüğünüz zaman
arkanızdan ağlasınlar. Ölümünüzden sonra da sizleri rahmet
ve minnetle ansınlar ..
Ünlü alim ve ariflerden bir zat-ı şerif de oğluna şöyle
vasiyyet etmişti :
- Oğul ! Daima güler yüzlü ve tatlı sözlü ol.. Bu iki güzel huy seni halka ikram edenlerden üstün kılar. Halk arasında daima aziz, sevgili ve hürmetli olursun. Zira, halka ikram
edenlerden ekşi yüzlü ve acı sözlü olanların ikramlarından ise,
güler yüz ve tatlı sözle muamele edenler muazzez olur ve herkes tarafından sevilir. Surat asarak, acı konuşarak, sornurtarak yapılan herhangi bir ikram makbul ve mu'teber değildir.
Oysa, herkese karşı güler yüzlü ve tatlı sözlü olmak, kimseyi
kırmamak ve ineitmernek halk arasında daha çok makbul
olur, yapılabilecek ikramların en büyüğü de budur.
Enes İbn-i Malik radıyallahu anh diyor ki, efendimiz birgün bana saadetle şöyle buyurdular :
- Ya Enes ! Rıfk ve güzel ahlak ile ahlaklan .. Zira, rıfk
ve güzel ahlak, Allahu teala katında arnelierin en sevgilisidir.
Bir Hadis-i şerifte de bakınız ne buyurmuşlardır:
- Her }{im, rıfk ile muamele etmek hasletinden mahrum
bulunursa, o kimse muhakkak dünya ve ahiret hayırlarından
da mahrum kalır.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, Rabbilalemiyne rica ve niyazlarında şöyle diyorlardı :
- 293 -
Ya Rab! .. Her kim, ümmetime rıfk ile muamele ederse, sen de ona rabmetinle muamele eyle .. Her kim, ümmetime
meşakkatle muamele ederse, sen de ona gazabıula muamele
eyle ...
Görülüyor ki, ümmet-i Muhammed'e rıfk ile muamele
edenler rahmet-İ ilahiyye ile taltif ve meşakkatle muamele
edenler ise, gazab-ı ilahi ile ta'zip olunacaklardır. Zira, Allah
azze ve celle Rabib-i edibinin ümmeti için ettiği dua ve niyazını asla reddetmez ve behemehal müstecap eyler.
Cenab-ı Hak, cümlemizi ümmet-i Muhammed'e rıfk ile
muamele eden kulları zümresine ilhak buyurarak rahmet-i ilahiyyesi ile taltif buyursun ve ümmet-i Muhammed'e meşakka tl e m u am ele edenlerden de cümlemizi korusun ..
Şu halde, aklımız başımızda ve fırsat elimizde iken mü' min
kardeşlerimize karşı güzel ahlaklı olalım. Güler yüzlü ve tatlı
sözlü olalım. Hiç kimseye kötülük etmeyelim ve hiç kimsenin
kötülüğ·ünü düşünmeyelim. Kötü ve çirkin huylarımızı bırakalım, varsa bu kötü huylarımızı iyi ve güzel ahlaka çevirmeğe çalışalım. Asık surat, çatık kaş, acı söz insan harcı değildir. Bunlar, hiçbir Müslümana yakışmayan kötü ve çirkin
huyların belirtisidir, İyi bilelim ki, güzel ahlak ve iyi huy sahibi olanlar, dünyada izzet ve ahirette de ebedi saadet ve selamete nail olurlar,
Asla unutmamamız ve daima hatırda bulundurmamız gereken bir gerçek de şudur :
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, Hz. Musa aleyhisselamı Firaun'u insaf ve iymana davet vazifesiyle görevlendirerek gönderdiği zaman:
·
i::Jıebd ila Fir'mınc innelıu ıcga fe-kula lehı� kaı·len leyyinen
Td-Ha: 44
Meal-i münifi : Firaun'a gidin, zira o ki biri ve Tanrı'lık
iddiasiyle tuğyan ederek cidden haddi aştı, onunla yumuşak
konuşun, rıfk ile muamele edin.
Evet, yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbi ve mürebbisi, peygamberini : (Ben sizin yüce Rabbinizim ! .. ) diyecek kadar azgınlaş-
- 294 -
mış ve haddi aşmış, Fira'unu insaf ve iymana davet maksadiyle gönderirken dahi, onunla yumuşak konuşun, kendisine
rıfk ile muamele edin buyuruyor.
O fira'un ki, haşa sümme haşa Allah'lık davasına kalkmış, kendisini Allahu teala'ya ortak koşmuş ve (Ben de Allahım!) demişti. Böylesine haddi aşan bir zalimi ve kafiri iyman ve insafa davet için yumuşak konuşulması ve rıfk ile muamele olunması irade huyurulmuş olduğuna göre, bir mü'minin diğer bir mü'min kardeşine sert ve haşin davranması, ona
acı sözler söylemesi, surat asması caiz olur mu? Tam tersine,
mü'minin mü'mine rıfk ile muamele etmesi veza'if-i İnsanivye ve fera'iz-i islamiyyesidir.
�
Yıkanlar hatır-ı mahzuııuınu, alemde şidolsun;
Benimçün na-murad olsun diyenler her-murad olsun ..
diyebiliyorsan, gerçek insan ve halis Müslümansın .. Yoksa, kasılıp tafra ile ömür sürenler, önünde sonunda malızun
ve na-murad olacaklardır.
Allah u teaJa'pın sevdiği sıfatlar ve huylar şunlardır :
Allah ve ResUlüne iyman, bu iymanı dille takrir, kalple
tasdik fiilen icra, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ye eksiksiz ittiba, sıdk (Yani doğruluk, doğru olmak, sırat-ı Kur'aniyyeden
dışarı çıkmamak, sıdk-u sadakatta daim ve kaim olmak) ihlas
( yani kalp hulfısu ile Allahu tealaya ibadet, bütün malılukata
merhamet) haya (Yani edep ve terbiye sahibi olmak, utanmak
vasıf ve hasletine malik bulunmak) . Raya hakkında bir çok
Hadis-i şerifler vardır. Buraya teberrüken ikisini alıyorum :
fl-flayil'ii min-el-iyman
( Haya, iymaııdandır.)
İmam-ı Ali kerrenıallahu vechehu, kıymetli bir kclarnmda
haya gittiği vakitte bela gelir, buyurmuşlardır. Bu ümmete
isabet eden belalar, hayasızlıktandır. Zira haya iymandan
olunca, haya gitti mi, iymanın nfıru azalır, iymanın nfıru azalan yere bela isabet eder.
Evet, Allahu teala'nın sevdiği sıfatları sayınağa devam
ediyoruz :
- 295 -
Riza (Allahu teala'dan razı olmak ve her işte Hakka teslimiyyeti saadet bilmek), şükür, ulüvvü himmet, ibadet, tevekkül, emanete sadakat, emanete hİyanetten sakınmak, sabır, tevazu, adalet, şecaat, ilim, ilimle amil olmak, sırra riayet
etmek, hilm, rıfk, şefkat, azim sahibi olmak, kinden, hasedden
uzak bulunmak, fırsat düşkünü olmamak, cehd sahibi olmak,
ahde riayetkar bulunmak, affedici olmak, meşveret (Danışmak ve İstişare etmek) Meşveret deyince aklıma geldi : İstişare, Kur'an-ı kerim ile sabittir :
Ve şılııir-hüm fil-emr ...
Al-i-Imrmı 1 59
Meal-i münifi : İş hususunda onlarla müşavere et ..
Bu ayet-i kerimenin Resftl-ü zişan efendimiz için bükmen
farz olduğunu mütalaa edenler olmuştur. Ümmet için müşavere sünnet-i seniyyedir. Meşveret emri gibi daha bir çok
emirler ve ibadetler, Resftl-ü · ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz için farz olduğu halde, ümmetine sünnettir.
Seyyid-ül-kevneyn efendimiz, bu emr-i ilahiyyi ümmetine talim için mescid-i şerifte aslıab-ı kirarn ile müşavere ederler,
sonra ayat-ı beyyinata muntazır bulunurlardı. Müşavere islamda o derece mühimdir ki, aklı kısa ve düşüncesi kıt kişi ile
dahi müşavere et, aksini yap denilmiştir. Zira, efendimiz :
El-Müst eşarii mutmıetıüıı. (İstişare eden emindir.)
buyurmuşlardır. Resftl-ü zişanın bu sünnetine zaman-ı saadette riayet olunduğu gibi, Hz. Eba-Bekir, Ömer, Osman ve
Ali rıdvanullahi teala aleyhim ecma'iyn efendilerimiz zamanında ve daha sonra gelen Emevi, Abbasi, Selçuklular ve Osınanlılar devrinde ve bütün islam devletlerinde bu sünnete ittiba edilmiştir.
Meşveret eden, yani damşan hiçbir zaman yanılmaz. Şu
- 296 -
kadar ki, danışacağı kimseyi iyi tanımalıdır. Fikrine ve re'yine müracaat ettiği zatın kendisine telkin ettiği hususları, sonradan tekrar kendi akıl terazisine vurmalı, gerekirse daha bir
kaç kişi ile aynı konuyu istişare etmelidir. Bu danışmalarına
kendisine tam ve kamil bir kanaat gelinceye kadar devam
etmelidir. Çünkü, İstişare eden emindir, buyurulmuştur. Resfı.lü zişan efendimiz, bu Hadis-i şerifleriyle günlük hayatımızda bir çok hususlarda olduğu gibi, istişare konusunda da bizleri irşad buyurmuşlardır.
. �- ./' :
1 •,.
Meşveretsiz kim ki bir iş işleye,
Şol nedamet parmağın çok dişleye ..
H İ KAYE
Erneviierin beşinci hükümdarı olan Abdülmelik, Yusufüs-Sakafi narnındaki zatı umumi vali tayin etmişti. Çok gaddar ve zalim bir kişi olan ve islam tarihinde HACCAC-I ZALiM olarak anılan ve tanınan bu zat, bütün zulümlerine ve
gadrine rağmen dindar, hatip ve edip bir insandı. Irak halklna okuduğu hutbe gayet meşhurdur. Bilindiği gibi bir gün, o
devrin azgın Irak halkına minherden şöyle hitap etmişti :
- Ey Ehl-i Irak ! V'ey ehl-i şikak-i ven-nifak-ı ve sfı'ilahlak !
Kamamı düşürdüm, kılıcım aldım geldim sizlere .. Olunuz
aslıab-ı ResUl'den Eba-Zer-il-Gıfari gibi, olayım size Ömer
ibn-il Hattab .. Size, adaletle muamele edeyim .. Sizler, bu şikak ve nifak ve bu kötü ahlak üzere devam ettikçe, Allahu teaJa beni sizin başınıza musaHat etmiştir. Altından kan alınacak çok sakal görüyorum. Benim kalırım ve helak olmam için
dua ediyorsunuz, biliyorum .. Ama, Allahu azim-üş-şan sizler
gibi şikak ve nifak ehli ahlaksızların dualarınızı kabul buyurmaz. Şayet, lutfen kabul buyurarak beni mahv-ü helak eylese
dahi, siz bu durumda, bu tutumda iken başınıza öyle birisini
gönderir ki, beni size arattırır. Adalet ve iyilik bekliyorsanız,
kendiniz adil olun .. iyi huylu ve güzel ahlak sahibi olun ki,
Allah azze ve c elle de beni sizlerin üzerinize adil kılsın .. Milleti
idare edenler, ma'nevi bir kuvvetle devletin başına geçerler ve
milletlerini o milletin gidişi, tutumu ve durumuna göre taraf-ı
ilahiden idare ederler. Bunun içindir ki, aleyh-is-salatü vesselam efendimiz.
Kema tekunu yüvelld ale yk üm ...
( Siz nasıl olursanız, başınıza öyle veli gönderilir.)
buyurmuşlardır, Evet siz nasıl olursanız, sizi idare edenler de öyle olurlar. Siz, iyi huylu, güzel ahlaklı ve dürüst
olursanız, idarecileriniz de iyi huylu, güzel ahlaklı ve dürüst
insanlar olurlar. Siz, zalim ve kötü huylu oldukça, başınıza da
öylesine zalimler gönderilir.
Sözü yine uzattık: Asıl maksadımız, Yusuf Sakafi'nin
meşveret hakkındaki kıssasını anlatmaktı.
İşte, bu Haccac-ı Zalim, birgün anasıyla pencerenin önüne oturmuş, gelip geçenleri seyrediyorlardı. Bir aralık anası
kendisine :
- Ay oğul ! .. Yaptığın zulümler haddi aştı. Senin gibi bir
zalimi doğurduğum için halk bana lanet ediyor, dedi.
Haccac, kendisini müdafaaya yelten di :
- N eden böyle söylüyorsun anacığım, dedi. Benim yaptıklarım, bu milletin yaptığı zulmün aksidir. Allahu teala, onlara zulümlerinin cezasını benim onlara tatbik ettiğim zulümlerle tattırmaktadır. Eğer, onlar Kur'an ahlakı ile ahlaklanarak Allahu teala'ya yaklaşsalar, Allahu teala benim kalbimi
yumuşatır, merhamet ve adalete çevirir. Bilmez misin ki, kalpleri ve gözleri çeviren Allahu sübhanehu ve teala hazretleridir.
Onlar, nefislerine zulmettikleri müddetçe, Cenab-ı Hak onların başlarından belayı eksik etmeyecektir. Ben ölsem dahi, onlar için kurtuluş ümidi yoktur. Onlar, bu zulme devam ettikleri ve durumlarını değiştirmedikleri takdirde, benim gibi hatta belki de benden daha zalim birisini gönderecektir. Yaptıkları zulüm ve haksızlıkların cezasını çekeceklerdir.
Ana-oğul, böylece konuşurlarken, karşıdan yaşlıca ve
beyaz sakallı bir zat göründü. Bunların oturdukları pencerenin hizasına gelince, adamlarına işaretle o ihtiyarın huzuruna getirilmesini emretti ve anasına :
- Bak anacığım, dedi. Şimdi ben zalim miyim, yoksa
yerli yerince muamele ediyor muyum şimdi göreceksin ..
İhtiyarı huzura getirdiler, selamlaştılar ve Haccac sordu :
- N erelisin?
- 298 --
İhtiyar, hangi kasaba ve köyden olduğunu söyledi ve aralarında şöyle bir konuşma oldu:
- Ne iş yaparsın?
- Susamdan yağ çıkarırım.
- Bir okka susamdan ne kadar yağ çıkar ?
- İki yüz dirhem yağ çıkar efendim.
İki yüz dir hemden ne kadar yağ çıkar ?
Seksen dirhem efendim.
Seksen dirhem susamdan ne kadar yağ çıkar ?
Yirmi beş dirhem yağ çıkar efendim ..
Bir tek susamdan ne kadar yağ çıkar ?
Bir susamın üzerine sert bir çubukla bastırılacak olursa, o çubuğun ucunu yağlayacak kadar yağ çıkar efendim.
- Aferin, memnun oldum. Gerçekten san' atının ehli imişsin. Pekala okumak yazmak da bilir misin?
- Hayır, bilmem efendim.
- İyi ama, Kur'an-ı kerimin ilk defa nazil olan ayet-i
kerimesi İkra (Oku!) demektir. Neden, Allah'ın kitabına ve
bu h:itap ile bildirdiği emirlerine uyarak okuyup yazmayı öğrenmedin ?
ll 1 1
İ yınanın rükünleri ve islamın şartı kaçtır ?
1 1 ll
N arnazın farzları kaçtır ?
1111
Abctestin farzlarını da bilmez misin ?
ll 1 1
Kul ve hayvan hakkı ne demektir ?
ll 1 1
Son beş sorusunun cevapsız kalması üzerine Haccac ana-
sına döndü :
- Ey benim sevgili anacığım! dedi. Az önce beni zalim
ve gaddar olmakla suçladın. Şu adamı görüyorsun, saçı sakah ağarmış, bir ayağı da çukurda .. Öyle iken, bir susam tanesinden ne kadar yağ çıkacağını biliyor da, iymanın rükünlerinden, islamın şartlarından, abdest ve namazın farzlarından, kul ve hayvan hakkından haberi bile yok.. Dünyayı ve
dünya ile ilgili herşeyi bilen ve sorularımı çatır çatır cevaplandıran bu dünya-perest, ahirete ve ahiretle ilgili konulara
bütün ömründe hiç zaman ayıramamış, bilmesi ve öğrenmesi
farz olan hususlara bile cevap veremedi. Okuyup yazmasından
vazgeçtik, bu adam bu yaşa kadar iymanın ve islamın şart-
- 299 -
larını, abdest ve namazın farzlarını öğrenemez miydi ? Dünyayı hakkıyle ve layıkıyle bilen ama, ahiret hakkında hiçbir bilgisi ve hazırlığı olmayan kişi elbette şerirdir. Bu ve bunun gibi olanların şerlerinden kimse yakalarını kurtaramaz. Çünkü,
dünyayı bilen aldanmaz. Ahireti bilip iyman eden ise aldatmaz. Bu adam, dünyayı iyi biliyor ve onu dünya işlerinde
gerçekten kimse aldatamaz. Ama, kendisi ahireti ve ahiretle
ilgili mes'eleleri bilmediği için herkesi rahat rahat aldatabilir.
Annesi, kalbinden oğluna hak vermişti. Fakat, bunu belli etmeyerek kadınlık ve analık şefkatiyM oğluna yalvardı :
- Oğul, sen bilirsin, dedi. Bu adamı bana bağışla, onu
sakın eellada verme !
Susamdan yağ çıkaran ihtiyar, bu kayırmadan yüz buldu :
- Benim ne suçum var ? dedi. Asıl suçlu, beni okutmayan anamla babamdır. Bana vereceğin cezayı onlara ver. Kabirlerini açtır ve kemiklerini yak. Evet, beni okutmadılar. Bunun acısını bildiğim ve okur yazar olmamanın cezasını ömür
boyu çektiğim için ben oğlumu okuttum. '
Şimdi, buracıkta hikayemize ara verip insaf ile düşünelim :
Bu hikaye, on iki asır önce olmuştur. O tarihten bu yana, bu ve benzeri hikayeler dilden dile söylenerek günümüze
gelmiştir. Hal böyle iken, günümüzde durum farklı mıdır ?
Maalesef hayır ! .. O günün insanı belki hiç tahsil görmüyor ve
yalnız dünya işleriyle uğraşıyordu. Bugünün insanı ise, tahsil görüyor ama, yine dünyası için .. Doktor olmak, mühendis
olmak, avukat olmak, iyi yaşamak, çok kazanmak, lüks hayat geçirmek, bütün maksat ve gaye bu ! .. Evet, bir ülkeye ve
bir topluma doktor da, mühendis, avukat, teknisyen, iktisatçı, ziraatçı, eczacı, kimyager de lazımdır. İslamda ilim tahsi··
li farzdır. Fakat, bir de ma'nevi ilimler vardır ki, bunları tahsil etmek farz-ı-ayndır. Bunu tahsil ettikten sonra, diğer bir
müsbet ilme yönelmek ve onu da tahsil etmek vazifemiz ve
borcumuzdur. Ne var ki, bu ilimleri tahsil farz-ı kifayedir.
Bir kısım gençler tababet tahsil ederse, diğerlerinden bu farz
sakıt olur. Çünkü, bir milletin bütün fertlerinin doktor olmasına hem lüzum, hem de imkan yoktur. Şu kadar ki, bir topI um kendi ihtiyacına yetecek kadar doktor yetiştiremezse,
Allahu teala indinde mes'ul olur. Bilmem anlatabiliyor muyum ? Yani, demek isterim ki, bir genç herşeyden önce öğren-
- 300 -
mesi farz-ı ayn olan ilm-i halini talim ve tedris edecek ve sonra içinde yaşadığı topluma faydalı olabilecek bir diğer ilim
dalı seçerek onu da tamamlayacaktır. Yoksa, birini diğerine
tercih ve feda etmek islam mantığı ile bağdaşamaz. Mesela,
kırk milyon Türkün topyekun din adamı olmasına lüzum ve
ihtiyaç yoktur. Fakat, her Müslüman Türk çocuğunun abdest
alacak, namaz kılacak, oruç tutacak ve diğer ibadet ve ta'atte bulunacak kadar din bilgisi, din dersi alması kaçınılmaz
bir zarurettir.
Oysa, insanoğlu oldum olası fani dünya hayatına verdiği
ehemmiyeti ebedi hayatı olacak ahiretine ne yazık ki verme-·
mektedir. Bunu ihmal ettiği için de bilkatinin sebebini anlaya�amakta, nerden gelip nereye gittiğini kestirememektedir.
Geçici dünya hayatı için sıhhat, servet, mevki, şöhret, mal
ve evlat bakımlarından endişeler içinde kıvranırken, baki ve
ebedi hayatımız için hiçbir tasamız bulunmamaktadır. Evet,
mademki bu dünyaya geldik, elbette bir takım ihtiyaçlarımız
olacaktır ve bunları karşılayabilmek için çalışıp çabalamak,
helal ve meşru yollardan bu ihtiyaçlarımızı giderecek kazanç··
ları sağlamak da görevimizdir. Peki, ama fani ihtiyaçları karşılamak görevimiz oluyor da, baki hayattaki ma'nevi ihtiyaçlarımiz ne olacak ? Onları ne ile sağlayacağız ve kazanacağ·ız ?
En kabadayı 70 - 80 yıllık bir fani ömür için hayatının dörtte birisinden fazlasını ilim ve meslek sahibi olmaya harcayan insanoğlu, kimbilir kaç asır sürecek ebedi hayatı için hiçbir fedakarlıkta bulunmayacak mı? Böylesine bir ihmal ve
gaflet, akılla bağdaşahilir mi ? Akıllı olan insan, fani dünya
hayatı için baki ve ebedi olan ahiret hayatını terketmeyendir.
Fani hayatımız için duyduğumuz kaygu ve tasayı, baki hayatımız için de duymadıkça, açık söyleyelim, kurtuluş imkanı
yoktur ve mutlaka hüsrana uğrarız.
Varislerine, hatta bir bakıma sevmediklerine bırakıp gideceği bir servet için uykuları kaçan, günleri ve geceleri zehir olan zavallıların ahirete, elleri boş ve sermayesiz gideceklerini düşünememeleri, cidden ve hakikaten acınacak ve ağianacak bir haldir. Gafil olmayalım, kaç asır süreceği belli olmayan bir kabir hayatı var, tekrar dirilmek ve hesaba çekilmek var, mizan var, sorgu sual var ve işin en acıklısı eli böğ·
ründe şaşkın ve malıcup orta yerde kalmak var .. Kasanı ve keseni, masanı ve makamını, diploma ve ihtisasını mezara götüremezsin .. Aklını başına al, akibetini iyi düşün, burada nice izzet sahibi görünenler, orada zelil ve perişan olacaklardır.
- 301 -
Burada, beğenmediğimiz, hor ve hakir gördüğümüz niceleri
de orada karşımıza gerçek mevki ve makam sahibi olarak çıkacaklardır.
Her ne hal ise, yine sözün ucunu kaçırdık, özür diler ve
hikayemize devam ederiz :
Haccac-ı Zalim'in bulunduğu odanın iki kapısı vardı. Birisinin üstünde RAHMET KAPISI ve diğerinde AZAP KAPISI yazılı idi. Rahmet kapısından çıkan kurtulur, azap kapısından çıkan ise, hemen kapının arkasında bekleyen eellada baş
verirdi. Gerçi, kendisini ana ve babasının okutmadıklarını söylemesi ve hemen ardından da kendisinin çocuğunu okuttuğunu ilave etmesi, annesinin de iltimasiyle Haccac'ın kalbini oldukça yumuşatmıştı. Buna rağmen, ihtiyarı son bir defa daha
imtihan etmek istedi ve ona :
- Yık ıl karşımdan, çık, seni gözlerim görmesin! diye
gürledi.
Adamcağız, korku ve sevinç arasında boynunu bükerek
sordu :
- Hangi kapıdan çıkayım efendim?
İşte o zaman Haccac, ( El-müsteşarü eminün - Danışan
emin olur) Hadis-i şerifini hatırladı ve ihtiyara rahmet kapısını gösterdi.
Ihtiyar, sünnet-i seniyye-i nebeviyyeye uyduğundan canını cellattan kurtarmıştı.
Gerçekten de böyledir aziz kardeşlerim:
Sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ye uyanlar, dünya ve ahiret azaplarından kurtulurlar. İki cihanda da saadet ve selarnet bulurlar. Bu kıssam1zı sakın unutmayınız ve daima hatırlayınız. İyi biliniz ki, Falır-i alem f?allallahu aleyhi ve sellem efendimizi kendimize örnek ve önder ittihaz edersek, bizim için korku ve üzüntü yoktur. Çünkü, Allahu teala'ya varan kapıyı o açmıştır. O kapıdan girenler Hak rizasma ve Hak
cemaline nail olurlar.
Bu kıssanın sonunu, ileriki derslerimizde anlatacağız.
Şimdi, artık Allahu teaHı'nın sevdiği huyları ve sıfatları
sayınağa devam edebiliriz :
İhsan ve sehavet {İyilik ve cömertlik) , nasihat, iffet sahibi olmak, vefakar ve Hakka riayetkar olmak, azim sahibi
olmak, hayırlı işlere koşmak ve bu gibi hayır işlerinde kimseden geri kalmamağa gayret etmek, te'enni ve te'emmül (Bir
işte aceleyi terkederek temkinli ve tedbirli davranınağa te'enni, bir işi layık olduğu dikkatle düşünrneğe de te'emmül denir) ,
- 302 -
iyi ve salih kişilerle oturup kalkmak, sehat sahibi olmak, şahsının izzet ve şerefini değil, islamın izzet ve şerefini korumak,
yerinde konuşmasını ve yerinde susmasını bilmek, ölümünü
ve ahiretini unutmamak, Rabbimizin en çok sevdiği ve övdüğü huylar ve sıfatlardır.
l\len aref sırrına er, koy gafleti ;
Gör ne remzeyler bu insan sureti,
Haşr-ü neşrile tamuyu cenneti,
Gayre bakma, sende iste sende bul ..
Allah u te ala'nın sevmediği sıfatlar ve işler de şunlardır :
Allahu azim-üş-şam inkar etmek ve ona şirk koşmak,
yalancılık, şahitliği gizlemek ve saklamak, riya, u'cub, kibir,
kin, edepsizlik, Haktan ve halktan utanmamak, Allah u te ala'
ya asi olmak ve Allahu teala'dan razı olmamak, şekavet, verilen ni'metlere nankörlük etmek, himmetsizlik ve gayretsizlik,
ahlaksızlık, ibadetsizlik, Allahu teala'dan istememek, Allahu
teaJa'ya güvenmemek, emanete riayet etmemek, kendi aklına güvenmek ve herşeyi kendi aklıyla ölçrneğe yeltenmek, sabırsız olmak, korkaklık, cehalet, kendisine tevdi edilen sırrı
açıklamak, öfkeli olmak, merhametsiz, azimsiz, gayretsiz, kinci, kıskanç, fırsat düşkünü, fesatçı, tenbel, uyuşuk olmak, ahde riayet etmemek, affetmemek, meşveret etmemek, ih.san ve
sehavet sahibi olmamak, nasihat dinlememek, iffetsizlik, vefasızlık, azimsizlik, hayırlı işlere koşmamak ve hayır yapmaktan hoşlanmamak, te1epni ve te'emmül sahibi olmamak, iyi ve
salih kişilerin meclislerinde bulunmamak ve bu meclislerden
hoşlanmamak, kötü kişilerle düşüp kalkmak ve onları sevmek,
sebatsızlık, şahsi izzet ve şerefini islamın izzet ve şerefinden
üstün tutmak, nerede evet ve nerede hayır denilmek gerekeceğini düşünmemek, kendisini herkesten üstün ve yaptığı işleri güzel bulmak ve bununla öğünmek, isyanlarını, suç ve kabahatlerini görmemek, fırsat düştükçe başkalarını çekiştirrnek ve kötülemek, dedi-kodu yapmak, tamalıkar olmak, cimri olmak, yememek ve yedirmemek, başkalarının yaptıkları veya yapmayı tasarladıkları hayırlı işlere de engel olmak, halka zararlı olmak, kişisel çıkar ve yararları için başkalarını zarara sokmaktan çekinmemek, hısım akraba ve eş dost ziyaretlerinde bulunmamak, bir mevki veya makama geçince veya üç beş kuruş sahibi olunca bütün yakınlarını hor, hakir gör-
- 303 -
rnek ve onlarla ilgi ve ilişkisini kesrnek de Rabbimizin sevmediği çirkin ve kötü sıfatlardır.
Allahu teala'nın sevdiği veya sevmediği bütün sıfatları,
böyle bir risale içinde saymağa ve açıklamağa imkan olamayacağı tabiidir. Biz, bu kadariyle iktifa ederken, herkesi ilgilendireceğini umduğumuz hususları seçtik. Cenab-ı hak, cümlemize inayet ve hidayet buyurarak, sevdiğini sevdirsin, yerdiğini yerdirsin ve bizleri sevdiği kulları zümresine erdirsin.
Kıh kırk yarmaya iriandır deme,
Ona yahşi, buna yamandır deme,
Şwıa gerçek, buna yalandır deme,
Birinin aslı yok, yalan sendedir ..
Bütün bu çirkin ve kötü sıfatıarın başı yedi sıfat olup,
diğerleri bu sıfatıarın bir nevi şubeleridir. Güzel veya çirkin
her sıfat için, binlerce sahifelik koca bir kitap yazmak mümkündür. Ancak, yukarıda da işaret ettiğimiz gibi, buracığa
kayıt ve zaptedebildiklerimizle, edemediklerimizin anası aşağıda sayacağımız yedi kötü ve çirkin sıfattır :
1. U'cub : Kendini çok sevme, her işini beğenme, bencillik, gurur
2. Kibir : Büyüklenme, büyüklük satma
3. Riya : iki yüzlülük
4. Hased : Kıskançlık
5. Gazap : Öfke
6. Hubbu mal : Mal sevgisi
7. Hubbu cah : Makam sevgisi
Bu konuda, iRŞAD narnındaki eserimizin 2. cildinin ll.
dersinde daha geniş ve etraflı bilgiler sunmağa çalışmıştık.
Burada, konumuzia ilgili olarak özet bir açıklama yaptık, Cenab-ı Hak, tevfik ihsan buyurur ve aklımız tevfik-i Rabhani
ile anlaşırsa, bu kötü ve çirkin sıfatları tamamiyle terkeder,
yaptığımız i badetierimize güveneceğimize Rabbimize güvenir.
onun kerem ve fazlma sığınır, tevazfı sahibi birer insan oluruz. Hakkı kabul edersek, ihlas üzere bulunuruz. Hasedi terkederek Rabbimizin bizlere bahş ve ihsan buyurduklarına razı
oluruz. Hilm ve rıfk sahibi olursak, mala muhabbet etmez,
malın, mülkün, paranın gelip geçici ve eğreti olduğunu ve
emaneten bize verildiğini anlarız. Aynı şekilde, işgal ettiğimiz
- 304 --
makamın da Hakkın lfıtuf ve keremi sayesinde muvakkaten
bize tahsis olunduğunu idrak edersek, makam sevgisi denilen
büyük illetten de kurtulur, onu bir zulüm, heva ve heves vasıtası değil, bir adalet ve hakkaniyet vesilesi olduğunun şu'
uruna varırız.
Allah azze ve celle, bu şu'ur ve uyanıklığı cümlemize nasip ve asan eylesin. Zira, nerede ve hangi mevki ve makamda bulunursak bulunalım, ister amir, ister memur olalım, serbest meslek sahibi, işçi, çiftçi, teknisyen, şoför, pilot, tüccar,
esnaf hangi meslek ve zenaatta çalışırsak çalışalım, her işimizi, her fiilimizi, her davranışımızı görüp gözetleyen, hatta
kalplerimizden gizlice geçirdiklerimizi dahi hakkiyle bilen bir
yüce makamın huzurunda ve mürakabesinde bulunduğumuzun
idrakine varır, o yüce mürakıbın bizim gibi kocamadığını,
yaşlanmadığını, ihtiyarlamadığını, emekliye ayrılıp bir kenara çekilemeyeceğini, uyunıadığını, kendisine dalgınlık ve gaflet bastırmadığını anlar, bizden öncekiler gibi bir gün bizleri
de öldüreceğini, karanlık ka birde münkir-nekir adı verilen melekleri vasıtasiyle sorguya çekeceğini, mezarımızı ya cennet bahçelerinden bir bahçe veya cehennem çukurlarından bir
çukur haline getireceğini, sonra bizi birgün tekrar dirilteceğ·ini, mahşer yerine toplayıp hesaba çekeceğini, zerre kadar
hayır işlemişsek mükafatını vereceğini, zerre kadar şer işlemişsek cezasını göreceğimizi düşünerek ölümün hak, kabir suaUnin hak, tekrar dirilmenin hak, mizanın hak, hesabın hak,
cennetin hak, cehennemin hak olduğuna iyman edersek, Allah
korkusuyla Allah sevgisini içimizde yaşatırsak, muhakkak ki
meleklerden üstün dereceler bizim içindir.
Allah korusun, bunlara inancımız yoksa o akıl şeytanın
ve nefsin elinde esirdir, köledir ve sahibini mutlak ve muhakkak hayvanlardan daha adi ve .aşağı derekelere düşürür.
Ya Rabbel-alemiyn ve ya Erham-er-Rahimiyn !
Biz aciz ve günahkar kullarına adlinle değil, affınla muamele eyle, bizleri hakikat-i Kur'aniyye, hakikat-i Muhamme·
diyye ve hakikat-i islamiyyeden nasibedar eyle, okuduğunu
ve dinlediğini anlayan, anladığı ve öğrendiği ile amel eden, boş
kafa gezdirmeyen, kötü ve çirkin huylarını ve sıfatlarını, rizayı ilahine uygun en güzel ve en üstün ahlak olan ahlak-ı Kur'
aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile değiştirrneğe muvaffak
olan kullarından eyle .. Elinden ve dilinden kimseye zarar vermeyen, kendi suç ve günahlarından büyük suç ve günah görmeyen, af ve mağfiretini umarak dergah-ı barigah-ı ahadiy-
- 305 -
yetinden gayriye yüz sürmeyen kullarından eyle. Bizleri iymandan, Kur'andan ve Resül-ü zişandan ayırma, yüzlerimizden haya perdesini sıyırma, haram ile doyurma .. Sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ne hakkiyle ve layıkıyle uyanlardan, hak
kelamı duyanlardan, hak ve hakikat uğruna baş koyanlardan
eyle .. Bütün amellerimizde, ipadet ve ta'atimizde ihlas üzere
bulunanlardan, cennet ve cemalinle tebşir olunanlardan eyle ..
Dünya için ahiretini feda eden gafillerden, okuduğunu anlamayan cahillerden, varlığını ve birliğini inkar ederek dünyaya tapan sefillerden eyleme .. Tam ve mutlak bir teslimiyyet ve
tevekkülle hükmüne razı olanlardan, rizayı ilahine layık bulunanlardan eyle .. Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffm ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü lillahi Rabbil-alemiyn .. (EL-FATIHA)
EnvAr-ÜI-Kulüb, Cilt 1 - F: 20
A ee ,._
ENV AR - UL - KULU B
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 8
1\IÜN DER ECAT :
A'raf sfıre-i celilesinin 196. ayet-i kerimesinin tefsiri -
Allah dostları kimlerdir? İnanaDlarla inanınayanların
durumları ve farkları nelerdir? Ölüm son değildir - Mü'
min cennette ve ni'mette, kafir cehennemde ve hasrette ebedi kalacaktır - Alıiret aleminin izah ve isbatı -
Ölüme hazırlıklı olmak ne demektir? - Dünya, ahiretin
tarlasıdır - istiklal ve hürriyetin anlam ve önemi - Bu
hallere neden düştük? - Kelime-i tevhidin yedi hikmet
ve ni'meti - Aslıab-ı Resfılüıı örnek hayatları - Falır-i
Razi hazretlerinin bir irşi.dı - Milletler din, dil ve an'
anelerini korumakla beka bulurlar - İslam dini, ilerlemeğe ve yükselrneğe engel değildir - Hristiyan aleminin
yalan ve iftiraları ve bizim aydınlanmamış aydınlarımızın buna kanmaları - Bizi geri bırakan taklitçilil{ ve
kopyacılıktır - Misyoner teşkilatının gizli faaliyetleri -
Hristiyan papazlarını mönazaraya davet - Hristiyanlık
inançlarının ne kadar bitıl olduğunun izah ve isbatı -
Kafirleri hakka ve tevhide çağmyoruz - İyınan ve islamdan nasibi olmayanlarm edep ve terbiyelerini muhafaza etmeleri insanlık vazifeleridir - Batı gençliğini
hristiyanlık artık tatmin etmemektedir - Hristiyan
dünyasında çöküntü vardır - Dinimizi, dilimizi ve aıı'anelerimizi korumanın lüzuın ve ebemmiY.eti - 'Allabu teila'yı sevenlerin beş alimetleri vardır - Öğüt ..
Sallfı ala seyyidina 1\luhaınıned
Sallfı ala envar-i kulubina Muhammed
Sallfı ala şefi-i zünubina Muhammed
Sallfı ali mürşidina Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah.. Ez-zahirü Allah.. Elbatinü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi AUah. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlfıl ukdeten min
lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ibad . .
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-iii hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel cevvad-ül kerim . .
E' ılzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismi!lah-ir-Rahman-ir-Rahiym
İ n ne ueliuuallah-iillezi nezzel-el-kitdbe ve lıüve ueteııell-es-salihiun ...
El-A'raf : 196
1
Meal-i münifi : Zira, benim dostum ve yardımcım, Kur'
an-ı azimi indiren Allahu azim-üş-şandır. Ve o bütün salih kullarının dostu ve yardımcısıdır.
Aziz din kardeşlerim, muhterem Hak yoldaşlarım :
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, gerçekten salih,
abid, doğru, dürüst, sözünde sadık ve özünde muhlis olanların dostu ve yardımcısıdır. Allah celle celalühu, müttekilerle ve muhsinlerle beraber olduğunu beyan ve ilan buyurmaktadır :
- 310 -
lnııal/r:ilıe m ii' alleziyn-eı-tekav ııelf.eziyne lı üm muhsinurt
En-Nahl : 128
Meal-i münifi : Elbette Allahu teiUa küfür ve ma'siyetlerdeıı sakınanlar ve daima iyilik edenlerle beraberdir.
Bunun ne büyük bir ni'met olduğunun şu'uruna varanlar
kıyınet ve ehemmiyetini anlayabilirler. Yerlerin ve göklerin,
görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen aJemlerin Rabbi ve mürebbisi, küfür ve isyanlardan, hata ve nisyanlardan
gücü yettiği kadar sakınanların, rizayı ilahisine aykırı hareket ve davranışlardan çekinen! erin ellerinden geldiği kadar
hayır ve iyilik işleyenierin beraberindedir, onların dostu ve
yardımcısı dır.
Allahu teala, zat-ı üluhiyyetini sevenleri sever, zat-ı aha·
diyetini zikredeni zikreder. Allahu sübhanehu ve teala'yı
unutanlar, kendi nefislerini unutmuşlardır. Kendi nefsini ve
aczini unutanlar ise fasık ve günahkardır. Bütün kötülükler,
isyanlar, taşkınlıklar ve aşırılıklar Allahu azim-üş-şanı unutmaktan ileri gelir. Allahu teala'yı inkar _edenler, kıyamet günü ona hesap vereceklerini münkir bulunanlar, kendilerinden
her türlü kötülük umulması gereken kimselerdir. Böylelerinden Allahu teala'ya sığınırız. Bunlar, dünya hayatına razı
olur, ahireti red ve inkar ederler, yalnız dünya hayatı ile yetinirler, bunca ayat-ı ilahiyyeye yüz çevirirler ve içine düştükleri gaflet ve dalalet girdaplarında boğulur, g·iderler. Onların
bu tutum v'e durumları, bütün gaflet ve dalalet erbabının olduğu gibi, kendilerini bu inkarlarının cezasını çekmek üzere
cehenneme sürüklemekten gayrı hiçbir işe yaramaz :
lnrıelleziyne lı1 yere un e li ka' e na ve ra du bil-hayat-id-dünya vatme' en nu bi ha velleziyne
hüm an ayatinil gafilün ııla'ike me'vd-hiim-ün-narii bima kanıl yeksibıln
Yunus : 7-8
Meal-i münifi: Onlar ki, ahirete inaıunayarak bize kavuşacaklarını uınmazlar, ikabıınızdan korkmaz, sevabımızı rica etmezler, dünya hayatına razı olur ve onwıla mutma'in bulunurlar ve onlar ki ayetlerimizden ibret almaz gafillerdir, onların kazandıkları küfür ve ma'siyyetler yüzünden varacakları yer ancak ateştir.
Buna mukabil, Allahu teala'ya iyman eden, onun varlığını ve birliğini dilleriyle ikrar ve kalpleriyle de tasdik eyleyen
ve kulluk ve ibadet vazifelerini hakkıyle yerine getirrneğe çalışan ehl-i iymanın gidecekleri yerin de cennat-ı aliyyat olacağı yine ayet-i kerime ile sabittir.
lnnelleziyne ilmenu ııe amil-us-sillihaıi yehdihim Rabbühüm bi-iymilnihim tecriy min
tahı-ih-üm-ül-enhilrü fi cennat-in-na'ıym ... Yunus: 9
Meal-i münifi : İyman edip salih arneller işleyen kimseleri ise, Rableri bu iymanlan sebebiyle ağaçları altında nehirler akan o ni'metlerle dolu cennetlerdeki saa.detin yolunu
gösterir.
Evet ; aşık ve sadık mü'minler orada hayat-ı ebediye mazhar olacaklar, daimi bir zevk-ü sefa içinde bulunacaklar ve
ebediyyen cennat-i aliyatta kalacaklardır. Kafirler, küfürlerinin cezasını ebediyyen çekecekleri gibi, mü'minler de iym.an
ve ikrarlarının mükafatını ağaçları altından ırmaklar akan
cennette ebediyyen zevk ve sefada bulunacaklardır.
Bu fani ve gelip geçici dünya hayatında iyman zevkine
varan, ibadet tadını tadan, Allahu teala ile sevişen ancak mü'
minlerdir. Bu alemde, ma'nevi olarak tattıkları bu zevki, baki
ve ebedi alemde madd�ten tadacak ve yaşayacaklardır. Netekim, kafirler de, bu alemde çektikleri ma'nevi iymansızlıklarının cezasını, ibadetsizlik azabını, o alem-i bakide fiilen ve maddeten cehennemde çekeceklerdir.
Burada, bir açıklama ve uyarma yapmak isterim :
Allahu teala'ya, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, kıyamet ve ahirete iyman etmeyeniere dikkat ve ibretle
- 312 -
bakınız ve onların hal ve gidişlerini şöyle bir tetkik ediniz.
Göreceksiniz ki, bu gibiler ma'nevi bir boşluk ve yoksulluk
içindedirler. Hiçbir şeyden zevk almaz, hiçbir şeyle oyalanamazlar. Vakit geçirmek ve sözüm oııa eğlenmek için meşgul
oldukları herşey onlar için bir yorgunluk, bezginlik, kaygu ve
üzüntü kaynağı olur. Oysa, dış görünüşleriyle mutlu gibidirler, maddi imkanları vardır. Bir çok kimsenin erişemediği refah seviyesine ulaşmışlardır. Dilediklerini, diledikleri zaman
temin edebilirler. Böyle olduğu halde hayatlanndan memnun
değillerdir. Daimi bir iç sıkıntısı, buhran, vesvese ve tasa içindedirler. Ağızlarının tadı yoktur, gönüllerinin muradı yoktur. N e istediklerini, ne yaptıklarını, niçin yaşadıklarını bilemezler. Çoğunun, belirli bir gayesi ve hedefi de yoktur. Yüzlerine gülen herkesi kendilerinden menfaat koparmak isteyen
sahtekar gibi görürler. Kimseye güvenemezler, kimseye dayanamazlar, herkese kuşkuyla bakarlar ve haklı olduklarına
kendilerini inandırmak için kendilerini zorlarlar. En yakınlarından, hatta eşlerinden ve çocuklarından bile emin değillerdir. Herkesin kendilerini kandırmak istediğini sanırlar. Kalplerinde şefkat, merhamet ve hassasiyet kalmamış, gönülleri
adeta nasırlaşmıştır.
"Neden mi ?
Ben, size cevap vereyim: Zira, bu gibiler iymansızlıklarının azap ve iztirabı içindedirler. Bu ma'nevi hastalıklarını bir
türlü teşhis edemedikleri için de tedavisi çarelerini bulamamışlardır. Mesela, yanılıp ölümü düşünseler veya yakınlarından birisinin ölümüne şahit olsalar, ölüm sonrası akıllarına
bile gelmez. Önünde sonunda kendilerinin de öleceklerini, bu
dünya saltanatını bırakıp gideceklerini, paracıklarının sevmediklerine kalacağını, mallarının mülklerinin başkalarının olacağını düşünürler ve bu inançları dolayısiyle kara toprağın altına girip çürümeği hatırladıkça derin bir ye'is ve azaba düçar olurlar. İyınanları olmadığından, ölümün fani dünya hayatının sonu, ebedi ahiret hayatının başlangıcı olduğunu bilemezler ve bu iymansızlık ve bilgisizlik, onları için için kemirir durur. Halbuki, asıl azabın kendileri için kara toprağın altına girdikleri günden başlamak suretiyle, maddeten ve ebediyyen devam edeceğinden gafildirler. Evet, ölümü düşünmek
ve hatırlamak bu nevi münkirler için azap ve iztiraptır. Oysa,
ahirette başlarına gelecekleri, azap ve ikabın dehşetini gördüklerinde, çirkin görüp kaçtıkları ölümü öylesine arzulaya-
caklar ve öylesine pişman olacaklardır ki, toprak olmağa dahi razı olacaklar ve fakat bir daha ele geçiremeyeceklerdir.
Kur'an-ı azim, onların bu hallerini şöyle haber vermektedir :
Yerme yenzur-ül-mer'ü ma kaddemet yedahü ve yelwl-ül-kafirü ya leytetti küntü
Türdbc2. .. En-Nebe : 40
Meal-i münifi : O gün, herkes ellerinin ne takdim ettiğine,
daha önce hayır ve şer ne yapmış olduğuna bakacak ve kafir
«Keşke dünyada toprak olaydım, hiç yaratılmasaydım ve bu
hesap ve azabı da görmeseydim .. » diyecek.
Onların bu pişmanlık ve temennilerine şaşmayınız aziz
din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım! .. Kıyamette, kişi dünya hayatında iken ahiret için yaptıklarını ve takdim ettiklerini, işlediği hayır ve şerri görüp bilecek, bütün yaratılanların
hesaba çekildiklerini görecek, herkesin alacağını alacaklısırıdan alarak hakkın kaza olunduğuna vakıf olacak, bu arada
hayvanların toprak olduklarını müşahede ederek, çekecekleri
azabın ne derece korkunç olacağını gözleriyle görecek olan kafirler, gözleri yuvalarından uğramış, şaşkın ve perişan bir halde döğünecekler ve :
- Ah, nolaydı, bizler de hayvanlar gibi toprak olsaydık.
Bu azaba düçar olmasaydık, diye feryat ve figan edeceklerdir.
İşte o gün, dünya hayatında gayet çirkin gördükleri ve
akıllarınca kaçtıkları ölümü hasretle arayacak, en büyük ni'
met bilecekler ama ne fayda ! .. Artık orada ölüm yoktur, ebedi azap ve ıztırap vardır ki, bu gibi kafirlerin dünyada korktukları ve kaçtıkları ölüm, bu azabın yanında pek hafif kalacaktır.
· Mü'minler için ise, hal ve keyfiyet böyle değildir. Çünkü,
ehl-i iymanın inancına göre ölüm; dar, küçük, sıkıntılı, kasvet ve meşakkatli bir kira evinden geniş, ferah, neş'e ve sürur dolu, rahat ve asude kendi ebedi mülkleri olan bir eve taşınmağa benzer. Mü'minlerin iymanına göre, insan ölümle
yok olmaz. Bil'akis insanı hayat-ı cavidaniye ileten gayet
tatlı bir içki gibidir. Öyle bir tad ki, bu tadışta vuslat-ı canan vardır, cennet-i rıdvan vardır, ebedi saadet ve selamet
vardır, baki ve daimi bir rahatlık ve ferahlık vardır. İnsan,
- 314 -
böyle bir içkiyi tadınca yok olabilir mi ? Elbette hayır ! .. İn·
san, ölümle yok olup gitmez. Belki, dünya hayatında vücutla·
rı kendilerine perde olduğundan, gözlerden nihan olurlar.
Bunu nasil red ve inkar edebilir ? Gözle göremediğimiz nice
varlıklar vardır. Bu··varlıklar bazan maddi, bazan da ma'ne·
vidir. Mesela, bir kaşık yoğurdu kuvvetli bir mikroskop al·
tında incelersek, içinde kaynaşan binlerce yararlı bakteriler
bulunduğunu görürüz. Buzdolabında lüzumundan fazla bek·
letilmiş bir parça et veya kıymayı aynı şekilde muayene et·
sek, üzerinde keza bir çok bakterilerin kaynaşmakta olduğu
fark edilir. Bunları, gözle göremediğimiz için yok mu diyece·
ğiz, görmediğimizi inkar mı edeceğiz ? Tıp bahsine girmek is·
temiyorum, günümüzde tababet bir çok mikropların fotoğraf·
larını çekmeği başarmaktadır. Sularda yaşayan mikroskobik
yaratıkları, çıplak gözle görünmüyorlar diye red ve inkara
yeltenrnek akıl karı mıdır ? Bu örnekleri daha da çoğaltmak
mümkündür. Size başka bir misal vereyim: Mesela, üzerinde
yaşadığımız arz küresinde güney ve kuzey Amerika kıt'aları
vardır ama biz bunları gözümüzle görmedik diye inkar edebilir miyiz ? İ tir az edenler olabilir :
- Canım, iyi hoş ama, Amerika'ya gidip gelenler var.
Mevcudiyetini onlardan haber alıyoruz, diyecekler bulunabilir. Biz de acizane cevap verir ve deriz ki :
- Bize de ahiretten haber veren, ölenlerin yok olup gitmediklerini açıkça bildiren ikiyüz yirmidört bin peygamber
var .. Her asırda, ahirete iyman eden, insanın ölümle yok olmadığına inanan ve bu inançlarını ilan eden bir buçuk milyar
alimler ve mü'minler var .. Hatta, ehl-i kitap olan Museviler
ve Hristiyanlar da kendilerine göre ahirete inanmakta ve insanın ölümden sonra yok olmadığına kani bulunmaktadır. Bu·
distler ve diğer dinlerin salikieri de dünya hayatından sonra
bir başka hayat, bu alemden sonra bir başka alem bulunduğu
inancındadırlar. Sözü uzatmağa, şahit ve delil aramağa ne lüzum var efendim ? Her zaman ve her vesileyle tekrarladığımız gibi :
Görenedir, görene ! ..
Köre nedir, köre ne? ..
Büyük emekler vererek, gücümüzden öte masraflara katlanarak okutmağa, dinine, milletine ve memleketine hayırlı
ve yararlı bir insan olmağa özendiğimiz yavrularımız, hay-
- 315 -
lazlık ettiği, kötü arkadaşlarla düşüp kalkmağa, kötü alışkanlıklar peyda etmeğe başladığı zaman, akibetini görüyor,
kendisine öğiitler veriyor ve doğru yola getirrneğe çalışıyoruz ama, o kör körüne bildiğinden şaşmıyor ve sonunda bizim yıllar önce gördüğümüz o feci akibete düşüyor ve ancak
o zaman haklı olduğumuzu anlıyor ya, artık neye yarar ?
Demek ki, insanoğlu herşeyi hakkıyle ve layıkıyle görebilmek hassasından mahrumdur. Gördüğümüzü sandığımız
halde yanıldıklarımız ve yanlış gördüklerimiz sayılamayacak
kadar çoktur. Netekim, mevcut oldukları halde göremediklerimiz, görrneğe asla muktedir olamayacaklarımız da pek çoktur. Namus, ırz, iffet, akıl, fikir istisnasız herkeste vardır
ama, görebiliyor muyuz ? Adamın birisi kalkıyor ve diyor ki :
- Siz beni adi ve bayağı bir insan gibi görüyorsunuz
ama, ben namuslu, ırz ve iffet sahibi, akıllı ve fikirli bir insanım.
Böyle söyleyene siz de cevap veriyor ve diyorsunuz ki :
- Eğer, bu saydığın fazilet ve hususiyetler gerçekten
sende varsa, bunları bana gösterebilir misin?
iddia sahibinin buna nasıl karşılık verebileceğini bilmem
düşünebiliyor musunuz, Zira, sahip olduğunu ileri sürdüğü fazilet ve hususiyetleri değil, ancak onun eserlerini gösterebilir.
Hal böyle olunca ; biz de peygamberler, sema vi kitaplar ve o
kitapların mana ve medlfıllerini açıklayan alimierin uyarmaları ile Allah u teala'nın varlığını ve birliğini, onun sonsuz kudret ve azametine taallfık eden ahiret alemini, cenneti ve cehennemİ öğreniyor ve biliyoruz.
Mes'eleyi basite irca edelim:
Bu dünya, bir sorumluluk ve hesaplaşma alemi değil midir ? Amir memurundan, usta işçisinden, öğretmen öğrencisinden, büyük küçüğünden, hasılı kademe kademe herkes biribirinden hesap sormuyor mu? Hatta, geçimlerini sağlamak
için binbir mihnet ve meşakkate katlandığımız, uğurlarında
bir çok fedakarlıkları göze aldığımız eşlerimiz bile, sırası gelince :
- Efendi ! Dün gece neredeydİn? diye hesap sormuyor
mu?
Oğlumuz veya kızımız biraz geeikecek olsalar :
- A yavrum, bu saatiere kadar nerelerde kaldın ? diye
hesap sormuyor muyuz?
Amir, maiyyetindeki memuruna :
- Neden geciktiniz? diye hesap sormuyor mu?
- 316 -
U s ta, işçisine :
- Verdiğim işi neden yapmadın? diye hesap sormuyor
mu ?
Pekala, insanoğlu bu dünya hayatında başıboş dolaşsın,
kafa gezdirsin diye mi gönderilmiştir :
Eyahseb-ül insanü en yütreke südii ...
El-Kıyame : 36
Meal-i münifi : İnsan, başı boş bırakılacağını mı sanıyor?
Binaenaleyh, ahiret ve kıyametin vuku'u mutlak ve muhakkaktır. Yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbi ve Maliki elbette ve elbette kullarından hesap soracak, inananları mükafatlandıracak ve inanmayanları da cezalandıracaktır. İşte, biz bu keyfiyeti ancak kısa aklımızın tartabiieceği kadar Kudretullah'ın
eserlerini göstererek isbat edebiliriz. Çevrenize dikkat ve ibretle bakınız :
İlkbaharda, ölü toprak diriliyor ve içinde bulunan maddeler filizlenerek yeryüzüne çıkıyor. Bütün bir kış toprak al
_tında kalan tohumların ve tanelerin ölü olmayıp, hayatta bulunduklarını is bat için başka delil ister mi ? Toprağa gömülen her insan cesedi de işte o tohum ve tane gibidir, ölü değil
diridir, ancak gözlerden silinip gitmiş, bir bakıma gizlenmiştir. Onun için, ölenler ölümle yok olup gitmezler. Onlar, toprağa ekilen tohumlar gibidirler ve malışer günü hesap vermek
üzere tekrar toprağın üstüne çıkacaklar, arnellerine göre mükafatlandırılacak veya cezalandırılacaklardır. Nasıl ki, ilkbaharda filiz veya bitkinin mahiyeti belli oluyorsa, insanoğlu da
kıyamet günü ekildiği yerden kalkacak ve mahiyyeti halka ve
kendisine bildirilecektir.
Bir cevizde milyarlarca ceviz, bir buğday, mısır veya pirinç tanesinde milyarlarca buğday, mısır veya pirinç bulunduğu gibi, bir insanda da milyonlarca insan maddesi bulunmaktadır. Bunu görüp bildiğin halde hala iyman etmez misin ? Bu kuvvet ve kudret sahibine kullukta bulunmaz mısın ?
Hayatın, ölümle son bulduğuna zahip olarak küfür ve dalalette kalmak, dünyada iymansızlık gayyasına dalmak, ahirette
- 317 -
ebediyyen, cehennemde yanmak sana yakışır mı ? İnkarı bırak, iymana gel! .. Küfrü terket, islama gel! .. Sonra, çok pişman olursun ama bu pişmanlık sana hiçbir fayda ve yarar sağlamaz.
'
lnki.rı koy, ikrara. gel;
Ağyilrı ter ket, yire gel;
Bülbül gibi güfta.ra. gel,
Gel halka-i tevhide gir! ..
Ehl-i iyman, kendilerini bu aleme getiren, bu aJemden
de berzah alemine, berzah aleminden de malışer alemine götürecek olan, herşeye gücü yeten, istediğini istediğine veren,
istediği zaman almasını bilen, zat-ı üluhiyyetine inananları,
isim ve sıfatıarını zikir ve tesbih edenleri, zat-ı ahadiyyetine
kulluk ve ibadette bulunanları cennetine alacağını, cemal-i izzetiyle mükafatlandıracağını yakinen bilirler, onun varlığına
ve birliğine iyman ederler ve bu iyman ve ikrarları dolayısiyle
de bu fani alemden sonra baki ve ebedi bir alemin var olduğuna ve kendilerinin de ölümlerinden sonra o baki ve ebedi hayata kavuşacaklarına sadakat ve samirniyetle inanırlar. Zira,
mü'minler rahmet-i ilahiyye güvenmişler, Muhammed Resulüllah gibi bir kurtarıcıya gönül vermişler ve böylelikle iyman-ı yakine mazhar olmuşlardır. Onlar, bu fani alemde iken
islam dini ile dinlendiklerinden, gönülleri daima safadadır.
Her ne kadar cisimleri ve cesetleri cefada olsa bile, bunun kendilerine taraf-ı ilahiden bir vedi'a olduğuna iyman etmişler
ve bu hali bir kader tecellisi olarak kabullenmişlerdir. İymanlı ile iymansız, alim ile cahil müsavi olamayacaklarından, mü'
min fakir de olsa ve cefada da bulunsa, bu alemde safadadır.
Kafir ise, kasasına ve kesesine, üstün refah seviyesine, malına ve mülküne, halısına ve kürküne, atma ve arabasına, atlasına libasına rağmen yine cefadadır. Mademki dinsizdir, iki cihanda da dinlenemez. Mü'min ise, din sahibidir, iki cihanda
da dinlenir.
Ana rahminde bulunan bir yavru, bizim akıl ve idrakimize
malik olsa da, ona deseler ki :
- Bundan sonra öyle bir aleme çıkacaksın ki, orada üzerine titreyen, gözünün içine bakan anan ve baban, senin için
herşeylerini fedaya hazır koruyucuların var. o alemde, aylarca ve yıllarca dolaşsan gezmekle bitiremeyeceğin denizler ve
- 318 -
karalar bulunuyor. Türlü türlü ni'metler, renk renk meyveler ve çiçekler, nehirler, dereler, çaylar, akar sular, göklere
baş dikmiş yüce dağlar, geniş ormanlar var. Bütün bu barikuIadelikleri göreceğin o yeni alemde, ışığı yedi milyon yılda
yere erişen yıldızlar da göreceksin, güneşin, ayın uçsuz bucaksız enginliklerinde yüzdüğü gökyüzünü seyredeceksin. Her
yanında yeni bir güzellik, her tarafında ayrı bir özellik bulacaksın ! ..
Henüz dünyaya gözlerini açmamış o yavru için, sığınılabilecek yegane alem içinde bulunduğu ana rahmi olduğundan, kendisine söylenilen ve anlatılan şeylerin hiçbirisine inanmayacağı tabii ve aşikardır. Oysa, dokuz ay on günlük misafirliğini tamamladıktan sonra dünyaya gelecek ve bütün bu
anlatılanların gerçekten doğru olduğunu hayretle görecektir.
İşte, tıpkı bunun gibi bizler de bu gördüğümüz fani alemde
bizler gibi fani olan kıt'aları, denizleri, karaları, dağları, dereleri, ormanları, gökleri, güneş, ay ve yıldızları, insanları ve
hayvanları ile, bundan sonra varacağımız baki alemin yanında bir ana rahmi kadar dardır. İnşaallah, gittiğimiz zaman
rahm-i roaderden dünyaya gözünü açıp gördüklerine şaşan
yavru gibi, biz de o baki alemi görünce şaşırıp kalacağız.
Yalnız, arada küçük bir fark vardır : Bu dar ve sıkışık
fani alemden, o bol ve geniş baki alem kazanılır. Allah korusun, bunun aksi olarak o bol ve geniş baki alem, bu dar ve
sıkışık fani alemde kaybedilir. Çünkü, dünya hayatı ahiretin
tarlasıdır. Bu dünyaya ne için geldiğinin idrak ve şu'uruna
varan, bu fani alemde iken Allahu teala'nın münadilerine kulak vererek onlara iyman eden ve bu alemden ne için gittiğini
anlayabilmek ni'met ve mazhariyetine eren, bu fani aleme kimin tarafından getirildiğini ve kimin tarafından götürüldüğünü düşünebilen, bir d:;ımlacık su parçasından ibaret bir nutfe
iken, ana rahminde kudret fırçasıyla tersim edeni, göz verip
göstereni, dil verip konuşturanı, kulak verip işittireni, akıl
verip düşündüreni, tefekkür sahibi kılanı, el, kol, ayak ve saire gibi bütün uzuvlarımızı birbirine denk, birbirine uygun
güzellik ve özellikte yaratanı, dudak, burun, diş, ağız, mide,
bağırsak, deri, kıl, kuvvet, sıhhat ve afiyet, irfan, his, merhamet, şefkat, okumak ve yazmak, söylemek, hayat gibi sayısız ni'metleri bahş ve ihsan buyuranı ve bütün bu lfi.tüf ve İlısanlarını meccanen ita ve ikram eyleyen Allahı tanıyanlar,
onun varlığını ve birliğini tasdik edenler, ona kulluk ve iba-
- 319 -
dette bulunanlar elbet baki alemde hakettikleri mükafatı hazır bulacaklardır. Hüdayı müte'ali tasdik etmeyen, ondan
korkmayan, ona karşı isyanda bulunan, onu inkara yeltenenterin ise, sureta insan gibi görünmelerine rağmen hakikatte
hayvandan farklı olmadıklarını söylerneğe bilmem lüzum var
mıdır ? Evet, gerçekten bu kabil insanlar yaşayışları bakımından aynen hayvan gibidirler. Hatta, bir bakıma dalalet ve serfahatleri yönünden hayvanlardan da aşağı durumda bulunduklarını Ki ta bullah haber vermektedir :
Ula 'ikc kel-en 'ami bel-Inim edal ...
El-A'raf : 1 79
-�.1'1.�··�� t
Meal-i münifi : Onlar, dört ayaklı hayvanlar gibidirler ve
belki onlardan da şaşkın ..
1 '
:., .•
Böylelerinin felakete düçar olacakları aşikardır. Bu kabil
münkirler, kafirler ve iymansızlar dalalet bakımından canavar dediğimiz hayvanlardan da daha aşağı bir derekededirler. Allah celle celalühu, bunları kıyamet günü huzuruna dahi
kabul buyurmayacak, onlara sual sormayacak ve hesap istemeyecektir :
Fe-yeı>me'izin la yüs'elü an z�:nbihi insün ve la can fe-bi'eyyi a la'i Rabbik iima tükezzibdn yu'ref-ül-mücrimCme bi-simdhüm fe-yü'hazü bin-nevasiy vel-akddm
Er-Rahman : 39-40-41
� '• "'. :
Meal-i münifi: O gün ne ins ve ne de cinne günahlarından
sorulmaz. O halde, Rabbinizin hangi ni'metlerini iııkil.r edebilirsiniz? Günahkarlar, simalarından bilinir de, perçemlerinden ve ayaklarından yakalanarak cehenneme sürülürler ve baş
aşağı ateşe atılırlar.
Sözün burasında yine bir vicdan muhasebesi yapalım :
İnsan, kendi cinsinden olan bir Ademoğlundan alacağını istese ve borçlu olan da hemen borcunu ödese, vazifesini
- 320 -
yapmış olduğu halde alacaklının kendisine teşekkür etmesi lazımdır ve insanlık icabıdır. Şu halde, seni yoktan var eden
Rabbine gerçekten insan isen nasıl teşekkür etmezsin? Sana,
bir bardak ayran veya şerbet ikram edene teşekkür etmekte
elbet insanlık görevindir. Fakat, sana o ayran veya şerbet bardağını tutacak el, onu içecek bir ağız, tad alacak bir damak,
hazmedecek mide, içindeki faydalı maddeleri emecek on iki
parmak bağırsağı, işe yaramayan kısmı süzecek bir çift böbrek ve dışarı atacak organ bahş ve ihsan huyuran Allah u azimüş-şana teşekkürün yok mu? Sana, paranla ayakkabı yapan
bir kunduracıya tam istediğin gibi bir çift iskarpin yaptığı
için teşekkür ediyorsun. İyi, güzel ama sana o çok beğendiğin
iskarpinleri giyrnek için vücuduna uygun bir çift ayak bahş
ve ihsan huyuran Rabbine teşekkürün yok mu ? Sana bir elbise veya pardesü hediye edene kıyam ediyorsun da, o elbiseyi giydiğin mütenasip bedeni meccanen ihsan huyuran Halıkına hala kıyam eylemeyecek misin? Sana yemek yedirene, kuvvetini, ilmini ve çalışınanı değerlendirerek sana belirli bir ücret ödeyene karşı eğiliyorsun da, o ilmi öğrenmen için akıl ve
idrak, bildiğini tatbik etmek için kuvvet ve sıhhat, çalışman
için hayat bahş ve ihsan huyuran Rabbine neden rüku ve seede etmiyor ve üstelik haddini bilmeden: «- N arnazda ne varmış ? İnsanın kalbi doğru ve temiz olmalı !» diyebilmek cür'etinde bulunabiliyorsun?
Cami-i şerife gelirken, namazda ütüsü bozulmasın, dizleri yıpranmasın diye eski pantalonunu giyiyorsun da, sana o
pantalonu giyrnek için balışettiği iki kıymetli uzvunu geri alıverirse, kıyamadığın o pantalonunu nerene giyeceğini neden
düşünmüyorsun ? Bir kolun üç metre, diğeri yarım metre olsaydı ne yapardın ? Alt dudağın bir kilo, üst dudağın ince, küçük kalsaydı, o inci gibi dişierin irili ufaklı ve eğri büğrü dizilmiş olsaydı, başındaki saçlar uzadıkça urgan gibi kalınlaşsaydı, kaşların ve kirpikierin ya hiç olmasaydı veya göz bebeklerini kapatacak derecede uzasaydı, hasılı bütün uzuvların birbirine denk, biçimli, muvazeneli ve mütenasip olmasaydı, halin nicolurdu ? Bülbül gibi şakıyan dilin, ağzına sığmayacak kadar uzasaydı, gözlerinin birisi anormal şekilde büyüseydi ve kapakları da bulunmasaydı, içtiğin suyu, yediğin
yemekleri hazmedecek, artıklarını dışarı atacak organların olmasaydı, bir ayağın elli kilo ve diğeri küçük olsaydı, başın
değirmen taşı kadar büyüseydi, nasıl sıkıntılara düşeceğini,
nelere katlanacağını gözünün önüne getirebilİyor musun ? Vü-
- 321 -
cudun insana ve başın herhangi bir hayvana, yahut vücudun
herhangi bir hayvana ve başın insana benzeseydi ne acayip bir
görünüşün olacağını akıl edebilİyor musun?
- Ben, bütün bu saydıklarının hiçbirisini istemem! diyebilir miydin? Desen bile, HaJik seni böyle yaratsaydı bu itirazın neye yarardı ?
Görmüyor ve anlamıyor musun ki, yılanlar, çıyanlar, akrepler, zehirli böcekler, vahşi hayvanlar, yırtıcı kuşlar, sen
üzerlerine varırsan kaçıyorlar. Neden ? Zira, senin kendilerini öldürmenden korkuyorlar. Oysa, hallerinden memnun olmasaydılar, hiç kaçarlar mıydı ? Hatta, belki de kasten önüne çıkarlar ve onları öldürmeni isterlerdi. Bu hallerinden kurtulmak için, ölümü tercih ederler ve muhtemelen intihar bile
ederlerdi. Demek oluyor ki, kendilerine verilen ve giydirilen
hayvanlık elbiselerinden ve yaşadıkları hayattan memnun olduklarından, insanoğiu tarafından öldürülmernek için birer
tarafa sıvışıyor ve saklanıveriyorlar.
Sen ki, insansın ! Malılükatın en şerefiisi ve üstünü olarak yaratılmışsın! Böyle olduğu halde, başına tatsız bir iş
gelse, herhangi bir musibete uğrasan, utanıp sıkılmadan Rabbini kullara, yani Halikini malıluka şikayet ediyorsun .. Sana
bahş ve ihsan huyurulan ni'metlerden habersiz ve gafil, sana bütün bunları hiçbir karşılık beklemeden verenden yakınıyor, sızlanıyorsun .. Bu davranışın isyan değil de nedir ? İsyan etmiyorum diyemezsin, zira muti olsan sana bu İhsanlarda bulunandan şikayetçi olmaz, Rabbine hamd ve sena eyler,
şükranlarını arzedersin. Böyle yaparsan, ebedi hayat senin,
cennet senin, cemal senin, rıdvan senin olur. Onun için diyoruz ve israr ediyoruz ki, cennet ve cemal böyle hareket eden
salihlere, abidlere, aşıklara, ariflere, Allahu teala'nın dostu
olanlara, Hak velilerine bahş ve ihsan huyurulacaktır.
Aklını başına devşir kardeşim! Gaflet uykusundan uyan,
başın teneşire vurduğu gün nasıl olsa uyanacaksın ama, iş işten geçmiş olacak. Sana bunca ni'metler bahş ve ihsan huyuran Rabbine kıyam, rükfı ve secde et ! Seni kurtaracak cennetin anahtarı, cehennem kapılarını kilitleyen, ateşi senden ırak
eden tevhidi, dilinle ikrar ve kalbinle tasdik e yle !
EnvAr-ÜI-Kulüb, Cilt 1 - F: 21
La ildhe illallah Muhammedün Resulüllah
iki kanat gibidir. Bu kanatları takınanlar cennete uçarlar, Allahu teala'nın dostu, Resfıl-ü zişanın sevgilisi olurlar.
Allah'ın dostu ve peygamberin sevgilisi olmak ne demektir bilir misin? Bunun kıyınet ve ehemmiyetini takdir ve idrak edebiliyor musun? Şu halde, bugünden tezi yok Rabbinin emirlerini tutmağa ve nehiylerinden kaçınınağa çalış, Rabbini zikr-ü
tesbih etmeğe alış ! Başta anan ve baban olmak üzere dostların, ahbapların, yakınların, konu komşun, birer ikişer kabre
giriyor ve arnelleriyle başbaşa kalıyorlar. Bunları görüp bildiğin, akın akın ahirete göçenieri gözlerinle gördüğün halde,
neden uyanamıyor, neden derlenip toparlanamıyorsun?
Şol fena mülkünün vefası yoktur,
Konan göçtü, nöbet bizim yol bizim;
Belası, kazası, mihneti çoktur;
Murad bizim, istek bizim, hal bizim ..
Birgün bu nöbet sana da, bana da geliverecek. O günü
hiç düşünmüyor musun? Kışlık yakacağımı alamadım, evimi
onaramadım, sırtıma bir palto uyduramadım diye hayıflanıyorsun da, ebedi hayatınla ilgili hiçbir hazırlıkta bulunmuyorsun ? Bu alemden sonra iki alem var, o alemde iki mekan var :
Biri N AR biri NÜR .. Üçüncü bir makam ve mak ar yok ! Ya,
NÜR makamı olan CENNET'e ; ya NAR makarrı olan cehenneme gideceksin. Her ikisi de buradaki sa'y-ü gayretinle
elde edilir. Dünya ahiretin tarlasıdır buyurulmuştur. Burada
ne ekersen, orada onu biçersin.
Evet, dünya ahiretin tarlasıdır ! Senin ve benim vücutlarımız bu tarlanın ekinleridir. Azrail aleyhisselamın harbesi
orağıdır. Mezarlar, Azrail aleyhisselamın biçtiği bu insan
ekinlerinin demet olduğu yerdir. Cennet ve cehennem de bu
mahsulün anbarlarıdır. Bunu sakın unutma ! Cennete, rizaya,
cemale, ebedi saadet ve selamete nail olmayı dilersen, Alla.hu
teaJa'ya ve Resulüne iyman et, Hakka tam ve mutlak bir ihlas ile kulluk ve ibadette bulun, Rabbinin emirlerini tut, yasakladığı ve sevmediği ne varsa hepsinden el çek, belaiden ka-
- 323 -
zan, helaJ ye, çoluk çocuğuna da helaJden yedir, kazancından
Allah yoluna sarfet, çıplakları giydir, ağlayanların gözyaşlarını dindir, fakirleri doyur, yetimleri kayır .. Elin, dilin, belin
doğrulukta olsun, elin karda ve gönlün yarda bulunsun .. Dilinden tevhid eksilmesin, kalbinden sevgi ve muhabbet silinmesin ki cennet ve cemal yolları sana feth-ü küşad olsun ..
Yok, böyle yapmaz da yalan-dolarıla ömür geçirir, iymansız bir kalp taşır, taş gibi katı bir yürekle bu dünya aleminde şefkatsiz, merhametsiz dolaşır, ibadet ve ta'at sermayesinden iflas etmiş bir kahpla huzur-u hakka ulaşırsan sana
haber vereyim ki, cehennem ile müjdelenen bahtı karalardan
bİrisin ! Çünkü, ne ekersen onu biçersin ..
HtKAYE
Vaktiyle, bir ağa bütün ömrünü günah ve ma'siyyet bataklıklarında çürüttüğü halde, cennet ve mağfiret umduğunu
söyler dururdu. O ağanın surette köle ve hakikatte sultan olan
bir kölesi vardı. Bir yaz mevsimi başlangıcında ağa, kölesine
tarlalarını göstererek nereye fasulya, nereye domates, nereye
buğday ve saire ekeceğini işaret etti. Köle, bütün tarlalara arpa ekti, aradan aylar geçti, ekin meydana geldi. Ağa hazretleri dolaşırken emir ve tenbihi hilafına buğday ve diğer sebzeler yerine baştan sona arpa ekilmiş bulunduğunu görünce
kölesine fena halde kızdı, bağırıp çağırmaya başladı :
- Sen kim oluyorsun da, benim emrimi diniemiyorsun ?
Ben, sana şuraya fasulya, buraya domates, öteye buğday ekeceksin dememiş miydim ?
Hırsını yenerneyerek elindeki kırbaçla kölesini dövmeğe
hazırlanınca :
- Dur ağam vurma ! dedi. Evet, suçum u itiraf ediyorum.
Emriniz hilafına bütün tarlaya arpa ektim ama, hepsinin arpa çıkacağını hiç düşünemedim. Öyle sandım ki, bütün tarlalara arpa ekecek olursam, emir ve işaret ettiğiniz yerde fasulye, domates ve buğday da çıkar. Halbuki, tahmin ve ümit
ettiğim gibi olmadı.
Ağa, kölesinin bu savunması üzerine kahkahayı bastı :
- Sen ya sırsıklam delisin, veya alımağın birisisin ! Be
adam, hiç arpa ekilen bir tarladan fasulye, domates veya buğday mahsulü alınır mı ? Bu yaşa kadar boşuna kafa gezdirmişsin, bilmiyor musun ki, bir tarlaya ne ekersen, onu biçersin,
deyince köle boynun u büktü :
- 324 -
Bağışla ağam, dedi. Ben bunu, sizden öğrendim.
Terbiyesizin zoruna bak, ben sana ne zaman böyle bir
şey söyledim veya öğrettim?
- Evet ağam, sakın kızına ! Ben bu işte aynen sizi taklit ettim. Başıma bu iş geldi.
- Haltetmişsin, sen şimdiye kadar benden böyle akla
sığmaz, mantıksız bir hal zuhur ettiğini gördün mü?
- Gördüm ağ·am gördüm ! Siz, daima Allah u teaJa'ya
karşı isyan ve çeşitli günahlar işlediğiniz halde, Haktan mağfiret ve cennet umuyorsunuz. Evet, huyurduğunuz doğrudur.
İnsan ne ekerse onu biçer. İşte gördünüz, arpa ektim arpa çıktı. Bir tek sap bile yanılıp fasulye, domates veya buğday olmadı. Şu halde, dünya da ahiretin tarlası olduğuna göre, burada da ne ekersek, orada onu biçeceğimiz muhakkaktır. Eğer,
benim ektiğim arpa yerine buğday ve diğer sebzeler çıksay-·
dı, siz de bunca ma'siyyetinize rağmen cennet ve riza bulurdunuz.
Ağa, kölesinin bu ikaz ve irşadı üzerine gafletten uyandı. Ağlayarak :
- Sen köleliğe layık değilsin, senin hürriyetini vereyim
ki, Allahu teala da beni bağışlasın, dedi ve kölesini azat ederek hak yoluna girdi.
Ey aşık-ı sadık, ey hak ve hakikate talip kardeşler !
Kıssadan hissemizi almalıyız. Aklım başımda ve ibret
gözümde diyenler için bu kıssamızda dikkat ve ibretle alınacak dersler vardır. Ahirete iyman eden, bu alemi fani bilendir.
Ne var ki, bu fani alemin gecesi ve gündüzü, iymanlı kullar için bir ganimet ve fazl-ü rahmettir. O halde, bir nefesi
bile boş geçirmemeli, ömür sermayesinin her lahzasını Hakka ibadet ve ta'atle tüketmeli, rizayı ilahiyyi tahsil için gayret ve himmet etmelidir. Ömür dediğin, göz açıp kapayıncaya
kadar geçer. Bak, daha dün denilebilecek kadar yakın bir mazide, mahalle arasında akranlarımızla çenber çeviriyor, zıpzıp
oynuyorduk. Derken, okul çağı, imtihan, bayram tatili, yaz
tatili sayılı günler geldi geçti. Artık, saçımıza sakalımıza aklar düşrneğe başladı. Çoğumuz, gözlüksüz iki satır yazıyı okuyamıyor, eskisi gibi koşup yürüyemiyoruz. Çalıştık, didindik
sırasında geceyi gündüze kattık, çoluk çocuk sahibi olmanın
zevkini tattık ama ömür defterinin bir çok sayfalarını da kapattık. Artık, her gecemizi bir kadir gecesi bilmenin şu'uruna
varacak bir çağdayız. o halde, geri kalan ömrümüzü ma'rifet
ve ibadetle geçinneli, ahiret terlariki görmeliyiz. Üç aylık ka-
- 325 -
rakış için elimizden geldiği, gücümüzün yettiği kadar bir hazırlık ve tedarik telaşına düşüyoruz da, ebedi hayatımız için
hiçbir tedarikimiz ve hazırlığımız olmayacak mı ? Uzun, çok
uzun bir yola ve yolculuğa çıkacağız. Yanımızda azık bulunmasın mı'? Şuradan, Ankara'ya gitrneğe kalksak, yanımıza börekti, çörekti, köfteydi, ekmekti bir azık alıyoruz. U zun ahiret yolculuğuna elimiz boş mu çıkalım? Ömür sermayesi hayasızlık, edepsizlik ve Allahu teala'ya isyanlarla telef edilecek bir ganimet değildir. Geceler ve gündüzler bir makas gibi
bu fani ömür kumaşını biçip doğramaktadır. Ahiret hayatmda çırıl çıplak kalmak istemiyorsak, o ömür kumaşından kendimize ayıplarımızı örtebilecek bir libas biçrnek zorundayız.
Yakında, hem de çok yakında tabut denilen o cansız at kapımıza gelip bizi bu fani alemden o baki ve ebedi aleme götürecektir. En sevdiklerimiz ve yakınlarımız, bizi amel sandığı
olan karanlık kabre yerleştirip savuşup gideceklerdir. Orada,
arnellerimizle başbaşa kalacağız.
İnsan, öyle bir hayat geçirmelidir ki, dünyası ma'mur ve
ahireti pür-nfır olmalıdır. Dünyanın ma'mur olması Allalnı teala'ya iyman, Rcsfıl-ü müctebaya iyman, Allah ve ResUlüne
muhabbet, yaşanılan ülkede istiklal ve hürriyet, alın teri, ırz,
iffet, haya, ibadet, çalışkanlık, helal kazanmak, helal kazaneını Allah yolunda harcamakla mümkündür. Dünyaları bu
saydığımız şartla ma'mur olanların, elbette bu hayırlı arnelleri dolayısiyle ahiretleri de pür-nür olur. Yani, bu hayırlı ve yararlı arneller kişiye dünyada huzur ve rahat sağladığı gibi,
ahirette de ebedi saadet ve selamet sağlar ve o ebedi hayatı·
pür-nfır kılar.
Yoksa, dünya hayatını tenbellikle, şuna buna yük olmr�.kIa, arsızlıkla, yüzsüzlükle, hayasızlıkla, nefsinin ve şeytanın
esiri olmakla, düşmanına gülünç düşmekle geçiren kafirlerin,
günahkarların, cahillerin ve gafillerin, dünyaları kendilerine
bir zindan ve ahiretleri de azap ve hüsran olur.
Öyle ise ; ecel şarabını içmeden, bu alemden göçmeden,
sayılı nefesler boşuna gelip geçmeden güzel ve hayırlı arneller işlemeli, geçimieriyle mükellef bulunduğumuz evlat ve iyalimize temiz ve rahat bir hayat sürdürrneğe çalışmalı, ırz ve
iffetimizi hassasiyetle korumalı, iç ve dış din ve devlet düşmaniarına karşı uyanık bulunmalı, hürriyet ve istiklalimize
tasallfıt edeceklere, fırsat ve imkan bırakmamalı, yavrularımızı vakur, kimseye boyun eğmeyen, bizden sonra ele güne
yüz suyu dökmeyen şerefli, haysiyetli, dinine, milletine, dev-
- 326 -
letine yararlı olacak derecede kabiliyetli birer ferd olarak yetiştirmeliyiz. Onlara, temiz bir isim, şerefli bir aile ocağı, hür
ve müstakil bir ülke, bağımsız ve özgür bir kavim ve millet
bırakahilrnek için gecemizi gündüzüroüze katmalı, fani ve çabuk geçici dünya zevk ve lezzetleriyle yetinmeyerek ebedi hayatın sonsuz ni'metlerini fırsat elde iken burada tatmalı,
kalplerimizden aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah'tan gayrı ne varsa hepsini atmalıyız. Bütün bu saydıklarımız hem Müslümanlık, hem de insanlık vazifelerimizdir.
Unutmayalım ki, alemiere rahmet olarak gönderilen Rabib-i
Hüda, şefi-i ruz-i ceza Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve selle m efendimiz : (HİÇ ÖLMEYECEKMiŞ GiBi DtiNYA IÇİN, HJ1�MEN YARIN ÖLECEKMiŞ GİBİ AHiRET İÇİN ÇALlŞMAMlZ . . . ) gerektiğini tebliğ ve beyan buyurmuşlardır.
İnsanoğlu, bu dünya hayatında sefere hazırlanan bir yolcu gibidir. Mademki faniyiz, mademki her nefis gibi bizler de
önünde sonunda ölümü tadacağız, o halde bu alem bir konak,
bir mola yeridir. Böyle bir konakta mola verilince sere serpe
yatılmaz. Yolculuğun asıl ondan sonra başlayacak uzun ve meşakkatli bölümü için hazırlık yapılır, tedarik görülür. Bu
itibarla, insanoğlu da fani dünya hayatında o uzun ve ebedi
yolculuk için gerekli bütün hazırlıklarını yapmalıdır. Bu hazırlığın başında iyman gelir. Sonra, ibadet ve ta'at, salih amellcr, günahlardan ve bütün kötülüklerden kaçınmak, eliyle ve
diliyle kimseye zarar vermemek, üzerinde kul hakkı buluııdurmamak, karıncadan file l�adar bütün mahlukat-ı ilaJıiyye
karşı şefkatli ve merhametli davranmak gerekir. Bütün bunlar o büyük yolculuk için tedarikli bulunmaktır. Kıldığımız
her namazın, ömrümüzün son ibadeti olabileceğini, yaptığımız her hayrın bu fani aJemde yapabileceğimiz son hayırlı iş
olacağını düşünmeli ve her gece yatağımıza girince, bunun
son uykumuz olmasının muhtemel bulunduğunu hatırlamalıdır. Zira, ölüm ansızın çıkagelir. Azrail aleyhisselam her gün,
her an bizleri takibetmektedir. Ne zaman, nerede ve nasıl karşımıza çıkıvereceği hiç belli olmaz: Bunun için, kula gereken
daima ölüme hazırlıklı, yolculuk için tedarikli bulunmaktır :
Ey kardeş ! Y olcuyuz hazırlansana,
Bu fani dünyadan göçeriz birgün,
Ölümden kurtuluş yoktur insana,
Omuzlar üstünde geçeriz birgün ..
- 327 -
Ouydwı mu ecele çare bulanı,
Bu dünya üstünde baki kalanı,
Hazırla kendine lazım olanı,
Elveda bayrağı açarız birgün ..
Gerçek bu olduğuna göre, tövbe ve istiğfara devam etmeli, tevhid ve salat-ü selamı dilimizden eksik etmemeli, kulluk makamında daim ibadet ve ta'atte kaim olmalıyız. Allahu
teala'nın, herbiri bizler için büyük bir ihsan ve inayet ve
malız-ı rahmet ve bereket olan emirlerine hakkiyle ve layıkiyle uymalı, kulluk görevinin şan ve şerefini nefsimizde duymalıyız. Kulluk görevlerimizin en başında da, Rabbimizin
nehyettiklerinden bir cana vardan kaçareasma kaçmak ve sakınmak gelir. Zerre kadar bile olsa bütün hayırlara koşmalı,
zerre kadar bile olsa, bütün şerlerden kaçmalıyız. Hasılı, Az
:rail aleyhisselam emr-i ilahi ile geldiği zaman bizi bu hal üzre
bu lmalıdır.
Bu arada, hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için de çalışmamız zaruri ve elzemdir. Zira, mensubu olmakla öğündüğümüz
din-i mübiyn-i islam ve yine bir ferdi olmakla iftihar ettiğimiz Türk - Müslümanın, kıyamete kadar dünya üzerinde payidar olabilmesi, bu sa'y-ü gayretimiz neticesinde Cenab-ı
Hakkın tevfikini refik etmesi sayesinde mümkündür. Bizler,
istikl§J ve hürriyet içinde yaşadığımız gibi, bizden sonra gelecek nesillerin de aynı istiklal ve hürriyet içinde yaşayabilmelerini sağlamak ve bunun için gerekli her tedbiri almak,
islami, içtimai ve insani vazifelerimizdendir. Eğer, hürriyet
ve istiklaJimize sahip olamazsak, islamın beş şartından birisi olan hac farizasını yerine getiremeyiz. Eğer, hürriyet ve
istiklalimize sahip olamazsak, fakirin haccı olan cuma namazını kılamayız. Fertler fanidir, ölürler. Fakat, din ve millet, ülke ve memleket kıyamete kadar yeryüzünde payidar olmalıdır.
Yukarıda bir kerre daha belirttiğimiz gibi, kısacası elimiz karda, gönlümüz yarda olmalıdır. Elimiz karda, deyince,
hiç şüphesiz helal karı, helal kazancı kasdediyoruz. Doğruluk
ve sadakatten ayrılan, tenbel, atıl ve batıl milletler, tarih boyunca hürriyet ve istiklallerini muhafaza edememişlerdir. Allahu azim-üş-şan, bizlere akıl, idrak, irfan, iz'an, sıhhat, kuvvet bahş ve ihsan buyurmuştur. Nasıl ki, dedelerimiz sana
cennet gibi bir vatan bırakmışlarsa, bize de o cennet vatanı
imar etmek düşer. Dünyanın ineisi şehirlerin, bol ve bereket-
- 328 -
li nehirlerin, çepçevre denizlerin, dağların, ormanların, renk
renk, çeşit çeşit ağaçların, meyvelerin ve çiçeklerin, yeraltı
ve yerüstü tabii zenginliklerin, madenierin var. Öylesine çalış ki, bu gaziler ocağı ve şehitler bucağı güzel vatan elimizden çıkmasın, ilerlesin, yükselsin, zenginleşsin. Fakat, hiçbir
zaman Allah'ını, dinini, peygamberini de unutma ki, çalışıp
didinmenin hayrını ve bereketini göresin, rabata ve selamete eresin ..
Evet, şehitler bucağıdır bu diyar ! Bastığın her karış toprakta, şehit atalarından birisi yatıyor :
Bastığın yerleri toprak diyerek ge�me, tanı!
DÜ!:>Ün altmdaki binlerce li.efensiz yatanı,
Sen, şehit oğlusun, ineitme yazıktır atanı,
Verme dünyaları alsaıı da bu cennet vataııı ! ..
Yanılıp yere tükürdüğün zaman, bir şehidin yahut ak
sakallı bir dedenin yüzüne tükürmüş gibi olduğunu düşünebiliyor musun? Bunu düşünecek kadar irfanın varsa, bir daha
ulu orta heryere tüküremezsin. Oku, öğren, dostunu ve düşmanını tanı !
- Ben Türküm ! .. Ben Müslümamın el-hamdü lillah ! ..
demekle, kuru kuruya öğünmekle iş bitmez. Türklüğe ve
.Müslümanlığa hizmetin nedir ? Bu kutsal dine, bu aziz millete ne gibi bir hayırın dokundu? Bu cennet vatana neler vere-:
bildin? Yarın, çocuklarının ve torunlarının «Bunu da dedemiz
yapmıştı !» diye gösterebilecekleri bir eser bıraktın mı ? Sen
yapamadınsa, böyle bir eser bırakacak evlatlar yetiştirebildin
mi ? Dinine, mill etine, memleketine sadakat ve samirniyetle
bağlı, sırası gelince istiklal ve hürriyeti uğrunda seve seve
canını verebilecek evlatlar bıraktın mı ? İşte, o zaman dünya
ve ahiretin ma'mur olmuştur. Evet, tekrar ediyorum, kuru
kuruya öğünmekle olmaz. Öyle çalışmalıyız ki, bizden sonra
geleceklere ma'mur bir vatan, mesrur bir toprak bırakabilelim. Elinden hiçbir şey gelmiyorsa, bir ağaç fidanı da dikemez misin?
HİKA YE
Abbasi halifelerinin en şanlılarından Harun Reşid, günlerden bir gün veziriyle bir yere giderken, bir bahçede g-ayet
yaşlı bir ihtiyarın hurma ağacı fidanları diktiğini gördü. Atını durdurdu ve ihtiyara selam verdikten sonra :
- 329 -
Kolay gelsin, ne yapıyorsun? diye sordu. İhtiyar :
- Hurma ağacı dikiyorum ya emir-el-mü'miniyn ! diye
cevap verdi ve aralarında şöyle bir konuşma oldu:
- Pekala, diktiğin fidanların meyvelerinden yiyecek kadar örnrün var mı ? Bunlar kaç yıl sonra hurma verirler dersin?
- Ya Emir ! Şu tarafa diktiklerim ancak on sene sonra,
bu taraftakiler de 25 - 30 yıl sonra meyve verebilirler. Bunların meyvelerinden yer miyim, yiyemez miyim ancak Allah u teala bilir. Benim yarına çıkınağa bile senedim yok ..
- Öyle ise, sana yazık değil mi ? Bu ihtiyar çağında meyvesini yiyip yiyemeyeceğini kesin olarak bilmediğin bu fidanları dikmekle uğraşıp kendini yoruyorsun?
- Ya Emir-el-mü'miniyn ! Bizden öncekilerin diktikleri
fidanların meyvelerini el-hamdü lillah biz yedik. Bizim diktiklerimizi de inşa'allah bizden sonrakiler yerler ve bize dua
ederler.
İhtiyarın bu cevabı Harun Reşid'in gayet hoşuna gitti. Vezirine işaret etti ve ona bir kese altun ihsan eyledi. İhtiyar,
derhal kıbleye yöneldi, ellerini semaya ve gözlerini yere çevirdi ve hamd-ü sena eyledi :
- Ya Rab ! Sana şükürler olsun ki, diktiğim şu fidanlardan bazıları meyvesini on ve bazıları da yirmi beş - otuz yıl
sonra verdiği halde, bunların meyvelerini bana hemen ihsan ve
inayet buyurdun.
İhtiyarın bu zarafeti halifenin memnuniyetini mucip oldu ve ona bir kese altun daha attırdı. Yaşlı adam, keseyi aldı
ve tekrar ellerini açarak:
- Ya Rab ! Sana hamd-ü sena olsun ki, her ağaç yılda
bir kerre meyve verirken, ihtiyar yaşımda diktiğim şu fidanlar vasıtasiyle bana kısa süre içinde iki defa meyve ihsan buyurdun. Sana nasıl şükredeceğimi bilemiyorum ..
Harun Reşid, ihtiyara üçüncü bir kese altun daha verdirdikten sonra ihtiyarın cevabını beklemeden vezirine döndü :
- Aman buradan uzaklaşalım. Zira, bu ihtiyarın ferasetini mükafatlandırmak için hazineler yetmez, dedi ve atını
sürdü.
Kamilin gitse vücudu nice icadı kalır,
Sen dahi aniayıver ki, er ölür adı kalır ..
Evet, babalar ekerler ve çocukları meyvelerini yerler. Şu
halde, babalar iyi şeyler ekerlerse, eviatıarına iyi mahsuller
- 330 -
b ırakacakları gibi, kötü şeyler ekerlerse o kötü mahsul de yine eviatıarına intikal eder. Binaenaleyh, her baba eviadına iyi
ve hayırlı bir miras, temiz ve şerefli bir isim, ma'mur bir ülke bırakınakla mükelleftir.
Atalarımız, bize Viyana'dan Kafkasya'ya, Kırımdan Okyanus'a, Basra'dan Atlas denizine kadar geniş bir vatan bıraktılar. Akdeniz ile Karadeniz, Türk'ün birer havuzu gibiydi. Ne var ki, dedelerimizin bıraktıkları bu büyük mirası, babalarımız iyi kullanamadılar, layıkı veçhile çahşamadılar,
dinlerine. dillerine, gelenek ve göreneklerine sahip olamadılar.
Allah'ın kitabı olan Kur'an-ı azimi kendi çıkarlarına alet ettiler. Sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'yi terkettiler. Bir takım
bid'atler peşine düştüler, sefahate, zulme, hırsa kapıldılar. Öyle ki, ahireti düşünemez oldular. islam dini, adeta bir an'ane
haline getirildi, kutsal dinimizi hakkıyle ve kemaliyle tahkik
etmediler, taklitte kaldılar. Kur'an-ı kerimin yalnız harfine,
savtına, eda ve sedasma ehemmiyet verir oldular. Hatta, yalnız ölüler için okunur bir kitap haline getirdiler. Ahka,mına
ve esrarına nüfuz edemediklerinden ilahi hükümlere ve sırlara
yüz çevirdiler. Heryerde zulüm, yağma, çapulculuk, cehalet
ve sefalet hakim oldu. Gözler, maddeden başka bir şey görmedi. Ehl-i hak bir kenara itildi. Emirler ve amirler, kendi zulüm ve haksızhklarına göz yumarak, her yaptıklarını malız-ı
keramet gibi gösteren ve öyle fetva veren sahte alimleri elüstünde tuttular, doğruyu ve gerçeği söyleyenleri zindanlara attılar, darağaçlarına, cellat kementlerine teslim ettiler. Nurlu
birer ilim yuvası olan medreseler, cehalet ve fesat kumkumasına döndü. Edep ve ma'rifet öğreten tekkeler birer tenbelhane haline geldi.
Ey gönül ! Kimlerden kimlere sual,
edersin, ehl-i hal oldu payimal;
Fitne-i alemd·e erbab-ı kemal,
Kalmadı hep semt-i yare çekildi..
Bunun neticesi olarak, zulümle ma'murlar viran, kalırile
gözyaşı revan oldu. Serhad boylarında, din ve millet düşmanIarına göğüslerini siper eden gazilere yardım edilmedi. San'at
ve zenaat ehli hor hakir görüldü. Saraydan idare edilen tüccar
halka apaçık ihanete başladı, ihtikar aldı yürüdü. Halk sahipsiz ve fakir düştü. Sayınağa lüzum var mı ? Netice malum ! ..
- 331 -
Bu, neden böyle oldu ? Çünkü, Kur'an-ı azim-ül-bürhanııı
çizdiği yoldan inhiraf edildi. Kur'an-ı kerimin emirlerine ve
hükümlerine değil, elfazına ve okuyan hafızın sesinin güzelliğine bakılır oldu. O büyük ilahi kitabın alıkamından ziyade
· cildine, tezhibine, kesesinin ziynetine önem verilir oldu. Ahkarn-ı ilahiyye okunmadı, dinlenmedi, diniense de anlaşılamadı. Karıncayı öldürmek günah mıdır, değil midir, diyerek
]eyh-ül-islamdan fetva soran devletliler, babalarını, oğullarını, kardeşlerini ve yeğenierini katıetmekten çekinmediler. Bir
takım entrikalarla işbaşma gelen fesatçıların sözlerine aldanarak bir çok kahraman, dinine, milletine ve devletine hayırlı hizmetler görebilecek ma'sum şehzadeler, paşalar, vezirler
ve hatta padişahlar cellat kemendine teslim edildiler. Sonunda, devlet çöktü, millet zaafa uğradı, fakat çökmedi. Çökmedi ya, babalarının ma'na tarlasına ektikleri kötü tohumlardan ha_sıl olan acı meyveleri tattı. Bu çöküntüyü fırsat ve ganimet bilen din ve devlet düşmanları Rumeli'de yıkmadık
ocak, yakmadık can bırakmadı. Vahşet öylesine bir hal aldı
ki, mesela Özü kalesinde bir gecede yirmi beş bin kadın, erkek, genç, ihtiyar, çoluk, çocuk, hatta beşikteki bebekler kılıçtan geçirildi. Özü katl-i-ammı, Türk milletine ve islam halkına reva görülen zulüm, vahşet ve terörün ancak bir tanesidir. Kırım'da ve doksan üç harbinde, balkan harbinde ve nihayet istiklal savaşında Müslüman - Türk milletine uygulanan
vahşet ve dehşet, insanlık tarihinin yüz karasıdır. Bunları aJrı ayrı aniatmağa kalksak ciltler dolar. Din ve devlet düşmanlarının, Müslüman - Türk halkına karşı işledikleri cinayetleri,
şena'etleri, dena'etleri tarif ve tavsife imkan ve ihtimal yoktur.
Burada, akla bir soru takılıyor. Biz, bu cinayet ve bakaretiere layık ve m üstehak mıydık ?
İnsaf ile düşünelim ve cevap verelim:
Allah korkusu ve peygamber sevgisi silinen kalpler kararır. Kararan kalpler de şeytan evi olur. Bir şeytan evi, şeytan yuvası haline gelen kalbin aza ve cevarihinden Allahu teala'ya karşı küfür ve isyandan, hata ve nisyandan, günah ve
zulümden gayrı bir şey zuhura gelmez. Böylesine kararan ve
kirlenen kalplerin ve kalıpların çoğunlukta bulunduğu bir ülkeye de elb�tte gökten bela ve musibetler yağar. Bu bela ve
musibet türlü türlü zuhura gelir. Kıtlık, hastalık, kuraklık,
fitne. ve fesad, kafir ve zalim tasallfıtu, esaret, felaket, zillet
vesaire nev'inden bela ve musibetler, o ülkede yaşayan salih
- 332 -
kulları da etkiler ve aynı meşakkat ve eziyeti onlar da çekerler. Yalnız, arada küçük bir fark vardır. Zalim kavmin çektiği bela ve musibetler, o kavmin katirierinin ahirette çekecekleri azabın ta'cili olup, iymanlı ve fakat günahkar olanların da günahlarına kefaret olur. O kavmin içindeki salihlerin
(;ektikleri bela ve musibetler ise, onların ahiret derecelerinin
yükselmesine sebep olur. Salibierin çektikleri bela ve musibetler, kötülerle beraber bulunmalarından ileri gelir. Zira, Allah ce lle celalühu Kur'an-ı azimde şöyle huyurmaktadır :
Li cyyiilıcl/c:::.iyııe ômenuttckul/ahe Pe kunu mıl'as-sôdıkryrı ...
Et-Tevbr : J / 9
Meal-i münifi : Ey iyman edenler ! Allalın teaJa'dan rizasma aykırı şeyler işlernekten sakının ve iymaıılarmda, ahitlerinde, hak dinde niyyet, söz ve fiil balnmından her hususta sadıklarla beraber olwı.
Diğer bir ayet-i kerimede de : (Kötülerle olursanız, onlar� isabet edecek bela ve musibetler, size de isabet eder.)
buyurulmaktadır. Hal ve hakikat böyle olunca, iyman sahiplerine düşen en büyük vazife, kötü, asi ve günahkar kışilerden ayrılmak, iyi, salih ve mütteki kişilerle bulunmaktır. Gaflet edilmemesi gerekir ki, bir hadis-i şerifte yalnız sağ· olanların değil, hatta ölülerimi�in dahi iyi ve salih kişilerin civarına defnolunması emir ve ferman buyurulmaktadır. Dünya
hayatında kötü komşularımızdan tedirgin ve rahatsız olduğumuz gibi, kötülerin yanına gömülen ölülerimizin de onların görecekleri azaptan huzursuz olacakları muhakkaktır.
·
Bizden önce gelip geçmiş kavimlerden azgınlıkları ve ta:?
kınlıkları dolayısiyle ilahi bela ve musibetlere uğrayarak
mahv ve helak olmalarından elbette ibret almalıyız. Netekim,
Lizim ve azgınlık ve taşkınlıklarımız yüzünden ma'ruz kaldığımız bela ve musibetler, bizden sonra geleceklere ders ve ihret olacaktır. O halde, Allahu teala'ya karşı isyan ve tuğyana
devam ederek ilahi azaba müstehak olmamak ve bizden sonrakiler için kötü birer örnek teşkil etmemek mecburiyetindeyız.
- 335 -
tığımız işlerle şükredersek, onu daima zikreder, rizasını alınağa çalışırsak, Allah u azim-üş-şan da bize ni'metlerini artırır :
Lc'in şekertüm Le- czidcnneküm ...
lbrahim : 7
Meal-i münifi : Eğer, verdiğim ni'metlere şül<rederseniz,
herhalde ni'metlerimi ziyade kılarım.
Bilmem anlatabiliyor muyum ? Evet, biz nasıl olursak,
Allah celle celalühu hazretleri de öyle tecelli buyurur. Elest
bezmin de Rabbimize verdiğimiz bir söz, bir ah dirniz vardır.
( BELA) dedik ve ondan gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak hak ma'bud olmadığını ve olamayacağını kabul ve tasdik ettik. Bu dünya alemine gönderilmemizden maksadın da
ancak Rabbimize kulluk ve ibadet etmek olduğunu yakinen biliyoruz. Şu halde, bu ahdimize vefa etmemiz ve bu sözümüze
sadık kalmamız gerekir, ki Allahu azim-üş-şan da bize alıdini
yerine getirsin:
Ve eı•fu bi-ahdi üfi bi·ahdıküm ı•e iyyilye ferheban ...
El-Bakara: 40·
Meal-i münifi : Alıdime vefa ve bana iyman ve itaat edin
ki, ben de alıdinize vefa edeyim. Abdi bozmayın ve benden korktın ..
Her işin başı Allah korkusudur. Onun için ehlullah : (Allahu teala'dan korkmayandan kork! ) buyurmuştur. Allahu teala'dan korkmak, ancak ve yalnız ona kulluk ve ibadet etmekle, bize bahş ve ihsan buyurduğu sayısız ni'metlere şükretmekle, onu her nefeste zikretmekle olur. Şükür deyip geçmemelidir, daha önceki derslerimizde uzun uzun anıatmağa
çalıştık. Allahu teala'nın bahş ve ihsa:n buyurduğu malın şükrü, yine Allahu azim-üş-şanın emri gereğince zekat ve sadaka
vermekle, muhtaç olanları doyurmakla, çıplakları giydirmek-
- 336 -
le olur. Şükrün enva'ını bu konudaki dersimizde bir kerre daha açıp okuyunuz. Yoksa, yalnız dille şükretmek, Allahu teala'yı şükürsüz olarak zikretmektir. Bize ihsan huyurulan vücut ve sıhhatin şükrü ibadettir, ibadetlerin en efdali olan namazdır, oruçtur. Bu vücudu ve bu sıhhati ibadet yolunda kullanmaktır. Netekim, öm.rün şükrü de bir lahza kaçırmaksızın sayılı nefesleri ibadet ve ta'atle geçirmektir, Rabbine karşı
suç ve kötülük işlernekten kaçınmaktır.
Vıl'lıiid Rafllıckc hal lô yc'tiyek-el-yakiıı ...
�l-Hıcr : 99
Meal-i münifi : Sana yaldn olan gelinceye l\:adar Rabbine
ibadet et ..
Güzelliğin şükrü, ırz ve iffetini korumaktır. Gözün şükrü, herşeye ibretle bakmaktır. Kulağın şükrü, hak kelamı duymaktır. Dilin şükrü, lisanı zikrullah ile süslemektir, yalan söylememek ve dedi-kodu etmemektir. Ağzın şükrü, helal yemektir. Kalbin şükrü, iyman ile muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile tezyin etmektir. Elierin şükrü, onları birer ma'
rifetle süslemek ve bunu Allah yolunda kullanmaktır. Ayakların şükrü, Allahu teaJa'nın rizasma uygun ve müsaade buyurduğu yere basmaktır.
Zikrin en yücesi, en ulusu ve efdali kelime-i tevhiddir de-
. miştik. Kelime-i tevhid, yedi mübarek kelimeden ibarettir. Bu
mübarek kelimelerin bir çok hikmeti ve sayılamayacak kadar çok ni'meti vardır. Bizim, burada sayabileceğimiz ni'metlerinden bir kaçı denizlerden bir katre ve güneşten bir zerredir.
BİRİNCİ HİKMETİ : Bu kelime-i mukaddeseyi diliyle
söyleyen ve kalbiyle iyman eden kimse, cehennemden azat olur
ve cennete girer. Bilindiği gibi, cehennem yedi tabakadır. Her
kelime, narın bir derekesini söyleyen narnma kilitler. Cennetin
de anahtarı olduğundan, söyleyene cennetin sekiz kapılarını
açar.
İKİNCİ HİKMETİ : Bu alem-i şühuda gelen insanoğlu, bu
alemden sonra yedi müşkille karşılaşır. Bu müşkillerden bi-
- 337 -
risi, bu alemden ayrılmaktır ki, bu ayrılış ölümle başlar. lnsan, bu aJemden ya iymanla veya -Allah'a sığınırız- iymansız olarak küfrile ayrılır. Tevhid edenler, ruhlarını iyman ile
teslim ederler.
ÜÇÜNCü HİKMETİ : İnsanoğlunun bu alemden sonraki
üçüncü müşkil kabirdir. Kabir, ya zulmetli ( Karanlık) veya
nurani ( Aydınlık) olur. Kelime-i tevhidi, diliyle söyleyen ve
kalbiyle tasdik edenin kabri, tevhid nuru ile nurlu olur.
DÖRDÜNCÜ HİKMETİ : Dördüncü müşkil, kabre girdikten sonra münkereyn denilen sual meleklerinin sorularına
doğru cevap vermektir. Tevhid ehline, bu soruları kolaylıkla
cevaplandırmak nasip ve müyesser olur.
BEŞİNCi HİKMETİ : Beşinci müşkil, malışer günüdür. O
gün, bir çok yüzler kara ve bir çok yüzler ak olacaktır. Tevhid ehlinin yüzleri, işte o mühlik günde ak olur.
ALTINCI HİKMETİ : Altıncı müşkil mizandadır. iyiliklerle kötülüklerin tartılacağı o mizanda, tevhid ebiinin hasenat ( iyilik) kefesi ağır olur. Zira, aşk ile bir tevhid okumanın
sevabı, yedi kat yerlerden ve yedi kat göklerden ağırdır.
YEDiNCİ HİKMETİ : Yedinci müşkil, bütün bu vartatarı
atıatan kulun cennete veya cehenneme mi gideceği mes'elesidir. Tevhid ehlinin yolu cennet yoludur. Bu yedi mübarek kelime hürmetine Hak teala tevhid eden kullarını bu yedi müşkilden halas buyurur. Tevhid ehlini, şeytan vesvesesinden de
korur. Çünkü, kelime-i tevhid mana bakımından şeytanı yakan muazzam bir ateştir. Nazargah-ı ilahi olan kalbe girecek,
sızınağa çalışacak sinsi düşmanıara engeldir. Gönüller, zikrullah ile bütün kötülüklerden, pisliklerden arınır ve paklanır,
zikrullah ile yüzler aklanır ve zikredene cemal-i layezal zahir
olur. Allahu teala'nın salih kulları, Mevla'yı her an, her zaman ve her mekanda zikrederler. İşte o zaman Allah celle celalühu da salih ve aşık kullarını zikreder. Zikrullah, vücutta
cennet kokusu ve ruha kuvvettir. Zikrullah, gözlerin nuru ve
kalplerin sürurudur. Zikrullah, kalbi Allah nuruyla nurlandırır, Allah aşkıyle şu'urlandırır. Zikrullah, şeytan iğvasını
kalpten uzaklaştırır. Zikrullah, her derde deva ve her ma'
nevi hastalığa ayn-ı şifadır. Şeytan, Mevla'sını zikredenden
nefret eder ve kaçar, ona yaklaşamaz. Zikri daim olanın, kalEnv:ır-Or-KuJOb, Ci lt 1 - F: 22
- 338 -
bi na'im olamaz. Zikredenin kalbi, bütün kalpler öldüğü gün
diridir, uyanık kalplilerde şeytan vesvesesi olamaz. İster gizli, ister aşikar zikrin efdali, huzur ve huşfı. ile, aşk ve şevk
ile inanarak, iyman getirerek LA iLAHE İLLALLAH demektir ve bu ma'nevi ni'metten yemektir. Netekim, bir Hadis-i
şerifte de :
Efdal-ii:;-:.ikri Lô ilahe illa/lafı Mıılıammedün Resuliillah
buyurulmuştur. Zikre devam edenler, Allahu teala'nın o
metin kalesine sığınmış, bütün korkulardan emin olmuş ve
iki alemde de her türlü bela ve musibetlerden kurtulmuş olur.
lar.
Zira, bir Hadis-i kudside Falır-i alem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz, Allahu tefıJa'dan naklederek buyuruyorlar
ki :
lıi i!Cilıe il/al/alı i) lıisrıiy femen daha/c Jıisniy erniııe min a:;abiy
La ilahe illailah lielime-i ınünciyyesi benim metin kalemdir. Her l<im, o kaleme sığınırsa, dünya ve ahiret azaplarmdan
emin olur.
Allah korusun, her kim kelime-i tevhid getirmez ve bu
metin kaleye sığınmazsa, o kimse şakilerden olur ve ehedi
:-. zap yolunu boylar.
81.1Jtan-ül kevneyn, Resfı.l-üs sakaleyn, imam-ül harerneyn,
·_ !·ddül-Hasencyn-il ahsen eyn efendimiz hazretle:.'i , birgü�1 I--1z.
:, li kerremallahu vechehu ve radıyallahu anha saadetle şöyle lmyurdular :
-- Yarm. kıyamet günü Cebrail aleyhisseH'im m.ü'r::tüıle
�-ç bahş ve ihsan buyurulacak ecr-i mesfı.batı ve derecat-ı cenni'ı-i.ı görünce şu niyazda bulunacaktır : «Keşke, ben de Ademl)'';·ıu olsaydım, beş vakit namazı cemaatle kılsaydım, isHl.E1
:1 1imlf'·ri i le otl::rup kalksaydım, mü'minlerin hasta olanlarm
- 339 -
hal ve hatırıarını sorsaydım, ahirete intikal edenlerin cenaze
namazlarında hazır bulunsaydım, susuz kalanlara su dağıtsaydım, açları doyursaydım, araları açık olanları uzl�ştırsaydım, yetimlere, dullara, yoksullara yardım ve şefkatte bulunsaydım da üm:met-i Muhammed'in nail olduğu bu lfıtuflara
ve bu ilahi iltifatlara mazhar olsaydım,» diyecektir. Ya Ali !
Sen de bu güzel hasletlere haris ol..
Bu irşad-ı peygamberiye ve bu büyük müjdeye, acizane
biz de şunu ilave edelim:
Allahu azim-üş-şan, bu hasletleri ancak zat-ı ahadiyyetini tevhid eden, zikrullah'a devam eyleyen kullarına bağış ve
ihsan buyurur.
H i K A YE
Eirgün, aslıab-ı kirarn rıdvanullahi teala aleyhim ecma'
iyn efendilerimiz toplanmışlar konuşuyorlardı : Hazır bulunanlardan birisi Hz. Sıddıyk-ı Ekber radıyallahu anh efendimize h! ta ben f)Öyle dedi :
-- Ey Allah'ın Resulünün yar-ı garı ! .. Sizin, dindeki mevkiinizi ve efendimizin size karşı olan teveccühlerini görüyoruz .
.-ülahu teaJa'nın rizası, izzeti, kudret ve azametiyçün söyleyin�:�. Bu mertebeye hangi arnelle eriştiniz ?
t:_lz. Eba-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh efendimiz son;
sahibine cevap verdiler.
-- Allah ve Resfılünün, ben acizden esirgemedikleri tcvcc,�ühüne hangi arnelle mazhar olduğumu and vererek sorduf�·unuz için, sorunuzu cevapsız bırakamayacağım. Ey !:enü:n
k::ı.<·dcşim ! Sultan-ül Enbiya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya
,:;fcnc ir:ıi;;� hazretlcr·i. din-i miihiyn-i id2.mı bUtün ;nsanhğa şa-·
rr:i1 olr.ı.ak üzere ilan ve tebliğ· huyurdukları gündenberi, Rab
;,ir:-ı c� hamd-li senft d.erim ki, hen de islam dinini seçtlm. ı:�,-�
clley�-:; de benim icin en büyük seref ve fazilet r)uôur . .A hiTdtc
' �c;'' · ::· n cak Rabbimin riza'
sım bekledim. İslam dinine girmekle
rtı i ·, o:: r .• -.. ,n --. f n 1 (ll ı <'Y.ttrn o·u' '
· yı •' c�·ı· ı :J·u·-ı-�\ 11n 1:•ı da'�" '!"'""'"',.ı; <r·m <' :i �-f" !" ('• ..i . . ... �- - .' � -(.ı_,_ •.
'-· •· -· -"':·_, ..o. �- --'- � � .L' ;_·� \,_ � \. . . • C::: .... ı:. � , · L:lı-,:(!_ l:.._ !_j:
·
-1 _._ �:) L .• -. . . ., ..
,\J] :;,hu teaia.'nın hakkını kendi hakkım üzerine ihtiyar ettim.
•:•1"''1 "Oran zat 1"•11 a'"'"''' Hrr o- · Y'1f"'' :j} v'J l'" l l7 l".:ı d ıynlJ ·ı h'' �- �--.:-�-ı ;:--. _ •• · � ,:_ . 1.-::-; .l l_ı_, __ ,-�. .... ı _,ı -L __ - r· �- - _ t. :ı.. ı ..• . .
• c� - � . i.�
�{1ı]� ri'endimi ze dönerek sordu :
- ·-- -..:r o· · ı C'.''..,; d 1". ,�+ "ri n. ilt' f·· t o-; : �··ii ı ; ıp ,· f-'" .ı_ a ..... mer . .__ ü, ... n e e . ı: . .ıg .. ız . ı <eLI n'·'· "P 0 .• ,�LL ..
: :ı:-niz .. \ r::ı1J2 , ilbfat-ı Resılliillc._h'a ne gibi bir amel i şleye-ı:·ek
n�:ıi1 ve mazhar oldunuz ?
- 340 -
İran, Mısır ve diyar-ı Rum fatihi Hz. Ömer ibn:..il Hattab
radıyallahu anh efendimiz de şöyle cevap verdiler :
- Kulunu, iki cihanda da aziz veya zelil edenin ancak
Allahu teala olduğuna hakkıyle iyman ettim. Aziz olan Rabbimin bütün emirlerini yerine getirdim ve bütün nehiylerinden kaçındım. Bu iltifata mazhar olmamın sebebi budur.
Sıra, Hz. Osman-ı Zinnfı.reyn'e gelmişti. Ona da soruldu :
- Ya Osman ! Lütfedip söyleyiniz, sizin eriştiğiniz bu
mertebeye hangi arnelle nail oldunuz ?
Hz. Osman ibn-i Affan da şöyle cevap verdiler :
- Kitabullah'ı sağ yanıma ve sünnet-i Resfılüllah'ı önüme koyup düşündüm. Mevlayı müte'al hazretleri, gizli veya
a�ikar benim bütün sırlarıma vakıftır. Ne yapsam, onun halıkı ve alimidir. Kitabullah'ı kendime minhaç ve sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'yi sertae edindim. Kalbimi, aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllaha hasr-ü tahsis ettim.
Bu sayede, bu mertebeye eriştim, iki nura sahip oldum, damad-ı Peygamberi ve saki-i kevser olabilmek bahtiyarlığına
eriştim.
Soru sahibi, bu defa da Hayder-i kerrar efendimize sordu :
- Ey Fatih-i Hayber .. V'ey saki-i Kevser .. İhraz buyurdunuz bu azim mertebeye hangi arnelle nail oldunuz ?
Hz. Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimiz de bu soruyu şöyle cevaplandırdılar:
-. Otuz yıl cihad kılıcını elimde tuttum, sırasında düşmanıarımızla ve sırası gelince nefsimle mücahede ettim. Allah korkusu zırhını eynimden, vera ·kalkanını göğsümden, ibadet ve ta'at okunu elimden bırakmaksızın gönül kapısında
oturdum, hak rizasından ve hak muhabbetinden gayrı hiçbir
şeyi gönlüme sokmadım. Bu sayede bu mertebeye nail ve ESEDULLAH Allahu teala'nın arslanı lakabını kazanabildim, buyurdular.
l .. edünni ilmidir daim oluman mekteb-i dilde,
Alıp dersi hace-i dHden, sözü 1\ur'aıı olan gelsin ..
Malışer günü, bazı kimseler dizlerine, bazıları göğüslerine ve bir kısmı da boğazlarına kadar ter içinde kalacaklardır.
Kızgın güneş, kafa tasları içinde beyinleri _kaynatacaktır.
Kimseden kimseye hiçbir yardım ve imdat olamayacaktır.
Orada, arş-ı a'lanın gölgesinden başka gölgelik de bulunmayacaktır. Gözler, yuvalarından fırlamış, kafirler perişan, mü-
- 341 -
nafıkların karı hasret-i hüsran, günahkarlar nedamette kalacaklardır. Yalnız, ülkelerini hak ve adaletle yöneten adil emirlerle, gençliklerini ibadet ve ta'atle geçirenler, Allah rizasıyçün birbirlerine karşılıklı muhabbet edenler, fenalık yapabilmek imkan ve fırsatı elinde iken, Allah korkusuyla o fenalığı
terkedenler, Allahu teala'nın eelalinden korkarak ve azab-ı
ilahiyye düçar olmaktan kaygulanarak akibetlerini düşünen,
hali ve kimsesiz yerlerde gözyaşı dökenler, kalpleri mescitlerde ve bütün emelleri ibadette olanlar, fakir ve yoksullara gizli gizli iyilikte bulunanlar, arşın gölgesinde ve Allahu azimüş-şanın himayesinde bulunsalar gerektir. Zira, adalet kerem-i
libas-ı tekvadır. Allahu teala'nın yüce sıfatlarından bir sıfattır. Cenab-ı Hak adildir ve kullarından adil olanları sever.
Gençlerin, Allahu teala'ya ibadetleri indallah akvadır. Allah
rizası için karşılıklı muhabbet asfadır. Haram olan şeylerden
sakınmak ve kaçınmak ahlak-ı uzmadır. Mescide ve ibadcte
gönül bağlamak, aslıab-ı soffeye ittibadır. Gizli olarak sadaka
vermek mahbub-u hudadır. Allah korkusuyla dökülen gözyaşı günah ve ma'siyyet derdine devadır. Elbette ve elbette bu
yüce sıfatıara malik olan kullar, mahbub-u mergub-u makbul-ü Huda'dır.
Cenab-ı ftlim-üs-sırrı vel-hafiyyat olan Allah celle celalühu, Tfır-u şerifte Hz. Musa aleyhisselama hi ta ben :
- Ey kelimim ! .. Ben azim-üş-şana hamd-ü sena eden
hamdedici kullarım olmasaydı, dünya yüzüne bir katre yağmur yağ·dırmazdım. Bir yeşil ot ve yaprak bitirmezdim. Ya
Musa ! La ilfı.he iliallah kelime-i tayyibesini söyleyen diller, beni seven gönüller olmasaydı bana isyan etmek cür'etinde bulunan dünya ehli üzerine cehennem ateşlerini musallat ederdim.
Ya Musa ! Yüzlerini yere koyarak, sabahlara kadar hal-i rnezellette ALLAH .. ALLAH .. diyen abitler olmasaydı, bir göz
açıp kapayıncaya kadar bana asi olanların isyanlarını imhal
etmez, o asi kullarıma asla mühlet vermez, hatta belki cezalarını ahirete de bırakmayarak onlardan dünya hayatlarında
intikamımı alırdım. Ya Musa ! Kıyamet günü muhasebe olunmamak istersen akşam ve sabah dilini zikrullah ile süsle .. Zira, dillerini zikrullah ile süsleyenler ve huzuruma öyle gelenler, mu'ahezemden emin ve salim olurlar. Ya Musa ! Dünya
ve ukbada unutulmamayı istersen, fakiriere merhamet ve muhabbet et, onlara karşı cömert ve eli açık ol. Çünkü, fakirler
sizler için bir ni'mettir Ve ahiret azıklarıniZI onlar yüklenmişJerdir. Cömertlik ve . eli açık olmak, manevi bir elbisedir. O
- 342 -
muhteşem kaftanı her kim eynine giyerse, kıyamet günü cehennem katraniarına bulaşmış, cehennem elbiselerini giymekten kurtulur. Bilmiş ol ki, iyman insanın batınının yani iç aleminin elbisesidir. Cömertlik ve eli açıklık ise, insanın dış aleminin elbisesi olmuştur. iç alemde bulunan iyman elbisesinin
kemali, dış alem elbisesi olan cömertlikle zahir olmuştur. Bu
iki elbiseyi giyenler, cehennem elbiselerini giymezler.
Ey �önül sendedir ol kaf-ü lmııaat sende,
Sendedir akl-ü edep, notk-u belağat sende;
Sendedir ilm-i I ed ün, remz-i beşaret sende ;
Sendedir sırrı Hüda, bar-i emanet sende ..
Hz. İsa aleyhisselama, kavminin ileri gelenleri sordular :
-- Ya İsa ! Kullar arasında, senin sıfatın ve mislin üzere kimse var mıdır ?
Hz. Ruhullah cevap verip şöyle buyurdu :
- Ey kavmim! Eğer, bir kimsenin bakışı ibret, susması
fikrullah, söylemesi zikrullah ve iymanında alıdullah olursa,
o kimse indallah benim mislimdir.
Zikredenlerin kalpleri, zikrullah ile mutma'in olur, yatışır. {EI .. A Bİ-ZİI{RİJ_,l,AHİ TATMA'İNNÜL KUI ... ÜB) ayet-i
kerimesi buna şahid-i adildir. Aklım başımda, vicdamm ve
sağ·duyum yerindedir diyen kimseye lazım olan, sahih bir itikat ile itikatlanmak, ehl-i sünnet vel-cema'at aka'idine uyarak
ilmen, arnelen ve ihlasen farzları, vacipleri ve sünnetleri tahsil etmc'k, böylelikle ( KAL) ilmini ( HAL) ilmini öğrenmek,
Allahu teaJa'nın rizas ma nail olabilmek için helal kazanmak
ve helal yemek, ailesi efradına da helal yedirmek, kimseye yük
olmamak, kimseyi ineitmernek ve kırmamalı::, evrad ve ezkarıyla ve sair neva.fille meşgul olarak bir nefesini bile Allah'sız
geçirmemek, eli karda ve gönlü yarda olmak, gözü hak yolunda, ağzı hak kelamında, dili hak zikrinde, özü hak muhabbetinde, sözü hak sohbetinde, kulağı hak kelamında bulunmak
mü'min olarak yaşamak ve mü'min olarak ölmek ve salihler
zümresine ilhak olunınayı niyaz eylemektir. Bütün bunların
olabilmesi için de, büyük din bilginlerinden tefsir sahibi Fahr-�
Razi efendimizin şu öğütlerine kulak vermek gerekir. Buyuruyorlar ki :
- Bir geminin, herhangi bir denizde yol alabilmesi iki
ş arta bağlıdır :
1. Geminin delik olmaması
- 343 -
2. Kaptanının yıldızlardan ve pusuladan anlaması
Tıpkı bunun gibi, bir mü'minin de gerek bu dünyada ve
gerekse ahiret aleminde necat ve felahı iki şey ile kaimdir :
I) Sağlam gemi misali sahih bir itikat
II ) Yıldız ve pusula misali her biri birer hidayet yıldızı
olan Aslıab-ı Resfıl aleyhisselama ve itret-i Muhammediyye'ye tabi olmaktır.
Bir Hadis-i Nebevi'de şöyle huyurulmuştur :
Külliin nasi yerc iimıecate yevmel kıydmeLi illa men sebbe cslıabiy feirıne elılel meııkıfi
yel tırıülı üm
«Kıyamet gününde bütün ümmeti .Muhammedin kurtuluş
ümidi vardır, ancak benim ashabıma sebbeden ve sövenler bu
liurtuluştan beridir. Zira onlar ehl-i mevkıftır. Onlar ralınıeti iHUıiden mahrumdurlar. »
Ey Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerine aşık olan mü'
minler !
Görüyor, duyuyor ve biliyoruz ki, yeryüzünde bulunan
bütün milletler, bütün kavimler ve hatta en ilksel kabileler, batıl dahi olsa kendilerine göre bir dine süluk etmişlerdir. Din bildikleri bir inanca sarılmışlar ve onu benünsemişlerdir. Herbiri, kendi dinini, kendi inancını dünyaya yayabilmek için büyük gayretler ve fedakarlıklar sarfetmektedirler. Çünkü, bütün dinler kendilerine tabi olanları
urodelerine bağlamağa, salikierine diledikleri şekli vermeğ·e ve
onları kendi bünyesinde hal ve hamur etmeğe çalışır.
Bilindiği gibi, bir milletin be kas ı üç şey ile kaimdir :
1. Din
2. Dil
3. An'ane (Gelenek ve görenek)
Bir milet, bu üç temel unsurdan birisini kaptırır veya
lmybederse, o millet yavaş yavaş ve farkına varmadan taklide özendiği milletten olur. Eğ·er, bu üç umdeyi de feda edecek olursa, taklit ettiği milletin bünyesinde kaynar, karışır ve
- 346 -
birleştiği İstanbul'u fethettiği zaman Hazret-i Fatih henüz
22 yaşında bir gençti. Bu örnekleri, yüzlerce ve binlerce çoğaltmak mümkündür. Tarih, hristiyan ordularına karşı islamın zaferlerini yaza yaza bitirememektedir.
Daha gerilere gıdelim : Hristiyanlığın en koyu ve müteassıp çağlarında İslamiyet zuhur etmiş ve bütün diniere galebe etmiştir. Herakliyus'un kumanda ettiği muazzam Bizans
ordularına karşı bir avuç islam mücahidinin kazandığı zaferleri unutmak mümkün müdür ? Yirmi beş yıl gibi çok kısa bir
tarih parçası içinde, boydan boya bütün Ortadoğu'yu, İran'ı,
1Iısır'ı ele geçirirken, Müslümanların topları, tankları, jetleri
mi vardı ? Yoksa, atom veya hidrojen patıatarak topyekun insanlığı mahv ve heU1k ederek mi zafere ulaştılar ? Sözü uzat
.mayalım; islamiyet bizi geri bırakmamış, tam tersine biz isiarniyeti bıraktığımız ve kutsal dinimizin gerçeklerini hakkiyle ·
ve layıkiyle anlayamadığımızdan, cahilliğimizden, iymansızlı
.ğımızdan ötürü geri kalmışız. Evet, ortalama 60 - 70 yıllık bir
ömrü rahat ve müreffeh geçirebilmek için 15 - 20 yıl fakültelerde dirsek çürüten yarı münevverlerimiz, islamı öğrenmek
için 15 - 20 saat ayıramamışlar ve körü körüne islama ve
Müslümana düşman olmuşlardır :
Hal\. rizasiyçün ilim tahsiline sa'yetmeyiz,
izzet-i dünya içindir ilmimiz, a'malimiz ..
Bizi asıl geri bırakan, kötü ve berbat bir taklitçilik ve
kopyacılıkla Avrupalılaşmağa özenmemizdir. O Avrupa ki,
iki c:ı.mr öncesine kadar taharetlenmesini bile bilmezdi. O A vrupaki, iki asır önce erkekler karılarını hayvan gibi götürüp pa
�:arlarda satarlar ve hükumetler de bu alış-verişlerden vergi
alırlardı. O A vrupaki, orada insanlar kendileri kadar günahldLr keşişlerin önüne diz çöküp bütün suçlarını sayıp dölernekle
günahlarının çıkarıldığından ve affolunduklarından emin olarak fuhşun, ahlaksızlığın, rezalelet ve sefahatin önderi olmuştu. Biz, işte onları taklide özendik, tefekkürü terkettik ve
düşüncesiz taklidimiz de tefekkürü atıl ve batıl hale getirdi.
Iüdhuki, islamiyet zulmün yerine adaleti, zulmetİn yerine nu
ru, küfür yerine · i yınanı getirmiş ve yeryüzünde bunu fiilen
uygulamıştır. ü� kıt'ada islam hükümranlığını sağlayan da
işte budur. O çağlarda iymanlı, bilgili, güçlüydük. ilim bizde
idi, san'at bizde idi, adalet bizde idi, insan haklarına saygı
bizde idi, kuvvet ve kudret bizde idi. Eğer, Müslümanlık bizi
- 347 -
geri bırakmıştır safsatası doğru olsaydı, insanlık tarihinde
şeref sahifeleriyle dolu bir doğu İslam medeniyeti olabilir
miydi? Bu kadar güçlü olabilir miydik ? Müslümanlık, zuhur
ettiği bölgede sönüp gitmez miydi ? İslamiyetin zuhuruna kadar, bir hristiyan medeniyeti gösterebilir misiniz ? İslamiyetin ztı.lıuruna kadar hristiyanlığın ilme, medeniyete, insanlığa
yararlı bir hizmetini söyleyebilir misiniz ?
Demek oluyor ki, bizi İslamiyet geri bırakmamıştır. Bu
çok korkunç ve tehlikeli bir yalandır ve bu yalanı maalesef
hristiyan kaynakları ortaya atmış, taklitçi batı hayranları da
bu :'/alana tetkik ve tahkike lüzum görmeksizin inanıvermiş
ve benimsemişlerdir. Tam tersine, bizi İslamiyet değil, iymandaa ve islamdan soyunuşumuz, islamı yanlış anlayışımız ve
yanlış uygulayışımız, kutsal dinimizi islam düşmanı yabancıların çıkarlarına alet ederek, onlarla işbirliğ·i edişimiz geri bırakmıştır. Haçlı seferlerinin beklenen ve umulan sonucu vermemesi, daha açık bir tabirle Müslümanların hristiyanlar tarafmdan kuvvet zoruyla yok edilemeyeceğinin anlaşılması
üzerine taktik değiştiren hristiyan dünyası, misyoner faaliyetlerine hız ve önem vermiş ve bizi içimizden vurmak teşebbüslerine girişmiş ve maalesef zaafımızı anladıklarından, bunda rrmvaffak da olmuşlardır. Siz, isterseniz buna misyoner faaliyeti yerine, gizli faaliyet, casusluk faaliyeti de diyebilirsini?:. Evet, casusluk faaliyeti diyoruz. Çünkü, islamı b3.şka türlü yıkamayacaklarılll ve yenemeyeceklerini anlayanlar, dinimizP iftira ve yalanlarla saldırırlarken, bir yandan da aramıza casus papazlar sızdırarak cahil kafaları hurafele:rle, efsanelerle, bid'atlerle, safsatalarla doldurmuşlardır. Bugün dahi,
aynı faaliyet, aynı casusluk faaliyeti devam etmektedir. Avrupa'mn bazı ülkelerinde çalışan din kardeşlerimizden elde
ettikleri adreslere hristiyanlığı yaymak için mektup yazan bir
papa7, İsviçre'nin Lozan şehrinde bir posta kutusu adresi
veren R. KERN adında bir keşiş, zahiren bu işleri yönetmektedir. İhvanımdan birisi, sırf denemek için bu keşişe mektup
yazmıf$ ve İsviçre'den cevap beklerken, kendisine İstanbul iGi
postahanelerinden bir takım broşürler, testler ve benzeri sacma !:'apan kağıtlarla dolu cevap gelmiştir. Bu casusluk faaliyeti değil de nedir ? İsviçre'ye mektup yaz, İstanbul'dan cevap al ! ..
Bu nevi mektuplar İstanbul'da hergün çeşitli adreslere
gönderilmekte ve yukarıda da işaret ettiğimiz gibi ma'nevi
ihtiyaçlarını karşılayacak çare ve imkanlardan mahrum kör-
- 348 -
pe dimağlar zehirlenmeğe ve kendilerine hristiyanlık aşılanınağa çalışılmaktadır.
Biz, misyoner keşişlerin bu nevi gizli faaliyetlerinin verimli ve olumlu sonuçlar vermeyeceğini, hakkın batılı daima
yeneceğini bilenlerdeniz. Hz. İsa aleyhisselamın, Allahu teala
tarafından getirdiği hak dini, kendi kısır menfaatlerine alet
etmekten ve saliklerini putperestliğe zorlamaktan utanmayan
ve sıkılmayan papazlar, batıl inançlarının iflas ettiğinin elbette farkındadırlar. Telaş ve heyecanlarının ve işi bu derece
azıtmalarının sebebi de budur. Hz. İsa aleyhisselamın ·-Başa- Allah'ın oğlu olduğu efsanesi, artık Avrupa başta olmak üzere batı dünyasının aklına ve mantığına ters düşmektt: ve hristiyan kütlesi bu saçma akideyi reddetmektedir. Pa.
Tis'te 76 yaşında bir kardinaliri, geceleri muhtelif gazinalarda
çırılçıplak soyunarak hayatını kazanan bir artistin odasında
ölü bulunması olayının yankıları bir yana, kendileri de günah
işlernekten geri kalmayan papaz efendilerin, başkalarının günahlarını ne hak ve sıfatla affedebildikleri Hıristiyan aleminin başlıca kaygusu ve korkusu haline gelmiştir. Onun için,
müslüman - Türk çocuklarını o batıl putperest dinlerine davet
eden misyoner papazların biraz akılları ve insafları bulunsa,
bu davranışlarının boşuna bir zahmet ve yorgunluk olduğunu
idrak ederlerdi. Çünkü, biz Muhammedi'ler Allahu teala'yı tanır, bütün peygamberlere, semavi kitaplara, ahirete, kıyamete, hesaba, cennet ve cehenneme, öldükten sonra dirilmeğ·e ve
bu fani alemdeki yaşayışımızın hesabını Allahu azim-üş-şana verrneğe iyman ve Hz. İsa aleyhisselama Hıristiyanlardan
ziyade hürmet eder, onun muhterem validesini de ta'zim ile
anarız. Papaz, Hz. İsa aleyhisselama -Haşa- Allah'ın oğlu
derken, biz Müslümarilar RUHULLAH deriz. RUHULLAH
ise İBNULLAH' ( Allah'ın oğlu) ın fevkindedir. Hal ve hakikat böyle iken, kendilerini Hıristiyan sayan kafirler ve zalimler, kendi batıl itikatlarınca Hz. İsa aleyhisselamı öldüren, onu yalancılıkla itharn eden, ona gayri meşru bir çocuk
ve muhterem annesine kötü bir kadın gözüyle bakan Yahudi'lerle can ciğer dostturlar ve sırası gelince el ve işbirliğ·i
ederek Müslümanlara türlü kötülükleri reva görürler. Aklen
ve mantıkan, Hz. İsa aleyhisselamı ve muhterem annesini
tebcil ve ta'zim eden biz müslümanlarla iyi geçinmeleri gerekirken, ona kötü gözle bakan ve bu inanç ve kanaatlerini bütün çirkinliğiyle bugün dahi tekrarlamaktan çekinmeyen, Hz.
İsa aleyhisselama resmen ve alenen düşmanlık eden Yahudi-
- 349 -
lerle ittifak halinde bulunmaları, nasıl bir çelişki içinde olduklarını göstermektedir. Ama, Hıristiyancia ve hele papazda
akıl ve, mantık aranır mı ?
Affımza ve müsamahanıza güvenerek, misyoner keşişlere hitabediyorum:
Ey gafil ve itikat bakımından sefil papazlar ! Sizlerde
zerre kadar akıl ve idrak olsa, bir nebzecik din gayret ve
hamiyyetiniz bulunsa, Hıristiyanlığı en büyük düşman bilen,
peygamberinize ve onun muhterem annesine fırsat düştükçe
söven yahudilerle işbirliği eder miydiniz ? Sizler, Müslüman
Türk çocuklarını gavurlaştırmak sevdasından vazgeçinde, dininizin, peygamberinizin, topyekun bütün Hıristiyanların düşmanı olan Yahudileri tel'in ediniz, onları edep ve terbiyeye davet eyleyiniz. Yeryüzünde, milyonlarca Allah'a, peygamberlerine, kitaplarına inanmayan dinsizler var. Onlar, ne Hz. Musa'yı ne Hz. lsa'yı ne kiliseyi ne sinagonu tanımıyorlar. Elinizden geliyor, gücünüz yetiyorsa o dinsizleri, o Allah'sızlan
dine davet edin. Ama, yapamazsınız ! Çünkü, herkesten iyi sizler bilirsiniz ki, o Allah'sızlar ve o dinsizler sizin batıl inançlarınızdan nefret ederek bu hale düşmüşlerdir. Evet, onları büsbütün azdıran ve yollarından saptıran siz papazlardır. Başkalarım gavurlaştırmağa çalışırken, bunun boş ve faydasız bir
c;abaJama olduğunu, itikat diye, inanç diye ortaya attığınız
şeylerin aslı esası bulunmadığını siz de biliyor ve kendi söylediklerinize kendiniz de inanmıyorsunuz. Zaten, sizler bu işleri
Allah için, ahiret için yapmıyorsunuz. Sizin bütün zorunuz ve
bütün c;abalarınız, dünya içindir ve dünya menfaatleri sağlamak içindir. Maksadınız, insan kütleleri üzerinde asırlardanberi haksız yere sürdürüp geldiğiniz nüfuz ve otoriteyi. devam
ettirmek, insanları pis çıkarlarınız uğrunda sömürmektir. Bunun yanı sıra, atalarımızın siz keşişlerin zulümlerinden kurtardıkları bu mukaddes toprakları, aklınızca Türk çocuklarını
Hristiyanlaştırarak elimizden koparıp almaktır. istiyorsunuz
ki, şehitler yatağı ve gaziler otağı bu kutsal ülke, yine küfür
zulmetine boğulsun, insan yapısı putlarınız her tarafa dolsun ve insanlık cehalet ve delalet çirkeflerinde kahrolsun.
Hiç düşünmüyorsunuz ki, batıl inanç ve itikatlarınızı hiçbir Müslümanın kabul etmesine ve benimsemesine imka.n ve
ihtimal yoktur. Kaldı ki, haçlı seferlerinden itibaren kötü niyvet ve gayretleriniz bütün İslam aJeminde bilinmektedir. H7.
İsa aleyhisselam, başa sümme başa Allah'ın oğlu imiş. Bire
mel'un papaz ! Haşa, Allah'ın oğlu olunca, babası da olması
- 350 -
gerekmez mi ? Babasının da babası, dedesi ataları, cedleri
bulunması gerekmez mi ? Böyle saçma inanç ve itikat olur
mu ? Eğer, Hıristiyanlık domuz eti yemekten ve şarapla kafayı çekmekten ibaretse, siz zaten bunu yapıyorsunuz, gcberinceye kadar da devam edin ... Hristiyanlık pis gezmekse,
sizlerin zaten içiniz de dışınız da pis ve taharetsiz gezin,
bizi domuz eti yemeğe, şarap içmeğe, pis gezmeğ·e mi davet
ediyorsunuz ? Boşuna zahmet ! ..
Eğer, maksat Hz. İsa aleyhisselama davet ise, biz ya�nız
ona değ·il, gelmiş geçmiş bütün peygamberan-ı izama zaten iyman ederiz.
Eğer, maksat İncil-i şerife davet ise, biz yalnız ona değil bütün semavi kitaplara ve suhuflara iyman ederiz.
O halde, neye ve nereye davet ediyorsunuz ? Gayretinizin,
asırlardanberi devam eden ve hiçbir semere vermeyen faaliyetinizin gayesi ve hedefi nedir ? Bunu açıkla ya bilir misiniz '?
Böyle, gayesi ve hedefi belli olmayan, aslı ve esası da bulunnıayan bir davete aklı başında herhangi bir insan icabet eder
mi sanıyorsunuz ? Bir kaç şaşkını yoldan çıkartınanız size
umut veriyorsa, hemen haber verelim ki, iştahınız kursağ·ınızda kalacak, batıl inanç ve itikatlarınız dünyanın hiçbü· yerinde rağbet bulmayacaktır.
Hz. İsa aleyhisselam gibi ulül-azm bir peygamberin ümmetine itikat talimi, böyle saçmalıklar olabilir mi ? Sizi n din
diye yayınağa çalıştığınız sapıklıkların, Hz. İsa aleyhisselamın getirdiği dinle ilgi ve ilişkisi kalmış mıdır ? Semav i kitaplardan, yüz suhuf ve dört kitaptan birisi olan İncil-i �erif, haşa Allah kelamı olarak böylesine saçma, bu kada·� uy-·
d urma bir itikadı tebliğ· eder mi '? Haşa, yüzbinlerce ha�;a ! ..
Bu saçmalıkları, bu safsataları ve uydurma ve yalnstırım.ı
mBsalları ve efsanelere dayanan bir itikadı ne peyg·,: •ıher
tebliğ eder, ne de haşa Allah-u azim-üş-şan böyle bir c[i Yı ''P1-
n�der. Biz, müslümanlar bu keşiş yakıştınnalarmı f\i ·: :lo1Jc
ve nefretle reddederiz. A ksini iddia ve hele isbat ede' ı: •·eek
ilmi ehliyet ve kiyafeti olan varsa, hodri meydan çık(� "C -. P!t� -·
nan-ıra edelim İslam bilginleriyle bu konuları tartışan r;ınazlar, her defasınd2. malıcup ve zelil savuşup gitmişlerdir.
Misyoner papazların, o cidden acınacak halde bıı hman
;;>;a vall ılarm biz Muhammedi'leri davet ettikleri .güJi.im n l 'lıı.
��·n kadar �;apık Hıristiyan itikatlarını, bugünkü komısrt� ?.. cLi mizl.c ÖZ('tlemeği uygun buluyoruz. Zira, böyle bir iti���_;� ,..c
nan· ·, arıcak o zavallıların karihalarından c;ık<l bilir v �:" ı�;ı..ı -
- 351 -
nun gerçek bir dinle alaka ve münasebeti olmadığ·ını anlayabilmek için insanın yalnız papaz olması gerekir
Aziz din kardeşlerim!
Bakınız, bugünkü Hıristiyanlık neden ibarettir :
HRİSTİYANLIKTAKİ İNANÇ
Cenab-ı Hak, hüsn-ü niyyetle ve cennette iyi olmak üzere Adem'i yaratmış. Fakat, Adem Allahu teaJa.'nın hüsn-ü niyyetine rağmen iyi çıkmamış. Kendisinin iyiliği için Rabbinin
( YEME ! ) dediği bir ağacın meyvesinden yemek suretiyle .. A.llahu teala'ya isyan etmiş. Allahu azim-üş-şan da, Adem'e gazap ederek onu cennetten çıkarmış ve yeryüzüne atmış. Adem,
Allahu teala'ya karşı işlemiş olduğu isyanı sebebiyle cehennemlik olmuş. Daha sonra, Adem'in sulhünden gelen bütün
insanlar, babalarından miras kalan günahkarlıkla kirlenmişler. Her insan, daha babasının belinde iken, cehennemlilı: .
olarak ana rahmine geliyormuş ve günahla bulaşmış olduğ·u
halde dünyaya gözlerini açıyormuş. Işte, bütün bu kötülüklerin önlınü almak mümkün olamayacağı için ve Cenab-ı Hak
aslında iyi ve salih bir insan olması ve cennette e b edi olarak
kalması maksadiyle insanı yarattığı için, bu hale bir son vermeği istemiş ve Adem'in günahı yüzünden kıyamete kadar gelecek bütün evlatlarının ebediyyen cehennemde kalacaklarını
anladığ·ından, Adem'i yaTattığına adeta pişman olmmı, ancak
insanlara da acıdığından buna bir çare düşünmüş ve Ademoğullarını cehennemden kurtarmak için nihayet bir hal çaresi bulmuş ve sevdiği kullarının uğruna kendisini feda etrrıı:>h:
gerektiğini anlamış ve bu karara vardıktan sonra bu fedakarlığın lahutiyetle yani cisim ve cismaniyetten münezzeh ve n:_i_�
berra olan Allah'lıkla mümkün olamayacağı sonucuna varmı�1.
ve kendisinin cisim ve cismaniyyete tenezzül ve tebdilini, yani
nasutivet dedig�imiz insanlıg� a inmesinin uygun o}acai?:ına hüh:- v ' • • ..__ ..._
metmis ve bunun sonucu olarak da Imran In7.1 ve Yusııf-1ı
Neccar'ın nişanlısı Meryem'in karnma bullll etmiş ve oradan
İsa suretinde bir insan olarak dünyaya çıkmış, kendisini Yahı.ı.di'lere yakalatbrmış, çarmıha ge:rdirmiş, kanlanm s::üi1- ip
y:ıni çarmıhın üzerine bulaştırmış, türlü eziyyetJer çekerek ölmüş, üç gün cehennemde kalmak suretiyle kendisini kulları.n a
feda etmiş ve kullarının kefareti veeibesini böylelikle yerine
getirdikten sonra da ölüler arasından çıkarak yine gökle:rdeki eski makamına yükselmiş ve şimdi gökyiizb�\10 habas:mn
- 352 -
·- �
sağ tarafında oturan İsa, Allah oğlu Allah imiş. Hem de, kendi etini ve kanını kullarına ni'met olarak terketmiş imiş. Dünyadaki ekmek onun eti ve şaraplar da İsa'nın kanı imiş. Kiliselerde, hristiyan cemaatine dağıtılan ekmek ve şarap hediyesi buna işaret imiş. Buna İnanmayanlar, bu inançta bulunmayanlar, bunlara iyman etmeyenler kafir imiş ve cehennemlik olacaklarmış�. Zikrolunan bu itikadı taşıyanların günahları a'rizi olup Allah'ın vekilieri olan papazların dua ve
iltiması, yani günah çıkarmasıyla affolur ve cehennemden
kurtulurlarmış. Bunlardan başkası tümüyle cehennemlikmiş ..
N asıl, beğendiniz mi sevgili din kardeşlerim ? İşte, hristiyanların batıl, batıl olduğu kadar sapık itikat ve gülünç inançları bunlardır.
Sü bhane1ıu ve c eald ammıl yekulıiııe ulüııı-en ke/Jiyrô ..
El-isra : 43
Meal-i münifi : Allah u sübhanehu ve teala, onların söylediklerinden tamamiyle münezzeh ve a.lidir.
Ey Müslümanlar ! Ey Allah u teaJa'nın kutlu ve mutlu kulları !
Ey bütün insanlar ! Ey bütün aklı başında, vicdanı ve sağ·
duyusu yerinde olanlar ! Ey akıl ni'metinden mahrum olmayanlar !
Görünüz, okuyunuz, duyunuz, öğTeniniz şu papaz uydurması batıl inançları. Biliniz ve belleyiniz itikat diye ortaya atılan safsataları.. Kişisel çıkarları uğruna, Allah'tan korkmadan, peygamberlerinden utanmadan bu deli saçmalarını din diye ortaya atanlar, herkesi kendileri gibi kör ve sersem sandıklarından, bu batıl inançlarına insanları davet etmekten de sıkılmıyorlar .. Daha doğrusu, kendilerine yeni yeni suç ortakları bulmağa çalışıyorlar. Asıl cehennemlik kendileri olduğu
ve hiçbirisini Hz. İsa aleyhisselamın da cehennemden kurtaramayacağını bile bile, gözünüzün içine baka baka yalan söy1üyorlar, Hz. İsa aleyhisselama iftira ediyorlar ve sonra da
onun vekili sıfatiyle günahkarları aifedeceklerini söyleyecek
kadar çılgınlaşıyorlar. Hristiyanlık inancı diye ortaya attık-
- 353 -
ları deli saçmalarmı, özetlerneğe ve sabrınızı taşırınağa çalıştım. Şu var ki, İncil diye yutturmağa kalktıkları Metta'lar, Luka'lar, Yuhanna'lar, Merküs'ler baştan aşağı uydurma olduğ·u
gibi, batıl dinlerini yaymak için milyonlarca bastırarak dünyanın dört bucağına gönderdikleri broşürler de hiçbir asla ve
esasa dayanınamaktadır. Allah aşk ma söyleyiniz ! İleri sürdükleri hususlarda, şan-ı üluhiyyete layık bir cihet var mı ?
Daha söze başlarken -Haşa sümme başa- Allahu azim-üşşana cahillik isnad etmek gibi büyük bir gaflete düşmüyorlar
mı ? Allah u sübhanehu ve teala hazretlerine -Haşa sümme
başa- acz, hiyle, entrika, zillet ve mezellet, meskenet, cismaniyet, illet, ölüm, yemek ve içmek, uyumak, doğmak ve ölmek
isnad etmek gibi hepsi biribirinden feci töhmetler atfetmiyorlar mı ?
Evet, Hz. İsa aleyhisselam kuldur ve insanoğludur. Elbette yiyecek, içecek, yatacak, uyuyacak ve bütün diğer insanların yaptıkları gibi günlük yaşantısını sürdürecek ve bu arada Allah'ın kendisine vahyettiği hususları da ümmetine tebliğ·
edecektir. Bir peygamberdir ve ma'sumdur. Riyle ve entrika
yapmaz, zillet ve meskenete düşmez, yalan söylemez, yalancıyı sevmez. Çünkü, bu kabil bayağılıklar bir peygambere asla yakışmaz. Ancak, kafir papazlar peygamberlerine bütün
bunları layık görebilmekte ve bundan dolayı insan olarak hiç
değilse vicdan azabı dahi çekmemektedirler. Evet, doğmak,
ölmek, yemek içmek, zaman ve mekana muhtaç olmak vesaire
gibi hassalar, insanlara mahsustur. Fakat, bütün bunları yerlerin ve göklerin, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbine izafe etmek, kudret, kuvvet ve azarnet sahibi Allahu tea.la'yı aciz bir insan gibi ihtiyaç sahibi
göstermek, ancak ve yalnız papazların kıt ve kısır düşüncelerinin mahsulüdür ve böyle bir inanca nasıl din adı verile bilir ? O zaman, Allah u teala ile ölüme mahkum kul arasında ne
fark kalır ?
Bütün bu akıl almaz, insaf ve mantığa uymaz, düşünce
ve idrak sınırlarına sığmaz safsataları din gibi kabullenip,
papazların ezeli entrikalarına itiraz etmeyenler :
- Ne yapalım? Biz, babalarımızdan böyle bulduk, böyle gördük ! diyerek kendilerini savunmağa çalışıyorlar.
Aklı başında görünen bir Hristiyan profesöre :
EnvAr-01-Kulub, Cilt ı - F: 23
- 354 -
Siz, kiliseye gider misiniz ? diye sordum. Düşünmeden :
Evet, giderim ! cevabını verdi ve ben gayri ihtiyari gülümsedim. Tebessümümün manasını anlayan İsviçreli profesör bana şunları söyledi :
- Biz, kiliseye girince başımızdan şapkamızı çıkarırız.
Şapkalarımızla birlikte aklımızı da dışarıda bırakırız.
Bu müdafaa, onları elbette Allahu teala'ya ortak koşmak
suç ve zilletinden kurtaramayacaktır.
Ey Hz. İsa aleyhisselama Allah'ın oğlu Allah diyen kafir !
Ey Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerine, bir kul ve insan olan Hz. İsa al ey hisselamı ortak koşan zalim ve cahil !
İnadınızdan vazgeçin, hak ve hakikati seçin.. Gelinizt
Allahu teala birdir, şeriki ve naziri (ortağı ve benzeri) yoktur,
hiçbir şeye muhtaç değildir, herşey ona muhtaçtır, o doğmamış ve doğurmamıştır diyiverin de üzerinizden küfür zilleti,
şirk illeti kalksın. Geliniz, hak dinine giriniz. Hakkı tevhid
ediniz, Allahu azim-üş-şandan gayrı kulluk ve ibadete layık
ve müstehak hak ma'bud olmadığ·ını, Hz. Muhammed Mustafa
sallallahu aleyhi ve sellemin onun �eslllü olduğunu kabul ediniz, iyman ediniz, tasdik ediniz ki, ebedi azaptan, o pek korktuğunuz ve muhakkak gireceğiniz ve ebediyen kalacağınız cehennemden kurtulabilesiniz. Batılı bırakın, hakka gelin, Mevla'ya dönün, gönülleriniz iyman nuru ile nurlansın, gözleriniz
tevhid ile sürurlansın, kalpleriniz Kur'an ile şu'urlansın. Unutmayınız ki, Hz. İsa aleyhisselam:
- Benden sonra Nebi olarak Ahmed gelecektir, sizleri
onunla müjdelerim, buyurmuştur.
Bize, batılı hak gibi gösterrneğe çalışacağınıza, islamiyyeti tetkik ve tahkik ediniz. Sizin köhne ve temelsiz itikadmıza
benzeyen, insan akıl ve mantığına uymayan bir umde bulamazsınız. Hollanda'lı müsteşrik ve garazkar islam dü5manı
doktor Reinhardt Dozy'nin iftiralarına, katolik kilisesinin islam düşmanı kaleınşoru Leone Caetani'nin yalan ve düzenlerine aldanmayınız ve inanmayınız. Kör olası gözlerinizi dört
açınız ve etrafımza dikkatle bakınız. Göreceksiniz ki, hristiyan ana ve babalardan doğan gençleriniz, çoğunlukla kiliselerinize gelmiyor, papazlara inanmıyor, onların yalan ve dolanlarına aldırış etmiyorlar. Gayretleriniz boşunadır, çabalarınız
beyhudedir. Akıntıya kürek çekiyorsunuz. Bizim azizlerimizin
-. 355 -
menkıbelerini okuyup dilinize çevirerek kendinize mal etmeğe
çalıştığınızı bilmiyor, anlamıyor muyuz sanıyorsunuz ? İslam
velilerine aşık olduğunuzu görmüyor muyuz ? Yılın dört mevsimi, Türkiye'ye gelen hristiyan gençlerin, muhtelif illerimizdeki Hak velilerinin mübarek türbeleri önünde huşfı ile duruşlarını ve boyunlarını büküşlerini, için için yalvarışiarını bilmiyor muyuz zannediyorsunuz ? Öyle ise, o gençler gibi sizler de
o hak velilerinin sevdiği, saydığı ve inandığı peygamberler
peygamberine neden iyman etmiyorsunuz ? Neden onu inkara
yelteniyorsunuz ? Celalüddin-i Rumi hazretlerinin Mevlana olmasının Hz. Muhammed' e bende olmasından ileri .geldiğini neden farketmiyorsunuz ? Hz. Mevlana, ahir zaman peygamberinin nurlu yolunda rütbe sahibi bir kişidir. Gururunuzu kırın,
kibrinizi yenin, şeytanın vesvese ve iğvasını terkedin MUHAMMED RESULÜLLAH deyin, iyman şerefiyle müşerref
olun, huzur bulun, rahata erin, hak diniyle dinlenin.
İyınan ve islam nasibiniz değilse, insan olduğunuzu hatırlayıp edep ve terbiyenizi takının. Sizin peygamberinizi ve
muhterem annesini bütün fuhşiyattan heraat ettiren, onların
temiz ve mübarek isimlerini hürmet ve ta'zimle bütün Müslümanların kalplerine tescil ettiren Hz. Muhammed Mustafa
sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz gibi bir peygambere ve
onun ümmetine biraz saygılı olun. Bazı cahil Müslümanların
hal ve gidişlerine bakarak, Müslümanlığı anladığınızı sanmayın. Kur'an-ı kerimi insaf ve idrak ile inceleyin. Resfılü-zişanın nurlu hayatını, aslıab-ı kiramın örnek ahlak ve faziletlerini, hak velilerinin üstün hususiyet ve meziyetlerini tetkik edin
islamı onlardan öğrenmeğe çalışın. Kilisenin yanı başındaki
salona cazbant koyarak etrafımza toplamağa çalıştığınız gençleri, bugün hristiyanlık diye yutturmağa çalıştığınız zırvalar
artık tatmin etmemektedir. Gönülleri boştur, menha-ı Muhammedi'den kana kana içmek için harıl harıl hak ve hakikati
arıyorlar. Ne yaparsanız yapınız, islamın nurunu söndüremeyeceksiniz, söndüremezsiniz. O öyle bir nurdur ki, üflemekle
asla söndürülemez. Siz, söndürmek için üfledikçe şevki ve nuru daha da artacaktır. Geleceğin dini, islam dinidir. Tevhid
bayrağı ergeç köhne dünyamız üzerine dikilecek ve ilelebet
orada kalacaktır. Onun için, ben sizi şimdiden tevhide davet
ediyorum, Hakka davet ediyorum, i yınana davet ediyorum, ·
Kur'ana davet ediyorum. Muhammed'e gelin, muhabbete gelin, dinlenin, dinlenirsiniz. Gelin, aşka, vefaya, sefaya gelin.
Cazla toplananlar, çalgıcılar yorulunca dağılırlar. İyınan ile
- 356 -
toplananlar ise, kıyamete kadar dağılmaz ve birbirinden ayrılmazlar. Etraftan saldırılar arttıkça iymanları pekleşir, safları sıklaşır, aşk ve muhabbetleri çelikleşir. lyi bilin ki, akibet doğruların ve felaket yalancılarındır.
H i K A YE
•
Vaktiyle, bir tekkede bir şeyh ve bir dervişi varmış .
Bunlar tek ve tenha yaşarlar, Rablerine ibadetten sonra birbirleriyle sohbet ederlermiş. Günlerden bir gün derviş şeyhine şöyle demiş :
- Sultanım, bir keramet gösterseniz de, tekkemizde dervişler çoğalsa ..
Şeyh efendi gülerek cevap vermiş :
- Bre derviş Mehmed ! Ne yapacaksın kalabalığı ? Sen
ve ben şunun şurasında geçinip gidiyor, fani alemde kafamızı
dinliyoruz, demişse de derviş teklifinde israr ve ricasını tekrar etmiş.
O gün, şeyh efendi çarşı ortasında çocukların bir karga ile
oynadıklarını görmüş, kuşu çocukların elinden almış ve karganın başını koparıp atmış. Çocukların :
- Bu adam kargamızı öldürdü, feryatları üzerine halk
şeybin başına toplanmış ve bağırıp çağırınağa başlamışlar :
· - Behey şeyh kılığına girmiş zalim ! Ne istedin zavallı
hayvandan, durup dururken onu neden öldürdün ? diye söylenmiş ler. Şeyh kendilerine :
- Be adamlar, ne bağırıp çağırıyorsunuz. Verin karga
ile başını bana, demiş ve gövde ile başı yan yana getirerek
bir HAY ismi ile yapıştırmış ve onu uçurmuş. Bu kerameti gören halk, hemen o akşam tekkeyi doldurmuşlar. Önceleri buna pek sevjnen derviş Mehmed, zamanla şeyh efendinin yüzünü göremez olunca yaptığı hatayı anlamış. Zira, tekke öyle
kalabalıklaşmış ki, hatırı sayılır kimseler şeyh efendinin etrafını almışlar ve derviş Mehmed'i onun huzuruna bırakmaz
olmuşlar. Derviş Mehmed, çok pişman olmuş ama ne fayda ! ..
Birgün, şeyh efendiyi nasılsa yalnız bulunca yakınmış ve biraz da sitem etmeğe başlayınca şeyh efendi :
- A oğul, ben sana demedim miydi ? Fakat, sen üzülme,
elbet bir çaresini bulur ve bu kalabalığı dağıtırız, demiş.
Bir gece, şeyh efendi koltuğunun altına içini üfleyerek
hava doldurduğu bir bağırsak sıkıştırarak cemaate namaz kıldırmak üzere öne geçmiş. Bu sırada, koltuğunun altındaki ba-
- 357 -
ğırsağı bastırarak kendisinden yel çıkmış gibi yapmış. Halk,
şeyh efendinin abctestinin bozulduğunu ve abctest tazeleyeceğini sanırken, onun fütursuzca imamete hazırlandığını görerek:
- Bu adam, bize abctestsiz namaz kıldırmağa kalktı, zındıktır, diyerek dağılıp gitmişler.
Şeyh efendi, derviş Mehmed'i karşısına almış :
- Bak oğul, demiş. Bir karga başıyla toplanan cemaat, bir yelle dağılıp gitti gördün mü?
Evet, kiliseye cazla cemaat toplamağa çalışan papazların
kulakları çınlasın ve iyi bilsinler ki, cazla toplananlar elbette
sazla dağılacaklardır.
imdi, ey papaz efendiler ! Ey dünyayı hristiyanlaştırmak,
gavurlaştırmak için milyonlarca lira sarfedip broşürler bastıran misyonerler ! Bugün, dünyamızda açlık tehlikesiyle başbaşa bir çok ülkeler ve milletler varken, bir batılı yaymak uğruna sarfettiğiniz milyonların hesabını Allahu teala'ya nasıl
vereceğinizi ve Hz. İsa aleyhisselamın yüzüne ahirette nasıl
bakacağınızı hiç düşünüyor musunuz ? Düşünüyoruz derseniz,
bu batıl davadan vazgeçin, belinizden zünnarı kesip iymana
gelin ki, Hak batılı gidersin. İyınan üzre, hak için iyman edenler, mülke varis olanlardır.
HiKAYE
Papazın birisi, aklı sıra islamı küçümsemek ve kendi batıl inancını haklı göstermek kasdiyle, zamanın arif, zarif ve
hazırcevap hocalarından birisine :
- Hoca efendi ! demiş, dikkat eder misiniz ? Yıldırımlar
hep sizin cami ve minarelerinize düşer de, hiç bizim kiliselerimize düşmez. Bunun sebep ve hikmeti nedir acaba ?
Hoca, papazı şöyle bir süzmüş ve gülümseyerek cevap vermiş :
- Evet, yıldırımlar hep bizim minarelerimize ve camiierimize düşer, sizin kiliselerinize ise hiç düşmez. Çünkü, bu hal
bizim minarelerimizde okunan ezan-ı Muhammedi'nin ve cami-i şeriflerimizde yapılan ibadet ve ta'atin Allahu teala tarafından kabul huyurulduğunun alarnet ve işaretidir.
Papaz, itiraz edecek olmuş :
- Bunu böyle yorumlamanız, tatminkar bir izah şekli
değildir. Yıldırım düşmesinin ibadetlerinizin kabulüne alarnet
ve işaret olduğuna nasıl hükmedebiliyorsunuz ? Bunu, bana
- 358 -
delil göstererek is bat edebilir misiniz ? deyince, hoca efendi
cevabı yapıştırmış :
- Hay hay papaz efendi, demiş. Söylediklerimin hak ve
gerçek olduğuna bütün semavi kitaplar, yani Tevrat, Zebur,
İncil ve en son kitap olan ve üç kitabın özü ve özeti bulunan
Kur'an-ı azim-ül-bürhan delil ve şahittir.
Papaz, şaş ırmış ve sormuş :
- Anlayamadım, ne gibi ?
- Bak sana anlatayım papaz efendi ! Hz. Adem aleyhisseHlmın oğulları Habil ile Kabil, bir mes'ele üzerinde münakaşa ve münazara ettiler. Her ikisi de kendisinin haklı olduğunu
ileri sürüyordu. Nihayet, şöyle bir karara vardılar : (Her ikimiz de Allah u teala'ya birer kurban takdim edelim. Allah azze ve celle, hangimizin kurbanını kabul buyurursa, onun
haklı olduğuna hükmederiz.) dediler ve gerçekten ikisi de Allahu azim-üş-şana kurban edilmek üzere birer koyun hazırladılar. Gökten bir yıldırım indi ve Habil'in kurbanına isabet etti. Bundan da, Habil'in kurbanının kabul huyurulduğu ve Kabil'in kurbanının ise reddolunduğu anlaşıldı ki, bunun böyle
olduğunu bütün semavi kitaplar açıkça haber vermektedirler.
Buna bir itirazınız var mı papaz efendi ? deyince, keşiş İncil'
deki bu kıssayı hatırladı ve hoca efendiye hak vererek şeref-i islam ile müşerref oldu. Yani, bir bakıma islama taarruzu, onun hidayet ve iymanına sebep oldu.
HİKA YE
Tanzimat devri ricalinden Keçeci-zade Mehmed Fuat Paşa, Rus çarıyla hasbihal ediyorlardı. Çar, bir aralık paşaya
sordu:
- Paşa hazretleri, siz peygamberiniz Hazret-i Muhammed'in mi'rac için göklere çıktığına itikat edersiniz. Acaba,
bana semaya nasıl ve nereden çıktığını ma'kul ve mantıki bir
izah �ekliyle isbat edebilir misiniz?
Fuat Paşa, hiç düşünmeden cevap verdi :
- Haşmetmeab ! Bunu b ilmiyecek ne var ? Hz. İsa aleyhisselamın semaya çıkarken kullandığı merdivenle çıktı.
Bu cevap üzerine, Rus çarının gaflet ve cehaletini aniayarak malıcup olduğunu ve sustuğunu söylerneğe bilmem lüzum
var mıdır?
- 359 -
HİK AYE
Yine islam düşmanı mütemerrit bir papaz da, o kıt ve
kısır akıl ve idrakiyle Resfıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mennan efendimizin şanını gölgelemek ham hayali ile,
bir arif-i billaha sordu:
- Siz, peygamberiniz Hazret-i Muhammed'in, Allah'ın
sevgilisi olduğunu söyler durursunuz. Oysa, onun sevgili torunu Hz. İmam-ı Hüseyin, bütün ailesi efradıyla Kerbela'da
susuz şehit edildiler. Allah, sevdiğinin sevdiğini hiç şehit ettirir mi ?
Arif-i billah, o cahil ve gafil papazı baştan aşağı süzerek
şöyle cevap verdi :
- A papaz efendi, bunda bu kadar şaşılacak ve anlaşılmayacak ne var ? Siz, papazların itikat ve inancımza göre Hz.
İsa aleyhisselam -Haşa- Allah u teala'nın oğludur değil mi ?
O halde, sevgili ve biricik oğlunu, binbir hakaret, zulüm, eza
ve cefa ile Yahudilere öldürten, bir sevgilisinin torununu susuz şehit ettirmişse ne lazımgelir ?
Keşiş, verecek cevap bulamadı. Tecavüze yeltendiği Nebiyyi zişanın ümmetinden bir arif-i billalım bu haklı ve yerinde şamarıyla, sesini kesti ve kuyruğunu bacaklarının arasına sıkıştırıp çekti, gitti.
Evet aziz kardeşlerim : İslam dini ve Müslümanlar, maddi yönden zayıf ve kuvvetsiz dahi olsak, ilahi ilim bakımından
kafirlere daima galiptirler, ama ne yazık ki, biz dinimizin kıyınet ve ehemmiyetini bilemiyoruz. Hakikat-i islamiyyeyi, hakikat-i muhammediyye'yi hakkıyle ve layıkıyle öğrenemiyoruz. Allahu azim-üş-şan, cümlemize feyiz ihsan buyursun ve
tevfikini refik eylesin. (Amin ve bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn. )
Ey ehl-i iyman !
Bizler, el�hamdü lillah Müslümanız. Rabbimiz Allah, dinimiz islam, kitabımız Kur'an, Resfılümüz Nebiyyi ahir zaman, kıblemiz Ka'be-i Rahman'dır. İki cihanda bizi necat ve
felaha, saadet ve selamete erdirecek din-i mübiyn-i islamın
yüceliğini ve değ'erini bilelim, hakikat-i islamiyyeyi ve hakikat-i Muhammediyye'yi öğrenmeğe çalışalım, bilip öğrendiklerimizle amel etmeğe alışalım, önce nefislerimizle ve sonra
din ve devlet düşmanlarıyla savaşalım, bu gayretlerimizle
maddi ve ma'nevi bütün müşkilleri aşalım ve Rabbimizin ke-
- 360 -
rem ve inayetiyle rizayı ilahiyye ulaşalım. inanan, inandığını
yayar, kendisini inandığını yaymakla yükümlü sayar, özünü
Kur'an boyasıyla boyar, varını yoğunu Allah yoluna koyar,
Hakkın buyruklarına uyar, sırası gelince canını din ve millet uğrunda feda etmek gereğini duyar.
Dinine, diline, gelenek ve göreneklerine sahip ol kardeşim. Bu yolda, hiçbir fedakarlıktan geri kalma, gafil olma,
daima uyanık, daima şu'urlu bulun. Aile efradını, çoluk çocuğunu, din ve millet düşmanıarına karşı korumasını bil, süründen yabancı canavarıara kuzu kaptırma, eviatıarına iyi sahip ol, onları hak yoldan saptırma, onlara bir lokma bile olsa
hararnı tattırma. Gerekirse, dinin, dilin, gelenek ve görenekIerin uğrunda malını ve mülkünü feda etmesini bil. Cömertlik
ve civanmertlik, ancak biz Muhammedi'lere yakışır yüce birer
haslettir. Allah için, Allah yolunda, karşılıksız, art düşüncelere kapılmadan helal kazaneını yerinde ve gereğinde sarfetmesini bilirsen, Allahu teala sana daha ziyadesini ihsan ve
inayet buyuracaktır. Vatan ve milletin için harcayacağın her
kuruş, yavrularının hür ve müstakil bir ülkede alnı açık, yüzü pak, birer insan, saf ve temiz birer Müslüman olarak yaşa-
. malarını sağlayacaktır. Bunu yaparken, seni böyle bir hayra
nail ettiği için Rabbine hamd-ü sena et, sakın elin titremesin,
gözün üstünde kalmasın.
Gider cihandan ne ağyar kalır ne yar kalır,
Şu fanide ancak bu yadigar kalır ..
Alemde beka var mı, bakın devrine anın,
Bir namı kalır, kalsa hemen ebi-i vefanın ..
Ey aşık-ı sadık! Allahu tea.la'yı seviyorum diyen muhibbi M ev la ! İyi oku, iyi dinle, iyi belle, okuduğunla, dinlediğinle, bellediğinle ihlas ile amil ol. Allahu azim-üş-şam sevenlerin beş al§.metleri vardır :
1) Derya gibi cömertlik (Sehavet)
2) Güneş gibi cihanı kaplayıcı şefkat
3) Toprak gibi alçak gönüllülük (Tevazfı)
4) Ölü gibi uysallık ( Hilmiyyet)
5) Gece gibi örtücülük ( Ayıpları kapamak)
- 361 -
HiKAYE
Şeyh Ahmed-i Gazali, biraderi Hücce't-ül-islam Muhammed Gazali'nin te'lif buyurduğu İhya-i-ulfım narnındaki meşhur eserini okuyup tamamladıktan sonra şöyle buyurmuştur :
- Ey birader ! Senin bütün ilimlerini, iki k elirnede topla dım. Merak ettinse sana da söyleyim : ET-TA'ZİM-İ Lİ-EMRİLLAH VEŞ-ŞEFKATİ ALA HALKİLLAH ( Yani, Allalın
teala'nın emirlerine tam ve mutlak bir saygı ve Allalın azimüş-şanın bütün yarattıklarına şefkat ve merhamet).
Netekim, Hz. Yunus Emre ( Kuddise sirruh) Mesnevi-i
şerif i görünce şöyle buyurmuştur :
- Molla-i Rum, işi uzatmış ! Ete, kana büründüm ; Yunus gibi göründüm ..
Ey arifler !
Fırsat elde, ikrar dilde, irade sende iken, bellerimiz bükülmeden, dillerimiz tutulmadan, el tutar ve ayak yürürken,
göz görür, kulak duyarken, gaflet, isyan ve günahlarla vakit
geçirmeyelim, ömrü azizi boşuna tüketmeyelim. Ömürler gelip geçiyor, ecel hergün binlerce insana kefen biçiyor, gafiller
akla karayı seçiyor, şafak atıyor, bahtı kara şaşkın leş gibi yatıyor, ömür sermayesini yele vermiş cahiller ahiret azığını bedavaya satıyor, ibretsiz göz bakıyor, ateş düştüğü yeri yakıyor, hasiret sahipleri iyman tacına her sabah yeni yeni mücevherler takıyor, seher vakti kuşlar ötüyor, erkan uyananların hacası tütüyor, bir çoğunun sayılı nefesi bitiyor, gi,ineş
doğuyor, etrafı nura boğuyor, kıyamete kadar da doğacak,
P.ma ne var ki, bir sabah senin ve benim güneşlerimiz artık
doğmayacak, yalnızlık evi hazırlanmış, eşten, dosttan, akrandan göçenler hızlanmış, dünya önümüzden kaçıyor, bir çoklarına Azrail aleyhisselam dehşet saçıyor, ecel hepimizi kovalıyor, ölüm teker teker hepimizi avlıyor. Öyle ise, bu gafleti,
bu rehaveti terkedelim. Aklımızı, başımıza devşirelim. Rabbimizin emrettiği yoldan gidelim. Bir gün olur ki, bu fırsat
elden çıkar, çenelerimiz kilitleniverir, dillerimiz tutuluverir,
gözlerimiz kapanıverir, doymak bilmeyen ağızlarımız kenetJeniverir. Doymayan ağıziara ve gözlere topraklar dolar, gül
benzirniz salar, kudret ve kuvvet gider, ölüm hükmünü icra
eder, mallarımız, makamlarımız, rütbelerimiz, nişanlarımız
mirasçılarımıza kalır. Sessiz gemi, vefakar bir kaç dostun
- 362 -
nemlenen gözleri önünde arnellerimizle başbaşa kalacağımız o
büyük yolculuğa çıkıverir. O gün, ağlamak ve sızlamak, yanmak ve yakınmak fayda etmez. Hiç kimse, bizimle birlikte
kabre girmez. Feryat ve figanına kimseler gelmez. Bu dünya,
hayatında yaptıklarını, orada seninle beraber bulursun, ektiklerini biçer, iyiyi kötüyü orada seçersin, ne hazırladınsa
onu bulursun. İyi düşünelim, bizler bu amel ve ahlak ile hakkın huzuruna ne yüzle varacağız ? Yüz karası bizde, ma'siyyet
yarası bizde .. Bin yüzümüz olsa, bini de kapkara .. Bu kapkara yüzle iki cihanda oluruz maskara .. Evet, bu kara yüzle Hakkın huzuruna gidemeyiz. Onun için, derdimize çare bulalım,
yaramıza merhem vuralım, iyi olalım, iyilerle düşelim kalkaJım, isyanı ve günahı bırakalım, Hakka kul olmanın zevkini tadahm, ibadet ve ta'atle murad alalım. işlediğimiz kötülük ve
günahlara tövbe edelim, pişman olalım, sırat-ı müstakimden
ayrılmayalım. Ömürlerimiz gelip geçmeden, can kuşu kafesten uçmadan Allah'a dönelim. Halikini bu alemde bilmeyen
ve bulamayan, ebedi alemde de bilemez, bulamaz ve onunla
olamaz.
Evza'i ·hazretleri, ihvanına buyurmuşlardır ki :
- Dünyada alıp verdiğimiz nefesler, malışer günü hesap
f'dilecektir. Eğer, bir nefes zikrullah'sız geçmişse o nefes sahibi için hasrettir ve nedamettir.
Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmuştur :
c ulusuke saaten ine/e halakatin yezküriinellahe haynın min ibadeti elfisenet in
Bir saat, halka-i zikirde oturup Allalın teala.'yı zikretmek,
hin sene gafletle yapılan ibadetten hayırlıdır.
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle buyurulmaktadır :
Tefekkıirıt saatin fıayrım min illadeli sittirıe serıeterı
- 363 -
Bir saat tefekkür, altmış yıl ibadetten ha.yırlıdır.
Ey kardeş :
Zikrullah'a devam et ve bu ecre nail ol.. Tefekkürü bırak
_ma, nereden geldiğini, nereye gideceğini, ne için yaratıldığını
�yi düşün .. .Arifler, salihler, aşıklar zümresine dahil ol.. Asla
unutma ki, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri salihlerin,
abidlerin, özü ve sözü doğru olanların dostu ve yardımcısıdır.
Rab.bim, sizleri ve bizleri bu zümreye ilhak buyursun ve hepimizi onlardan ayırmasın ..
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifün ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü lillahi Rabbil-alemiyn EL-F ATİHA.
ENV AR - OL - KULU B
(Kalblerin Nurlar1)
DERS: 9
IUüNDEREC A T :
Teliasür sfıre-i celilesinin tefsiri - Çoklukla öğünmenin
ve böbürlenmenin zararları - İnsanlar için asıl öğünülecek �eyler nelerdir - Ata, ecdat ve neseple öğünenlere
ilıtar - Bu sfıre-i celilenin sebeb-i nüzulü - Hz. İsa aleyhisselama dünya nasıl görünmüş ve neler göstermişti -
Dünyaya ve dünya malına aldananların sonları - Şenıs-i
Tebrizi hazretleri, l\'levlaııa'nııı kitaplarıııı neden havuza atmıştı - Rebia-i Adviyye'nin bir ikaz ve irşadı -
Allalın teala, kulunu neden ve nasıl imtihan eder - Cismaııi ve ruhani azaplar nelerdir - Zikir meclisleri halilunda Resfıl-ü zh:ıanın öğütleri ve müjdeleri - Ahirette
bütün ni'metlerden sorulacağız - En büyük ııi'met, Ni'
metullah olan Resfıl-ü zişan efendimizdiı· - �lulıammed
bin Vasi hazretlerinin bir irşadları - Vücud sıhhati ve
boş valiit en büyük iki ni'mettir - Hangi ırli ve mezhepten olursa olsun, dünya yüzünde herkes Resfıl-ü zi�aıı
efendimize medyun ve minnettardır - Hristiyanlarm
gaflet ve dalaletleri nanliörlüklerindendir - Habeş imparatoru N ecaşi'nin muhacir Müslümanlara ikramı ve
Resfıl-ü Kibriya'nııı duasına mazhar olması - Müslümanlara eza ve cefa edenlerin dünya ve ahirette rezil \'C
peri!:'an olduklarının isbatı - Uristiyaniara haklı bir ihtar - Hatem-i Ta'i oğlu Adi'nin şeref-i islam ile müşerref olması hikayesi - Münacat ..
Saliii ala seyyid.ina Muhammed
Saliii ala mürşidina Muhammed
Saliii ali. şefi-i zünubina Muhammed
Sallu ali. envi.r-i kulubina Muhammed
El-Evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. Elbatinü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min'Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasıruhfı fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlfıl ukdeten min
lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilallah vallahu basiyrün bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül-hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke eRtel cevvad-ül kerim ..
E'u::;ü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Elhakürn-ıit iekasürü hatta züriüm-ül-mekabir kellci sevfe ta 'lemılne sümme
kelld sev fe ta'lemun kella lev ta 'lemune ilm-el-yakiyn leterevünnel cahiyme
sümme leterevünneha ayn-el-yakıyn sünıme le-tüs 'elünne yevme 'izin an-in
na'ıym. Et-Tekasür-1-8
Meal-i münifi : Mal ve evıat bakunından �klukla öğünmek sizi oyaladı. Hatta, kabiriere gittiğinizde ölülerinizi sayar oldunuz. Oysa, iş öyle değil! Bundan sakının, bütün gay-
- 368 -
_,_ret ve himmetinizi dünyaya sarfederek ahirete gerekeni unutmak akıl karı değildir. Bunun sonu hasret ve nedamettir. Yakında, ölünce ve mezarınızda yaptığınız bu hatayı bileceksiniz. Sonra, iyi bilin ki iş öyle değil! İleride, tekrar kabirlerinizden kaldırıldığıııız zaman anlayacaksınız. Geçrekten, bu
dünyada mal ve evlat çokluğu ile övünmekteki gafletinizi yalun bir bilgi ile bilmiş olsaydınız, bu vukufunuz sizi bundan
alılwyardı. Yemin ederim ki, siz o alevii ateşi göreceksiniz.
Sonra onu muhakkak ki yakinen ve gözlerinizle göreceksiniz.
Sonra, yemin ederim o gün sizi oyalayan ve haktan alıkoyan
ni'metlerden sorulacaksınız.
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanın
bütün süre-i-celile ve a.yat-ı kerimeleri gibi, Et-Tekasür sure-i mübarekesi de biz aciz, gafil ve günahkar insanlara çok
mühim bir gerçeği hatıriatmakta ve yakın bir gelecekte başımıza gelecekleri ihtar buyurmaktadır. Yukarıda, me'alcn
özetiediğimiz bu süre-i celileyi, denizlerden bir katre ve güneşten bir zerre kabilinden, biraz daha açıklamağa çalışalım :
ELIIAKÜl\1-ÜT-TEKASÜRÜ = Çoklukla öğüıımek sizi
aldattı ve oyaladı. Haktan alıkoydu ve geri bıraktı. O kadar
oyaladı ki, mezarları dolaşıp ölülerinizi sayar oldunuz. V eya,
çoklukla öğünmeniz ve vaktinizi boş ve faydasız işlerle ge
- çirmeniz, kabre girineeye kadar devam etti. Yahut, dünya hayatı sizi Rabbinizin ibadetinden alıkoydu, kulluk görevlerinizi
_yerine getirmenizden geri bıraktı, örnrünözü gafletle geçirdiniz, bir daha geri gelmesi mümkün ve muhtemel olmayan ömür
sermayesini bir hiç uğrunda sarf ve israf ettiniz ve bu gaflet
·
fe ölüm size erişti ve sonunda ka bre girdiniz . . .
K�:I..I.A SEVFE TA'LEMUN = Hayır! Bu gibi boş ve lüzumsuz şeylerden vazgeçin, bunları bırakın. Fani dünya hayatı ve gelip geçici dünya malı için ömür sermayelerini tüketenler, pek yakında başlarına gelecek azabın şiddet ve dehşetini bileceksiniz .. Evet, Resi'ılü ekrem sallallalıu aleyhi ve selIemin ahiret hakkında beyan buyurduğu şeylerin doğru olduğ-unu yaJdnen bileceksiniz. Yine telirar ederim ki, bu gibi gafJetleri bırakın, bu halden vazgeçin. Neler olacağım yalunda
bileceksiniz. Azrail aleyhisselam canınızı alırken, ruhunuz bedenden ayrılırken ve kabre girdiğiniz zaman dünya ile oyalan-
-369 -
makla ne kadar yanıldığınızı ve aldandığınızı, örnrünözü nasıl boş yerlere harcadığınızı anlayacak, bu gafletiniz sonunda
ne kadar feci bir akibete düçar olduğunuzu bileceksiniz ama,
ne yazık ki o zaman iş işten geçmiş olacaktır.
Evet .. Evet .. Boş ve lüzumsuz şeylerle oyalanmanın, ebedi hayatınızda hiçbir işe yaramayacak olan şeylerle öğünmenin sonwıu ve sonucunu, yakin bir ilimle ve iyi bir bilgi ile
bilmiş olsaydınız, dünya hayatında bu derece gafil olamazdınız, örnrünözü Allah'sız ve iymansız geçirmezdiniz. Tam tersine, her nefesinizi Hakka kulluk ve ibadetle, salih arneller işlemelde geçirmeğe gayret ed·erdiniz.
LETEREVÜNNEL CAHİYM = Yakın bir gelecekte, inkar ettiğiniz cehennemİ önce uzaktan ve yalnız gözlerinizle göreceksiniz.
-
SÜMME l .. ETEREVÜNNEIIA AYN-EL-YAKİYN = Sonra, bu gafletiniz yüzünden oraya girince, uzaktan gördüğünüz
ve daha önce Nebilerdeıı işitip inanmadığınız cehennemİ, bütün dehşet ve şiddetiyle gerçekten göreceksiniz.
SÜMME LE-TüS'ELÜNNE YEVME'İZİN AN-İN-NA'
IYM = Sonra, size verilen ııi'metlerden sorulacaksınız. Sizi,
haktan ahkoyduğu, oyalayıp avuttuğu için aslında nikbet
( Musibet ve meşakkat) olan o ni'metlerin hesabını kıyamet
günü herhalde verecel,siniz ve elbette bu gafletinizden dolayı
hesaba çekilecelisiniz.
Cenab-ı Hakkın varlığına ve birliğine can-ü gönülden inanan, ona ortak koşmaktan kaçınan, Allah celle cela.lühu hazretlerini dilleriyle ikrar ve kalpleriyle tasdik eden, ondan gayri kulluk ve ibadete layık ve müstehak hak ma'bud olmadığını yakinen bilerek Allahu teala'ya ibadet ve ta'atte bulunmak
suretiyle kulluğunu ispatlayan ve bu güzel fi'illerini iymanına şahid kılan, Enbiya'nın serveri, Evliya'nın rehberi, ahir zaman peygamberi Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teaJa
aleyhi ve sellem efendimizi canından, malından, evladından,
rütbe ve makamından, masasından ve kasasından fazla sevmekle iymanını kemale eriştiren, ahiret ve kıyamete, öldükten sonra dirilmeğe, mizana, hesaba, sırata, cennet ve cehei).
neme de iyman ederek cennete talip, rizaya ragıp ve cemale
amk olan mü'minler, muvahhidler, ey bu yüce mertebeye nail
olmayı dileyen ve özleyen ehl-i iyman :
Env.ftr-ÜI-Kulub, Ci lt ı - F: 24
- 370 -
Kalplere şifa, ruhlara gıda, gönüllere sefa bahşeden, yüz
suhufun zübdesi, özü ve özeti, üç kitabın taşıdığı esrar-ı ilahiyyeyi cami, Allahu teala'nın kullarına son kelamı olan, insanlığı küfür zulmetinden iyman nuruna, cehil ve dalalet bataklığından ilim ve medeniyyet şu'uruna, günah ve ma.'siyyetlerle kararan gönülleri ilahi müjdelerin, ebedi saadet ve
selamet süruruna, zulüm, vahşet ve alçaklıklardan insanlık
haysiyet ve gururuna ileten ve ulaştıran, Namus-u ekber Cebrail aleyhisselam vasıtasiyle yirmi üç yılda ayet ayet indirilen Kur'an-ı hakim ve Fürkan-ı mübiynden, Et-tekasür sure-i
celilesini gücümüzün yettiği, aklımızın erdiği ve Hakkın bize verdiği kadarıyla açıklamağa çalıştık.
Mal, mülk, evlat, iyal, kasa, kese, servet, asaJet atalar
ve dedelerin çokluğu ve üstünlüğü ile öğünüp böbürlenmek ve
bunlar ile oyalanırken Allahu teö,la'yı, Resfıl-ü mücteba'yı, ilahi emirleri ve nehiyleri unutanların ve terkedenlerin veya asıl
kulluk görevlerini geri bırakanların, gelip geçici dünya malıyla, ahirette hiçbir işe yaramayacak olan boş, manasız ve
faydasız dünya emelleriyle uğraşanların ebediyyen menzil-i
maksutlarına ulaşamayacakları, hasret ve nedamette kalacakları bütün gerçekliği ile beyan ve izah huyurulmaktadır.
Yine görür ve biliriz ki, bir çokları böyle boş oyalanınalar ve
avunmalada ömür sermayesini yele verirken, ecelleri gelip
çatmış ve onları kabir denilen o karanlık çukura atmıştır.
Ömürleri yüzler, binler, yüzbinler, milyonlar ve milyarları sayınakla geçenlerin hangisi, mezarına dünya malı olarak kefenden başka bir şey götürebilmiştir?
Çevrenize dikkat ve ibretle bakınız ! Öyleleri vardır ki,
mesela şöyle öğünürler :
- Rahmetli babam ; alim, fazıl ve fazilet sahibi büyük bir
insandı.. Binlerce cilt kitaplarla dolu kocaman bir kütüphanesi vardı. Konağımızda hergün yüzlerce fakirin karnı doyurulur, her yıl yüzlerce yetim kız çeyizlenir, gelin edilirdi. Merhume validenin, sedef çekmece dolusu mücevher, elmas, altun ve gümüş ziynet eşyası vardı. Küçük kardeşirole ikimizi
sünnet ettirirken babacığım tam yedibin beş yüz altun lira
harcamıştı. Evlendiğim zaman, karıma yüz görümlüğü olarak
öyle bir kolye takınışiardı ki, görenlerin parmakları ağızlarında kalmıştı ..
Bu ve buna benzer, öğünmeler ve böbürlenmeler böylece
sürüp gider. Mevla, dinleyene sabırlar ihsan ve inayet buyursun. Oysa, babasının ilmiyle öğünen bu zatın kendisi kara
- 371 -
cahildir. Değil bir kitabı açıp okumak, bir ibareyi bile sökemez. Babasının serveti ve sehavetiyle öğünüp böbürlenen bu
zat, miras yoluyla konduğ·u o büyük servetten kırk parasını
Allah rizası için bir fakire koklatmaz. Çokluğuyla öğündüğü
altunlar ve gümüşler, elmaslar ve mücevherler ya har vurulup harman savurulur veya günün birinde hiç sevmediklerine
kalır. Allah aşkına söyleyiniz, bu zatın alim olan babasından
kendisine kalan nedir ? Babasının ilim ve fazileti, servet ve sehaveti, onun için boş bir öğünmeden, yersiz bir böbürlenme-
: deh, faydasız ve gereksiz bir oyalanma ve avunmadan başka
nedir ?
HİKA YE
Bir zamanlar, gayet büyük bir alim, arif, fazıl ve kamil
bir zatın oğlu, babasının tam zıddı sefih, rezil, serseri ve derbeder bir insandı. Ömrü isyan ve kötülüklerle geçiyor,hayır
yerine şerri seçiyor, gece gündüz durmadan içiyordu. Hakkın
ve halkın nazarında zelil ve sefil bir hayat sürüyor, dünya
çirkeflerinin kirli bataklarında günah ve ma'siyyet defterini
kendi elleriyle dürüyordu.
Li-hikmetin, kendi öz oğlunu terbiye ve irşad edemeyen
o muhterem zat, başka bir genci talim ve tedris etmiş, ona hak
ve hakikati göstermiş, ilmiyle amil ve her manada kamil bir
insan olarak yetiştirmişti. Ne var ki, bu kamil gencin babası
da, tıpkı o alim ve fazıl zatın oğlu gibi ayyaş ve harahat ve
her bakımdan berbat bir insandı.
Günlerden birgün bu iki genç karşılaştılar. Serhoş ve
sefih genç, babasının yetiştirdiği o kamil çağdaşma:
- Anlamıyorum, anlayamıyorum ! dedi. Ben, beldenin
en büyük bilginlerinden, ahlak ve fazilet bakımından erginlerinden bir zatın oğlu olduğum halde, halk benden nefret ediyor, iğ-reniyor, kimin yanına gitsem tİksinerek benden uzaklaşıyor. Oysa, sen benden beter sefalet ve rezalet içinde yüzen
serhoş bir babanın oğlu olduğun halde, herkes sevgi ve saygı
gösteriyor, seni baş köşeye oturtuyorlar. Bunun sebebini bana söyleyebilir misin?
O kamil genç, kendisine şöyle cevap verdi :
- A benim güzel kardeşim! Bunda, anlamayacak ve bilemeyecek ne var ? Ben; ilim, irfan, ahlak ve fazilet yönünden
senin muhterem babana özendim ve benzedim. Sen ise ; sefahat, rezalet ve denaat yönünden benim babama özendin ve tıpkı ona benzedin. Bütün mes'ele bundan ibarettir, dedi.
- 372 -
HİKA YE
Cenab-ı Fatıma't-üz-Zelıra radıyallahu anha validemiz,
iki cihan serverinin alemi cemale intikalinden altı ay sonra,
muhterem babasının hasretine daha fazla dayanamayacağını
anlamıştı. Bu altı ay içinde, firak ateşiyle gözyaşı hiç dinmemiş, ayrılık acısı artmış, eksilmemişti. Hatta, bir rivayete göre kendisine özel bir oda yaptırmış ve oraya BEYT-Ül.,-HAZEN (Ağlama evi) adını vermişti. Nihayet, bu hasret ve firkate tahammül edemeyen Hayr-ün-Nisa, Allah katına ve mak'
ad-ı sıdka ermiş, matlup ve maksuduna erişmişti. Alemiere
rahmet olarak gönderilen sevgili babasına kavuşmuş ve iki
sevgili ebediyyet aleminde tekrar buluşmuştu.
Mübarek naaşını, Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu
ve radıyallahu anh efendimiz, gözyaşlarıyla yıkamış, kefenlemiş ve o muhteşem tabut Ravza'i Nebiyye getirilmiş ve namazı Seyyid-ül-Enbiya'nın muvacehe-i şerifesi önünde kılınmıştı. Kabr-i mübarekeleri de kazılmış ve hazırlanmıştı. Ashab-ı kirarndan Ebu-Zer-il Gıfari radıyallahu anh-ül-Bari,
kabre hi ta ben şöyle buyurmuştu :
- Ey kabir ! Sana, iki cijıan serverinin BİD'ATÜN MiNNİ (0, benim parçamdır) buyurduğu bir parçasını, Hz. Hatice't-ül-Kübra radıyallahü anha validemizin yadigarını, Haseneyn-il-ahseneyn'in sevgili analarını, Hz. Hayder-i Kerrarın
Revgili ve saygılı zevcesini, zürriyet-i Ahmed'in tarlası, malıbub-u Hüda.nın sevgilisi, iki gözü nuru ve gönlünün süruru
Fatıma't-üz-Zehra, Betül-ül-Kübra'yı, ümmet-i merhumenin
şefi'ini getirdik, dedi.
Ka birden, lahuti bir seda yükseldi :
- Muhammed ve al-ü eviadı ve Fatıma hürmetine kevn-ü
mekan halk olundu. Fatıma, iki cihanda sultandır. Nur-u iymana bürhandır. Şefi-i mahbup ve sırrı sübhandır. Fatıma'yı,
melekler tebcil ederler. Fatıma'yı ins-ü can ve kevn-ü mekan
tebrik ederler. Fatıma, toprağa şeref verdi. Fatıma'nın malışer ehline şefi olduğunu, bana kimin geldiğini, kimi bağrıma
basmak mazhariyyetine eriştiğiınİ bilmez miyim sanıyorsunuz, Zahirde, aciz bir kabir gibi göründüğüme bakmayın. Hakikatte, cennet bahçelerinden bir bahçeyim. İyi bilirim ki,
burası haseb-neseb yeri değildir, hesap-kitab yeridir. Burası,
amel sandığı dır, kişinin arnelleriyle başbaşa kaldığı yerdir o o.
Hz. Fatıma't-üz-Zelıra radıyallal:ıu anha validemizin ir-
- 373 -
tihallerini İRŞAD narnındaki naçiz eserimizde uzun uzun anlattığımızdan, buracığa konu ile ilgili olarak bu kadarını özetIernekle yetiniyoruz.
Büyük islam bilginlerinden Kınalı zade Ali efendi ( Rahmetullahi aleyh) buyuruyor ki :
- İnsan, hatta peygamber sülalesinden bile olsa, bununla öğünüp böbürlenmemelidir. Çünkü, böyle bir asalet davasını isbat edebildiği takdirde kendisi pek fazla bir şey kazanmış olmaz. Bütün şan ve şeref muhterem ceddine ait olur
ve kendisi yabancı durumlarda kalır. Bu asalet davasını isbat
edemediği takdirde ise, üstelik yalancılık rezaletini de omuzlarını:ı. yüklenmiş bulunur.
Netekim, Şah Baha'üddin-i Nakşibendi ( Kuddise sirruh)
efendimize de :
- Atalarınızın silsilesi nereye varır ? diye sorduklarında :
- Hiç kimse, atalarının silsilesi ve şeceresi ile bir yere
varamaz, buyurmuşlardır.
Demek oluyor ki, ne olursa olsun, çoklukla öğünmek boşuna oyalanmaktan, sayılı nefesleri boşuna harcamaktan
başka bir şey değildir ve böyle bir öğünme ve böbürlenme kulu Allah yolundan alıkoyar, geri bırakır, gaflet ve delalet içinde ömr-ü azizi tüketir. Kişinin, böyle bir gafletle ölmesi ve
kabre girmesi ise, en büyük hasret ve nedamettir. Ana veya
baba, ister alim, ister cahil, ister zengin, ister fakir olsun, bütün bunların eviada kabirde ve kıyamette hiçbir yararı yoktur. Bunu böylece bilmeli, ona göre kulluk ve ibadet etmeli,
ömrü boşuna tüketmemelidir. Zira servet çokluğu, sülalenin
asalet ve kalabalıklığı insanı cehennemden ve ilahi azaptan
kurt?amaz. Kıyamet ve ahirette, kişiye fayda verecek olan
ancak ve yalnız salih amelleri, ibadet ve ta'ati, hakkın emirlerine uyması ve nehiylerinden kaçınmasıdır. Kişiye, aile ve
sülalesinin şerefi değil, iymanının şerefi, kulluk ve ibadet
izzeti, üstün ahlak ve meziyyeti, insani vasıf ve hasleti fayda verir. Bunu böylece bilmeli ve bellemeliyiz. Hiç unutmamalıyız ki, en büyük asalet, en yüce devlet ve rif'at kulluk makamındadır. Allahu sübhanehu ve teala, kulluk makamından
yüce ve faziletli bir mertebe halketmemiştir.
Şimdi, size Et-Tekasür sure-i celiesinin nüzulü sebebini
de açıklamağa çalışalım :
Abd-i Menaf oğulları kabilesiyle, Selım oğulları kabilesi
arasında bir tartışma olmuştu. Her iki taraf da, çokluklarıyla
öğünüyor ve bununla böbürleniyordu. Oturup, birer birer say-
- 374 -
dılar ve Abd-i Menaf oğulları davayı kazandılar. Fakat, Selım
oğulları buna itiraz ettiler ve dediler ki :
- Biz, harplerde çok :kayıplar verdik. Eğer, onlar da hayatta bulunsalardı, s�zden fazla olurduk.
·
Gerçekten, her iki taraf mezarlığa .. gittiler ve cahiliyyet
devrinde yapılan savaşlarda ölenlerin mezarlarını saydılar.
Ölenlerle sağ kalanların sayısı hakikaten Abd-i Menaf oğullarından fazla geldi. Bu suretle ölü ve diri saymaları ve bununla böbürlenmeleri, aslında boş ve faydasız bir işti ama,
neylersiniz ki, nice kimseler, böylesine boş öğünen ve böbürlenenler günümüzde de az değildir. Ne yazık ki, bunlar nafile
bir iddia ile helak olup gittiklerini dahi fark edememektedirler.
İşte, sfıre-i celile bu sebeple nazil olmuştur.
Allah azze ve celle buyuruyor ki : Ey gafil insanlar ! Bu
yersiz ve gereksiz oyalanma ve avunmalar, sizi asıl göreviniz olan kulluk ve ibadetten alıkoyuyor. Sizlere, ahiret aleminde hiçbir fayda ve yarar sağlamayacak olan boş ve faydasız
işlerden vazgeçin, ölülerinizi ve dirilerinizi, evlatlarınızı ve
atalarınızı saymaktan, onların çokluğu ile böbürlenmektcn elinize ne geçer ? Ruhlar, aleminden bu dünya alemine gönderilmenizden maksat, Allahu teala'nın emrettiği ve Resül-ü zişanın bildirdiği hak ve gerçek olan kulluk yolunda bulunmak,
alemierin Rabbine iyman ederek yalnız ona ibadet ve ta'at etmek, nefsinizi kötülüklerden arındırmak ve Allahu azim-ü::ışanın azabından kurtulmak ve bunun için de bir nefes kaybetmeksizin gece ve gündüz çahşmaktır. Bu aleme, neden gönderildiğini biliyor musun? Neden geldin, nereden geldin, niçin geldin, bunu anlıyor musun? Senin, ilk ve en önemli görevin, çoklukla öğünmek için sayı saymak değil, bu soruların
cevaplarını bulmaktır. Yoksa, dünyaya yalnız mal ve mülk,
evlat ve iyal toplamak, mevki ve makam sahibi olmak için
geldiğini mi sanıyorsun? O halde, çok aldanıyorsun .. İnsanoğlu, bu dünya hayatına yalnız yiyip içmek, yatıp uyumak,
mal ve para toplamak, çocuk yetiştirmek, zevk ve sefa sürmek, el ayak çekilince oturup paracıkları saymak için gönderilmedi. Bunlarla oyalanır ve avunurken, Allahu teala'ya
isyan ettiğini yarın hesap gününde sorguya çekileceğini ve
azap göreceği ni nasıl unutuyorsun? Ka birleri ziyaretten mura d, ölülerin çokluğu, soyluluğu ve ululuğu ile, onların ilim,
irfan, ahlak ve fazilet sahibi olduklarını anlatıp öğünmekle değil, tıpkı onlar gibi ahlaklı, faziletli, ilim ve irfan sahibi,
- 375 -
sırası gelince dinin ve milletin için seve seve canını verebilecek kadar cesur ve kahraman olman gerektiğini hatırlamandır. Bütün şan ve şereflerine, ahlak ve üstün meziyyetlerine,
mümtaz haslet ve faziletlerine rağmen her fani gibi onların
da ecel şerbetini içtiklerini ve kendinin de ergeç onlar gibi öleceğini düşünmektir. Bütün bunları hatırıayıp düşünerek, o kabir adı verilen amel sandığına kendini hazırlamaktır. Görmüyor ve anlamıyor musun ki, hergün yüzbinlerce
insan yeryüzünden ahiret alemine sefer edip duruyor. Azrail
aleyhisselam, emaneti geri almak için karşma dikilmeden,
ahiret alemind<! kendine lazım olacak şeyleri hazırlaman, tedarik görmen ve hazır bulunman gerekmez mi ? Kime güveniyorsun, neyine güveniyorsun? Ka birde yatanlara bakıp neden ibret alamıyorsun? Cılız omuzlarında, o çokluğu ile övündüğün ağır yükle yol alabileceğini mi zannediyorsun ? Öyle
ise, çoklukla öğünmekten vazgeç, o çoklukları taşıyabileceğin
hale getirinceye kadar at, yükten ve ağırlıktan kurtul. Ziyaret
ettiğin ve çokluğuyla öğündüğün mezarlar bunları sana birer
birer anlatıyorlar ama, sende İşitecek kulak nerede ?
- Evet, bunları ben de duyuyorum! diyorsan, o halde
ecel kafilesi sana gelmeden, cansız ata binmeden, o korkulu
tahta oturmadan, o sessiz ve susmuş halinle halka öğütler,
va!az-ü nasihatler verrneğe başlamadan, seni ahirette mesrur
edecek ve menzil-i maksuduna eriştirecek iyi ve güzel arnelleri ihmal etme ! Azrail aleyhisselamın kumandasındaki ecel
kafilesinin ne zaman gelivereceği hiç belli olmaz. Hiç uromadığın bir anda, onları karşında bulursun .. Günahlarına tövbe ve istiğfar et, ibadet ve ta'ate yönel, Hakka, gerçeğe, doğru yola gel.. Kanaat sahibi ol, bir ömür boyu çalışıp dirlinerek
biriktirdiğin şeyleri, birer ahiret meta'ı haline getirmek onları beraberinde ahirete götürmek istiyorsan, açiarı doyur,
muhtaçları giydir, yetimleri ve dulları sevindir, gözyaşlarını
sil ve dindir, ahiret azığını da bineceğin ata bindir. Allah korusun, boş elle, hesabını veremeyeceğin kadar ağır bir yükle, şunun bunun hakkını gasbederek toplanmış mal ve mülkle,
zulüm, rüşvet, ihtikar, yalan ve dolanla, sırtıarına tırnaklarını
batırdığın fakir fukaranın avuçlarının içinde kalacak kanla
Hakkın huzuruna varmak, akıllı işi değildir. Bu şekilde huzur-u ilahiyye çıkmaktan daha feci ve utanç verici bir hal tesavvur olunamaz.
Bu fani alemi kendilerine mülk edinenler, vefası ve kararı olmayan bu gelip geçici mülke gönül verenler, kalplerini
- 376 -
haktan gayrısının aşk ve muhabbetiyle kirletenler, hakka ve
halka yararlı salih arneller işlemeden göçüp gidenler büyük
felaketlere, azap ve ıztıraplara duçar oldular. Önünde sonunda
pişman olman mutlak ve muhakkaktır, şu halde hemen pişman ol ve hakkı, hakikati bul..
Bu sure-i celile, işte bu hak ve hakikati ihtar buyurmaktadır. Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri buyuruyor ki :
KELLA - Hayır ! Ey dünya gafletine dalan insanoğlu hayır ! Malın, evladın, hısım ve akrabanın çokluğu ile öğünmeniz
ve böbürlenmeniz, asla doğru değildir. Çünkü, tefahür ( Öğünmek) terahlanmak değildir. Onun için, çoklukla öğünmeyin
ve bu korkunç hata ve gafletten uyanın, geri dönün. Aklı başında olan insan, yalnız dünya için çalışmaz. Yalnız dünya
hayatına bağlanmaz. Tam tersine, dünya hayatının bir gölge
kadar bile hükmü olmadığını, fani ve gelip geçici olduğunu düşününüz, ölümü ve ölüm sonrasını göz önüne getiriniz Fani ve
geçici bir hevese kapılmanın sonunun ve sonucunun bir yığın
vebal, hasret ve pişmanlık olduğunu unutmayınız. Onun süsüne, zevk ve sefasına aldanmayınız. Dünya hayatındaki gösterişlere inanmayınız ve mağrur almayınız. Dünya hayatının
bu alemde misali, hamam kurnası gibidir. Bir cenabet gelir,
temizlenir ve gider, başka bir cenabet gelir ve oturur. Bir kirliden, diğer bir kirliye miras kalır. Sizin dünya diye gönül verdiğiniz, özendiğiniz, tamalı ettiğiniz şey aslında içine hafif
zehir karıştırılmış billur (Kristal) bir içki kadehi gibidir.
Elden ele, dudaktan dudağa dolaşır. İnsana, önce bir baş dönmesi, sonra bir sersemlik ve nihayet korkunç bir sarhoşluk verir. Biriniz, sarhoş olup bırakınca, öteki onu kapar ve kafasına diker. Derken, bir üçüncüsü, bir dördüncüsü onu tatmağa
devam eder ama, daha o zaman birinci mezarı boylamış olur.
Diğerleri de birer birer onu takibederler ve fakat o elden ele,
dudaktan dudağa gezip dolaşmağa devam eder. Bir çok kimseleri aynı şekilde meftun eder. tuzağına düşürür ve hepsini
de öldürür. Fettan ve alüfte bir kadın gibi, kimseye vefası
yoktur ama cefası çoktur. Herkesin yüzüne güler ve kendine
bendetmeğe çalışır. Dış görünüşüyle, insanın aklını başından
alacak kadar cazibeli ve güzeldir. Oysa, o dış güzellik makyaj
ve tuvalet malzemesiyle meydana getirilmiş ve yalancı bir
maske gibi onun yüzüne örtülmüştür. Suratındaki boya tabakalarını tırnağınızın ucuyla şöyle bir kazırsanız, altından gayet çirkin Bir acuze çıkıverir. İşte, o sahte güzellik altında gizlenen çirkinliği görebilen insana arif derler. Yılan derisinin
- 377 -
o göz alan güzelliği, onun zelırini örttüğü ve unutturduğu gibi, dünya denilen yaşlı alüftenin makyajı ve tuvaleti de insanı avutur ve aldatır. Sözü uzatmayalım, dünya hayatı dış görünüşüyle güzeldir ve çekicidir. Fakat, için kor gibidir ve dışına aldananı mutlaka yakar.
H İ KAYE
Hz. İsa aleyhisselam bir yere gidiyordu. Dünya hayatı.
gayet güzel bir kadın kılığında karşısına çıktı ve kenqisine
ilan-ı aşk etti. İsa aleyhisselam, onu şiddetle reddedince birden
silkindi ve korkunç bir hale geldi. İsa aleyhisselam, kendisinden sordu:
- Sen kimsin?
Önce çok güzel ve sonra çok çirkin görünen o kadın cevap
verdi :
- Ben, dünya hayatıyım. Dış görünüşüm, sizin de gördüğünüz gibi gayet güzeldir. Hakikatte ise, şimdi göründüğüm
gibi canavardan farkım yoktur. Sen, bana ram olmadın ve
aşkıma inanmadın ve bu suretle şerrimden ve kötülüklerimden de kurtulmuş oldun. Şimdi bak bana talib olanlara, benim
o sahte güzelliğime inananlara ne işler yapacağım ! dedi ve
bir silkinişte beş parçadan ibaret ve her parçası biner okka
çeken saf altun oluverdi. Oradan, üç kişi geçiyordu, bunlar
altın külçelerini görünce hemen üstüne kapandılar. Birisini
bırakıp birisine sarılıyor ve deli gibi hareketler yapıyorlardı.
Uzun süre bu şaşkınlıkları devam etti, ne yapacaklarına, daha doğrusu ne yapmaları gerektiğine karar veremediler. Bazan külçelerin üzerine oturup hayaller kuruyorlar, bir ara
dalıp birbirlerini nasıl atlatacaklarını, bu külçelerin hepsine
birden sahip olabilmek için nasıl bir tuzak kuracaklarını hesaplıyorlardı. Nihayet, içlerinden birisi diğerlerine şöyle dedi :
- Burada böyle altun külçelerine sarılıp koklamakla, ileride ne yapacağımızı düşünmekle elimize hiçbir şey geçmez.
Birimiz eve kadar gitsin ve bir araba alıp getirsin, ikimiz de
burada bunları bekleyelim. Eve taşıdıktan sonra, aramızda
paylaşırız.
Bu teklif, diğerlerine de uygun geldi ve birisi araba bulup getirmek üzere yola çıktı. Fakat, yol boyu aklı, fikri iki
arkadaşındaydı. Acaba, kendisi dönünceye kadar onlar altun
- 378 -
külçelerini alıp savuşurlar mıydı ? Böyle bir hainlik yaparlarsa hali ne olurdu? Böylesine bir kısmet bir daha insanın eline geçer miydi ? Kalanlar da birbirlerine karşı kuşku içindeydiler. Her biri ayrı ayrı bir hi yle ve tuzak · düşünüyor ve ortaklarını aradan çıkarmak için çareler araştırıyorlardı. Sanki, birer insan değil de, kan kokusu almış köpek balığına dönmüşlerdi. Araba getirrneğe giden yanlarından ayrıldıktan bir
süre sonra, kalanlardan birisi, diğerine:
- Şu giden aptala bu büyük kısmetten pay vermek gerçekten errayilik olur. Hem o kim oluyor ki, bize ortak olabilsin. En iyisi; bu külçeleri aramızda pay ederiz, onun da bir
çaresine bakarız, dedi. Bu bir nevi, araba getirrneğe giden arkadaşlarını öldürüp aradan çıkarma teklifiydi.
Oysa, araba alınağa giden de bu ikisi hakkında aynı şeyleri düşünüyordu :
- Bu sersemlere o külçelerden pay vermek, düpedüz budalalık olur, diye söyleniyordu. Onları, ben önce ben gördüm ve
elbette hepsi de benim hakkım. üstelik, bu kadar yol gidip
araba götüreceğ"im. Bunca zahmet ve eziyetten sonra bir de
ortakla mı uğraşacağım ?
Yol boyu düşünmüş ve çaresini de bulmuştu. Eve gelir
gelmez karısına mes'eleyi anlattı ve :
- Sen kalk hemen bir börek yap, içine de hani o dolaptaki zehirden bolca kat, o zamana kadar ben de arabayı koşarım. Yanlarına gidince, onlara : (Sizin karnınız acıkmıştır.
Ben, köyde biraz yedim, size de getirdim.) derim. Onlar, böreği yer yemez geberir giderler, ben de altunları yükler ve
eve getiririm, zengin oluruz dedL Kadının da, hırs ve zenginlik hayaliyle bu işe aklı yatmıştı. Hemen istenilenden a.'la bir
börek yaptı ve hamuruna da bolca zehir kattı, acele ocakta
kızarttı ve kocasına teslim etti.
- Haydi benim yiğitim, eksik noksan istemem. Beş külGenin hepsi de bizim olmalıdır. Bunca yıldır çektiğimiz fakirlik ve yokluktan kurtulur, biz de zengin olur ve dilediğimiz
gibi yaşarız, diye teşvik ederek kocasını uğurladı.
Hırs ve tamahı yüzünden, iki kişinin ölümüyle neticelenecek bir cinayete zemin hazırlayan, yani pişirdiği böreğe 1Ji1e bile zehir katan kadın, kocası gittikten sonra kendi kı;n ·
din E' düşünüyordu :
- HE'rif altunları hele bir ele geçirsin, sonrası çok kolay
diyordu. Zatc>n yaşlı ve hastalıklı bir adam, kısa zamanda ölür
gider. Ben de e kadar altunla zengin bir �ul kadın oh!rum.
- 379 -
Param olduğu }çin elimi saHasam eliisi bana talip olur. Dilediğim gibi yakışıklı bir adamla evlenir, hayatın tadını çıkarırım, diyordu.
Diğer tarafta kocası da kalbinden şunları geçiriyordu :
- Şu paracıkları elime geçirebilirsem, kimin kızını istesem bana verirler. Dilediğim gibi genç ve güzel bir kadın
alır, şu dünya hayatında özlediğim gibi zevk ve sefa sürerim, diyordu.
Yani, bunların herbiri ayrı ayrı hayaller kuruyorlar, kendi kıt ve kısır akıllarına göre yeni bir hayat düzeni tasarlıyorlardı. Heyhat !.. Hiçbirisinin, yakın bir gelecekte başlarına gelecek felaketten ·haberleri yoktu ...
Adamcağız yol boyu hayaller kurarak, planlar tasariayarak araba ile altunların ve arkadaşların bulundukları yere
varmıştı. Onlar kendisini asık suratla ve azarlayarak karşıladılar :
- Bu kadar zaman nerelerde kaldın? diye üzerine yürüdüler. Hain olan korkak olur derler, doğrudur. Arkadaşlarının, kendilerine bir tuzak kurduğunu sezdiklerini sanarak
telaş ve heyecana kapıldı, eli ayağı titrerneğe başladı, renkten renge girdi. Onlar üstelediler :
- Yoksa altun külçeleri bulduğumuzu kimseye haber mi
verdin '? Senden hayır gelmeyeceğini biz biliyorduk, ama ihanetinin ve bizi ele vermenin cezasını çekeceksin, dediler ve
zavallı adamı taşlarla vura vura öldürdüler ve cesedini bir
çukura attılar. Bu iş, tasarladıklarından da kolay olmuştu.
Kalan iki kişi ise birbirlerini nasıl atlatıp, aradan çıkaracağını düşünüyorlardı. Bir yandan altun külçelerini arabaya
yüklerneğe çalışıyorlar ve içlerinden de «Şu herifi nasıl yok
etsem de, altunların tamamına ben konsam .. » diye planlar bulınağa çalışıyorlardı. Hayli yorulmuşlardı. Birisi, arabanın ön
tarafında bir torba bulunduğunu farketti ve arkadaşına da
gösterdi. Açtıkları zaman taze taze börek bulunduğunu gördüler ve çok acıkmış bulunduklarından zekirli böreği büyük
bir iştiha ile gövdeye indirdiler. Olan olmuş ve adalet yerini
bulmuştu. Arkadaşlarını hunharca öldüren iki cani, dayanılma� sancılar içinde kıvranarak orada can verdiler. Oysa, asıl
siddetli zehiri arkadaşlarını bir bahane ile ortadan kaldırınağa karar verdikleri zaman yemişlerdi. Onları öldüren o ma'
nevi zehirdi. Bu maddi zehir cesedlerini, ma'nevi zehir ise ruhlarını öldürmüştü. Daha doğrusu, o kötü düşünceleriyle ön-
- 380 -
ce ruhları zehirlenmiş ve ölmüştü. Ne var ki, onlar bunun farkında değillerdi.
Buna sakın şaşmayınız. Gerçekten söz ve düşünce zehiri insanın ruhunu öldürür. Fakat, o kötü sözün ve düşüncenin sahibi bunu zamanında farkedemez. Maddi zehirler ise,
�nsanın fani vücudunu yok eder. Ruhun ölümü, elbette cesedin ölümünden bin defa daha kötü ve feci olur. Bedenin imhası, dünya hayatına son verir. Oysa, ruhun ifnası ahirete
aittir. Ruhu ölmeyenin, cesedi ölse bile, bir gün yine o vücuda sahip olabilir ve ahirette onu sefaya eriştirir Ruhun ölümü ise, ebedi olduğundan sahibi olduğu cesedin de cehenneme atılmasına sebeb olur.
İşte, o iki hırslı kişi de, arkadaşlarını öldürdükleri için
ilahi adalet yerini bulmuş, ve öldürdükleri arkadaşlarının
kendileri için hazırlattığı zehirli böreği yiyerek acılar ve
sancılar içinde kıvranarak ölmüşlerdi.
Hz. İsa aleyhisselam, gideceği yere gitmiş ve aynı yoldan
geri dönüyordu. Dünyanın altun külçeleri haline dönüştüğü
yerde üç ceset vardı. Birisi kanlar içinde ve ikisi yılan gibi
kıvrılıp kalmışlardı. Bunların akibetlerini merakla çözrneğe
çalışırken, altun külçeleri kımıldandı ve dünya önce korkunç
bir hale girdi ve sonra çok güzel bir kadın oluverdi. Yerde
yatanları göstererek, olup bitenleri anlattıktan sonra şöyle
dedi :
- Eğer, bana aldanıp talip olsaydın, seni de işte bu hale sokardım. Benim aşkıma talip olanların hiçbirisi vuslatıma
erememiş ve muradına nail olamadan feci bir şekilde helak
olup gitmiştir.
Sen niçin öğüt almazsın,
Tövbe edip yola gelmezsin,
Dünyada baki kalmazsın,
Ya dünyaya tapmak neden?
Ey aşık-ı sadık :
Dünya dediğin, yalnız mal, mülk, para, cüzdan, kumaş,
fistan, rütbe, makam, kat kat apartman değildir. Belki bunlar dünyaya vasıta olan şeylerdir. O halde, Allahu azim-üş-şanın zemmettiği, Resfılü zişanın kınadığı ve iğrendiği, Nebi'lerin ve Veli'lerin ikrah ederek yerdiği d�nya nedir ?
Seni, Hak rizasından alıkoyan, sana Rabbini unutturan,
- 381 -
kulluk görevini geri bıraktıran her şey dünyadır. Eğer, okuduğ·un herhangi bir kitap seni Rabbinden alıkoyuyorsa, senin dünyan işte odur. Bunun içindir ki Hz. Şemseddin-i Tebrizi, Hz. Cela.lüddin-i Rumi'nin kitaplarını havuza atmıştır.
H İ KAYE
Birgün, Hz. Mevlana Celalüddin-i Rumi, aşk mürşidi Şemseddin-i-Tebrizi ile sohbet ediyorlardı. Hazret-i Şems, Mevlana'ya ait kitapları raftan alarak hepsini havuza atıverdi. Oysa, bu kitaplar arasında Hz. Mevlana'nın babası olan Sultan-ülUlema hazretlerinin elyazısıyla yazılmış, ma'nevi değeri çalı:
yüksek ve kutsal bir hatıra mahiyetinde olan bir kitap da
vardı. Hz. Mevlana, bu baba yarligarını göstererek
- Şu kitap, merhum babam Sultan-ül ulemanın mübarek
eileri ile yazdığı bir eseriydi, diyecek oldu. Şemseddin-i Tebrizi kuddise sırruh, havuzun içine elini uzatarak Hz. Mevlana'nın işaret ettiği kitabı çıkardı ve tozunu silkeleyerek kendisine uzattı.
Bazan, iyi ve güzel gördüğümüz veya öyle bildiğimiz şeyler de dünya olabilir. İyi bildiğimiz ve güzel gördüğümüz şeyler de insana Mevla'sı ile arasında hicap olabilir, ki buna hicab-ı nurani derler. Yukarıda da işaret etmiştik, seni hangi
sey l\fevla'dan ayırırsa, o şeyin dünya olduğunu sakın unutma !
Cahilin fahri cem'i mal iledir,
Arifin izzeti kemal iledir ...
Dünya, herkesin kabiliyet ve istidadına göre şekil şekil
-zuhur eder. Muhakkak olan cihet, zuhur ettiği zaman haktan
seni uzaklaştırabilir, seni Rabbinden gafil kılar. Her ne şey
Id, seni Rabbinden gafil kılarsa, işte o seni helak eden veya
edecek olan iki cihanda seni hüsrana ve nedamete düşürmesi
mukadder olan dünyadır. Bütün cihanın malı ve mülkü senin olsun. Şunu iyi bil ki, sen Allah'ınsın, her şey Allah'ındır. Malın MALULLAH ve kendinin ABDULLAH olduğunu
unutmazsan, elindeki malı Allah yoluna sarfetmen kolay olur.
Evet, bütün cihan senin olsa, sahip olduğun şeylerin hiçbirisine gönül verme ! Allah ve Resulüne gönül ver ki, Allahu teaJa'ya giden yolun kapısı Resfı.l-ü zişandır. Resfı.l-ü ekrem
sallallahu aleyhi ve selierne itaatin, Allahu azim-üş-şana itaaittir. Resfıl aleyhisselama .sevgi ve muhabbetin ise Allahu
sübhanehu ve teala'ya sevgi ve muhabbettir. Elinde biraz mal
- 382 -
ve mülk ve para birikmişse, sakın ona meyil ve muhabbet etme ! O malın, senin elinde emanet olduğunu iyi bil ! İnsana,
dünya hayatında mal ve mülk ve para elbette lazımdır ve olmalıdır. Ne var ki, mala ve mülke ve paraya aşırı muhabbet,
büyük bir hata ve kabahat ve sonu da hüsran ve nedamettir.
Çünkü, her eve bir lazımhane mutlaka lüzumludur ama helaya muhabbet lazım değildir. İhtiyaç hasıl olunca, girer ve
o ihtiyacını def'edersin o kadar ... İçeride oturup geeeni ve
gündüzünü, günün yirmi dört saatini helada geçirmediğin gimi malı ve parayı da ihtiyaç zamanında ve fakat gözün üstünde kalmadan, ona meyil ve muhabbet etmeden, gereken
yere sarfeder sana o malı ve mülkü ve o parayı emaneten veren Rabbine şükür, hamd-ü sena ve muhabbet etmen, insanJığının icabıdır.
Şu var ki, mal cem'edipte mala muhabbet etmeyen erkişiler pek azdır. Zira, mal cem'i insanın başına öyle belalar
açar ki, ma'azallah bu bela ve musibete uğrayanlardan çoğu
ahirete iymansız göçmüşlerdir. Aşağıda dikkat ve ibretine
sunduğum Rebi'a sultan kıssasını oku da, hisseni al !
HiKAYE
Günlerden bir gün, Hz. Rebi'a-i Adviyye iki elinin yumruklarını sıkmış hızlı hızlı bir yere gidiyordu. Yolda, Hasanül Basri radıyallahu anh ile karşılaştılar. Aralarında şöyle
bir konuşma ceryan etti :
- Ey ahiret hatunu! Nereden gelip nereye gidersin böyle ?
- Allah'a gidiyorum ya imam ...
- Yumruklarını sıkmışsın, ne var avuçlarında ?
- Biraz yün eğirmiştim, pazara gittim ve onları iki akçeye sattım. Her iki avucumda o iki akçe var ...
- O iki akçeyi neden bir avucunda tutmuyor da, böyle
ayrı ayrı bulunduruyorsun ? Bunun sırrını ve hikmetini ba!ıa
söyler misin?
- O iki akçenin bir araya geldikleri takdirde, başıma
neler açacağını düşündüğümden, onları birbirlerinden ayırdım !
Bilmem, bu kıssayı hakkıyle anlatabildİm mi aziz kardeşım ... İRŞAD narnındaki kitabımızda zikrettiğimiz için burada tekrarına lüzum görmediğimiz Sa'lebe ve Karun'un başlarına gelen ve Sa'lebe ashaptan iken, Karun da Hz. Musa
aleyhisselamın akrabası olduğu halde mala ve paraya muhab-
- 383 -
betlerinden ötürü başlarına gelen bela ve musibetleri, merak
edenler o kitabımizdan okuyup öğrenebilirler.
Yalnız onların mı ? Mala ve paraya aşırı muhabbet o günden bu yana milyonlarca insanın helakine sebep olmamış mıdır ? Okuduklarımızı ve dinlediklerimizi masal diye okur ve
dinlersek elbette gereken dersi ve hisseyi alamayız. Gözlerinde ibret alma hassası bulunanlara diyeceğimiz yok . . .
Bin ders-i maarif okunur her varakında,
Ya Rab! Ne güzel mektep olur, mekteb-i alem . . ...
Dersimize devam edelim :
KELLA SEVFE TA'LEMUNE - Sizler kabre girdiğiniz
zaman dünyaya ve şeytana ne kadar aldandığ·ınızı bilir ve
öğrenirsiniz. Hak ve hakikati işte ancak o vakit anlarsınız
ama, ne yazık ki iş işten geçer. Kervan bu faniden göçer. Azrail aleyhisselamın harbesi, ekin sapları gibi bizleri biçer.
Çünkü, bu aleme her gelen er veya geç mutlaka ecel şarabını
içer. Kabir kapısından ahiret alemine geçer, neler kazandığını, neler kaybettiğini de bir anda seçer. Arnelleriyle başbaşa kalınca, gaflet serhoşluğundan ayılır ve uyanır. Mal, mülk,
evlat, ecdat çokluğuyla öğünüp böbürlenmenin hiçbir faydası olmadığını gözleriyle görerek anlar ve bilir. Zira, o gün öyle korkulu ve büyük bir gündür ki, çokluğuyla öğünülen herşey kabrin dışında kalmıştır. Dost ve ahbap, evlat ve ahfad
bildiklerin malını yağmaya başlarlar. O kadar ki, bu yağmada düşmanları bile geri bırakır ve parmak ısırtırlar. Var sandığın, benimdir dediğin, üzerine titrerliğin herşey bir anda yok
oluvermiştir. Yok sandığın ve hatta inkar ettiğin herşey
de yine bir anda var oluvermişlerdir. Yarım yamalak iymanınla pek önemsemediğin şeyler birer birer karşma dikilmişlerdir. Dost bildiklerin, dünya hayatında yüzlerine güldüklerin, birlikte zevk ve sefa sürdüklerin, o gün seni azaptan kurtaramazlar ve bütün bunları göz açıp kapayıncaya kadar kısa süre içinde gözlerinle görürsün.
Seni, ilahi azaptan kurtaracak olan iyman-ı kamildir,
salih amellerindir, kalb-i . selimindir. Kamil bir i yınana nail
ve malik olabilmek ise ancak ve yalnız Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizi herşeyinden ziyade sevmekle mümkündür. Bu muhabbetine, salih arnellerini ve ihlas ile
yaptığın ibadet ve ta'atlarini de ilave edebiimişsen işte o zaman selim ve salim bir kalbe de sahip oldun demektir ki, bu
- 384 -
dünya hayatında en büyük kazanç budur. Ahiret aleminde,
ancak bunların mükafatını görürsün. Ancak bunlar sana o
karanlık mezarında yoldaş olurlar. Yoksa dünya hayatında
milyarlarla ifade edilen muazzam bir servetin, haritada beş
büyük kıt'adan birisi gibi görünen arazin, bir işaretinle canlarını vereceklerini söyleyen hizmetkarların ve uşakların, her
biri Karun kadar zengin çocukların ve torunların sana kabirde hiçbir yarar sağlayamazlar. Hem, ihanet değil, isteseler de sağlayamazlar. Belki, üzerine yüzbinlerce lira sarfederek dantel gibi işlemeli mermer lahitler, altun yaldızlı mezar
taşları dikerler ama, ahiret azığın yoksa· mezarında yine açsın ve rahmet-i ilahiyye muhtaçsın. Öyle ise, malının, paranın ve eviadının çokluğuyla öğünme, böbürlenme ! .. Ancak ve
yalnız kamil bir iyman ile rizayı Rahman'a nail olur, mazhar-ı. gufran olursun ...
SÜMME KELLA SEVFE TA'LEMUN - Daha sonra,
kabİrlerinizden kalktığınızda da, yaptıklarınızın yanlış olduğunu, gafletle ömür geçirdiğinizi, boş, lüzumsuz ve faydasız
şeylerle öğünüp böbürlendiğinizi anlar ve bilirsiniz.
KELLA LEV TA'LEMUNE İLM-EL-YAKİYN - Ey
ehl-i gaflet ! O gün muhakkak ne boş, ne lüzumsuz ve faydasız
şeylerle öğünüp böbürlendiğinizi bilir, hatanızı anlarsınız.
Eğ·er, daha önce bu gafletinizden ötürü başınıza gelecekleri
ilm-el-yakiyn bilmiş olsaydınız, bu ilim sizi yakin bir iymana götürür, salih arneller işlerneğe yöneltir, çok hayırlı ve
Allahu teala indinde makbul işler görrneğe sevk ve teşvik
ederdi. Fakat, ne yazık ki, sizler kemal-i cehaletle ve enva-ı
dalaJetle yoğrulduğunuz için akibetinizi düşünemediniz, gaflet
ettiniz, ölümün şiddetini, kabrin vahşetini, mahşerin dehşetini,
cehenneme gönderilenlerin havf ve haşyetini bilemiyorsunuz.
Kabre girdiğinizde ve tekrar dirilip hesaba hazırlandığınızda
bu cehalet ve dalaletinizin birden gidiverdiğini görecek ve ne
kadar boş ve beyhude şeylerle öğünüp ömür sermayesini yele
verdiğinizi de anlayacaksınız. Ne var ki, orada hasıl olan ilmel yakin size fayda etmeyecektir. Halbuki, akıllı insan öğünmeyi ve böbürlenmeyi, süsü ve süslenmeyi daha dünya hayatında iken terkeden, dünyaya meyil ve muhabbet etmeyen,
bu alemde fani olduğunu bilen, uzun ve yorucu bir yolculuğa
çıkacak bir yolcu gibi hazırlanıp tedarik gören, ahirette kendisine yarayacak hayırlı arnelleri ihlas ile yapan, kısacası
ahiret azığı ile heybelerini dolduran ve bunu yaparken de
bugünkü işi asla yarına bırakmayacak kadar titiz davranan,
- 385 -
bir sonraki günü ömürden saymayan, hemen yarın ölecekmiş
gibi kendisini ölmüşlerden sayan ve ona göre ahiret hazırlıklarını tamamlayandır.
Evet ; dün geçti, yarına çıkacağımız ne malum, Dem bu
dem, saat bu saattir. O halde, bu demi ve bu saati ganimet
bilmeli, bir nefes bile gafletle geçirmemeli, Rabbimize ibadet
ve ta'atte bulunmalıyız.
Sen hemen levh-i dili ayna gibi saf edegör
Bir gün ondan sfıret-i di dar kendin gösterir ;
Kabiliyettir husul-ü matlabın sermayesi,
Elde isti'dat olunca,, kar kendin gösterir ..
Sultan-ül Enbiya,bürhan-ül asfiya, habib-i Huda, şefi-i
ruz-i ceza efendimiz hazretleri buyurmuşlardır ki :
- Muhakkak ki, dünya gayet lezzetli bir sebze ve reyhandır. Allahu sübhanehu ve teala'nın, onu sizlere bahş ve ihsan
buyurması sizleri tecrübe ve imtihan içindir. Allahu azim-üşı;ıanın, kulunu tecrübe ve imtihanı kulunun ne yaptığını ve ne
yapacağını bilmediğinden değildir. Zira, o allam-el guyub'dur,
bütün gaipleri hakkıyle ve kemaliyle bilir. Bu tecrübe ve imtihan, kula kendi miktarını anlatmak içindir. İsrail oğullarına
dünya verildiğinde, onlar kendilerine bahş ve ihsan buyurulan o büyük ni'meti unuttular. Güzel elbiseler giyinmeğe,
lezzetli yemekler yemeğe meylettiler. Birbirlerine karşı bir
öğünme ve böbürlenme yarışına girdiler. Bu yüzden, hak ve
hakikatten gafil oldular ve akla gelmedik kötülükler, hiylekarlıklar, yalanlar, dolanlar, günahlar ve isyanlar işlerneğe
başladılar. Kendilerine yapılan öğütleri dinlemediler ve kötü
tutum ve davranışıarına pervasızca devam ettiler. Bu gibiler,
dünyada kılıçla katlolunmağa ve ahirette de elim bir azaba
mahkum olurlar. Çünkü, dünya pislikleriyle kirlenen, Allah
yolundan sapıtan ve azan, hak emrini tutmayan ve ömürlerini dünya zevk ve emelleri uğrunda sarfederek ma'rifet-i hakka vasıl olmayan kavimler ve insanlar, cehennem ateşi ile
te'dip ve ta'zibe layık ve müstehak olurlar. Rabbim, cümleınizi af ve mağrifet buyursun ve bu elim azaplardan korusun ..
LETEREVÜNNEL-CAHİYM - Zat-ı ahaddiyetime kasem eder, and içerim ki siz.ler cehennemİ uzaktan gözlerinizle
görürsünüz. Cehennemİ gördüğünüz zaman eelıliniz ilme, inEnv3r-ÜI-Kulüb, C"t 1 - F: 25
- 386 -
karınız iymana dönüşür. Ne var ki sizler henüz cehennemİ
gözlerinizle görmediğiniz için, onun ne korkunç ve ne müthiş
bir yer olduğunu bilemiyorsunuz ama, yakın bir gelecekte
gözlerinizle cehennemİ görünce ateşin ne demek olduğunu öğreneceksiniz.
SÜMME LETEREVÜNNEHA AYN - EL - YAKİYN
Uzaktan gözlerinizle gördüğünüz veya işitmekle yetindiğiniz
cehennemİ yakin ile, gözlerinizle gördükten sonra sizde cehenneme yakin bir iyman hasıl olur. Zira, müşahede ilmi yakin mertebelerinin a'lasıdır. Ey gaflet ehli ! Sizler, uzaktan
cehennemin bazı özelliklerini, kendisine mahsus duman ve
alevlerini, kor ve ateşlerini ve etrafa sıçrayan kıvılcımlarını
görürsünüz. O cehennemin içinde kafirlere ve asilere azap etmek için hazırlanan yaratıkların da, o vahşi ve korkunç malılukların da seslerini işitir ve duyarsınız. Sonra, kendiniz de
cehenneme atıldığınız zaman, gözlerinizle yakinen gördüğünüzü bizzat kendi nefislerinizde tadar, cehennem ateşinin ne
demek olduğunu, oradaki azabın şiddet ve dehşetini anlarsınız. Orada, artık durmak dinlenmek ve İstirahat etmek yoktur. Orada, bir yudum soğuk su bulunmaz. Oranın suyu ma-i
hamiyın ( Kaynar kızgın su) ve yiyeceği de zakkum'dur. Cehennem ehli, bu yakıcı azaptan, o sonsuz ıztıraptan asla kurtulamaz, hergün biraz daha artan, hiçbir zaman eksilmeyen
elim bir azap ile ta'zip olunurlar. Gördükleri bu azap ve iztirap yanında, üç yüz defa vurulan kılıç acısı kadar müthiş
olan ölüm bile onlara şekerden tatlı ve baldan lezzetli gelir.
Ama, ne fayda ! Artık ölmek yoktur. Zira, kıyamet günü
cennetle cehenem arasında ölüm muazzam bir koç haline getirilecek ve emr-i ilahi ile Yahya aleyhisselam tarafından boğazlanacaktır. Demek oluyor ki, ölüm de ölümü tadacaktır.
Cehennem ehli, bu elim azabı cismani ve ruhani olarak tadacaklar ve ebediyyen o korkunç ateşler arasında kalacaklardır. Çünkü, onlar zahir şeri'ate iyman ve şeri'ati ifa etmediklerinden zahir azaba giriftar olacaklar ve bu sebeple de
onların cisimleri ateşte yakılacaktır. Batın yönünden de iymanı kabul etmediklerinden, cennet ni'metlerinden ve Cemal-i
Ralıman'dan mahrum kalacaklardır. Cennet ni'metlerinden
mahrum kalmak ve ateşe girmek cismani bir azaptır. Fakat,
cemal-i Ralıman'dan mahrum olmak ruhani bir azaptır. Ruhani azap ise, cismani azaptan elbette daha şiddetli ve dehşetlidir .. Bunu, akılları başlarında olanlar bilir ve takdir ederler.
- 387 -
Allahu zül-celaJ vel-kemal hazretleri, Kur'an-ı azimde bu gerçeği şöyle beyan buyurmak ta dır:
Fe-lchüm azabii cefıemıcmc ı'e lchüm azab-üZ h ari yk ...
El-Büruc : 10
Meal-i münifi : Tövbe etmeyenler için cehennem azabı,
bir de yanğın azabı vardır.
Bu ayet-i kerimede, cehennem azabıyla cismani azaba,
hariyk azabıyla da ruhani azaba işaret vardır, demişlerdir.
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz
buyuruyorlar ki :
- Allahu teala'nın bazı seyyar melekleri vardır. Bunlar,
emr-i ilahi ile yeryüzünü gezerler ve nerede bir zikir meclisi görseler, birbirlerine : ( Helimmu ... Helimmu ... ) diyerek
oraya toplanırlar. Zikir meclisi dağılınca, oradan doğruca makam-ı mahsuslarına giderler. Allah celle celalühü, kendilerine
sorar :
- Ey meleklerim, nerede idiniz ?
Melekler cevap verirler :
- Ya Rab ! Gizli ve aşikar ne varsa zat-ı ahadiyyetinin
malfımudur.
- Evet, gizli veya açık ne varsa hepsini bilirim. Kullarım bilmezler. Gördüklerinizi aniatın ki, onlar da duysun ve
öğrensinler.
- Ya Rab ! Bir zikir meclisinde i dik, orada kulların seni anıyorlardı.
- Kullarım beni neden anıyorlardı?
- Ya Rab ! Onlar, senin cennetine ve cemaline talipler
de buna nail ve mazhar olabilmek için seni daima anıyorlar.
- Kullarım, benim cennet ve cemalimi görmüşler mi ?
- Hayır, ya Rab ! Yalnız, işitmişler.
- Kimden duymuş ve işitmişler?
- Muhbir-i sadık olan N ebi'ler serverinden ..
- Ya cennet ve cemalimi görseler acaba ne yapariardı ?
Benden, başka ne istiyorlarmış ?
- Ya Rab ! Senin, celalin<;len, cehenneminden, narından
ve ıkabmdan korkuyorlarmış.
- 388 -
Onlar, benim celalimi, cehennem ve ıkabımı görmüşler
mi ?
- Hayır ya Rab !
- Ya benim celalimi, cehennem ve ıkabımı görmüş olsa jar ne yapariardı ? buyurur ve meleklerine :
- Şahit olunuz, zikrimle meşgul olanları narımdan ve
ıkabımdan azat ettim. Cennet ve cemalime nail kıldım, lutf-ü
sübhanisini duyurur. Melekler, maruzatıarına devam ederler :
- Ya Rab ! O zikir meclisinde seni zikretmeyen ve ancak zikredenleri seyredenler de vardı. Onlar hakkındaki muameleni de bize bildir ki, bilelim ve öğrenelim.
- Onları da, beni zikredenlere bağışladım.
Ey mü' min, ey muvahhid, ey Allah'ın kulu!
Duymadım, işitmedim, öğrenmedim, bilmedim diyemezsin. İşte, sana haber veriyor ve bu büyük lfıtf-u ilahiyi bildiriyorum. Eğer, zikretmek ni'metine, Rabbini anmak devletine nail olamadıysan, Allahu teala'yı zikredenlerle beraber
ol ! .. Bu büyük ilahi ni'metten sen de mahrum kalma Allah
korusun, ilahi azaba uğTasan, ıkaba duçar olsan halin nice
olur hiç düşündün mü? Bu dersin başındanberi aniatmağa ve
açıklamağa çalıştığım sure-i celilede beyan huyurulan narı
önce uzaktan görüp, sonra iyice yaklaştırılarak o elim aza bı
tatmadan, o korkunç günler gelip çatmadan hemen Rabbine
kulluk ve ibadette bulun, Hakkın rizasını tahsil et ve iki cihanda sultan olmak için çalış ..
Ey aşık-ı sadık !
İsrafil aleyhisselam, emr-i ilahi ile ikinci sfıru üfleyince,
bütün ölenler kabirierinden kalkar ve emre muntazır bulunmlar. Kabirierinden kalkanlara, ilk emir olarak:
Vemtaz-ül-yeıımc eyyühel-mücrim{m ...
Ya-sin : 59
Ey m ücrimler! Bugün, onlardan ayrılın . ..
buyurulur. Yani, onlara :
- Ey kafirler ! Mü'min kullarımdan ayrılın ... O mü'min
kullarım ki, dünya hayatında kendilerini elinizle ve dilinizle
- 389 -
incitir, onlara daima eziyyet ederdiniz. Şimdi, onlardan ayrılın ki sizden kurtulsunlar, denir ve bu sırada bir münadi de
şöyle seslenir :
- Ey kafirler ! Ey m ücrimler ! Mü'minlerden ayrılın ..
Çünkü, mü'min kullar, bugün fevz-i necata ermişlerdir. Ey
münafıklar ! Muhlis kullardan ayrılın! Çünkü, bugün muhlisler de necata ermişlerdir. Ey fasıklar ! Salih kullardan ayrtlın, çünkü salihler bugün muhakkak fevz-i ilahiyye nail ve
mazhar olmuşlardır. Ey asiler ! Muti kullardan ayrılın, çünkü mfıti kullar bugün cennet ve cemalP ermişlerdir.
Ve meıı vıui'ıllalıe l'e Resuleh rı fekad ftize feı•ze-rı aziymıi ...
F.l-Ahzab : 70
Meal-i münifi : Kim, Allalın teala ve Resôlüne itaat ederse, onun nezdinde bütiin istekleri husul bulur ve dünyada
ha.mid \'e ahirette sa'id olurlar.
Zira, hakka itaat eden kullar dünyada Allalın teala!ya
hamd-ü sena ederek yaşamışlardır. Kıyamette de baki devlete erecekler ve sa'idlerle birlikte daimi ni'metler içinde kalacaklardır.
SüMME LE-TÜS'ELÜNNE YEVME'İZİN AN-İN-NAIYM
Kıyamet günü sizler, her ni'metten sual olunacaksınız. Bu
hükmün daha ziyade kafirlere mahsus olduğu rivayet edilmiştir. Zira, zaman-ı saadette Mekke kafirleri sayısız ni'metlere
sahip bulunuyorlardı. Hatta, Allahu teala'nın en yüce ni'meti olan Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve
sellem dahi, kendi aralarında zuhur etmişti. Oysa, onlar o
büyük ni'meti dahi küfürleri ve iymansızlıkları hasebiyle inkar ederek, ondan mahrum kaldılar. İşte, bu en büyük ni'meti ellerinden kaçırdıkları, değerini takdir edemedikleri için,
ayrıca azaba müstehak olacaklardır. O halde ey mü'min kardeşim ! Malik bulunduğun ni'metlerin yanı sıra, sana ayrıca
bahş ve ihsan huyurulan Allah ve Resulüne iyman, onun velilerine ve alimlerine ittiba etmenin, bütün ni'metlerin en yücesi olduğunu bil, bunların kıyınet ve ehemmiyetlerini takdir
- 390 -
et ve kıymetleri bilinmeyen ni'metlerin elden çıkacağını da
sakın unutma ..
Yalnız bu kadar mı ? İslamın zuhurundan kıyamete kadar gelecek olan kafirler dünya hayatında iken türlü türlü,
cins cins bir çok ni'metlere sahip olacaklar, fakat asıl ve en
büyük ilahi ni'met olan ahir zaman peygamberine iyman etmediklerinden ötürü nara mahkum edileceklerdir.
Evet, ısrarla ve ehemmiyetle bir kerre daha tekrarlayalım ve belirtrneğe çalışalım :
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin risalet ve nübüvvetlerini inkar eden Mekke kafirleriyle, Resfıl-ü
mücteba'nın zuhurundan ta kıyamete kadar onun risalet ve
nübüvvetini inkar edecek kafirler ; muhtelif dünya ni'metlerine mazhar olacaklardır. Ne var ki, bütün gayret ve himınetlerini nefislerinin arzu ve temayülüne sarfedecekler ve
ömürlerini nefislerine kulluk ederek çürütecekler, şehvet ve
hevalarına esir olacaklar, buna mukabil alemierin Rabbine isyan ve tuğyan ile nefeslerini tüketecekler, günah ve kötülükler uğruna her türlü babaseti işleyecekler ve özellikle Mefhar-i
Mevcudat efendimizin tebliğ huyurdukları Hak emirlerine kulak verip kabul etmedikleri için o büyük ni'metten ebediyyen
mahrum kalacaklar ve bundan dolayı ahirette elbette sorulacaklardır.
Binaenaleyh, Hak ve celle ala onlara hitap buyurarak :
( Kıyamet günü, size bahş ve ihsan eylediğim türlü türlü ni'
metlerin ve bilhassa en büyük ni'metim olan Rabib-i edibime
iyman ederek o yüce ni'mete şükrünüzü eda ettiniz mi ?) diye
hesap soracağ·ını beyan ve ilan eylemektedir. Evet, bütün kafirler bunun hesabını vereceklerdir. Hakkın bu ulu ve en yüce ni'metine nankörlük ederek, Nİ'METULLAH olan Nebiyyi muhteremi yalanlayanlardan, inkar edenlerden, iymana
gelmeyenlerden mutlaka hesap sorulacak ve bunlar yüzüstü
yılanlar gibi sürüne sürüne cehenneme atılacaklardır.
Zira, kafirlere ve asilere verilen bütün dünya ni'metleri,
aslında onlar için birer ni'met değil nikbet, yani bela ve musibet olup görecekleri azabın kat kat artmasına sebebolacaktır.
Unutmamalıdır ki, bahş ve ihsan huyurulan her ni'metten
sorğu sual vardır. Öyle ise, sana bahş ve ihsan huyurulan
ni'metin kıymetini bil, o ni'metlere karşılık Rabbine kulluk
et, hamd-ü senada bulun, o ni'metlerin şükrünü eda etmeğe
çalış. Hatta, gerçek mü'minler yalnız ni'metler için değil, has-
- 391 -
talandıkları veya herJ:ıangi bir musibete uğradıkları zaman
bile, daha şiddetli bir hastalığa yakalanmadıkları ve daha feci bir musibete duçar olmadıkları için hakka şükrederler ve
bunu da bir ni'met bilirler.
Hi KA YE
- Muhammed bin Vasi hazretlerinin ayağında bir çıban çıkmıştı. Bu çıban, kendisine büyük bir ıztırap veriyordu. İlıvanından bir zat, kendisini ziyarete geldi ve hazret-i şeybin
iztirabına şahit olarak ona acıdı ve dilinin döndüğü kadar teselli ederek gitti. Bir başka gün, yine ziyarete geldi ve aynı
ıztırabın devam ettiğini görerek:
- Sizi, böyle elem ve iztirap içinde görmekten çok üzü- .
lüyorum. Ama, ne yazık ki, elimden hiçbir şey gelmiyor ve hiç
olmazsa acılarınızı bir parçacık olsun dindiremediğim için teessüf ediyorum, dedi.
Hazret-i şeyh, kendisine şöyle cevap verdi :
- Öyle söyleme efendi ! Ben, ilk günden itibaren bu çıbanın ayağımda çıkmasını büyük bir ni'met bilerek Rabbime
Hamd-ü sena ediyorum. Bana dayanılmaz acılar veren o çıhan, gözümün içinde çıksaydı, halim nice olurdu?
·
1\fazhar-ı feyz-i ubudiyyet olandır insan,
yoksa, manadaki şekil ile insan olmaz ;
Sırrı takdir, vukuat-ı cihandır nazar et!
Çeşm-i ibret gibi ademe hiçbir mizan olmaz ..
Allahu teala'nın sana layık gördüğü herşeyi, Rabbinin
bir ni'meti olarak bilmek gerek, ona hamd-ü senada bulunarak
şükrünü eda etmek gerek, her halinde ve her halinle kulluk
görevini yerine getirmek gerek. ..
Hz. Hasan rahimehullah buyurmuştur ki :
- Mü'minlere, avret yerine örtecek kadar örtüden, namaza duracak kadar yemek ve içmekten, o ekmek ve yemeği pisirecek kadar odundan, ırz ve iffetini koruyacak kadar mekandan dolayı Allahu azim-üş-şan kullarına hesap sormaz.
Bunlardan fazlasından sorulsa gerektir.
Tanınmış din bilginleri hesap sorulacak ni'metten murad,
vücudun sağlık ve sıhhati, Allah'sız ve ibadetsiz geçirilen vakitler, öğrenilen ilimle edilen amel, bir kazancın nereden elde
- 392 -
edilip nerelere sarfedildiği gibi hususlardır, buyurmuşlardır.
Asıl soru, vücudun sağlık ve sıhhati ile, vaktin boşuna
harcanması keyfiyyeti olacaktır. Çünkü, bu iki ni'met insanlar arasında kıymetleri bilinmeyenlerden ve bu bilgisizlik dolayİsiyle boşuna yitirilenlerdendir. Oysa, insaf ile düşünülecek
olursa, vücud sıhhati ile boş vakit, yeryüzündeki bütün altun ve gümüş stoklarından, bütün servetlerden, bütün mücevher ve kıymetli taşlardan daha değerli ve daha üstündür. Her
iş, mahiyyeti ne olursa olsun her teşebbüs, bütün faaliyetler
vücut sağlığına ve boş vakte mütevakıftır. Onun için, sağlığın kıymetini bilmeli ve boş vakitleri en iyi şekilde değerlendirmelidir. Bu iki büyük nimeti boşuna yitirmemeli, geçimleriyle mükellef bulunduklarımızın hayat ve ma'işetleri için
gerekli kazancı sağladıktan sonra salih arneller işlemeli, ibadet ve ta'atte bulunmalı, zikirle, fikirle, şükürle süslemeli,
dine ve devlete yararlı hizmetlerde bulunmalı, insanlara ve
insanlığa faydalı olmalıdır.
Sigara dumanı ve yüzlerce kişinin nefesleriyle dolu izbe
bir kahvehanede kağıt ve tavla oyunları, kumar ve saire gibi
ne dünyada ne de ahirette hiçbir faydası ve yararı olmayan
boş ve faydasız işlerle ömür çürütmek, vakit öldürmek akıl
karı değildir. Sağlığımızın ve boş vakitlerimizin değerini bir
türlü takdir edemeyen biz gafiller, bu büyük iki ni'metin kıyınet ve ehemmiyetini ne yazık ki ancak onları kaybettiğimiz
zaman anlar gibi oluruz. En basit bir nezlede bile, sağlığın ne
ulu bir ni'met olduğu meydana çıkıyor. Ya, ma'2.zallah sıhhat
tirniz büsbütün bozulur, yatağa düşersek halimiz ne olur ? Ne
zaman, nerede ve nasıl gelip bize çatacağı asla bilinmeyen ve
belli olmayan ölüm, birdenbire karşımıza çıkıverirse, daha önce boşu boşuna geçirdiğimiz vakitlere hayıflanmamızın ne
kıymeti kalır ? N e çare ki, boş vakitlerini mesela ilim tahsili,
bir san'at veya zenaat ta'limi, o güne kadar okuyup öğrendiklerimizin günlük hayatımıza tatbiki gibi hayırlı ve faydalı
işlerden sonra, ibadet ve ta'atle, salih amellerle, evrad ve ezkarla ayrıca süslemek ve zenginleştirmek, ilim dağarcığımıza
her gün yeni bir şeyler eklemeğe çalışmak, hasılı dinimize,
dünyamıza ve ahiretimize yararlı olmağa alışmak sıhhat ve
boş vakit ni'metlerinin değerlendirilmesinde tutulacak en isabetli yoldur. Evet, unutmayalım ve daima hatırda tutalım: Kıyamet günü ilk sual, sıhhat ve boş vakitten sorulacaktır.
Bir Hadis-i şerifte şöyle buyurulmaktadır :
- Kula, herşeyden önce ilk soru sıhhatinden olacaktır.
- 393 -
İçtiği buz gibi soğuk su, karnı davlumbaz gibi şişirinceye kadar doldurduğu yemekler, lüzuınundan fazla uyku, baddinden
çok büyük, gayet süslü, göz ve gönül oyalayan evlerde oturmaktan sorulacaktır.
İmam-ı Hasan rahimehumüllaha bir zat gelerek :
- Ya imam ! dedi. Benim, bir cariyem var. Faluze denilen tatlı yı yemiyor. Niçin yemediğini sorduğum zaman da :
( Onun şükrünü yapamayacağımdan korkuyorum ve faluze
yediğim için Allah u teala'ya nasıl hesap verebileceğimden kaygulanıyorum.) diyor Bana bir akıl öğretin ki, onu bu huyundan vazgeçireyim ve ben de ağız tadıyla faluze yiyeyim.
Hazret-i imam, kendisine şu cevabı verdi :
- N e cahil cariyen varmış senin!.. içtiği soğuk · suyun,
yediği bütün ni'metlerin eşrefi ve ekmeli iken, bunların şükrünü edebiimiş mi ki, faluze yemenin şükründen aciz kaldığını
söyleyebiliyor ?
Utanma, oku öğren ehlinden;
Herşeyin ilmi güzel cehlinden ..
Dersimize devam ediyoruz :
Bazı zevat-ı ali-kadr de, bu sfıre-i celiledeki ni'metten ve
sualden murad, Rahmeten lil-alemiyn olan Hatem-ül-enbiya
efendimizdir. Zira, dünyaya kıyasla en yüce ni'met vücut sıhhati ve kalp inşirahıdır ki, kibar-ı evliya'ullah Rabbi zül-celal
vel-kemal hazretlerinden bu iki ni'meti bahş ve ihsan buyurmasını niyaz etmişlerdir. Alemlere, yani dünya ve ahirete kıyasla en yüce ni'met ve ecelli hikmet Resfıl-ü zişan efendimiz
hazretleri olup ona iyman ve arz-ı şükran-ı ni'met eylemek
ehemmi himmet ve veeibe-i zimmettir. Hatta, Resfıl-ü ekrem
sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin bizlere Allahu teala.'nın
en büyük bir ni'meti olduğu Kur'an-ı azim ile sabittir :
Yd 'rijııne n i'metallahi s ümme yünkirunehd ve ekserühüm-ül-kdjirun ...
En - Na/ıl - 83'
Meal-i münifi : Müşrikler, Allahu teala'nın ni'metlerini
bilirler, sonra da onu yine inkar ederler. Onların çoğunluğu
kafirdirler.
- 394 -
Bu ayet-i kerimedeki Allahu teala'nın ni'meti Rabib-i Hud.a efendimize işaret sayılmakta ve kullar Resfıl-ü zişanm ne
büyük bir ni'met olduğunun kıymetini bilmeleri için bu şekilde
açıklanmaktadır.
Evet, kardeşlerim, bunu iyi biliniz ve . belleyiniz. Falır-i
ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz Nİ'METULLAH'tır, ABDULLAH'tır, NURULLAH'tır, HÜVİYE
. TULLAH'tır, NEBİYYULLAH'tır, RESÜLÜLLAH'tır, RAHMETEN LİL-ALEMİYN'dir, RA'UF'tur, RAHİYM'dir, AZİZ'
dir, ŞERİF'tir, NUR'dur, SIRAC-I MÜNİR'dir, VAHYULLAH'tır, sözün kısası yerin, göğün, arşın, kürsinin nurudur.
Kıymetini bilmeyenlere yazıklar olsun, veyl olsun, azap olsun!.
Bugün, içinde bulunduğun ve sahip olduğun ni'metin şükrünü
ona borçlusun. İslam paşası isen iyi bil ki, Muhammed! olmasaydın, seni paşa yapmazlardı. Padişah isen, Muhammedi olmasaydın, seni bir islam ülkesinin başına padişah olarak get irmezlerdi. O, emir ve işaret buyurmamış, teşvik ve tebcil etmemiş olsaydı, İstanbul'u alamazdın, bu güzel beldede oturam azdın. Kafir bile küfrünü, asiler isyanını onun merhamet kanatları altında icra etmektedirler. Hristiyan isen, senin dinini kitabını, peygamberini, ırz ve iffetini ve peygamberinin
anası olan hazreti Meryem'in günahlardan ve kötülüklerden
arınmış pak ve afif olduğunu bütün cihana resmen ve alenen
ilan eden yine odur. Yahudi isen, Tevratını ve peygamberin
Hz. Musa aleyhisselamı tasdik eden ve bütün gelmiş geçmiş
peygamberleri halka isınet ve sıddıkiyetle tanıtan yine odur.
Binaenaleyh, hangi din ve mezhepten, hangi ırk ve milletten
olursan ol, ona minnet ve şükran borçlusun. O'nun, tarafı ilahiden getirdiği dine saygılı olman, ancak senin fazilet ve kadirşinaslığını gösterir. Kafire, kendisini red ve inkar eden zalime dahi büyük bir ni'met olduğu gün gibi aşikar iken, ona
ihanet edene, hakkında ileri geri söylenene insan demek caiz
olur mu, olmaz mı, bunu sizlerin takdir ve İrfanlarımza bırakıyorum.
Şu hususu önemle gözönünde bulundurmak gerekir ki,
Rabib-i Huda efendimiz sayesinde kafir bir lokma ekmek ve
bir yudum su bulabilmektedir.
Ey ömürlerini gaflet ve dalaletle geçiren ve Resf:ıl-ü müctebanın kıyınet ve ehemmiyetini takdir edemeyen cahiller ve
zalimler ! Yarın denilebilecek kadar kısa bir süre sonra, onun
kıyınet ve ehemmiyetini anlayacaksın, onu tanıyacak, onun
büyüklüğüne inanacaksın ama, iş işten geçmiş olacak. Sana
- 395 -
ve senin gibilere acizane ve fakat halisane tavsiye ediyorum :
Ahir zaman peygamberinin kıymetini biliniz, onu, onun evladını, ashabını, ensarını, etba'ını, velilerini alimlerini seviniz.
Ona saygı göstermekte kusur etmeyiniz. Bir bakıma insanlık
borcu olan bu kadarcık ilgi, sevgi ve saygının bile birgün size
büyük faydalar sağlayacağından emin olunuz.
Ey ümmet-i Muhammed! Ey mü'minler ve muvahhi dler !
Sizler ki Muhammedi olabilmek şeref ve izzetine mazhar
olmuşsunuz, . Resfı.l-ü zişanın kıyınet ve ehemmiyetini biliniz,
onun nurlu hayatını iyice ve yakından inceleyiniz, Hakikat-i
Muhammediye'ye vakıf olmağa çalışınız, onun gibi davranmağa, onun gibi oturup kalkmağa, onun gibi olmağa alışınız.
O'na, her nefeste çok çok salavat getiriniz. Onun, sünneti seniyye-i Ahmediyyesine hürmetkar ve riayetkar olunuz. O'na
layık, onun istediği gibi bir ümmet olabilmek için geeeli gündüzlü gayret ve himmet gösteriniz.
Dahi eyledi ol sahib-i ilim,
Mehd'den lahde dek ol ffi,Jib-i ilim ..
Evet, onun en büyük ikaz ve irşadlarından birisi de budur. Okuyunuz, okutunuz, çocuklarınızı ilim tahsiline zorlayınız, Çin'de bile olsa ilme talip olunuz, ilerleyiniz, yükseliniz,
İslam ilerlemeğe engeldir efsanesini ve safsatasım yıkınız,
san'atta, edebiyatta, ilimde, fende, teknikte, teknolojide, hukukta, iktisatta, tababette ve hasılı çağdaş müsbet ilimierin
hepsinde başka milletlerden geri kalmayınız, hatta onları geGiniz, emir budur, hüküm budur, onun arzusu ve dileği budur.
Ta ki, yarın onunla karşılaşınca yüzünüz ak olsun, alemiere
rahmet olarak gönderilen o zat-ı akdes sizi sevsin, bağrına
bassın, kucaklasın. Bunları yapmazsanız, yapamazsanız yarın Gük zorlu olacak bir günde onun şefaatine hangi yüzle talip olabilirsiniz ? Hangi yüzle şefkat ve merhamet dilenebilirsiniz ? Evet, dünya ve ahirette, ma'nen ve maddeten ona çok
şeyler borçluyuz.
İşin bir başka cephesini de haber vereyim :
Yarın kabirde sorulacak soruların birisi ve belki en önemlisi pe o olacaktır. (Peygamberin kim ?) diye sorulacaktır.
Yarın, mahşerde yalnız ona şefaat izni verilecektir. O'na tabi olanlar, iki cihanda da mesrur ve handan, iki cihanda da
sultan olurlar. Nitekim, ona layık ve onun istediği gibi bir
ümmet olabilirsen, dünyada da onun nigah-ı iltifatına nail
- 396 -
olur ve ka'inata sultan olabilirsin. Onun için, Resfıl-ü zişanı
canından, malından, evladından, ana ve atandan ziyade sev,
onun kıymetini bil . .. Kıymetleri bilinmeyen ni'metler elden
ç ıkar ve elden çıkan ni'metler de bir daha ele geçmez. Kendilerine bahş ve ihsan huyurulan o büyük ni'metin kıymetini
bilmeyen Eba-cehil'ler, Utbe'ler ve onların yardakçıları hala
lanetle anılmaktadırlar. O büyük ilahi ni'mete sahip çıkan,
onun kıyınet ve ehemmiyetini bilen Eba-bekir'ler, Ömer'ler,
Osman'lar ve Ali'ler ise hala rahmet ve minnetle yadedilmekte ve kıyamete kadar da yadedileceklerdir. Sana, bu iki örnek·
ten daha açık bir delil olabilir mi ?
H i KAYE
Nfır-u çeşm-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat
efendimizin bis'eti nebeviyyelerinin beşinci yılı idi. Kendilerine bahş ve ihsan huyurulan bu büyük ni'metin kadrini bilemeyen müşrikler, eziyyetlerini günden güne artırmışlardı.
Aleyhissalatü ves-selam efendimiz, gitgide artan bu işkence
ve eziyyetlere tahammül edemeyen Müslümanlardan bir kısmının Habeş diyarına hicret etmelerine müsaade buyurmuşlardJ. Bu muhacirler arasında Esedullah-i Galip Aliyyibn-i Ebi
Talip radıyallahu anhın kardeşi de vardı. Habeş imparatoru
Necaşi, kendi ülkesine sığınan Müslüman muhacirlerine
hüsn-ü kabul göstermiş ve ikramda bulunmuştu. Bazı arifler buyururlar ki : ( Ha beş devletinin bugüne kadar payidar
olması, Necaşi'nin islam muhacirlerine gösterdiği hüsn-ü kabulün neticesi dir.)
Ancak, ehl-i tevhidin Habeşistan'da mazhar oldukları bu
hüsn-ü kabul ve ikram, Mekke-i mükerreme'de duyulunca
Mekke müşriklerinin hasedi artmış ve hatta onları çılgına
döndürmüştü. Güneşi balçıkla sıvamak gibi gaflet ve dalalet
içinde bulunan ve Allah'ın nurunu söndürmek için mütemadiyen üfleyen ve fakat üfledikçe daha çok pariatan ve aydınlatan bu nankörler, düşünüp taşındılar. Resfıl-ü ekrem sallallahü aleyhi ve sellem efendimize bağlı olan, dinleri, iymanları,
Allah ve peygamberleri yolunda yurtlarını ve yuvalarını terkederek gurbet illerine giden bu muhacirleri Habeşistan'dan
geri getirtmek için, daha doğrusu onları Habeş diyarından
koğ·durmak için bazı hiyle ve desiseler tasarladılar. Bir kaç
kaJiri Habeşistan'a göndererek imparator Necaşi'nin kendisi-
- 397 -
ne ve ileri gelen memurlarından bazılarına nüfuz ettirmek iste ii ler. Necaşi, hala Müslümanları himaye ediyordu. Fakat,
Mekke kafirlerinden rüşvet alan bazı yakınları, Müslümaniart
ülkelerinden çıkartmak için N ecaşi üzerinde tesir etmeğe b aşladılar. İmparator diretiyor ve :
- Benim şeref ve haysiyetim var, bana sığınanları koğ·amam ve hele onları can düşmanıarına teslim edemem. Böyle bir davranış bana yakışmaz, diyordu.
Devri n aJimletinden ve ileri gelenlerinden bir hey' et teşkil <:'dilmesini ve Müslümanların hal ve gidişlerinin iyiden iyi
incelenmesini emretti ve dediği gibi de yapıldı. Habeşistan'da
muhacir olarak bulunan Müslümanlar, bu hey'etin huzuruna
çıkarıldılar. Mekke kafirlerinin ileri gelenlerinden bazıları da
içeri alındı. Toplantı açıldıktan sonra, imparator N ecaşi'nin
izniyle, Hz. Ali radıyallahu anhın kardeşi söz aldı ve şunları
söyledi :
- Allahu azim-üş-şana hamd-ü sena olsun ki, bizleri
varlığına ve birliğine inananlardan kılarak, cehalet zulmetİnden ve şirk afetinden halas ve bizlere Kur'an-ı kerimi ihsan
buyurdu. Bizden önce gelip geçen ümmetierin dinsizleri, kendilerine taraf-ı ilahiden gönderilen peygamberlerinin ne büyük bir ni'met olduğunu bilemediler. Peygamberlerini yalanladılar, onlara inanmadılar, hak ve hakikate varamadılar. Tıpkı onlar gibi Kureyşin inatçı kafirleri de, kendilerine Allahu
teaiii'nın en büyük liı.tuf ve ihsanı olan Nimetullah'ı yalanladılar ve onun değerini bilemediler. Peygamber olarak gönderilen o büyük ni'met-i ilahiyyenin en yücesine ve ona inanan
ve bağlanan ashabına tahammül edilmesi mümkün olmayan
işkence ve eziyetler yaptılar. Şimdi de gördüğünüz gibi, b izleri yurdumuzdan ve yuvamızdan kopmağa ve sevgili peygamberimizden ayrılınağa zorlamaları yetmiyormuş gibi, buralara kadar da peşimizi bırakmadılar. Bize yaptıkları eza,
cefa ve zulümler hristiyanlığa yardım kasdına yönelmiş olmayıp, ancak ve yalnız cehalet ve inatlarının verdiği kin, şeytana
ve hevalarına tabi olmalarından ileri gelen intikam duygularının mahsulüdür. Zira, onların gördükleri barikulade mft'cizeleri dağ başlarındaki en sert kayalar görmüş olsaydı, Allah
korkusuyla su haline gelir, büyük bir buz parçası gibi hemen
er irdi.
Bu hitabesini böylece bitirince hemen besınele çekerek
Meryem sure-i celilesini okumağa başladı. 26'ncı ayet-i kerime olan (Feküli veşrebiy ve karriy ayna - Artık; ye ve iç,
- 398 -
gözün oğlwıla aydın olsun .. ) kavl-i kerimine gelince, başta
Necaşi olmak üzere mecliste bulunan aJimler ve rahipler gözlerinden yaşlar dökrneğe başladılar. Hz. İsa aleyhisselama inananların çektikleri eza ve cefaları hatırlamışlardı. Karşılarında duran, Allah'ın varlığına ve birliğine inanan ve bu inançları yüzünden yurt ve yuvalarından hicrete zorlanan ve sonunda kendilerine sığınan bu mü'minleri tasdik ettiler ve hep
birden :
- Evet, doğrudur ! dediler. Bu sözler, Tevrat ve İncil'deki beyana muvafıktır, diye yemin ettiler.
Allahu sübhanehu ve teala., o mecliste bulunan aJimlerin
ve rahiplerin kalplerini, Muhammedi mü'minlerin lehine ve
müşriklerin aleyhine çevirmişti. Büyük ümitlerle Necaşi'nin
huzuruna çıkınağa cür'et eden Mekke müşrikleri, bu hey'etcen rezil ve rüsvay olarak ayrıldılar. Zira, Necaşi, kendilerine
şöyle demişti :
- Bu saf ve ma'sum insanları, sizin zalim elierinize teslim etmekten daha büyük bir zulüm olamaz. Bunları size teslim etmek şöyle dursun, kendilerine eskisinden daha fazla ikram ve itibar etmek boynurnun borcudur.
Mekke'den gelen kafirler, verecek cevap bulamadılar ve
Müslümanların kendilerine asla teslim edilmeyeceğini anladılar ve bu maksatla verdikleri rüşvetin hiçbir faydası olmadığını da farkedince mes'eleyi açıkladılar. Necaşi, hiç düşünmeden emir verdi :
- Kim, bunlardan bir şey aldıysa hemen geri versin !
Yoksa, rüşvet alanları mutlaka bulur ve kendilerini şiddetle
cezalandırırım.
Olay, Cenab-ı Falır-i risalet efendimizin bilgilerine sunulunca, çok sevindiler ve Necaşi'ye dua buyurdular. Habeş imparatoru Necaşi öldüğü zaman aleyhis-salatü ves-selam efendimiz gıyaben kendisinin cenaze namazını kılmışlardır.
Zalimlere mehil olmasa matlfıb-u ilahi,
Bir dernde yıl{ar alemi mazlfımların ahı ..
1967 yılında hacca gittiğimde, Medine-i münevvere'de ve
Ravza-i ResUl'de yüzü siyah ve fakat gönlü nurdan ak olan
Somali'li bir Müslüman bana hangi milletten olduğumu sordu.
Türk - Müslüman olduğumu anlayınca ağlayarak boynuma sarıldı ve bir ricada bulundu:
- Türk kardeşlerime selam ve sevgilerimizi iletiniz ve
- 399 -
bize yardım ediniz. Bugünkü N ecaşi bizleri kırıyor ve Müslümanları yoketmeğe çalışıyor. Görmediğimiz zulüm kalmadı�
diye ağlayarak dert yandı.
Gayri ihtiyari, asr-ı saadetteki Necaşi ile bugünkü Necaşi'yi mukayese ettim ve acizane şu hükme vardım : Kitap diye
bildiği İncil'ini tebcil eyleyen, peygamber diye bildiği Hz. İsa
aleyhisselamı tekrim eyleyen, onun muhterem annesi Hz. Meryem'i ta'zim eyleyen ehl-i iymana bunca zulüm ve hakareti
reva gören bugünkü Necaşi'nin, yarın malışer günü bizzat
kendi Nebi'si taarfından mu'aheze olunacağına ve nara atılacağına şüphe yoktur. Bencileyin bir acizin elimden başkaca
yardım gelmediği için, Somali'li din kardeşimin sevgi ve selamlarını Müslüman - Türklere duyurmak ve o ülkede yaşayan ehl-i islamın ma'ruz bırakıldıkları zulüm ve terörü haber
vermekle üzerime düşen görevi ifa ettiğime inanıyorum. Rabbimin kudret ve azametine bakınız ki, dünyanın en eski hükümdarı olarak bilinen bugünkü zalim Necaşi, bu kitabımızın
yayınlanmağa hazırlandığı şu sırada, kendi ülkesinde bütün
otorite ve perestişini kaybetmiş, bir çok hak ve yetkileri elin
"len alınmış, şunun bunun elinde maskara olmuştur. ( Haza
min fadle Rabbiy .. )
Bu vesile ile, mü'minleri ve Muhammedi'leri yoketmek için
planlar hazırlayan, ehl-i islama zulüm ve hakareti reva gören,
hatta Müslümanları kütle halinde öldüren veya öldürten zalimlere ve kafirlere hatırlatmak isterim ki, kuvvet ve kudretinize dayanarak ehl-i tevhidi yokedebilirsiniz ama, din-i mübiyn-i islamı asla ! Çünkü, o büyük ve insanlığın en son ve en
mükemmel dini, Allahu teala'nın hıfz-ü emanındadır. Kıbrıs
adasında, Müslüman topluluğuna yıllarca göz açtırmayan, kadın, çoluk, çocuk, genç, ihtiyar demeden masum Müslüman
Türkleri canavarca öldüren Makarios kafiri, kendi elleriyle
özene bezene kurduğu milli muhafız ordusu tarafından, Sarnpson adında bir kanlı katilin işaretiyle devrildi, gitti. Kıyamete kadar da Müslümanlara uzanan bütün kirli eller böylece
kırılacak ve kafirler hiyle ve desiselerinde asla muvaffak olamayacaklardır. Yeter ki, biz hakkıyle ve layıkiyle Müslüman
olalım, dinimizin, kitabımızın ve sevgili peygamberimizin kıyınet ve ehemmiyetini bilelim, hakikati islamiyyeyi ve hakikati Muhammediyye'yi gereği gibi öğrenelim. Çünkü, mü'min ve
muvahhidl<irin hamisi bizzat Hazret-i Allah'tır. İslam dini
yeryüzünde bir tek kişi LA tLAHE İLLALLAH MUHAMME-
- 400 -
DÜN RESÜLÜLLAH dediği ve diyebildiği sürece payidar
olacaktır.
Talidir-i Hüda kuvve-i bazu ile dönmez,
Bir şem'a ki Mevla yaka, bir vechile sönmez ..
Hz. İsa aleyhisselamın getirdiği kutsal kitap İncil ile ilgi ve ilişkisi kalmamış Luka, Merküs, Metta ve Yuhanna adlarındaki dört kitaba kitab-ı mukaddes adı vermekten haya
etmeyen, Hz. İsa aleyhisselamın dini ve şeriatiyle alaka ve milnasebeb bulnmayan sapıklığa HRİSTİYANLIK'tır, diyen, bu
tutum ve davranışlarıyla bizzat Hz. İsa aleyhisselama ihanet etmekten korkmayan ve çekinmeyenler, ellerine en küçük
bir fırsat geçince Müslümanları yoketmeğe çalıştıkları ve haçlı seferlerinden beri Müslüman kanı dökrneğe alıştıkları halde,
bir türlü bilmiyor ve anlayamıyorlar ki, biz Müslümanların
kendileriyle bir davamız yoktur. Ne var ki, onlarda din gayreti, insanlık hamiyyet ve haysiyeti bulunmadığından peygamberlerine edep ve terbiye harici dil uzatan, onun muhterem
annesine çirkin isnat ve iftiralarda bulunanlarla dost geçinirler de, Hz. İsa aleyhisselamı hak peygamber olarak tanıyan,
öven ve seven, onu ve ona yardım edenleri her zaman ve her
yerde saygı ile anan, muhterem annesini de ta'zim ve tebcil
eyleyen biz Müslümanlara nedense can düşmanı kesilmişsiniz.
Cidden, anlaşılır ve içinden çıkılır bir dava değildir. Saf ve
ma'sum Müslümanları kendi batıl ve sapık dininize davet edecek yerde, gücünüz yetiyorsa, dininize, kilisenize, peygamberinize sövüp sayanları insafa çağırsanız, dinsizleri ve Allah'
sıziarı hristiyanlığa zorlasanıt olmaz mı ? Ama yapamazsınız!
Çünkü, o dinsiz ve Allah'sızlar sizin o batıl ve sapık inançlarınızdan iğrenerek ve tiksinerek dinsiz ve Allah'sız kalmışlardır, onlar sizin eserinizdir.
Hristiyanlık alemi, eğer insanlıktan zerre kadar nasibi
varsa, Resulü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize
nankörlük etmemeli ve o zat-ı akdesi büyük bir ni'met olarak
bilmeli ve kabullenmelidir. Evet, o zat-ı akdes gerçekten alemlere rahmet ve ka'inata en büyük bir ni'mettir. insanlığı küfür zulmetinden iyman nuruna, Allahu teala'ya ortak koşmak
zilletinden tevhid şu'uruna, eliyle yaptığı putlara tapmak illetinden alemierin Rabbine secde etmek süruruna ileten ve
ulaştıran odur.
- 401 -
Beşerin böyle sapıklıkları var,
Putunu kendi yapar, kendi tapar ..
Allahu teala'nın varlığını, birliğini, ondan gayrı kulluk
ve ibadete layık ve müstehak hak ma'bud olmadığını, doğmadığını ve doğurmadığını, eş ve çocuk edinmekten münezzeh bulunduğunu, bütün kemal sıfatlarıyla muttasıf ve bütün npksan sıfatıardan münezzeh olduğunu ilan ve isbat eden Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve sellem efendimizdir. Bu gerçeği neden görmek ve öğrenmek istemiyorsunuz ?
Neden, hala Allahu teala'ya ortak koşmak, eş ve çocuk sahibi göstermek hastalığından kurtulmak istemiyorsunuz ?
O, cidden ve hakikaten dünya ve ahiretin en yüce ve en
ulu bir ni'metidir. O, Allahu azim-üş-şandan sonra insanların
ve cinnilerin en büyüğüdür. Bütün insanlık aleminin efendisidir. Bütün yaratılmışların en merhametiisi ve şefkatlisidir.
Bütün alemler, onun nurundan halk ve icat olunmuştur. N uru,
evvel, ba'asi sonradır. Adem aleyhisselam, su ile çamur arasında iken, gökte melek ve yerde insan yaratılmadan da N ebi idi. Ona sarılanlar, ona bağlananlar, ona inananlar dünya
ve ahirette yücelirler. Çünkü o kendisine sarılan ve bağlanan
ları rizaya, rıdvana, cennete ve cemale götürür, fi mak'ad-ı
sıdka iletir.
.H1KAY E
Hatem-i Ta'i'nin oğlu Adi radıyallahu anh buyuruyor ki :
Cahiliyet devrinde, ben kavmimin reisi idim. O vakitler,
ganimetierin dörtte birini reisierin almaları adet olduğundan,
ben de o şekilde pay alırdım.
Hz. Muhammed aleyhisselamın risalet ve nübüvvetlerini
açıkladıklarını işittiğim zaman, doğrusu bundan hiç hoşlanmamıştım. O kadar ki, Arap kavim ve kabileleri arasında benden ziyade hoşlanmayan bile yoktu. Evet, ilahi hidayet ve inayet erişmeyince, insan hak ile batılı, hayır ile şerri, akla karayı, çirkinle güzeli seçemiyor. Zira, hak bakla görülür. Batıl, bakla farkedilir. Allahu teala kula talip olmazsa, kul hakka nasıl talip olabilir ? Onun için, insana düşen vazife, kayıtsız ve şartsız hakka teslim olmak ve ondan hidayet ve inayet
dilemek ve ummaktır. Kendilerine hidayet ve inayet nasip
l.!!nvllr-01-Kulüb, Cilt 1 - F : 26
- 402 -
olmadan Resftl-ü zişina düşman kesilenlerin çoğu, hidayet-i
ilahiyye erişince ona öylesine dost olmuşlardır ki, onun
uğrunda canlarını bile feda etmekten çekinmemişlerdir. Bütün mallarını onun yolunda sarfetmekten ka.çınmamuılardır.
Bunlardan birisi de Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anh efendimizdir.
Her ne hal ise, hikayemizi anlatmağ·a devam edelim :
Hatem-i 'l'a'inin oğlu da kendisine hidayet nasip olmadan Cenab-ı Falır-i Risalet efendimizi hiç sevmez ve ondan hoşlanmazmış demiştik. Fakat, hidayet-i Rabbaniyye imdadına
yetişip de gözünden küfür perdesi ve gönlünden gaflet zerresi kalkınca, Resfıl-ü müctebanın aşıklarından olmuş ve gerçekten babasına la.yık bir evlat olduğunu izhar ve isbat eylemiştir. Şimdi, onu dinlerneğe devam edelim:
- İçime, bir korku düşmüştü. Bu korku beni iki cihan
serverinden hoşlanmamağa ve onu sevmemeğe zorluyordu.
Kendi kendime, bir gün onun ashabı gelecek ve benim reisliğime son verecek diye çekiniyar ve kayğulanıyordum. Hatta, beni öldürebileceklerinden de endişe ediyordum. Bu korku ve
kaygular içinde, develerimi güden adamıma, develerin en kuvvetli ve terbiyeli olanlarını bizim eve yakın yerlerde bulundurmasını, Hz. Muhammed'in askerleri buralara gelecek olurlarsa, derhal haber vermesini sıkı sıkı tenbih etmiştim.
Birgün, çoban koşarak yanıma geldi ve büyük bir heyecanla :
- Ne yapacaksan yap ! dedi. Bayraklar gördüm.
- Ne bayrakları ? diye sorunca bana korktuğum o müthiş haberi verdi :
- Muhammed'in askerlerinin bayrakları ! ..
Ona, ayırdığı develeri derhal getirmesini emrettim. Çoluk çocuğumu bindirdim, lüzumlu eşyaını da yükledim ve
Şam'a kaçtım. Ne var ki, kız kardeşimi unutmuştum. Sonradan öğrendim ki, o zavallıyı Müslümanlar esir etmişler ve diğer esirler meyanında peygamberin huzuruna götürmüşler.
Bu arada, benim nerede olduğumu sormuş ve Şam'a kaçtığımı da öğrenmişler.
Resftl-ü zişan hemşireme iltifat buyurmuş, İhsanlarda bulunmuş, elbise ve yiyecek vermiş ve kendisini serbest bırakmış. �ir gün çoluk ç.
ocuğumla otururken kız kardeşim çıkageldi. Uzaktan bir kadının bize yaklaştığını görmüş ve hatta eşime :
- 403 -
- Yahu! Şu gelen kadın bizim hemşireye ne kadar benziyor, demiştim. Dediğim gibi de çıktı ve bulunduğumuz yere
geldi ve bana çıkıştı :
- Akrabalarını kendi hallerine bırakıp, yalnız eşini ve
çocuklarını alarak kaçınağa utanmadın mı ? dedi.
- Haklısın hemşire, dedim. Fakat, öyle icabetti. Şimdi
bana ne söylesen, nasıl sitem ve hatta hakaret etsen hakkındır. Gerçekten sana karşı yüzüm yok. Ne olur beni affet ve
hayır konuş, ricasında bulundum.
Kız kardeşim Akile, adı gibi akıllı ve tedbirli bir kadındı. Kendisinden ne yapmam gerektiğini sordum ve bu arada
islam peygamberinin alıvali hakkında fikrini yokladım. O bana, hiç düşünmeden şu cevabı verdi :
- Benim fikir ve kanaatimi sorduğuna göre sana gerçeği söyleyim, dedi. Beni dinlersen hemen git, eğer peygamber
ise ona iyman et. Böylece birgün önce iyman etmekle islamda
kıdemin olur, faziletin artar. Yok, peygamber değil de padişah
ise seni kabilenin reisliğinde bırakır, yine de iade-i itibar etmiş olursun.
Hemşiremin bu düşünce ve kanaatİ bana da uygun geldi.
Hemen hazırlık yaptım, yola çıktım ve Medine-i münevvere'ye
vardım. Mescid-i Nebeviyye girdim, huzur-u saadetlerine kabul edildim ve sohbetleriyle, iltifatlarıyla karşılaştım. Kim olduğumu sordular, kimliğiınİ söyledim. Beni yanlarına alarak
hane-i saadetlerine götürdüler. Yolda, bir kadın onu durdurdu
ve bir müşkilini sordu. Resf:ı.l-ü zişan ona rıfk ve mülayemetle
gerekli cevapları verdi. Bu tevazu ve alçak gönüllülüğünü görünce, kendi kendime :
- Bu zat, saltanat ve riyaset davasında değil, diye düşünmekten geri kalmadım.
Hane-i saadete vardık, içi hurma lifleriyle doldurulmuş
bir minderi işaret buyurarak bana oturmaını söyledi. Ben de,
kendisine oturmasını rica ettimse de kabul etmedi ve israrla
beni oturttu, kendisi de yere oturdu. Ben, yine içimden :
- Valiahi bu padişah işi değil, diye geçirdim. Aramızda
şöyle bir konuşma cereyan etti :
- Ya Adi ! Sen, kavminin dininden değil misin?
- Evet ...
- Ganimetierden dörtte birini sen alırsın değil mi ?
- Evet ...
- Bu şekilde ganimet almak sana dinince helal değildir.
Kendi kendime, bu zat meçhulleri de biliyor diye aklım-
- 404 -
dan geçirdim. Çünkü, bu işi benden başka bilen yoktu ve ben
kabile reisi olarak dörtte bir ganimet almayı adet edinmiştim.
Artık şüphem kalmamıştı, onun gerçekten peygamber olduğu muhakkaktı. Ben bunları düşünürken, o şöyle konuşmağa
devam etti :
- Senin, neden islam dinini kabul etmediğini de sana
söyleyim mi ? buyurdu. Çünkü, sen Müslümanların fakir olduklarını görüyor ve kendin de onlar gibi muhtaç kalmaktan
korktuğun için islamiyyete girmiyorsun. Fakat, Allah u teaJa'
ya kasem ederim ki, Müslümanlara yakın bir zamanda öyle
bir mal ve zenginlik bahş ve ihsan huyurulacaktır ki, verilen
malı alınağa bile tenezzül etmeyeceklerdİr. Diğer taraftan,
Müslümanların azınlıkta ve düşmanlarının ise çoğunlukta bulunması da seni ürkütüyor ve bu kaygu seni islama girmekten men' ediyor. Allahu teala'ya ka�em ederim ki, yakın bir zamanda İşiteceksin ki, bir kadın yalnız başına Kadse nam bir
mahalden hayvanına binecek ve Ka'be-i muazzamaya hiç korkmadan gidecektir. Ya Adi ! Öyle anlıyorum ki, mülk ve saltanatın Müslümanlardan başkasının elinde bulunması da seni
islama girmekten alıkoyuyor. Vallahi, Babil'deki beyaz köşkleri yakın bir gelecekte Müslümanlar fethedeceklerdir.
Bunlar, gerçekten benim en büyük kaygularım idi. Onun
mübarek ağzından bu te'minatı alınca, hemen oracıkta şeref-i
islam ile müşerref oldum. Ve gerçekten kısa bir süre sonra
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin tebşir buyurduğu vechile, Kadse adındaki yerden bir kadının tek başına deveye binerek Kabe-i muazzamaya gittiğine gözlerimle şahit oldum. Netekim, diğer haber verdikleri de aynen ve söylenildiği gibi olmuştur ve kıyamete kadar da ehli-iymana tebşir huyurdukları mutlaka vukua gelecektir. Zira, muhbir-i sadık efendimizin sözleri ve mu'cizeleri haktır ve gerçektir, elbette tezahür ve tahakkuk edecektir.
Bu, dünya hayatında böyle olduğu gibi, ahiret hakkında
da, neleri haber vermişse aynen ve harfiyyen zuhura gelecektir. Çünkü, Reslll-ü Kibriya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimiz SADII{-Ül.-VA'D-ÜL-EMİN'dir ve Nİ'METULLAII'tır.
Reh-i Mevlada herkim aşkile cismini can eyler,
Gönül kuşu gibi pervaz edip tayyı mekan eyler,
Gezen Hak, gezdiren Hak, söyleyen Hak, söyleten Hak'tır,
Mevla N ebi'leri kendi kendine tercüman eyler ..
- 405 -
Ey aşık-ı sadık !
Bize Ni'metullah ve bürhan-ı azim olan Nebi'ler serveri,
Veli'ler rehberi, ahir zaman peygamberi, Ra'uf, Rahiym, aziz
olduğu gibi, bizim cinsimizden ve fakat bizim yani bütün insanoğullarının en güzeli ve en enfesi, Allabu teala tarafından
biz gafil ve cahilleri Allah yoluna, Hak ve hakikat yoluna da'
vete memur olan Resfıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-ilMennan efendimiz, bizlere kulluk görevlerimizi öğretmiş, saadet ve selamet yollarını göstermiştir. O halde, önce kulluk
vazifelerimizi hakkıyle ve layıkiyle yerine getirelim, sonra ona
ümmet olmak şeref ve faziletini bilelim, Allah ve ResUlünü
herşeyimizden fazla sevelim, dinimize hizmeti en üstün ve en
müstesna bir veeibe olarak kabul edelim ve onun açtığı ve gösterdiği saadet ve selamet yoluna girelim, cennet ve cemale erelim.
Unutmayalım ki, birgün bu büyük ni'metten sorulacağız.
Bu ni'metten hakkıyle ve layıkiyle faydalanamayanlar, hesabını ve cevabını veremeyeceklerdir, hasret ve nedamette kalacaklardır. Binaenaleyh, gafleti bırakalım, ebedi saadet ve
selamet yollarına sapalım ve o yoldan hiç ayrılmayalım. Dünya ve ahirette kutlu ve mutlu kullardan olalım, Rabbimizin
bizlere bahş ve ihsan buyurduğu bu yüce ni'metten faydalanalım ve bu ni'mete nail ve mazhar olduğumuz için hamd-ü
sena ve şükredelim, ona layık, onun dilediği ve özlediği gibi
ümmet olalım, çalışalım, çok çalışalım. Zararın neresinden . dönülse kardır, demişlerdir. Dünya malı, para, kasa, kese, mevki, makam, han, apartman dost, akraba, akran bize hiçbir yarar sağlamaz :
Gönüller derdine Lokman ara bul tez deva iste;
N e istimdat olur kul dan, ne dünyadan vefa iste ..
Dünyayı ve dünya üstündeki herşeyi yüzüstü bırakıp, tek
ve yalnız kabre gireceğimiz günler yaklaştı. O gün, ne dünya
ne de dünya üstündeki şeyler hiçbirimizin işine yaramayacaktır. Ancak onun yardımına ve onun şefkat ve şefaatine
muhtaç olacağımız günler uzak değil artık .. Kabiderimiz birer
ejder gibi ağızlarını açmış, bizleri yutmaya hazırlanıyor. Doğan ölüyor, toplanan dağılıyor, ma'murlar viran oluyor, yapılanlar yıkılıyor. Aklımızı başımıza devşirelim, ömrümüzün
artakalan bir kaç gününü ibadet ve ta'at ile, salih amellerle,
dünya ve ahiretimize hayırlı ve yararlı hizmetlerle geçirelim
vesselam. ·
- 406 -
Ya Erbam-er-Rabimiyn ! Ya Rabbel-alemiyn !
Kur'an-ı azim-ül bürban bürmetine, Rabib-i edibin izzetine, Enbiya ve Evliya rif'atine bizleri iymandan, Kur'andan
ve Resfıl-ü zişandan ayırma .. Bizleri, dünya malıyla, dünya varıyla oyalananlardan, çoklukla öğünüp böbürlenerek boşuna
avunanlardan eyleme ... Bizlere bahş ve ihsan buyurduğ·un bütün ni'metlerinin ve bilhassa Nİ'METULLAH olan babibinin
ümmeti olmak ni'met ve devletinin şükrünü hakkıyle ve layıkıyle eda edebilmeyi nasip ve müyesser eyle . . O büyük ni'
metinin kıyınet ve ebemmiyetini bilenlerden, sana ve babibine gönül verenlerden, cennetine girenlerden ve cemalini görenlerden ey le ya Rabbi !
Sübhane Rabbike Rabbil izzeti amma yasifun ve selamün
alel-mürseliyn vel-bamdü Iiliahi Rabbil-aJemiyn EL-FATiHA.
ENV AR - OL - KU LOB
(Kalblerin N urlar1)
DERS: 10
�� Ü N D E R �� C A T :
El-Hümeze sfıre-i celilesinin tefsiri - Allalın teala'nın
dostları ve düşmanları kimlerdir ve bunlara yapılacak
muameleler nelerdir - Hakka dost olmak için neler gerekir - İnsanları, arkalarından çekiştiren, onların ayıp
ve kusurlarıııı yüzlerine vuran ve alay edenlerin uğrayacakları azap - HÜMEZE ve LÜMEZE kimlere denir
Bu sfıre-i celilenin sebeb-i nüzulü - Kişi, herşeyden önce kendi kusur ve noksanlarını bilmelidir - Haklarında VEYL tabiri kullanılan dokuz ta'ife kimlerdir - İnsanoğlu, dünyaya yemek ve içmek, iyi giyinmek ve mal
toplamak için gelmemiştir - HUTAME'nin tarifi - Fira'
unun helaki neden kırk yıl geciktirilmiştir - Dünyanın
bekasına sebebolan dört şeydir - Cennet ebiine olunacak
ikram ve iltifatlar - İslamda cihadın kıyınet ve ebernıniyeti - Ölümlerinden sonra mallarını hayra vasiyyet
edenlerle, bu bayrı sağlıklarında yapanlar arasında
farklar - Sehavet (Cömertlik) in dört nev' i - Malda,
nefiste, ruhta ve kalpte cömertlik nasıl olur - Dünyada
kulluk makamından yüce ve üstün bir makam yoktur -
Resfıl-ü zişanın ve aslıab-ı kiramın islamiyyet uğrunda
lmtlandıkları eza, cefa ve fedakarlıklar - Hallac-ı Mansur ve Şeyh Şibli lnssaları - Aşkullah, muhabbetullah
ve muhabbet-i Resfılüllah nedir ve belirtileri nelerdir -
Toplum olarak bu hallere neden ve nasıl düştük - Derlenip toparlanmanın çareleri nelerdir - Bu sure-i celilede kalhin tasrih olunmasının bilirnet ve sebebi - İlahi
gazap ve azaptan kurtulmanın çareleri nelerdir - Mü'
miniere öğütler - Münacat ve dua ..
Sallfı ala seyyidina Muhammed
Sallfı ala mürşidiııi. Muhammed
Salla ala envar-i kulubina Muhammed
Sallfı ali şefi-i zünubiııi. Muhammed ..
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. ElBatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Fe-mu'inuhu ve nasiruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlfıl ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke oot-el
alim-ül hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül-kerim ..
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya Ma'ruf ..
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya Ma'bud ..
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya Mezkfır ..
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya Meşkfır ..
E'uzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciynı
Bisnıillah-ir-Rahman-ir-Rahiynı
\'eylün li-külli hümezetin lünıezetin ellezi cem e' a mfilen ı·e addedeh yahsebit ennemdlehu ahledeh kella le-yünbezenne fil-hutamati ve nıa edrı1ke mel-hutemeh narullah-il mu'kadetü elletiy tettali'u alel-ef'ideh inneha aleylıim mu'sadetün fi arnedin
nıümeddedeh... El-Hümeze : ı-�
- 410 -
Meal-i münifi : Veyl ( Yazıklar olsun, azap olsun) insanları arkadan çekiştirmeği, yüzlerine karşı kınamayı, alay etmeyi, dil uzatmayı huy edinene! .. O ki, mal biriktirir de onu
sayar, durur. Malı, gerçekten kendisine ebedi bir hayat verecek, kendisini dünyada ebedileştirecek saııır. Hayır ! Malı onu
){urtaramaz, o mutlaka hutame'ye (Cehenneme, kızgın ateşe)
atılacak .. Hutame'nin ne olduğunu bilir misin? O, Allah u teala'nın tutuşturolmuş bir ateşidir ki, kalpleri sarıp yakar. Bu
ateşin kapıları da, uzatılmış direldere bağlı oldukları halde
Ü7--erlerine kapatılacaktır.
Allahu tea.la'nın varlığını ve birliğini, dilleri ile takrir ve
kalpleriyle tasdik edebilmek lfıtfuna eren, bu iyman-ı yakin ile
daha bu alemde iken cennete giren ve cemal-i la yezaliyyi gö- ·
ren mü'minler ve muvahhidler ! Hak yolunda, bütün varlıklarından soyunarak tekva ve cennet elbiselerini giyinenler ve
muhabbet ateşini kalplerinde yakarak, bu yüce nur ile kalplerini ve kalıplarını Muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile
süsleyenler, ahiret gününe inanarak cennete talip, rizaya ragıp ve cemal-i la yezale aşık olanlar ! ..
Kesin olarak bilir, can ve gönülden inanır ve iyman edersiniz ki, din denilince Allahu azim-üş-şan indinde din olarak
islam dini vardır, başka bir din yoktur ve her kim başka bir
din ile Hakkın huzuruna varırsa, bu ondan din olarak kabul
edilmez. Gerçi, Allahu teala'ya giden yollar, malılukatın nefesleri sayısı kadar çoktur ve o kadar çoktur ki, bu sayı ancak Allahu teala'nın ma'lfımu ve biz kulların meçhulüdür.
Evet, bütün yaratılmışların nefes alışları kadar çoktur, ama
bütün yollar kapalıdır, kapatılmıştır. Allahu sübhanehu ve teala'ya giden yol, ancak ve yalnız Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin kıyamete kadar açık kalacak olan kapısından girilerek bulunabilir. Bu yüce kapıdan girecek olanın kimliğine ve geçmişine bakılmaz. Yeter ki, Allahu teala'nın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına,
bütün peygamberlerine, ahiret ve kıyamete, mizana ve hesaba, kadere, hayır ve şerrin Allahu teala'nın kudret elinde bulunduğuna, ölümden sonra dirilmek olduğuna sadakat ve samimiyetle inanıp iyman eden, bu iyınanını dili ile söyleyen
ve kalbiyle de tasdik eden herkes bu yüce kapıdan girebilir.
Ne var ki, bu yüce kapıdan girdikten sonra o saf ve temiz
inancını ve iymanını, ibadet ve ta'atle, salih amellerle, hayırlı
- 411 -
ve yararlı eylemlerle süslemeyi kulluk görevi saymak gerekmektedir.
İşte, böyle bir iyman ve amel üzere sabit ve kararlı olanların şeref-i islam ile müşerref olmadan önceki hallerine hakılmaz. İster Yahudi, ister Hristiyan, ister Mecusi, ister putperest, ne olursa ve kim olursa olsun, o artık bir mü'min ve
muvahhiddir. İyınam ve tövbesi sayesinde Muhammed kapısından rahatlıkla girer, Müslümanlar safına dahil olur ve elbette Allahu azim-üş-şanın dostu, yani velisi olmak bahtiyarIığ·ına erer. Allahu teala'nın dostlarına ve velilerine ise ölüm,
kabir, mahşer, cehennem ve mahcubiyyet korkusu ve üzüntüsü yoktur. Kendisine ölüm erince, ahiretin kapısı olan kabre
girince öylesine ebedi bir ni'mete nail ve mazhar olur ki, geride bıraktığı dünya ni'metlerinin hiçbirisi bu ebedi ni'mete
denk ve eşit olamaz, dünya ve dünya içindekilerin tümü bir
hiç mesabesinde kalır. Bu mü'min ve muvahhidler, bütün dünya tapulu mülkleri ve yeryüzünde mevcut herşey kendilerinin
olsa, bütün bunlardan ayrıldıklarına asla hayıflanmazlar, bu
fani ni'metlerin ellerinden çıktığına kat'iyyen üzülmezler. Yani, gözleri arkalarında kalmaz.
Sözün burasında, biraz durup düşünelim:
İnsanoğlu ölünce, geriye malını mülkünü, rütbesini ve
makamını, ahbap ve yaranını, evlat ve iyalini bırakır değil
mi ? Gittiği, daha doğrusu gideceği yer ise, tamamiyle meçhuldür. Kendisi için meçhul bulunan bir yere, yalnız başına
gitmek oldukça korkulacak bir haldir. Öyle ya, nereye gidiyor, orada kendisini ne bekliyor, neler görecek ve ne gibi halIerle karşılaşacaktır, o yepyeni aleme nasıl ve hangi şartlarla
alınacaktır ? Oysa, geride bıraktığı alem az çok malfımudur.
Malı ve mülkü vardır, rütbesi ve makamı vardır. Dost, ahbap
ve yaranı vardır. Evlat ve iyali vardır, sözün kısası kurulu bir
düzeni vardır. Şimdi, bütün bunları bir anda terkediyor ve hiç
bilmediği bir aleme gidiyor, insan hiç telaşlanmaz mı, heyecanlanmaz mı ? Kaldı ki, o yepyeni alem de artık, ne malı ve
mülkü, ne rütbe ve makamı, ne ahbap ve yaranı ve hatta ne
de evlat iyalinin kendisine hiçbir hayırları ve yararları olmayacaktır. İnsan, bunları düşünür de malızun olmaz mı, üzülmez mi ? Halı, işte bu telaş, heyecan ve üzüntü hengamında insanın imdadına i yınanı ve salih arnelleri yetişir. Zira, mü'
minler Allahu teala'nın dostlarıdırlar, binaenaleyh ne kadar
meçhulü dahi olsa dost diyarına, sevgi ve muhabbet ülkesine,
- 412 -
huzur ve seHlmet beldesine sefer ettiğini bilirler. Orada, Allahü teala'nın kendilerini yalnız bırakmayacağına, korkutmayacağına ve üzmeyeceğine iyman etmişlerdir. Şu halde, dosta
ve sevgiliye kavuşmak, korkulacak değil, sevinilecek, üzülecek
değil memnun olunacak bir haldir. Allah azze ve celle, onlara
daha dünya hayatlarında iken, dostları ve sevdikleri için korku ve üzüntü olmadığını haber vermiş ve ehl-i iymanı bu büyük müjde haberiyle şad-ü handan eylemiştir, Onlar iyi bilirler ki, sefer ettikleri o dost ülkesinde, mazhar olacakları yüce
ni'metler, geride bıraktıkları dünya ni'metleriyle ölçülerneyecek kadar engin ve zengindir, üstelik dünya ni'metleri gibi
gelip geçici de değil, baki ve ebedidir. Eh, bunun böyle olduğunu hakkiyle ve layikiyle bilenler, artık dünya ni'metlerini
geride bıraktıkları için malızun olurlar mı ? Kendilerini neler
beklediğini bile bile korkarlar mı ? Terkettikleri mal ve mülk,
rütbe ve makam, evlat ve iyal, dost ve ahbap için hayıflanırlar
mı ? Elbette, korkmazlar, elbette üzülmezler ve elbette hayıftanmazlar.
Peki, Allahu teala'nın dostları olan mü'minler için hal
ve keyfiyet böyledir de, Allah düşmanı olan kafirlerin, zalimIerin ve münafıkların durumları nedir acaba ? İşte onlar korksunlar, korkacakları kadar ; üzülsünler üzülecekleri kadar ..
Çünkü, onlara daha kabirierine girer girmez başlamak üzere,
türlü türlü azap, ikap, eziyyet, meşakkat ve iztirap vardır.
Yalnız geride bıraktıkları mala ve mülke, kasa ve keseye, evlat ve iyale, ahbap ve yarana hayıflanmakla kalmayacaklar,
Allah'sız ve ibadetsiz geçen fani hayatlarının her lahzasına, iymansızlıklarına, iz'ansızlıklarına, vicdansızlıklarına yanıp yakınacaklardır. Bu gibiler için hüsran, hasret ve nedamet muhakkak ve mukadderdir. Dahası da var, bunların korku ve
üzüntüleri eksilmeyecek, tam tersine hergün biraz daha artacak ve çoğalacaktır. Ömür sermayesini yele verdikleri için çok,
ama pek çok pişman olacaklardır. Fakat, bu gecikmiş pişmanlıkları hiçbir işe yaramayacaktır.
Şu dünyanın nolacağı bellidir,
Bu ilmin aslına eren alimdir,
Az yaşa., çok yaşa sonu ölümdür;
Eski hıı·ka ile şal neme yetmez?
- 413 -
Ey benim kardeşim ve Hak yoldaşım!
Mü'min misin? Bütün cihan senin olsa, gözlerini yumduğun gün elinden çıkacak ve başkalarının olacaktır. Fakat,
sen hak ve hakikate vakıf olduğun için, sana öyle bir ebedi
ni'met bahş ve ihsan huyurulacaktır ki, dünyada malik olduğun herşey o yüce ni'metlerin yanında bir toplu iğnenin başı kadar değersiz kalacaktır.
Kafirlerin ise ; eski, yırtık ve yamalı bir ahası bile olsa
öldüğü gün elinden çıkacak ve onlar ahirette tamamiyle çıplak kalacak ve dünyada bıraktığı o eski, yırtık ve yamalı aba
için dahi malızun olacaktır. Çekecekleri azap ve iztirabı ise,
tekrarlamağa dahi lüzum yoktur.
Hal ve hakikat böyle olunca, şu hususları iyi bilmeli ve
bellemelidir :
Hakka dost olmak için, Allahu teala'ya iyman gerek ..
İymanın muhafazası için, ibadet gerek ...
İbadetin makbul olması için, i hlas gerek ...
İhlasın muhafazası için, ihsan gerek .. .
İhsanın korunması için, ahlak gerek .. .
Şu halde, mU'mine layık olan, Allahu teala'nın ve Resfıl-ü
zişanın ahlakıyla ahlaklanmaktır.
İyi bir terzi elinden çıkmış yeni ve temiz bir elbise giyrnek ve usta bir herbere saç, sakal ve bıyık düzeltmek, dünyanın en pahalı partümlerini sürünerek etrafa güzel kokular
saçmakla, ahlak ve karakter sahibi bir insan oluvermek mümkün değildir. Giyim kuşamla, süslenip püslenmekle insan insan olamaz, hele adem hiç olamaz. Olabilseydi, büyük mağazaların vitrinierini süsleyen şık ve zarif mankenlere de insan denilirdi. Terzinin giydirerek, berberin özene bezene süsleyerek insan kılığına soktuğu mahlfık, görünüşte insana benzerse de, aslında bir hayvandan farkı yoktur. Elbisesi kadar
ahlakı da düzgün ve mükemmel, kılları kadar huyu da güzel
ve mazbut olursa, ona insan denilir. Yoksa, bütün dünyanın
güzel kokularını sürünse, kötü ahlakının pis ve iğrenç kokusunu bastıramaz.
Şu halde, insan olup fani bedenine haya gömleğini, tekva libasını ve şeriat pardesüsünü giydirmeli, başını iyman
ve Kur'an nurlarıyla nurlandırarak süslemeli, Allah ve Resfılüllah ahlakı ile ahlaklanarak etrafa güzel kokular saçmalıdır. İnsan olmak kolay değildir. Kişi, padişah olabilir, devlet başkanı olabilir, kumandan olabilir, vali olabilir, doktor
olabilir, hukuk profesörü olabilir, her şey olabilir ama, kolay
- 414 -
kolay insan olamaz. İnsan olmak, güzel söylemek, güzel yazılar yazmakla da mümkün değildir. Papağana da güzel sözler öğretirsin, söyler ama yine de kuştur. Güzel konuşmak
hassası, ona aslını ve cibilliyetini kaybettirmez:
Eylesen tu'tiye ta'lim-i edayı kelimat,
Sözü insan olur ama, özü insan olamaz ..
İyi kesilmiş bir kamış kalem, herhangi bir yazı makinesi
de güzel yazılar yazar ama, sapı veya tuşları insan elindedir. Kamış kaleme veya bir daktıloya insan diyebilir misiniz ?
İnsan olmak, diğer malılukatta bulunmayan bir takım üstün vasıf ve meziyetlere, mümtaz haslet ve hususiyetlere sahip olmakla mümkündür. Bunun için de, ma'neviyyat bahçesine girmeli, ilahi goncaları derıneli ve vird-i Nebi kokuları sürmeli, sonra hak ve hakikat kapısına dayanmalı ve orada Allah boyasıyla boyanmalıdır. Allah boyasından daha üstün ve mükemmel bir boya, Muhammed bahçesinde yetişen
güllerin kokusundan daha güzel bir rayiha yoktur ve olamaz.
Gerçi ; yeni ve temiz giyinmek, hergün traş olmak, derli
toplu ve düzgün bulunmak da lazımdır ama, insanlık yalnız
bunlardan ibaret değildir. Kılık kıyafetle insan olabildiklerini zannedenler yanılıyor ve aldanıyorlar. Mü'min, hem dış
görünüşü, hem de iç görünüşü temiz ve mükemmel olandır.
Dış görünüş, biraz masraf ve biraz da bakırola sağlanabilir.
Fakat, mü'minin asıl kıyafeti tavırları, hal ve gidişi, sözleri, başkalarına karşı tutumu ve muamelesi, alçak gönüllülüğü, açık yürekliliği, cömertliği, mertliği, hakseverliği, feragat ve fedakarlığı, seeiye ve seviyesi, ahlak-ı hasenesi, hepsinden önemli olarak da her haliyle, gerçekten Muhammedi olması ve alnında secde eseri bulunmasıdır. Üstün ahlak, ehl-i
iymanın şi'arıdır. Secde eseri demek, kişinin alnında secde
etmekten mütevellid çürüklük demek değildir. Ahlaksız olanın, alnı çürüse ve hatta secde ede ede delinse, yine de secde
eseri değildir. Yüzünü, doğuya veya batıya çevirmekle, Kudüs'e veya Mekke-i mükerrerneye yönelmekle insanlık ve hele ademlik olmamıştır, olamayacaktır. İnsanlık, Allahu teala'ya hakkıyle ve kemaliyle inanıp iyman etmek, ona ortak
koşmamak, onu tevhid etmek, hayatı babasına bile olsa iymanında sabit ve kararlı olmak, küçük bir çıkar veya zor görünce iymanından dönmemek, İyınanını en kıymetli ve en üstün bir ganimet, şeref ve haysiyet bilerek örselenmeden, zedelenmeden korumak ve kollamaktır. Bunu yapabilen iyman
- 415 -
sahipleri, ahiret ve kıyamete, öldükten sonra dirilmeğe, bu
fani alemde yaptıklarının hesabını Rabbine verrneğe de sadakat ve samirniyetle inanırlar. Allahu teala'nın varlığına ve
birliğine, öldükten sonra dirilrneğe ve dünya hayatında yaptıklarının hesabını verrneğe iyman eden kişilerden elbet ve
elbet hiç kimseye zarar gelmez. Bil'akis, bu iyman sahipleri ellerinden geldiği ve güçlerinin yettiği kadar insanlığa ve
insanlara yararlı ve faydalı olmağa çalışırlar.
Binaenaleyh, Allahu teala'ya ve kıyamete inandıklarını
söyledikleri halde elleri ve dilleriyle insanlara zarar verenlerin, aslında iyman etmemiş oldukları halde, iymanlı gibi göründüklerine hükmetmek lazımdır. Zira, insanlığa zarar verecek fiil ve hareketler iyman ile bağdaşamaz. Bu, olsa olsa.
bir taklit veya özentidir. Büyük din bilginleri her ne kadar :
- Mukall it (Taklit eden) iyman sahibidir ve mukall i din
iymanı sahihtir, buyurmuşlarsa da bu beyan o büyük zevatın ümmet-i Muhammed'e merhametlerinden ileri gelen bir
lfıtuf ve keremdir. Yani, demek istemişlerdir ki, taklitle iyman edenler günün birinde tahkike de erişirler ve mukallit
iymanları, muhakkik iymana döner. Ne var ki, buna erişemez
ve taklitte kalırsa, onların akibetlerinden korkulacağı da yine din büyüklerimizin çoğunlukla vardıkları bir hükümdür.
Evet ; iyman Allahu teala'nın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere, hayır ve şerrin Allahu teala'dan olduğuna, öldükten sonra tekrar dirileceğine inanmaktan ibarettir. Ama, bunlara inananlar Allah ve Resulünü seven kimselerdir. Allah ve ResUlünü sevenler ise, bu sevgi ve muhabbetlerini izhar ve isbat etmek için fırsat ve vesile ararlar. Dünya hayatında da böyle değil midir ? Sevdiklerimiz için, sırası gelince gücümüzün yetmeyeceği bir takım fedakarlıkları göze almıyor muyuz ? Şu halde, Allah ve Resfıl'ünü sevdiklerini iddia edenler de, sevdikIeri mallarından sevdiklerine seve seve vermek zorundadırlar. Bu nasıl olur ? Allah yolunda, Allah rızası için fakiriere
ve muhtaçlara vermekle olur, ki bu bir bakıma sevdiği malını yine sevdiği Allah ve Resul'üne vermek demektir. Bunun_
böyle olduğunu - �r
El-Birre
(Kemale ermek)
- 417 -
Hem, ben sana bir şey söyleyim mi ? Jfer yüreği de s�
kın kalp zannetme ... Ciğerci dükkanında da çok yürek va,.r,
ama insan yüreğinin de hayvan yüreği gibi olduğunu söyleyen çok aldandı. İnsan, malılukatın en mükerremi ve en mükemmelidir. Bütün mevcudat insan için ve insan da Allahu
teala için halkolunmuştur. İnsan, kadrini ve kıymetini bilirse,
Hazret-i insan olur.
Sendedir aşk ile can, hüsn-ü metahat sende;
Sendedir baht-ı a'UI., necm-i saadet sende;
Sendedir ilm-i ledün, remz-i beşaret sende ;
Sendedir sırrı Huda, bar-ı emanet sende ...
Allahu sübhanehu ve teala, insanları yüzlerine karşı veya arkalarından çekiştiren, insana hakaret eden, insanları hor
hakir görenlere vereceği ceza ve ukubeti, bu dersimizin başında me'alen sunduğumuz ayet-i kerimede açıkça ilfm ve beyan huyurmaktadır :
( Esta'izü-billah) VEYLÜN Lİ-KÜLLİ HÜMI�ZETİN l.üMEZETİN - Kıyamet günü en şiddetli azabım o kimseyedir ki, bir kimsenin sevmediği ve ikrah ettiği şeyle arkasından konuşanlara, benim salih kullarımı elleriyle ve dilleriyle
kınayanlara, onlara dil uzatanlara, onları incitenlere, tatbik
olunacaktır.
Allahu azim-üş-şan, HÜMEZE diye onların ahlaksızlıklarını açıklıyor. Yahut, HÜMEZE o alçak ve nadan kimsedir ki,
insanın yüzüne karşı ayıplarını söyler, kusur ve noksanlarını
yüzüne vurur, veya bir kimseyi arkasından çekiştirir, onlara
dil uzatır, eliyle veya diliyle ayıplarını başına kakar.
HÜMEZE, o kişiye derler ki, bir kimseyi sevmediği, sevemeyeceği, iğrenip tiksineceği sözlerle, halk arasında yüzüne karşı hakaret eder veya bir kimsenin ayıp ve noksanlarını
sert ve acı bir dille başkalarına anlatmak suretiyle çekiştirir. Yahut, bir kimseyi arkasından kaş ve göz işaretleriyle,
dudak bükerek alaya alır, hor ve hakir görür. insanlarla böyle alay etmek fasıkiarın adeti, sefihlerin ve kötü yürekli kişilerin ahlakıdır.
EinvAr-ÜI-KuiQb, Cilt 1 - F: 27
- 419 -
büs etmezler. Zira, Allahu teala'nın binası olan in.sanı harabetmek, insanı kalıreylemek la-alet-tayin herhangi bir insana
dahi haram iken, elbette ehlullaha da helal olamaz. Ancak,
ehlullah ile alay edenler, onlarla istihza ve istihfafa yeltenenler, bizzat kendilerini bu keskin, zehirli ve kalıredici kılıcın önüne atmış, bir nevi intihar etmiş gibi olurlar. Bu itibarla, ehlullah ile alay etmek cür'et ve cesaretinde bulunup da,
başlarına bir musibet gelmeyenler, yaptıklarının yanlarına kar
kalacağ·ını sanmasınlar. Bu gibiler, bu alçaklıklarının cezasını önünde sonunda mutlaka görecekler ve layık oldukları akibete mahkum olacaklardır. Bu gerçeği, kendilerine hatırlatmayı bir vazife ve borç bilirim.
Errneli isteı·se adem, irern-i mağrifete ;
1\.imseyi lnnnayarak gitmelidir ahirete ..
Ey aşık-ı sadık !
DÜl\'IEZE ve LÜMEZE sıfatlarıyla sıfatlananları, Allah
azze ve celle Kitab-ı keriminde zeromediyor ve bu �ıbilerin
yerlerinin yakın bir gelecekte kızgın ateş olacağını haber veriyor. Bu tekdir ve tehdit dahi rahmet-İ ilahiyyenin zuhur ve·
tccellisidir. Allahu teala, bu kötü sıfatlarla sıfatlananlara, insanlarla alay edenlere, onları çekiştİren ve ayıplayanlara hiçbir ihtarda bulunmaksızın da gereken cezayı verebilirdi. Kullarına karşı fazl-ü keremi dolayısiyle böyle yapmamış ve o
kötü hal ve ahlaktan biz aciz ve günahkar kullarını men'etmek ve aksine hareket edenlerin başlarına gelecekleri peşinen
haber vermek suretiyle ihtarda bulunmuştur.
İnsanoğlu, kendi ayıp ve noksanlarını herkesten iyi bilir.
Esasen, asıl hüner insanın bunu bilmesi, kendi kusurlarını, hatalarını, görmesidir. Kendi kötülük ve kabahatlerini, kendi eksildiklerini bilen, gören ve anlayan kimseler, başkalarında
ayıp ve noksan aramağa fırsat bulamazlar, kimseyi ayıplamazlar, kimsede kötülük göremezler ve bunun neticesi olarakta kimseyi çekiştiremez, kimse ile alay edemez. En büyük kusur ve ayıp, insanın kendi kusur ve ayıplarını görememesidir,
kendi suç ve kabahatlerini, kendi kötülüklerini unutmasıdır.
İşte, Allahu teala hiç sevmediği bu kötü ve çirkin sıfatlarla
sıfatıananların yerlerinin kızgın ateş olacağını beyan ve ilan
buyurarak kullarını korkutması, bunlardan sakınıp, kaçınmamız için yeterli bir sebeptir. O halde, bu gibi çirkin ve kötü
hallerden son derece çekinrneli, kimsenin ayıp ve noksanını
aramamalı, kimsenin hal ve ahvalini tecessüs etmemeli, ulu
- 420 -
orta herkesi kınamaktan, çekiştirmekten, yermekten, alay etmekten de kaçınmalıyız. Biraz yukarıda da işaret olunduğu
üzere, bunun çaresi ve ilacı da, herşeyden önce kendi ayıp ve
kusurlarımızı, hata ve noksanlarımızı, zaaflarımızı aramak,
bulmaktır.
Bir kimsede, herhangi bir hata ve noksan, ayıp ve kusur
gördüğün zaman, önce kendini bir yokla !Aynı, hata ve noksanı, aynı ayıp ve kusuru arif isen kendinde de bulacak ve
göreceksin. Sen, aynı kötülüğü yapınadın veya yapamadınsa,
mutlaka ona benzer bir davranışın olmuştur. Karşındakinde kötü ve çirkin gördüğün şeyi sen yapmamışsan, yarın bir
gaflet anında aynı kababati işlemeyeceğini nasıl tenıin edebilirsin ? Sen insan değil misin? Senin de başka başka zaafların,
hataların, eksik ve noksanlıkların yok mu ?
Akıllı kişi ona derler ki, bir kimsenin herhangi bir ayıbını veya kabahatini gördüğü zaman, o ayıp ve kababati gecenin karanlığı gibi örter. Kimseyi ayıplamaz, kimseyi tenkit etmez, kimseyi çekiştirmez ve hele hiç kimse ile alay etmez, hor görmez. Öylesine bir ayıp veya eksikliğin, kendisinden zuhur etmediği için Rabbine şükürler eder. Bütün insanlara sevgi, saygı şefkat ve merhametle bakar. Evet, birisine
bakar şükreder, birisine bakar fikreder.
Eğer, sen mü'min kardeşinin bir kabahatini görür ve onu
ayıplar, onunla alay eder ve kendini ondan üstün ve şerefli
bilir ve buna inanırsan, bilmiş ol ki Allahu teala katında senden daha kötü ahlaklı, çirkin huylu kimse yoktur. Bir parçacık aklın varsa, kendini bütün mü'minlerden aşağı bil, kendini hor gör ve tevazu kapısında sabit ol ki, gerçek insan olasın ..
Bir Hadis-i şerifte : (Bir mü'min, diğer bir mü'min kardeşinde gördüğü bir ayıptan ötürü onu kınarsa, kınayan o kınadığı ayıbı işlemeden can veremez.) buyurulmuştur.
HİK AYE
Süleymaniye cami-i şerifinde, uzun yıllar fahriyyen
imamlık yapmak şeref ve bahtiyarlığına mazhar olmuştum.
O günlerden birisinde, bir sabah namazından sonra, cami-i şerifin karşısındaki Ali efendinin kahvehanesinde, dini konular üzerinde sohbet ediyorduk. Meclisimizde, Hafız Alaeddin
efendi, Hacı Nazif Çelebi, Süleymaniye ca,mi-i şerifi biriııci
- 421 -
imaını merhum Hacı Hafız Sadık efendi ve cemaatten bazı
zevat hazır bulunuyorlardı. Sohbet esnasında, benim sigara
içmemi hoş görmeyen Hafız Alaeddin efendi ile Hacı Nazif
Çelebi, sigaranın kötülüğünden, zararlarından bahsediyorlar
ve beni iğrendirmeğe çalışıyorlardı. Ben de, latife kasdiyle
kendilerine sigarayı medhediyordum. Hazır bulunanlardan,
seksen yaşlarında Fatih'li Süleyman efendi sofularından birisi de dikkatle bizi dinliyordu. Bilindiği gibi, Fatih sofularının
hocalarının hocası sayılan Of'lu meşhur Hacı Emin Efendi
(Rahimehullah) nin, on beş risaleden müteşekkil NECAT-üLMÜ'MİNİYN adındaki kitabının bir risalesi de tütün hakkındaki RiSALE-1-DUHAN'dır. Hazret, bu risalesinde tütünün
islam dininde haram olduğunu iddia etmektedir. Bu sebeple,
bütün Fatih sofuları da, şeyhlerine uyarak tütünün haram
olduğunu söylerler, kendileri sigara içmedikleri gibi tütün
içenleri de sevmezler. Onların inançlarına göre tütün içmek şarap içmek gibidir. Fakat, o sabah meclisimizde hazır bulunan
seksenlik Fatih sofusunun, tütünün aleyhinde bulunmaması
ve adeta benim tarafımı tutması dikkatimi çekti. Nihayet,
meclis dağıldı ve o zat cebinden bir paket gelincik sigarası
çıkararak bana ikram etti ve kendisi de bir sigara yaktı. Hayretler içinde kalmış tım. Kendisine :
- Tütün, sizin büyük mürşidinize göre haram değil midir ? Risale-i duhanı okumadınız mı ? Sizin ıhvanınız, sigara
içmedikleri gibi içenleri de sevmezler. Bu nasıl iş ? diye sordum.
- Bana bir şey sorma ! demekle yetindi. Fakat ben üsteledim :
- Bana öyle geliyor ki, sen bir mü'mini sigara içtiği için
ayıplamışsın, dedim. Şaşkınlıkla yüzüme ,bakarak sordu :
- N asıl aniadın?
- Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz,
Hadis-i şeriflerinde böyle buyurmuşlardır da, ondan istidlal
ettim, dedim.
Bunun üzerine, o seksenlik sofu, mes'eleyi bana anlattı :
- Seksen küsur yaşındayım. Bu yaşa gelinceye kadar
ağzıma sigara koymadım. Hatta, sigara içenlere da müthiş
kızardım. Yaşım ilerledi, ecel gelip çatmadan bir sılaya gidip
geleyim dedim ve doğum yerim olan Akseki'ye gittim. Hısım
ve akrabayı, alıhap ve yarandan hayatta kalanları ziyaret ettim. Bana, orada Veli'lerden bir zatın el'an hayatta bulunduğunu ve kendisini ziyaret etmemi hatırlattılar. O zat-ı muhte-
- 422 -
remi ziyarete gittik. Her haliyle cidden ve hakikaten mükemmel bir zat-ı şerif idi. Fakat, sigara içiyor ve bunu da gizlemiyordu. Yanından ayrıldığımız zaman, beni kendisine götüreniere çıkıştım ve çattım:
- Böyle mekruhlarla, haramlarla uğraşanlardan evliya
olmaz, dedim ve o zat hakkında ağzıma geleni söyledim. Açıkçası, o zatı ayıpladım ve arkasından uzun uzun çekiştirdim.
Günler tamam oldu, İstanbul'a dönmek üzere trene bindim. Tam karşıma kerli ferli bir beyefendi oturdu ve tren hareket etti. Yol arkadaşım olan zat, cebinden bir paket gelincik
sigarası çıkararak bana da uzattı. Nasıl oldu, neden oldu hala anlayamadım, bir el adeta benim elimi tuttu ve uzatılan
sigara paketine doğru götürdü. Kırk yıllık sigara tiryakisi gibi büyük bir istekle uzatılan paketten bir sigara aldım. Gayr-i
ihtiyari ağzıma götürdüm, o beyefendi kibritini uzattı ve sigaramı yaktı. Karşılıklı sigaraları tüttürdük. İkinci bir siga
ra daha ikram eder mi diye sabırsızlıkla bekledim ama, vermedi. O sırada trenimiz bir istasyonda durmuştu. Perone in··
dim ve büfeden birkaç paket gelincik sigarası aldım ve fütursuzca içmeğe başladım. Sekiz aydanberi de büyük bir istekle
gece ve gündüz demeden sigara içiyorum. Ancak namaza girdiğ-imse, Kur'an-ı kerim veya Delail-i Hayrat okurken aklıma
gelmiyor, çıkar çıkmaz ilk işim bir sigara yakmak oluyor, dedi.
Celiinme, aliil isen itiraf-ı noksandan;
Emin olan delidir, aldının kemalinden ..
HİKA YE
Yalova va'izi Mevlfıd Karakuş ( Sellemehullah) hoca efendi'den diniediğim bir vak'ayı anlatmadan geçemeyeceğim.
1\Ievlfıd hoca efendi diyor ki :
İstanbul ders-i-amlarından ve tanınmış lrocalarımızdan
Çolak denmekle ma.'ruf Hacı Hafız Mehmed efendi rahmetullahi aleyhin, derslerinde ve va'azlarında bulundum. Her biri,
inci mercan kadar kıymetli sözlerini dikkat ve alaka ile dinler ve herkes gibi çok istifade ederdim. Merhum hoca, o kadar
güzel konular seçer ve öyle güzel şeyler anlatırdı ki, hayran
olmamak kabil değildi. Fakat, çok acele konuşur ve adeta kelime ve cümleleri birbirine karıştırırdı. Bu sebeple, dersleri-
- 423 -
ni dinlemek, hele kulağı biraz ağır işiten için hayli zor oluyordu. Birgün, yine onu dinlemiş ve cami-i şeriften çıkmıştık.
Kendi kendime :
- Ah, ne olurdu şu hoca efendi biraz ağır konuşsa, kelimelerin ve cümlelerin hakkını verse, söyledikleri tamamiyle
anlaşılır ve kafalara yerleşirdi, daha çok istifade edilirdi, diye i�imden geçirdim.
Aradan bir zaman geçti, nasıl oldu hala anlayamam. O
güne kadar tane tane konuşmak itiyadında olan fakir de, tıpkı hoca Mehmed efendi merhum gibi acele konuşmağa, kelimeleri çiğnemeğe, cümleleri birbirine karıştırmağa başladım.
Sanki, Mehmed efendi hocanın hali ve acele konuşması bana
giydirilmişti. O gündenberi de, maalesef bunu bir türlü düzeltemedim ve düzeltemiyorum.
Gerçi tam ve nakısı kamil bilir,
Kamil olan cümleyi kamil bilir ...
Bu dünya hayatında kimi ve neyi ayıplarsak, o ayıpladığ·ımız şeye kendimiz düşmeden ölemcyeceğimizi bilmcliyiz.
İnsana ve özellikle kamil bir müslümana layık olan, gördüğü
herhangi bir çirkin ve kötü durum ve davranış karşısında, aynı halin kendisinden de zuhur etmemesi için Rabbine sığınmaktır. Bu dünyada, herkesin bir ayıbı mutlaka vardır. Bazılarından bin, bazılarından da on bin ayıp bulunabilir. Bütün ayıplardan, afetlerd�n, noksanlık ve eksikliklerden münezzeh olmak, ancak Allah teala'ya ve onun hıfzettiği Rabib-i
edibine mahsus ve münhasırdır.
H l KAYE
Milletler babası Hz. Nuh aleyhisselam, bir yerden geçerken gözleri tepesinde yaratılmış acaip bir köpek gördü. Nasılsa ve nedense bunu çirkin buldu, dili sürçerek :
- Aman ne çirkin malıluk ! demek suretiyle kendisinden zelle sadir oldu. . .
İnsana, iç duygularını dile getirecek güzel sözler söylemesini öğTeten, dili konuşturan ve gerektiğinde herşeyi de
konuşturmağa kadir olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, o köpeğe lisan verdi. Çirkin gördüğü o köpek Hz. Nuh
aleyhisselama hi tabetti :
- 424 -
Ya Nuh ! dedi. Yaratanı mı, yoksa yaratılanı mı ayıplıyorsun? Eğer, yaratanı ayıplıyorsan, bilmiş ol ki o bütün
ayıplardan beridir. Yok, yaratılanı ayıplıyorsan, bu takdirde
beni öldürüp tekrar dilediğin gibi yaratabilir misin ?
Köpeğin bu haklı ve yerinde sözü ve sitemi, Hz. Nuh aleyhisselamın kalb-i nübüvvetlerine öylesine tesir etti ki, işlediği zelleye zakıf ve pişman olarak nice zaman ah-ü eniyn ve
nevha ile ağladığından NUH unvanıyle isimlendi. Nuh, nevha'dan müştak olup yüksek sesle ağlamak demektir.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, dokuz sınıf günah
için dokuz ta'ife hakkında VEYL yani yazıklar olsun, azap olsun, tabirini kullanmakta, bu hitap ve itap bu günahları işleyen o kimselerin ind-i ilahideki şena'at ve dena'atlerini açıklamaktadır :
1. Namazlarını terkedenler ve namazlarını terkettiklerinden dolayı üzüntü duymayanlar veya namazlarını kıldıkları halde secdegahhirını bilmeyenler, yahut namazlarında sehvedenler veya kıldıkları namazın kıyınet ve ehemmiyetini bilmeyenler için :
Fe-JJ�ylün lil-musalliyne elleziyne lıüm an saUitihim sahım.
El-M,fun : 4-5
Meal-i münifi : Veyl olswı, azap olsun o namaz kılanlara
ki, namazlanndan. gafildirler.
buyurulmuştur.
2. Mali ibadetlerden olan zekatlarını vermeyenler hakkında da veyl olsun, azap olsun buyurulmuştur.
3. Yalancılar, yalan söylemeğ·i adet edinenler hakkında
da veyl olsun, azap olsun buyurulmuştur.
4. Ölçek ve terazilerini, kantarlarını, dirhemlerini, metrelerini ve arşınlarını hiyle ile kullananlar, eksik ölçen ve tartanlar hakkında da veyl olsun, azap olsun buyurulmuştur.
5. Kıyamet ve ahireti inkar edenler ve ömürlerini dünya
için, dünya kazanç, zevk ve eğlenceleri için tüketenler hakkında da veyl olsun, azap olsun buyrulmuştur.
- 425 -
6. lnsafı terkeden zalimler hakkında da veyl olsun, azap
olsun buyurulmuştur.
7. Va'z-ü nasihat kabul etmeyen, öğüt dinlemeyen katı
kalpli kişiler için de veyl olsun, azap olsun buyurulmuştur.
8. Hz. Musa aleyhisselama nazil olan Tevrat'ta Nebi'lerin önderi, veli'lerin rehberi, iki cihan serveri ve ahir zaman
peygamberinin teşrifini bildiren ayetleri ve alemiere rahmet olarak gönderilen o zat-ı akdesin mübarek sıfatıarını tebdil ve tağyir eden Yahudi ta'ifesi hakkında da veyl olsun, azap
olsun huyurulmuştur ki, onlar bir millet-i rnekruh olup yol
kesen eşkiyadan daha adi ve bayağı, azılı bir hırsızdan daha
rezildirler. ·
9. Nihayet, bu dersimize konu teşkil eden HÜMEZE ve
LÜMEZE hakkında da veyl olsun, azap olsun buyurulmuştur.
Bu dokuz ta'ife, Allahu teala'nın azabına ve gazabına uğramışlardır.
Ey benim kardeşim ve Hak yoldaşım :
Duydun, dinledin ve öğrendin .. Allahu teala'nın azabına
ve gazabına uğramak istemiyorsan, onun hışmına düçar olmaktan korkuyorsan, hiç kimsenin kusur, hata ve kabahatini açıklama, hiç kimseyi kınama, hiç kimsenin ayıbını araştırma ve bir ayıbını görürsen mal bulmuş gibi onu anlatıp meydana çıkarma, hiç kimse ile alay etme, hiç kimsenin arkasından konuşma ve hiç kimseyi çekiştirme, dedi-kodu yapma, kaşınla gözünle, yüzünle, elinle ve dilinle manalı işaretler yaparak hiç kimse ile istihza etme ... Elin ayıpları ile, hata, noksan ve kusurları ile uğraşacak yerde, kendi hata, noksan ve
kusurlarını ara bul, onları düzeltmeğe çalış, hiçbir hata ve
kusurun yoksa Rabbine şükret ve seni bu kabil hatalardan, kusurlardan, kötülüklerden koruması için Rabbine sığın .. Kıldığın namazın kıyınet ve ehemmiyetini bil, namazlarında çok
dikkatli ve uyanık ol, yanılma, kılamadığın ve kazaya bıraktığın namazların için üzül, tövbe ve istiğfar et ... Zekatını, vaktinde ve tamamı tamamına ver .. Terazi, kantar ve ölçeğinde
eksik verme, unutma ki eksik ölçen ve tartanlar için cehennemde özel bir yer vardır, oraya SİCCİYN derler ki, azabı
gayet şiddetli ve katı olur, dayanamazsın. N asihata kulak ver,
öğütleri dinle, hak kelamı kabul et, dinlediğin ve öğrendiğinle am el e yle ki, bütün bu ilahi azaplarsan kurtulasın ...
ELLEZİ CEMA'A MALEN VE ADDEDEH - Yüzleriy-
- 426 -
le, gözleriyle elleriyle ve dilleriyle herkesle alay eden, herkesi
ayıplayan ve kınayan, herkesi arkalarından çekiştiren, ayıplarını, hata ve noksanlarını açıklayan ve bu yüzden Allahu teala'nın azabına ve gazabına uğrayacak olan o ahlaksızlar yok
mu, işte onlar dünya hayatında diledikleri gibi yaşamak ve gönüllerince eğlenmek için mal ve para toplarlar. Bu mal ve para onların isyan ve günah yüklerini artırır, kötülüklerini ve
fenalıklarını çoğaltır. Onlar, bu topladıkları mal ve parayı,
ilelebet kendilerinin olacak, sonuna kadar kendilerinde kalacak sanırlar. Onun için de, gizli ve kuytu köşelerde oturup
mallarını ve paralarını sayınakla avunur ve çoğaldıkça bununla öğünürler. Kafacıklarında yalnız isyan ve nisyan, kötülük
ve tuğ-yan bulunduğu cihetle, topladıkları o mal ve parayı Allah yolunda harcamayı hiç düşünemezler. O paralardan bir
kısmıyla açiarı doyurmayı, muhtaçları kayırmayı, öksüzleri
ve yetimleri sevindirmeyi . akıllarına bile getirmezler. Zaten,
onlar yardım için değil, halka eziyet için mal ve para toplamışlardır. O mal ve paarlarına güvenerek herkesi hor hakir
görürler, kendilerini çok akıllı sanırlar :
- Onlar da benim kadar akıllı ve bilgili olsalardı, üç
kuruş sahibi olurlardı, nev'inden bir yukarıdan bakışla herkesi ve hele parası olmayanları hor ve hakir görürler. Bu mal
ve paranın kendilerine eğreti ve emanet olarak verilmiş olduğunu i se hesap etmeyerek bunların kıyamete kadar kendi
ellerinde kalacağını ve yalnız kendilerinin olacağını sanırlar
ve elbette çok aldanırlar.
YAHSl�BÜ ENNE MALEHU AHLEDEH -. Evet, o mal
ve paranın kıyamete kadar kendilerinde kalacağını hesa�ederler, kendilerinin onun bekçisi olduğunu akıl etmezler. Ustelik, bu gibi gafiller bu mal ve paranın kendilerini de dünyada baki ve ebedi kılacağı ölümün pençesinden kurtaracağ·ı, bütün arzularına ve emellerine ulaştıracağ·ı kanısındadırlar. Oysa, bilmezler ki, mal ve mülk, para ve kıymetli eşya,
hiç kimseyi ölümün pençesinden ve Azrail aleyhisselamın
harbesinden kurtaramamıştır. Onun için, bunlar gibi fazilet
ve şerefi, namus ve haysiyeti para ve mallarının çokluğunda
arayandan daha gafil, daha şaşkın ve daha sapık kimse düşünülebilir mi ?
İnsanın şeref ve izzeti, gerçek kadr-ü kıymeti ancak ve
yalnız Allahu teala'ya sadakat ve samirniyetle iymanı sayesinde hasıl olan MA'RİFETULLAH ve yine bu sayede kaza-
- 427 -
nacağı RİZA'ULLAH (Allah rızası) iledir. Mal ve para çok�
luğu, güzellik, yakışıklılık ile değildir.
Ne var ki, HÜMEZE ve LÜMEZE sıfatlarıyla sıfatıanan
bu zavallılar, insan suretindeki bu hayvanlar bankalara, kasalara, keselere, çömleklere doldurdukları altun, gümüşle şeref ve haysiyet sahibi olabilecekleri vehmine kapılırlar ve
gizli gizli oturup durmadan, yorulmadan paracıklarını sayar
dururlar. Bunlara göre, herşeyi para ile satın almak, her dilcdiğine para karşılığı sahip olmak mümkündür. Bilmezler ve
düşünmezler ki, asıl şeref ve haysiyet Allahu teala'ya kullukta, alçak gönüllülükte, eli açıklıkta, ilimde, hilmde, tekvada,
insanlığa ve insanlara hayırlı ve yararlı olmaktadır.
Onlar bilmez ve düşünmezler ki, şeref ve fazilet, izzet ve
haysiyet yalnız para ve malla olsaydı, hazinelerinin anahtarlarını kırk deve taşıyan Karun, yere batmazdı. Fira'un lanetle, Şeddad ve N emrud nefret le anılmazdı.
Dehrin ne sefa var acep sim-ü zerinde,
İasan bıralur hepsini hıyn-i seferinde ..
Eğer, herşey mal ve mülkle olsaydı, Hz. İsa aleyhisselam
göğe çıkamazdı. Zira, dünya malı olarak hiçbir şeye malik
d egı. · · ıct• ı.
Görülüyor ki, Hz. İsa aleyhisselamın dünya malı olarak
hiçbir şeye malik olmaması, yani fakirliği onun semaya urfıcuna ve Karun'un da malının ve parasının çokluğu, yani zenginliği onun yerin dibine batınasına engel olamadı.
Ne var ki, insan suretinde görünen bu gibi malılukatın
akıl ve idrakleri de kıt ve kısır olduğundan, hatta ekseriya
hiç · bulunmadığından, gözleri projektör gibi etrafı tarar ve
herkeste bir ayıp ararlar. Herkeste bir kusur ve noksan bulurlar. Oysa, kendileri gırtlaklarına kadar ayıplar deryasına
batmışlardır, kusur ve noksan, isyan ve nisyan batakhklarına
dalmışlardır. Günah ve ma'siyyet hamuleleri o kadar azim ve
cesimdir ki, bu ağır yük altında beli bükülmekte, dizleri titremektedir. Ama, yine de başkalarına bakarlar ve bir türlü kendilerini göremezler. Zira, görevi görmek olduğu halde, göz bile kendisini göremez. Bu gerçeği bilseler, kendilerinin bin bir
günalıma karşılık, başkalarının bir günahını görmekten vazgeçerlerdi. Öyle· ya, bir insan karşısındakinin olsa olsa bir veya birkaç, haydi bilemediniz beş on kusurunu ve noksanım
görebilir. Halbuki, kendisinin bütün kötülüklerine vakıftır.
- 428 -
Özellikle, senin ve benim ayıp, kusur ve noksan gibi gördüğümüz şeyler aslında ayıp, kusur veya noksan da olmayabilir. İnsan yanılmaz mı ? Bu takdirde, karşımızdakine nisbet
ettiğimiz ayıp, kusur veya noksan bize raci olur ve üstelik
iftiracı durumuna da düşeriz. Mesela, bir komşunu o güne
kadar yanında görmediğİn bir hanımla gördüğünü farzedelim. Bunu hemen kötüye yorar ve etrafa dostu olduğunu yayarsan, hem büyük bir günaha girmiş hem de o komşuna iftira etmiş olursun. Zira, olabilir ki beraberinde gördüğün hanım, taşrada evlenmiş ve yerleşmiş öz kızkardeşidir ve ağabeyisini ziyarete gelmiştir. Bu misalleri daha da çoğaltmak
mümkündür. Sözün kısası, bu gibi çirkin hal ve davranışlardan son derece sakınmak gerektir. Bir mü'min kardeşine
iftira etmek hacalet ve rezaletiyle Hakkın huzuruna nasıl varacığımızı iyi düşünmek lazımdır. Başkalarında ayıpladığın
bir hareket, eğer sende de varsa, bir körün diğer bir körü
ayıplaması gibi bir çelişkiye düşmüş olmaz mısın ?
Hani, bir hikaye vardır. Biraz kabacadır ama, oldukça
ibret vericidir. Koyunlarla keçiler, bir su kenarında otluyorlarmış. Bir ara, koyunlar suyun öteki tarafına geçmek istemişler ve biraz geri geri giderek sıçramışlar. Bu sıçrayış sırasında da kuyrukları kalkmış ve edep yerleri görünmüş. Bunları seyreden keçiler de kahkahayı basmışlar :
- Aman ne ayıp ! Koyunların ...... .ları açıldı, diye onları ayıplamış ve kınamışlar. Oysa herkesin bildiği gibi keçilerin kuyrukları daima dik durur ve edep yerleri de her zaman
görünür.
Evet, keçiler gibi olmayalım. Kendi ayıplarımız meydanda iken, başkalarının kırk yılda bir meydana çıkan ayıpları
ile uğraşmayahm. Kamil insan, kendi ayıbını bilen ve başkalarının ayıplarını görmeyendir, gördüğü ayıbı da elinden geldiği kadar örten dir. Binaenaleyh; dedi-kodudan, gammazlıktan, kötü sözlerden, kötü düşüncelerden, şunu bunu çekiştirmekten, rastgele herkesi kınamaktan, uluorta herkesle alay
etmekten, başkalarını hor hakir görmekten, dudak bükmekten� kaş göz eğmekten, elinle ve dilinle insanlara zarar vermekten vazgeçelim, bu kötü huylardan biri veya bir kaçı bizde varsa tövbe edelim, kalbirnizi ve kalıbımızı bütün kötülüklerden, pisliklerden, insana ve hele Müslümanlara asla yakışm ıyan bütün fiil ve hareketlerden arındıralım ve paklayalım.
- 429 -
Akınağa meyledip su gibi akma,
Geçtiğiıı yerlerde �amur bırakma,
Altundan olsa da zillet halkası,
Köpek gibi onu boynuna takma ...
Malı, mülkü, parayı, altunu, gümüşü istif edip, gizli gizli
onları sayan, zenginliğine ve parasına güvenerek, bu eğreti
ve emanet dünya malına böbürlenerek insanları eliyle ve diliyle inciten herkesi çekiştiren, birisinde bir kusur, hata veya ayıp görünce, kendi hata, kusur ve ayıplarını unutarak onu
herkesin önünde açıklayan, insanların şeref ve haysiyetleri
ile oynayan, hasınından öç almak için onu toplum içinde u tan
dıran ve bütün bunları yaparken vicdanı hiç sıziamayan kimseden daha adi, daha bayağı, daha alçak bir insan düşünülebilir mi ?
Ey gafiller ! Ey dünya malı ile gözleri dönmüş muhterisler !
Bu sözlerimi, can kulağ·ıyla dinleyiniz. Birgün, bütün bu
yaptıklarımza çok pişman olacak, saçınızı sakahnızı yolacak,
o kötü ve çirkin fiil ve hareketlerinizin cezasını ergeç bulacaksınız. Uyanın, gözünüzü dört açın, kulaklarınızdan gaflet pamuğun u çıkarın ve şunu asla unutmayın :
Bir kimse, başka bir kimsenin hata, noksan, kusur ve
günahını halk arasında açıklar, onu kimsenin yüzüne bakamayacak şekilde utandırır ve hor hakir gösterirse, arz Allahu
sübhanehu ve teala hazretlerine şöyle niyazda bulunur :
- Ya Rab ! Sen, alemierin Rabbi iken ve kullarının zat-ı
ülfıhiyyetine karşı işledikleri isyan ve günahları hakkıyle ve
layıkıyle bilirken, o kulunun isyan ve günahlarını yüzüne
vurmuyor, SETTAR sıfatınla örtüyorsun. Oysa, şu asi ve günahkar kulun, malına, ve mevkiine güvenerek din kardeşinin
yaptığı suçu yüzüne vurmaktan, onu insanlar arasında utandırmaktan çekinmiyor. Müsaade buyur, şu zalimi malıyla,
mülküyle, kasasıyla, masasıyla yutayım.
Azizün zül-intikam olan Rabbil-alemiyn şöyle buyurur :
- Ey arz ! Acele etme, kulumun işlediği ve benim de bildiğim halde açıklamadığım o günahını onun yüzüne kar ·
şı söyleyen, o kulu diğer kullarım arasında malıcup ve perişan eden, kimsenin yüzüne bakamayacak hale getiren o zalim kulun bütün suçlarını, günahlarını ve isyanlarını bütün
kötülüklerini ben de kıyamet günü malışer halkının gözleri
önünde, N ebi'ler ve veli'ler muvacehesinde yüzüne vuracağım,
- 430 -
onu orada rezil ve perişan edeceğim ve herkesin gözü önünde sürükleye sürükleye cehennemime attıracağım.
Bilmem anlatabildİm mi ? Fani ve gelip geçici dünya malına güvenen, malının ve parasının kendisini ölümden kurtaracağını zanneden veya dünyada olduğu gibi para kuvvetiyle her istediğini elde edebileceği, her bela ve musibetten kurtulacağını vehmeden ve bu sebeple de topladığı mal ve para
ile öğünen ve böbürlenen, herkesi kendisinden aşağı farzeden,
i nsanlara eziyyet ve zulmeden asiler ve zalimler iyi bilmelidirler ki, cehennemin HUTAME denilen, en korkunç en yakıcı ve azabı en bol olan yerinde bu alçaklıklarınının cezasını
çekeceklerdir.
Bir imtihan yeri olan bu fani dünya hayatında kendilerine emanet olarak verilen malları, mülkleri, paraları yakın bir
gelecekte ellerinden alınacaktır. Pek güvendikleri makamları, rütbeleri, yetkileri birer birer ellerinden çıkacaktır. Hiçbir
kuvvet ve kudretleri şevket ve satvetleri kalmayacaktır. Gururla kasılan mağrur başlar öne düşecek, kibirle havaya kalkan burunlar yere sürtecek, herkese hışımla bakan gözlerin
nuru sönecek, yumruk gibi sıkılan eller, acz içinde yanlarına inecek, salma salma etrafa dehşet saçan o iri gövde kokuşmağa mahkum bir leş haline dönecektir. Ömür boyu halka
zulmeden, herkesi hor ha.kir gören, eliyle ve diliyle halka zarar veren o zaJimler, tepelerine toplanan saçlarından yakalanarak, sürüklene sürüklene yaptıklarının cezasını çekmek
üzere cehennemin HUTAME denilen o korkunç derekesine
atılaca.ktır.
Vay onların hallerine! .. Yazıklar olsun onların ömürleri··
ne ! .. Azap olsun böylelerine ! ..
KEJ. .. l,A LEYÜNBEZENNE FİL-HUTAMETİ - Yok ...
Yok ... İş öyle değil ! . . O gafil öyle zannetmesin ki, yaptıkları
ve ettikleri yanına kar kalacaktır. Hayır, o gafil HUTAME'ye
atılacaktır. HUTAME'nin ne olduğunu, oradaki azap ve iztirabın şiddetini bilir misin? Elbette bilemezsin, zira onu ben
azim-üş-şandan gayrı kim bilebilir ? Evet, bu kötü hareketlerde bulunanlar, o korkunç yere atılacaklar ve cezalarını orad:ı
çekeceklerdir. O, öyle bir ateştir ki, o ateş yürekleri sarıp yakar. Bunlar, başı boş yanmayacaklardır. Bu zalimler ve ha'
inler, direkiere bağlı oldukları halde yanacaklardır. HUTAME'nin ateşi, onları dört yanlarından kaplayacaktır. Yine direklere bağlı oldukları halde, en şiddetli azaba uğrayacaklardır.
- 431 -
Oraya HUTAME denilmesinin sebebini de öğrenmek ister misiniz ? Oraya atılanlar HATM ve KESR olunacaklardır.
HATM ve KESR demek, yıkmak ve kırmak demektir. HÜMEZE ve LÜMEZE sıfatı ile sıfatlananlar, yani herkesle alay
edenler, kaşları ve gözleriyle insanlarla eğlenenler,·herkesi hor
ve hakir görenler, arkalarından çekiştirenler, ayıplarını ve kusurlarını yüzlerine vuranlar, insanların şeref ve haysiyetleriyle oynayanlar, başkalarının nazarında küçük düşürenler, insanları inciten ve kıranlar, bu kırıcı ve yıkıcı yerde, yani HUTAME'de cezalarını görecek ve azap çekeceklerdir. EL-CEZA'Ü MİN CİNS-İL AMEL olduğundan, insanları inciten ve
kıranların da, ma.'na ve medlfıl bakımından olduğu kadar, fiilen ve hükmen HUTAME'de cezalandırılmaları da elbette
muvafık olacaktır. Zira, Allahu azim-üş-şan adildir.
İnsanın ırz ve namusu, ma.'na bakımından bir sırça saraya benzer. O sırça sarayıri, elle veya dille yıkılması, harap olması halinde ta'miri asla kabil değildir. Bunu böylece bilmek
gerekir.
Sonra, kişi ırz ve namusunu yıkan kimseyi her gördüğ·ünde yıkılan ve yaralanan gönül tekrar kanarnağa başlar ve o
zulme uğrayanın kalbinde ma'nevi bir ateş peyda olur. Bu
ma.'nevi ateşin şiddeti hergün biraz daha artar, harareti çoğatır. Bunu da unutmamak gerekir.
Binaenaleyh, kamil Müslüman ona derler ki, elinden ve
dilinden bütün Müslüman kardeşleri emin olurlar. Nitekim,
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazret·
leri :
E l-müslimü men selimel-müslimCınc min lisdnilıi re yedilıi
(Müslim, o kimseye denir ki onun elinden ve dilinden
Müslümanlar salim ve emin ' olurlar.) buyurmuşlardır.
Hak rizasma varan doğru yol, işte bu Hadis-i şerifte işaret huyurulan hak ve hakikat yoludur. Bir kalp kırmak ve
yıkmak, ma'na bakımından bin ka'beyi kırm�k ve yıkmaktan
daha kötüdür. Zira, Ka'be-i mu'azzama Hz. Ihrahim aleyhis-
- 432 -
selamın yaptığı bir bina, mü'minin kalbi ise nazargah-ı ilahidir, demişlerdir.
Hatırın yıkarlar, hatır yıkınca;
Gözyaşı yenilmez taşıp akınca,
El elden üstündür arşa erince,
Nasihatim dinle, sakın gururdan! ..
VE MA EDRAKE MEL - HUTAME - Hutame'nin
künh-ü hakikatini, sana ne şey bildirdi ? Onun, hakikat ve
mahiyetini bilmek, insan aklının ötesinde, idrak ve dirayetinin dışındadır. Bu sebeple, Hutame'nin hakikat ve mahiyetini
.ancak ve yalnız Allahu tealll'nın bildirmesiyle, yani vahy-i
ilahi ile anlamak ve bilmek kabil olur. Hutame'de, HÜMEZE
ve LÜMEZE ehline tatbik olunacak cezayı da ancak ve yalnız
Allah azze ve celle bilir.
NARULLA.H-İL-MÜ'KADETÜ - Hutame denilen azap,
Allahu zül-celal velkemal hazretlerinin yaratıp yaktığı ve insanlarla alay eden, eğlenen, herkesin ırz ve namusu ile oynayan ahlaksız günahkarlar için hazırladığı bir azap yeridir.
Allahu teala, Hutame'yi Zül-Kahhar gazab-ı ilahisiyle yaratmış ve yakmıştır. O korkunç ateşi, Allahu teala'dan gayrı hiç
kimse söndürmeğe kadir o]amaz. Buna, hiç kimsenin gücü yetmez. Kudret elinin yaktığını, hangi malıluk söndürebilir, Bu
korkunç ateş, öyle bir ateştir ki, azabı gayet şiddetli, elem ve
ızdırabı pek dehşetlidir.
Bunları gözönüne getir, cesaretin varsa elini mesela bü·
k ibrit alevine değdir, yanınağa ne kadar tahammül edebiliyorsan o kadar
_
g-ünah işle . . . Gafletten uyan kardeşim, gaflet
zamanı değil. .. ümürler gelip geçiyor, insan yaşlandıkça akla
karayı seçiyor :
Hakkı, batıldan etmedik temyiz;
Hezeyanlarla geçti ömr-ü aziz ...
diye döğünmenin, yanıp yakınmanın sırası değil.. Akıllı
ona derler ki, kendi nefsinden nefsi için, dünyasından ahireti
için, gençliğinde ihtiyarlığı için, sağ ve sıhhatte iken hastalığı
için, hayatta i ken ölümü için, boş vakitlerinde dünya ve ahireti için çalışır, çabalar, hazırlanır ve tedarik görür. Uzun, çok
uzun bir sefere çıkacağız, hiçbir hazırlığımız, hiçbir tedarikimiz olmasın mı, yanımızda azığımız bulunmasın mı ?
- 433
Allahu teaJa.'nın asla sevmediği, Resfıl-ü zişanın yerd.iği
ve iğrendiği, bütün Nebilerin ve velilerin yüz çevirdiği kötülüklerden, kötü ve çirkin huylardan, günahlardan, isyanlardan, hata ve nisyanlardan kaçınalım, Hutame'nin azabından
sakınalım ve korkalım, tövbe ve istiğfar edelim, salih arneller
işleyelim, Rabbimizin emrettiği gibi halis ve muhlis kul, peygamberimizin dilediği ve özendiği gibi saf ve temiz bir ümmet olalım, insan olalım, gerçek Müslüman olalım, rahat ve
huzur bulalım, cennet ve cemale kavuşalım.
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz, bizleri bu doğru yola, hak ve hakikat yoluna, saadet ve
selamet yoluna tergip ve teşvik kasdiyle şöyle irşad buyurmuşlardır :
- Cehennem ateşi, gayet şiddetlf ve dehşet vericidir. Fakat, insanoğluna verilen şehevat yani şiddetli arzu, istek ve
meyil, bu korkunç azabı hafif gösterir ve küçümsetir. Onu,
dünya heves ve arzularına, nefsinin istek ve temayüllerine tabi kılar. Dünya heves ve arzularına, nefsinin istek ve temayüllerine uyanlar da, önünde sonunda o korkunç azaba düçar
olurlar. Çünkü, bunlar insana çekeceği azabı, göreceği iztirabı
unutturur ve onu daima avuturlar.
Buna bir misal verelim :
Ev halkına zarar veren bir fareyi yakalayabilmek için bir
kapan kurulur ve o kapana mesela pastırma konulur. O güne kadar, gizli veya açık, evin içinde dişine uygun ne bulduysa yalayıp yutan ve gününü gün eden fare, pastırmanın kokusuna kapılır, kapana yaklaşır ve bir dilim pastırınanın iştiha
verici güzelliğiyle o demir parçasının ii?;erinde bulunduğunu
görür. Ama, tamalıını çeken o pastırma dilimini gördüğü gibi
biraz sonra üzerine kapanacak ve kendisini kıskaçları arasında sıkıştırarak öldürecek kapanı göremez. Çünkü, o anda gözü pastırmadan gayri bir şey görmemektedir. İşte, o hırsla
kapana yaklaşır ve tam pastırma dilimine pençe atacağı sırada da o korkunç kıskacın dişleri arasında sıkışır ve kalır.
Durumu, olanca açıklığıyla anlatabilmek için böyle bir örnek vermek zorunda kaldığımdan, sizlerden özür dilerim. Fakat, gerçek maalesef budur. İnsanlar da, ekseriya tıpkı o fare gibi çok küçük hırs ve menfaatleri uğruna bir çok şey feda ederler. Çok basit bir menfaat sağlamak için adam öldüren zavallının bu hırslı ve tamalıkar fareden ne farkı vardır ?
Env�r-ÜI-Kulüb, Cilt 1 - F : 28
- 434 -
Eğer; yakalanacağını ve herşeyi itiraf etmek zorunda kalacağ·ını, muhakeme olunacağını ve adaletin pençesinde cezasını
bulacağını peşinen düşünebilse, o katil suçunu işieyebilir mi ?
Eline geçeceğini umduğu küçücük menfaat, hayatını feda etmesine değer mi ? N e yazık ki, bir çok insanlar da bir dilim
pastırmaya post veren fare gibi, yalnız ellerine geçecek ufacık bir menfaati görürler, farenin kapanı görmediği gibi onlar da hapishaneyi ve idam sehpasını göremezler.
İşte, dünya hırs ve arzuları da aynen böyledir. İnsanoğlu,
bir dilim pastırma kadar bile hükmü olmayan dünya hırs ve
emellerine kendisini kaptırdı mıydı, artık gözü ne ahiret, ne
cennet, ne cehennem, ne hesap, ne azap, hiçbir şey görmez.
Arada bir hatırıasa bile, küçümser. Oysa, günün birinde o küçümsediği azap ve iztiraba mahkum olunca aklı başına gelir
ama, ne fayda ?
·
Mes'elenin daha da önemli bir yönü daha vardır :
İnsan, nefsinin çektiği ve şehvetinin olanca baskısıyla arzu ettiği şeyin hayaline kapılınca, nasıl ki, kendisini bekleyen
ebedi azabı göremez veya bu azabı küçümserse, cennet ni'metleri de nefsin arzularına aykırı olarak nefse ağır gelen şeylerle
örtülmüştür. Nasıl ki nefsinin arzuları bir hayalden başka· bir
şey değilse, nefsinin arzu etmedikleri, nefsine ağır gelen şeyler de ona bir hayal gibi gelir. Mesela ; abdest, namaz, oruç, zekat, hac, cihad gibi hayırlı ve faydalı arnelleri işlernekten nefis pek hoşlanmaz ve bunlar nefse ağır gelir. İşte, bu ağır gelmek de cennet ni'metlerine örtü olur. Oysa, nefse ağır gelen
bütün bu ibadet ve ameller, insanı cennet ni'metlerine ulaştırırlar. Onun için, nefse ağır gelen ve insanın gerçeği görmesine perde olan bu örtünün altındaki cennet ni'metlerini sezenler, mutlaka cennete girerler. Netekim, dünya arzu ve isteklerinin altındaki azabı farkedenler de o azaptan korunur ve
kurtulurlar. Bunun zıddı olarak, nefsinin ve şehvetinin baskısı, kendisine mutlak ve muhakkak olan cehennemİ ve azabı
görmesine engel olmuşsa, o kimse mutlaka cehenneme girer ve
azap görür. Her kim, nefse ağır gelen ibadetlerin altındaki ni'
metleri sezemezse, cennetten mahrum kalır.
Bunun içindir ki, cennete girenler cennete bakmaz, ancak
Mevla'nın rahmetini görürler.
Allahu azim-üş-şan, cenneti yarattığı zaman Cebrail aleyhisselama :
- Ya Cibril ! Git, cennetimi gör, buyurdu.
Cebrail aleyhisselam, cennete vardı, huri ve gılmanını, sa-
- 435 -
ray-ı cinanını, cennet derecelerini, altun, gümüş, yakut, mercan, inci, zümrüt ve saire gibi kıymetli maden ve taşlarla süslenmiş kaşanelerini gördü. Ne tarafa baktıysa, hayran oldu.
Fakat, cennetin etrafı çit gibi, dikenli tel gibi çepçevre bir mani'a ile çevrilmişti. Dikkat edince bunların namaz, oruç, hac,
zekat, cihad, sadaka, yardım, nefs mücadelesi, günahlardan
kaçınma, musibetlere, iymana ve ibadete sabır olduğunu anladı. Kendi kendisine :
- Aşkolsun bu mani'aları aşarak cennete girebilenlere !
diye söylendi. Bu sırada yine bitab-i izzet şeref-sadir oldu:
- Ya Cebrail ! Var, git narımı, cehennemi de gör, buyuruldu.
Cebrail aleyhisselam, bu defa cehenneme vardı, cehennem derekelerini, orada bulunan katır iriliğindeki akrepleri,
hurma ağacının gövdesi kalınlığındaki yılanları, ateşten zincirli bukağıları, kelepçeleri, tabutları, çengelleri gördü ve ürperdi. Korku ve dehşetle etrafa bakınırken, cehennemin etrafında da çepçevre bazı ökseler, tuzaklar bulunduğunu farketti. Dikkatle bakınca, bunların da şehvet, servet, kadın, para,
iqki, kumar, katil, zulüm, kibir, u'cub vesaire gibi nefse müteallik arzu ve istekler olduğunu sezdi ve yine kendi kendine :
- Kendisini bu tuzaklardan, bu ökselerden koruyup kurtarabilene aşkolsun, dedi. ·
Her kişi cam-ı ceza içse gerek,
Hayır ve şer, ektiğini biçse gerek ..
Falır-i alem ve mefhar-i beni-adem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz, birgün aslıab-ı kirarn ridvanullahi teala
aleyhim ecma'iyn hazeratı ile bir yere giderlerken, yol kenarına atılmış bir oğlak leşini göstererek,
- Hanginiz, bu oğlak leşini bir dirheme almak ister ?
diye sordular. Ma'iyyet-i seniyyelerinde bulunan zevat-i :?:evil-ihtiram:
- Ya Resfılallah ! bedava verseler bile almayız, cevabını verince hidayet siracı, hasiret nuru ve mürüvvet sahibi
efendimiz saadetle şöyle buyurdular:
- Allahu teala'ya kasem ederim ki, bu dünya hakikatte
bu gördüğünüz leşten, bu ciyfeden daha değersiz, daha bayağıdır. Ahiretleriyle ilgili ibadet ve arnelleri terkederek dünyaya tapanlar, hiç ölmeyecekmiş gibi büyük bir hırs ve tamahla mal ve para biriktirmeğe çalışanlar, güzel ve süslü el-
- 436 -
hiseler giyinmek, iyi yemek ve içmek, zevk ve sefa sürmekle
ömür geçirenler helak oldular ..
Evet, dünya demek üzerinde yaşadığımız kürre değildir.
Seni, Rabbinden ve Rabbine ibadetten alıkoyan herşey dünyadır. Sen, Allah u teala'nın emri olan zekatını ve sadakanı ver,
yardıma muhtaç olanları gör, gözet, insanlara ve insanlığa hayırlı ve yararlı eserler yap ve yaptır da, dilersen en pahalı, en
süslü elbiseleri giy ! .. Sen, ölümü ve ahireti unutma, birgün
dünya hayatında yaptıklarının hesabını Rabbine vereceğini
hatırında tut ve ona göre hareket et de, canın ne isterse ondan,
hela.lden ye ! .. Yoksa, dünyayı yalnız mal ve para toplamak,
süslü ve pahalı elbiseler giyinmek, herkesin yiyemediği şeyleri yemek sanıyorsan, iyi bil ki nefsinin arzularına uyup
aldanıyorsun ve helak oluyorsun.
Evet, helalden ye ve yedir. Gardrobuna kat kat elbiseleri
sıralayıp hapsetme, çıplakları giydir. Namus ve haysiyetinle, alın teri dökerek çalış ve kazan, muhtaç olanları da çalıştır
· ve kazandır. Bencil olma, yalnız kendini, nefsini, çoluk çocuğunu düşünme ! Kendin için iyi ve güzel gördüğün şeyleri, mü'
min kardeşin için de iste.. Sözün kısası, sakın sakın dünyan
için ahiretini terk ve ihmal etme, Allahını unutma, ölümünü
hatırından çıkarma, ergeç kabre gireceğini, azap göreceğini,
sonra dirilip hesap vereceğini daima gözönünde bulundur.
işbu, manayı bedibi görünen gün gibidir,
Ömür, bin yıl dahi olsa yine bir gün gibidir ..
Resftl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, birgün Eba-zer-i Gifari radıyallahu anh-ül Bari'ye şöyle buyurdular :
- Ya Eba-zer ! Vücut sefinesini, yenile .. Günah ve ma'
siyyet pisliklerinden temizle .. Yakında, ucu bucağı bulunmayan, dibi ve nihayeti olmayan bir deryadan geçeceksin. Bu
uzun ve yorucu seferin, korkulu geçitleri ve akıntıları, gayet
tehlikeli akabeleri ve takıntiları vardır. Bu korkunç ve şiddetli geçitlerden, eski, kırık dökük, delik bir gemi ile geçebiirnek mümkün değildir. Bindiğin geminin sağlam ve dayanıklı
olması gerekir. Gideceğin yol çok uzundur, yanında bolca azığın olmalıdır. Ya Eba-zer ! Yol azığın olan tekva'yı, salih amellerini, hayırlı ve güzel işlerini yanına almağa, beraberinde bulundurmağa gayret et .. Bu uzun yolculuğa, küçücük bir azık
çıkını ile çıkanlar, aldanırlar. Azıcık amelle, yalan yanlış iba-
- 437 -
detle, yasak sa var gibi yapılan hayır ve hasenatla yetinmemeli, ahiret azığını bolca tutmalıdır. Sen de, hazırlık ve tedarikini ona göre yap ki, yollarda zahmet ve eziyyet çekmeyesin. Layıkı veçhile hazırlık görmeyen ve tedarikli bulunmayanların
halleri çok müşkil ve perişan olur.
Ya Eba-zer ! Salih arnellerinde tam bir ihlas ile amil ol. .
Bütün arnellerinde riyadan, süm'adan ( Gösterişten) uzak bulun .. Zira, Rabbil-alemiyn, basiyr'dir, her şeyi hakkiyle ve kemaliyle görür, aliym'dir, herşeyi hakkiyle ve kemaliyle bilir.
Günah yükünü hafiflet, günah ve ma'siyetleri terket, Rabbine sıdk ile, ihlas ile ibadet ve ta'at et. Sırat adı verilen akabeden geçmek gayet zordur, oradan herkes selametle geçemez.
Yükün ne kadar hafif olursa, o kadar hafif ve kolay geçebilirsin ..
Ey aşık-ı .sadık!
Bu anlattıklarımı masal gibi, hikaye gibi okuyup geçme ..
Her kelime ve cümlenin üzerinde dur, iyi anlamadınsa bir kerre
daha oku veya okut, söylediklerim kafana girsin, bu öğütler
aklına yerleşsin:
- Canım, kırk yıldır bütün va'iz efendiler, bütün hoca
efendiler hep bunları anlatır, dururlar. Artık, dinlemekten
bıktık, usandık ! deme. Kendini bir yokla bakalım, kırk yıl
önce bu konuda dinlediklerinle bugün dinlediğİn ve okuduğun
arasında bir fark ·var mı ? Yani, okuÇI.uğun veya dinlediğin, senin üzerinde bir tesir, kafacığında bir yer yapmış mı ? ( Evet )
diyebiliyorsan, aşkolsun sana .. Yok, hala kırk yıl öncesi gibi
sana tesir etmemiş ve gerçekten usanç ve bıkkınlık vermişse,
sen bu sözleri hiç dinlememiş gibisin, bunu da böylece bil..
Alın terinle helaJinden kazandığını, Allah yoluna sarfet
ki, bu kazanç daima senin olsun, daima seninle beraber bulunsun. Görmüyor ve anlamıyor musun ki, Kur'an-ı kerimde
Fira'un adının çok geçmesi, onun eli açık ve cömert olmasındandır. Nemrud ve şeddad'ın isimlerinin hiç geçmemesi ise,
bunların nekes ve tamalıkar olmalarındandır.
H i KAYE
Hz. Musa ve Harun aleyhisselam, Fira'unun iymana gelmeyeceğini nübüvvet nuruyla bilmişler ve onun kahr-ü tedmiri için dua etmişlerdir. Bu öyle bir dua idi ki. Hz. Musa aleyhisselam niyazda bulunuyor ve Hz. Harun aleyhisselam da dinliyor ve AMİN diye inliyordu. Çok ulvi ve hazin bir manza-
- 438 -
raydı. Ulül-azm bir peygamber dua ediyor ve diğer bir peygamber de AMİN diyordu. Kadir-i Kayyum olan Allahu zülcela.l vel-kemal elbette bu dualarını kabul ve icabet buyururdu :
Kad üciybet dcı'vetükümd .
Yurıus : 89
Meal-i münifi : İki ni zin de duası kabul olundu.
Buna rağmen, Fira'un hemen helak edilmemiş ve kabul
huyurulduğu bildirilen bu duadan sonra kırk sene daha yaşamış ve ancak kırk yıl sonra Hz. Musa ve Harun aleyhimüsselamın duaları yerini bularak Fira'un bilindiği şekilde
mahv-ü perişan olmuştu.
Hz. Musa aleyhisselam, münacatta bulunarak bunun hikmetini öğrenmek istediğinde, hitab-i izzet şeref-sadir olmuş
ve :
- Ya Musa ! Fira'undaki cömertlik sıfatı, zat-ı üluhiyyetimin cömertlik sıfatına mutabık geldiğinden, rluanızın kırk
yıl gecikmesine sebep oldu, buyurulmuştur.
Bilindiği gibi, siyer ve tarih yazan bilginler, Fira'unun
cömertliğinden bahsederlerken, onun tam yedi yıl kendi kavim
ve milletine evlerinde yemek pişirtmediğini ve bütün tebaasını kendi sarayının mutfağından yedirip içirdiğini açıklamaktadırlar.
Hatta, birgün adamcağızın biri evinde nohutlu çorba pişirmiş ve bunu hasta olan eşine yedirmişti. Bunu haber alan
Fira'un o kimseyi huzuruna çağırtmış ve sormuştu :
- N eden benim yemeklerimden yemediniz de kendi evinizde yemek pişirdiniz ?
O adam, kendisine şöyle cevap vermişti :
- Eşim hastaydı ve canı nohutlu çorba istemişti. Malum-u devletleri bu çorba fukara yemeğidir, zat-i şahanelerinin mu�fağında pişmez. Onun için, fakirhanede pişirerek eşimin arzusunu yerine getirdim ve onu sevindirdim :
Bunun üzerine Fira'un :
- Yaa ! .. Demek, tebaamdan canı nohutlu çorba isteyen
- 439 -
de varmış, demiş ve derhal emir vererek o günden itibaren
saray mutfağında nohutlu çorba pişirilmesini emretmişti.
Fira'un, işte bu kadar cömertti ve bu cömertliğinden ötürü ismi Kur'an-ı azim-ül-bürhanda zikrolunmuş, tamalıkar
olan diğer hükümdarların adlarından ise hiç bahsedilmemiştir. Eğer, Fira'unun bu cömertlik sıfatı devam etseydi, belki
de ölümüne kadar hakkında Hz. Musa aleyhisselamın yaptığı dua geciktirilirdi. Ne var ki, sonradan kendisinden bu güzel sıfat kaldırılmış, tamahkarlık, nekeslik sıfatı zuhura gelmiş ve bu kötü ve çirkin sıfata muhtekirlik, kimseye bir şey
yedirmemek, mal ve para toplamak ve biriktirmek gibi diğer
kötülükler de eklenince, kendisine ma'nevi bir siper olan cö-.
mertlik kalkanı kaldırılınca, Allahu teala'nın keskin kılıcı mahiyetinde olan Kızıldeniz'de bütün kavim ve tebaasıyla boğulup gitmişti.
Fira'unun ahvalini, masal gibi okuyaniara ve hikaye gibi dinleyenlere diyeceğimiz yok! Fakat, kıyamete kadar gelmiş ve gelecek insanlığa bir ibret nümunesi olan bu kıssa, kendilerine ibret alabilmek ni'meti bahş ve ihsan huyurulan müttekilere önemli bir ders olacaktır.
Ahlak-ı hamidenin, yani beğenilen ve övülen ahiakın baş
sıfatı cömertliktir ve cömertlik ( Sehavet) dört kısımdır :
I. MALDA CÖMERTLiK : Bunun dünyadaki hükmü, Allah rizası için verilen malın yerine can, mal, sıhhat ve iyman
nuru, salih ameller, bütün elem ve kederlerin o kulun üzerinden kaldırılması gibi ilahi ni'metlerdir. Ahiret alemindeki faydaları ise, mü'minler için sayılamayacak kadar çoktur. Bir
hususu ehemmiyetle belirtmek gerekir ki, cömert olan kimse,
kafir dahi olsa, dünyada ve halk arasında şöhret sahibi olur.
O kafirin sulbünden, mü'min evlatlar gelmesine sebep olur.
Çünkü, dünyanın bekası dört şeyle kaimdir :
1. Alimierin ilmi
2. Emirlerin (Devlet büyüklerinin) adaleti
3. Zenginlerin cömertliği
4. Fakirierin hayır duaları
Amelsiz aJimler, yani ilimleriyle amil olmayanlar meyvesiz ağaca, adaletsiz emirler yağmursuz buluta, cömert olmayan zenginler çorak araziye, sabırsız ve hayır duasız fakirler de cayır cayır yanan yangına, tövbesiz günahkar gençler ışıksız kandile, terbiyesiz çocuklar kapısız eve, hayasız kadın tuzsuz yemeğe benzer demişlerdir.
- 440 -
Buna nazire olarak, fakir de şöyle diyorum:
- Amelsiz alim, çiçek açmayan gül fidanına
- ilminden faydalanılamayan alim, meyve vermeyen
ağaca
- Cömert olmayan zengin, bir viraneye gömülen ve yararlanılamayan bir hazineye
- S�bretmeyen fakir, ateşte yanan susuz tencereye
- Dua etmeyen fakir, kurumuş bir ağaca
- Ülkesinde adalet tatbik etmeyen bir hükümdar, adil
bir devlet reisinin şehir meydanına dikilmiş heykeline
Tövbeye gelmeyen ve günahlarında israr eden gençler, içi pislik dolu nefis bir vazoya
Terbiyesiz çocuk, budanmamış ve aşılanmamış bir
ağaca
Hayasız kadın, eviadını elleriyle boğan ve öldüren anaya . benzer.
Il. NEFİSTE CÖMERTLiK : Bu sıfat abidlere, zahidlere,
aşıklara ve salihlere mahsus bir halettir. Nefiste cömertliğin
hükmü, ŞEVK-İ İLALLAH'tır. Zira, bu zevat-ı alişan nefislerini Allahu teala'nın men'ettiği herşeyden tefvik-i Rabhani ile
men'ederler ve böylelikle ruh-u sultanilerini kemalat-ı ruhaniyyeye yöneltirler. Bunun neticesi olarak irfan sabahı üzerlerine fetholunur, ma'rifetullah güneşi kalplerine doğar ve
ma'rifetullah kalperinde cari olmakla sıfat-ı cemali müşahedeye başlarlar, nur-u ilahi ile nurlanır, bezl-i nefs etmeleri hasebiyle cennat-ı ılliyyin aşıklar zümresine dahil olurlar. Zira,
bu zevat-ı zevil-ihtiram dünya hayatında nefislerinin istekleri ve iştihaları mübah bile olsa, nefis cihadında bu yiyecek
ve içeceklerden el çekmiş ve bütün zevk ve sefayı ahirete terketmişlerdir.
HtKAYE
Cafer-ül-Huld kuddise sirruh, rivayet etmektedir ki, bazı
salihler şöyle buyurmuşlardır :
Rü'yamda, cennet-i Illiyin'e dahil oldum. Cennet-i a'layı
dolaşır ve etrafı temaşa ederken, cennet sofralarından bir sofrada oturmuş bir zat gördüm. Cennet meleklerinden birisi,
kendisine eliyle cennet ni'metlerinden bir lokma, diğer bir melek de yine cennet ni'metlerinden içecek bir şey ikram edi-
- 441 -
yordu. Bu iki melek, kendisine böylece i'zaz ve ikram ile hizmet ederlerken:
- Dünyada yemediğinin mükafatı ve dünyada içmediğinin ecridir, diye ayrıca taltif ediyorlardı.
Hayran hayran bu manzarayı seyrederken, melekler o zatı ağırlamağa devam ediyorlardı :
- Ey Zül-cemalin aşk ve muhabbetiyle, nefsini iştiha ettiği herşeyden men eden, nefsinin en şiddetli arzu ve isteklerine bile karşı koyan, dünya zevk ve lezzetlerinden uzak bulunduran aşık-ı sadık ! Şimdi, cennet ni'metlerinden dilediğin
kadar ye ve iç, diyorlardı:
Kiilil veşrebıl heniJ/en bi ma eslejtüm fil-eyyam-il hciliyeh ...
El-Hakka : 24
Meal-i münifi : Ve onlara, geçmiş günlerde takdim ettililerini7�, dünyada işlediğiniz salih amellere, sıcali günlerde
tuttuğunuz oruca karşılık afiyetle yiyin V·e için, deniJir.
Bu zat-ı akdesin kim olduğunu sordum :
- Tanımadınız mı ? dediler. Bu zat-ı muhterem, dünyada
bahr-i irfana gark, hakkı iykanı farkedip, muhabbetullah ile
me'lufe ve atşanı ile alude olmakla vefat eyleyen Beşir Hafi
kuddise sirruh'tur, buyuruldu.
o muhterem şahıs, kadr-i ali sahibi arif-i billah idi ki�
sakin olduğu beldede yalın ayak gezdiğinden, kendisine hürmeten o beldenin hayvanları yollara pislemezlerdi. Bütün hayvanlar, hacetlerini def'için beldenin dışına çıkarlardı.
Bir başka zat-ı şerif daha gördüm. Mübarek gözlerini
arş-ı Rahman'a çevirmiş, cennet huri ve gılmanlarını, cennet
saraylarını ve kaşanelerini, kudret-i ilahiyyeyi müşahede ederken kendisinden geçmiş ve adeta müstegrak olmuştu. Kim
olduğunu sordum, · cennetin başbuğu Rıdvan:
- O zat-ı muhterem de, dünya hayatında kalbine Allah
ve Resulünün aşk ve muhabbetinden gayri bir şey koymayan, nazarını Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinin riza ve
cemaline hasr-ü tahsis edip, Allah ve Resulüne müştak olarak alem-i cemale intikal eyleyen Ma'ruf-u Kerhi'dir. Şimdi,
Allah-u zül-celal vel-kemal hazretleri, zat-ı pakine nazar et-
- 442 -
meyi ona mübah kılmıştır. Zira, dünya hayatında arif-i billah olanları ahirette vasıl-ı ilallah kılar ve onları didarından
mahrum eylemez. Onları dünya şereflerinden ziyade, ahiret
şeref ve dereceleriyle müşerref eyler, buyurdu.
Şeriat dildedir, tarikat canda;
Gönül dost evinde, milımandır anda,
Bunca veliterin mekanı kande,
Hakikat elinde seyri bildin mi?
III. RUHTA CÖMERTLiK : Bu öyle bir cömertliktir ki,
islam dininin izzeti için, Allahu teala ve Resfıl-ü-mücteba'nın
emir ve tebliğ huyurdukları emirleri ve hükümleri belirleyen
kudsi kelimeleri ilan ve mukaddesatın muhafazası uğruna kafirlerle, zalimlerle, asilerle savaşmak üzere Allah yoluna başlarını ve canlarını feda ederek kan döken, bu maksatla kılıçlarını çeken gazilerle mücahitlerin derecesidir. Bu dereceye Seha vet-i bir-ruh derler. Zira, bu zevat ruhlarını Allah yolunda
ve bu has arnale sarfederler :
hınıı llah'eşterıl mirı -el-mü'mirıiyne erıfüsehüm ve em ı'alehii mbi-erıne leh üm-ül cemıefı ...
Et-Tevbe: .l ll
Meal-i münifi : Allah u teala, mü'minlerden nefislerini ve
mallarını liendi yoluna vakfetmeleri karşılığında cenneti vermek üzere satın almıştır.
sırrına vas ıl ve mazhar olmuşlardır.
Sahabeden bir zat, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerine sordu :
- Ya ResUlallah ! Allah u teala indinde arnelierin efdali
nedir ?
imam-üi-Enbiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimiz, saadet! e buyurdular :
En ti.i'minü billdfıi Fe Resil liiz i sü ımııel-cihad-ü fi sebiylillahi.
- 443 -
( 1\..llahü teala ve Resôlüne iyman etmek ve Allah yolunda
cihaddır.)
- Bundan sonra nedir ya Resulallah ?
- Cihaddan sonra haccı mebrfır, yani Allahu teala tarafından kabul huyurulan hac farizasıdır, buyurdular.
Allah yolunda cihad etmek, büyük bir ticarettir.- Öyle
büyük bir kar ve kazançtır ki, kişiyi bütün azaplardan kurtarır, cennat-ı aliyyatın en yüce mevkilerine sahip kılar, vasıl-ı didar eder. Cihadın efdal ve Allahu teala katında çok yüce derecelere sebep olduğu, kulu yüceltip yükselttiği Kur'an-ı
azim ile sabittir :
Ytl eyyühclle::.iyrıe ıimeııu hel edüllük üm ala ticaretin t üııciyküm min a::.abin cliym
ı ii'mirı ıl ıı c billah i Jle Resulifıi ııe ı ücah iduııe fi sebiylillahi bi-emııdliküm ııe erıfüsiküm
::.dliküm hayrün leküm in küııtüm ı a'lemılıı .. Es-Saf : 10-l l
Meal-i münifi : Ey i yman edenler ! Sizi, elim bir azaptan
I{ urtaracak bir ticaret salık vereyim mi? Allah u teala ve Resfılüne iyman edersiniı ve Allah yolunda mallarınızla ve canlarınızla cihad edersiJiiz. Eğer bilirseniz bu hakkınızda çok
hayırlıdır.
Evet kardeşlerim, Allah azze ve celle böyle buyuruyor ve
biz gafil kullarına duyuruyor :
- Ey benim iyman ve iykan ile sıfatlanan, şeref-i iyman
ile müşerref olan, kulluk izzetinde daim, ibadet ve ta'at devletinde kaim bulunan sevgili kullarım ! Sizleri, elim bir azaptan kurtaracak, dünya ve ahirette saadet ve selamete ulaştıracak çok yüce bir amele, çok büyük bir kara ve kazanca delalet edeyim mi, size dünya ve ahirette işinize yarayacak bir
ticaret yolu göstereyim mi, size çok hayırlı ve yararlı bir iş
salık vereyim mi ?
.
Bu ayet-i kerime (TÜNCİYKÜM MİN AZABİN ELİYM)'e
kadar nazil oldu ve geri kalanının nüzulü altı ay kadar gecikti.
- 445 -
din etini ve kanını yemeyi Allahu azim-üş-şan toprağa haram
kılmıştır. Bu suretle şehid olanların cesetleri çürümez ve onlar
analarından doğdukları kadar temiz olurlar. Ceıuıetteki mevki ve makamlarını görürler ve kendilerine zevce olarak verilen
lıuri kızlarını görmedikçe ve akrabalarından yetmiş kişiye şefaat etmedikçe o kutlu ve mutlu kişiler dünyadan ayrılıp ahirete gitmezler. Nöbet görevinde bulundukları sürece aldıkları
muhafaza ecri, kıyamet gününe kadar amel defterlerine kaydolunur ve se va bı da kendilerine verilir.)
Ebu-Reyten radıyallahu anh şöyle buyurmuşlardır:
Aslıab-ı kiramın ileri gelenlerinden Ebu-Derda radıyallahu anhın huzurlarına vardım ve kendilerinden sordum :
- Ya Eba Derda ! Bir kimse, ölümünden sonra, malını
hayra sarfetmek üzere beni vasi tayin etti. Bu zatın bıraktığı
malla nasıl bir hayır yapayım ki, ecri ve sevabı daha büyük
olsun ve vasiyyeti de yerini bulsun, bu hususta beni aydınla
tır mısınız ?
Ebu-Derda radıyallahu anh şöyle buyurdu:
- O zatın yerinde ben olsaydım, bırakacağım bütün mallarınun Allah yolunda cihad eden islam mücahitlerine sarfedilmesini vasiyet ederdim. Çünkü, islam mücahitlerine bu suretle bağışta bulunmak, bence fakiriere ve miskinlere tasadduk etmekten daha hayırlı ve daha güzeldir.
Bir noktaya dikkatinizi çekerim kardeşlerim:
Öldükten sonra malını ve parasını bağışlayan kimsenin
hali, doyduktan sonra artan yemeği ahbaplarına ikram edenin haline benzer. Malının ehline bağışlanmasını isteyen kişi,
ölümünden sonra ancak bıraktığı malın üçte birini vasiyyet
edebilir. Malın üçte ikisi mirasçılarının hakkıdır. Binaenaleyh,
malının tümünü hayra sarfedilmek üzere vasiyyette bulunmasına itibar olunmaz.
Fakiriere ve miskinlere sadaka olarak verilmesinden ise,
· islam mücahitlerine bağışlanmasının daha efdal ve hayırlı olduğu da Ebu-Derda radıyallahu anh hazretlerinin tavsiyesi
olarak yukarıda açıklanmıştır.
Bir malın mücahitlere bağışlanmasının daha hayırlı ve
yararlı olduğu keyfiyeti ise aklen ve mantıken sabittir. Zira,
bu hem bir tasadduk, hem de mal ile cihaddır. O malla mücahitlere yardım ve kuvvet sağlanmış olur. Diğer taraftan, kafirlerin ve zalimlerin ehl-i iymana ve hatta bütün insanlara
yapacakları zulüm ve vahşet def'edilmiş bulunur. Bu sayede,
o ülkede yaşayan fakirler, miskinler, yaşlılar, çocuklar, aciz-
- 446 -
ler ve sakatlar, sözün kısası bütün insanlar kafirlerin ve zalimlerin zulümlerinden kurtulur. Yine o ülkede yaşayan mü'
minlerin de malları ve canları düşman şerrinden emin olur.
Fakat, bilinmesi ve belleurnesi gereken bir gerçek vardır :
Ölümünden sonra, malının ve parasının hayır işlerine sarfedilmesini vasiyyet eden bir kimse, sağlığında iken eliyle hayır ve hasenat yapanın derecesine asla ulaşamaz. Yani, öldükten sonra bıraktığı mallarını ve paralarını hayrata sarfedilmek üzere vasiyyet eden bir kimse, o hayratı sağlığında bizzat kendisi yapan kadar ecir ve sevap alamaz. Bir kimsenin,
hayat ve sıhhatte iken bağışladığı bir hurma, ölümünden sonra bağ·ışlanmasını vasiyet edeceğ·i yüz okka hurmadan üstündür. Bu itibarla, yüz okka hurma veren, o bir tek hurma verenin ecrine ve sevabına nail olamaz. Çünkü, birincisi hayat ve
sıhhatte iken, mala ve paraya ihtiyacı varken onu Allah yolunda harcamış ve infak etmiş olur. Oysa, ölümünden sonra
artık dünya malı olarak hiçbir şeye ihtiyacı da kalmamış bulunduğundan alacağı ecir ve sevap da elbette daha az olur.
Bir başka misal daha verelim:
Kendisi aç ve yemeğe muhtaç iken, eline geçen herhangi
bir ni'meti başkasına yedirenle, tıka basa karnını doyurduktan sonra, tabağında artan yemeği yediren bükmen ve hukuken müsavi olabilir mi ? Ölümünden sonra malının hayra sarfedilmesini vasiyyet eden de, işte o tıka basa karnını doyuran kişi gibidir. Oysa, diğeri kendisi aç ve yemeğe muhtaç iken yememiş ve başkasına yedirmiştir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki :
- Allahu teala indinde makbul ve efdal olan sadaka, kişi
sağ ve salim iken ve kendisi fakr-ü zaruretten kurtulmağa çal ışır ve çabalarken malik olduğu malı Allah yoluna sarfetmekbr.
Yoksa ; can boğazına gelmiş, Azrail al ey hisselam göğsü
:-ıe oturmuş ve artık ahiret yolculuğuna hazırlanırken, hayat-·
tan ve dünyadan ümidini keserek:
- Malımın şu kadarını falan yere, paramın bu kadarını
filan yere sarfedersiniz, diye vasiyyet etın.ek olsa olsa mirasçılar arasında mallar bölüşülürken ortaya çıkacak bazı anlaşmazlıkları ortadan kaldırmaktan başka neye yarar ? Böyle bir
vasiyyet olmasa bile, bırakılan mal ve mülkle bırakanın ma'
nevi vebalinden başka bir ilgi ve ilişkisi kalır mı ? Şu halde.
- 447 -
ilgi ve ilişkisi kalmayan bir mal ve parayı hayra sarfetmeleri
için vasiyyet etmenin nasıl bir faydası olur ?
Bu sözlerimden bir çokları hoşlanmayacak, bir çoklarının da gücüne gidecektir. Homurdananları, itiraza yeltenenleri duyar gibi oluyorum, ama bütün bunlar gerçekleri söylememe, işin hak ve hakikatini bildirmeme engel olamayacaktır. Zira, mes'ele riyazı bir kat'iyyetle meydandadır. Bu sebeple, israr ediyor ve diyorum ki :
Efdal olan hayır, ahiret azığı olarak bizzat kendi elceğizinle yapacağın hayırdır. Bu nevi hayır, hem ahiret azığı olur,
hem de hesapta ve mizanda seni kurtarır. O halde, hayır ve
hasenat yapacaksan, hayat ve sıhhatte iken kendi ellerinle
yap, başkalarına bırakma ! Böyle yaparsan, ölümün rahat
olur, kabrin aydınlık olur, sorulara vereceğin cevap kolay olur,.
malışer yerinde hesabın ve mizanın doğru olur, cehennemden
kurtulur ve cennete girersin. Evet, malını Allahu teala'ya bizzat kendi ellerinle takdim et, kendi ellerinle açiarı ve muhtaçlara infak et, kendi ellerinde mücahidlere yardım et, ırzını, namusunu, iffet ve haysiyetini, hürriyet ve mukaddesatını muhafaza edebilmek için Hava ve Deniz Kuvvetlerini güçlendirme Vakıflarına yardım et, iki cihanda da saadet ve selamete
erer, aziz olursun.
Hem, ben sana bir şey söyleyim mi ? Zifiri karanlık bir
gecede, yola çıkmışsın, göz gözü görmüyor. Önünde çukurlar,
hendekler, çamurlar, bataklıklar var, nereye basacağını, nasıl
adım atacağını bilemiyorsun. Evde, kuvvetli bir elektrik fenerin var ama, yanına almayı unutmuşsun. O fenerin sana bir
faydası olur mu? Ama, fenerini eline alır, düğmesine basarak
etrafa ışık saçarsan, önündeki çukurları, hendekleri, çamurları ve bataklıkları rahatlıkla geçer, gideceğin yere salimen
ulaşırsın. Yoksa, sen yola çıktıktan sonra, arkandan birisi sana ışık tutmağa kalksa, yine önünü göremezsin, üstelik ışık
geriden geldiği için başin bile döner. Öyle ise, kabir karanlığını, malışer zulmetini rahatça geçebilmek için eline infak fenerini al, önün aydınlansın. Arkandan tutulacak ışık sana yol
göstermez ve büyük bir· fayda da sağlamaz.
Dersimize devam ediyoruz :
IV. KALPTE CÖMERTLiK : Bu sıfat, arif-i billah olanlara mahsustur. Kalbin cömertliği, dünya muhabbetini kalpten cıkarır. Allah ve Resulünün muhabbetini kalbe yerleştirir. Öyle ki, aşkullah, muhabbetullah. ve Muhabbet-i Resfılüllah o kişide evlat ve iyalden, mal ve mülkten, makam ve rüt-
- 448 -
beden, kasadan, masadan, keseden, hasılı herşeyden üstün
olur. Dünyayı ve dünya üzerindeki herşeyi bu aşk ve muhabbete feda ettirir. Ama, bu sanıldığı ve söylendiği kadar kolay
bir iş değildir. Bu makama vasıl olabilmek için, ehlullah'ın nelere katlandıklarını işitmedin mi, duymadın mı, görmedin mi ?
lşitmedinse işit, duymadınsa duy, görmedinse gör, bilmedinse bil !
Ey aşık-ı sadık:
Uhud harbinde, Resfıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullahil-Mennan efendimizin düşman tarafından katlolunduğu haberini bazı münafıklar Medine-i münevvere'de yaymışlardı. Bu
korkunç haberi duyan mü'minler perişan olmuşlar ve ne
yapacaklarını, ne yapmaları gerektiğini adeta şaşırmışlardı.
Kalpleri muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile dolu
olan ehl-i iymanın feryat ve figanları yeri ve göğü inletiyordu. Bunlardan birisi olan bir cennet hatunu, ağiaya ağiaya
Medine-i münevvere'ye bir saat uzaklıktaki savaş yerine doğru çılgınlar gibi koşmağa başladı. Ama ne koşma, ne ağlama ! .. Resfıl-ü zişan, bu fani alemden ayrıldıktan sonra, yaşamak neye yarardı ? N efes nefese Uhud dağının eteklerine
varınca biçare hatun ne görsün? Ciğerpare evladı, şehit düşmüş, arslanlar gibi yatıyordu. Biraz ileride, bunca yıllık hayat arkadaşı olan kocası, az ötede anasının babasının tek yadigarı kardeşi, hepsinin önünde de sebebi hayatı olan babası,
şehadet şerbetini içmişler ve hepsi bir arada rahmet ve ebediyyet alemine göçmüşlerdi.. Manzara, cidden dayanılacak gibi değildi. Babası, kardeşi, kocası ve eviadı Allah ve Resfılü yoluna kendilerine kanlarından kefenler biçmişler, tevhid
uğruna can ve tenden geçmişlerdi. Fakat hayret ! .. Kadıncağız, kendisi için çok kıymetli olması gereken dört şehidin yanlarında durmamış, gözyaşlarını akıta akıta ileriye doğru koşmuştu. Acaba, aklını mı kaçırmıştı ? Öyle ya; onun yerinde
kim olsa, birer birer o dört sevgilinin üzerine kapanr, doya
doya, hıçkıra hıçkıra ağlar, çırpınırdı. Neden onları bırakınıştı da hala ileriye doğru koşuyordu? Hayır ! Aklını kaçırmamıştı, dört sevgilisini şehit olmuş görünce bunalıp şaşırmamıştı.. Onun aklı, fikri Resfıl-ü zişanda idi. Evet, o zat-ı akdes ne olmuştu? Önemli olan bunu öğrenmek, bunu bilmekti ..
Onun kalbinde, artık ancak Allah ve Resulünün muhabbeti
vardı. Gözleri başka bir şey görmüyor, dimağı başka bir şey
düşünmüyordu. Ön safiara kadar vardı ve orada savaşan bir
sahabeden alemiere rahmet olarak gönderilen sevgili peygam-
- 449 -
berinin hayatta ve sıhhatte olup olmadığını sordu. O ko_ca
gazi, hem düşmana ok atıyor, hem de o yüreği yanık hatuna
dünyanın en büyük müjdesini veriyordu. Evet, Resfıl-ü ekrem
sallallahu aleyhi ve sellem hayatta ve sıhhatte idi. Kalbi yatışmış ve gözyaşları dinmişti, ama içi hfıla rahat değildi ve
onu mutlaka gözleriyle görmeliydi. ilerledi, sağından solundan geçen oklara aldırmadan o nuru ilahiyye yaklaştı, yaklaştı ve Resfıl-ü mücteba'nın gerçekten hayatta ve sıhhatte olduğunu gözleriyle görünce, sanki bütün cihan kendisine bağışlanmış kadar sevindi, meserret ve saadete garkoldu. Cenab-ı Falır-i risaletin ve o yüce nur-u nübüvvetin mübarek
ayakları gölgesine yüzünü ve gözünü sürdü, ayaklarının tozunu sürme gibi gözlerine çekerek saatlerdir ağlamaktan şişmiş gözlerini nurlandırdı ve halini ona arzetti :
- Ya Resfılallah ! Babam, kocam, kardeşim, oğlum yoluna feda olsun, ben de senin yoluna feda olayım, tek sen sağ
ol, sana herşeyim kurban olsun, diye sevinçle inledi ..
Ey Resfıl-ü zişana aşık olduğunu iddia eden ve ondan ceza gününde şefaat bekleyen mü'min !
Aşk dediğin böyle olur, muhabbet dediğin böyle belli olur.
Seven sevdiği uğruna herşeyini feda eder. Bak, sana daha ı;ıeler anlatacağım. Kulağını aç ve iyi dinle ! ..
Ey Resül-ü zişan için canını feda etmeğe hazır olan ehl-i
aşk !
Zeyd bin Abdullah-il Ensari radiyallahu anh -il-Bari,
bahçesindel çalışıyordu. Medine-i müııevvere'den ve Mescid-i
Nebevi'den ağlamaya, ah-ü figana benzer sesler işitti. Kendi
kendine :
- Acep bu sesler ne ola ? diye düşünürken, oğlu çıkageldi ve :
- Ey benim şefkatli, merhametli babacığım, başımıza
gelenlerden haberin var mı ? dedi.
- Hayır, hiçbir şeyden haberim yok oğulcuğum. Bu sesler nedir, sen neden ağlıyorsun?
- Sorma ey babacığım, hiç sorma ! Ne sen sor, ne ben
söyleyim .. Söylerneğe dilim varmıyor, içim yanıyor, kalbirn
hasret ateşiyle kaynıyor.
- Oğul, Allah ve Resulüllah aşkına söyle, ne var ?
- Ey benim canım babam ! .. Başlarımızın tacı, dertli gönüllerimizin ilacı, şefi'imiz, önderimiz, rehberimiz, iki CihanEnv�r-üı-Kulüb, Cilt 1 - F: 29
- 450 -
da serverimiz, rahmeten lil-aJemiyn olan efendimiz beka alemine teşrif buyurdular, bizleri ve bütün ümmetini yetim bıraktılar, aramızdan ebediyyen ayrıldılar.
Zeyd bin Abdullah hazretleri, bu acı haberi alınca yıldırımla vurulmuşa döndü, ne yapacağını, ne söyleyeceğini bilemedi. Olduğu yere çöktü, başını iki elleri arasına alarak, kanlı gözyaşları döktü ve bir müddet sonra, ellerini semaya kaldırarak niyazda bulundu :
- Ey Allah'ım, ey ululardan ulu, yücelerden yüce Rabbim ! Gözlerimi kör et, Muhammed'siz cihanı görmeyi neyleyeyim? dedi.
Duası ve münacatı kabul buyuruldu, nazar-ı Muhammed'
den mahrum ve yetim kalan dünyayı bir daha göremez oldu
ve gerçekten kör oldu.
Yalnız o mu? Bu acı haberi duyan bütün aslıab-ı kiram,
herbiri bir halet üzere feryat ve figan ediyordu. Sıddıyk-ı
a'zamın mübarek kalbinde kaynaşan Resülüllah aşkı, ayrılık
ve hasret acısı öyle bir hale geldi ki, gözlerinden yaş yerine
kan akıyordu. Ağlamaktan o mübarek gözleri kan çanağına
dönmüştü. Hz. Osman'ın, hikmetlerle süsledikleri mübarek
dilleri sanki tutulmuştu, konuşamıyor ve için için hıçkırıyordu. Hazret-i Hayder-i Kerrar, Esedullah-i Veli, Kali-i bab-ı
Hayberi bu acı haber karşısında öylesine sarsılmıştı ki, hiçbir savaşta mağlCıp olmayan o büyük kahraman, o Allah'ın
arslanı, o · düşmanına göz açtırmayan, ama düşmanına hiç
sırt çevirmeyen yüce cengaver, sanki dizlerinin bağları çözülüvermiş gibi olduğu yere çökmüş, çocuk gibi ağlıyor, hasret
acısıyla ciğerini dağlıyordu. Faruk-u a'zam, Fatih-i İran, islamın adl-ü adaleti yüce şahsında nümayan olan Ömer İbn-il
Hattab, firkat-i Resül ile sanki mecnuna dönmüştü. Gözlerinden seller gibi yaşlar akıtarak, elinde kılıcı olduğu halde bir
o yana bir bu yana seğirtiyor ve :
- Kil'be-i muazzamanın Rabbi hakkıyçün, her kim Resfılullah vefat etti derse, onu bu kılıçla ikiye biçerim, diyordu.
Eba-Bekir radıyallahu anh, onun yanına gelmiş ve ona :
- Ya Ömer ! (İNNEKE MEYYİTÜN VE İNNEHÜM
MEYYİTÜN - Muhakkak ki, sen öleceksin ve muhakkak onlar da ölecekler.) ayet-i kerimesini işitmedin mi ? dedi ve bu
suretle onu ikaz buyurdu.
İslam adaletinin yüce timsali olan o kahraman, elinden
kılıcını atarak Resül-ü zişanın güzel siyretini, suretini ve meziyyetini veciz bir ifade ile aniatmağa ve alemiere rahmet ola-
- 451 _.
rak gönderilen o zat-ı akdesin hasret ve ayrılığından mütevellid duygularını dile getirrneğe başladı. Esasen, hakka tevekkül etmekten, kazaya riza göstermekten ve kadere boyun eğmekten gayrı ne yapılabilirdi ? Ama ne var ki, kim kimi teselli edecek, kim kimi yatıştıracaktı. Bütün aslıab-ı kirarn ve
özellikle ehl-i beyt-i Mustafa, tahammülü mümkün olmayan
bir firak ateşi içine düşmüş gibiydiler. Evet, ama elden ne g-elirdi ? Bunu önlemeğe kimin gücü yeterdi ? Olsa, olsa o gün
bütün Medine-i münevvere halkının yaptıkları gibi gözlerinden kanlı yaşlar akıtarak, kalplerindeki firak ve hasret ateşini biraz olsun söndürmeğe çalışabilirlerdi.
Ebu-Zer-il Gifari radıyallahu anh-il Bari buyuruyorlar ki :
- Beni, hayatımda üç olay helak edecek derecede ağlatm1ştır. Birincisi, Resfıl-ü zişanın aramızdan ayrıldığı gün, aşk
ve firak-i Muhammed ile öylesine ağladım ki, az daha helak
oluyordum. İkincisi, sekerat-ı mevtimi, yani ölüm serboşluğumu düşündükçe çok ağlarım, ki bu dahi beni adeta helak eder.
Üçüncüsü, kıyamet korkularını hatırladıkça ağlarım ki, orada olacak halleri dille söylemek ve kalemle tarif edebilmek
mümkün ve mutasavver değildir. O kimseye hayret ve ta'accüple bakarım ki, gece gündüz dünya zevk ve sefasına dalmış,
ahiret ve ahiretle ilgili hususlarda çok geri kalmış, bu dünyanın fani ziynetine aldanmıştır. Ölüm gelip, o kimsenin yakasına yapışmca, Azrail aleyhisselamın kılıcı gerdanına vurunca işi ve nasibi ağlamak olur ama, bilmem faydası dokunur mu ?
N efse uyup yar olursun bildiği n gümrah ile,
Ettiğin abdi uııuttun mu Hazret-i Allah ile,
Ey birader, akıtıp gözyaşın ah-ü vah ile;
Can-ü dilden diyelim estağfirullah-el aziym ..
Şu gafil kişiye ta'accüp olunur ki, rahat vaktinde Allahu
teala'yı tanır, dar zamanında ondan usanır. Başına dünya musibetlerinden bir bela gelse, ona sabretmez ve üstelik Mevla'
sını kullara şikayet eder. Oysa, kulluk bu demek değildir. Kulluk borcu böyle ödenmez. Allahu tea.la'ya kul olanın, belalara sabretmesi, kazaya riza göstermesi Allahu azim-üş-şana
kul olmanın gereği ve şartıdır. Bu dünyada, Allah'a kul olmaktan büyük bir şeref ve izzet yoktur ve olamaz. Allah'a kul
olan, iki cihanda sultan olur. Görmüyor ve anlamıyor musun
ki, alemiere rahmet olarak gönderildiği halde, Falır-i alem
sallallahu aleyhi ve sellem e�endimizin kulluğu, peygamberli-
- 452 -
ğinden evvel gelmektedir. O kelime-i münciyye-i mübareke ki,
ESHEDÜ EN LA iLAHE İLLALLAH VE ESHEDÜ ENNE
MUHAMMEDEN ABDÜHU VE RESÜLÜHU'dur, bu kelime-i
şehadette önce ABDüHÜ ve daha sonra RESÜLÜHU demiyor
muyuz ?
Evet, kulluk makamı peygamberlik makamından da önce gelmektedir ve iki cihan serveri efendimiz hazretleri da ima kulluklarıyla iftihar etmişlerdir. Mi'rac-ı güzini anlatan
ayet-i celile ki ( SÜBHANELLEZİ ESRA Bİ-ABDİHİ - Biitün noksan sıfatiardan münezzeh ve bütün kemal sıfatları ile
muttasıf Allahu azim-üş-şan lmlunu ... ) diye başlamaktadır.
Bu iltifat-ı ilahi, Allahu teala'ya kul olmanın ne derece ulu ve
·yüce bir makam olduğunu göstermiyor mu ?
Daha, evet dahası da var : Necm sfıre-i celilesinin 10.
ayet-i kerimesinde de ( FE-EVHA iLA ABDİHİ MA EVHA
Allah u teala'ııın vahyettiğini kuluna vahyeyledi..) buyurularak kulluk makamının yüceliğine işaret olunınuyar mu?
Sonra, yine aynı sfıre-i celilede, yukarıdaki ayet-i kerimeden önce : ( SÜMME DENA FETEDELLA FE-KANE KA- .
BE KA VSEYNi EV EDN A - Sonra, Resfılüllah saliallah u aleyhi ve selierne yaklaştı, aşağı sarktı ve ona iki yay lmdar, belId ondan da yak m oldu ... ) huyurulmak suretiyle, gerçek kul
olanın Allahu azim-üş-şana ne kadar yakınlık sağladığı beyan
buyurmuş olmuyor mu ? Ehl-i hakikat, bu ayet-i celileye şu
ma'na'yı da vermişlerdir :
Gözün, karası ile beyazı birbirine ne kadar yakmsa, Allahu teala abdi olan Rabib-i edibine ondan daha da yakın oldu, buyurarak yorumlamışlardır. Gerçekten, dikkat edilecek
olursa, gözün karası ile beyazı ( Kavs) yani yayın birbirine yakınlığı gibidir.
O halde, Allahu teala'ya kul ol ki, Hak seni kendisine yaklaştırsın. Allah azze ve cclle, bize can damarımızdan yakındır,
biz ona uzağız. Allahu teala'ya gerçek ma'nada kulluk eyle ki,
Allah da sana yaklaşsın.
Allahu azim-üş-şanın has kullarından Sultan-el-aşikiyn
ve Gavs-il-vasiliyn, aşk-ı ilahi ile mecnun olan ve bu yolda kelleyi veren Hallac-ı-Mansur hazretlerinin kıssasını İRŞAD namındaki kitabımızda anlatmıştık. Bu risaJemizde de, diğer bir
tarzda rivayet edilen kıssasını yazacağım ki, · aziz okuyucularımdan aşık-ı didar olanlar zevk alsınlar ve faydalansınlar.
Rabbim, sana ve bana tevfikini refik eylesin ..
- 453 -
H i K A YE
Hallac-ı Mansur hazretleri li-hikmetin kendisinden· zuhura gelen bir sözden dolayı zindana atılmıştı. Mübarek el ve
ayaklarına, bukağılar, kelepçeler ve zincirler vurulmuştu. Oysa, bütün bunlar kendisine bu yolda altun bilezikten daha güzel ve daha hoş geliyordu. Ellerindeki kelepçelerden, beline sarılan zincirden ve ayaklarına vurulan bukağılardan memnun
görünüyor ve halinden hiç şikayet etmiyordu. Zira, o bütün
bunların başına neden geldiğini biliyor ve sevdiği uğruna bütün meşakkat ve eziyetlere seve seve göğüs geriyordu. Bunu,
bir aşk ve muhabbet nişanesi sayıyordu. O günlerden birinde,
kendisini sevenlerden birisi izin alarak hapsedildiği zindana
gelmiş ve şahsen halledemediği bazı sırları çözebilmek için
himmetini niyaz etmişti. Hallac-ı Mansur :
- Sor bakalım, neyi öğrenmek istiyorsun ? diye ruhsat
verince, ziyaretçisi kendisinden şunları sormuştu :
- Sultanım, lfıtfedin ve bana şükrün, sabrın ve keremin
hakikatini tarif ve izah buyurun. Çünkü, kime sordurnsa inandırıcı ve tatminkar bir cevap alamadım, demişti.
Hallac-ı Mansur hazretleri gülümsemiş ve o zata şu cevabı vermişti :
- Dinle kardeşim, aşkta yoldaşım, sırda sırdaşım ! Hele
biraz sabret ki, sabrın hakikatine eresin .. İnşa'allah, bütün
müşkillerin hallolur ve önüne çıkar.
Tam bu sırada, namaz vakti olmuş ve Bağdat ilindeki ınİnarelerden ezan-ı Muhammedi okunınağa ve ümmet-i Muhammed'i huzura çağırınağa başlanılmıştı. Vaktaki, müezzinler
ESHEDÜ ENNE MUHAMMEDÜN RE8ULÜLLAH lafz-ı celiline gelince, Mansur hazretlerinin aşk-ı ilahi ile çarpan kalbine sanki bir ateş düşmüş gibi titrerneğe ve gözyaşı dökrneğe başlamış, cezbe-i ilahi zuhura gelmiş, alem-il gayb mesabesinde olan iç alemine şevk-i ilahi dolmuştu. Kendisine abdest
alması için su verilmediğinden, teyemınüro niyyeti ile mübarek ellerini zindanın duvarlarına vurmak için ismullah ile öyle
bir silkelemiş :ki, kendisini bağlayan kelepçe ve zincirler alelade bir ip gibi çözülüp açılmış ve yere düşmüştü. Bu hal ile teyemmüm ettikten sonra, farz olan namazı kılmış ve kendisine birer emanet saydığı kelepçe ve zincirleri tekrar yerlerine
takmış ve bu işi bitirdikten sonra da ziyaretçisine :
- İşte azizim, sabrın hakikati budur. Sıkıntı ve meşak-
- 454 -
kat halinde dahi Allahu teaJa'yı unutmamak ve hangi şartlar
içinde bulunulursa bulunulsun, yerlerin ve göklerin Rabbine
ibadeti terketmemektir. Yani, senin anlayacağın, kulluk görev
ve hizmetini hiçbir veçhile bırakmamak ve Mevla'ya isyan etmemektir, buyurdu.
Diğer sorularını daha sonra cevaplandıracağ·ını, henüz zamanı gelmediğini söylemişti. O günlerde Hallac-ı Mansur hazretlerini zindandan çıkardılar ve asılmadan önce mübarek ellerini kestiler. Kesilen ellerinden akan kanlar toprağa dökülürken, o kanla abdest aldı ve kendisine sual soran zatın yüzüne bakarak :
- Ey benim kardeşim, dedi. İşte, şükrün hakikati de budur. Onun bu halini görenlerden birisi, feryat ederek :
- Ya Mansur ! Allah aşkı ve muhabbeti nedir ? Lutfen bize bunu da izah ve tefsir buyur, nİyazında bulundu.
Hazret-i Hallac, büyük bir sükunetle cevap verdi :
- Allahu teala'ya aşık olmanın zahiri, işte şu anda gördüğün haldir, yere dökülen kanınla abdest almandır. Bunun
batını ise, mahlukattan içeri bir kapıdır ki, o kapıdan içeri girmedikçe beyan ve tefsir olunabilmesi mümkün değildir, buyurdu.
Az bir zaman sonra da, bu mecazi alemden, fani dünyadan çekilip ebedi aleme dahil oldu. Alem-i cemale intikalinden
bir süre sonra, sevdiklerinden birisi kendisini rü'yasında gördü. Cennet köşklerinden birinde oturuyor ve cennet meleklerinden birisi de kendisine hizmet ediyordu. Huriler, ona enis
ve yoldaş olmuşlar, naz-ü na'iym üzere etrafında dolaşıyor lardı. Kendisini bu halde gören ahbabına Hallac-ı Mansur hazretleri tebessüm buyurmuş ve :
- Ey aşkta kardeşim, hakikatte yoldaşım, demişti. İşte,
keremin hakikati de budur.
Can ile gfış eyle eşyada ENEL-IIAK na'rasın.
Dide-i ibretle bak, her zerre bir �lansur'dur ..
Ey Hakka taJip olanlar ! Ey cemal-i la-yezale aşık olanlar !
Ey rizayı Bari'ye ragıp olanlar ! ..
Allahu teala!ya aşık olanların, Allah yolunda nefs-i emmareleri makhur, aşk izinde vücutları heba'en mensur ve bütün _mahlukat ve mevcudat onların nazariarında menfur olur.
İbrahim Edhem hazretleri gibi, aşk yolunda tae ve tahtlarını
tarümar ederler, aşık-ı didar-ı ilahi olarak cennete giderler,
cennet-i zata dahil ve cemal-i la yezale vasıl olurlar. Mevla aş-
- 455 -
kı, öyle ulu bir muhabbettir ki, bir kulun kalbine girerse, ateş
düşmüş gibi alametleri zahir olur. Bu öyle bir aşk ateşidir ki,
od ve amber misali aşıkın her zerresine nüfuz eder ve bütün
azalarından güzel bir koku etrafa yayılır. Onların iradeleri ellerinden gider ve aşk yolunda Mansur gibi berdar olmaktan
bile çekinmezler.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, insanı bir katre meniden halk eylemiştir. Kudret-i ilahiyesinin en büyük delili ve
şahidi yine insandır. Kadir-i Kayyum olan Allahu zül-celaJ
vel-kemal hazretlerinin, kudret, hikmet ve azametini farkedebilmek için, o bir katre meniyi ve sonra ondan hasıl olan insanı kamili gözönüne getirmek kafidir. O bir katre meniyi,
ana rahminde kudret fırçasıyla kana, daha sonra kan pıhtısına tebdil buyuran ve nihayet ona kuvvetli kemikler, mafsallar veren, akıllara durgunluk veren bir sinir sistemiyle b ütün
insan vücudunu donatan, çepçevre en uç noktasına kadar damarlar döşeyerek kanı dolaştıran, bütün bunları et ve deri ile
kuşatan, sonra o cesedi ruh-u sultani ile dirilten ve ona dil
verip konuşturan, göz verip gördüren, kulak verip duyuran,
el verip tutturan, ayak verip yürüten, beyin verip şaşmaz ve
şaşırmaz bir intizamla bu mekanizmayı idare ettiren, tefekkür ve idrak verip hak ve hakikati öğreten Allahu azim-üş
§fı.n, insan adını verdiği o mümtaz ve müstesna mahlukun rahat yaşaması için yerleri, gökleri, yerler ve gökler arasındaki
herşeyi biz aciz ve günahkar kullarına hasr-ü tahsis eylemiş,
üzerinde yaşadığımız bu dünyayı denizler, dağlar, dereler, nehirler, renk renk, cins cins ağaçlar ve çiçeklerle süslemiş ve
bütün bu ni'metlere karşı da kendisine kulluk etmemizi emir
ve ferman buyurmuştur. Evet ; Allah azze ve celle insanı en
kamil, en mütekamil, bütün malılukatın en kudretlisi, en güzeli ve en akıllısı olarak halk ve icad buyurmuştur. Netekim,
mahbubu olan Rabib-i edibini de insandan seçmiştir.
Lekad hulaknel insane fi ahseni' takviym
Et-Tiyn : 4
Meal-i münifi : Biz, insanı en güzel bir biçimde halk ettik.
- 456 -
Peki, bütün bu gayret ve himmetler, bütün bu ilahi ni'
rnetler boşuna mıdır ? İnsanoğlunun, bütün bu himmet ve ni'
metlere teşekkürü nasıl olacaktır ? Bu soruların cevapları gayet sade ve açıktır. A1lahu teala herşeyi insan için ve insanı
da kendisi için halk ve icat buyurduğunu Rabib-i edibi vasıtasİyle lutfen ve keremen inzal buyurduğu kitab-ı mübiyninde açıkça beyan ve ilan buyurmaktadır. Demek oluyor ki, insanın teşekkürü de, kulluk ve ibadete layık ve müstehak Allahu azim-üş-şandan gayrı hiçbir ilah olmadığını bilmesi ve
buna sadakat ve samirniyetle inanması, onun varlığına ve birliğine tam ve kamil bir inançla iyman etmesiyle mümkündür.
Böyle bir iyman ve iykan ise, aşk ve muhabbet kapılarını
açar. Hakkın muhabbetine talip olanlar ise, onu bilmeğe, onu
bulmağa, onunla olmağa talip ve ragıp olurlar.
Bir dilde iki yare muhabbet sığınıyor,
Halvetsaray-ı vahdete kesret sığınıyor ..
hükmü gereğince, artık kalplerine Allahu teala'nın aşk
ve muhabbetinden gayrı hiçbir şey sokmazlar ve o vahdetsaray-ı aşkta haktan başka hiçbir şey bırakmazlar. Bu aşk ve
muhabbete engel olabilecek ne varsa hepsini silkeleyip atarlar, kalplerini ve kalıplarını kelimenin tam manasıyla temizler ve arındırır lar, ki ma'şuk orada milıman ola bilsin. Masi ·
vadan arınmış o tertemiz kalplerinin burcuna livayı Muhammediyye'yi dikerler, aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i
Resfılüllah ile dolu ve süslü olanlar elbette ve elbette vasıl-ı
il allah olurlar :
Biz arif-i agaJuz, biz aı,ıl{-ı billahız;
Maşuk ile hemrihız, müştak-ı cemaliz biz ..
Ne talib-i dünyayız, ne ragıb-ı ukbayız;
Biz aşık-ı Mevla'yız, müştak-ı cemaliz biz ..
sırrına ererler. Yoksa, kalbe aşk-ı Muhammedi nakşolunmaz, ağyar kalpten sürülüp çıkarılmazsa, yar o kalbe tenezzül buyurmaz. O kalbe ilhamat-ı ilahisini duyurmaz.
Şu halde, zahirierimiz insan nakşıyle nakşolunduğ·u gibi,
kalperimize de nakş-ı muhabbet-i ilahiyye nakşolunmazsa, ve
o nakıştan nur-u Ahmediyye tulfı etmezse hiçbir yere varamayız, maksuda eremeyiz, yollarda kalır ve perişan oluruz.
Hz. Ahmed'e tutunmadan, Ahad'a vuslat yoktur. Muhammedi bilmeyenin, muhabbetten nasibi olamaz. Bunu, böylece bilmek gerektir.
- 458 -
.-cek mes'ele değil midir ? Bu ve benzeri gafilleri, şaşkınları ve
-zavallıları ikaz buyurmak için Allah celle Kur'an-ı hakiminde şöyle huyurmaktadır :
Enı hasibtüm en tedhul-ül-cennete ..
El-Bakara : 214
Meal-i münifi : Ey mü'minler ! Yoksa siz, sizden önce ge
.çen N ebi'lerin ve mü'minlerin mesel olmuş halleri başınıza gelmeksizin cennete gireceğinizi zanneder misiniz?
Evet, bizden önce gelip geçen Nebi'lerle onlara tabi olan
ümmetieri ne korkunç belalara ve musibetlere katlanmışlar
da, cennete girmeği ancak öyle hak etmişlerdir. Yusuf aleyhisselam, zindana atılmadı mı ? İbrahim aleyhisselam, Nemrud tarafından ateşe atılmadı mı ? Yine Hz. Ihrahim aleyhisselam Allahu teala yoluna bütün mallarını vermedi mi ? Sevgili oğlu İsmail aleyhisselamı kurbana getirmedi mi ? Circis,
Allah yoluna eza, cefa ve meşakkatlere göğüs germedi mi ?
.Zekeriya ve Yahya aleyhimüsselam destere ile biçilmedi mi ?
Onlar, Hakkın rizasma ermek ve cennetine girmek için bütün
bu musibetlere ve belalara seve seve katlanmadılar mı ? Ey
gafil ! Allah yolunda, malının kırkta birine kıymadan cennete
girebilmeği nasıl umarsın ?
Bazıları da diyorlar ki :
- Efendim, biz devlete vergi veriyoruz. Vaktiyle vergi
yokmuş ve o sebeple zekat verilirmiş !
Hey zavallı, hey şaşkın .. Yerin göğün, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin Rabbi, yılda bir defa
malının kırkta birini ver buyuruyor. Sen, kim oluyorsun da
Rabbinin bu açık ve kesin emrine karşı bir takım batıl iddialar öne sürebiliyorsun ? O malın tamamını sana kim verdi ?
Verdiği gibi geri almasını da bilmez mi sanıyorsun? O mal
ve mülk ve o altun ve gümüş kıyamete kadar senin yanında kalacak, seni ölümden kurtaracak mı zannediyorsun ? Yarın, sen
de başkalarından zekat ve yardım bekleyecek hale düşüverirsen halin nice olur ? Hem, Rabbinin emrini tutmayacaksın, bir
takım saçma sapan iddia ve bahanelerle zekatını vermeyeceksin, sonra da Rabbinden rahmet ve mağfiret bekleyeceksin ..
- 459 -
Allahu teala'nın huzuruna nasıl çıkacağını, kendini orada na- '
sıl savunacağını hiç düşündün mü?
Ahiret ve kıyamete iyman eden, Allahu teala'ya vuslat
dileyen, onun rizasını kazanınağa çalışan, değil yılda bir kez
malının kırkta birini, gerekirse malının tamamını canını, evladını Allah yolunda feda eder. Allah yoluna, maliarına ve
canıarına kıyamayanlar, şefi-ül-müznibiyn olan Resfı.l-ü zişandan ne yüzle şefaat bekleyebilirler ? Hem, ümmet-i Muhammed'den olduğunu söyleyeceksin, hem de onun tebliğ buyurduğu ilahi emirlere ve hükümlere karşı geleceksin, olur mu
böyle Müslümanlık, olur mu böyle insanlık ? O zat-ı akdes, Allah yoluna herşeyini feda etmedi mi ? Bu yolda bize, bütün üroınetine örnek olmadı mı ? Senin, din-i mübiyn-i islam uğrunda ve Allah yolunda ne gibi bir fedakarlığın var ? islam davasına bir kuruşunu, bir tek kılını feda edebildin mi ? Oysa,
iki cihan serveri, mü'minlerin önderi ve ahir zaman peygamberi Uhut'ta islam davası uğrunda savaşırken, mübarek dişlerini kırdılar, amcası Hz. Hamza radıyallahu anhı şehit ettiler,
aziz şahsına ve kutsal şahsiyetine türlü türlü eza ve cefada
bulundular da asla şikayet etmedi. Evlat ve iyalinin nafakalarını açlara ve muhtaçlara yedirdi. Hatta, alem-i cemale intikal buyurduğu gün, hane-i saadetlerinde kalan son dirhemleri de fakiriere sadaka olarak dağıttı. O peygamberler peygamberi, Rabbine ibadet etmek için mübarek ayakları şişti de,
yine kulluk ve ibadetten vazgeçmedi. Çok geceler, sabahlara
kadar uyumayarak Rabbine el açıp ümmetinin af ve mağfireti için niyazda bulundu. Ümmetinin bağışlanmasını Haktan
diledi. Hangi birisini sa yayım, hangisini anlatayım ?
Bir de, senin ve benim ibadet diye yaptıklarımızı, yapabildiklerimizi, islam uğrunda ve Allah yolundaki fedakarlıklarımızı gözönüne getirelim ve kara kara düşünelim. Halimiz ne
olacak?
Ey benim kardeşim!
Bir gün, nasıl olsa hesaba çekileceğiz. Allahu teala, bizi
hesaba çekmeden biz kendimizi hesaba çekelim ve nefsimizin
muhasebesini yapalım ve bilançosunu çıkaralım. Bakalım, karda mıyız zararda mı ?
Atalarımız, Allah için ve Allah yolunda can verdiler, k an
verdiler, mal verdiler. Bize, altı ve üstü tabii zenginliklerle
dolu cennet gibi bir vatan bıraktılar. Allahu teala cümlesinden razı olsun, onlar yüz aklığı ile geldiler ve geçtiler, candan
- 460 -
geçip cananı buldular, maldan geçip bağ-ı cinanı buldular, dünyadan yüz çevirdiler, Cemal-i la yezale erdiler.
Alemiere rahmet olarak gönderilen Resfıl-ü mücteba, Hakka ibadet için sabahlara kadar ayakta durmaktan mübarek
ayakları şişti demiştik. Bizlerin de leş gibi uyumaktan gözlerimiz şişiyor. Başta, Rabib-i edib-i Kibriya olmak üzere
gelmiş geçmiş bütün islam büyükleri, ünlü bilginler, atalar,
dedeler, nineler, Allah yoluna canlarını seve seve feda ettik··
leri halde, biz bir tırnağımıza kıyamıyoruz. Onlar, Allah aş-·
kı için kanlarıyla abdest aldılar, biz su ile abdest almağ·a üşeniyoruz.
Ahiretimiz perişan ! Ama, hiç olmazsa dünyamız ma'mur
olsaydı.. Oysa dünyamız da berbat ve harabat .. Kafirin, ahireti perişan ama, dünyası ma'mur. Biz Müslümanlarin ehl-i
iymanın ise, hem dünyamız hem de ahiretimiz ma'mur olması
gerekirken, Kur'an-ı azim bize hem dünyamızı, hem de ahiretimizi imar etmemizi emir ve ferman buyurmuşken, Resfı.l-ü
zişan da hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için, hemen yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalışıp çabalamamız gerektiğini hepimize duyurmuşken, neden ve nasıl bu hallere düştük. İslam
için yüz karası olan GERi KALMIŞ ÜLKELER tarifinin içine girdik. Ben sana neden olduğunu söyleyim :
Çünkü, Allahu teala!nın men'ettiği, Resfıl-ü zişanm zemmettiğ·i bütün kötü huylar bizde, bütün menhiyyat bizde, tenbellik ve miskinlik bizde, dedi-kodu bizde, ağız kalabalıklığ·ı
bizde, laf ebeliği bizde, birbirini çekememek, mü'min kardeşinin elindeki ni'mete hased etmek bizde, kendi ayıplarımız,
kusurlarımız ve günahlarımız apaçık aratada iken başkalarmda kusur, ayıp ve günah aramak bizde, birbirimizi hor görmek
bizde, birbirimizi beğenmemek bizde, herkesi tenkit etmek ve
kendimizi pek akıllı saymak bizde, hasılı ne kadar kötülük ve
pislik varsa hepsi bizde ..
Oysa, böyle mi olacaktı ? Böyle mi olmalıydı ? Elimizde,
öyle bir kitab-ı azim var ki, bütün saadet ve selamet yolları-·
nı açıkça, hiçbir kuşkuya yer vermeyecek açıklıkla gösteriyor.
Başımızda öyle bir peygamber-i alişan var ki, bizleri hak ve
hakikate, kurtuluşa, kutluluğa ve mutluluğ·a davet ediyor ve
bunun yollarını ve çarelerini de bildiriyor. İnsanlığın, tabii ve
beşeri bütün ihtiyaçl::trına cevap verecek en yüksek akli ve
mantık! prensipler üzerinde kurulmuş öyle bir şeriatirniz var
ki, bize insan olmayı, ilerlemeyi, yükselmeyi, ilim tahsil et-
- 461 -
meyi, bir san'at ve zenaat sahibi olmayı, yardımlaşmayı, kardeşliği, birliği ve beraberliği öneriyor.
Bütün bunlara yüz çevirmişiz, birbirimize düşmüşüz, sen
-ben kavgasına tutuşmuş uz ve bu yüzden de bir asırdanberi
mütemadiyen veriyoruz. Atalarımızın kanlarıyla, canlarıyla
aldıkları ülkeleri boyuna düşmanlarımıza kaptırıyoruz. Hala
uyanmıyoruz, haJa uyanamıyoruz. İkinci Viyana bozgunundanberi vere vere şu mübarek Anadolu yararnadasına sığındık
kaldık. Hak korusun, burayı kaptırırsak halimiz nice olur,
nerelere gideriz ? Vazgeçelim şu sen - ben kavgasından, bırakalım birbirimizle uğraşıp dalaşmayı, birbirimizi kötülemeyi, tam tersine birbirimize sarılalım, birbirimizi tanıyalım,
birbirimizi sevelim. Dinimiz böyle emrediyor, akıl böyle di
yor.
Eloğlu aya çıktı, ay yüzeyinde yürüyor. Biz, hala sokakta doğru dürüst yürümesini öğrenemedik. Madenierimiz var
işletemiyoruz, petrolümüz var, tamamiyle bulup çıkaramıyoruz, tabii zenginliklerimiz ve ürünlerimiz var, satıp para kazanamıyoruz.
Silahımızı bırakmış, tamburamızı ele almışız, vur patlasm, çal oynasın .. Bugün ne bulduksa zıkkımlanalım, yarına Allah kerim ! Amenna ; Allahu teala elbette kerimdir ve rahiymdir ama, sana ve bana düşen bir görev de yok mu? Bu dünyaya yiyip içmeğe, gezip tozmağa, gönül eğlendirmeğe mi geldik ? Abdest yok, namaz yok, başka ibadet ve ta'at yok, hayır
hasenat yok, yok, yok.. Gözlerimiz başkalarının malında ve
ırzında, ellerimiz başkalarının cebinde, aklımız fikrimiz hiyle ve desisede, bütün düşüncemiz :
- Beş kuruş sermaye koyarsam, nasıl beşyüz kuruş kazanırım ? dalaveresine cevap bulmakta, halkı aldatmakta, milleti saymakta, önüne geleni dolandırmakta .. Böyle insanlık olmaz, hele böyle Müslümanlık hiç olmaz. Terlemeden, yorulmadan kazanmak, har vurup harman savurmak, şunun bunun sırtından geçinmek insanlık ve hele Müslümanlık değildir.
Kendi hayatına bir yön verememiş, çoluk çocuğunun rızkını temin edememiş, dünyada hiçbir sorumluluk altına girmemiş kimseler bile, tıklım tıklım dolu kahvehanelerde oturup
hükumeti tenkit ediyor, o kıt ve kısır aklıyla dünyaya nizarn
verrneğe özeniyorlar. Donlarını bile hükfimetin bağlamasını mı
istiyorlar nedir, herbiri bir siyasi, hepsi başlı başına bir diplomat .. Yolların pis, sokağın pis, evin pis, için pis, dışın pis,
kalbin pis, kahbın pis, sen ortalığı temizleyeceksin öyle mi ?
- 462 -
Şaşarım senin aklına ! Ay oğul ; sen herşeyden önce geçimieriyle mükellef olduğun çoluk çocuğunun nafakalarını düşün,
boşu boşuna oturup laf ebeliği edeceğine kendi haline göre bir
iş bul, az deme bir şeyler kazan, yavrularını ele güne muhtaç
etme, avuç açtırma, boyun büktürme. Sonra, tövbe edip içini temizle ve hakka kul ol, elinden geldiği ve gücünün yettiği
kadar kulluk görevlerini yerine getirrneğe bak. Sonra, eline
üç beş kuruş geçince, üstünü başını temizle, kapının önünü
temizle, herkes kapısının önünü temizlerse bütün sokak temiz olur. Alemin dedi-kodusundan, çekiştirmesinden sana ne ?
Şimdiye kadar bunun sana ne bayrı oldu? Teker teker her
birimiz böylece gerçeği bulur, Allah'a kul olursak, toplum kurtulur. Yoksa, sonu büsran ve nedamettir. Doymayan bir mide ve ağız, bir türlü dolmayan ve kanmayan bir karıncağız,
bilmem bu gidişle nereye varacağız ? Alış-verişimiz hiyleli,
ya eksik ya çürük .. Tüccar ha'in ve muhtekir .. Alimler kıskanç ve mütekebbir .. Zenginler merhametsiz ve mürüvvetsiz,
fakirler sabırsız ve gayretsiz, çoğunluk uyuşuk ve basiretsiz,
ama kime sorarsanız :
- El-hamdü lillah Müslümanım, diyor.
Halbuki, şeriatin sahibi de şöyle buyuruyor :
- Ahiretle ilgili arnelleri bir yana bırakarak, mal ve para toplayan, güzel giyinmekten ve nefis yiyecekleri yemekten
gayrı bir şey düşünmeyen gafil helak olsun ! ..
Kulluğumuzu bilelim kardeşler, aczimizi, hiçliğimizi anlayalım. Allahu teala'ya hakkıyla kul olalım, helal kazanalım,
çoluk çocuğumuza helal yedirelim, temiz giyinelim, temiz olalım, temiz şeyler yiyelim. Bunlar, islam dininde mübah olan
şeylerdir. Ama, ölümü ve ahireti unutmayalm, bu dünyada
yaptıklarımızın yanımıza kar kalacağını sanmayalım ve birgün bütün yaptıklarımızın hesabını vereceğimizi unutmayalım. Zerre miktarı hayır işleyen onu bulacaktır, zerre miktarı şer işleyen de onu bulacaktır. Allahu teala'nın azabına tahammül edemeyiz, dünya hayatında bayrı ve şerri seçerneyenler, yarın çok pişman olacaklar ve çok döğüneceklerdir :
Şer ile olmaz isen alude,
Dü-cihanda olursun asude ..
Dersimize devam edelim:
EJ.,J.,ETİY TATTALİ'U ALEL-EF'İDEH - O ateş, öyle
bir ateştir ki, kalbin tam ortasını örter ve kafirin kalbini yakınakla ferahlanır. İnsanın FU' AD'i kalbin ortası olup, ruha
- 463 -
bitişiktir. İş böyle olunca, o ateşin şiddeti cehennem ehlinin
kemiklerini kır ar ve kemikleri örten et ve derileri yakar. Şehvet ehli olan zenginlerin, haram ve helal aramayan ve haramla karınlarını dolduran haram yiyicilerin karınıarına sirayet
eder ve oradan göğüslerine geçer. Kalpleri üzerine yayılır ve
şiddetle yakar ama tamamen imha etmez. Zira, böyle olsa bunlar ateşin elemini duymaz ve tadınazlardı. Oysa, cehennem ehli yanar, derileri kavrulur. Fakat, her şeye kadir olan Allahu
zül-celal vel-kemal hazretleri, ateşin şiddetinden yanıp kavrulan derileri, sinirleri, etleri ve kırılan kemikleri tekrar iade
eder :
iıme/le:iyne keferu bi-ilyiltina sevfe nusliyhim nilril küllemı'i ııadicet c iA IUdühüm beddelmilıüm cüliJden gayrelıil li-ye:uk-ül aza b ... En-Nisd : 56·
Meal-i münifi : (Şüphesiz ayetlerimizi inkar ile kafir olanları, yakında ateşe koyacağız ve derileri yanıp piştikçe, daimi
aza bı tatmaları için onları başka derileri e değiştireceğiz.)
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin, bu ayet-i celilede EF'İDE'yi tahsis buyurmasının sebebi şudur :
Kalp, yani fu'ad ( Efi'de, fuad'in çoğuludur) BEYTULLAH'tır. Yani, bir manada Allah ve Resulüne tahsis olunan
mukaddes bir azadır. Dünyanın kalbi Ka'be-i Mu'azzama olduğu gibi, vücut ülkesinin ka'besi de kalptir. Kalp, nazargah-ı
ilahi olduğundan, bu mukaddes aza kafirler ve fasıklar tarafından yerli yerince ve gereğince kullanılmaz ve oraya bir
takım batıl akide ve inanışlar, kötü niyyetler, fasit ve çirkin
arneller doldurulur, fitne ve fesat yuvası haline getirilir. Öyle·
ki, bütün günah ve kötülüklerin, bütün fesat ve ma'siyyetlerin
karargahı oluverir. İşte, o şiddetli ateşin kalp üzerine isabet
etmesiyle, manada bütün azalara cari olacağından azabın kalp
üzerine olacağı ifade olunmuştur.
Gerçekten, insanın fu'adi, bedenindeki uzuvların hepsinden latif olduğundan en ziyade elem duyan ve azaba uğrayan.
da yine kalp olur. Bu bakımdan diğer bütün uzuvlardan daha
- 464 -
hassastır. Netekim, a.şkullah ve muhabbetullah ateşi de kalbe
düşünce, tekmil kalbi kaplar ve aşk-ı ilahi kalbi kaplayınca
da o kalp cezbe sahibi olur ve cezbe-i Mevla ile meczup görünür ki, Hallac-ı Mansur gibi Allah yolunda, Allah için darağ·acına kadar gitmekten çekinmez hale gelir İbrahim Edhem gibi, tae· ve taht gözüne görünmez, hepsini bir anda terkeder ve
yollara düşürür. Bunlar ancak Cemal-i ilahiyyi temaşa ilc
m esrur ve handan olabilirler.
İNNEHA - Cehennemin o korkunç kapıları
ALEYHİM - Cehennem ehlinin üzerine
lUÜ'SADE - Kapa.nmıştır.
Evet, cehennemin o korkunç kapıları, o kötü hareketlerde bulunan kafirlerin üzerine kapanır ve kilitlenir ve o kafirler bir daha bu azaptan kurtulamazlar ve ebediyyen orada. mahpus kalırlar. Bu gerçeği idrak edip anlayabilmeleri
için, böyle yapılır.
Cehennem ehlinin ahü feryatları, istimdatları, yalvarıp
yakarmaları dışarıya aksetmez ve dışarıdan duyulmaz. Onlara, birazcık olsun ferahlık verecek rüzgar ve o korkunç hararetten korunup kollanacak küçük bir gölge, bir parça serinletecek yağmur da verilmez. Hayat ile memat arasında kalırlar,
·sağ ve sollarını farkedemezler.
Fİ AMEDİN lUÜMEDDEDEH - Cehennem ehli, demir
direkiere bağlı oldukları halde bu azabı tadarlar. Çünkü, bu
kafirler dünya hayatlarında iken kendilerini amed-i ma'nevi
olan yani ma'nevi direk mesabesinde bulunan bir takım batıl akidelere, sapık inanışlara, kötü ve çirkin huy ve davranışlara, Allah ve Resulünün ve Resfıl-ü zişana tabi olan salihIerin beğenmedikleri ve yerdikleri umdelere saplanmışlardır.
Bundan dolayı cehennemde çekecekleri azabı ve cezayı da,
dünya hayatında bağlandıkları sapık umdelerden, direklerden
"kinaye olarak Allahu sübhanehu ve teala madde olarak yaratacak ve kendilerini o umdelere, o direkiere bağlatarak cezalandıracaktır. Dünya hayatında bütün izzet ve şerefi, yalnız mal mülk, rütbe ve makam zanneden ve :
- Biz, kölelerle, fakirler le bir miyiz ? Onların iyman ettiklerine biz iyman edemeyiz, diyerek iymandan yüz çeviren
bu kafirlere, mevki ve mansaplarıyla öğünen ve böbürlenen o
gafillere, bu şekilde azap olunacaktır. Allalın zül-celal, bunla-
- 465 -
rı demir direkiere bağlamak suretiyle dünyada mü'minlerc
karşı takındıkları kibirli tavırlarını, yaptıkları hakaretleri
kendilerine hatırlatacak ve tattıracaktır.
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım!
Bütün bu azaplardan, iztiraplardan, hakaretlerden kurtulmak istiyorsak fırsat elde, söylemek dilde iken Allahu teala'ya ve onun sevgili peygamberine iyman edelim. Suçlarımıza, günahlarımıza ve kusurlarımıza tövbe edelim ve bir daha o kötü ve çirkin suçları, günahları işlemeyelim. Elimizden
geldiği ve gücümüzün yettiği kadar hayırlı ve güzel arneller
işleyelim, Allahu azim-üş-şanın men'ettiği, Resfıl-ü zişanın
tiksindiği kötülüklerden kaçınalım. Allahu teala'yı ve Resfıl-ü
mücteba'yı aşk ile, şevk ile sevelim, kalplerimizden onların
sevgilerinden başkasını sürüp çıkaralım, nazargah-ı ilahi olan
kalplerimizi her türlü kirlerden ve pisliklerden temizleyip,
arındıralım, rızayı ilahiyye erelim, Cemal-i yezali görelim.
Ya Rab ! Bizleri, narından azat eyle, sana ve sevgili peygamberine karşı aşk ve muhabbetimizi, iyman ve iykanımızı müzdat eyle, lfıtuf ve kereminle, fazl-ü inayetinle cümleınizi şad eyle, dünyevi ve uhrevi bütün müşkillerimizde bizlere imdat eyle, sevdiğin kullar meyanında bizleri de yad eyle,
ümmet-i Muhammed'i ber-murad eyle, iki cihanda da bizleri
abad eyle .. Bi-hürmeti Ta-Ha ve Ya-sin ve bi-izzeti al-i YaSin ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-F ATİHA ..
Envar-ÜI-KuiQb, Cilt 1 - F: 30
ENV AR - ÜL - KULÜI
(Kalblerin N urlar1)
DERS: 11
MÜNDERECAT :
Fussilet sfıre-i celilesinin 19 - 22'nci ayet-i kerimelerinin
tefsiri - Kıyamet ve malışer alıvali - Kafirleri ve günahkarları bekleyen korkunç akibet - Mü'minlere bahş ve
ilısan buyurulacak ebedi ni'metler - Ölüme, kabre, kıyamete, mizana ve hesaba inanmayanlar hüsrana uğrayacaklardır - Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin ahirette sorulacak dört soruya ait irşatları - İnsanın, ölmeden önce kendisini imtihan etmesi, hesaba çeh:mesi ve ahirete ona göre hazırlanması
lazımdır - Akıl ile nefsin farkları nelerdir - Koruma){
ve kollamak mecburiyetinde bulunduğumuz en tehlikeli uzuvlar nelerdir - El ve dil konusunda bazı açıklama ·
lar - Müslüman, elinden ve dilinden bütün Müslümanların emin ve salim olduğu liişidir - I. Sultan Ahmed
Han devrinde olmuş bir vak'a - Sünbül Sinan dergahı
şeyhi Adli efendinin bir imtihanı - Derviş Mehmed'in
zeka ve feraseti - İnsan kelamı insana te'sir eder de,
Allah ketarnı etmez mi - Velilerde zuhura gelen kerametler, Nebi'lerde zuhura gelen mfı'cizelerin berekatıdır - Aşk nedir ve gerçek aşık kime derler - Dalıhak'in
zalim bir hükümdarı uyarması -
İmam-ı Ali kerremallahu vechehu efendimizin bir irşatları - Şakik-i Belhi
hazretlerinin, Harun-er-Reşid'e öğütleri - Dünya malı
ve insan konusunda bir mukayese ..
Sallfı ala seyyidiııi l\luhaınıned
Sallfı ala mürşidinii. Muhammed
Sallfı ala şefi-i zünubina Muhammed
Sallfı ala envar-ı kulubina Muhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah.. Ez-zahirü Allah .. Elbatınü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kane fi kalbihi Allah .. Femu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ..
Rabbişrah-li sadri ve yessir-li emri vahlfıl ukdeten min
lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bii-i bad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül-hakim ..
Sübhaneke la fehme lena illa. ma fehhemtena inneke entel cevvad-ül-kerim ..
E 'uz li billahi min-eş-şeytan-ir-raciynı Bismillah-i r-Rahman-ir Rahiym.
Ve yevme nuhşerü Cı 'da-ullahi ilen-na ri fehiim uuze 'ün. Hatta iza nu;
cd 'iiha şeh ide aleyhim sem 'uhüm ve ebsdrühüm ve cüliidiilıiim b ima kan u
yd 'me/un ve kala licülüdihim . lime şelıidtüm aleuna kalıl eniakanallah iillezi. eıi iaka kiilie ŞE'y 'in ce h ii u e lıalakakiim ev ı: de merretin ve il ey hi
türce 'ıln ve ma küntüm testetirılne en yeşlıede aleykiim sem'uküm ve la
ebsarüküm ve la cülıldiikiim ve lakin zanentüm ennallalw la yd 'lemii kesiyren minıma td 'melu n... Fussilet : 19 - 22
- 470 -
( Zikret o günü ki, Allalın teala'nın dü�manları olan müşriklerle münafıklar toplanıp hepsi birden ateşe sevkolunacaklardır. Nihayet, oraya geldikleri zaman kulakları işittiklerine,
gözleri gördüklerine ve derileri işlediklerine şahitlik edecelitir. Onlar derilerine: «Ni�in aleyhimize şahitlik ettiniz? Oysa,
biz sizden azabı def'etmek için işlediğ!miz kötülüldcri gizlemiştili .. » diyeceklerdir. Onlar da: «Bizi, herşeyi söyleten Allahu teala süyletti, ki sizi ilk defa o halk etmişti. Yine ona
rücu ediyorsunuz. » diyeceklerdir. Onlara: «Siz, o kötülükleri
işlerken, rezil olmamak korkusuyla herkesten gizlerdiniz. » Ne
kulaldarınızın, ne gözlerinizin ve ne de derilerinizin aleyhinizde şahitlik edecelderini düşünmez, sakınmazdınız. Allalnı teala, yaptı1darınızdan bir çoğunu bilmez zannetmiştiniz.)
Ey aklım başımda, ibret gözümde, haya eynimde, merhamet ve iyman kalbirnde diyen kişi !
İbret gözüyle bak ve kulaklarından gaflet pamuğunu çıkararak iyi dinle ve anla :
Vücut dediğimiz şu beden yapısı gayet zayıf, gideceğ·imiz
yol ise gayet uzak.. Bu yoldan, bu müthiş seferden dönüş yok ..
Ömürlerimiz çok kısa ve kıyametimiz olan ölüm ise çok yakın .. Kıyamet gününün muhakemesinin çağıncısı Cebrail aleyhisselam, maliki, meliki, kadısı Allah celle celalühu hazretleridir .. O korku ve dehşet gününde, insanların vücutları çıplak,
bütün ayıpları ve kabahatleri meydanda olacak .. Ağızları susuz, ciğerler korkunç bir hararetle yanık, karınlar aç, akıllar şaşkın ve hayran, ayaklar, eller, gözler, kulaklar ve bütün uzuvlar sahiplerinden davacı ve şikayetçi, dostlar ve alıhaplar birbirlerine düşman kesilmişler :
El-e/ı il {(ı 'ii .ıwvrn e- izi n IJfı 'elli h ii m l i-IJii'clin aci ii P t'iin illei-m üttelcıyn ...
Ez Zuiınıf : (;?
(O gün, müttekilerden ba�ka dostlar, dostlukları aza ıl
sebebi olduğu için, birbirlerine dü�mandırlar.)
Kimi dizine, kimi göbeğine, kimi göğsüne ve kimisi de
boynuna kadar teriere gömülmüşler .. Beyinler, kavurucu sıcak yüzünden kafa tasları içinde kaynamaktadır. Güneşin ha-
- 471 -
rareti öylesine artmış ve insanların üzerlerine o kadar yaklaştırilmıştır. Cehennem, malışer yerine getirilmiş, ateş ve gayzını halkın üstüne saçmaktadır. Zalimlere azabetmek için, adeta acele etmektedir. Gözler, yuvalarından fırlamış, herkes kendi derdine düşmüş, anneler yavrularını fedaya hazır, babalar
evlatlarını unutmuşlar, peygamberler ümmetierini unutarak
nefisleri derdine düşmüşler ve ancak kendilerini düşünmekteler, zalimler ve asiler :
- Eyvah, mahvolduk.. Yazık oldu bizlere ! diye inim inim
iniernekte ve feryat etmekteler, saç ve sakallarını yolmaktalar, bir çoğu pişmanlık içinde ellerini ısırmaktalar :
V e yevme J/2 'addiiz-zalimü aia uecleylıi uekulii ya-leyt.eıı-ittehaztii maarresuli sehiyld ...
El-Fürkan : 2;-
Ve o giin zalimler pi�manlık duyarak ellerini ısıracak ve
diyeeelder ki : «Ah, nolaydı, Resfıl-ü ziı,anla birlikte hak yolumı tutaydım .. »
ZaJim emirler ve amirler, düçar olacakları azap ve i kabı
aniayarak ağlayıp feryat etmekteler, namazlarını kılmayanlar, namazlarının kıymetini bilmeyerek o büyük ni'meti kaybedenler, ibadetlerine riya karıştıranlar hasret ve nedamette, faiz yiyerek halkın kanını emen tefeciler uğrayacakları
azabın şiddet ve dehşetiyle tiril tiril titremekteler, serhoşluk
veren şarap ve saire gibi içkileri, Allahu tefıJa'nın men'ettiği
hamrı içen asiler, hüngür hüngür ağlamaktalar, ilmi ile amil
olmayan ve tahsil ettikleri ilimleri nefisleri arzularına alet
eden sahte bilginler derin bir mahcubiyyet içindeler, kafirler,
münkirler ve müşrikler korkularından birer tarafa sinmiş
çekecekleri azap ve iztirabı düşünmekteler, yüzleri kararmış,
rludakları morarmış, gözlerinin feri kalmamış, mahkum edilecekleri azap ve ikabı düşünmekten akılları başlardan gitmiş,
. diller korku ve susuzlukla göğüslere kadar düşmüş, perişan
bir halde cehenneme gönderilmek üzere sıra beklemekteler,
cehenneme mü'ekkil olan meleklerde ve hele zebanilerde ise hiç
merhamet yok, görünüşleri ve gezip yürüyüşleri bile korkunç
- 472 -
ve dehşet verıcı, aldıkları emri tereddütsüz yerine getirmek
üzere hepsi hazır ve müheyya bekliyorlar :
Ya eyyühelleziyrıe amenii. ku enfüseküm ve ehliyküm nciren VP k ııdiih en-nasü vel-hıcdretü aleyha me la 'iketün gılazün şidadiin la ya 'sıwallalırc'
ndi emerehiim 1Je uef'aHine mô. uü 'mr>rün ...
Et-Tahrim : G
( l<�y iyman edenler ! Allahu teala'nın emirlerine uymal{
ta ve nehiylerinden k�ınınakta l{endinizi ve ailenizi o ateşten koruyun, ki yakıtı insanlarla taşlardır. Ona memur �,ok
haşin ve şiddetli melekler vardır ki, Allahu teala'nm emrine
kar" ı gelmezler ve emrolundukları işi derhal yerine getirirler.)
Cehennemin üzerine sırat köprüsü gerilmiş, kıldan ince
ve kılıçtan keskince, onun altında bütün şiddet ve dehşetiyle
cehennem ve türlü işkence ve azaplar hazırlanmış, terazi kurulmuş, arnelleri tartıyor, malışer yerini sayısız melekler abluka altına almışlar, bu korkunç manzara her tarafa dehşet
salmış ve bütün malışer halkını korku almış, herkes sırasını
bekliyor.
Fakat ... Mü'minler, sıratı kuş gibi geçmekte, salihler Revser'den içmekte, oruç tutanlar ilahi sofrada ağırlanıyorlar,
müttekiler cennet elbiselerini giyiniyorlar, aşıkların ve sadıkların yüzleri ak ve her yanları berrak, adil emirler ve amirler
arşın gölgesinde dinleniyorlar, Allahu teala'ya kıyam, rüku ve
secde edenler, halkın ihtiyaçlarını giderenler, malılukata şefkat ve merhamet gösterenler, Allah için Allah yolunda hizmet
edenler, vazifelerini hakkıyle yaparak kötüye kullanmayanlar,
hak için halkın hizmetine koşanlar, mazlumların gözyaşlarını silenler, Hakka yürüyenler, Hak için söyleyenler, Hak rizası için iş görenler, Allah rizası için ödünç verenler, kendilerini
bütün haramlardan sakınanlar, Allahu teala'dan korkanlar,
Allah için birbirlerini sevenler, hak yolunda gaza eden gaziler, şehitler, hak dostları, ilimleri ile amil olan alimler, iki cihan serveri, aşıkların ve sadıkların rehberi, velilerin önderi,
ahir zaman peygamberi Hz. Muhammed Mustafa sallallahu
- 473 -
teala aleyhi ve sellem efendimizin LiVA-1-HAl\lD narnındaki
sancağı altında toplanmışlar, hepsinin de yüzleri nurlu, gö-·
nülleri sürurlu, sevinç ve saadet içinde birbirlerini tebşir ve
tebrik etmekteler, cennetin kapıları açılmış, sarayları ve köşkleri süslenmiş, huriler, gılmanlar ve viidanlar sahiplerini beklemekteler ..
Ey benim mü'min kardeşim ve Hak yoldaşım:
Gözlerinin önüne iki ayrı manzara sermeğ·e çalıştım. Bunların ikisi de haktır ve gerçektir, bu gözler pek yakında bu
iki manzarayı da aynen tarif ettiğim gibi ayn-el-yakin görecektir, herkes ektiğini biçecektir, ak ile karayı seçecektir, yaptığı iyilik veya kötülüğün karşılığı ne ise onu derecektir :
F'emen yd 'mel miskale zerretin hayren yereh
Ve men ya'mel miskale zerretin şerren yereh
Ez-Zilzdı : �
(Kim, zerre ağırlığında hayır işlemişse onu görecek, liim
zerre ağırlığınca şer işlemişse onu görecek.)
Allahu zül-celaJ vel-kemal hazretleri, bu haberleri bizlere
olmuş, gelmiş geçmişeesine mazi sigasıyla vermektedir. Fani
ve gelip geçici olan dünya hayatı, dünya malı, dünya sağ·lığı
için hepimiz az veya çok, kaygulanıyoruz da, baki ve ebedi hayatımız için, o sonsuzluk alemi için, ahiret için hiç endişe etmiyoruz.
Allahu sübhanehu ve teala : (KULUMDA, İKİ KORKUYU
CEM'ETMEM. DÜNYA HAYATINDA BENDEN RORKAN, El\IİRLERİME VE NEHİYI. .. ERİME UYAN KULLARIMI AHiRETTE KORKUTMAM .. BU FANi HAYATTA,
BIGNDEN KORKMAYAN, EMİRLERİME VE NERiYLERİME UYMAYAN ALLAH'SIZ GÖNÜLLERİ ELBETTE AUtR.ETTE KORKUTlJRUM. N İ Ç İ N YARATILDIKI. .. ARINI,
DüNYAYA NEDEN GEI. .. DİKLERİNİ VE NEREYE GiDECEKLERİNİ BiLiP ANLAMAY ANLARI, EMiRLERilUt
DiNLEMEYENLERi, NEHİYLERİMDEN ÇEKİNMEYENI .. ERİ, HAPİSHANEM OLAN CEHENNEMDE CEZALANDIRIRIM.) buyurmaktadır.
Buna rağmen, biz aciz ve gafiller iki günlük dünya hayatı ve rahatı için bu korkulu günlerden ve ebedi felaketten
- 475 -
(Muhakkak ki ka bir ya cemıet bahçelerinden bir balıçe
veya cehennem çukurlarından bir çukurdur.)
Gurbet ne Şam' dadır ne Y em·en' de,
Gurbet kabirdedir ve kefende ..
Öyle ise ne yapalım? Elimizi şakağımıza koyup derin derin düşünelim:
Günah, isyan ve kötülüklerle. gelip geçen ömrümüz, heyhat ki geri gelmeyecektir. Buna, fiilen ve maddeten imkan ve
ihtimal yoktur. Şu halde, ölüm muhakkak ve mukadderdir.
Bazıları :
- Hayır, ben ölmeyeceğim. Allahu teala'ya rücu ederek
gafletle geçen ömrümün hesabını vermeyeceğim. Toprak olduktan sonra, tekrar dirilmeyeceğim, bütün yaptıklarım yanıma kar kalacaktır, diye düşünüyorlarsa, kendilerini aldattıklarını, böyle bir iddiaya kendilerinin de inanmadıklarını söylemek gerekir. Böylelerine, çok ama pek çok yazık olduğunu da
haber vermek insanlık borcudur. Zira, onlar baktıkları halde
göremeyen birer kör, duydukları halde işitmeyen birer sağ·ır,
gövdeleri üzerinde bir kafa bulunduğu halde akıl ni'metinden
mahrum birer zavallıdırlar. Bu gibiler, Allahu teala katında
da yeryüzünde yürüyen en şerli yaratıklardır, birer hayvandan farkları yoktur ve hata hayvandan da aşağı birer sapıktırlar. Zira, Allah azze ve celle bir ayet-i celilede şöyle buyurmaktadır :
(Allah u teala indinde, yeryüzünde yürüyen ve yaşayan
hayvanların en şerlisi ve en kötüsü, Hakkı duymayan ve duymak istemeyen ve hal{kı söylemeyen ve hakkı düşünmeyen ve
düşünmek istemeyen, Hak ve hakilm te sırt çeviren insandır. )
ls terseniz isbat edelim :
1) Ölmeyeceğim dediklerine göre atalarının, dedelerinin,
babalarının ve bütün hısım ve akrabalarının nerede olduklarını söyleyebilirler mi ?
2) Toprak olduktan sonra tekrar dirilmeyeceğim, dediklerine göre bir katre meniden ana rahminde insan şekline getirildiklerini inkar edebilirler mi ? O bir damlacık pıhtıyı insan şekline getiren o muazzam kudret Halık-ı zülcelaJ tekrar
tekrar halk edemez mi ? Diriltemez mi ?
3) Hesap vermeyeceğim ve ceza görmeyeceğim, dediklerine göre kendileri ciğerpare evlatlarını aşırı derecede yaramazlık ettiği zaman cezalandırmıyorlar mı ? Öğretmenler ve
- 476 -
okul idarecileri, haylazlık ve başarılık eden öğrenciler hakkında sırasında mektepten koğmaya kadar varan inzibati tedbirler almıyorlar mı ? Memurlar, uygunsuz hareketlerde bulundukları zacy.an üstleri tarafından ihtar, tevbih, maaş kesimi, memuriyetle ilişkisinin kesilmesi gibi cezalara uğratılmıyorlar mı '? Mahkemeler, toplumun rahat ve huzurunu kaçıranları, suçlarının cinsine göre hapse mahkum etmiyorlar mı ?
Demek ki, bu dünyada bile bir lrcsap sorma ve cezalandırma
sistemi vardır. O halde, Allahu teala'nın da ahiret aleminde
bizlerden hesap soracağını ve ce�alandıracağını hangi akıl ve
mantıkla red ve inkar edebiliyorlar?
Ey bedbaht, ey nasipsiz kişi, ey düşünme ni'metinden yoksul kalmış zavallı.
İnkarı bırak, ikrar ve iymana gel.. İsyanı bırak, itaat, tövbe ve istiğfara gel.. Fanisin, bu fani alemden gelip geçici V�
birgün göçücüsün .. Önünde sonunda mezar denilen o korkunç
çukura girecek, yalnız kötülüklerinin değil, bu inkarlarının da
cezasını göreceksin .. Daha kabre girer girmez bu gerçeğ'i anlayacak, yanıldığının farkına varacaksın ama, artık oradaki
pişmanlığın sana hiç bir faydası olmayacaktır. Evet, dünya
hayatından, günahlarından, isyanlarından, kötülüklerinden
sorulacaksın, her nefesinin hesabını vereceksin, yanına kar kalacağını zannettiğin her suçundan sorumlu olacak, malik olduğun herşey elinden çıkacak, boş elle ve kara yüzle haJikinin
huzuruna varacaksın .. Tekrar ediyorum, bütün yaptıklarından
ve işlediklerinden sorulacaksın ..
Bak, iki cihanda ooderimiz, rehberimiz, başlarımız'ın tacı,
dertli gönüllerimizin ilacı, şefaatçimiz ve kurtarıcımız, Allah'ın en sevgili kulu ve Resfılü ne buyuruyor, iyi dinle :
_.,. _.,._.,.o / _.,._.,. ........ J' ""' ,, ��
•• _.,._.,.... ........ o \\� ..... ,u, 1::;._� C:J\ ; � � L: ..li JJJ . .J
. u u .. � ,. ··� y- � . /. ...,
..-,. �
)i 'lo;' •
o /"")' \.� '. o , _...
� # Jj o�� �LrJO �--�lF
,., ,., ,.,., .,..
-' ----.-.' _.. , . --�-:- �C �(." \o.J) 4\� ':�; � \� 4... QO) �.J --: = J .. ı...J ... ... ... u J ... .. ,�
Ld tezulli kadeına abdin uevm-el-kıyameti hatta uüs 'ele an erba 'afin an
j rnrih i fiy m(' ('(11(//1ii ve an cismilıi fiyme eb/Jihü ve an amelihi fiym(' arniLe
liyhi ve an malilli min eyn 'e!ctesebehu ve fiyme enfakahu ...
- 477 -
Kıyamet günü, şu dört soruya cevap vermeden hi� kimsr::
yerlerinden kımıldayamaz ve bir adım dahi atamaz:
I) Her k ula ömrünün hesabı sorulacak ve ömrünü ne n�
lerde ve nasıl tükettiği ..
II) �u f'ani vücudunu nerede ve nasıl kocaltıp yıprattığı.
lll) Oğrendiği veya işittiği ilimi e hangi arnellerde bulunduğu.
IV ) Malını ve parasını nerelerden kazanıp nerelere sarfettiği sorulacak, bütün bunlar açıklanacak ve mes'uller cezalandırılacaktır.
Dikkat ve ibretle bakılacak olursa, insan dört şeyle vücut
bulmuştur: VÜCUD - ÖMÜR - iLiM - RIZIK.
Bu dört nesne, sana ve bana emanettir. Şu halde, her ema
net gibi bunları da yerli yerince kullanamazsak, bizden hesap
sorulacaktır. Bu hesap sorma, o emanetleri verenin en tabii
ve hukuki hakkıdır; Binaenaleyh, Allahu teala da bu dört emaneti nerede ve nasıl kullandığım ız ı mutlaka soracak ve mes'
ulleri cezalandıracaktır.
Ey şaşkın! Dünya hayatında, mesela üniversiteye giriş
imtihanlarının, devlet dairelerine memur alınması için yapılan müsabaka imtihanlarının soruları gizli tutulur. Oysa, Allahu azim-üş-şan sana ve bana ahiret aleminde soracağı soruları açıklamıştır. Bunların behemelıal sorulacağını bildiğin
halde, neden hazırlanmıyorsun ? Neden inkar ve te'vile kalkıyorsun ?
Ahirete göçmeden, o ebedi aleme gitmeden kendini bir
imtihan et bakalım :
Ömrünü isyan ile mi, yoksa itaat ile mi geçiriyorsun? itaatte isen, Rabbine hamd eyle, itaatini ve korkunu artırmağ·a
çalış .. Eğer isyanda isen, Rabbine itaatta ve tövbe ve istiğ·farda bulun, ibadet ve taatini artır, ömür sermayesinin hergün
biraz daha azalmakta bulunduğunu gözönünde bulundurarak
açıklarını kapatmağa, eksiklerini tamamlamağa, zararını
azaltınağa gayret et, Hakkın azap ve gazabından kork, ona
bağlan, onu ve Rabib-i edibini sev, Allaha ve ResUlüne kendini
sevdirrneğe çalış ve emirlerine uy, nehiylerinden kaçın.
İyi mi, kötü mü olduğunu anlamak mı istiyorsun ? Allah'ın kitabını oku, durumunu ve mevkiini kendin tayin et ..
O kitab-ı kerime aynen ve harfiyyen uymaya çalış, ibadet ve
ta'ati eksiksiz yapmaya alış, salihler, aşıklar, sadıklar zümresine karış ..
- 478 -
Yoksa, d üstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhana bakmadan Resül-ü zişanın sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerini baş tacı yapmadan kendi kendine : ( BEN İYIYIM!)
1ıükmüne varanlar, yanılırlar ve aldanırlar. Akıllarına tabi olduklarını zannederek, şeytana tabi olurlar ve sonunda ancak
hüsran ve nedamet bulurlar. Bize, zulmet ile nuru, iyi ile kötüyü, ak ile karayı, riza ile kazayı, gazabı, azabı, mücazatı ve
mükafatı ancak ve yalnız Kur'an-ı hakim bildirir. Aklın güzel
bulduğ·u, nefsin güzel sandığı şeyler, ekseriya şeytanın öyle
gösterdiği nesnelerdir.
Mesela, gayet güzel, hesna ve müstesna bir kadınla buluş
mayı aklen güzel gibi görürsün. Oysa, bu buluşmayı güzel gibi
gören aklın değil, nefsindir. Nefis ise, bütün şiddetiyle kötülüğü emredicidir. Eğ·er, ilahi hükümleri açık seçik beyan huyuran Kur'an-ı azimde Allah azze ve cellenin : (ZINA'YA YAKLAŞMAYINIZ. O, NE KADAR ÇiRKiN BİR iŞTiR.) emri
celilini bilir ve Reslll-ü .ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin de : (ZİNA EDEN, FAKİR OLUR. BU FAKİRLİK,
HEM MADDI HEM MA'NEVİDİR. HEM, DÜNYA ftiALI
ELiNDEN ÇlKAR, FAKİR OLUR; HEM DE İYMANININ
NURU AZALlR, İYMANDA DA FAKİR OLUR.) buyurdukIarına vakıf olursan, elbet ve elbet nefsinin bu arzusunu gayet çirkin bulur ve ondan derhal uzaklaşırsın; Çünkü, bilirsüi
ki, bu fakirlik yalnız madde fakirliği değildir. Zina eden bazı
kimselerde maddi fakirlik görülse bile, bazılarında da ma'nevi:
fakirlik zuhura getirir ki, bu birincisinden daha feci ve daha
kötüdür. İşte, bu bilinç ve şu'ur seni böylece zina fiilinden
kurtarır. Hak ile batılı ayırdeden ancak Kur'an-ı azim-üş-şandır ve Nebiyyi ahir zamandır.
Sırası gelmişken, akıl ile nefsin farkını izah edeyim :
Akıl, insanı daima ulviyyete götürmek isteyen ulvi bir'
kuvvet, nefis ise insanı daima adiliğe ve süfliliğe iletmek
dileyen kuvvettir. Ne var ki, herşeyi akılla çözebilmeğe imkan
ve ihtimal yoktur. İlahi sırları ise akılla fark ve halledebiimek
asla kabil değildir. Öyle şeyler vardır ki, akıllarımızın verasında, ötesindedir. Bunun için, ayat-ı afakiyye ve enfüsiyye
akıl sahipleri içindir, nefse tabi olanlara değildir.
Böylece, ömrünün muhasebesini yaptıktan sonra, ikinci
soruya geçer ve vücudunu nerelerde kocalttığını, nerelerde ve
hangi yollarda yıprattığını kendi kendine tesbit etmeğe çalışırsın. Acaba, o vücut denilen emaneti ibadette mi, yoksa kabahatte mi kocalttın ?
- 479 -
ibadet deyince, yalnız namaz, oruç, hac ve zekat anlaşıl-
mamalıdır. Bunlar, islamın şartları ve temelidirler. Bunun be ·
:]İnci rüknü ki, islamın ve iymanın temeli olan kelime-i tevhiddir.
Bunlar, islamın temeli olduklarına göre, acaba bu temel-
ler üzerine kurulan islam nedir ? İslam, bu temeller üzerinde
nasıl yükseltilir ?
İslam, Allahu azim-üş-şana hakkıyle teslim olmaktır. Bu
teslimiyyetin de şartları ve icapları vardır : SABIR - SÜKÜN
MÜRÜVVET - HİLMİYYET VE LÜTUF SAHİBİ OLMAK -
RAHİYM - ŞEFİK - AŞIK - SADIK - MÜTEV AZİ OLMAK,.
KULLUGUNU UNUTMAMAK, BüTÜN iLAHİ EMiRLERİ
BAŞ TACI ETMEK, ALLAHU TEALA'NIN MEN'ETTİGİ
HERŞEYi TERKETMEK VE ONLARDAN KAÇINMAK gibi.
Demek oluyor ki, Müslüman Allah'a bağlı olan, Allah için
Allah'a kul olan ve nefsine kul olmaktan kaçınan, Allah'ın
emirlerini hakkıyle yerine getiren, Hak için yaşayan, Hak için
söyleyen, Hak için ölen, Hak için gülen, Hak için ağlayan er
kişidir.
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendi-
miz, islamı şöyle tarif buyurmuşlardır :
El-Müsıimii men selim-el-müslimune bi-yedihi ve lisanihi ...
(Müslüman ona derler ki, elinden ve dilinden bütün Müs-
lümanlar emin ve selamette olurlar.)
Bu Hadis-i şerif, yukarıdanberi aniatmağa çalıştığımız
bütün güzel vasıfları ve hasletleri ihtiva ve ihata etmektedir.
Evet Müslümanlar :
Dil ve el, heşreyi ifa eden iki nesnedir. Özellikle, dilin yaptıklarını el yapamaz. Onun için de : ( Hançer yarası geçer, dif
yarası geçmez .. ) demişlerdir.
Elin malik bulunduğu kutsi kuvvet, herkesin malfımudur.
Dil, ondan da üstün ve yücedir. Akılla hareket eden ve rizayı
Bari'ye uyan el o kutsal uzvumuz yazı yazar, taşları oyar, nakışlar yapar, yetim başını okşar. El deyip geçmemelidir. Bütün güzel san'atları, bütün güzel eserleri, akıllara hayret ve
- 480 -
·durgunluk veren birçok şaheserleri zuhura getiren eldir. El
çalışır, el demir döğer, el sapan sürer, el Hak rizası için sava·
şanın silahını tutar, el kaleler, köşkler, kaşaneler, köprüler,
gemiler, sebiller, camiler hastahaneler, bağlar ve bahçeler
meydana getirir. El, abdest alırken kullandığımız en faydalı ve
lüzumlu bir uzvumuzdur. Elin, daha sayılamayacak faydaları
ve yararları vardır.
Allah cümlemizi korusun, nefse uyarak hareket eden eller, de, herşeyi bir anda mahvedebilir, ma'murları harap ede�
bilir, milyonlarca insanın milyonlarca lira sarfıyla yaptıklarını yıkabilir ve yakabilir.
Dil, elierin de üstündedir demiştik. Zira, bütijn bu saydıklarımızı, bütün yüce varlıkları söyleyen ve tarif eden dildir.
La-mekan aleminde KÜN (OL!) emr-i eelili verilmiş, dil
önce halkolunmuş FE-YEKÜN derhal zuhura gelmiştir. Bu dilin evvel ve fiilin sonra zuhura geldiğini göstermektedir ki,
dil tevhid eder, dil söyler, dil Kur'an-ı azimi okur, okutur, dil
. hitap eder, dil kitleleri Hakka yöneltir, dil san'atları ve modelleri tarif eder, dil dünya ve ahireti tavsif eder, dil cennetin
yolunu, Hak dirlarını ve rizasını gösterir, dil mana alemini zuhura getirir. Bütün san'atları, bütün güzellikleri la-mekan
aleminden mekan alemine getiren, mekan aleminden de ebedi
aleme götüren yine dildir. Dil, şifa verir, dil zehirler, dil düzeltir, dil öldürür. Dil, dünya ve ahirette en tatlı ve yine dil,
-dünya ve ahirette en acı olan şeydir.
HiKAYE
Müslüman - Türk milletine kendi ismiyle anılan ve batı
aleminde de bir san'at şaheseri olarak tanınan Sultanahmet
camii şerifini armağan eden I. Sultan Ahmed Han (Allah ona
rahmet eylesin) hazretlerinin kızlarından birisi ağır bir hastalığa yakalanmıştı. Hastalık ve sağlık, fakirlik ve zenginlik
insanlar içindir. O devrin, bütün tabipleri ne kadar uğraşırlarsa da sultan hamının derdine bir çare bulamazlar. Padişaha :
- Devletılı sultanım ! Elimizden geleni yaptık, kerime-i
duhter pakizelerine şifadan aciz kaldık. Bir de, dil ebiine müracaat buyursanız ve hanım sultanı okutsanız, belki faydası
olur, derler.
O devrin büyük mürşitlerinden Kutb-ül-arifiyn, gavs-ülvasiliyn Üsküdar'lı Eş-Şeyh Aziz Mahmud Hüda'i kuddise sir-
- 481 -
ruh efendimiz, Sultan Ahmed Hanın da mürşididir. Hazret-i
şeyh. saraya davet olunarak hanım sultanı okuması niyaz olunur. Fakat, müşarünileyh padişaha kızının şifasının kendi nefsinde olmayıp, Koca Mustafa Paşa'da Sünbül Sinan hazretlerinin dergahında Eş-Şeyh Es-Seyyid Adli efendiye okutulmasını tavsiye ve iltimas buyurur.
Sünbül Sinan dergahı şeyhi Adli efendi Hazretleri saraya davet olunur, gelir ve sultan hanıma nefes eder ve o aziz
nefesle kızcağız derhal şifayab olur.
O çağlarda, saraydaki etibba-i şahanenin ve hatta şehirdeki bir çok ünlü tabipierin kendisine şifa veremedikleri
hanım sultanın, Şeyh Adli efendinin nefesi berekatıyla iyileşivermesi başta padişah-ı alempenah olmak üzere bütün saray erkanını çok sevindirir ve padişah hazretlerinin şeyh efendiye hürmet ve muhabbeti artar.
Ehlullah, işte böyledir. Ehlullah, Enbiya'nın varisleridirler. Nebilerde mfı'cize olarak zuhura gelen ve insan akıl ve idrakini acze düşüren sıfat, velilerde keramet olarak zuhura gelir. Hz. İsa aleyhisselamın mfı'cizeleri ki, Allahu teala'nın izniyle ölüleri diriltir, cüzzam ve baras illetini bir nazar ve bir
-meshile şifayab ederdi. Ömrü karanlıklar içinde geçmiş körleri gördürür, toprak ve çamuru üfürdüğü zaman kuş olup
uçardı. Elbet ve elbet, bütün bunlar Allahu azim-üş-şanın izniyle, lfıtüf ve keremiyle oluyordu. Bütün bunlara Kur'an-ı
azim-üş-şan, Resfıl-ü zişan ve bütün ümmet-i Muhammed aleyhisselam şahittir.
V ı'. iz tahluku min-et-tıyni ke-hey 'et-it-tayri bi-iz-niy fetenfuhu fiylı(ı
fe-tekünu tayren bi-izniu ve t ilbri7J-iil-ckmehe vel-ebrasa bi-izni;y ve iz tuhric-iil m ev ta bi-izniu __
El-Ma'ide : 1 1')
(Hani, izııimle �amurdan kuş şeklinde bir şey yapmıştm,
ona üfürüyordun da izııimle kuş oluveriyordu. Anadan doğma
liörü ve abrası da iznimle iyi ediyordun. Yine iznimle Nüleri
kabİrlerinden diri olarak �ıl\arıyordun.)
Envar-ÜI-Kulüb, Cilt ı - F: 31
- 482 -
Bu mfı'cizelerin mirasçıları olan velilerde de, bu mfı'cizeler keramet olarak zuhura gelmiştir ve gelecektir.
Hz. İsa aleyhisselamda zuhura gelen bu mfı'cizeler ve diğer peygamberlerde görülen diğer mfı'cizeler, alemiere rahmet olarak gönderilen, bütün peygamberlerin en üstünü Resfıl-ü Kibriya'da tümüyle zuhura gelmiş ve bu ümmet-i merhumeyi dilşad eylemiştir. Bunları okuyup öğrenmek isteyenlere, (MtT'CİZAT-1-ENBİYA) narnındaki eseri okumalarını
ta vs iye ederim.
Nebi'lerin varisieri oldukları Hadis-i Nebevi ile sabit olan
velilere bazı kerametleri çok görmemeli ve mesela Şeyh Adli
efendinin bir nefeste Sultan Ahmed hanın kızını şifayab etmesini yadırgamamalıdır. Menakıp ve siyer kitapları, bu ve
benzeri daha bir çok barikulade haberlerle ve olaylarla doludur.
Özellikle, bu kutsal ve muhterem zevatı, günümüzdeki
bazı sefihlerle mukayeseye kalkışmanın batıl bir kıyas olacağını da hatıriatmakta fayda görürüz. Bir çok dolandırıcı ve
şarlatanlar, saf ve ma'sum insanları hasta okumak ve büyü
yapmak gibi ellerinden ve dillerinden gelmeyen sahtekarlıklarla aldatıyorlarsa, bunun elbette o muhterem kişilerle ilgi ve
ili şkisi olamaz. Onlar, bu ulvi hisleri istismar ve halkın emniyet ve itimadını sui-istimal ediyorlar ve bu yüzden hasis menfaatıeri uğruna mukaddesatı alet olarak kullanıyorlarsa, bu
işi tamamiyle Allah rizası ve halka hizmet için yapanları onlarla bir tutmak layık değildir. Halkın ma'neviyyat ve mukaddesatını kötüye kullanarak menfaat sağlayanların şerlerinden
Allah'a sığınırız.
Okumak haktır. okumak ve okutınakla bir çok kimselerin
ma!nen ve maddeten şifaya kavuştukları da haktır ve gerçektir. Bugün, batı aleminde bu tez kabul ve tatbik edilmektedir.
Ancak, şu var ki, bu iş para ile, menfaat karşılığı olarak, hatta
söhret temini için yapılmaz ve yapılmamalıdır. Aksine hareket edenler, ergeç cezalarını bulacak ve iki cihanda rezil ve
perişan olacaklardır. Evet, dikkat etmeli ki, okuyan sahtekar
ve şarlatan olmasın. Netekim, iyınan etmek de iyi ve güzel
şeydir ama, dikkat etmeli, batıla iyman olmasın.
- 483 -
HtK AYE
Üstad-ı muhteremim ve mürşid-i mük.erremim olan zatın
peder-i alileri (Allahu teala, onların ruhlarını takdis buyursun.) bir toplantıda sohbet ederlerken, o devrin saray hekimlerinden yüksek rütbeli bir zat şöyle bir mütalaa ileri sürer :
- Efendim, günümüzde tıp ilmi hayli ilerlemiş ve bir çok
illetlere çare bulmuştur. Binaenaleyh, çağımızda hastalara
okumakla değil, tıp ilmiyle deva aramak gerekir. Artık, okunınağa gelenleri doktora göndermelidir, der.
Bu fikrini açıklarken de okuyanı ve okutanı istihfaf eden
bir tavır takınır. Oysa, her hasta okunmaz ve çoğu zaman tıbbın el çektiği hastalar okunur. Sonra, arifler bilirler ki, mide
ülseri, mesane veya akciğer kanseri gibi hastalıklarla, kopan
kol veya parmak, kırılan el ve ayak okumakla, nefes etmekle
tedavi edilemez. Okumak ve okunmak daha ziyade ruh hastalarına, gönül sıkıntılarına, iç darlığına müptela olanlara şifa verir.
Kendisine cevap veren bulunmadığını gören hekim, işi azıtır ve ileri geri konuşarak ma'neviyyat ve mukaddesata dil
uzatmaya kadar varır ve işte o zaman bu haddini bilmez zata
haddini bildirmek vacip olduğundan, efendi kendisini yukarıdan aşağı süzer ve :
- Doktor bey! der, kalıp kıy:;ı.fetine bakılınca, insan gibi
görünüyorsun ama, o pek öğündüğün tahsilin ve ilmin seni
adam edememiş. Haddini bil ve aklının ermediği mese'lelerde
fikir beyanına kalkışma be eşşek herif !
Ortalığı birden derin bir sessizlik kaplar. O yüksek rütbeli hekimin rengi sararır, morarır, eli ve ayağı titrerneğe başlar. Bu hakarete mukalıele etmeğe cür'et edemez, zira karşı
�ında yaşlı ve nurlu bir zat-ı şerif vardır. Ama, bunu yutmağ·a da haysiyeti elvermez ve ne yapması gerektiğini tasarlarken, efendi gayet tatlı ve yumuşak bir sesle :
- Ne oldu doktor bey oğlum? diye sorar. Renginiz sarardı , elleriniz ve ayaklarınız titrerneğe başladı, renkten renge
girdiniz ..
Doktor, birden boşanır:
- Nasıl titremesin? der. Durup dururken bana hakaret
ettiniz.
Efendi, temin eder :
- 484 -
Estağfirullah evlat, der. Hakaret için değil, seni uyarmak ve ne kadar yanlış düşündüğünü sana ispatlamak için
kasden öyle konuştum. Sen, bir doktorsun ve ilim adamısın.
Bak, ben sana ne hap yutturdum, ne iğne yaptım, ne de sinirlerini bozacak bir ilaç verdim. Sana söylediğim insan sözü idi
ve bu kadar tesir etti, elin ayağın titredi, rengin değişti, halden hale girdin. İnsan kelamı, bir insanı bu hale getirirse, Allah kelamının tesiri olmaz mı dersin ? Meğer ki, Allah kelamlnı söyleyecek temiz bir ağız olsun, bilmem anlatabildİm mi ?
Doktor, hatasını anlar ve pişman olur. Efendinin ellerini
öperek affını niyaz eder, kucaklaşıp anlaşırlar.
Evet, bir insan sözü başka bir insanı bu kadar etkilerse,
Allah kelamı tesir eder mi, etmez mi, bunu da sizler düşününüz. Biz gelelim Şeyh Adli efendinin kıssasına :
Evet, Sultan Ahmed Han'ın kızı bir nefeste iyi olur ama,
bu arada iç hazinedar kalfa da şeyh Adli efensiyi görür görmez ona aşık olur. Eh, gönül bu ya ! .. Olur mu olur, aşk memduhtur, güzeldir ama, hayvani olmamalıdır. Aşksız gönül, şeytan evidir.
Ey gönül! Ge� gayrıdan, a!'jka eyle iktida;
Leyla'yı sevmeden, 1\ievla buhmmaz ..
Bazıları, Leyla'yı sever ve Mevla'yı bulur. Bazıları da,
Mevla'yı sever ve Leyla'yı bulur. Mevla'sız Leylayı sevenler
i�e, belayı bulur.
Bütün madde ve mahlukat, çift yaratılmıştır :
Sübhanellezi lıaldlc-el-ezvdce kiillehci ...
Y ii-siıı : .J'.�
( Noksan sıfatıardan müııezzeh ve kemal sıfatlarıyla muttasıf bulunan Allahu zül-celal vel-kemal, herşeyi �ift olarak
yaratmıştır.)
·
Vücut ve ruh bakımlarından tek olarak yaratılan, herşeyi
ekmel ve mükemmel, mebde-i ka'inat, münteha-i alem-i mevcudat, hatem-ül-Enbiya, Melce-i fukara, sahib-i mi'rac, sahib-i
mfı'cizat, malik-i Kur'an, sahib-i burhanı vel-ihsan olan Re-
. '
- 485 -
sl:ıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mennfm efendimiz
hazretleri dir. O, yek ve tek yaratılmıştır. Bu alem, bir benzerini ne görmüştür, ne de görecektir. Esrar-ı Muhammediyye'
ye eren, kendi çapında erdi. Hakikat-ı Muhammediyye'yi gören, kendi çapında gördü. Cinsiyyette adem ve hılkıyyette sebeb-i hilkat-i Adem'dir, sebeb-i hilkat-i alemdir. o, mücrimlere şafi, mü'minlere kafi ve aşıklara vafidir. Hüviyette hak,
didar-ı mutlaktır. Siyreti hak, sureti hak, gönül beyti hak ve
sadri arş-isteva'dır. Bir misli, bir benzeri yaratılmariııştır, yara tılmayacaktır.
Evet, bütün madde ve mana alemi birbirine aşıktır. Ka'inat, aşk ile kurulmuş ve aşk yüzünden akan gözyaşlarıyla yuğurulmuştur. Bunun böyle olduğu erbabına malum ve ehl-i basirete ayandır.
Yandım kül oldum, düşeli a�ka ...
Dosta kul oldum, düşeli aşka ...
Yarimi bildim, arayıp buldum,
Bilmem ne oldum, dü�eli a�ka ...
Şem'a uyandı, a�ıklar yandı,
N ura boyandı, düşeli aşka ...
Başımı verdim, vaslma erdim,
Didarı gördüm, düşeli aşka ...
Başım kurbandır, sinem uryaııdır,
Ciğer püryandır, düşeli aşka ...
Verdim ben canı, akıttım ){anı,
Buldum cananı, düşeli aşka . ..
Özüm uyardım, huzura vardım,
Yararnı sardım, düşeli aşka ...
Pervaııe misal, hembezm-i visii.l,
ne�ti sinnü-sal, düşeli aşlm ...
Edhem�in ahdı, terketti tahtı,
Değişti bahtı, düşeli aşka ...
- 486 -
Mansur'un darı, aşk oldu karı,
Y o li etti varı, düşeli aşka ...
Aşkın esiri, yoktur iksiri,
N eyler mesiri, düşe1i aşka ..
AŞKİ yol buldu, yine kul oldu,
Yar ile doldu, düşeli aşka ..
Sözü galiba uzattık, Şeyh Adli efendinin hikayesine devam edelim :
İç hazinedar kalfa, Şeyh Adli efendinin aşkıyla sararıp
solmağa, yanan yüreciğine hergün biraz daha aşk ateşi dolmağa devam ededursun, mes'ele Sultan Ahmed Han'a duyurulur. Padişah, şeyh yüzü görmüş ve mürşit eli tutmuş bir
insandır. Halden anlar, hele aşk haletini iyi bilir bir zat-ı şeriftir.
Sözü buraya getirmişken, bir Hadis-i şerifi nakletmeden
geçemeyeceğim. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri : (Bir kimse, aşk illetine dü�ar olsa ve falmt
bu sırrını saklayarak bu dertten ölürse, şehit olarak ahirete
intikal eder.) buyurmuşlardır. İslam dini, sevgi ve aşk dinidir.
Sevmek ve sevilmek, cidden ve hakikaten ne kadar güzeldir.
Allahu teala ve Resfıl-ü mücteba da güzeldirler. Kur'an ve islam da güzeldirler. ·Allahu azim-üş-şan, güzeldir ve güzeli se
ver. Hemen ilave edelim ki, hayvani aşkın dinimizde ve dersimizde yeri yoktur.
Evet, Sultan Ahmed Han, Şeyh Adli efendiye haber salar
ve kendisini saraya davet eder. Şeyh efendi saraya teşrif
eder. Padişah, hal hatır sorduktan ve bir süre sohbet ettikten sonra, asıl mes'eleye temas etmeden sorar :
- Şeyh efendi, aşktan anlar mısınız ?
Adli efendi, düşünmeden cevap verir :
- Sultanım, biz aşk üstadıyız. Hem talim ettik, hem de
talim ettiriyoruz.
Bunun üzerine, padişah işi şeyh efendiye açar ve iç hazi-
nedar kalfanın kendisine aşık olduğunu, bir hastalık derece
sine varan bu ümitsiz aşk yüzünden sararıp solduğunu anlatır ve bir çare bulunmazsa, bu yüzden ölebileceğini iyma eder.
Şeyh efendi :
- Zat-ı hümayunlarına göre çaresi nedir ? diye sorar v·�
padişah :
- 487 -
- Çaresi, zat-ı fazHanelerinin malfımudur, cevabını verir ve aralarında şöyle bir konuşma olur :
- Ben, bu yaşıma geldim, henüz dünya evine girmedim.
Madem ki, mes'ele böyle oldu, Allah'ın emriyle evlenelim. Ancak, bizim hayat seviyyemiz malum-u seniyyeleridir. Acaba,
hazinedar hanım buna tahammül edebilirler mi ? Bizde, bir
lokma ve bir hırkadan başka bir şey bulunmaz.
Gerçekten Şeyh Adli efendi, bir çok emsali gibi dünya
malına kıyınet ve ehemmiyet vermeyen bir gönül eridir. Padişahın kızını nefes ederek şifaya kavuşturduğu gün, kendisine
atiyye-i şahane olarak ihsan edilen parayı, Beyazıt'ta işkembe çorbacılığı yapan ve uzun zamandır borcunu ödeyemeyen
bir Bulgara vermiş ve onu borcundan kurtarmıştır. Sırtına
giydirilen kıymetli kürkü de, üzerinde hiçbir giyeceği bulunmayan bir fakire hediye edivermiştir. Bu sebeple, padişaha
endişesini samirniyetle açıklar ve der ki :
- Sultanım, iç hazinedar kalfayı şu şartla nikahıma alırım. 1vlangır (Yani para) ve eşya istemem. Düğün de yapamam. Sırtındaki elbisesiyle nikahını kıydırır ve elinden tutar
alır, götürürüm.
Hazinedar kalfaya, şeyh efendinin bu şartları aynen bildirilir ve o da bunları canına minnet bilerek kabul eder, padişahın emriyle saray imaını orada nikahlarını kıyar, şeyh Adli
efendi halilesinin elini tutar ve Topkapı Sarayından yaya olarak yola çıkarlar. Yürüye yürüye Koca Mustafa Paşa'ya Sünbül Sinan hazretlerinin zaviyesine varırlar. Tevekkeli dememişler : Saltanat sultaniara bend-ü kayd imiş, dervişler eski bir
aba içinde sultan imiş.: Gerçekten, Sünbül Sinan asitanesine
varır varmaz, iç hazinedar kalfa sultan hanım oluvermiş, sırtındaki ferace ile ayağındaki ayakkabıları bile fakiriere verilmek üzere zevci Şeyh Adli efendiye teslim etmiş ve :
- Rabbime hamd-ü senalar olsun, ben aradığıını buldum,
muradıma erdim, görmek istediğimi gördüm, bu ferace v�
ayakkabılar bundan böyle bana gerekmez. Bu ilahi saraya
canlı girdim, inşa'allah buradan cansız olarak çıkarım, der.
Bir yıl sonra, kendilerine ayın on dördü gibi bir kız ço·
cuğu ihsan buyurulur. Hazinedar kalfanın, şeyh Adli efendiye
olan aşkının ilk meyvesi olduğundan ismini Gülçiçek koyarlar. Kızcağız büyüdükçe güzelleşir, güzelleştikçe namı dillere
destan ve bir gören ona hayran olur. On beş yaşına vardığı yıl,
sadrazam, vezirler, alimler nikahına talip olurlar. Şeyh efendi, halilesini karşısına alır ve ona :
- 488 -
- Yavrumuzun güzelliğinin, bizim de kendisinin de başımıza bir felaket getirmesinden endişe ediyorum. Mallım ya,
balığın eti halkı kendisine düşman etmiştir. Tilkinin ve sansarın kürkleri de, onların başlarını yemiştir. Bir çok hükümdarların başlarını da, saltanat hırsı götürmüştür. Yavrumuzu
evlendirelim, ama talibi pek çok. Hangisine versek, ötekiler
bize düşman kesilecekler. Benim ise, ne mesleğim ne de meş
rebim itibariyle düşmanlığa tahammülüm yoktur. Ben, şöyle
bir çare düşünüyorum, bilmem sen ne dersin? Kızımıza talip
olanlara ilan edeyim. Kendilerine üç soru soracağ·ımı, bu sorularımın her üçüne veya hiç değilse ikisine cevap verebilene
kızımı nikahlayacağımı bildireyim.
Refikası, boynun u bükerek :
- Siz bilirsiniz efendim, cevabıyla işi şeyh efendiye bırakır. Adli efendi, kızına talip olanlara haber salar ve sorul arıyla şartını bildirir. Bu üç soru şu şekilde tertip edilmiştir :
BİRİNCİ SORU : Kızımı nikahlamak isteyenler, bana dünyanın en tatlı şeyini getirecektir.
Damat namzetleri, kabiliyet ve istidatlarına ve kendi akıllarına göre, dünyanın en tatlı şeyi olduğunu sandıkları nesneleri bir paket halinde ve üzerinde kendi isim ve imzaları olmak üzere şeyh efendiye takdim ederler. Şeyh efendi, gelen
paketleri açar, kimisinde bal, kimisinde baklava, kimisinde şekerleme ve benzeri akla gelebilen ne kadar tatlı şey varsa
meydana çıkar. Şeyh efendi, üzerinde kendi dervişlerinden
Mehmed'in imzası bulunan paketi en sonunda açar ve o paketten de söğüş halinde başlanmış koyun dili çıkar. Şeyh Adli
efendi Derviş Mehmed'i çağırtır ve ona :
- Ben, dünyanın en tatlı şeyinin getirilmesini istemiştim.
Oysa, sen bana bir dil göndermişsin. Bunun sebebini bana söyleyebilir misin ? diye sorar. Derviş Mehmed, boynunu büker ve :
- Şeyhim, der. Mallım-u mürşidaneleridir ki, dünyada en
tatlı şey dildir. Dilden tatlı hiçbir şey yoktur.
Şeyh efendi, derviş Mehmed'i takdir ve tebrik eder :
- Aferin oğlum, bu sorunun cevabını hakkiyle vermissin.
İKİNCİ SORU : Kızımı nikahlamak isteyenler, bana dünyanın en acı şeyi neyse onu getireceklerdir.
Yine bir çok paketler gelir ve bunlardan da akla gdcbilen ne kadar acı şey varsa çıkar ve en sonunda derviş Mehmed'in paketinde yine bir başlanmış koyun dili bulunduğu
görülür. Şeyh efendi, dervişini çağ· ırarak : ·
- 489 -
- Ben, acı bir şey gönderilmesini istemiştim. Sen yine
dil göndermişsin, bu ne iştir ? diye sorar. Derviş Mehmed,
edeple cevap verir :
- Efendim, malum-u arifaneleridir ki, dünyada en acı
şey yine dildir.
�eyh efendi gülümser :
- Damatlığı hakettin ama, üçüncü soruyu da sorayım,
hak yerini bulsun, der ve derviş Mehmed' e kendisine bir kahve pişirmesini emreder. Derviş Mehmed, kahveyi pişirmek için
suyu kaynatırken, şeyh efendi de ÜÇUNCÜ SORU'yu sorar :
- Huyun tesbihini duydun mu ?
Zira, dünya ve ukbada Allahu azim-üş-şam zikr-ü tesbih
etmeyen hiçbir nesne yoktur. Fakat, derviş Mehmed bu soruya cevap veremez. Kendi kendisine düşün ür :
- Acaba, kaynayan suyun tesbihi nedir ?
Derviş Mehmed, ne cevap vereceğini düşünedursun, onların konuşmalarını gizlice dinleyen Gülçiçek, damat namzedinin imdadına yetişir ve ona vereceği cevabı usulca fısıldar.
Zira, bu hadiseden bir süre önce, kendisi babası Şeyh Adli
efendiye kahve pişirirken, aralarında şöyle bir konuşma olmuş ve o gün Gülçiçek bu sorunun cevabını babasından öğ·
renıniştir. Kahvenin suyunu kaynatırken Gülçiçek sormuş :
- Babacığım, lutfen bana söyler misiniz, kaynayan su
yun tesbihi nedir,
- Kızcağızım, kaynayan suyun tesbihi beni yakan, beni kaynatan bendendir.
- Anlayamadım babacığım, lütfen biraz açıklar mısınız '?
- Yağmur yağar, küçük filizler, hasıl olur, bunlar büyür, önce fidan ve sonra ağaç olurlar. Zamanla, ağaçlar kömür, kömürler ateş olur, suyu kaynatır ve yakar. Demek ki,
kaynayan su sudan ateş, ateşten su halkeden Hazret-i Allah'ı
tesbih ediyor.
Evet, Gülçiçek bir süre önce muhterem babası Şeylı Adli
efendiden öğrendiklerini, usulca Derviş Mehmed'e fısıldar.
Kahvesini pişirip kendisine sunan Derviş Mehmed'e şeyh efendi tekrar sorar.
- Kaynayan suyun ne ile tesbih ettiğini duyabildin mi
evlat ?
Derviş Mehmed, az önce Gülçiçek'ten öğrendiği şeyleri
açıklar :
- Şeyhim, der. Suyun tesbihi, beni yakan, beni kaynatan
bendendir.
- 490 -
Şeyh Adli efendi, kahvesinden bir yudum çekerek gülümser ve :
- Öyledir oğul öyledir, buyurur. Beni yakan, benden oldu !..
·
Gülçiçek hanımla, Derviş Mehmed'i evlendirirler ve onlar
da mes'ut ve müreffeh bir ömür sürerler.
Ey talib-i hak :
Dil, gerçekten dünyanın tatlı şeyi olduğu gibi, aynı dil
aynı zamanda dünyanın en acı şeyidir. Dil, dertlere dermandır. Dil, tercüman-ı esrar-ı Rahman'dır. Dil, sırrın anahtarıdır. Dil, iymanın ve islamın nişanıdır. Dil , tefsir-i Kur'an ve
na. kil-i ehadis-i Resfıl-ü Ra hma.n'dır. Dil, cennetin de anahtarıdır.
Fakat, aynı dil bazan öldürücü bir zehirdir. Dil, cemiyetleri toplar ve cemiyetleri dağıtlr. Dil incitir, dil yaralar. Dil,
gönül yapar. Dil, gönül yıkar. Meziyetleri saymakla, yazmakla tükenmeyeceği gibi kabahat ve ma'siyyetleri de anlatmakla bitmez.
Onun içindir ki, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(İki et parçasına sahip olunuz. Zira, bu iki et parçası insanı a'layı ılliyyine yükselttiği gibi, esfel-es-safiliyn'e de gönderir. Bu iki et parçası, saltanat tahtımı ve şeref kürsülerine
çılutrdı�ı gibi, insanı sehpaya ve darağacına kadar da iletir.
Biri, iki çene arasında ve diğeri iki but arasında bulunan bu
ild et parçasma dikkat edin ve onları hakkiyle ve layıkiyle koruyun. Onları, iyi ve doğru kullananlar, iki cihanda aziz olurlar. Kütüye kullananlar da, yine iki cihanda rezil ve relil olurlar. ) buyurmuşlardır.
Bu sebeple, gerçek ve halis Müslüman o kişidir ki, Müsı Umanlar onun elinden ve dilinden emin olurlar. Gerçek ve halis Müslüman, mahlukat-ı ilahiyyeyi elleriyle ve dilleriyle incitmezler. Onlar, hatta bir yeşil yaprağı dahi dalından kopar-amazlar. Onlar, bu yeşil yaprağın da canlı olduğunu ve kendi dili ve haliyle Hakkı zikir ve tesbih ettiğini, onun da bu
aJeme vazife ile getirildiğini düşünür ve bilirler. Kaldı ki, batıl bir şey yaratılmamıştır. Herşeyin, zatı güzel, belki sıfatı
�irkindir.
- 491 -
HİKA YE
Bütün tebaasının şerrinden ya.ka silktiği zalim bir hükümdar, birgün halka hitap ederken yüzüne bir kara ·sinek
konar. O müstebit adam sineğin konmasından rahatsız olur,
-eliyle kovalar, sinek yine konar, bir daha, bir daha, sineğ·i bir
türlü def'edemez. Hükümdar, kızar ve sinidenir ve huzurunda bulunan alimlerden Dahhak'e dönerek:
- Bu pis hayvanın yaratılmasındaki hikmet ve keramet
nedir ki, Allahu teala bu müz'ic mahlfıku halketti ? diye sorar.
Dahhak, hiç düşünmeden taşı gediğine koyar :
- Bunu bilmeyecek ne var a devletli ? der. Sizin gibi zalim ve kibiriiierin kibrinizi kırmak için, onlara aczierini bildirmek için, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri sinekleri
halk ve icat buyurmuştur.
Evet efendiler :
Malılukatın en şereflisi, en üstünü ve en mükemmeli olan
insanlara hukmeden zaJimler, bir sineğe söz geçiremez ve
onunla baş edemezler. Oysa, sinek yaratılanlar içinde en küGi.iklerinden ve en çelimsizlerindendir. Ne var ki, zalimlere karşı Allahu azim-üş-şanın bir ordusudur. Tanrı'lık davasına kalkı!:?an Nemrud'u bir topal sivri sinek helak etmedi mi ? Onun,
muazzam ve muhteşem ordusunu, Allahu teala'nın bir ordusu
olan sivri sinekler dağıtıp bozguna uğratmadı mı ? Batıl bir
f:?CY yaradılmadığına açık bir delil ! ..
İl im diyoruz, fen diyoruz, teknik diyoruz. Evet, bunlar
da insan toplumları için lüzumlu ve faydalı unsurlardır. Bunların kıyınet ve ehemmiyetlerini inkar etmiyoruz. Yalnız, düşünemiyoruz ki, gözle görülmeyecek kadar küçücük, mini mini bir mikrop bazan insan topluluklarını topyekun yere seriyar da, ilim ve tıp buna bir çare bulamıyor. Daha, ilmin ve tıbbın adlarını bilemediği ve varlıklarını göremediği bir çok virüsler ve mikroplar bulunduğunu saklayabilir miyiz ?
Şunu iyi bilmeli ve bellemelidir ki, batıl hiçbir şey yaratılmamıştır. Herşeyin, en küçük zerreye kadar herşeyin bir vazifesi ve gereği vardır. Onlar, o gözle görünmeyen malıluklar
bu vazifelerini yerli yerince ve hakkıyle yaparlar. Akıl sahipleri için bu ayetler kafi değil midir ?
Dedi hakiyın : «Bilmediğim nesne kalmadı !»
Dünyayı bildi biçare, l<endini hilmedi ..
- 493 -
kokusundan iğrendiğim ve tiksindiğim tahta kurularını yedirmek suretiyle beni cezalandırdı, der.
Evet, insan diline sahip olmalıdır. Söz, bir tohumdur. O
dil dediğimiz küçücük et parçası, bir çok kimselerin su-i hatimesine, yani ahirete iymansız göçmesine sebep olmuştur.
Bazı akılsızlar, Cenab-ı hakkın herbirisinde derin sırlar
ve hikmetler bulunan ef'al-i ilahisini, kendi kıt ve kısır akıllarıyla ölçmeğe, haşa estağfirullah noksanlık görmeğe, o nok
;;;;an görüşleriyle de hükümler verrneğe meylederler. Oysa, on.
larm noksanlık gibi gördükleri, kendi noksanlıklarıdır. Yani,
bu temayülleri ile kendi sakat ve noksan görüşlerini bizzat itiraf etmiş ve açıklamış olurlar.
Ef'al-i ilahiyyede ve mahlukat-ı ilahiyyede -Haşa- noksanlık gören bu bakar körler, bu sakat görüşlerinin cezasını
mutlaka ve pek acı olarak göreceklerdir. Bektaşinin başına
gelenleri, hikaye gibi okuyup geçmemelidir.
Allahu teala'yı ve onun ef'al-i ilahiyyesindeki sırları sen
ve ben nasıl aniayabiliriz ? Anladığımızı zannettiklerimiz, ekseriya anlayamadığımızın ifadesidir. O, öyle bir Allah'tır ki,
her emrinde aziz ve galiptir. Görünen ve görünmeyen, bilinen
ve bilinmeyen bütün alemleri bir KÜN (OL!) emriyle zuhura
getirmiştir, bir emriyle de kahır ve helak edecektir. Görenler
ve bilenler için, her an halk ve icat eylemektc ve bir andan
çok kısa bir sürede de kahır ve helak etmektedir. Esma'sının
tecelliyatı her im erbabına tecelli etmektedir. İrfan, iz'an ve
hasiret sahipleri için, bunun böyle olageldiği aşikardır.
İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimiz buyuruyorlar ki :
-- İnsan, insanın keyfiyet ve mahiyetini idrak edebilmekten aciz bulunduğu halde, nasıl olur da ulüvvü izzet ve kemal-i
kudret ve azarnet sahibi olan, kendisini yaratan Halik-i a'zamm, ol cebbar-:-ı zi-kademin keyfiyetini anlayabilir ? Ef'alindeki sırlara vakıf olabilir? Bütün ka'inat ve mükevvenatın,
bütün mahlukat ve mevcudatın mucidi ve haliki bizzat zat-ı
ülfıhiyyetidir. O, hayat-ı ebediyye ve ezeliyye ile hay'dir, diridir. Şu halde, yaratılması sonradan olan ve hayatı fani bulunan insan, bu aczi ve zaafı ile kudret-i külliyye olan kaviyyü
azizi ve onun ef'alindeki sırları idrak ve ihata edebilir mi ?
Ey aklım başımda diyen fani ! Görecek gözün ve düşünebilecek aklın varsa, bu ka'inatın nasıl halk ve icat olunduğuna
ibretle bak .. Okuyabilirsen, neler görecek ve neler okuyacaksm . . İşte, o zaman neler aniayacak ve nelerin farkına varacak-
- 494 -
sm .. Sakın ha, görebildiğİn okuyabildiğin, sezebildiğin, anlayabildiğin kadar da sanma ! .. Ancak, nasibin kadar, irfan ve
iz'anın kadar görür, okur, sezer ve anlarsıri .. Bu ka'inatın satırlarının ve dizilerinin künh-ü hakikatine vakıf olabilmek
için derin derin düşün .. Çünkü, her gören okuyamadı, her okuyan anlayamadı, her anlayan da anlatamadı .. Mutlaka okuyan anladı, mutlaka bakan gördü, mutlaka düşünen düşündü
ve buldu ..
Dünya hayatında da böyle değil midir ? Her çalışan zengin
olmaz. Fakat, mutlaka çalışan zengin olur. Her iyman eden
hakkı bulamadı, mutlaka iyman edenler hakkı buldular, hak
rizasma erdiler .. Evet, düşün, derin derin, uzun uzun düşün ..
Zira, bu gördüğün alemin herbiri göklerden mele-i a'ladan
sana varıncaya kadar ibret verici dersler, risaleler, kitaplardır. Okuyup anlayabilene bu dersler, bu risale ve kitaplar ve
bu mübarek levhalar, ka'inatı temaşa edici olan levha-i vücuda yazıldı. İyi bil ki, Hak'tan gayrı nesne yok ! ..
Fe-eynema tüvellü fe-semme vechullah ...
El-Bakam : 11.1
(Ne tarafa yönelirseniz, namazda onu kıble edinmenize
riza gösterir.)
ALLAH de ! .. ALLAH demekle de kalma ! Zira, çölde susuzluktan bunalan kişi SU. SU .. demekle suyu elde etmiş olamaz ..
Bil, bul, ol ! .. Bilmeden bulamazsın, bulmadan olamazsın,
olmadan göremezsin . . (Este'izübillah, Vücuhün yevme-izin nalliratün ila Rabbiha nazirah = O gün nice yüzler ter-ü tazedir,
pırıl pırıl parıldar, zira Rablerine nazar kılar lar . . ) sırrı bu
a.lemde iken zuhura gelsin .. Zira, dünya hayatında a'ma (Kör)
olanın ahirette de kör olacağı muhakkaktır. Bilmez misin ki :
( Este'izübillah, Ve men kane fi hazibi a'ma fe-hüve fil-ahireti
a,'ma ve edallü sebiyla = Kim bu dünyada kör olursa, ahirette
de kördür ve yolca daha şaşkmdır.) buyurulmuştur. Burada
hakkı göremeyen gafil, ahirette de göremez. Burada kör olan,
ahirette de kördür demek, baş gözleri görmeyen körler demek değildir. Bu ayet-i kerime, baş gözleri gördüğü halde,
- 495 -
kalp gözleri kör olanlar içindir. Allah ıçın Allah de, hakkı
kendinde bul, gafiller gibi göklerde ve dışarıda arama .. O, her
yere hazır ve nazırdır. O'nun, kahr-ü galebesi ve lfıtf-ü ihsanı
herşeyi muhittir. O'nu zikredeni, o zikreder. O'na yürüyene,
o koşarak gelir. O'na tövbe edene rahmeti boldur. O'nu isteyene, o zatını ve didarını gösterir. o halde, zikre ve tevhide
devam et.. Geceler, ömürleri toplar ve dağıtır. Gece ile gündüz bir makas gibidir. Ömür kumaşını doğrar durur. Kısa ge-·
celer , heyecan ve endişe ile uzundur. Uzun geceler de neş'e ve
sii.rur ile kısadır. Hakkı severek ve onunla sohbet ederek mesrur ol ki, uzun geceler sana kısa gelsin .. Onun, azarnet ve celaJini düşün ve son nefesinden kaygulan ki, kısa geceler sana.
uzun gelsin. Neş'e ve sürur içinde geçen hayat, çabuk gelir
geçer. Mihnet ve meşakkat dolu bir hayat ise uzun gelicidir.
Kabir ve cehennem azabına düçar olursan, bu azap kısacık
bile olsa, sana çok uzun gelecektir. Gel, sen haktan gafil olma, zikre, tevhide devam et, namazla niyazla meşgul ol.. Ağiayanların gözyaşlarını sil, içinde bulunduğun ni'metlerin kıymetini bil. . U'cubu, riyayı, hasedi, öfkeyi terket.. Aczini, hiçliğini bil, kaviyyi bil, bul, ol.. Ona muhtaçsın, ondan geldin, yine
ona döneceksin .. Onu sev, onun huzuruna Tarmayı çirkin görme, mal ve mülkünü helalden kazan, hak yola sarfeyle. Unutma ki, imtihanın dördüncü sorusu maldan olacaktır. Mal, salih insan elinde ne kadar güzeldir. Ma.l, günahkar insanın elinde ne kadar kötü bir beladır.
HİKA YE
Abbasi halifelerinden Harun-er-Reşid, ulu bir sultan, şarka ve garba sahib-i ferman idi. O da öldü, sen de, ben de öleceğiz. Harun-er-Reşid'in, bazı İcraatından insanların yalanyanlış bildiklerini tarihler kaydetmiştir. Hakikatini de defter-i a'malinde yazılı bulunduğu halde, hesap vermek için boynunda asılmış vaziyette beklemektedir.
Tarih okumalı, hata ve savaba düşenierin hallerinden anlamalıdır. Onlardan ibret almalıdır ve insan olan bunlara bakarak kendisini isiaha çalışmalıdır. Tarihlerde okuyup geçtik1erimiz,istikbalde bizim de başımıza gelebilir. Yoksa, başkalarının kusurlarını, hata ve noksanlarını görüp okuduğu halde, kendi eksikliklerini düzeltemeyen zavallılardan olmak hüner değildir. Başkalarının kusurlarını ayıplayan, herşeyden
- 496 -
önce o kusurun kendisinde de bulunup bulunmadığını araştırsa ve varsa tashih etse, daha hayırlı ve isabetli hareket
etmiş olur. Tarihte gelip geçmiş bütün büyüklerimizi rahmet
ve hayır ile anmak insanlık ve Müslümanlık gereğidir. Zira,
iyisi de, kötüsü de bizim için birer ibret levhasıdır. İyilerinin
halleriyle hallenmek ve kötülerin akibetlerinden ders almak
lazımdır.
Evet, gelelim hikayemize :
Harun-er-Reşid, günlerden bir gün büyük islam safilerinden ve ekabir-i Evliya'ullah'tan Şakik-i Belhi'yi sarayına davet eder ve ona :
- Ey arif-i billah ! Bana nasihat ey le ki, hareketlerimi
ona uydurayım, dünya ve ukbada saadet ve selamete ereyim,
diye niyazda bulunur.
Koca bir hükümdarın, bu şekilde nasihat istemesini yadırgayanlar bulunabilir. Kendilerine hemen haber verelim ki,
ataiarımız, Allahu teala'ya yakin bildikleri zevat ile daima
sohbet eder, onlardan öğüt alır ve aydınlanır, dünya ve ahiretlerini ma'mur ederlerdi. Şakik-i Belhi kuddise sırruh, kendisine cevap verir :
- Ey halife-i Resfıl-ü Rabbil-aJemiyn ! Ey, peygamberin
amcası oğlu, beni iyi dinle .. Allahu teala, sana sonsuz lutuf ve
ihsanlarda bulunmuştur. Bunların birincisi, kılıcın mesabesinde olan ordundur. İkincisi, devletinin iç nizarnını sağlayan
ve kamçın mesabesinde olan zabıta kuvvetlerindir. Üçüncüsü
de, hazine-i maliyendir. Sana emanet olarak verilen bu üç kuvvetten, kılıcın olan ordularını, din ve vatan düşmanıarına karşı, kamçın olan zabıta kuvvetlerini, ülke içindeki ırz, namus,
mal ve can düşmanları olan zalimlere karşı kullanır, hazineni
ve maliyeni de halkın yararlanması için yollar, köprüler, cami ve mescitler, mektep ve medreseler, imaretler, hastahaneler inşası gibi faydalı işlere sarfeder, ordularının iaşe ve levazımını yerli yerince temin eder, fakirleri ve yoksulları kollar, onların ırz ve namuslarını korursan, Allahu azim-üş-şanın
bir sarayı vardır ki, ona CENNET derler. Önde sen ve arkanda milletin olduğu halde o saraya dahil olursunuz, mülkün
CENNET, ahiretin de CENNET olur. Eğer, kılıcın demek olan
ordunu kendi milletine ve din kardeşlerine, kamçın olan zabıta kuvvetlerini zulmüne alet ederek mazlumlara karşı kullanacak olursan, maliye ve hazineni de keyfine ve şehvetine sarfedersen, önde sen ve arkanda milletin olduğu halde Allahu teaJa'nın bir hapishanesi vardır ki, adına CEHENNF.M derler,
- 497 -
oraya dahil olursun, hem hükmün altındaki ülke, hem dünyan, hem de ahiretin cehennem olur.
Rarun-er-Reşid, bu sözleri duyunca ağlamağa başladı. Şakik-i Belhi hazretlerinin öğütlerini aynen ve harfiyyen tatbik
ederek dünya ve ahiretini ma'mur eyledi.
Azizim:
Servet, mal, mülk engin bir denize ; insanın vücudu da bir
gemiye benzer. Geminin dibi delik olmaz ve su almazsa, elbette gideceği yere emniyet ve selametle vasıl olur. Dibi delik
olan gemi ise, su alır ve gideceği yere ulaşmadan batar ve gider. Onun için, malına ve parana muhabbet ederek Allahu teala'yı unutur, mal ve para sevgisini kalbine doldurursan, o
mal senin için fitne olur, dibi delik gemi gibi batar ve gider,
sen de mahvolursun. Bunun zıddı olarak, mala ve paraya muhabbet etmez, malını ve paranı Allah ve peygamber yoluna
sarfedersen, elbette ve elbette varacağın yere selametle vasıl
olur, menzil-i maksuduna erişirsin. Menzil-i maksudumuz nedir dersen, hak rizasıdır, cemal-i la yezaldir, rıdvandır. Allahu
teala, cümlemizi, Rabib-i edibi hürmetine menzil-i maksuduna
erenlerden, dünya hayatında iken cennete girenlerden ve cemal'i görenlerden eylesin.
Ahiret suallerini, Rabib-i edib-i Hüda efendimiz haber
verdi. Bu suallerin cevaplarını Allahu teala'ya vermeye hazır
olalım, son pişmanlık fayda vermez, şimdiden hazırlıklı bulunalım, hesaba çekilmeden kendimizi hesaba çekelim, katı kalpli ve merhametsiz olmayalım, Allah azze ve celle katı kalpli
olanlara azap edecektir. Mü'mine layık olan yumuşak kalpli,
yumuşak başlı, tatlı dilli, güler yüzlü olmaktır.
Ey delikanlı:
Şehvete ve paraya tapma, Allahu azim-üş-şana ibadet et,
Rabbine, peygamberine, Kur'anına, iymanına, islamına, bütün insanlığa hizmette bulun, haksever ol, doğrudan, doğruluktan ve doğru yoldan ayrılma ..
Olma isyana cer-i kuvvet ile fil gibi,
Düşman-ı Hakka hücwn eyle Ebibil gibi ..
Ey saçı ve sakalı ağaran, sinirleri gevşeyen ihtiyar !
Senin bu halinle işlediğin günah ve isyanlardan dolayı, Allahu teaJa sana bu halinle azap etmekten haya ediyor da, sen
saçına sakalına bakmadan günahlarına devam etmeğe utanEnvar-üı-Ku lub, Cilt ı - F : 32
- 498 -
mıyor musun? Erkekliğin kalmamış, iliğin kemiğin boşalmış,
hala nefsin arzularına uyuyor ve şeytana tabi oluyorsun. Bu
çelimsiz gövdenle ateşe dayanamazsın, ama ihtiyar olman seni cehennemden de kurtarmaz. Aklını başına al, ahiretin için
son bir gayret göster, yaptıklarına pişman ol, tövbe et, Rabbinden affın ı ve mağfiretini ni yaz e yle :
Ey arif-i sırrı nefes,
Bu dünyadan sen meyli kes ..
Ey avukat !
Para ve dünya ıçın ahiretini yıkma, zalimlere yardımcı
olma, mazlfımu ve mağduru hukuk oyunlarıyla, yalancı şahitlerle haksız çıkarma, dünya hakimlerini sahte belgelerle,
yalanla dolanla aldatabilirsin ama, ahiret gününün sahibini, o
günün mutlak hakimini kandıramazsın :
Umumu müstefi� etmez hususun hakkını iptal,
Sakın bir ferdi ezme, gayret-i efrad lazımsa ..
Ey hakim!
İşgal ettiğin makamda, hakkı temsil etmektesin, hak ve
adaletten ayrılarak Cebbar olan Allahu azim-üş-şanın gazabını üzerine çekme .. Birgün, sen de o hakim-i mutlakın huzurunda elpençe divan duracak ve hesap vereceksin, bunu asla
unutma !
Olma mağrur o lmdar sami'a-vü ba.sirana,
Olur onlar da nice sehv-ü hataya mazhar,
İki hasiyyet eder batıl-u hakkı temyiz,
Biri tetkik-i haberdir, biri ta'mik-i nazar ..
Ey tüccarlar, esnaflar, alanlar, satanlar !
Haksız kazançlar, meşru olmayan karlar peşinde koşmayın, ihtikar yapmayın, ölçek ve terazi ile kimseyi aldatmayın,
bir gün gelecek ki bir gramın, bir santirnin ve bir kuruşun hesabı sorulacak ve hak yerini bulacaktır.
Yok iken tilki gibi hiylekar,
Yine postu soyulur ahir-i kar ..
- 499
Ey mü'minler, ey insanlar!
Dünyayı ebedi mi sanıyorsunuz ? Fani, gelip geçici ve ha
�
-
ap olucu olduğunu elbette biliyorsunuz. Ebedi alem, ahirettir.
Olmeyecek miyiz ? Bu dünyada yaptıklarımızın, ettiklerimizin
hesabını vermeyecek miyiz ? Elbette er veya geç öleceğiz, elbette ve elbette bu dünyada yaptıklarımızın ve ettikleriınİzin
hesabını vereceğiz. ibadet ve ta'atlerimizden, malımızdan, evladımızdan, hatamızdan, nisyanımızdan, isyanımızdan mutlaka sorulacağız. Ayaklarımızın bastığı yerler, iyilik veya kötülüğümüze şahitlik edeceklerdir. Ölüm, kabir, mahşer, mizan,
hesap, cennet ve cehemıem haktır. Sırat deyip geçmeyelim,
cehennemin üzerine gerilmiş o korkunç köprü, bin senelik çıkış, bin senelik düz yürüyüş ve bin senelik iniş olmak üzere
üç bin senelik uzun bir yoldur. İyman ile göçen ehl-i felaha,
ehl-i salata, ehl-i iymana kuş gibi uçarak geçmek nasip olacaktır. Kafirlere, günahkarlara, zalimlere de o müthiş ateşe
yuvarlanmak tehlikesi ve korkusu vardır. Dünyan ile mağrur
olma, fanidir gelip geçicidir.
Bin yıl yaşa, dünya yine bir köhne saraydır,
Madem ki güneş aynı güneş, ay hep o aydır ..
Dünyanın fani olduğuna inanmayan veya bu gelip geçici
hayata aldanıp gaflete düşenlere sesleniyoruz : Hani, anan baban nerede ? Hani dedelerin, ninele:rin, ataların, komşuların,
akranların, ahbapların, arkadaşların neredeler ? Hani, o dünyaya sığmayan ünlü hükümdarlar, hani, o bir emirleriyle ordularına kıt'alar fethettiren kumandanlar, hani kaftan kafa
hükmeden krallar ve imparatorlar, hani o vezirler, paşalar,
alimler, hani o servetleri ve yaşayışları dillere destan olan
zenginler, nerede onların sarayları, konakları, kaşaneleri, malikaneleri nice oldu? Hani peygamberler, hani Eba-Bekir, hani Ömer, hani Osman, hani Ali ? Adem nerede, Nuh nerede,
İbrahim Halil nerede ? Musa ve İsa nerede ? Alemiere rahmet
olarak gönderilen Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala
aleyhi ve sellem nerede ?
Encamına her kim bu cihanın nazar eyler,
Divane olur gam-ı cihandan güzer eyler ..
Nerede Ad ibn-i Şeddat, hani Yasur ibn-i Semud, nerede
Karun, hani Harnan? Nerede Allah düşmanı Nemrud? Hani,
- 500 -
Sasan oğulları? Hepsi ölümle sabahiadılar da, etlerini ve kemiklerini kabirlerinde kurtlar kemirdi, arnelleri ile başbaşa
kaldılar.
Tıpkı onlar gibi, bizler de yakın bir zamanda öleceğiz,
kara toprağa gireceğiz, yaptıklarımızın, ettikleriınİzin hesabını vereceğiz. Allahu sübhanehu ve teala, bu ibret levhalarından gerekli dersi almayı cümlemize nasip ve müyesser eylesin,
bizleri kalpleri ve kalıpları uyanıklardan, Allah sevgisi ve Allah korkusu ile yanıklardan, ahiret aleminin korkunç akabele·
rini bugünden düşünen ve ona göre hazırlanan ayıklardan eylesin .. Bizleri, Rabib-i edibi hürmetine Habibine bağışlasın,
affı ile yarlıgasın, amin bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn velhamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-FATiHA ..
ENV AR - OL � KULÜB
(Kalblerin Nurlan)
DERS: 12
11 Ü N D �� R Ji� C A T :
En-Nisa sfıre-i celilesinin 43. ayet-i kerimesinin tefsiri -
Serhoşluk ne demektir - Zalıir ve batın serboşluğu nedir - Düiıya sevgisi serboşluğu ne demektir - Namaz lularl<en ayık ve uyanıl< bulunmanın elıemmiyet ve fazileti - Şelırullalı ne demektir - Recep ayının fazilet ve lmdsiyeti - Recep ayının birinci gün oruç tutmanın ve gecesi namaz Julmanm yararları - Recep ayının ilk per
�embesini cumaya bağlayan gece kılınacak namazııı tarifi - Rega'ib gecesini ibadetlerle ilıya etmenin fazileti -
Recep ayı içinde yapılacak diğer ibadetler - Dünya için
olduğu kadar, alıiret için de çalışınağa mecburuz. - Alıiret kazancı nedir - Recep ayında neden tövbeler rcddolunmaz ve kabul huyurulur - Gerçek mü'miıı her gününü, her gecesini ve her nefesini değerleııdirme:-·ini bilendir - Bizden önceki ümmetierden bir zatııı yetmi�
yıllık ibadeti yanında, ümmet-i Muhammed'den birisinin Recep ayındaki bir günlük ibadeti Allahu teala lı.atında neden daha sevgilidir - Kulun Hakka en yakın olduğu zaman başının secdede olduğu zamandır - İçl<i ve
kumarın i nsanlara ve i nsan topluluklarına zararları -
İçki ve kumarın sebebolduğu felaket ve re:1.aletler - Allahu teiila, aklın muhafazası için içkiyi, malın muhafazası için kumarı, zürriyetin muhafazası için de zinayı
haram kılmıştır - Ariflerden bir zatın oğluna vasiyyet
ve nasihatı - Zinanın insan ve toplum hayatındaki zararları - Kur'anın ve islamın yasakladığı herşeyde derin hikmetler vardır - Sefihlerle ilgili hükümler ..
Sallfı ala seyyidina Muhammed
Sallfı ala şefi-i zünfıbina Muhammed
Sallfı ala envar-i kulfıbina l\fuhammed
El-evvelü Allah .. El-ahirü Allah .. Ez-zahirü Allah .. ElBatinü Allah .. Hayrihi ve şerrihi min' Allah .. Men kan e fi kalbihi Allah. Fe-mu'inuhu ve nasıruhfı fid-dareyni Allah ..
Rabbişrah-li sadri ve yessir-li emri vahlfıl ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ibad ..
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül-hakiym ..
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel-cevvad-ül-keriym ..
I•; rizü billahi nıin-eş-şeytan-ir-raciym. Bisrni.llah-ir-Rahrnan-ir-Rahi,ırrr.
Ya em;iilıellezi:l)ne amenu la takrab-iis-salate ve entiim siikara h atta
ta 'le ın u ma tekulün ...
En-Nisa : 4J
( Ey iyman edealer ! Serhoş k en, ne dediğinizi bilineeye kadar namaza yaklaşmayııı.)
ve mizana inananlar ! Serhoş olup, sekran halinizde namaza
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, mealen sunduğumuz
bu ayet-i celilede böyle buyuruyor :
- Ey beni tevhid eden, bana ve Rabib-i edibime iyman
eden, öldükten sonra dirilmeğe, kıyamete, mahşere, hesaba
ve mizana İnananlar! Serhoş olup, sekran halinizde namaza
yaklaşmayınız, o halinizde namaz kılmayınız ve benim · huzuruma durmayınız. Ağzınızdan çıkanı, söylediğiniz sözü, oku-
. yacağınız Kur'an-ı azimi bilip anlayınca ya kadar namaza özenmeyiniz, namaz vakitlerinde serhoş almayınız.
- 504 -
Tefsir kitaplarında bildirildiğine göre, Aslıab-ı kirarn radıyallahu anhüm ecma'iyn hazretlerinden bazıları, içkili olduğu halde diğer bir rivayete göre de, uyku serboşluğundan
hasıl olan bir hal ile, namaza durdular ve Allahu sübhanehu
ve teaJa bu ayet-i kerime ile bunu nehyetti. Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz de bir Hadis-i şeriflerinde :
- Sizler'den birisine, namazda iken, uyku bastırır ve galip gelirse, o uyku. haliniz gidinceye kadar namaz lulmayımz,
uyuyunuz. O uyku hali geçince namazınızı kılımz, buyurmuşlardır.
İmam-ı Gazali (Rahimehümullah) dünya sevgisi ile serhoş olanları da bu hükmün çerçevesi içine almakta, dünya düşünce ve tasası, dünya kaygusu ile dolu olan kimselerin, hiç
şarap içmemişken adeta serhoş gibi ne dediğini, ne yaptlğını
bilmez hale geldiklerine ve bu yüzden üzerlerinden o hP) geçinceye kadar namaza durmamaları gerektiğine işaret buyurmaktadır.
Ayet-i kerimenin zahirinde, dünya serhoşiuğundan kaçıılınağa dahi tenbih vardır.
-
Mü'minlerin, böyle bir sckir halinde namaza yakl:ı�maktan men'olunmaları, okuduklarını veya okunan ayat-ı beyyinatı hakkiyle ve layıkiyle anlayamamak, bilernernek ve doiayısiyle namaza hakkını verememek gibi bir sakıncayı önlemek
içindir. Kişi, mutlaka içki ile serhoş olmaz. Dünya düşünce ve
vesvesesi, dünya gamı ve tasası bütün dehşetiyle üzerine bas�
tırmış bir kimse, namazda bulunduğunu bilemez, ne okuduğ·unu ayırdedemez, ne okunduğunu anlayamaz ve bunun neticesi olarak da Huzuruilah'ta bulunduğundan gafil olabilir. Oysa,
kalbi ve kahbı ile huzur-u Rabbil-alemiyn'de bulunduğundan
gaflet edecek halde bulunan, kendisini hakkiyle ve layıkiyle
ibadete hazırlayamayan kişinin kıldığı namaza ve ettiği duaya Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinin itibar ve iltjfat
buyurmayacağını, Resfıl-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullahil-Mennan efendimiz :
Ld uııkbel-iis-saldtii il! d bi-hıızur-il-kal/J
(Kalp huzuru bulunmadıkça, kılınan namaz lmbul huyurulmaz.)
·
- 505 -
Hadis-i şerifi ile beyan buyurmuşlardır.
Huzur-u izzette saf bağlamak, safa gelmek, yalnız namaz
saflarının düzeltilmesi demek değildir. Kalpten dünya endişe
ve vesveselerini, dünya gam ve tasalarını, dünya ilgi ve ilişkilerini sürüp çıkararak saf ve temiz bir kalple huzur-u ilahiyye dahil olmak lazımdır.
Dünya serhoşluğu maddi ve ma'nevi olmak üzere iki kısımdır :
Maddi serhoşluk, zahiren içkili vaziyette bulunmaktır ki,
ağızdan çıkan sözü anlayamayacak, mana ve medlCı.lünü düşünemeyecek halde bulunmaktır. Nasıl ki, bu maddi ve zahiri
serhoşluk halinde namaza yaklaşılmaması irade buyurulmuşsa, bir nevi ma'nevi serhoşluk olan dünya sevgi ve muhabbeti, dünya dert ve mihneti, dünya fitne ve mefsedeti ile dolu
olan bir kalp ile de, aynen birinci kısım serhoşluk gibi ağızdan
çıkan sözü anlayamayacak, sonunu ve sonucunu düşünerneyecek halde bulunulacağından, bu halde iken de huzura kabul buyurulmayacağını ehl-i aşk ve tekva haber vermektedir.
İslam dini ; şu'ur ve uyanıklık, h ür düşünce ve ayıklık
emreder. Binaenaleyh, Müslümanların bütün ibadet ve ta'atlerinde, bütün fi'il ve hareketlerinde şu'urlu, uyanık, açık düşünceli ve daima ayık bulunmaları gerekir. Gafletle yapılan
hiçbir arnelin hayrı ve yararı yoktur. Hele, dinin direği o!an
ve bütün diğer ibadetlerin özü ve özeti mahiyetinde bulunan
namazlarda tam bir şu'ur ve uyanıklık lazımdır. Allah azze ve
celle, Kitab-ı keriminde : ( Yazıklar olsun, azaplar olsun o l<imseye ki, kıldığı namazın kıyınet ve ehemmiyetini bilmez.) buyururken, yalnız kalıbını m escide sokarak :
- Ben, sana Fatiha-i şerife ile İNNA A'TAYNA surc-i
celilesini bellettim, sen hele namazı kıladur, ben şöyle bir dolaşayım, diyerek kalbini namazla ilgi ve ilişkisi bulunmayan
yerlerde gezdirenlere Cenab-ı Hakkın tevfikini refik etmesini
ni yaz eylemekten gayrı elden ne gelir ?
Ey mü'minler :
Müslümanlık şu'ur, uyanıklık ve daimi ayıklık emreden
dindir, demiştik. Zira, Allahu sübhanehu ve teala kulunu affetmek ve rizasma erdirmek için, ona bir çok fırsatlar ve vesileler hazırlamıştır. Bunlardan, faydalanabilmek için ise,
şu'ur ve uyanıklığa ve devamlı ayıklığa ihtiyaç bulunduğu aşikardır. Şimdi, sizlere bunlardan bazı misaller vereceğim :
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki :
- 506 -
Recep ayının, diğer aylar üzerine fazilet ve kudsiyyeti, Allahu azim-üş-şanın kulları üzerine ululuğu gibidir. Bir
kimse, tam bir iyman ve itikad ile, bu mübarek recep ayında
işlediği isyan ve günahlara pişman olsa ; içki, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklarını terketmek azim ve kasdiyle tövbe
ederek Rabbinden af ve mağfiret talep ve niyaz eylese, kendiliğinden terkedemediği o kötü ve çirkin alışkanlıkları bu ay
berekatına terketrneğe muvaffak olduğu gibi, tövbesinde samimi ve sehatkar olursa, Allah azze ve celle o kulunu affı ilahisiyle şad eder.
Yine tam bir iyman ve itikad ile, Receb-i mu'azzamda Allah rizasiyçün bir gün oruç tutsa, Allahu zül-celal vel-kemal
hazretleri o kulunu ebedi olarak gazabından uzak bulundurur,
kendisinden hoşnut ve razı olur ve ahirette ona cemal-i ba-kemalini müşahede eylemek bahtiyarlığına erdirerek memnun ve
mesrur eyler.
Recep ayının birinci günü oruç tutan kimsenin aldığı ecir
ve sevabı, bütün gök ve yer ehli bir araya toplansalar ve yazmağa çalışsalar, muktedir olamazlar. Zira, kendisine verilen
ecir ve sevabı yazabilmekten aciz kalırlar.
Recep ayı ŞEHRULLAH yani Allahu teala'nın ayıdır.
Onun için, Allah u sübhanehu ve teala cennette gayet büyük bir
nehire kendi ayı olan bu mübarek ayın ismini vermiş ve ona
RECEP IRMAGI buyurmuı:?tur. Bu ulu ve mübarek ırmağın
-on iki lülesi vardır.
Bir mü'min, recep ayının ilk perşembe günü Allah rizasiyçün oruç tutsa ve akşam namazından sonra ve yatsı namazından önce on iki rekat namaz kılsa, her iki rekatta bir selam verse ve her rekatta bir Fatiha, üç İNNA ENZEI�NA ve
on iki ihlas-ı şerif okusa ve bu on iki rekat namazı böylece
tarif ol unduğu gibi kıldıktan sonra, yetmiş kerre :
4.llahiim nıl! sa/li ala Muhammerfin l'e ala alihi ve sahbihi ccma 'ı.IJn ...
- 507 -
salavat-ı şerifesini de okuduktan sonra, yetmiş kerre de :
Habbiğfir verham ve tecavez amma ta 'lemü ve innekel-e 'azzül-ekr<>mıt . .
niyazında bulunsa ve yine secde ederek, secdede de yetmiş kerre :
Sübbııhün kııddusün Rabbüna ve Rabbül-Mela 'iketi verruh . . .
tesbihini okuyarak, dünya ve ahiret ne muradı varsa Rabbil-alemiyn'den tazarrfı. ve niyaz eylese, bu dileğin Allahu zülcelal vel-kemal hazretlerince reddolunmayacağını ve behemehal kabul buyurulacağını ümit ettiklerini imlü din büyükleri ve
bilginler açıklamışlardır.
Ulemayı benarn ve meşayih-i kiram, bu namazı recebin ilk
perşembesini euroaya bağlayan gece terk ve tehir etmeyerek
bu tarif üzerine kılmamızı, bir özür veya unutkanlık yahut ihmal sonucu o gece kılınamazsa, yine recep ayının bir gecesinde
mutlaka eda edilmesini tavsiye buyurmaktadırlar.
Çünkü, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat
efendimiz hazretleri, bir · Hadis-i şeriflerinde :
- Receb-i şerifin ilk perşembesini euroaya bağlayan gece ki. o geceye REGA'İB GECESi ( Rega'ib kandili) kılınacak
bu namazın asla terkolunmamasını emir ve ferman buyurmuşlardır. SALAT-I RECEB denilen bu namazın fazilet ve ehemmiyetini dil ile tarif ve kalem ile tavsif mümkün değildir.
Rega'ib gecesi bu namazı kılan bir kimsenin, ertesi yıl
Rega'ib gecesine kadar Allahu teala'nın rahmetine mazhar
olacağı ve bu ulu ni'mete erişen kişi için meleklerin af ve mağ·
firet talebinde bulunacakları haber verilmektedir :
- 508 -
;.
El!eziune ya/ınıilun-l'l-arşe Ve' men lıavlehu _yüsebbihune bi-lıamdi Ra r·
!-;ilıim ve yü 'minılne bi/ı ve yestagfirünc lilleziyne amenü Rabb ena ve si 'tc
�.; iil[e Ş�'y 'in rahmeten ve ilmen fa_qfir lillc>zi,yne tabı1 vet 'tebe 'u sebiyl eke ve
kıhim aza/J-cl-cahiym ...
El-Mü 'min : ;-
Ar!:'ı harnil olanlar ve onun etrafındakiler yani arşı tavaf eden meleklerin sadatı olan kerfıbiyyun Rableri cellc şaneyc hamd ile tesbih ve ona iyman ederler. Ve mü'minler için
şöyle mağfiret dilerler: (Ey Rabbimiz! Rahmet ve ilmin her
-:;eye vasidir. o halde tövbe edip yoluna tabi olanları ma�firet
huyur ve cehennem azabıııdan lwru .. )
Bu namazı kılan kişi, iyman üzere öJür, iyi ve salih kullar iJe haşrolur. Daha dünyada ve hayatta iken, cennetteki Recep ırmağında bulunan on iki lüleden kana kana içmeyince,
cennetteki yerini görmeyince ve Recep ırınağına kanmayınca
Azrail aleyhisselam o kimsenin ruhunu kabzedemez. ölüm
anında da kendisine o on iki lüleden içmek nasip olur. Çor�umuz şahit olmuşuzdur, insan ölürken harareti çok artar. Halet-i ihtizarda yani ölümün pençesine düşmüş halde bulunan
kimseyi susuz bırakmamalıdır. Kendisi içmeğe muktedir olamazsa, bir pamuğu zemzemle veya su ile ısıatarak dudaklarına
sürmeli ve ağzına akıtmalıdır. Ramazan-ı şerifte nefsine esiı·
ve mağlfıp olarak oruç tutmayan asilere, suyu tatlı olsa da
bütün denizler içirilse veya yeryüzündeki bütün nehir ve ırmakların ve pınarların suları verilse, yine de susuzlukla can
verecekleri mu'teber kitaplarda kayıtlıdır. İşte, o mühlik anda İblis hararetle yanan ve kıvranan o kimseye elinde bir bardak su olduğu halde görünür ve ona iymanı karşılığında o bir
bardak soğuk suyu vermeyi teklif eder.
- 509 -
Fı>ll'v-lcl iza helegat-il lııılkume ve en tüm hıyne 'izin tenzurım ...
El-Viikı 'a : 83 --- 8!
Ölüm halinde bulunan bir kimsenin, ruhu boğazına geldiği zaman sizler bakar durursunuz ve ona hiçbir faydanız olamaz.
Evet, ölümün pençesine düşen ve ahiret alemini gören
kimseye o mühlik anda Allahu teala'nın tevfiki erişmezse, şeytanın teklifini kabul eder ve iymanı karşılığında o suyu İblis'ten alır ve iymanını da ona verir ve iymansız çene kapar.
( Allahu azim-üş-şana sığınırız ! .. ) Allahu teala'nın tevfiki erit=ıirse, şeytanın bu teklifini reddeder ve iymanını kurtarır.
Eğer, Receb-i şerifte oruç tutmuşsa, cennetteki Recep ırmağında bulunan on iki lüleden Allahu sübhanehu ve teaH'i
hazretleri ikram eder ve o mühlik andaki susuzluğunu da böylece gidermiş olur.
H İ K A YE
Merhume anneciğim, bir çok musibetlere göğüs germiş,
dünya hayatı mihnet ve meşakkatler içinde geçmiş saliha bir
hatun idi. Maddi imkansızlıklara rağmen beni okutan ve din
adamı olarak yetiştiren o mübarek kadına Allahu azim-üşşan garka-i garik rahmet eylesin ve kendisine rahmet ve
mağfiretiyle tecelli buyursun. Vefatından bir kaç saat önce
bana :
- Oğlum, şeytan bana göründü ve benden iymanımı istedi. Ben de o mel'una : (Hiç öyle şey olur mu? İyınanımı sana verir miyim?) dedim, başını saliayarak : ( Seni koca kafalı ! .. ) cevabını verdi, üzgün ve perişan def'olup gitti, demişti.
Bir süre sonra, tevhid parmağını kaldırdı ve kelime-i
tevhidi tekrarladı, derin bir huzur ve sükun içinde aziz ruhu alem-i ahirete uçtu ve gitti. ( Rahmetullahi aleyha .. Ruhu
için Fatiha .. )
Allalın teala, cümlemize tevfikini refik eylesin, ölüm
- 510 -
anında iymanımızı muhafaza buyursun ve bizleri şeytanın
mekr-ü hiylesinden korusun ve kurtarsın, Recep ırmağından
kana kana içerek iyman ile göçe n zümre ye il hak etsin. ( Amin
ya Mu'in bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn).
Bir kimse, Recep ayında Allah rizasiyçün üç gün oruç
tutsa, Hak teala ve tekaddes hazretleri o kimse ile cehennem arasında bir perde halkeder. O perdenin kalınlığı, o kimse ile cehennem arasında yetmiş yıllık bir uzaklık meydana
getirir ve o zat-ı muhterem asla cehennemİ göremez.
Bir kimse, Recep ayında Allah rizasiyçün dört gün oruç
tutsa, bu alemde o kimseye akli dengesi bozulup deli olmak,
cüzzam ve zat-ül-cenp ha�talığına yakalanmak tehlikesi tamamen kalkar, deccal şerrinden emin olur, kabir azabından
kurtulur, kabir darlığı görmez, kabir meleklerinin sorularına
cevaplarını kolay verir.
HİKA YE
Sahabeden Sevhan radıyallahu anh diyor ki :
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizle
bir yere gidiyorduk. Yolumuz üzerinde bir mezarlığa rastladık Resfıl-ü zişan, orada o kadar ağladılar ki, mübarek gözyaşları ile adeta sakalları ıslandı. Ben :
- Anam babam sana feda olsun ya Resfılallah ! dedim.
Acaba, vahiy mi nazil oldu ki, onun şiddet ve dehşetinden ağlıyorsunuz ?
Efendimiz, saadetle cevap verdiler :
- Hayır ya Sevhan ! Bu mezarlıkta yatan ve kab ir azabına girittar olanlar için ağlıyorum ve onların azaplarının
kaldırılması için Rabbime tazarru ve niyazda bulunuyorum.
Allahu azim-üş-şana hamd-ü sena olsun ki, dualarım müstecap oldu ve onlar kabir azabından kurtuldu. Ya Sevban ! Bu
mezarlarda yatanlar, eğer hal-i hayat ve sıhhatlerinde Recep
ayında bir gün oruç tutmuş ve bir gece alemierin Rabbine
ibadet etmiş olsalardı, bu kabir azabını asla görmezlerdi, buyurdular. Ben, kendilerine :
· - Ya Resfı.lallah ! Demek, Recep ayında bir gün oruç
tutmak ve bir gece Allalın teala'ya ibadet etmekle kabir azabından kurtulmak mümkün oluyor, deyince efendimiz şöyle
buyurdular :
- 511 -
- Ya Sevban! Nefsim, yed-i kudretinde bulunan Allahu
azim-üş-şan hakkiyçün ki beni alemiere rahmet olmak üzere
göndermiştir. Her kim, recep ayında bir gün oruç tutar ve
gecesini de i badetle geçirirse, Allah azze ve celle o kimseyi kabir azabından emin eder ve o kimsenin hayır defterine bin yıl
gündüzleri oruç tutmuş ve geceleri ibadet etmiş gibi ecir ve
sevap yazar.
Gaflet etmeyelim aziz kardeşlerim, ömür sermayesini yele vermeyelim sevgili Hak yoldaşlarım! Bazı kimselere rastlıyoruz ki : ( Efendim, biz recep ayında bir gün oruç tuttuk
ve gecesini de ibadet ve ta'atle ihya eyledik, bu kadarı bize
yeter .. ) diyorlar. Böyle düşüneniere hatırlatmak isterim ki,
fani yani gelip geçici, birgün elden çıkıcı ve başkalarına kalıcı iken dünya kazançları için hiç de böyle düşünmüyor ve
böyle söylemiyoruz. Tam tersine, daha fazla kazanmak, daha
ziyade mal ve para toplamak için gecemizi gündüzüroüze katıyor, çalışıp çabalıyoruz. Evet, dünya kazancı da şarttır ve·
lazımdır, ama baki değildir. Oysa, ahiret kazançları baki ve·
ebedidir. Şu halde, neden daha fazlasına talip olm_uyor ve pek
az bir miktarıyla yetiniyoruz ? Unutmamalıdır ki, nafile ibadetler, kulu Allahu azim-üş-şana yaklaştırır.
Vci'büd Rabbeke hatta yq 'tiyekel-yakin ...
El-I-Iıcr : .99'
Sana yakın olan ölüm gelinceye kadar, Rabbine ibadet et ..
ilahi hükmünden de gaflet etmemelidir. Yine unutulmamalıdır ki, bizler Rabbimize her hal-ü karda muhtacız. Ölünceye kadar onu sevmek, ona seve seve ibadet ve ta'atte bulunmak kulluğumuzun icabıdır. Her zaman ve her vesile ile
tekrarladığımız gibi, Allahu teala'ya kul olanlar ise, iki cihana sultan olurlar. Akıl sahipleri ve kendilerine düşünme, düf'?Ünebilme ni'meti bahş ve ihsan buyurulanlar için bunun böyle olduğu aşikardır. Bir başka gerçek daha vardır ki, bunu
özellikle gözönünde bulundurmamız gerekir :
- ibadet ve ta'atlerimizin şayanı kabul olup olmadığı
ne malum ? Evet, oruç tuttuk ve namaz kıldık ama, Allah u teala katında makbul olup olmadığını bilebilir miyiz ?
- 512 -
Şu halde, kullukta daim olmamız gerekir. Şayanı kabul
·olsa da, olmasa da birgün yaptıklarımız kaybolmaz ve önümüze çıkarılıverir. Kula, kulluk gerekir. ibadet ve ta!ate devam edelim ve bundan hiç yılmayalım ve bıkmayalım. Hiç
hatırdan çıkarmayalım ki, Rabbimize seksen yıl ibadet edebilsek, gündüzleri oruç tutsak ve geceleri sabahlara kadar
namaz kılsak, yine de Allahu teala'nın bizlere bahş ve ihs:ın
buyurduğu bir ni'metin şükrünü hakkıyle eda etmiş olamayız.
Bunu, böylece bilmeli ve bellemelidir. İnsanoğlu, kabil olsa da
doğduğu günden öleceği güne kadar başını secdeden kaldırmasa, başının üzerindeki uzuvlarının hakkını ödemiş olabilir mi sanıyorsunuz ? Yine bir insan, doğduğu günden öleceği
güne kadar oruç tutsa, bedenindeki uzuvlarının hakkını ödeyebilir mi ? Demek oluyor ki, 50 - 60 yıl ibadet etmemiz son
nefeste bir kez LA İLAHE iLLALLAH diyebilmek, iyman ile
ahirete göçebilmek içindir. Zira, son sözü kelime-i tevhid olan
mutlaka cennete dahil olur. Yaptığımız ibadetlerin şayanı kabul olup olmadığını bilemeyişimiz dahi, ibadet ve ta'ate devam etmemizi sağlamak için Rabbimizin bahş ve ihsan buyurduğu bir yüce ni'mettir. Zira, kesin olarak kabul huyurulduğunu bilmemiz halinde -Allah korusun- böyle bir bilinç
ve güvenç, bizleri ibadetten alıkoymaz mıydı ?
Onun için, ibadet ve ta'atten asla geri durmayalım. Recep ayında hak tarlasına ibadet tohumlarını ekelim, şaban
ayında onu göz yaşlarıınızia sulayalım ve ramazan ayında da
arnellerimiz meyve verrneğe başlayacağından onları derelim.
Böyle yaparsak, ibadetin hazzına ve şu'uruna varırız .
. Eğer,
ibadetin tadını almaktan nasibimiz varsa, kullar için Allahu
teala'ya kulluk ve ibadet etmekten daha tatlı, daha lezzetli,
daha zevkli bir şey düşünülemez. Allahu sübhanehu ve teala,
hepimize bu tadı tattırsın ve bu zevk ve lezzetten b,i.zleri de
·hissedar eylesin ( Amin ya Mu'in .. )
Ey Hakkın rizasma talip olan aşıklar ve sadıklar :
Recep ayının bir ismi de TÖVBE A YI' dır demiştik. Bu
mübarek ayda günah ve isyanlara tövbe etmek, kötü ve çirkin alışkanlıkları terkeylemek ve onlardan tamamiyle kurtulmak mümkün olur. Tövbelerinde sebat edemeyen kişiler
için dahi, Allahu teala bu mübarek Receb-i şerif hürmetine
azim ve sebat ihsan buyurur ve tövbeleri kabule mazhar
olarak onları o çirkin ve kötü huylarından ve alışkanlıklarından kurtarır. Tecrübe ile sabittir ki, Recep ayında edilen tövbeler kabul huyurulmuş ve pek kısa. bir zaman içinde tesiri-
- 514 -
( Günahına tövbe eden, o günahı hiç işlememiş gibi olur.)
buyurmuşlardır. Yeter ki, kul tövbesinde sadık ve samimi ve tövbe ettikten sonra da bir daha işlemerneğe azimli ve ·
sebatlı olsun.
Recep ayının her gecesinde bir münadi şöyle seslenir :
- Bize tövbe eden yok mu, tövbesini kabul edeyim .. Onu,
af ve mağfiretimle şad edeyim .. Benden isteyen yok mu, bütün istediklerini ve dilediklerini vereyim.. Benden cennetimi
isteyen yok mu, onu cennet ve cemalimle şereflendireyim ..
Hiç şüphe yok ki, bu nidayı ancak ve yalnız kendilerine
tevfik-i ilahi nasibolanlar işitebilirler. Bu nidaya, cennet ve
cemalde nasibi bulunanlar icabet edebilirler.
Ey gaflet uykusunda pinekleyen gafil ! Artık uyan, gafleti ve pinekiemeği bırak, beline hizmet ve ibadet kemerini
kuşan, ömrünün çoğu gitti, azı kaldı. Bu nidaya kulak ver,
bu nidayı duymaya çalış .. Rizayı ilahiyye er, cennete gir, cemali gör .. Saçına ve sakalına beyazlar düştü, sinirlerin gevşedi, kuvvet ve kudretin azaldı, buna mukabil isyan ve suçların çoğaldı, hala Rabbine tövbe etmeyecek misin? Hala, ibadet ve ta'ate gelmeyecek misin ? S uçlarına ve isyanlarına tövbe etmeyenlerin pişman olacakları, ağlayıp inleyecekleri1 başlarına vurup döğünecekleri vakitler yaklaşıyor. Karanlık kabirler, seni ve beni bekliyor. Duymuyor musun, işitmiyor musun, ka bir ne diyor :
- Ben karanlıklar eviyim. Ben yalnızlıklar ve yalnızlar
eviyim. Ben amel sandığıyım, yılan, çıyan yuvasıyım. Bu karanlık çukur, ya cennet bahçelerinden bir bahçe veya cehennem çukurlarından bir çukur olur. Burasını aydınlatmak sizin elinizdedir. Kabrin, nuru ve ışığı ibadettir. Burada, yalnız
kalmak istemiyorsanız kendinize iyi arkadaşlar getiriniz. Burasının en iyi arkadaşları salih amellerdir. Nice padişahlar, o
muhteşem saraylarından alınarak benim daracık dıvarlarım
arasına yerleştirildiler. Nice kuş tüyü yastıkları yün veya pamuk kaba şilteleri beğenmeyenler, atlas yorganlar altında nazik bedenleri incinenler, benim bağrımda kara topraklara bulandılar. Dünya ni'metlerini beğenmeyenler, sofralarında türlü türlü nefis yiyecekler bulundurarak kendilerini besleyenler, şimdi burada yılanlara, çıyanlara, akreplere, kurUara ve
böceklere yem oldular. O besili vücutları, şimdi bu hayvancıklar kemiriyorlar. Doymayan gözlerini toprak doldurdu.
Haklı haksız herkese sıktıkları o inci dişler darmadağın oldu.
- 515 -
Hakka rükfı ve secde etmeyen beller, toprak altında zilletle
eğriidi ve eğildi. Dünyaya sığmayanlar, şimdi bir iki metre
kare tutmayan bir çukura sığıverdiler. Ey insanlar, hepiniz,
evet istisnasız hepiniz bana geleceksiniz, benim kucağıma atılacaksınız, önünde sonunda sizi ben misafir edeceğim. Bunları düşünerek kötü ve çirkin huylarınızı ve alışkanlıklarınızı bırakın, tövbe edin, -hayırlı ve yararlı işler işleyin, hakka
kulluk edin ki, ben de size cennet bahçelerinden bir bahçe olayım.
Ey benim kardeşim :
Duyabiliyor musun bunları ? Aniayabiliyor musun mezarın söylediklerini ? Hergün, dostlarından ve yakınlarından, akrabalarından, alıhap ve ihvanından birisini getirip ellerinle
gömdüğün o çukurların, o karanlık ve yalnızlık evinin dilinden aniayabiliyor musun? Gözünde ibret ve basiret, başında
akıl, fikir ve düşünme ni'meti yok mu ? Birgün, bizleri de evlat ve iyalimizden, sevdiklerimizden ayıracaklar ve malışerde buluşmak üzere mezar denilen o amel sandığına kapatacaklardır. Bütün malımız ve mülkümüz, kasamız ve kesemiz,
rütbemiz ve makamımız elimizden alınacak, dünya hayatında
biriktirdiğimiz altunların, gümüşlerin, paraların, liraların
orada bize hiçbir faydası olmayacak, yanılıp da yanımızdan
geçeceklerin birer Fatihalarma muhtaç kalacağız. Şu lömselere el sürdürmediğimiz sinemizde unulmadık yaralar açılacak, göğüslerimiz dökülüp saçılacak, el, ayak, gövde, bacak,
kafa, kol, karın, sırt birbirlerinden ayrılacak, bir sivri sineğin, bir tahta kurusu veya pirenin ısırmasına tahammül edemeyen nazik bedenimize yılanlar ve çıyanlar doluşacak.. O
azap ve iztiraba nasıl katlanacağız, nasıl dayanacağ"ız ? Bir
kibrit alevine tutamadığımız parmağımızın ucundan başlayarak bütün cesedimizi kaplayacak cehennem ateşine nasıl tahammül edeceğiz ?
İnsaf ile düşünelim ve itiraf edelim : Dünya hayatında,
Rabbimize sayısız isyanlarda bulunduk. O, bizi kahır ve helak
etmedi. Ona karşı çeşitli günahlar işl.edik, rızkımızı kesip aç
bırakmadı. Mühlet verdi, imhal etti ama ihmal etmeyecektir.
Binaenaleyh, tövbeye gelelim, hak yoluna dönelim, hakkı ve
hakikati görelim. Rabbimiz bizleri tövbeye çağırıyor, zat-ı
ülfıhiyyetine karşı işlediğimiz suçlardan ötürü affına ve mağfiretine davet ediyor, ihsan ve inayetine talip olmamızı emrediyor. Hatırı sayılır birisinin düğünü veya cenazesi olsa, ne
olur ne olmaz der, işimizi gücümüzü bırakıp onun davetine
- 516 -
koşarız. O hatırı sayılır kimse, dünyada senin belli bir kaç
müşkilini ya halleder, ya etmez. Oysa, Allahu teala ve tekaddes hazretlerine her an, her nefes muhtacız. Hem, bu ihtiyaçlarımız yalnız dünya hayatında değil, ahirette, kıyamette,
mahşerde, hesapta, mizanda, sıratta eksilmeden devam edecektir. Rabbimizi seversek, o da bizi sever. Ona karşı asi olduğumuz takdirde, yine bizden vazgeçmez, aman dilersek affeder. O kerem sahibidir, o bağışlayıcıdır, o affedicidir, o ihsan sahibidir, o Ralıman ve Rahiym'dir: Kullarının asilerini
bile affeder, ayıplarını setreder. Salihlerin derecelerini yükseltir :
HiKAYE
Zinnun-i Mısri hazretleri nakledip haber veriyor :
Günlerden birgün, kırlık bir yerde namaz kılıyordum.
Önümden hızla bir akrep gelip geçti. O kadar sür'atli hareket
ediyordu ki, dikkat ve merakımı çekti. Namazımı bitirip selam verdikten sonra o akrebi düşünmekten kendimi alamadım. Böylesine bir hızla nereden gelip nereye gidiyordu acaba ? Onun, emr-i ilahi ile bir yere gittiği ilham ile bana bildirilince, peşine düştüm ve akrebe yetişerek onu izlerneğe başladım. Akrep, bir akarsuyun yanına vardı ve o anda rüzgarın savurup önüne getirdiği irice bir yaprağın üzerine atladı
ve bir sal gibi o yaprakla karşı kıyıya geçti. Ben de yüzerek
suyu geçtim ve takibe devam ettim. Karşıda geniş dalları
etrafa gölge saçan bir ağaç vardı ve altında bir adamcağız
uyuyordu. Olmaya ki bu akrep bu kadar sür'atle bu adamı
sokmağa gelsin derneğe kalmadan, dehşetle farkettim ki, uyuyan adamın başı ucunda iri bir kobra yılanı duruyor ve ona
saldırmak için adeta fırsat kolluyordu. Akrep aynı hızla ağaca tırmanmağa başladı ve yılanın başı hizasına kadar çıktı
ve birden kendisini boşluğa bırakarak yılanın başına kondu
ve o koca yılanı sokarak hemen oracıkta öldürdü, geldiği yere doğru dönerek aynı hızla uzaklaştı ve gitti. Kendi kendime şaşırıp kaldım ve derin derin düşüncelere daldım :
- Bu yatan kişi, Allahu teaJa'nın ne kadar sevdiği bir
kul olmalı ki, Mevlayı müte'al hazretleri onu o zalim yılanın
şerrinden kurtarmak ve korumak için o akrE:bi görevlendirdi, diyordum ki, Cenab-ı vacib-il vücud ve sahib-il kerem-i velcfıd; yönsüz, sessiz, harfsiz ve sözsüz :
- 517 -
Ya Zinnfm! buyurdu. O kişi, sevdiğim kullanından değildir. o asi ve günahkar bir kuldur. irade-i ilahiyyeme aykırı olarak içki içmiş ve orada sızmıştı. Buna rağmen, o asi ve
.zalim kulumu yılanın şerrinden korudum. Zira, gerçek koru�
yucu ancak benim, asi kullarımı dahi yerine göre korur, kollar ve kurtarırım.
Uyuyan kişiyi uyandırdım ve akrebin sokup öldürdüğ·ü
iri yılanı göstererek olup bitenleri kendisine anlattım. Allahu
teala'nın bu ihsan ve inayetine karşı onu tövbeye davet ettim.
Önce büyük bir şaşkınlık geçirdi ve sonra kendisini toparlayarak ağlamağa ve döğünmeğe başladı ve gözyaşları arasında bana :
- Benim gibi asi ve zalim kulunu dahi koruyup kollayan
yüce Mevla, zat-ı ülfıhiyyetine itaat ettiğim takdirde elbette
daha büyük İhsanlarda bulunacaktır, dedi, derhal tövbe ve
istiğfar etti ve arifler menziline erişti.
Hi KA YE
Bazı kimseler, ağaçlıklı bir su kenarında çalgı çalıp içki
i çiyorlar ve kendi avuntularına göre eğ"leniyorlardı. O kadar
ki, bunların çalıp söyleşmeleri ve gülüp oynaşmaları, etraftan
gelip geçenlerin ilgi ve dikkatlerini çekiyordu. Bunlardan birisi dini bir gayretle Allah için gazap etti ve Ma'ruf-u Kerhi
kuddise sırruh hazretlerine bu ma'siyyet meclisini göstererek:
- Ya Şeyh ! dedi. Bu kötü kişilere beddua eyle ..
Hazret-i Şeyh, mübarek ellerini kaldırdı ve o içki meclisinde bulunanların duyabilecekleri yüksek bir sesle niyazda
bulundu :
- İlahi ! Bu kullarını dünya aleminde böyle şen ve şatır
kıldığın gibi, ahirette de şen ve şatır ey le ! ..
Dua ve niyazı bir anda müstecap oluvermişti. O içki meclisinde bulunan günahkarlar, yalnız serboşluktan ayılmakla
kalmadılar, gaflet uykusundan da uyandılar, sanki o fasıkların fıskı salaha ve cürümleri felaha tebdil olunmuştu. Ellerindeki kadehleri ve içki şişelerini yere vurup kırdılar, sazlarını parçalayıp yaktılar ve hemen tövbekar oldular. Böylece,
ahiretleri ma'mur, ma'siyetle kararan gönülleri mesrur oldular ve gerçekten ebedi alemde de şen ve şatır olacak ibadet
ve ta'at yolunu buldular.
Ma'ruf-u Kerhi hazretlerinin kabr-i münevverleri Bağ-
- 518 -
dat'tadır. Oraya gitmek nasip ve müyesser olursa, ziyaret etmeği sakın ihmal eyleme !
Evet, Allah azze ve celle kulundan vazgeçmez. Asi dahi
olsa kuluna mühlet verir, tarik-i müstakime yönelir ve zat-ı
ülfıhiyyetine dönerse, onu af ve mağfiret buyurur. Zira ; arzı,
semayı, cenneti, cehennemİ, meleği, cinni, arşı ve kürsiyyi,
ayı ve güneşi, yıldızları hep kulu için yaratmıştır. Kullarını
ise, bizzat zat-ı ülfıhiyyeti için halk ve icad buyurmuştur.
Kulunu, absen-i takviym üzere tekvin eylemiş, onu en güzel
bir biçimde, bütün uzuvları birbirine denk ve ahenkli olarak
yaratmıştır. Bütün bunlara karşılık, insanlara da kulluk ve
ibadet emretmiştir. Bu emrine itaat edenleri cennet ve cemali ile müjdelemiş, günahkarlara tövbe ve nedamet ni'metini
bahşeylemiş, kafirlere ise cehennem ile korku vermiştir.
Mü'min kullarına, mübarek aylar, mübarek günler ve geceler ihsan ve inayet buyurmuş, Rabib-i edibiı;ı.in ümmetini
affetmek için bahaneler, vesileler icad eylemiştir. İşte, o yüce rahmet ve mağfiretinin coşup taştığı aylardan birisi de,
mübarek Recep ayıdır, ki ona Rahmet ayı, tövbe ayı, mağfiret ayı demek de caizdir. Bu mübarek ayları ve bu mübarek
günleri ganimet bilmeli, bu fırsatlardan hakkıyle ve lii,yıkiyle
istifade etmeli ve hakkın coşup taşan rahmetinden nasip almağa gayret etmelidir.
Bir hususa daha dikkatinizi çekmek isterim :
Bazı densizlerin söyledikleri gibi : ( Bu recep gitti, gelecek yıl yenisi gelir. Oysa, ben gidersem bir daha gelmem .. )
bezeyanı bir saçmadan başka bir şey değildir. Bu recep ayının, ömrünün son recep ayı olmadığını nereden biliyorsun ?
Elinde senedin mi var ? Onun için, içki ye müptela isen aemen
tövbe et. . İyi bil ki, sana içki sunan, senin dostun değildir.
belki düşmanındır. Sana hasım olan, sana hased eden şeytandır. Onun elinden, Allah u te alanın men'ettiği şeyi alıp içme !
Sonra, pişman olursun .. Bugün olmazsan, birgün mutlaka pişman olursun .. Rabbine itaatli ol, Allah'a kul ol, Allah'a kulluk et ki, Hak celle ve ala sana aşk kadehini sunsun, seni valih-i mest eylesin, zatına dost eylesin, cennet ve cemalini, didarını, mülk-ü kebiri, mak'ad-ı sıdkı bahşeylesin ..
Bugün, yarın deme ! Ömürler gelip geçiyor. Akran ve emsalİn birer ikişer ecel şerbetini içiyor. Zaman, herkese bedenine göre birer kefen biçiyor. Bunca günahlar ettin, eline ne
geçti ? Bunca isyan ve nisyandan sana ne fayda hasıl oldu?
Yaptıklarından, çoğu mahcubiyyet olmak üzere eline kalan
- 519 -
nedir ? Bu isyanlarınla cesedini ateşe salmaktan, ihmallerin
yüzünden yarı yolda kalmaktan gayri karın nedir ? Hayatının
muhasebesini yaptın mı ? Karını, zararını hesapiadın mı ? Bilançonu çıkarttın mı ? Günah yük ün fazla ve ağır olursa, yol
alamazsın, maksuduna varamazsın .. Öyle ise, ne bekliyorsun ?
Tövbeye gelsene, hakka ve hakikate dönsene, yaptıklarına nedamet etsene .. Fırsat elde iken tövbe etmemek, evvelce işlediğin günahlardan daha büyük bir suçtur. Allah'a gel, rizaya
gel, cennete ve cemale gel.. Koş, yetiş, yerlerin ve göklerin,
yerlerle gökler arasındaki herşeyin müstakillen maliki, alemlerin Rabbi
��
ve mürebbisi seni mağfiretine çağırıyor :
� -- - o J • ı:ı " 1 �· _, ..,.., ...... ...,.- -. � ��.J a,�)�;�j\�.)C..) ı � J o /. .., � ..... """' ,.,., =-w 0/.J "�J "
.
� ... _ .. ll ... \ o/ / J r: /
�� '--'*'.)�\_, ��\
Fe sari 'u ila mağfiretin nı in Rabbikiim ve cennetin ardııhws-senıavatü
uel-urdu u 'iddet lil-miittekiyn ...
Al-i-lmran : 1 33
( Rabbiaiz celle şaneni n mağfiretine, gökler ve yerler kadar geniş olan cennete koşun ki, müttekiler için hazırlanmıştır.)
Faniyi terketmeden, baki bulunmaz. Hak mürşide el vermeden, cemal görünmez. Kur'an-ı azime tabi olmayınca, cennet bulunmaz. Perhiz etmedikçe, ilacın hiçbir faydası olamayacağı gibi, tövbe etmeden de ibadetin hazzına, zevkine ve lezzetine varılamaz. Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem, ehl-i
beyti, ashap ve ensarı sevilmeyince de cennet yolları görülmez. Resfıl-ü zişan, herşeyden fazla sevilmedikçe, iyman kemale ermez. Sünnetine ittiba edilmeyince cemal görülmez.
Hakta yok olmayınca, sultan ve sübhan bulunmaz.
Ey aşık-ı sadık :
Fırsat elde, tevhid dilde iken, ruh kuşu ten kafesınden
uçmadan, Azrail aleyhisselamın harbesi bağrımızda yaralar
açmadan, çenelerimiz kapanmadan, tövbe kapıları kilitlenmeden, mübarek muhteşem recep ayına yetişmişken, o muazzam ayı, o tövbe ve rahmet ayı gelip geçmeden tövbe et ..
Gençliğine güvenme, fani ömrüne ve fani dünya malına da-
- 520 -
yanma ve tövbeyi ihmal edip geciktirme. Hayat denilen bu
hayalin sebatı ve kararı yoktur. Ölüm, ansızın geliverir, nerede ve nasıl geleceği de asla kestirilemez. Ölüm, seni suç işlerken, Rabbine isyan ederken bulmasın, Azrail aleyhisselam
emanetini bir kötülük ve isyan halinde iken almasın.. Kötü
yerlere gitme, kötülerle alıhaplık ve dostluk etme .. Zira, kişi sevdiği ile beraberdir. Resfı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz : ( Nasıl yaşarsanız, öyle ölürsünüz. Nasıl
ülürseniz, öyle haşrolunursunuz.) buyurmuşlardır. Onun için,
tövbede acele et, savsaklama, geri bırakma .. Bugünün işini
yarına bırakan zarardadır. İki günü eşit olan da keza ziyandadır. Ecel, ansızın hiç ummadığ·ın bir yerde ve zamanda gelir çatar. Seni, suçüstünde yakalarsa halin perişandır. Ecel,
seni ibadet ve ta'atte, rizada, hak ve hakikat yolunda bulmalıdır. Hadis-i şerifi okurlun öğrendin: Kişi hayatta ne yaparsa, ölürken de onu yapar. Ölürken ne yaparsa, kabrinde de
onu yapar. Kabrinde ne yaparsa, mahşerde de onu yapar.
Onun için ibadet ve ta'atte, hayır ve hasenatta bulun ki, ölümün kolay, kabrin aydınlık, mahşerde her türlü korkulardan
emin olasın. Resfı.l-ü mücteba'ya layık bir ümmet sıfatıyla huzur-u hakka varasın, şefaat-i uzmayı bulasın, onun liva-i hamdi altında haşr-ü cem'olasın, Resfi.l-ü zişanın mübarek elleriyle Kevser şarabından içesin, sıratı yıldırım gibi geçesin,
cennet hulleleri biçesin .. Yoksa, hesapta, mizanda, sıratta çok
sıkıntılar çeker, çok terler döl{er, çok eza ve cefa görür ve
Allah korusun, nar-ı cahiyme bile sürülürsün ..
Bak, sana ne müjdeler vereceğim :
Bir kimse,. küfür ve günah sahibi olmayıp, recep ayının
ilk gecesini ibadetle ihya eylese, o kimsenin kalbi kalpler öldüğünde ölmez, buyurulmuştur. Hak teala, o kimsenin üzerine hayır ve bereketler ihsan buyurur, onu günahlarından
arındırır ve anasından yeni doğan bir yavru kadar pak ve
ma'sum kılar. Ahirette ise, onun ana ve babasını da affı ve
mağfireti ile şad eylediği gibi, günah ehlinden yetmiş kişiye
şefi eder ve onun şefaatiyle yetmiş kişi cehennem ateşinden
kurtulur. ( Zühre't-ül-abidiyn) adındaki eserden aynen sunduğumuz bu büyük müjdeye özellikle dikkat ve ilginizi çekerim.
- 522 -
Bütün, bu nrmet ve mazhariyetlere nail olman ise ancak ve
yalnız Habib-i edib-i Kibriya'ya ümınet olmak şerefinden ileri geliyor. O halde, Resf:ı.l-ü zişanın sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerine sadakat ve samirniyetle tabi ol ve onun izinden ayrılma ki, Allah azze ve celle seni ümmetlikte sabit eylesin.
Onun ümmeti olmak idrak ve şu'uruna erenler, Hakka ibadetin sevinç ve süruruna da erişirler, bütün ibadet ve ta'atlerinde, bütün hayır ve hasenatlarında, bütün fiil ve hareketlerinde derin bir haz ve huzur duyarlar. Zira, ibadetlerde huzur,
hudfı ve huşfı şarttır. Her ne kadar İmam-ı Şafi'i (Rahimehümullah) namaza başlarken kalp huzuru ile huzura dahil olmayı ve imam-ı a'zam Ebu-Hanife (Rahimehümullah) ise kılınan namazın bir rüknünde HuzuruHalı'ta bulunulduğunun
hatırlanmasının namaz kılana kafi geleceğini beyan buyurmuşlarsa da, bu içtihatlar fetvadır. Binaenaleyh, kişiye lazım
olan tekva ve muhabbettir. Çünkü, namaz mü'minin mi'racıdır. Çünkü, namaz Resf:ı.l-ü zişanın (GÖZÜMÜN NURU) buyurduğu, çok sevdiği ve kendisine taraf-ı ilahiden çok sevdirilen bir ibadettir. Çünkü, namaz dinin ve islamın direğidir,
iymanın alanıetidir ve aşıkın kurbiyyetidir. Namaz, Rabbimizin de pek sevdiği bir ibadettir. Allah azze ve celle, mü'min
kullarını gerçekten çok sevdiği için, günde beş kerre kullarına ikram etmek için onları huzur-u izzetinde toplamaktadır.
Hal böyle olunca, dersimizin başında da aniatmağa çalıştığ·ımız gibi, namaza girmek için zahir ve batın sekrini, serho�luğunu terketmek, namaz kılan her mü'mine farz olur.
Ndekim, me'al-i münifini sunduğumuz (LA TAKRAB-ÜSSAI. .. ATE VJ4� ENTÜM SÜKARA ... ) ayet-i celilesiyle de, bu
gerçek hatırlatılmakta, serhoşlukla huzuruna yaklaşılmaması anlatılmaktadır.
Maddi ser hoşluktan bir kaç sa.atta insanın ayılması mümkündür ve fakat, manevi serboşluktan insan ancak teneşire
başı vurduğunda ayılabilir.
Namaz, yüce ama pek yüce bir ibadet ve pek büyük bir
ni'met ve devlettir. Bazı gafillerin, namazlarını adeta angarya gibi kılmaları, kadrini ve kıymetini bilmemeleri ve küçümsemeleri, kendi küçüklüklerindendir. Hakka yaklaşınanın bir
ulu kapısı olan namaz, günde beş vakit hakkıyle, layıkiyle,
tam bir huzur, hudfı ve huşfı içinde kılındıktan başka, Recep,
Şaban, Ramazan, Zil-hicce ve Muharrem gibi mübarek aylarda, Recebin ilk gecesinde, Mi'rac gecesinde, Berat gecesinde,
Kadir gecesinde ve özellikle cuma ve pazartesi gecelerinde kı-
- 523 -
lınırsa ve kılınırken de tam bir aşk ve ihlas üzere, dünyanın
zahir ve batın bütün serhoşlukları terkedilirse, şevk ve vecd
ile kıyam, rüku, secde, tevhid ve tesbih olunur, dua ve niyazda bulunulursa, elbet ve elbet kulu nice yüksek makama ve
nice yüksek derecata iletir ve ulaştırır. Zira, düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda :
o ...- 0 / o ' o .,... �fi. '-'�')
/
Vesciid Vakterih ...
( Secde et ve Allah u teala'ya yaklaş.)
El-Alcık : 1!·
buyurulmuştur. Hadis-i kudside de kulun Rabbine en yakın olduğu zaman, başının secdede bulunduğu zamandır, buyurulmaktadır. Zira, kibir ve gurur, Hakka hicaptır. Kibir ve
gururla, aradaki perdeler kalkmaz. Secde hali ise, tam bir tevazfı halidir, tevazfı'un remzidir. Onun için, Rabbine tevazfı
ve tezelzül ile secde et ki, Rabbin sana senden yakın olduğu
gibi. sen de Rabbine yaklaşabilesin.
Yaratılan herşeyin aslı tohum olduğu gibi, Rabbine muhabbetin tohumu da, ona secde ile başlar. Muhabbet-i ilahiyye ateşi, kalbinde zuhura gelip, kalbin ve kahbın Hak teala'
ya teveccüh ederse, bütün saadetlerin başı bu olur. Bunun
için, def'alarca tekrar ediyorum ki, aşk ve şevk ile Rabbine kıyanı, rükfı ve secde et ki, seni iki cihanda sultan olmaya götürecek en hayırlı ve yararlı fiil ancak budur. Resfıl-ü ekrem
miraca burak ile gitti, senin burakın kıldığın namazdır. Allahu azim-üş-şam seven namaz kılar. Resfıl-ü zişanı seven,
onun çizdiği ve gösterdiği yoldan yürür. Çünkü, bu yolun nihayeti riza, rıdvan, cennet-i zat, didar-ı Rabbanidir. Hele bu
namaz, hudfı, huşfı ile ve erkan-ı malfıme ve ef'al-i mahsus/3
ile kılmır, u'cub ve riyadan da uzak bulunursa, dışı ta'dil-i erkan ve içi kurbiyyet-i Ralıman olur.
Hepimizin bildiğimiz gibi, erkanı islam beştir : 1) Namaz,
2) Oruç, 3) Zekat, 4) Hac, 5) Kelime-i şehadettir. Allahu teala ve Resfıl-ü mücteba'yı tasdik ettikten sonra, iymanın nuru bu dört aziz ibadetle korunabilir.
Beş vakit namazın farz olması ni'meti, bizlere taraf-ı ilahiden ihsan ve inayet huyurulan yüce bir devlettir. Namaz,
- 524 -
Recep ayının yirmi altıncı gecesi ki, biz ona Mi'rac gecesi diyoruz. işte o mübarek ve mukaddes gece, taraf-ı ilahiden Habib-i Hüda efendimize emir ve ferman buyurulmuş, ümmet-i
Muhammed'e de Mi'rac şerefi bahşolunarak bir hediyye-i ilahi olarak farz kılınmıştır. Bu çok yüce ni'metin kadrini bilmek mazhariyetine eren, Allahu teala'yı seven, Allahu teala'
dan korkan ve onun Rabib-i edibine tabi olanlar, bu ilahi emri, bu ilahi hediyyeyi kaçırmaz. Sevgi ve saygı ile, kalp huzuru ile, seve seve, isteye isteye namazını kılar, zahiri ve ba
tını serboşluklardan uzak bulunarak Huzurullah"a girer ve
Mi'rac devletine erer. Mi'rac ise, Rabbine yaklaşmak, cennet
ve cemal-i ilahiyye vuslata hak kazanmaktır. Zira, Allah azze ve celle hazretleri MÜRİD ism-i şerifinin nuru ile kulunun
gönlüne teveccüh ederse, kul da Allahu azim-üş-şana tevecciih eder :
1/e nui teşa 'une illa (!n yeşa 'Allah ...
El-İnsau :J'.
( Allalı u teala dilemeyiııce, siz dileyemezsiniz .. )
sırrı zuhura gelir. İbadetlerin efdali olan namazı böylece
kılmak lütfuna erişenler, bu yüce derecelere nail olurlar.
Ey benim kardeşim :
Bazı gafiller gibi, yalnız mübarek gecelerde Rabbine ibadet edenlerden olma !.. Daima, Hakkın emrinde ka im olan
aşıklar ve sadıklar zümresine dahil olmağa çalış .. Gerçi, Allahu teala baba Allah'ı olmayıp, bahane Allah'ıdır. Mübarek
gün ve gecelerde Rabbine ibadette bulun ki, o kutsal günler
ve geceler Allahu teala'nın ilahi rahmet ve merhametinin coşup taştığı müstesna zamanlardır. O mübarek gün ve gecelerde, sana ve bana rahmet kapılarını açmasını Rabbimizden tazarrG. ve niyaz edelim.
Evet : dersimize devam ediyoruz :
Serboşluğun zahir kısmı içki içmektir, demiştik. içki,
içeni zillete düşürür. Çünkü, içki insanın en şerefli bassası
olan aldını giderir. Bir serhoşun, o içkili halde iken ne yapacağını, nasıl davranacağını kimse kestiremez. Bir akıl hastasının hastalığının derecesinin doktorlar tarafından tayin ve
- 525 -
tesbiti belki mümkündür. Serhoşun ise, içki içmek suretiyle
dileyerek ve isteyerek düştüğü deliliğin derecesini tesbit etmek ise ekseriya kabil olamamaktadır. Gazetelerde hergün
okuyoruz, adam silahını çekip masa arkadaşını öldürüyor ve
sonra da : (Ondan sonrasını hatırlayamıyorum!) diyor. Neden
hatırlayamıyor ? Çünkü, alın teriyle sağladığı helaJ kazancıyla, akıl ni'metini bizzat kendisi gidermiştir. Yani, daha açık
bir deyimle, kendi parasıyla deliliğe özenmiştir. Böylelerine
akıllı demek bilmem caiz olur mu? içki almadan önce kendisine milyonlarca lira verilse, yapmayacağı ve reddedeceği öyle
rezaletıere ve cinayetlere ismi karışan serhoşlar görüyor ve
biliyoruz ki, bunlar ayık iken çoğu zaman edepli ve terbiyeli
insanlardır. Ama ne yazık ki, kendi tabirleriyle şişede durduğu gibi durmayan alkolün buharı beynine vurunca, onları adeta insanlıktan çıkarmakta ve her türlü kepazeliğe katlanmağ·a kendilerini mecbur etmektedir. Aslında, onlara da haram
olmakla beraber içkiyi mübah telakkİ eden milletlerde ve
özellikle batılı ülkelerde gittikçe artan içki aleyhtarlığı, içkinin sebepolduğu felaketlerle ilgili istatistiklerle belirlenmektedir. İçkinin, insan sağlığına olan zararları ise, ilim otoritelerince riyazi bir kat'iyyetle ispatlanmıştır.
Ey aşık-ı sadık:
Etrafına ibretle bak ve iyi düşün .. içki ile kendilerini deli edenlerden Allahu teala'ya isyan edenler, Resfıl-ü zişana dil
uzatanlar ve tecavüze yeltenenler, ana ve babalarına el kaldıran, döven ve. sövenler, çoluk çocuğuna cehennem hayatı
ve azabı geçirenler, ırz ve iffete saldıranlar, serhoşlukla adam
öldürenler, bütün mahalle ve semt halkına yaka silktirenler,
yakınlarına kan kusturanlar, içki sa'ikasıyla işledikleri suçlardan ötürü cezaevlerini dolduranlar da senin ve benim gibi
birer insan değil midirler ? o halde, onları bu feci akibete sürükleyen, dünya ve ahirette rezil eden nedir ? Allah ve Resfı
lünün haram buyurduğu ve yasakladığı içki değil mi ? Şu hal ·
de, bütün mahh1katın en üstünü, en şerefiisi olarak yaratılan insanoğlu, nasıl oluyor da kendi parasıyla deliliğe özeniyor, hatta bir bakıma delilerin bile yapamayacakları rezalet ·
leri ve cinayetleri göz kırpmadan işieyebiliyor ? Çünkü serhoş, deliden de hatta hayvandan da beterdir. Dalalet ve fe
nalık yönünden canavar dediğimiz vahşi hayvanların bile irtikap edemeyecekleri kötülükleri göze alması, bunun yanılmaz bir delili ve isbatıdır.
- 526 -
Hi KA YE
Bir hükümdar, bir akıl hastahanesini ziyarete gitmişti.
Koğuşları ve hastaları gördükten sonra, bahçede şerefine kurulan bir ziyafet sofrasına buyur edilmiş ve kendisine içki
de ikram edilmişti. Deli deyip geçtiğimiz akıl hastalarından
bazıları da, birer kenara sinmiş bu muhteşem ziyafeti seyrediyorlardı. Hükümdar, doldurulan kadehten bir kaç yudum
aldıktan sonra, şöyle etrafına bir göz gezdirdi ve gözlerini iri
iri açmış kendisine hayretle bakan bir akıl hastasını işaret
ederek, kendisine içki verilmesini emretti. Derhal bir kadeh
içki doldurdular ve hükümdarın ikramı olduğunu söyleyerek
o akıl hastasına sundular. Adamcağız, bir hükümdara bir de
kendisine sunulan kadehe bakarak yutkundu ve başını iki tarafa saHayarak hükümdara hitap etti :
- Devletli hükümdarım ! Öyle anlıyorum ki, bu içkiyi benim halime imrendiğiniz ve benim gibi olmayı istediğiniz için
içiyorsunuz ve benim de içmemi irade buyuruyorsunuz. Fakat, lutfen bana söyler misiniz ? Siz, bana benzemek için içiyorsunuz, ben kime benzemek için içeyim ?
Herkes, hükümdarın öfkeleneceğ·ini beklerken, nasihat
kabul etmeğe istidadı olan o büyük zata, akıl hastasının bu
sözleri tesir etti, kendisini uyandıran o akıl hastasına iltifat
ettiği gibi, kendisi de bir daha içmeğe tövbe etti.
Olur mu, olmaz mı ? Olmuş mu, olmamış mı ? İster inan,
ister inanma ! Kıssadan hissesini alan alır, alamayanlar da
mahrum kalır. Allah celle celalühu, aklın muhafazası için içkiyi, malın muhafazası için kumarı, zürriyetin muhafazası
için zinayı ve livatayı haram kılmış, bu yasaklarına uymayanları ilahi hapishanesine koyacağım, orada azaba düçar
ederek cezalandıracağını kitabı ile ilan buyurmuş ve bu ebedi cezanın küçük bir örneğini vermek için de bu hararnıara
rağmen içki içen, kumar oynayan, zina ve livata edenleri dünya hayatında da rezil ve zelil etmiştir. içki, kumar ve zina
yüzünden gazete sütunlarına isimleri geçen, mahalle kahvelerinde şerlerinden söz edilen, ceza evlerinde aylarca ve hatta yıllarca en tabii hakkı olan özgürlüğünden mahrum bırakılanlar, bunun ibret verici delilleri değiller midir ?
Sözü uzatmaya ne hacet ! Bugün, bütün dünyada iç k ili
bulunanların direksiyana oturmaları ve otomobil kullanmaları kanunlarla yasaklanmış olup, aksine hareket edenler iki
- 527 -
katlı cezalandırılmaktadırlar. içki, aklı gidermiyorsa, böyle
bir yasağa ve kanuna lüzum var mıydı ?
içki yüzünden cinayet işleyenler cezaevlerini dolduruyorlar da, kumar oynayanlar bu dünyada cezadan kurtulabiliyorlar mı ? Niee kumarbazlar biliriz ki, ellerinden bütün servetleri alınmış ve kendileri, eşleri ve çocukları aç, perişan,
zelil ve sefil kalmışlardır. Bunların, ateşten daha yakıcı olan
yokluk azabına ve namerde el açacak kadar alçalmağa mahkum olmaları, ahirette görecekleri azabın bu dünya alemindeki küçük bir örneği değil de nedir ?
Zina edenler de, yakalandıkları korkunç ve bulaşıcı h:ıstalıklarla hem kendilerini, hem de nesillerce sonra gelecek
evlat ve ahfadını rezil ve zelil etmiyorlar mı ? Allah korusun,
zina yüzünden frengi illetine yakalananlardan bazılarının yedi batın sonra doğacak evlatlarının ağız ve burunlarında o
dehşet verici hastalığın izlerinin belirmesi, ahirette görecekleri azabın yine bu dünya alemindeki örneği sayılmaz mı ?
Evet, bunlar halka ibret olmaları için böyle küçücük örnekler halinde teşhir edilmektedirler. İbret a.lmaktan nasibi
ve istidadı bulunanlara ne mutlu .. Görenedir görene ! .. Köre
nedir, köre ne ! ..
Bir göz ki, anın olmaya ibret nazarında;
Ol düşmanıdır sahibinin baş üzerinde ..
Kulak ki, öğüt almaya her dinlP.-diğinden;
Akıt ona kurşunu hemen sen deliğinden ..
Şol el ki, olmaya anın hayr-ü hasenittı;
Verilmez ona cennet ilinin derecatı ..
Ayak ki, ibadet yolunu bilmez, anı kes ;
Öğrensin anı mescit önünde kapıda as ..
Bir dil ki, Hakkın zikri ile olmaya mu'tad;
Vurma sen o et parçasına dil diye hiç ad ..
Nefsim deme şol dev'e ki, seni iletir şerre,
Nefs odur, anın fikr-ü meyli ola hayre ..
Gönül müdür ol ki, içi vesvas ile dolmuş,
Kibrile hased askeri her yanını almış ..
Şol can ki, ci sm i diri tu ta, deme can;
Hayvanda da vardır, o damarlarda dolanan kan ..
Can ol ki, NEF AHT'Ü dedi Kur'an da ona hak,
Ol nefha-i Rahmaniyyedir bu sırrı mutlak ..
- 528 -
Hi KA YE
Zengin ve arif bir zat, ölümünün yaklaştığını hissederek,
çok sevdiği oğlunu yanına çağırdı ve ona şu· vasiyet te bulundu :
- Oğlum ! Sana bir hayli mal bırakıyorum. Bunların hepsini belaiden kazandım, zekatını ve sadakasını da verdim.
Ben öldükten sonra, sakın har vurup harman savurmağa kalkışma ! Sen de çalış, helalinden kazanınağa alış ve Rabbine
şükredicilerden ol.. Ona ibadet ve kulluk görevinde kusur eyleme, ancak ondan yardım dile .. Ben de, bir zamanlar senin gibi
.genç, kuvvetli ve yakışıklı idim. Sağlığım ve sıhhatim yerinde idi . Şimdi, görüyorsun ki, malik olduğum cümle varlıktan
soyundum, artık bana ahiret yolları görünrneğe başladı. Rabbimin rahmetine güveniyor ve mağfiretine sığınıyorum. Sana vasiyyetim olsun ki, öldüğüm zaman beni yıkadıktan sonra
kefene sararlarken, şu eski ve yamalı çoraplarımı ayağıma
giydireler. Bunu, senden hasseten rica eder ve isterim. Sana
aytıca bir mektup bırakıyorum. Bunu, ben öldükten sonra
.açacak ve yazdıklarımı aynen ve harfiyyen yapacaksın. Babalık hakkım olarak bunları senden bekliyorum. Bu mektubu,
ölümümden tam kırk gün sonra açarsın, okursun ve icabı neyse yaparsın, dedi ve gerGekten oğluna kapalı bir zarf verdi.
Bir süre sonra, adamcağız Hakkın rahmetine kavuştu.
Kara haber tez duyuldu ve eş, dost, ahbap, yaran, akraba ve
ihvfm toplandılar. Kendisini gasledecek hoca efendi de geldi, cenazeyi yıkadılar, kefene sarıp tabuta koyacakları sırada, çocuk biraz beklemelerini rica etti ve babasının kendisine
bıraktığı eski ve yamalı çorapları getirerek ayaklarına giydirrneğe teşebbüs etti. Hoca efendi:
- Evlat, öu caiz değildir ! diyerek itirazda bulundu. Etrafındakiler de, yapılması caiz olmayan bir vasiyyetin terkedilmesinin caiz olacağını mütalaa ettiler. Genç adam, her ne
kadar :
- Efendim, merhum pederimin vasiyyetini yerine getirmekle mükellefim. Onun için, müsaade buyurun da bu eski çorapları ayaklarına giydireyim, dediyse de şer'an caiz olmadığını ileri sürdüler. İhtilaf, beldenin müftüsüne kadar intikal etti ve müftü de buna engel olarak:
- Böyle bid'at olmaz ! diyerek kesti attı. Ne yapacağını şaşıran biçare genç adam, bir tarafta babasının vasiyyeti
- 529 -
ve diğer tarafta şerlatin hükmü karşısında aciz kaldığı sırada, babasının arkadaşlarından ve samimi dostlarından bir ·
zat, kendisine kapalı bir zarf uzatarak:
- Oğlum, merhum pederin vefatından önce bu zarfı bana emanet etmiş ve ölümünden sonra sana tevdi etmemi istemişti. Onun, bu arzusunu yerine getiriyorum, aç oku bakalım, rahmetli neler yazmış, dedi. Delikanlı, mektubu açtı ve
okudu. Babası, kendisine bu mektubunda şöyle diyordu:
Evladım: .
Şu hale bak da ibret al.. Bu kadar malım ve mülküro
bulunduğu halde, ·beni ahirete sekiz arşın kefenle gönderiyorlar. Bir eski ve yamalı çorabı bile yanıma vermiyorlar. Birgün, Allahu teala gecinden versin, sen de benim halime düşeceksin ve dünya malı olarak beraberinde hiçbir şey götüremeyeceksin. Demek oluyor ki, insana dünyada malik olduğu
şeylerden hiçbir fayda yoktur. Ancak, ahirete madde olarak
sekiz arşın k efen götürmene izin veriliyor. O k efen de k ısmet
olursa !.. Onun için aklını başına al ve sana bıraktığım malı
buna göre kullan ..
Cenazeyi defnettiler, aradan günler geldi geçti. Genç adamın acısı biraz yatıştı. Kırkıncı gün, Mevlid-i Nebevi okundu, ruhuna Fatiha'lar gönderildi ve delikanlı babasının ölü·
mi.inden kırk gün sonra açılması kayıt ve şartiyle verdiği vas1yyetnameyi açtı. Merhum, bu vasiyyetnamesinde de şöyle
diyordu:
(Hayatta bulunduğum sürece senin içki içtiğini görmedim, hatta böyle çirkin bir halini de sezmedim. Ölümümden
sonra, üzerinden baba baskısı kalkacaktır. Dilediğin gibi yasayacak, gezip tozacaksın. Eğer, yanılır da içki içmeğe başlarsan, meyhaneye gece yarısına bir saat kala git .. Daha sonra, gönül €ğlendirmeğe lill:ırar verirsen, o kabil eğlence yerlerine de sabaha karşı uğra .. Kumar oynamaya heve::;lenirsen,
şehrin en büyük, en tanınmış kumarbazları ile oyna .. )
Esasen, şeytan ve nefs-i emınare genci bu yoJlara teşvik
Pdip dnruyordu. Babasının vasiyyetindeki öğütleri ö.f.renince,
li: endi kendine : (,Bunlar, zararlı şeyler olsaydı, rahinE'tli babam bana böyle tavsiyelerde bulunmazdı..) diye düsünerek
bir �ece yarısına doğru meyhanelerden birisine r.:i t tL Ka mdan ieeri girer girmez, başı döndü ve midesi bula:rıd1. Ortahr:ı aö-�r hir i�ki ve sigara dumanı kaplam1 �t1. Scrhoslardan
kimisi kustnuş, kimisi masanın altında sızmıs, bir k1smı y�.-
Envar-01-Kulüb, Cilt 1 - F: 34
- 530 -
yık yayık şarkı geveliyor, bir başkası ağıza alınmaz sözlerle uluorta söyleniyor. Basılı, öyle bir rezalet, öyle iğrenç bir
hal ki, görmeden bilrneğe ve anlamağa imkan ve ihtimal yok ..
Mezeler dökülüp saçılmış, o nefis yiyecekler birbirine karışmış, kedilerle insanlar aynı kaplardan yalanıyorlar, bir keşmekeş, bir derbederlik ki deme gitsin .. Bu hali gören genç
adam, iğrendi, tiksindi, insanlığından utandı ve geldiği gibi
sessizce oradan çıkarak kendisini dışarıya, temiz ha vaya
attı.
Her günahın evveli tatlı ve nihayeti acı olduğu gibi, içkinin de başlangıcı tatlı gibi görünür ama, sonu gerçekten acı
ve iğrençtir. Denilebilir ki, içki sofrası günahla geçirilen hayatın en canlı bir nümunesidir. Zira, içki sofrasında başlangıçta herşey yerli yerinde, bütün yiyecekler göz alıcı ve iştiha açıcı gibi görünür. Fakat, sonunda hepsi birbirine karışır. Çirkin ve cidden çok iğrenç bir hal alır. Üstelik, kafalar dumanlandıktan ve akıllar başlardan gittikten sonra, kavgalar ve küfürler başlar ve ekseriya düşmanlık ve hatta yaralama veya katillik ile sonuçlanır.
Allah u zül-celal vel-kemal hazretleri, Kur'an-ı aziminde :
Yd em,·üf1el!eziyne .:menu. imwr1,el-hamrü vel-meysirü vel-ensabıi vel .
ezldm.ü ricsün min amel-iş-şeytarıi fecterıibuhü le'aUeküın. t!.ijWıun iıınem�
yürid-üş-şeytanii en yuki-a beynclcüm-ül-ad.ıvete ııel bağdii'e fil-h.amri
vel-meysiri ve yasudde1ciim an zikriUnhi ve an-is-sa?ati feheı entüm müntehun ...
El-Mti'ide : 90 - J1
(Ey iymaıı edenler ! Şarap, kumar, tapınmak için dikilmiş oJaıı taşlar, fal için kullanı!aıı oldar, şeytaıım pis ve mtır-
- 531 -
dar işlerindendir. O halde, onlardan k�ınınız ki felah bulasmız. Şeytan, şarap ve kumarta sırf aranıza düşmanlık ve kin
salmak ve sizi Allahu teata'yı anmaktan ve namaz kılmaktan
alıkoymak ister. Artık, vazgeçtiniz değil mi? (Vazgeçin .. )
buyurmaktadır.
Burada, bir hususu dikkatinize sunmak isterim:
Bu ayet-i celilenin başında iÇKi ve KUMAR, PUT ve
FAL zikrolunduktan sonra, iÇKi v& KUMAR'ın tekrarlanması ve hatırıatılması bu iki kötü alışkanlığın özellikle men'edildiğini, onların kötülük ve çirkinliğini biz gafillere beyan
etmek maksadına ma'tuftur. Tapınmak için dikilen putlarla,
fal bakmak için atılan oklar da şeytanın pis ve murdar işlerindendir ve kesin olarak yasaklanmıştır. içki ve kumarın
iki defa zikrolunması da açıkça gösteriyor ki, bunların tümünün kötü ve çirkin fiil ve davranışlar olduklarına, kesinlikle
haram kılındıklarına ve Müslümanlara yasak�andıklarma dikkatimizi çekmek içindir. Evet, putlar ve fal da şeytanın fiilIerindendir ve onlardan şiddetle nefretle kaçınmaJ;:, sakınmak gerekir. Ne var ki, bunlardan kaçınmak ve sakınmak ne
kadar gerekliyse, içki ve kumardan da bunlara göre iki defa
daha şiddet ve nefretle kaçınmak ve sakınmak gerelr.lidir. Ancak, bunların tümünden kaçınıp sakınınakla kurtulabileceğimiz, felaha ve necata erebileceğimiz böylece ilan ve lıeyan buyurulmaktadır.
içki ve kumar, bu ayet-i kerime ile şiddetle men'edilmiştir. Dikkat ve ibretle tetkik edilecek olursa, bütün ila.hi
teklifler akıl sahipleri içindir. içki ise, yukarıdanberi anlatınağa çalıştığımız gibi, aklı giderir ve bazan insanı bir hayvan derekesine kadar indirir. Hatta, bir çok ahvalde hayvandan da aşağı durumlara düşürür ve uzun yıllar çahşıhp kazanılan şeref ve itibarı, haysiyet ve vekarı bir anda mahveı:ler
ve dünyayı bir zindan hayatına döndürür.
Zahir serboşluğunun hali ve fı.kibeti budur. Ancak, diinya
serhoşluğu, ekseriya içki serboşluğundan daha da fenadır.
İç ki, insanı hayvanlaşt!rır demiştik. Gerçekten de öyledir : Şarap ve saire gibi içkiler, cesaret bakımından insam kaplana;
gülrnek ve güldürrnek bakırnından maymuna, ağzından çıka·
nı kulağı işitmernek balnmından papağana, düşüncesizce zulüm bakımından akrep ve yılana, iyi ile kötüyü ayırdedernernek bakımından sırtlana, necis yemek bakımmdaıı da domuz
ve köpcğe benzet�.
- 532 -
Afyon, esrar, eroin vesaire gibi uyuşturucu maddeler de
insanı korkaklık bakımından fareye benzetir.
Sırası gelmişken, bir gerçeği gözönüne koymak isterim.
Bazı kimselere rastlıyoruz ki:
- Efendim, Kur'an-ı kerimde yalnız şarap men'edilmiş
ve haramdır denilmiştir. Rakı, votka, viski ve benzeri diğer
içkilerin haram olduğuna dair bir kayıt ve işaret yoktur, diyorlar.
Böyle söyleyenler ve böyle düşünenler büyük ve korkunç
bir hataya düştüklerini unutmamalıdırlar. Zira, IjAMR herşeyden önce şarap ve serhoşluk veren her türlü içki anlamına gelir. Sonra, aynı kelimeden üreyen TAHAMMüR sözcüğü de ekşime, mayalanma, bazı uzvi maddelerin kendiliğinden kabarıp köpürmesi ( Fermantation) demektir ki, bu tabirin içine de serhoşluk veren bütün içkiler, hatta günü geçmiş şıra ve boza bile girer. Binaenaleyh, hamr yalnız şaraptır hükmüne varmak korkunç bir yanılmadır, bil'akis rakı
da, votka da, viski de, konyak da hülasa serhoşluk veren ne
kadar içki varsa, hepsi de HAMR sınıfına dahildir ve kesin
olarak haramdır.
Kaldı ki, Resii.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, ( SERHOŞLUK VEREN HER iÇKi HARAMDIR.) buyurmak suretiyle bu nevi tartışmaları ve çekişmeleri on dört
asır önce bir tarafa atmışlardır. Harama helal ve helale haram diyen -Allah korusun- islamdan çıkar. Haram olan
şeyleri içer veya kullanırken BİSMİLLAH demek dahi haramdır ve haram olan nesneleri kullanırken besınele çeken de
dinden çıkar :
Mü'minlerin annesi Hz. A'işe Sıddiyka radıyallahu anlıüma rivayet ediyor :
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimize sordu.d
lar :·
- Ya Resii.lallah ! Yemen halkı, baldan ve hurmadan
bir çeşit içki yapıyorlar ve ona NEBİZ diyorlar. Bu içkinin
içilmesi, helal midir, yoksa haram mıdır ?
Efendimiz, saadetle şu cevabı verdiler:
- Serhoşluk veren her içki haramdır.
Şu halde, aklımızı başımıza alalım ve kendiliğimizden bilir - bilmez hükme varmayalım. Allah ve Resulünün HARAM
buyurduğuna, hela.ldir demek, kişiyi iymandan ve islamdan
çıkarır:
- 533 -
Y es ' elUneke an-il-hamri vel-meysir kul fihima ismün kebiyrün ve menaji ·ı�
lin-nasi ve ismühümii ekberii min nef'ihima ...
El-Bakara : 2l'J
Habibim Ahmed, Resfılüm ya Muhammed! Sana., şarabı ve kumarı sorarlar. De ki: «İkisinde de hem büyük günah,
hem de insanlara bazı menfaatler vardır. Fakat günahı, menfaatierinden daha büyüktür.»
Bu ayet-i kerimedeki ( BAZI MENFAATLER) tabiri de
bazılarını yanıltmaktadır. Zira, bazı menfaatler vardır denilmesinden murad, bu menfaatlerin zahiren menfaat gibi görünmelerind�n ileri gelmektedir. Oysa, gerek içkide ve gerekse kumardaki menfaat, bir tarafın felaketi ile neticelenir.
Bunun için, zararı yararından fazladır. Bunun için, günahı
sağlayacağı menfaatten çok daha büyüktür. Düşününüz, kumar oynayan iki kişiden birisi kazanır ve büyük bir menfaat
sağlar. Oysa, kaybeden taraf herşeyini kaybeder ve çok büyük zarara uğrar. içki yapan ve içki satan para kazanır ve
menfaat sağlar. Oysa, içki içen hem parasını, hem sıhhatini
ve hem de yukarıdanberi izaha, çalıştığımız veçhile bir çok
ma'nevi değerlerini ve hasJetlerini kaybeder. Görülüyor ki,
içkide de, kumarda da bir taraf bazı menfaatler sağlarken,
öteki taraf büyük zarariara uğramaktadır. Şu halde, bir taraf mutlaka felakete sürüklenmektedir. Ancak, bu felaketi
irfan ve basiret sahibi olanlar görebilmektedirler. içki içen
ve kumar oynayan, asla iflah olmaz. Her ikisinin de sonu pişmanlık ve zarardır. içki masalarında bir çok insanlar ma'nen
veya maddeten helak olmuşlar, kumar yüzünden bir çok kimseler mallarından, mülklerinden, haysiyet ve şereflerinden
mahrum kalmışlardır. Aynı sofrada içki içen iki kişiden birisinin mezara ve diğerinin hapishaneye girdikleri çok görülmüştür. içki ve kumar yüzünden nice arkadaşlıklar bozulmuş, nice dostluklar düşmanlığa dönüşmüştür. Nice güzellikler, içki ve kumarla çirkinleşmiş, bir çok temiz ve ne-
- 534 -
zih vicdanlar bu yüzden kirlenmiştir. Kumar iptilası yüzünden nice ocaklar sönmüş, aile yuvaları yıkılmış, çoluk çocuk
sefil ve perişan ortalıkta kalmış, riice marnurlar harap olmuştur.
Gelelim hikayemize :
Ölümünden sonra genç ve tecrübesiz oğlunun başına gelebilecekleri sezen baba, seva6ili eviadını bu belalardan kurtarabilmek için ona meyhaneye gece yarısına bir saat kala gitmesini vasiyyet etmiş ye genç adam babasının dediği gibi yaparak, içkinin insanları ne hallere düşürdüğünü gözleriyle
görerek iğrenmiş ve tiksinmiş ve o zamana kadar olduğu gibi, ondan sonra da ağzına içki koymamak azim ve kararıyla
meyhaneden çıkmıştı.
Babası, eğlence yerlerine gitmek isterse sabaha karşı
gitmesini vasiyyet ediyordu. Genç adam, bunda muhakkak
bir hikmet olduğunu düşünerek, aynı gece sabaha karşı o neviden bir batakhaneye uğradı. Daha kapıya vardığı zaman
içeriden bir inierne ve ağlama duydu. Bir kadın sesi, hem hıçkırıyor ve hem de kendfsini bu hallere düşürene acı acı beddua ediyordu. Bir ev kadını, iyi bir anne, şerefli ve temiz bir
isim taşıyan afif bir zevce olamadığına yanıp yakınıyor, bu
zillet içinde yaşamaktansa ölmeği tercih ettiğini söyleyere k
inliyordu. O talihsiz kadıncağız, kim bilir nereden kopmuş gelmiş, hangi hain ve zalimin iğfaline kapılmış ve sonunda bu
mezbeleliğe düşürülmüştü. Evet, yüzünü göremiyor, yalnız
sesini işitebiliyordu. O biçare, kim bilir hangi gül bahçesinden menhus bir el tarafından koparılmış, bir kez koklanıldıktan sonra getirilmiş ve bu çöplüğe atılmıştı ? Onu bu hale düşürenlerde, Allah korkusu olsaydı, o zalimler peygamberden
utansaydı, onu bu acıklı duruma düşürürler miydi ? Nefsinin
uşağı ve şeytapın eşeği olan bir canavar, basit bir zevk uğrunda ona kıymış ve sonra da .silkeleyip başından atıvermiştL Elbette, o inleyen ve ağlayan kadıncağızın da ak sakallı
bir dedesi, kınalı saçlı bir ninesi, onu sevip okşamağa kıyamayan bir anası ve babası vardı. Onu, bu sevgi ve şefkat ocağından koparıp almışlar ve getirip bu batakhanenin çamurları içine atmışlardı. Böylelikle o biçarenin hem dünyasını, hem
de ahiretini yıkmışlardı.
Hac seferlerimin birisinde, Ankara'da bir otelde bir gece misafir olmak zorunda kalmıştım. Gece yarısı, bir takım
sesler, ağlayıp inierneler ve beddualar duydum. Perde perde
- 535 -
yükselen bu iniltileri istemeyerek dinledim. Bir kadın sesi
hıçkırıyor ve hazin hazin sıziamyordu:
- Bizi, bu sefalet ve rezalete düşürdün, etimi ve kanımı satıp para kazanıyorsun. Üstelik hakkımı da vermiyorsun. Dilerim Allah'tan senin de evlatların bu sefalet ve rezalet bataklığına düşsünler, diyordu.
Birden gayet şiddetli bir tokat sesi kulaklarımda patladı, bana vurulmuş gibi irkildim. o zalim herif kim idiyse,
biçare kadıncağızı dövüyordu. Bana öyle geldi ki, bu tokat
ona değil, bana, o otelde bulunanların hepsine, hatta bütün
Müslüman - Türk milletinin yüzüne inmişti. Allahu azim-üşşan, şahidimdir, bu olayı her hatırlayışımda, hac bedeli olan
parayı o kadıncağıza vererek o zavallıyı o zalim herifin elinden kurtarmadığıma hala hayıflanırım. Fakat, ben bütün samimiyetime rağmen böyle bir kadına nasıl yaklaşabilir ve
nasıl para verebilirdİm? Bu milleti bu hallere getirenlere yüzbinlerce la'net ! ..
Bu kötülüklere göz yumanlar, bu zalimleri koruyup kollayanlar, acaba günün birinde kendi evlatlarının, kendi kızlarının ve torunlarının da fuhuş bataklıklarına düşürülebileceğini hiç akıllarına getirmezler mi ?
Her neyse, hikayenin sonunu da size anlatayım:
Kapıyı çaldı ve 'içeriye girdi. O zavallı kadıncağız mümkün olabildiği kadar kendisine çeki-düzen vererek ve gözyaşlarını silerek kendisine ( Sefa geldiniz .. ) dedi. Genç adam, kapı önünde dinledikleri ve düşündükleriyle öylesine etkilenmişti ki, o talihsiz kadına şehvetle değil, tam tersine derin bir
şefkatle bakıyor ve içinden ona acıyordu. Adeta oraya geldiğine pişman olmuştu. Ani bir kararla kalktı ve kendisini
dışarı attı. Böyle kötü bir işe niyyetlendiğinden dolayı Allahu teala'ya tövbe ve istiğfar ederek oradan uzaklaştı ve o
felaketzede kadıncağızın da o bataklıktan kurtulması için niyazda bulundu.
HtKAYE
Mürşidim rivayet buyurmuştur:
Tokat velilerinden bir zat-ı akdes, günlerden birgün genel evierden birisine girer. Orada bulunan kızlar hazretten
utanarak birer köşeye saklanırlar. Yalnız birisi orta yerde
kahverir ve ne yapacağını, ne diyeceğini bilmez halde başını önüne eğer ve bekler. Hazret-i şeyh, o kızcağıza yaklaşır
- 536 -
ve başından tacını çıkarıp o zavallının talihsiz başına ve sırtından cübbesini çıkarıp sırtına giydirir ve ellerini kaldırarak
niyazda bulunur:
- İlahi! Beri, bu hanımın dışını tacım. ve cübbemle süsledim. Ey kalpleri dilediği gibi çeviren Rabbim! Zat-ı ülfıhiyyetinden tazarrfı ve niyaz ederim, sen de gerek bu kadıncağızın ve gerekse diğerlerinin batınlarını iyman, tövbe, istiğfar ve ihlas ile, aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i
Resfılüllah ile tezyin buyurarak hepsini haias eyle ..
Duası ve niyazı o anda kadıyel-hacat indinde müstecap
olur ve o evde bulunan bütün günahkar kadınlar tövbekar
olurlar ve salihat-ı nisvan zümresine girerler.
Bu ve benzeri talihsiz kadınlar, ekseriya ırz ve iffet düşmanı bir namussuzun kurbanıdırlar. Evet, o felaketzedeler,
aynı zamanda bir ibret aynasıdır. Kendi annelerine, bacılarına, teyzelerine ve yakınlarına layık görmediğini, başkalarının kıziarına reva gören öyle zalimler vardır ki, behimi arzularının zorlamasıyla veya üç beş kuruşluk maddi menfaat
sağlamak hırsıyla bir çok aile kızlarını felaket uçurumlarına
yuvarlar, şehvet bataklıklarına kurban ederler. Bunlara, insan demek bile caiz değildir. Zina fiilinin, din-i mübiyn-i islamda kesin olarak yasaklanmış bulunması nasıl bir gerçek
ise, temiz aile kızlarını iğfal edip kötü yola sürükleyenlerin,
o zavallıların zina fiilieri devam ettikçe aynı günahın onların
da defterlerine yazılmakta bulunduğu da o kadar gerçektir.
Evet, zina kötü, hem de çok kötü bir fiildir. Allahu te-
. ala'nın hiç sevmediği, Resfıl-ü zişanın incindiği, meleklerin
gücendiği, salih mü'minlerin iğrendiği çirkin ve kötü bir fiildir. Bu suçu irtikap edenler dünyada fakirliğe ve ahirette
azaba müstehak ve düçar olurlar :
,JJfll' � ) ... - ) ., /
... � H
, -- ... , ...... ... � " (.' "" (.h '"' ""'� .. ,, .....
·') �\j j{> .:\;)\\_;� J)
' <1' ,. •
Ve la takreb-iiz-zina innelıu ka ne fahişeh ve sa 'e sebiyla ...
El-İsra : 3:!
(Ve zinaya yaklaşmaym. Zira, zina hayasızlıktır ve çirkin bir yoldur.)
Dikkat buyurun mü'minler :
Yerin göğün sahibi, değil zina yapmak, .hatta ona yaklaşmamamızı dahi men' etmiştir. Harama gehvet nazarıy la bak-
- 537 -
mak ve bu işe niyyetlenmek, kalhimizle meşgul olmak, elle
dokunmak dahi men'edilmiştir. Özellikle harama şehvet nazarıyla bakmak ki, ona göz zinası derler .. Göz zinası, asıl zinadan daha kötü ve çirkindir. Zira, zina fiilinin sonunda yorgunluk, bitkinlik, dermansızlık ve isteksizlik hasıl olur, yani
bir nihayeti vardır. Oysa, göz zinasının sonu yoktur, göz doymak ve yorulmak bilmez. Onun içindir ki : ( GÖZ BAKMAYA,
YER SUYA DOYMAZ.) demişlerdir.
Şehvetle bakmak göz zinası olduğu gibi, şehvetle ilgili
kötü ve çirkin sözleri dinlemekle de kulak zinası, şehvetle
tutmakla da el zinası fiili tekevvün eder. Bunun için, elini�
dilini, gözünü, kulağını ve bütün uzuvlarını kötülüklerden korumak gerektir. Sana güzel gibi görüneniere şehvet ile bakma, ka'inata ibretle bak ! .. Kalbinden, Hak sevgisinden gayrı
ne varsa s ür çıkar!.. Kadınlar açık saç ık giyiniyorlarsa, senin gözlerinin kapakları yok değil ya ; o açtıkça sen gözlerini kapayıver. Hem, unutma ki şehvetle baktığın veya bak,mağ·a niyyetlendiğin de birisinin eşi, kızı, annesi veya yakını değil mi ? Senin yakınlarına şehvet nazarıyla bakılınasını nasıl
h oş görmüyorsan, sen de başkalarına bakma ! Kendine yapılmasına razı olmadığın, olamayacağın bir fiil ve hareketi, sen
de başkalarına yapma ! .. Elin yetimine göz koymağa, kötü
gözle bakmaya utanmayanlar, bir gün kendilerinin de geberip gideceklerini ve kendi kızlarının ve evlatlarının da yetim
kalacağını unutmamalıdırlar.
Babasının vasiyyetinin ilk iki maddesinden gerekli dersi alan ve irşad olan genç, üçüncü madde olan kumar mes'elesini de denerneğe ve bundaki hikmeti de öğrenmeğe karar
verdi. Babacığı, kumara özenirse en büyük ve en meşhur kumarbazlarla oynamasını tavsiye etmişti. Sordu, sqruşturdu
ve şehrin en ünlü kumarbazının kenar mahallelerden birisinin hamamının külhanında yatıp kalktığını tesbit etti. Söylenilen yere gitti ve o ünlü kumarbazı, eski ve yırtık bir elbise
ile külhanın bir kenarına sığınmış halde buldu. Ne yatacak
yatağı, ne barınacak bir yuvası vardı. Saçı sakalı birbirine
karışmış, gözleri çukurlaşmış ve etrafı morarmış, eli ayağı
titriyor, perişan ve bitkin bir halde idi. Şehrin en usta ve ünlü kumarbazı nasıl olmuştu da böyle yersiz, yurtsuz, yataksız, yorgansız, takatsiz, dermansız kalmıştı ? Akıllı bir insanın, onun bu halini gördükten sonra, kumar oynayabilmesine
imkan ve ihtimal var mıydı ?
Delikanlı, merhum babasına defalarca rahmetler okuya-
- 538 -
. rak oradan da uzaklaştı, hak yolu buldu ve bu yolda ölünce
. ye kadar daim oldu.
Ey ihvan-ı ba-sefa :
Kumar, nice servetleri tarümar etmiş, nice aileyi felaket ve sefalete sürüklemiştir. Onun için, aklı başında olanlar
kumardan, içkiden, her türlü kötülüklerden son derece sakınmalı ve kaçınmalıdırlar.
Kaldı ki, Kur'anı Kerimin ve islamın yasakladığı herşeyde, insanlar için büyük yararlar vardır. Allahu teala'nın emirlerine itaat edenler, iki cihanda aziz olurlar. Allahu azim-üşşanın emirlerini dinlemeyenler ise, iki cihanda da zelil ve rezil olurlar.
Kendileri içki içmedikleri ve kumar oynamadıkları gibi,
evlatlarının da bu iki çirkin ve korkunç alışkanlıktan kaçınmalarını sağlayanlar, daima aziz olmuşlardır. Buna mukabil,
içki içen ve kumar oynayanların hem kendileri sefil ve perişan olmuşlar, hem de çoluk çocukları babalarının seyyi'esine
kurban gitmişlerdir.
Allahu teala, böyle sefih kimselerin mallarının kendilerine teslim edilmemesini ve böylelikle kendi koruyamadıkları
mallarının korunmasını emr-ü ferman buyurmaktadır:
V e la tü 'tüş-süfehd 'e emvalekümülleti ce ' alallahü leküm kıyameno o o
En-Nisa : 5
(Allah u tea.la'ııuı dünya geçimi içiıı sebep kıldığı tasarrufunuzdaki yetim mallanm, velayetiniz altındaki sefihlere
vermeyin.)
Evet, Allahu teala'nın geçinmek için ihsan buyurduğu
mallarınızı aklı ermeyen, hayır ile şerri ayırdedemeyen sefihlere vermememiz emir ve irade buyurulmaktadır. Yani, sefih olan yetim dahi olsa, malları kendisine teslim edilemez.
Böyle olunca, yetim olmayan sefihlere mal vermek caiz olur
mu ?
Allahu sübhanehu ve teala, cümlemizi kötülerden, kötülüklerden korusun ve bizleri ilahi emirlerine hakkiyle uyan,
Resfil-ü zişanın sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerine layıkiyle tabi olan veliler ve salihler zümresine ilhak buyursun .. İç-
- 539 -
ki, kumar ve benzeri kötü alışkanlıkları bulunan din kardeşlerimizi, yakın zamanda nedamete ve tövbeye muvaffak kılarak, affına ve mağfiretine müstehak kullarından eylesin ..
Bu risalemizi okuyan ve ok.utanları, okuyanları ve dinleyenleri, okuduğunu ve dinlediğini anlayan, anladığı ile amel eden
ve bu bütün arnellerinde rizayı ilahisine muvafık tam bir ihlas
üzere bulunan muhlis kullarından eylesin .. Recep, şaban, ramazan, zil-hicce ve muharrem gibi kutsal aylarda, bu aylar
içindeki mübarek gün ve gecelerde ibadet ve ta'at ile nurlanan, af ve mağfiret-i ilahiyyesiyle sürurlanan, tövbe ve istiğfar ile tekmil günahlarından arınan, kulluk şeref ve haysiyetinin şu'uruna varan uyanık ve ayık kullarından eylesin ..
Dünya ilgi ve ilişkileriyle serhoş olanlardan, dünya hayatına
gönül verenlerden, aJ;ıiret ni'metlerinden gafil bulunanlardan
eylemesin .. Amin bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn.. Sübhane
Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffın ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-F .ATİHA ..
BİRİNCİ CiLDIN SONU
AlFABETiK FiHRiST
- A -
Sahife,
Abdul lah-il Mübarek hazretlerinin cennet ve ibadet konularındaki
bir irşatları ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1 09 ·
Adem alayhisselama sunulan üç nur: AKlL - IYMAN ve HAVA . .. 33
Ahlak ve amel lerimizi güzel leşti rmenin lüzum ve önemi . . . 200
Ahireti inkar edenlere bir hatırlatma ve uyarma . . . 475
Akl-ı me' ad ve akl-ı maaş nedir? . . . . . . • . • . . . . . . .. • • . . 34-
Akılla nefs in farkları nelerdir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477
Ali kerremallahu vechehu efendimizin ümmet-i Muhammed hakkındaki dua ve niyaziarı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 86.
Ali kerremal lahu vechehu efendimizin bir savaşta kendisine saldıran
müşrik bir gence ihsanı ... ... ... ... ... .. . ... . . . ... .. . ... ... 205 ·
Al lahu teala salih, abid, doğru ve gerçek mü'minlerin dostu ve yardımcısıdır . . . . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309-
AI Iahu tealll'yı sevenlerin beş alametleri vardır .. . ... ... ... .. . . .. 360 ·
A l lahu teala'nın insanlara bahş ve ihsan buyurduğu en yüce ni'met
ResOI-ü zişan efendimizdir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390·
Anne ve babalara evlat terbiyesi konusunda bazı tavsiyeler . . . . . . . . • 28
Arafat'ta topladığı yedi taşı iymanına şahit tutan bir mü'minin mazhar
olduğu mükafat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38-
A'raf sOre-i cel ilesinin 1 96. Ayet-i kerimesi tefsiri .. . . . . .. . .. . 309·
Ariflerden bir zat ın oğluna vasiyyeti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 528
Asi mü'minin1 tövbesi, kafi ri n islamından efdaldir . . . . . . . . . . . . 95-
Asıl şükür b
·
ahş ve ihsan buyurulan ni'metlere hakkıyle ve layıkiyle
şükretmenin mümkün olamayacağını anlamaktır . . . ... ... ... ... 1 68
A'işe-i Sıddıyka radıyallahu anha validemizin ümmet-I Muhammed
hakkındaki dua ve niyaziarı . . . ..• . .. ... ... ... ... ... .. . ... . .• 188·
Aziz Mahmud HüdA'i hazretleri bir papazı nasıl susturmuş ve hidayetine sebep olmuştu? ... . . . . . . ... . . . ... . . . ... ... ... .•. 103;
- 544 -
- B -
Sahife
Baha'üddin Nakşibent hazretlerinin bir irşatları . . . . . . . . . . . . . . . 373
Bahş ve ihsan buyurulan bütün ni 'metlerin hesabı sorulacaktır . .. 1 37
Bakara sOre-i cel i l esinin 1 95. ayet-i kerimesi tefsiri . . . ... ... .. . 1 99
Bakara sOre-i cel ilesinin 1 52. ayet-i kerimesi tefsiri ... .. . ... .. . 237
Başımıza gelen felaketler Kur'anın çizdiği yoldan sapılmasından i leri
gelmişti r . . . . . . . . . . . . . .. . . . ... . . . . .. . .. .. . . .. . . . .. . . . . . . . 331
Bayezid-i Bestam i hazretlerinin bir köpek le konuşmaları . . . . . . . . . 20
Bayezid-i Bestami hazretlerinin iyman ve ibadet hakkındaki irşatları · 1 06
Bayezid-i Bestami hazretlerinin bir arif-i bi llah ile n i'met konusu nda görüşmeleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 45
Bayazid-i Bestami hazretlerinin kendilerine sopa ile vurana mukabeleleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 81
Bayezid-i Bestami hazretleri kendisine sataşan çocuklara nasıl muamele etmişti? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . 288
BehiOI-ü Dana'nın Bağdat kadısına verdiği ders ' ... . . . . . . . . . 96
BehiO I-ü Dana bir bardak su karşılığında Harun Reşit'ten neler
almıştı? 1 35
Birr ve ebrar nedir? . . . . .. . .. .. . ... . .. ... ... . .. 41 6
Bir h ristiyanın cami-i şe rife gösterdiği saygının mü katatı . . . 32
Bir rekatta Kur'an-ı azimi hatmeden zevat kimlerdir? . . . 21 4
· Bir yabancı kumandanın Süleymaniye cami-i şerifinde cemaatin sür'
atle saf bağlayışını takdir ve hayranlıkla seyrettikten sonra M üslüman oluşu ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 219
Bütün l<ötü ve çirkin. sıfatiarın başı u' cup - kibir - riya - hased - gazap -
h u bbu mal ve hubbu cah'tır . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303
- C -
Cafer-ül Hu!d hazretlerinin cennette gördükleri . . . ... ... ... ... ... 440
Cahiliyat devrinde çocuklarını öldürenlerle, kendilerini Müslüman
saydıkları halde çocuklarına islam terbiyesi vermeyenierin mukayesesi . . . ... ... ... . .. ... . .. . .. ... ... ... 27
Cebrail alayhisselamın Fira'undan aldığı hüccet . . . ... ... ... ... .. . 1 00
-545-
-Sahife
Cebrail aleyhisselamın, emr-i i lahiyle cennet ve cehennem etrafında
gördükleri .. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. • 434
Cennetin bahssının kelime-i tevhid olduğu hakkında bir müjde haberi 53
Cömertlik dört kısımdır .. . .. . .. . . . . . ... .. . .. . .. . 439
Cü neyd-i Bağdadi hazretlerinin önemli bir i rşatları . .. . . . .. . . . . .. • 81
-ÇÇocuklarını terbiye edemeyen ana ve babaların sorumlulukları . . • 28
Çoklukla öğünmenin ve böbürlenmenin zararları . . . . .. .. . . . . .. . 368
- D -
Darwin nazariyyesJ, Kur'an ve islam ahkamına aykırıdı r ... ... ... ... 20
Oelinin, akıl hastahanesini ziyaret eden bir hükümdara söyledikleri 526
Devlet ve mil letimizin bekası için dinimize, dilimize, gelenek ve
görenekierimize sadakati e bağlı kalmak gerektir .. . . . . . . . . .. • . . 344
Oıhye't-ül Kelbi radıyal lahu an h ın şerefi lyman ile müşerref olması . .. 23
Oil, dünyanın hem en tatlı, hem de en acı şeyi olan bir organımızdır ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 488
Dış ülkelerde sürdürülen Türk ve islam düşmanlığı propagandası
neden etkili o:maktadır? . . . . . . .. . . . . . . • . . . • . . 223
O ünya yalnız cesetten ve maddeden ibaret değildir . . . . . . . . . . . . . . • 29
Dünya, lsa a!eyhisselama nasıl görünmüştü? ... ... ... ... ... ... ... 377
Oünya, a:imlerin i lmi, devlet yönetenlerin adaleti, zenginlerin cömertliği ve fakirierin hayır dualarıyla be ka bulur . . . . . . . . . . . . • .. . . . 439
- E -
Ebu-Beklr-is-Sıddıyk hazret�erinin ümmet-i Muhammed hakkındaki dua
ve niyaziarı •.. . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1 85
(bu-Bekir-is-Sıddıyk hazre::erinin bir i rşatları .. . . . . .. . 33!J
Ebü:-Hafs hazretlerinin r ivayet b uyurdukları bir kıssa . . . 258
Ebu-Zer-ii-G ıfari radıyal lahu an h hazretlerinin kıssası 44
Ehl-i iymana, Allahu tefJifı'y3 i syan yakışmaz . .. .. . . . . 81
Evlatlarını terbiye edemeyen ana ve babaların sorumlulukları 28
EnvAr-üı-KuiQb, Cilt 1 - F: �
- 546 -
Sahife
Enbiyaya bahş ve ihsan buyurulan mucize-i kevniyye, mucıze-i ilmiyye ve m ucize-i vücudiyye Ooo .. o 000 ••• o•· . . . . o o 1 89
Evl iya'ullaha bahş ve ihsan buyurulan keramet-i kevniyye, keramet-i
ilmiyye ve keramet-i vücudiyye . . . . . o 000 o o· •o· o o o o o o o o o o 00 000 1 88
- F -
Fani dünya hayatı için sarfedilen emekler, ebedi ahiret alemi için
de gösterilmedikçe, hiçbir insan ve hiçbir toplum payidar
olamaz 300
Fatih Sultan Mehmed Han'ın, Istanbul'un fethinden sonraki niyaziarı 261
Fatıma't-üz-Zehra validemizin alem-i cemale intikalleri o o o o o o 372
Fira'un, Musa alayhisselama neden iyman edememişti? o o o 00 o. o o .. o. 24
Fi ra'unun maskarasına neden iyman nasip olmuştu? . o .. o. o .. ... o o o 43
Fira'un ve kavminin suda boğulmalarını tevi l eden b atılı mütefekkirler bu· hali med ve cezi r olayı ile yorumlamaktadırlar . o o . .. . . . 1 02
Fi ra'unun helaki , Musa alayhisselamın n iyazına rağmen neden te'hir
ve te' cil olunmuştu? . . . o o o . o. . o. o . .. o . . o . . o o o o o . o o 202
Fu'ad nedir?
Fussilet sure-i celilesinin 34 - 35. ayet-i kerimeleri tefsiri
Fussi let süre-i celilesinin 1 9 - 22. ayet-i kerimeleri tefsiri
-G463
269
469
Gençliğin geçirdiği buhranın asıl sebebi nedir? . . . . o. o o o o o. . . . . . . 27
G eri kalmışlığımızın gerçek sebepleri nelerdir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
G öz, kulak, el, ayak ve derilerimiz aleyhimizde tanıklık edeceklerdir 138
Göz zinası asıl zinadan daha korkunçtur . o. . . . . . . o.. . . . . . . . . . . . . 537
Günah larına tövbe eden ve bir daha o günahı hiç lşlemeyen, günah
işlememiş gibi olur . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Günah ve kötülüklerden kurtulunamadoığı gerekçesiyle ibadet ve tA'at
terkedilmemelidir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . o o . . . 58
G üzel ahiAkın en önemli belirtisi olan cömertlik dört kıstmdır . . . • . . 431
- 547 -
- H -
Sahife
Habeş imparatorunun başına gelenler, ülkesinde yaşayan Müslümanlara yaptığı eza ve cefanın sonucu ve cezasıdır . . . . . . . . . . . . 398
Hak veli lerine bahş ve ihsan buyurulan kerameti kevniyye kerameti
ilmiyye ve kerameti vücudiyye . . . ... . .. ... .. . .. . . . . .. . ... 1 88
Hakikat-i Muhammediyye'ye vas ıl olabi lmek için iki yol vardır . . . 280
Haklarında VEYL tabiri kullanı lan dokuz sınıf halk 425
Hasedin tedavisi nasıl olur? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
Hatem-i Ta'inin oğlu Adi'nin Müslüman oluşu . . . . . . . . . 401
Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için, hemen yarın ölecekmiş gibi ahi ret
için çalışmanın lüzum ve ehemmiyeti . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
Hikaye : Bayazid-i Bestam i hazretlerinin bir köpekle konuşması . . . 20
H ikaye : Dıhye't-üi-Kelbi radıyallahu anhın iymanı . . . . . . . . . . . . . . . 23
H ikaye : Mescide saygı gösterdiğinden ötürü hidayete erişen bir
hristiyan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
H i kaye : Hz. Ali kerremallahu vechehu efendimizin sabah narnazına
gelirken önüne geçernediğ i yaşlı adam . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Hikaye : l brahim Vasıti hazretlerinin rivayet buyurdukları bir kıssa . . . 38
H ikaye : Şeyh Ebüi-Hafd hazretlerinin naklettikleri kıssa . . . . . . . . . 41
Hikaye : Fira'unun maskarasına neden ve nasıl iyman nasip olmuştu? 43
Hikaye : Ebu-Zer-i l-Gıtari hazretlerinin Müslüman olmadan önceki
hal lerine dair bir kı s sa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
H ikaye : M usa alayhisselamın Tur'a giderken rastladığı Mecusi . . . . . . 47
Hikaye : lsa alayhisselamın uyuyan birisini ibadet için uyandırması 61
Hi kaye : Hasan-ül Basri hazretlerinin katir komşusuna karşı mua
melesi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
Hikaye : Mi'rfıc-ı güzin ile ilgili bir kıssa . . . . . . . . . . . . 71
H ikaye : Rebia't-üi-Adviyye sultana kabi rde sorulanlar 87
Hi k! ye : Lo km an AleyhisseiAm kıssası . . . . . • . . . . . . . . . 91
Hikaye : Zin nOn-u M ısrt hazretlerinin ,Hira'da gördükleri . . . 91
Hikaye : BehiOI-ü DAna'nın Bağdat kadısına verdiği ders 96
H ikaye : üçüncü Sultan Mustafa ve çıplak ayaklı şeyh . . . 99
Hikaye : Cebrail aleyhisselflmı_n Fi ra'undan aldığı hüccet 101
Hikaye : Muhyiddin-i Ottade hazretlerine kış günü bir salkım üzüm
sunan papaza, Aziz Mahmud-u Hüda'i efendimizin muksbelesi . . . ... ... ... ... ... •.. . .. ... ... ... ... ... ... ... 103
Hi·k!ye : lbrahlm alayhisselAm zamanında Mekke'de vukubulan kıtlık 104
Hikaye : Bayezld-1 Bestami hazretlerinin ibadet ve iyman hakkındaki
lrşatlan . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . •.. 108
-548-
Sahife
Hik�ye : lbrahim Edhem h azretlerinin K�'be-i muazzamadaki n iyazları ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 111
Hikaye : Hz. ömer radıyal lahu anhın ağlamasına sebebolan genç . . . 115
Hikaye : Hz. ömer radıyallahu anh ve elinde içki götüren gencin
konuşmaları ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 119
Hikaye : Harun Reşit ve BehiOI Dana kıssası . . . ... ... ... ... ... 135
Hikaye : ZinnOn-u M ısri hazretlerinin rastladığı cüzzamlının şükrü 1 39
Hikaye : Zenginlik n iyazında bulunan zatın mazhar olduğu mükafat 143 ·
Hik�ye : Bayezid-i Bestami hazretlerinin bir arif-i billah ile ni'met
konusundaki görüşmeleri .. . . . . .. . .. . 145
Hikaye : Şeyh N igAri efendinin cenazesi . . . ... ... ... ... ... ... •.. 163
Hikaye : ısmail Gelenbevi hocanın bir i rşatları . .. .. . . .. .. . .. . . .• 164
Hikaye : Musa aleyhisselamdan zenginlik isteyen fakirin başına gelenler ... . . . . . . . .. .. . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . 170
Hikaye : Bayazid-i Bestami hazretleri kendisine sopa i le vurana nasıl
muamele etm işti? . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1 81
Hik�ye : lbrahim Edhem hazretlerinin kendisine tokat vuran bir zata
mukabalesi .. . .. . .. . .. . .. . .. . ... ... ... .. . . . . .. . ... . . . 1 81
Hikaye : Bi r padişahın karşılaştığı iki hak velisi ... ... ... ... ... ... 1 81
Hikaye : Hz. Ali kerremallahu vechehu efendimizin savaşta m uşri klerden bir gen ce i hsanı .. . . .. • . . .. . • . . . . . .. . . . . . . . •. . .. • 205
Hikaye : ıskender-i Züi-Karneyn'in vee iz bir beyanı .. . .. . .. . .. . . . . 207
Hikaye : lmam-ı a'zam hazretlerinin talebelik çağlarında üstadından
tali m ettiği ilk gerçek . . . .. . . .. . .. .. . . . . .. . .. . .. . . .. .. . 215
Hikaye : lbrahim alayhisselamın son netesindeki niyazı ... .. . ... ... 21 7
Hikaye : Vezneciler cami inde imamlık yaptığım sırada vefat eden bir
gencin son deml erinde gördüklerim .. . ... ... .. . .. . .. . .. . 218
Hikaye : 1 949 hac mevsiminde Arafat'ta vefat eden fabrikatör Haydar bey ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 225
H ikaye : Kardeşlerine haksızlık eden bir zatın son demlerinde gördüklerim · . .. .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. .. . .. . . .. .. . . . . . .. 228
H; ka ye : Cömertlik konusunda üç kişi arasında bi r mukayese .. . •.. 230
Hikaye : l brahim Edhem hazretlerinin fakir bir berbere i hsanı ve sonucu . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 232
Hikaye : Harun Reşid'in eşi Zübeyde hatuna hediye ettiği kıymetli
rn ushaf . . . .. . .. . . . . . .. . .. . .. . .. . .. . . . . .. .. . .. . .. . .. . 233
Hik{ıye : G ünahkar M üslümanlar arasında oturan bir hristiyanın ibret
verici söz� eri .. . . . . .. . .. . . .. .. . .. . .. .. . .. . 245
Hikaye : Bir yeniçeri ile eski ci yahudinin maceraları . .. • .. ... .. . 246
- 549 -
Sallife
H ikAye : ResOI-ü zişana komşu olan yahudi genç . . . . . . . . . . . . . . . 256
Hikaye : Fatih Sultan Mehmed Han hazretlerinin Istanbul'un fethinden
sonraki niyaziarı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
Hikaye : lbrahim Vasıti hazretlerinin Arafat'tan topladığı yedi taş . . . 263
Hikaye : Şeytanın baştan çıkaramadığı bir zahidi, bir kocakarı nasıl
ayartmıştı? . .. ... ... ... ... ... ... ... . . . ... .. . ... . .. .. . 275
HikAye : Ev sahibinin güzel, tatlı ve yumuşak konuşması sayesinde
sarhoşluktan ve içkiden kurtulan zat . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
Hikaye : Vezneci ler camii imamı iken bir serhoş ile vaki görüşmemiz ve sonucu ...
HikAye : Bayezid-i Bestami hazretlerinin kendisine sataşan çocuklara muamelesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
Hikaye : Haccac-ı zal im in imtihan ettiği adam ...
Hikllye : ömrü günahlar ve kötülüklerle geçen bir ağaya kölesinin
verdiği unutulmaz ders ... ... . . . ... ... .. .
H ikaye : Harun Reşit ve ağaç diken ihtiyar ... ... ... .. .
Hikaye : Hayır ve şer hakkında önemli bir kıssa . . . . . . . .. , . . . . . . . ..
Hikaye : Bir şeyhin başına toplanan kuru kalabal ık nasıl c!ağılmıştı?
Hikaye : Arif bir hoca efendi ile papaz ın münazarası ... ... ... .. .
HikAye : Keçeci-zade Fuat Paşanın, Rus çarına verdiği cevap .. .
Hikaye : Bir arif-i bi llah ın papazı susturması . . . . . . . .. ...
H ikaye : l mam-ı Gazali ve kardeşi arasındaki m ünazara . . . . ..
H ikaye : Alim ve faz ıl bir zatın oğlu ile talebesi ... ... ... ... .. .
H ikaye : Fatıma't.,.üz-Zehra radıyallahu anha validemizin alemi cemala intikal leri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hikaye : Hz. lsa aleyhisselama dünya nasıl görünmüştü ? . ... ... .. .
H ikaye : Şems-i Tebrizi, Hz. Mevlana'nın kitaplarını neden suya atm ıştı? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .
H ikaye : Rebia't-üi-Adviyye sultanın avuçlarındaki paralar ... ... .. .
H ikaye : Muhammed bin Vasi hazretlerinin ayaklarında çıkan bir
çıban ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .
H ikaye : Habeşistan'a . hicret eden Müslümanların başlarından geçenler ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .
Hikaye : ResOI-ü zişana dil uzatan bir kafi ri n akibeti . . . . . . . . . ...
Hikaye : Sigara içenleri kötü gören bir zatın başına gelenler . . . . ..
H ikaye : Yalova va'izi MeviOd Karakuş hoca efendinin başına gelenler
Hikaye : Nuh alayhisselam ile konuşan köpek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
286
288
296
323
328
334
356
357
358
359
361
371
372
377
381
382
391
396
41 8
420
422
423
- 550 -
Sahife
Hikaye : Hz. Musa ve Harun aleyhimüsselamın Fira'unun helaki için
duaları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437
Hikaye : Cafer-üi-Huld hazretlerinin cennette gördükleri . . . . . . . . . . . . 440
Hikaye : Hallac-ı Mansur'un şükür, sabır ve kerem hakkındaki öğütleri 453
Hikaye : Hallac-ı Mansur'un muhabbetul lah hakkındaki önemli bir
irşatları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457
Hikaye : Birinci Sultan Ahmed Han ve Şeyh Adli efendi kıssası 480
Hikaye : Okunma konusunda bir münkirin irşadı . . . 483
Hikaye : Zalim bir hükümdar ve karasinek . . . . . . . . . . . . . . . 491
Hikaye : l rfanı kıt bir bektaşinin başına gelenler . . . . . . . . . 492
Hikaye : Şakik-i Belhi hazretlerinin Harun Reşid'e öğüdü 496
H ikaye : Merhume validemin son demleri . . . . . . . . . . . . . . . 509
Hi kaye : Resül-ü zişanın bir kabristandan geçerken ağlamalarının
sebebi ... . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ...
.
··· 510
Hikaye : Zinnün-u Mısri hazretlerinin rivayet buyurdukları garip
bir olay . .. ... .. . . .. ... ... .. . ... ... ... . . . .. . . .. ... . . . 516
Hikaye : Ma'ruf-u Kerhi hazretlerinin duaları berekatiyle içkiden
vazgeçerek hidayete erişenler . . . .. . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . 51 7
Hikaye : lsa alayhisselamın rastladığı ab id zat . . . . . . . . . . . . . . . . . . 521
H ikaye : Akıl hastahanesini ziyaret eden bir hükümdara oradaki bir
delinin verdiği ders . . . . . . .. . .. . .. . 5211
Hikaye : Ariflerden bir zatın oğluna vasiyyeti 528
Hristiyan misyonerlerinin mentur faal iyetleri 345
Hristiyanlıkta inanç . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 351
Huzeyfe't-ül Yemani, Hz. ömer'e münafıklar hakkında neden bilgi
vermemişti? . . . . . . . . . . . . . . . .. . 1 90
Hümeze süre-i cel ilesinin tefsi ri ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41 1
Hümeze kimlere denir? ... ... ... . . . ... ... ... ... ... . .. ... ... 41 7
Hümeze ve lümeze sıfatlarıyla sıfatiananiarın Kur'an-ı azimde kınanmaları sebebi . . . . .. . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 9
- 1 -
�' -.
Ibadet etmedikleri halde kalplerinin temiz olduğunu ileri sürenlere
haklı bir sitem ... ...
l badetlerin kabul buyurulup buyurulmadığını anlamak için çareler . .. 115
l brahim süre-i celi lesinin 24 - 25 - 26. ayet-i kerimeleri tefsiri 12
l brahim alayhisselam devrinde Mekke'de bir kıtlık yılı . .. . . . ... . .. 1 ().4
- 552 -
Sahife
Iyi likle kötülük bir olamaz . . . ... ... ... ... ... •.• •.. .. . .•. 270
tyi ve güzel ahh1kın beş sıfatı olan cömertlik dört kısımdır . . . 439
lymanın lüzum, ehemmiyet ve fazileti ... . .. . . . ... .. . . . . ... 13
lymansızların feci ve korkunç akibetleri . .. ... •.. . . . . . . . . . . . . 15
Jyman ve i badeti olmayanlar şeytandan daha fazla dalalettedir? . . . 21
lyman sahibi olanlara ölüm, korku ve acı vermez . . . .. . . . . . .. . . . 226
lyman etmeyenlerin durumları üzerindeki incelemeler, i nsanı hayret
ve dehşete ileten sonuçlara götürür . . . ... ..• . . . ... ... ... ... 312
- K -
Katir dahi olsa, insana gösterilen rüya zuhur eder 160
Katirieri e mü'minlerin farkları . . . .. . ... 41 1
Kalbin ölmesinin sebebi üçtür .. . .. . ... 59
Kalbin diri kalmasının sebebi de üçtür 59
Kalbin ölümüne de alarnet üçtür 59
Kalbin ma'nevi hastalıkları yedidir . . . . . . 72
Kalplerinin temiz o lduğunu iddia eden ibadetsizlere haklı bir sitem
ve uyarma .. . . . . .. . .. . . . . .. . .. . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 84
Kalpteki cömertl ik nedir? . . . .. . .. . ... .. . .. . ... .. . .. . .. . 447
Kalp huzuru olmadan kılınan namaz kabul buyurulmaz .. . 504
Keçeci-zade Fuat Paşanın Rus çarına verdiği cevap . . . 358
Kelime-i tevhidin fazi letleri . . . .. . ... .. . ... . .. 242
Kelime-i tevhidin yedi hikmeti . . . .. . .. .. o o . . • 336
KERN adındaki misyonerierin başı keşişe cevap 347
Kibirin ve kibirl iliğin tedavisi nasıl olur? .. o . . • 73
Kinin tedavisi nasıl olur? . . . .. . .. . .. . .. . . .. .. . 73
Kişinin ölümünden önce yapacağı hayır ve hasenat, öldükten sonra
yaptıracağından hayırl ıdır
.IKINCi CiLDE BAŞLARKEN ... Zet-ı Kibriyô-i ahadiyyetinden gayrı kulluk ve i badete lôyık ve müstehak Hak mô'bud bulunmayan, bütün noksan sıfatiardan münezzeh ve tekmil kemal sıfatlarıyle muttasıf olan Al lahu zül-celôl vel-cemal hazretlerine, sonsuz hamd-ü senolario tô'zimat ve tekrimatımı arzeder, benci leyin ôciz ve nôciz bir kuluna okuduğunu anlamak ve anladığını anlatmak şu'ur ve idrekini bahş ve ihsan buyuron Rabbimden tevfik ve inayetinin devamını olanca saffet ve samimiyetimle hôl isane niyaz eylerim. Salôvat, tahiyyôt ve teslimatımız ol NOr-ul-envôr, sırrul-esrôr, Seyyid-üi-Ebrôr ve zeyn-i l-mürsel iyn-il-ahyôr aleyhi ve ôlihi salôvatul lah-iiGaffôr efendimizle ehl-i beytinin, evlôdının, ezvôcının, ashabının, enserının ve ahbabının üzerine olsun ki, bizlere beşikten mezara kadar ilme talip olmamızı, Cin'de bile bulunsa ilmi aramağa gitmemizi, ilim öğrenmemizi ve ilmi yazı ile tesbit ve neşretmemizi irade ve ferman buyurmuşlardır. Bu emr-i eelil-i Peygamberiye imtisôlen ve ahkôm-ı ilôhiyye'ye ittibaen otuz küsur yıldanberi güzel istanbul'umuzun bel li başlı bütün cami-i şeriflerinin kürsülerinden fahriyyen ve yalnız rizayı i lôhiyyi gözeterek, vô'az-ü nasihat yoliyle aziz din kardeşlerime ve Hak yoldaşlarıma hayırlı ve faydalı hizmetlerde bulunabilmek umuduyla, Kitabullah'tan ve sünnet-i seniyye-i ResOiüllah'tan istihrac ve selef-i sal ihiynin mO'tenô ve müstesnô eserlerinden istimzôc edebildiğim hakikat-i Muhammediyye ve islômiyye' yi açıklamağa çalıştım. Bu cümleden olarak, cami-i şeriflerde bizi dinlemek IOtfunda bulunan muhterem cemaatimden ve hakkımızda iltifat ve sitayişlerini esirgemeyen din kardeşlerimden bir çoklarının teşvik ve tergipleriyle, üç cilt içinde otuz üç dersten oluşan (iR Ş AD) adındaki mev'ızelerimi ve onu takiben tasavvufla ilgili (Z i V N ET- ü L-K U L ü B) narnındaki mütevazi eserimi ve n ihayet 1975 yılı içinde de on iki dersten meydana gelen (E N VAR- Ü L-K U L Ü B) adındaki mev'ızelerimin birinci ci ldini tabı ve neşredebilmek mazhariyyetine de hamdü lillôh eriştim. ( E N VA R - Ü L -K U L ü B) adındaki son eserimi yayınlarken, bunun koc risôle veya cilt olacağını tetkik ve tetebbu erbabının alôka ve iltifatlarının tayin edeceğini acıklamıştım. Al lahu teôlô'ya harndederim ki, bu mütevazi eserimiz de gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında geniş bir ilgi ve sevgiyle karşıianmış ve isiörndan nasibi olan bir çok zevatın kalplerini nurlandırmıştır. Dünya gözüyle böyle hayırlı ve olumlu bir sonucu görebilmek şeref ve bahtiyarlığına mazhar buyurduğu için Al lahu sübhanehu -�- ve teaıa hazretlerine ne kadar şükretsem, minnet ve şOkranımı yine de ifade etmiş olamam. Söz buraya gelmişken, bir gerçeği açıklamak ve samimi bir ltirafta bulunmak isterim : Ne otuz küsur yıJiık fahri vô'izliğim ve ne de tabı ve neşrine muvaffak olduğum eserler, her zaman ve her yerde aczini, eehlini ve noksanlarını müdrik ve mCı'terif bulunan fakir-i pür-taksirin şahsi malım ve müktesebim değildir. inavet-i Rabbaniyye ve tevfikat-ı sübhaniyye ile, iki muazzam ve baha biçi lmez hazineden, yani Kur'an-ı azim-ül-bürhan ile Ehôdis-i Nebeviyye gibi ehl-i iyman icin birer dürrü yekta mahiyetindaki eşsiz ve benzersiz mücevherleri, bizlerden önce de yerli yerince kullanarak muhteşem ve müressa iyman tôcları, müşô'şô ve mükellef şeri'at kaftanları hazırlamış veli'lerden, ôlimlerden, salihlerden ve aşık-ı sadıklardan görüp öğrendiklerimi sunmağa çalışıyorum. Gözleri kamaştıran, o iki büyük ve eşsiz hazineden derlenmiş mücevherlerin, elmasların, yakutların pırıltılarıdır. Hayret ve takdirler, onları işleven elin sahibine deği l, o baha biçilmez mücevherleri halk ve icat buyurana ait ve rôcidir. Nasıl ki, bir kuyumcu işlediği altun, gümüş veya plôtini kendisi i mal edemez ve onları süslediği kıymetli taşları da belirli kaynaklardan elde ederse, bu fakir-i pür-taksir de elimden geldiği ve gücümün yettiğl kadar Kitabullah'tan ve sünnet-i seniyye-i ResOiüllah'tan deriediğim eşsiz ve benzersiz mücevherleri yerli yerince kul lanmağa calışan basit bir işçiyim. Binaenaleyh, akıl ve irfan sahipleri eserden mü'essire gecmeği, hak ve hakikatı secmeği elbette ve elbette bizden iyi bil irler. Bütün gayret ve iyi niyyetimize rağmen, bazı hata ve kusurlarımız olmuşsa, bunların nazarı af ve müsamaha ile karşılanmasını fazilet sahiplerinden hassatan rica ve istirham ederim. Sözlerimi bitirirken esirgemedikleri ilgi ve sevgiyle beni daima teşvik, teşci ve taltif eden aziz din kardeşlerime ve hak yoldaşlarıma ve bu mütevazi eserlerimizin tertip ve tanziminde yardımcı olan Hacı Tevfik ve LOtfi beylere, tabı ve neşri hususunda her zaman gayret ve himmatleri geçen Salôhaddin Demirtaş ve Ali Bilici beylere, mürettibinden, mücellidine, teknisyeninden kôğıt taşıyıcısına kadar emekleri ve hizmetleri gecenIere bu vesile ile alenen minnet ve şükran borçlarımı eda etmeği veeibe bilirim. ( E N V AR - Ü L- K U L O B )'un ü'cüncü cildinin de hazırlanmış olup cok kısa bir zaman içinde tabı ve neşrolunacağını ihvôn-ı kiroma tebşir ederim. Allah u veliyyüt-tevfik ve ni'mer-refik ... EL- HAC MUZAFFER OZAK ENV AR-ÜL-KULOB (Kalblerin Nurlar1) DERS : 13 MÜNDE RECAT Enbiya sure-i celilesinin 107. ayet-i kerimesinin tefsiri . Münacat - Resill-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin yüce şahsiyetleri - Resiıl-ü zişanın, ınd-i ilahideki kıyınet ve ehemmiyeti - Peygamber-i alişan neden bütün diğer peygamberlerden efdaldir- Aslıab-ı kiramın fazilet ve meziyetleri - Tasliye ne demektir, niçin yapılır. Allahu teala'nın, meleklerin ve kulların salat ve selamlannın hikmeti · Rabib-i edib-i K.ibriya'ya tazirnin lüzuın ve ehemmiyeti ve faydaları · Ebeveyn-i Resuluilah hakkında bazı cahilleri uyarma · Resiil-ü mücteba'nın amcası Hz. Ebu-Talib'iııı islama ve büyük islam peygamberine yardım ve hizmetleri - Aslıab-ı kirama ve ezvac-ı tahirata dil uzatmanın zararları · Şi'a iki kısımdır - Din ve islam düşmanları, ümmeti-Muhammed'i bölmek ve parçalamak için nasıl çalışırlar - Mezhep çekişmelerinin sebebi ve mahiyeti - Fitne, nifak ve iftira ile islamı yıkmak isteyenlerin asıl hedefleri nedir · Şehname' den i b ret verici bir belge - Resiil-ü zişana eziyyet edenlerin, dünya ve ahirette ilahi lanete uğrayacaklan · Hz. Arnine ve Hz. Meryem arasında küçük bir kıyaslama · Hz. Ebu-Bekir, Ömer, Osman ve Ali ndvanullahi al ey him ecma'ıyn efendllerimizin islama hizmetleri ve üstün fazilet ve hasletleri · Ümmet-i Muhammed neden bütün ümmetierin en hayırlısıdır - Resiil-ü mücteba'yı ashabını, ahbabını, ensarını, ana ve babasını, atalarını sevmenin fayda ve yararları - Hutbelerde hulefayı raşidinin mübarek isimlerinin zikredilınesindeki hikmetler · Aslıab-ı kirama hürmet ve muhabbetin sebep olduğu mazhariyeder - -9- Sallll ala seyyidina Muhammed ... Saliii ala envar-i kulubina Muhammed .. . Saliii ala şefi-i zuniibina Muhammed .. . Saliii ala şems-id-Duha Muhammed .. . Saliii ala bedr-id-düca Muhammed .. . Saliii ala niir-ii-Hüda Muhammed .. . El-evvelü Allah... El-ahirü Allah ... Ez-zahirü Allah... Elbatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min'Allah ... Men kane fi kalbihi Allah. Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyn-i Allah ... Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlCıl ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün bilibad ... Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el alim-ül-hakim ... Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el cevvad-ül-kerim ... Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya ma'ruf ... Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya mezkur .. . Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya ma'bud .. . Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya me ş kur .. . E'iizü Billahi min-eş-şeytan-ir-raciym Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym . Ve m� erseln�ke illa rahmeten l i l-�lemiyn .. El-EnbiyA - 107 (Habibim Ahmed, Residüm ya Muhammed! Biz, seni ancak alemiere rahmet olmak üzere gönderdik.) Ey kerem ve merhametine gayet, lütuf ve ihsanlarına nihayet olmayan ulu Allah ... Ya Rabbi, ya ilahi ve ma'budi ve maksudi ve Rabbi Rabbil-alemiyn ... Zat-ı ahadiyyetin ve rizayı kur"' biyyetin hürmetine biz aciz, zayıf ve biçare kullarını Hazret-i rübubiyyetine iymanda daim, ibadet ve ta'atte kaim eyle ... Biz- - ıoleri, kendilerinden razı olduğun kulların arasına ithal, hizmet ve ubudiyette temayüz eden aşıklar ve sadıklar zümresine ilhak ey le ... İsimlerimizi aşıklar ve sadıklar divanında ibka, ancak sana kulluk ve ibadet eden abidler ve salihler arasında i'la ey le. .. Zat-ı üluhiyyetine hakkıyle kulluk eden, kulluğunun kadr-ü kıymetini bilen has kullarından eyle . .. Nefislerimizi şeytanın şerrinden, ma'siyyet illetinden, kafidere ve zalimlere kul olmak zilletinden halas ey le ... Seyyid-ül-Enbiya, sened-ül-asfiya hürmetine, sebeb-i hılkat-i Adem ve bedi-i esbab-ı alem izzetine din-i mübiyninin halvethanesi olan kalplerimizi o sultan-ı a'zam ve o Nebiyyi mu'azzamın, evladının, ehl-i beytinin, ashabının, ensarının, abbabmm ve saki-i aşk-ı ilahi ve aşk-ı Resul-ü Rabbilalemiyn olan velilerinin, alimlerinin muhabbetleri nurlan ile pür-nur ey le . .. Din-i metininde muhakkik ve müddekik cihar yar-ı güzin ve hulefayı Resfıl-ü Rabbil alemiyn, server-i serdar-ı sadr-ı yakin, yar-ı gar-ı Resul-ü Kibriya, evvel-ül muhaciriyn ve evvel-ül hulefayı mü'miniyn el-mülakkab-ı bil-atiyk Hz. EbaBekir-is-Sıddıyk hürmetine, mazhar-ı adalet-i sübhani ve a'del-i mahlukat-ı Rahmani, fatih-i Mısır ve İran ve galib-i makhur-u cünud-ü ateşperest, rekz-i tevhidi diyar-ı Azerbaycan ve fatih-i Kudüs ve Mescid-i Aksa-i Şam, galib-i Rum, hulefayı sani-i Resul-ü Rabbil-alemiyn, üç aylık yoldan: (Ya Sariyel El-cebel. .. ) sayhası ile islam ordularını ve mücahitlerini korumak ve kurtarmak kerametini izhar eden ve: (Ya Ömer! Ente minni ve ene minke ... ) Hadisi-şerifi ile kadr-i valası tezahur eyleyen Hz. Ömer İbn-il-Hattab hürmetine, ma'den-i hayayı samedani ve menba-ı hilm-i sübhani, salis-i hulefayı Resul-ü Rabbil-alemiyn, cami-ül-Kur'an, sahib-ül haya-i vel-iyman, eş-şehidü fi hal-is-sıyam Hz. Osman ibn-i Affan-ı Zin-Nureyn'in hilmiyet ve hünnetine, Medine-i ilm-i Rabhani ve mecma-ı şecaat-i sübhani ve varis-i sehavet-i Nübüvvet-i Hakkani, (ENE MEDİNE'T-VL iLM VE ALİYYÜN BABÜHA . . . ) Hadis-i şerifiyle kadri, ilmi, hilmi, sehavet ve şecaati beyan huyurulan vasiyyi Nebi, zevc-i Fatıma't-üz-Zehri, Saki-i Kevser, Fatih-i Hayber, (YA ALİ ENTE BİMENZİLETİ HARUN . .. ) Hadis-i şerifiyle makam-ı alileri tayin huyurulan Esedullah-il galip Ali İbn-i Ebi Talip efendimizin - 1 1 - ilmi, hilmi, sehavet ve şecaati hürmetine din-i mübiyn-i islamda yakinimizi ziyade eyle .. . Gönüllerimizden hubbu sivayı ihraç ederek gönül evlerimizi aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile tezyin ey le ... Hakkı görecek göz, halkı irşad edecek söz, hak ve hakikati kuşkusuz kabul edecek tertemiz bir öz sahibi olmayı nasip ve müyesser eyle ... Hakkı zikredecek bir dil, Hakkı sevecek bir gönül Hakkı duyacak kulak, hakka yürüyecek ayak bahş ve ihsan buyurarak bizleri ilahi sırlannın hakikatlerine vakıf kullarından ey le .. . İbadet ve ta'ati sıdk-ı hulus ile yapan, kulluk ve ibadetinden zevk alanlardan, kalpleri aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i ResUlililah ile dolanlardan, kulluk makamında zevk ve sefa bulanlardan eyle ... Bizlere, öylesine bir hulus ihsan ve inayet buyur ki, her zaman ve her mekanda cemalin şem'ine pervane olalım, şem'i nur-u cemalin etrafında tavaf kılalım, mest-ü hayran kalalım, hakkı ve hakikati bulalım ... Bizlere, öylesine bir iyman ve iykan bahş ve ihsan buyur ki, itikat ve arnellerimizde murad-ı ilahine ve Habib-i edibinin murad-ı seniyyesine layık, kulluk ve ibadette faik olalım dünya hayatında salalı ve selamet ve ahirette necat ve saadet bulalım ... Makam-ı ahadiyyette azamet-i K.ibriyan hürmetine bu fani vücutlarımızı benlik ve bencillikten kurtararak, cemal-i ba-kemalin izzetine deryayı rahmetinin sonsuzluğunda müstagrak olalım ... Ya ilahi! Kur'an-ı azim hürmetiyçün, Habib-i edibin Muhammed Mustafa'nın kelam-ı kadiminde münderiç haka'ik ve deka'ikının keramatı hakkiyçün, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında beyan buyurduğun esrna-i zat ve sıfatın aşkıyçün, yüce katında mahbub ve makbulün olan kullarının gözyaşıyçün, Hüseyin'in kanıyçün, hazretine doğru varan yol için, sırrı Meryem, sure-i İmran için, hüsn-i veeh-i Yusuf-u Ken'an için, dünyanın son menzili olan ecel yastığına başlarımızı koyduğumuz zaman kamil bir iyman ile çene kaparnayı cümlemize nasip ve müyesser ey le ... Son sözlerimizi kelime-i tevhid ve Kur'an-ı-mecid ey le .. . Ölüm anımızda, kendilerini müjdeleyici meleklerin af ve mağfiret, cennet ve cemal-i ilahi ile müjdeledikleri kullar zümresine bizleri de ilhak ey le. . . Ölümün şiddetinden, kabrin vahş()o -12- tinden, mahşerin dehşetinden, cehennem ateşinden bizleri halas eyle. Tevfik-i ilabin ile bizleri burada böylece topladığın gibi, o dehşet gününde de Habib-i edibinin sancağı altında, civar-ı Mustafa'da lfıtf-u kereminle cem'u haşreyle .. . Resfıl-ü zişanın şefaat ve iltifatına nail ve mazhar ey le ... Mizanımızın sağ kefesini ağır ve defterlerimizi sağ yanımızdan alanlardan ey le ... Sıratı emniyetle geçenlerden, cennet hullesini biçenlerden, şarab-ı Kevser'den içenlerden ey le ... Bizleri, cennet ve cemalinle müşerref ey le ... Vatan ve milletimizi mahşere kadar bu cihanda adl ile ibka b!lyurarak, müslüman Türk milletini, şanlı ordularımızı, şerefli kumandanlarımızı ve- devlet büyüklerimizi hayırlı işlerinde ve teşebbüslerinde daima muvaffak eyle ... Ülkeyi ve milleti idare edenleri, islam dinine ve Kur'an-ı azim hükümlerince insanlığa hizmette kaim ve daim ey le ... Sevgili yavrularınıızı dinlerine, milletlerine ve devletlerine hadim ey le ... Bu risalemizi okuyan, okutan ve dinleyen ihvan-ı dini affı ilahinle taltif buyurarak iki cihanda aziz eyle ... Okuduklarımiz ve öğrendiklerimizle amil olmayı nasip ve müyesser eyle ya Rabbi... Aziz din kardeşlerim ve hak yoldaşlarım : Bu dersimizin başında sunduğumuz Enbiya Sure-i celilesinin 107'inci ayet-i kerimesinde, Allahu teala ve tekaddes hazretleri, Resfıl-üs-sakaleyn, imam-ül-harem�yn, ceddül Haseneynil ahseneyn efendimizin yüce şanında : (VE MA ERSELNAKE iLLA RAHMETEN LİL-ALEMİYN Biz, seni ancak alemiere rahmet olarak gönderdik.) buyurmaktadır. Bir Hadis-i Kudside de şöyle huyurulmaktadır : Levlake leviilk lema halakt'ül efl!lk. (Seni yaratmasaydım, ka'inatı yaratmazdım.) Bu ayet-i kerime ile Hadis-i kudsiyyi, akıl ve mantık ölçüleriyle bağlantı kurarak değerlendirecek olursak görürüz ki, bü- - 13 - tün ka'inat ve mevcudat, Res(ı.l-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin yüzü suyu hürmetine halk ve icat huyurulmuş ve Rabib-i edib-i Kibriya on sekiz bin aleme rahmet olarak gönderilmiştir. Allahu sübhanehu ve teala, bu gerçeği böylece beyan ve ilan buyurmakta ve Resfıl-ü zişanın ind-i ilahisindeki mertebesini bazı gafillere ve cahillere duyurmaktadır. Gerçi, Hazret-i Abdullah'ın sulb-ü pakinden gelmiş ve Hazret-i-Amine validemizin rahm-i roaderinde YEDULLAH ma'rifetiyle ve kudret fırçasıyla tersim buyurularak halk ve icat olunmuşsa da, bizzat zat-ı Ulfıhiyyeti canibince terbiye ve te' dip olunan Nebiyyi ahir zamanın hilkati nuru herşeyden evvel olup, ba'si sonradır. Terbiyecisinin bizzat alemierin Rabbi olduğunu, falır-i ka'inat aleyhi ve ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz şu Hadis-i şerifleriyle te'yid buyurmuşlardır : Eddebeniy Rabbiy fe-ahsene te'dibi.. (Beni, Rabbim terbiye etti. Hem de en güzel terbiye ile .• ) Aslıab-ı kirarndan bir zat-ı şerifin : - Ya Resulallah ne vakittenberi peygamberdiniz? sorusuna karşılık : - Adem, toprak ile su arasında iken, ben Nebi idim! buyurmaları, bilkatlerinin evvel ve zuhurlarının sonra olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. -Buna binaen, Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin 40 yaşında NEBİ ve 43 yaşında RESÜL olduğunu kabul ve iddia etmek, irfan sahipleri için yanlış ve hatalı bir görüştür. Zira, Cenab-ı falır-iRisalet 40 yaşında nübüvvetini ve 43 yaşında da risaletini izhar buyurmuşlar, başka bir deyimle açıklamakla emrolunmuşlardır. Hz. İsa aleyhisselam, İsrail oğullarına gönderilmiş bir Nebi olduğu halde, daha beşikte iken kendisine nübüvvet verildi- - 14 - ğini açıklamıştır ki, bunu Kur'an-ı azim-üş-şan da böylece beyan buyurmaktadır. Meryem sure-i celilesini ibretle okuyacak olursak görürüz ki, Hz. Meryem aleyhisselam sevgili oğlunu alarak kavmi ve kabilesi arasına dönünce ona : Yi uhte Hirune mA kamı ebOk'imre'e sev'in ve mi kanat wmmüki bagıyya.. Meryem: 28 (Ey Harun gibi namusj!u ve şerefli bir kimsenin kızkardeşi olan Meryem! Senin baban zina edici kötü bir adam değildi. Annen de, namuslu ve iffetU bir hatun iken senin doğurduğun bu çocuk nedir?) diye hesap sordular ve o da cevaben : fe-eııaret ileyhl . . Meryem: 29 (Hz. İsa aleyhisselanu işaret etti.) Yani, bu sorunuzu ona yöneltiniz demek istedi. İsrail oğulları şaşırdılar ve : KaiO keyfe nükellimü men kine fil-mehdl sablyyi __ Meryem: 29 (Henüz beşikte olan bir çocukla biz nasıl konuşuruz? dedUer.) İşte, o zaman Hz. İsa aleyhisselam ağzından memeyi bırakarak onlara döndü ve fasih bir dille : -15- Kale inniy Abdullah 8'taniyel-kitabe ve ce'aleniy nebiyyll .. Meryem: 29 (Ben, Allahu tealB.nın kuluyum. Bana kitap verdi ve beni Nebl yaptı, dedi.) Ey Hak ve hakikate talip iyman, irfan ve iz'an sahipleri! Bir İsrail peygamberi beşikte peygamberliğini ilan ve beyan eder de, iki cihan serveri, aşıkların ve sadıklarm rehberi ve ahir zaman peygamberi 43 yaşında mı peygamber olur? Bu zarif nükteyi insaf ile düşününüz. Sultan-ül-Enbiya, bürhan-ül-asfiya aleyhi ve alihi ekmel-üttehaya efendimiz hazretleri, gerçekten ahlak ve karakter bakımından bütün insanlığın fevkinde bulundukları gibi, vücut ve güzellik bakımlarmdan da gelmiş geçmiş bütün peygamberlerin en güzeli, en nezihi, en naziki idiler. Bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen alemierin Rabbi ve mürebbisi, Kur'an-ı azimde onun en üstün ahlaki haslet ve meziyetlere sahip bulunduğunu, şu ayet-i kerime ile açıkça beyan huyurmaktadır : Ve inneke le-alli huiOkin aziym .. El-Kalem: 4 (Gerçekten sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin .. ) Allahu azim-üş-şan, yarattığı mahlukat içinde ve özellikle gelmiş geçmiş peygamberlerden hiçbirisi hakkında (EN ENFESİNİZ ... ), (RA'UF VE RAHİYM ... ), (AZİZ BİR NEBİ Kİ, SİZİN ARANlZDAN, SİZİN NEFSİNİZDEN . .. ) hitab-ı izzetiyle taltifkar bir ifade ve beyanda bulunmamış, zat-ı ahadiyyetine - 16 - mahsus esma ile hiçbir nebisini sıfatlandırmamış bulunduğu halde, onun yüce şanında şöyle huyurmaktadır : Lekad cA'eküm ResQiün min enfüsiküm azizün aleyhi mA a nittüm harisün aleyküm bil-mü'miniyne ra 'Ofun rahiym .. Et-Tevbe : 128 (Yemin ederim, size kendinizden öyle bir peygamber geldi ki, bir sıkıntı ve meşakkate uğramanız, ona pek ağır gelir. O hidayet ve salahmıza haristir, sizin üzerinize titrer, bütün mü'minler için ra'uf ve rahiyındir.) Kadr-i valası; bütün cihana, bütün insanlık alemine taraf-ı ilahiden kitab-ı kerim ile böylece ilan buyurulmuştur. Yalnız bu kadar mı? Allah azze ve celle, Kur'an-ı hakim ve Fürkan-ı mübiyne, yani kendi kelamına NUR vasfını layık gördüğü gibi, Rabib-i edibini de NUR lafzıyla vasıflarıdırmıştır : ' Kad cA'aküm min'AIIahi n Qrün ve kitabün mübiyn .. EI-MII'Ide: 15 (Size, Allahu tealfa'dan bir nur ve apaçık bir kitap geldi.) Rabib-i edibinin, zulmederi yırtan ve karanlıkları aydınlatan bir sirac-ı münir (Çok nurlu bir ışık) olduğunu da, yine kelam-ı kadiminde beyan huyurmaktadır : -17- YA eyyiihennebiyyü inna erselnake şahiden ve mübeşşiren ve neziyren ve dA'ıyen illailahi bi-iznihl ve sirAcan müniyra .. EI-AhzAb : 46 - 46 (Ey Nebiyyi zişan! Biz, seni kendilerine gönderilcliğin insanların doğrularnalarına ve yalanlamalarma şahit, iyınan edenleri cennetle ve ni'metle müjdeleyici, yalanlayanları cehennemle korkutucu ve Allahu teala'nın izni ve emriyle tevhid ve ta' atine davet edici ve ışık saçıcı bir çerağ olarak gönderdik.) Ey ehl-i iyman : Dikkatle oku, ibretle dinle ve düşün. .. Alemierin Rabbi, senin sevgili peygamberinin hayatına yemin ediyor ve onun mümtaz ve müstesna ömrünün Allahu teala katında ne kadar değerli olduğunu beyan buyuruyor : Le'amrüke innehüm lefiy sekretihim yA'mahOn .. EI-Hıcr: 72 (Ya Muhammed, ey rüsfıller resfılü! Hayatın hakkıyçün, onlar hayret ve dalaletlerinden mütereddittirler.) Şeyh Galip (Kuddise sırruh) bunu ne güzel ifade buyurmuştur: Sultan-ı riisül, şah-ı müıneccedsin efendim, Biçarelere devlet-i sermedsin efendbn, Divan-ı ilahide ser-amedsin efendim, Menşur-u LE'AMRÜK'Ie mü'eyyedsin efendim, Sen, .Ahmed-ü Mahmud-ü Muhammed'sin efendim, Haktan bize sultan-ı mü'eyyets� efendim: Envllr-üi-KuiOb, cilt 2 - F : 2 - 18 - Hangi peygamberin ümmeti olduğunun farkında mısın ey benim canımdan aziz kardeşim! Kadrini, kıymetini bil! Resfıl-ü zişanı anandan, atandan, evlattan, bu fani dünya hayatında neyin varsa hepsinden ziyade sev ki, ümmeti olmak şerefine layık olasın, iymanın kemale, dinin yakine gelsin, onun şefaat-ı uzmasına hak kazanasın. Öyle bir peygamber-i alişan ki, yerlerin ve göklerin ve yerlerle gökler arasındaki herşeyin, görünen ve görünmeyen alemierin Rabbi ve mürebbisi, Kur'an-ı aziyıninde onun en yüce ve en yüksek bir ahlak üzere bulunduğunu te'yid ve tasdik buyurduktan sonra, onu insanların en nefisi ve enfesi olarak vasıflandırıyor. RA'UF ve RAHİYM sıfatları ile sıfatlandırıyor, NÜR olarak tanıtıyor, onun ömrü azizine and içiyor ve ona itaatin bizzat kendisine itaat olduğunu açıklıyor : Men vutl-lr-ResOie fekad eti'AIIah .. En-Nisl: 80 (Kim Allahu teali'nın ResUlüne itaat ederse, Allahu azimüşşina itaat etmiş olur.) Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Habib-i edibine biat edenin yani ona tabi olanın, ona muti olanın, zat-ı ecelli a'lAsına biat etmiş olacağını da açıklıyor : lnnelleziyne yübllyi'Oneke innama yübllyi'unallah .. EI-Feth: 10 (Muhakkak ki, sana biat edenler, hakikat-i halde Allahu teala'ya biat etmişlerdir.) - 19 - Demek oluyor ki, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize itaat, Allahu teala'ya itaattir ve ona biat etmek de muhakkak ki, Allahu azim-üş-şana biat etmektir. Allah korusun, bunun aksi olarak ona isyan etmenin Allahu teala'ya isyan etmek, ona tabi olmamanın da Allahu zül-celal vel-kemal hazrederine tabi olmamak demek olacağını ilave etmeğe lüzum var mıdır? Allahu Teala ve Tekaddes Hazretleri, Rabib-i edibini taltif ve tatyip etmek ve onun gönlünü almak için de şöyle buyuruyor: Ved-Duhll vel-leyli iz! secil mil veddA'ake Rabbüke ve mil kal! ve lei-Ahiretü hayrün leke min-el- O 'la ve le-sevfe yO'tlke Rabbüka fe-terdil .. Ed-DuhA : 1 - 5 (Habibim!... Senin doğduğun günün sabahı hak.kıyçün ... Hak rizasma erişilen gece hakkıyçün... Habibim!... Sabah vakti gibi olan yüzünün nuru ve mi'raca erdiğin gecenin karanlığı misali saçmm ve zülfünün siyahlığı hakkıyçün... Rabbin seni terketmedi ve sana darılınadı. .. Elbette, ahiret hayatı sana dünya hayatmdan daha hayırlıdır. Elbette, Rabbin sana sen razı olunca ya kadar verecektir.) Diğer bir sure-i celilede ise şöyle huyurulmaktadır: Elen:ı neşrah leke sadrek ve vedA'na anke vizreke el lezl enkade zahrek ve rafa'na leke zi,krek fe-lnne ma'AI-usri yüsren inne mA'al-usri yüsri!ı fe-izi!ı feragte fensab ve ilA Rabbike fergab.. El-lnşirah : 1 - B -20- (Senin göğsünü şerhetmedik mi? Kalbini hikmet ve nıa'rifet ile doldurmadık mı? Seni, sefalı, sabır ve sebatlı bir gönüle malik kılarak peygamberliğin ağır yükünü ve müşriklerin eza ve cefalarını yüklendin, insanlık nümunesi oldun. Seni, günahlardan ma'sum kılmadık mı? Ağır olan yükünü hafifletmedik mi? Namını ve şanını ka'inata ilan etmedik mi? Adın ve sanm heryere yayıldı, payenin yüksekliği bütün alemiere duyuruldu, şerefin arttı, ismin ezanda, yerlerde ve göklerde zikredilmiyor mu? Elbette, güçlükle beraber bir kolaylık vardır. Ve elbette güçlükle beraber bir kolaylık vardır. Öyle ise, namazdan fariğ oldun mu, kalk yorul ve ancak Rabbine tazarri:t ve niyaz et, ona doğrul .. ) Takıyyül-etkiya, şems-id-Duha, bedr-id-Düca'sm sen; Safiyyül-asfiyi, Sultan-ı Falır-i Enbiya'sın sen! .• Buracıkta, dikkat ve ibretinize sunmak istediğim latif bir nükte vardır. Allahu teala ve tekaddes hazretleri, Rabib-i edibine : - Ey Mahbubum! Biz, azim-üş-şan senin sadrını şerhetmedik mi? huyurmaktadır. Oysa, Hz. Musa aleyhisselam Tur-u Sina' da sadrının şerhedilmesini, Rabbinden bizzat tazarrfı ve niyaz eylemektedir: � .,., �� •""'�� �.;'\· ..... =,-,_;"\(.. 6)t.>.-:\ �.)' .....:-:J��f���..>'-'\i. r®��C;�:J� y;@}jf(.��\ O��j;.G 1 ı' 1 ..,.. _.., t: .,., _.., ,} , e��__,� Kale Rabbişrah-li sadri ve yassir-li emri vah iOI ukdeten min l isani yefkahu kavli vec'al-li vaziren min ehli Haruna ahi... . Til-HA: 25 • 30 (Musa aleyhisselam dedi ki: Ya Rab! Sadrımı şerheyle, lşlıni kolaylaştır ve dilimden düğümü çöz ki sözümü iyi anlasmlar, bana yakınlarundan birisini vezlr yap, kardeşim Harun bana yardımcı olsuu .. ) - 21 Evet, Hz. Musa. aleyhisselam sadrının şerholunmasını, iş· lerinin kolaylaştınlmasını, Usanındaki tutukluğun giderilmesini, sözünün daha iyi anlaşılmasını, ehlinden ve akrabasından bir zatın kendisine vezir ve yardımcı olarak verilmesini ve bu vazifeye kardeşi Harun aleyhisselamın iltimas huyurulmasını Allahu sübhanehu teala'dan böylece niyaz etmektedir. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize gelince, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri kendilerine şöyle hitap buyurmaktadır : - Ey Habibim! Senin, sadrını şerhetmedik mi? Seni, günah işlernekten hıfzederek pak ve ma' s um kılmadık mı? Senin zikrini yüceitmedik mi? Seni, muazzez kılmadık mı? Sana ve senin ümmetine, bir zorluğa iki kolaylık vermedik mi? Bu çok mühim farkı, ehl-i iymanın irfan ve idraklerine arzederim. Bu iltifat ve taltif, Allahu azim-üş-şanın Habib-i edibine muhabbet ve İhsanlarının belirtileri değil midir? Rahmeten lil-alemiyn olan Resfıl-ü zişana, Allah azze ve eelle lisan talakatı bahş ve ihsan buyurmuş, onu daima güler yüzlü, tatlı dilli kılmış ve kendisine istemeden Hz. Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn efendilerimiz gibi vezirler ve yardımcılar terfik buyurmuştur: Velleziyne mA'ahu eşiddft'ü a lel-küffari rühamA'ü beynehum terAhum rukl.Evet, Osman Bey fakirlere, düşkünlere, dul ve yetimlere
Allahu teala'nın emri ve Resul-ü zişanın rizayı ruhaniyyeti için
ikramlarda bulunur, dertiiiere derman, kimsesizlere dar-üleman olurdu. Bu sebeple, yalnız müslümanların değil, gayri
müslimlerin de sevgilisi haline gelmişti. Savaşlarda elde ettiği
ganimetieri tamamiyle hayır ve hasenat yolunda sarfetmişti.
Alem-i cemale intikal buyurarak Rabbine ve onun Habibine kavuştuğu zaman bir kaç at yuları, bir kılıç, bir cübbe ve üç sürü
koyundan başka miras bırakmamıştı. Fakat, asıl büyük mirası
yetiştirdiği evlatları ve kurduğu büyük Osmanlı devleti idi.
Ruh-u pür-fütuhuna fatihalar ithaf ederek minnet ve hürmetimizi te'yid edeceğimiz Osman Bey'in, bu tutumu ve bu dav·
ranışı Resul-ü zişanın meslek ve meşrebine ne derece tabi olduğunu açıkça göstermektedir. Netekim, istitraten arzetmek
yerinde olur ki, sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il Mu'ıyn efendimiz de emr-i ilahi ile dünyayı terkederek ahiret alemine teşrif buyurduklarında, geride bıraktıkları dünya malı iki kaftan-ı şerif, iki izar-ı şerif, dört bırka-i şerif, bir cübbe-i şerif ile üç külah-ı şerif, Habeş kralı Necaşi'nin
kendilerine hediye ve takdim ettiği iki çift mest-i şerif, sarı boyalı geeelikle iki nalın-ı şerif ve mübarek dişlerini yıkamak için
kullandıkları bir misvak-i şeriften ibaretti.
Cennet-mekan Gazi Sultan Osman Han, devlet işlerinde
kullanacağı kimselerin ahiaklarına fevkalade dikkat eder, itikatları bozuk ve yolları sapık olanları, fasik ve fasideri (Meş'um
ve uğursuz) diyerek millet hizmetinde asla kullanmazdı. Bu gibilere, en basit bir vazife tevdiinden dahi çekinirdi. Esasen, bu
neviden insanları yanına bile yaklaştırmaz, hele huzuruna hiç
kabul etmezdi. Her an ve mekanda, Nebi'lerin mirasçıları olan
- 154 -
tanınmış bilginlerle, ünlü şeyhlerle, arifler ve salihlerle sohbet eder, yapacağı veya yapmayı tasarladığı işleri onlarla görüşür, rey ve fikirlerini sorar ve ona göre kuvveden fiile çıkarırdı. Zira Osman Gazi iyi bilirdi ki, . Resul-ü zişan efendimiz (ELMÜSTEŞA.RÜ MÜ'TEl\fENÜN = fstişare edilen kimse, güvenilir kimsedir.) buyurmuşlardır. Eıhin olan birisiyle İstişare etmek, ona danışmak elbette emniyl;:t verir. Netekim, yerlerin ve
göklerin sahibi de Kur'an-ı hakiniinde :
i
,.. •. o � o (': ,
•.<-�\ tJ-� �
Ve şAvlr-hüm fil-emrAl-1-lmran : 1 159
(İş hususunda onlarla müşavere et ... )
buyurmak suretiyle her işimizi emin kimselere danışarak
yapmamızı irade huyurmaktadır.
Sultan Osman Han'ın sık sık kendilerini ziyaret ettiği ve
kendisini ziyarete gelmelerinden de son derece memnun ve
mahzuz olduğu zevat-ı alişan, feyizlerinden geniş manada istifade edilen, kerametleri zahir, ilim ve irfanları bahir, her fırsat
ve vesile ile halkı nuriandıran mümtaz şahsiyyetlerdi. Sultan
Osman'a din ve devlet, mülk ve memleket işlerinde ve askeri hareketlerde ikaz ve irşadlarda bulunan, duaları ve ma'nevi feyiz
ve bereketleriyle ona destek olan bu zatlardan bazılarının isimlerini, rahmetle yad edilmelerine vesile olması dileğiyle teberrüken kaydediyorum :
Eş-Şeyh Sadreddin Konevi, Hz. Mevlana Celaleddin-i Rumi, Sultan Veled, Seyyid Burhaneddin-i Hüseyn-i Tirmizi, Şems-i
Tebrizi, Şeyh Muhlis paşayı Karamani, Aşık Paşa, İbn-i Muhlis
Paşa, Şeyh Ahi Hasan, Elvan Çelebi, Ahi Evren, Kumral Abdal,
Şeyh Baba İlyas kaddesallahu esrarehüma ve berekatihim-ünnas hazeratıdır ki, hemen hepsi ilim ve fende, be-tahsis mesa'il-i
dinde birer mürşid-i kamil ve üstad-ı mütekamil idiler. O devirde, yalnız Anadolu'da ya�ayanları değil, diğer ülkelerde bulu-
- 155 -
nan ehl-i iymanı da feyizleri berekatiyle nurlandırmışlardı. Bu
mümtaz simalardan bazılarıyla bizzat görüşmek nasip olmuş,
bazılarının da hulefası ile İstişare ederek Gazi Sultan Osman
Han, tuttuğu tarik-i müstakiymden sapmamış ve menzil-i maksuduna vasıl olmuştur.
Bu zevattan birisi de Geyikli baba hazretleriydi. Bu büyük
hak velisi, dağlarda dolaşır ve ibret nazarıyla Allahu teala'nın
kudret ve kuvvetini, celal ve heybetini müşahedeye çalışırdı.
Geyikleriyle birlikte dilinde zikrullah, gönlünde cemaluilah aşkı dağdan dağa aşar, dilediği gibi yaşardı. Gerçekten kamil ve
arif bir zat-ı me'ali sıfat idi. Gazi Osman Han, kendisini sık sık
ziyaret eder, ellerini öper ve irşadlarına büyük bir kıymet ve
ehemmiyet verirdi. Bu zata karşı irtibat-ı kalbiyye ve muhabbeti kamilesi vardı. Şimdi size, bununla ilgili bir kıssa nakledeceğim.
H i KAYE
Gazi Sultan Osman Han, günlerden bir gün bu zat-ı şerifi
ziyaret eder. İnegöl kazasını sakinleriyle birlikte kendisine ihsan etmek ister. Geyikli baba hazretleri, Osman Han'a hitaben :
- Oğlum Osman, buyurur. Fani mal, mülkün padişahlarına; baki ahiret ise bizim gibi dervişlere mahsustur. Bu dünyada, tek başıma dağlarda dolaşarak vahşi hayvanlarla birlikte ülfet etmek, onlarla ağlayıp gülmek, onlarla beraber gezmek
benim için daha sevimli ve tab'ıma da muvafıktır.
Aşk, bir sermayedir tüccar-ı şehr-i vahdete;
Nakd-i vaktim aşktır, erbab-ı aşka es-sala ...
HiK AYE
Gazi Sultan Osman Han'ın daima İstişare ettiği ve fikirlerinden yararlandığı velilerden birisi de, kutb-ür-Rahmani gavsüs Samedani Eş-Şeyh Üdebaliyyül Karamani hazretleridir.
- 156 -
Osman Gazi, bir gece alem-i ma'nada Şeyh Üdebali'nin mübarek göğsünden ayın nuri u olarak tulu ettiğini ve oradan çıkarak kendi başına konduğunu ve aynı anda göbeğinden gayet ulu
bir ağaç zuhur ederek göklere kadar yükseldiğini gördü. Bu
ağacın dalları cihanı kaplamış ve gölgesinde bir çok dağlar peyda olmuştu. Sonra o dağlarda da bir çok ağaçlar, sular ve denizler hasıl olmuş, bütün cihan o sulardan içmiş, çeşmeler yaptırmışlar, bağ, bahçe ve bostanları sulamışlardı.
Büyük bir merakla bu mühim rü'yasını tabir ettirmek üzere, Şeyh Üdebali hazrederine müracaat etti. Hazret-i şeyh :
- Oğlum Osman, dedi. Gördüğün rü'yada sana çok büyük
bir müjde ve beşaret haberi var. Sana, yüzbinlerce müjdeler
olsun ki bana damat olacaksın. Senin zürriyetinden hasıl olacak evlatların tae ve taht sahibi olacaksınız ve cihan padişahlığını ilan edecek ve kıt'alara hükmedeceksiniz. Bir çok denizler, hakimiyetiniz altında bulunacak ve büyük hayırlara nail
olacaksınız.
Gerçekten, bir müddet sonra Sultan Osman Han, şeyh hazretlerinin kerime-i pakizelerini nikahladı ve bu evlilikten ORHAN GAZi ünvaniyle babasının yerine Osmanlı tahtına geçen
bir oğulları dünyaya geldi ki, hem babası, hem annesi ve hem
de dedesi veliyyullah olan müşarünileyhin de bir Hak velisi olduğu muhakkaktır.
Rü'ya deyip geçmeyiniz, böyle rü'ya-yı sadıka mutlaka zuhura gelir ve Allahu teala sevdiği kullarına bazı sırları ve gerçekleri ma'na alemi dediğimiz sadık rü'yalarda gösterir. Netekim, Osman Gazinin nesi-i pakinden de nice şanlı padişahlar vücuda gelmiş, nice ülkeler, kaleler fethedilmiş hatta Mefhar-i
alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin işaret buyurdukları (LE-TÜFTİHANNEL KONSTANTİNİYYE FE-LE-Nİ 'MEL
EMİRÜ EMİRÜHA VE LE Nİ'MEL CEYŞİ ZALİK-EL-CEYŞ =
Konstantiniye, mutlaka fetbolunacak tır. Ne mutlu o yüce kumandana ve ne mutlu o şanlı askere ... ) mfı'cizesi de zuhura gelmiş, başta Fatih Sultan Mehmed Han aleyh-ir-rahmeti vel-gufran olmak üzere fetih şehitleri ve gazileri Resfılüllah sallallahu
- 1 57 -
aleyhi ve sellem efendimiz lisanıyla tebcil olunmuşlar ve böylelikle iltifat-ı Muhammediyye'ye de mazhar bulunmuşlardır.
Gerçekten, ne mutlu o yüce kumandanlara ve ne kutlu o
şanlı islam gazilerine ki, tarih boyunca bir çok milletleri zalim
kralların, azgın diktatörlerin kirli ve kanlı ellerinden kurtarmışlar, Türk askerlik tarihine şanlar ve şereflerle dolu nice sahifeler açmışlardır.
Yarım asır önce kurulan Türkiye Cumhuriyeti hükumeti
de, elinden silahı alınmış, dört cephede kırılmış ve yıpratılmış,
üzerine dünyanın en büyük devletlerinin üstün silahlarla saldırmış bulunduğu bir devirde, göğsündeki iymandan başka dayanağı, kalbindeki vatan ve millet aşkından gayrı tutanağı bulunmayan bir avuç kahraman Türk askerinin bir çok esir milletlere, örnek olmuş mücahedesi sonunda kurulmuş olup, kıyamete kadar da payidar olacaktır. Çünkü, bu şehitler ve gaziler
ocağı olan Türk ordusu Veliyullah tarafından dua ile kurulmuştur ve Mehrnetçik ila-yevmi haşri vel-karar nigah-ı iltifat-1
Muhammediyye ile elbette zaferden zafere koşacak ve karşısına çıkan bütün engelleri mutlaka aşacaktır.
Yukarıda, bilvesile rü'ya deyip geçmeyiniz demiştim. Evet,
rü'yalar peygamberlere yapılan vahyin kırk altıda bir cüz'üdür.
Gerçi nübüvvet tamam olmuştur ama, mübeşşerat kıyamete kadar bakidir. Bunu böylece bilmelidir. Şanlı ecdadımız, dedelerimiz ve atalarımız nasıl ki, din ve millet idaresinde Allahu teala'nın emirlerinden ve Resfıl-ü zişanın öğütlerinden zerre kadar ayrılmamışlar ve gerek kendi milletlerini, gerekse fethettikleri ülkeler halkını tam ve mutlak bir adaletle idare etmişlerse, bizler de aynı yolu takip etmeli, Hakkın emir ve hükümlerini baş tacı etmeli, şeri'at-ı mutahhara-i Ahmediyye'den zerre
kadar inhiraf etmemeli, düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı
azim-ül-bürhana sıkı sıkı sarılmalı ve Rabbimizin her (YAP) dediğini yapmalı, (YAPMA) dediklerinden şiddetle kaçınmalıyız.
Dünya islam tarihini ibret ve dikkatle inceleyiniz. Göreceksiniz ki, müslüman devletler ilahi hükümleri terketmişler,
Peygamber öğütlerine sırt çevirmişler, adalet yerine zulme, iba-
- 158 -
det yerine günaha, itaat yerine isyana başlamışlarsa, daima hezimete uğramış, dağılmış ve parçalanmışlardır. Gerilemeler,
yenilgiler, bozgunlar başgöstermiş ve sayısız islam devleti tarih
sahifelerinde kaybolup gitmişlerdir. Zira, emr-i eelil-i ilahı açıktır, kesindir : (İN TANSURALLAHE YANSURÜKÜM = Sizler,
Allahu teala'nın dinini canınızdan, malınızdan, evladınızdan
aziz tutar, emirlerine ve nehiylerine itaat ve riayet ederseniz,
Allahu azim-üş-şan daima sizin yardımcmız olacaktır. Nusret ve
ve yardımı ile sizi her zaman ve her yerde mansur ve muzaffer
kılacaktır.) buyurulmak.tadır.
HiKAYE
İsmail Hakkı Bursevi hazretleri, RUH-ÜL-BEYAN tefsirinde şöyle bir hikaye nakletmektedir:
Osman Gazi Han, devletini kurup milletinin başına geçmeden önce de gayet cömert ve kerem sahibiydi. Kavim ve kabilesinin avamına ve havasına, alimine ve cahiline, zenginine ve fakirine elinden geldiği kadar ihsan ve ikramda bulunur, açiarı
doyurur, muhtaçları kayırır, yardıma ihtiyacı olanların imdadına koşardı. Fakat, her zaman ve her yerde olduğu gibi her ni'
met sahibine olduğu gibi ona da hased ederlerdi. Hatta, kendisinden yardım ve iyilik görenler bile, ona eza ve cefa etmekten geri kalmazlardı. Bulundukları bölgede velilerden bir zatın
yaşadığını öğrenerek, halkın kendisine reva gördüğü eza ve cefadan şikayete ve islahları için dua buyurmasını arz ve niyaz
etmeğe karar verdi. (Bazıları, bu veliyyullahın Hacı Bektaş-1
Veli kuddise sırrah-ul-ali olduğu kanaatindedirler.) Gece gündüz demeden o zat-ı akdesin bulunduğu yere at sürdü, arada bir
konakladı. Bir gece, misafir kaldığı bir köyde kendisini Şeyh
Üdebali'nin zaviyesine götürdüler. Yatıp İstirahat etmesi için
kendisine tahsis edilen odaya girince, duvarda bir Kur'an-ı aziyınin asılmış bulunduğunu farketti ve ta'zimen sabaha kadar ellerini bağlayıp ayakta durdu. Sabah namazından sonra bir süre dinlenmek üzere yatınca da o meşhur rü'yasını gördü, şeyh
- 159 -
Üdeb�li'ye tabir ettirerek memnun ve mesrur oradan ayrıldı.
(Bu kıssayı, evvelce de belirttiğimiz gibi İRŞAD'ın ikinci cildinde teferruatıyla ve bu risalemizde de bulasatan arz etmiştik.)
Köyden henüz çıkmıştı ki, nur yüzlü bir zat-ı şerif peyda olarak
üzerine doğru geldi ve kendisine hitaben :
- Ya Osman! ... Ben de seni arıyordum. Sana, şunu bildirrneğe memurum ki, ötedenberi Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin Ferman-ı unvan-ı sübhanisi olan Kur'an-ı aziyme olan
tekrimin ve betahsis dün gece onu ta'zimen sabaha kadar uyumayıp ayakta durman ve o kitab-ı kerime her zaman ve her yerde hürmet ve riayet etmen hasebiyle, dilediğini aziz eden Allabu azim-üş-şan rnükafaten saltanat-ı seniyye-i islarniyyeyi ve liva-i alem-i Ahrnediyye'yi sana ve senin zürriyetine bahş ve ihsan buyurmuştur, müjdesini verdi ve ilave etti :
- Ya Osman!. .. Şu orrnana gir, bir ağaçtan uygun bir dal
kes, ucuna mendilini bağlayarak onu kendine bir bayrak yap.
Şimdilik bu mendilden bayrak sana bir sancak hükmünde olsun, dedi.
Osman Bey, o pir-i nuraninin emirlerini yerine getirdi, ormandan bir dal keserek ucuna mübarek· mendilini bağladı ve
gerçekten bir sancak gibi onu omuzuna alır almaz, Allahu sübhanehu ve teala tarafından etrafında bir takım arslan yapılı
asker peyda oldu. Bu hey'etle geçtiği köylerden küçücük ordusuna daha nice dilaverler ve babadırlar katıldılar. Heybetle,
kendi kavmi ve kabilesinin bulunduğu bölgeye dönünce, o zamana kadar ona eza ve cefa edenler de kendisine itaat eder oldular, el ve gönül birliğiyle önce Bilecik kalesini fethettiler ve
o günden itibaren de daha bir çok kaleler ve beldeler ele geçirerek sınırları genişlettiler.
Merhaba ya Ahmed-i Muhtar, mahbub-u ahad;
El-meded, hüsn-ü kabulündür bana nı'm-el-meded ...
Bu anlattıklarımıza masal, hikaye veya efsane diyecekler
bulunabilir. Ne derlerse desinler, nasıl düşünüderse düşün-
- 160 -
sünler biz israr ve iddia ediyoruz ki, Gazi Osman Han'ın muvaffakiyetinin arnilieri öz ve özet olarak şunlardır :
1) O ve onunla birlikte olanlar, Allah ve Resulüne candan,
gönülden, tam bir sadakat ve samimiyyetle bağlı idiler.
2) O ve onunla birlikte olanlar, din-i mübiyn-i islamı da
Hak din olarak baş tacı etmişler, Kur'an-ı aziyme ve onun ihtiva ettiği hükümlere kayıtsız şartsız bağlı kalmışlar, her işlerini islamın ve Kur'anın emrettiği istikamette tertip ve tanzim
etmek sayesinde Hakkın yardımına mazhar olmuşlardır.
3) O ve onunla birlikte olanlar, aşkullah, muhabbetullah
ve muhabbet-i Resulüllah ile dolu olan kalplerine dünyevi ve
şeytani huzuzatı sokmamışlar, Allah ve Resulünün rizasından
gayrı bir şey gözetmemişlerdir.
4) O ve onunla birlikte olanlar; Kur' anın, islamın ve Resul-ü
zişanın ahlakıyle ahlaklanmağa çalışmışlar, yemeden yedirmeğe, giymeden giydirmeğe, acıları ve gözyaşlarını dindirrneğe
alışmışlar fethettikleri ülkelere, gittikleri her yere hak, hukuk,
adalet nizarnını götürüp yerleştirmişler, insana cins ve mezhep
farkı gözetmeksizin insanca muamele etmişler ve bir kavmin
efendisinin o kavme hizmet eden er kişi olduğu gerçeğini bütün cihana öğretmişlerdir.
Akıl ve insaf ölçüleriyle muhakeme ve muvazene edilecek
olursa görülür ki, bugün bütün dünya devletlerinin de gerçekleştirmek istedikleri ve fakat bir türlü başaramadıkları işte bunlardır. Zira, Allah ve Resulüne iyman etmedikçe, ahlak-ı Ahmediyye ve sünneti seniyye-i Muharrıınediyye ile amel eylemedikçe, insanlar arasında Kızılderili, zenci, beyaz gibi ırk ayrımı
yapıldıkça, siyasi ve iktisadi sahada hak ve adaletten sapıldıkça, insanoğulları (Yalnız ben yaşayayım, kimler ölürlerse ölsünler ... ) hırsına kapıldıkça bu hiç bir zaman da gerçekleşemeyecektir. Kur'anın ve islamın getirdiği içtima'i nizarnı bir kenara itip, ne idüğü belirsiz bir takım herzevekillerin doktrin, nazariyye, sistem palavrasıyla ortaya attıkları düzmece düzenlere
rağbet olunursa, hiçbir millet bu badireden yakasım kurtara-
- 161 -
mayacak ve önünde sonunda bizden önce gelip geçmiş, tarih ve
coğrafya kitaplarından bile adları silinmiş kavimler, kabileler
ve milletler gibi kaybolacaklardır.
Gazi Sultan Osman Han'ın muvaffakiyetinin sırrı da işte
budur. Bir avuç islam mücahidiyle 27 yıl içinde neler başardığını özetleyecek olursak, şu neticeye varırız :
Bilecik'in fethinden bir yıl sonra, Konya sultanı Ala'üddin
Mogol'lara esir düşmüş ve böylelikle Anadolu'da Türk birliğini
temsil eden Selçuk hanedam münkarız olmuştu. Osman Gazi,
Anadolu'daki diğer Türk hanedam arasında istiklalini ilan etmiş ve miladi 1299 yılında yeni bir cihan imparatorluğunun temelini atarak narnma ilk hutbeyi okutmuştur. Yirmi yedi yıllık hükümdarlığındaki zaferlerini şöyle sıralayabiliriz :
1 299 Yenişehir'in fethi.
1 301 İzmit yolunda Koyunhisar'ın fethi.
1 306 Dimboz zaferi ile Adranos ve Kestel'in fethi.
1308 Emir Ali Gazi kılıcı ile Emirali (İmralı) adasının
fethi.
1313 Akhisar, Lefke, Tekfurpınarı, Yenikale ve Yanıkcahisarın fethi.
1314 Bursa muhasarasının başlaması.
1317 Akçakoca ve Konuralp'ın kılıçları ile Kocaeli fütuha tının başlaması.
1321 Mudanya'nın fethi.
1 324 Kara Mürsel Gazi'nin kılıcı ile Karamürsel'in fethi
ve İzmit körfezinde Türk hakimiyetinin kuruluşu.
1 326 Bursa'nın fethi.
Bursa'nın, onun vefatından bir kaç gün sonra fethedildiğini rivayet edenler vardır. Fakat, başka bir rivayete göre de, Bursa'nın fetbini ölüm döşeğinde almıştır. Hastalığında oğlu Orhan Gazi'ye :
- Beni, Bursa'da kale içinde gümüşlü kümbete göm ...
Devletimizin payİtahtı Bursa olacaktır. Seni, iyi bir evlat ola�
rak yetiştirdiğiınİ sanıyorum. Hayatının sonuna kadar, kılıcın
Envar-üi-Ku iOb. cilt 2 - F : 11
- 162 -
elinde olmalıdır. Adil ol, devleti ve milleti adaletle idare et,
alimiere hürmet ve riayet eyle, asker ve mal ile gururlanma,
din-i mübiyn-i islamın şan ve şevketini koru ... Bizim tuttuğumuz yol, boş ve faydasız bir kavga yolu değildir.
Müsaade ederseniz, onun yücE: şahsiyyeti hakkında bir yabancının, İngiliz tarihçisi Herbert Adams Gibbon'un neler yazdığını anlatayım :
(Osman Gazi, başkalarının yapamadıkları şeyleri yapabil
me kabiliyetine sahipti. Öylesine hir kişiliği vardı ki, kılıcı ile
denk ve hatta ondan daha üstün olanlar bile onun emrinde ve
maiyyetinde seve seve çalışırlardı. Orta çapta insanlar, rakiplerinden korkarlar, etrafiarına ken dilerinden aşağı kişileri toplayarak kendi üstünlüklerini meydana çıkarmak, isbatlamak
isterler. Osman Gazi, her ma'nada büyük adamdı ve onun içindir ki her işin erbabını hiç düşünmeden kullanmasını bilmiştir.
Fakat, kendisi de etrafındakileri her zaman zapt-ü rapt altında bulundurmayı hakkıyle bilirdi. Sabırlı ve tahammüllü bir insandı. Onun için de kurduğu devlet bir cihan imparatorluğu olmuştur. O siyasi yapı, yapanı anmak için yeterlidir.)
Körükörüne batı hayranlığı gösterişiyle herkesin gözlerini
boyamak isteyenlerin kulakları çınlasın, işte bir batılı, bir Türk
ve İslam düşmanı İngiliz o yüce hakan hakkında böyle söylüyor ve böyle düşünüyor. Dikkat edilirse, bizim yukarıdanberi
belirtrneğe ve açıklamağa çalıştığımız hususları, bir kaç cümlede özetiediği farkedilir. Evet, onun kurduğu siyasi yapı,
onu yapanı ta'zimle, minnet ve şükranla anmak için kafidir.
Aziz kardeşim :
Yolun Bursa'ya düşerse, bu cennet vatanda hür bir insan
olarak yaşamanı sağlayan bu yüce sultanın kabrini mutlaka ziyaret et, Osman Gazi'ye onun güzide oğlu Orhan Gazi'ye, Bursa'nın fethinde bulunan bütün gazilere ve i'layı kelimetullah
için seve seve canlarını veren din şehitlerinin ruh-u pür-fütuhlarına fatihalar ithaf eyle ...
Bursa'nın fethinde, yukarıda da işaret ettiğimiz gibi Os.
man Gazi hasta olduğundan, feth-i mübiyn oğlu Orhan Gazi ile
- 1 63 -
Gazi Köse Mihal'e nasip ve müyesser olmuştu. Köse Mihal denilen bu koca gazi, Osman Gazi'nin seraskeri idi. Kendisi, şeref-i iyman ve islam ile müşerref olmadan, islam dininin ulviyyet ve kudsiyyeti üzerinde bir çok rü'yalar görmüş ve Hak dinini Osman Gazi'nin önünde kabul ederek gerçek bir mü'min
olmuş ve islam orduları başkumandanlığına getirilmişti. Bir
çok savaşlarda ve fetihlerde bulunmuş, yararlıklar göstermiş
ve GAZi MİHAL adıyle islam - Türk tarihinde şerefli bir makam ibraz etmiştir.
Bursa'nın fethinde de gayret, himmet ve hamiyyeti çok büyük olan Gazi Mihal, Osman Gazi'nin bu en büyük arzusunu, en
yüce vasiyyetini yerine getirmiş ve bunda muvaffak da ohnuştu.
Cennet-mekan Gazi Sultan Osman Han, alem-i cemale intikalinin yaklaştığını anlayınca, tahtına varis olan ve el-hak bu
yüce makama layık ve müstehak bulunan oğlu Orhan Gazi'yi huzuruna davet etmiş ve ona şöyle demişti :
- Oğlum! ... Allah u teala'nın emriyle terk-i saltanat-ı dünya ederek, huzur-u Rahman'a ve Ravza-i cinana azimetim mukarrerdir. Hak sübhanehu ve teala hazretleri, naçiz hizmetlerimi kabul, İyınan ve islamımı makbul kılarak, bana inşa'allah
ahiret saltanatını da bahş ve ihsan buyuracaktır. Oğlum! ... Orhan'ım! ... Sana, yedi vasiyyetim ve nasihatim var. Bunları, hüsnü kabul etmek ve gereğini yerine getirmek sana vacip olduğundan aynen ve harfiyyen bunlara dikkat ve itaat etmeni arzu
ve tavsiye ediyorum. Bunları, can kulağı ile dinle, bu vasiyyet
ve nasihatimle amel et ki, Allahu teala seni her işinde muvaffak kılsın, nusret ve inayetini üzerinden eksik etmesin ve daima mansur ve muzaffer eylesin.
Orhan Gazi, ağlayarak muhterem babasının ellerine sarılmış, her sözünü cana minnet bileceğini ve bütün arzu ve emirlerine boyun eğeceğini ve mucibince amel edeceğini yeminlerle
temin etmişti. Bunun üzerine, Gazi Osman Han vasiyyetlerini
şöylece sıraladı :
1) Her işinde, din-i mübiyn-i islamın emirlerine ve hükümlerine dikkat ve ihtimam göster. Zira, dini hükümlere dikkat ve
- 164 -
1-iayet etmek ve bunlara ihtimam göstermek devlet ve memleketine adalet nizarnını getirir. Devlet ve memleketin bekası ancak din ile kaimdir.
2) Dini konulara ihtimam göstermeyen veya ilhad ve itizale meyli olan, büyük günahlardan sakınıp kaçınmayan, Allah
ve Resulüne asi olan kimseleri ne şahsi hizmetlerinde ne de
devlet vazife ve memuriyederinde sakın kullanma ... Çünkü, bu
menhus kişileri şahsi veya resmi herhangi bir hizmette kullan·
mak şer'an çirkin ve aslen meş'umdur, uğursuzdur. Bunların,
devlet hizmetlerine sızmaları, o devletin zevaline ve milletin
felaketine sebebolur. Yaratandan korkmayan, yaratılmıştan hiç
korkmaz. Onlarda sadakat ve samirniyetten eser· bulunsaydı.
ümmeti olduklarını iddia ettikleri ve kıyamet günü şefaatine
muhtaç oldukları Resul-ü zişana sadık olurlar, onun yolundan
yürürler, şeriatı dışına çıkmazlar, kendi nefislerinin kölesi ve
fasit akıllarının bendesi olmazlardı.
3) Saltanat ve hükumetinde adaletten asla ayrılma ve bunu önce kendi nefsinde tatbik et ... Devlet ve milletini adaletle
idare edersen, bu adaletini fark gözetmeksizin her ferde uygularsan milletin ve re'aya (Gayri müslim vatandaşlar) emin ve
memnun olurlar, ülkende emniyet, asayiş, selamet karar kılar.
Başka ülkelerde yaşayan gayri müslimler, onların bu hallerine
gıpta ederek senin ülken sınırları içinde yaşamağa can atarlar,
hak ve adaletle idare olunınağa özenirler. Unutma ki, padişahlık re'aya ve memleket ile olur. Re'aya ve memleket adalet bulunmadığı sürece harap ve perişan kalır. Sonunda da büsbütün
mahvalarak s ilin ir ve gider.
4) Allahu teala'ya isyandan, zulümden ve şeriatte beyan
huyurulan bütün bid'atlerden de kaçın ve sakın ... Seni, zulme
ve kötülüğe itmek isteyenleri, dinine ve devletine hiyanet edenleri yalnız yakininden değil, ülkenden de kov ve çıkar ve örnrün oldukça bu gibi kimselerden uzak bulunmağa çalış. Hiçbir
zaman hatırından çıkarma ki, bu hainler kendilerini sana ve
devletine sadıkmış gibi gösterirler, hakikatte devletini ve milletini zevale ve izmihlale götürürler.
- 1 65 -
S) Daima gaza ve cihad ederek ülkenin sınırlarını genişletrneğe çalış. Zira, uzun süre sefere çıkmayan, savaşa girmeyen
askerlerinin şecaat ve kahramaniıkiarına ve kumandanlarının
tedbir ve planiarına fütur gelir, tecrübeleri azalır. Buna mukabil, din ve devlet düsmalarının cesaret ve metanetleri de artar. Savaşmasını, silah kullanmasını, düşmana karşı saldırmasını ve korunmasını hakkıyle ve layıkıyle bilen tecrübeli kumandan ve askerler, uzun süre savaşmazsa, ecel bunları aranızdan ayınnca yerlerine geçecek olan tecrübesiz kimseler büyük mağlfıbiyyet ve hezimetlere sebep olabilirler.
6) Sana, sadakat ve samirniyetle bağlanarak hizmet eden,
rizanı tahsil eden, senin için sırası gelince hiçbir fedakarlıktan
çekinmeyen devlet ileri gelenlerinin hak ve hukukuna son derece dikkat ve riayet et. Devletine, büyük yararlar sağlamış, hizmet ve tecrübelerinden geniş manada faydalanmış bulunduğun
kimselerin vefatlarından sonra, onların evlat ve ıyallerini koru ve kolla, onlara merhamet ve şefkat elini uzat, maliarına ve
mülklerine el atmaktan çekin ... Özellikle, kumandan ve askerlerine ilisan ve ikramlarda bulun, onların kalplerini, muhabbetlerini, sevgi ve saygılarını kazanınağa çalış ki, tamamİyle
emin ve mutma'in olarak devlet ve millet yolunda gerekince
canlarını bile vermekten çekinmesinler.
7) Vasiyyetimin ilk maddesi din konusunda olduğu gibi,
son sözüm de yine din hakkındadır. Büyük islam bilginlerine,
fazıllarına, ariflerine, san'atkarlarına, meşayih-i kirama son derece ta'zim, tevkir, in'am, ihsan, ikram ve ihtiram üzere bulun ... Çok uzak bir diyarda bile bulunsa, ilim ve faziletiyle temayüz etmiş bir zat-ı şerifin mevcudiyetini duyunca hemen kendisini ülkene davet et, kendisini izzet ve ikbal ile karşıla, layık
olduğu hürmeti esirgeme ... Sakın, sakın askerinin çokluğuna,
hazinelerinin tıklım tıklım doluluğuna, makamının ululuğuna
mağrur olma. Allahu teala'ya mütevekkil ol, şer'i şerif ebiinden uzak kalma ... Bak, benim şu halimden de ibret al, bu fani aleme bir karınca kadar dahi kıyınet ve ehemmiyeti olmayan
bir malıluk olarak geldim. Din ve şeriat sayesinde Allahu tea-
- 166 -
la'nın fazl-ü keremiyle bunca ni'met ve devlete, ihsan ve inayete mazhar oldum. O halde, sen de babanın meslek ve meşrebine gir, dinine, peygamberine, Allalıma sıkı sıkıya bağlan ki,
Mevlayı müte'al seni de hem bu dünyada hem de ahiret aleminde izzet ve rıf'ate nail eylesin, düşmanlarını kahr-ü perişan kılarak ebedi saadet ve selamete erdirsin, dedi ve LA iLAHE İLLALLAH MUHAMMEDÜN RESÜLÜLLAH kelime-i tayyibei
münciyyesini okuyarak ruh-u pür-fütuhu cennete pervaz eyledi.
Çeşm-i ibretle nazar kıl, kudret-i Yezdan'ı gör;
Zahir olmuş her varakta san'at-ı sübhanı gör ...
Ey aşık-ı sadık!
Gazi Sultan Osman Han'ın bu vasiyyeti, yalnız oğlu Orhan
Gazi'ye mahsus ve münhasır olmayıp, sana, bana ve kıyamete
kadar gelecek bütün Türk ve müslüman eviatiarına da şamildir. O halde, bu vasiyyetten gerekli ibret ve hisseni al ki, dinine ve devletine, ailene ve milletine, istiklal ve hürriyetine sahip olabilmen için neler yapman, nasıl çalışman icabettiğini
açıklayan eşsiz bir öğüttür. Dinine, iymanına, Kur'anına bağlı
ve saygılı ol, Allah ve Resulünü malından, canından, herşeyinden fazla sev, Hakkın emirlerini seve seve yerine getirrneğe çalış, men'ettiklerinden de salgın hastalıktan kaçar gibi kaç, Allahu teala'ya isyan edenlerden, günah gayyasında gidenlerden,
nefislerinin hevasını güdenlerden mümkün olduğu kadar uzak
dur, bu gibilere asla yaklaşma ... Gazi Sultan Osman Han'ın kıssası, gerçekleri olduğu gibi yansıtan açık seçik bir örnektir. On
dört asırdanberi kurulan islam devletlerinden hangisini ele
alırsanız görürsünüz ki, Allah ve Resulüne tam ve kamil bir ihlas ile bağlanan, Kur'anın ve islamın çizmiş olduğu nurlu yoldan ayrılmayan, dinleri ve devletleri için geeeli gündüzlü çalı
şan, ülkelerinde mutlak bir adaletle hükmeden hükümdarlar,
islam tarihine şanlı ve şerefli sahifeler yazdırmışlar, zaferden
zafere koşmuşlar, büyük medeniyyetler kurmuşlardır. Bunun
zıddı olarak, Allah ve Resulüne muhabbetin azaldığı, zevk ve
sefahatin alıp yürüdüğü, zulümlerin ve haksızlıkların, rüşvet
- 167 -
ve irtikabın arttığı devirlerde de, saman alevi gibi yanmalarıyla sönmeleri bir olmuş, hem kendileri perişan hale düşmüş,
hem de milletlerini mağlubiyet ve hezimetlere sürüklemişlerdir.
Binaenaleyh, Kur'an-ı aziymin evveline ve ahirine, batınına ve zah.irine, emirlerine ve nehiylerine büyük bir hassasiyetle bağlı kalmalı, kamil bir iymanla islamiyete sarılmalıdır ki,
Allahu teala da inayet ve yardımıyle her işte tevfikini refik eylesin. Şunu da unutmamalı ve hatırda tutmalıdır ki, millet olarak öğündüğümüz ne varsa hepsini Rabib-i Edib-i Kibriya'ya
borçluyuz. Zira, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri iki cihanın serverinin yüce şanında (VE REFE'NA LEKE ZİKREK =
Senin şanını yüceitmedik mi?) buyurmuştur. Demek oluyor ki,
Allah ve Resulüne İyınan edenler, son kitap olan Kur'an-ı azimül-bürhana hürmetkar olurlarsa, Hak celle ve ala, Rabib-i edi·
binin şanını yücelttiği gibi, onun ümmeti olmakla müftehir bulunan bizleri de yüceltir. Biz, el-hamdü Iilialı öyle bir Nebiyyi
alişanın ümmetiyiz ki, Allahu teala bir zorluğa mukabil bize iki
kolaylık bahş ve ihsan buyurmuştur.
Hemen hemen her dersimizde ve her risalemizde tekrar
ediyoruz ve burada bir kerre daha belirtiyoruz: Allah · diyen
mahrum olmaz, Allah diyen malızun olmaz, Allah diyen malıcup olmaz, Allah diyen mahkum olmaz. Günahlarımıza tövbe
ve istiğfar edersek, bağışlanırız. Hakka yürüyerek gidersek,
Mevlayı müte'al bize koşarak geleceğini tebşir buyurmuştur .
. Yukarıda bilvesile bütün velilerde zuhura gelen kerametin
şerefi, tabi bulunduğu Nebiyyi zişanın şerefidir demiştik. Tıpkı, bunun gibi bütün fetibierin ve kazanılan bütün zaferierin
şerefi de o cihada iştirak eden kumandan ve askerlerin candan
ve gönülden bağlı bulundukları Habib-i Kibriya'ya aittir. Çalış, çabala, ilim tahsil et, teknik bilgilerini çoğalt, müsbet ilimlerde kaydedilen terakkileri takibet ve bunları kendi ülkende
de yapmağa, gerçekleştirrneğe çalış, topunu, tüfeğini, uçağını,
zırhlını, makineni, motörünü kendi ülkende, kendi imkanlarınla imal etmeğe gayret et, dosta düşmana muhtaç olma, çalışkan ve bilgili, becerikli ve görgülü ol ki, şanın ve şerefin art-
- 1 68 -
sm. Zira, senin şerefin ümmeti olduğun peygamberler peygamberinin şerefidir. Şerefli ümmetine şefaat etmek ise ancak •J
şerefli ve şam yüce Resul-ü zişana vacip olur. Evet, ümmet-i
Muhammed'in bir güçlüğüne iki kolaylık verilmiştir. (FE-İNNE
MA' AL ÜSRİ YÜSREN İNNE MA' AL USRİ YÜSRA.). Bu ayet-i
kerimenin sebeb-i nüzulu şöyledir:
USÜR (USR) den murat, Mekke müşriklerinin Resul-ü zişanı doğum yeri olan o belde-i tayyibeden hicrete mecbur etmeleridir.
YÜSR'den murat ise, Babib-i Hüda'nın Medine-i münevvere'ye teşriHerine işarettir.
Daha önceki açıklamalarımızdan da anlaşılmaktadır ki, bu
ayet-i celilede bütün insanlar için her zorlukta iki kolaylık geleceğine de işaret vardır. Çünkü, Rabbimiz ZÜL-CELAL-İ VELİKRAM'dır. Celal zorluk ve ikram ise kolaylıktır. Bir CELAL'ı
takiben daima bir CEMAL, bir zorluğu takiben bir kolaylık olduğu gibi, Babib-i edibini Mekke' den hicret ettirdi ama, Medine-i münevvere'ye teşrifini sağlayarak zorluğu kolaylıkla tamamladı. Başka bir deyimle, elinden çıkan ni'mete mukabil
ona başka bir ni'met bahş ve ihsan buyurdu. YÜSR'den bir başka mu,rat ise, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin aslıabiyle birlikte tekrar Mekke-i mükerreme'ye dahil
olacaklarına işaret içindir. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bu arzu ve iştiyaklarını şu cümle ile ifade buyurmuşlardı:
- O Harem-i celile fetbolunacak ve ben oraya mutlaka döneceğim.
Emr-i ilahi ile vatanından ayrılırken, me'yus ve malızun olmuşlardı. Hatta, Sevr dağındaki mağaraya vararak orada bir
süre saklanıp dinlendikten sonra, Medine-i münevvere yönünde yola çıktıkları gün, Mekke'ye giden yola bakmışlar ve o belde-i tayyibede kalan ehl-i iymanı hatırlamışlar :
- Ah vatanım, vah ümmetim, diyerek mübarek gözlerinden yaşlar dökmüşlerdi.
- 169 -
Refakat-i seniyyelerinde bulunan yar-ı garları ve mahrem-i
esrarları olan Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh:
- Ey benim gözüm n uru! ... Mübarek kalbin malızun olmasın, Cenab-ı Rabbir-Rahiym temenni ve ümit ederim ki, İNNE MA'AL USRİ YÜSRA ayet-i celilesi muktezasınca Mekke-i
mükerreme'den hicret zorluğu mukabilinde, zat-ı risaletpenahilerine ve ümmetierine tekrar oraya dönmek YÜSR'ünü Habib-i edibine elbette ve elbette bahş ve ihsan buyuracaktır, sözleriyle iki cihan serverini teseliiye çalışmışlardı.
O anda, Namus-u ekber Cibril-i emin nazil olmuş ve :
- Ya Resulallah! .. Rabbin sana selam eyledi. Yurdundan,
yuvandan ve sana iyman eden sadık ümmetierinden ayrılarak
hicrete mecbur olduğun için sakın üzülme, malızun olma! Rabbil-alemiyn, senin ve ümmetinin vatanımza ve o Harem-i celileye
avcietinizi temin huyuracak ve o belde-i tayyibeyi putlardan, küfür ve kafiderden tamamen arınmış pak bir cevher halinde sizlere iade edecektir, dedi ve bu haberiyle Mekke-i mükerreme'
nin Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem tarafından fetbolunacağını müjdeledi. Netekim, hicret-i seniyyeleri sırasında Cuhfe'de nazil olan ayet-i kerimede :
Inneliazi farada aleyk-ei-Kur'ane le-rıiddüke il� me'Ad.
EI-Kasas : 85
(O Allahu teala ki, sana Kur'anı aziymi inzal, tilavet ve tebliğini ve hükümlerinin yerine getirUmesini farz kıldı, muhakkak ki seni hicret ederek çıktığın yere geri getirecektir.)
huyurulmaktadır.
FE-İZA FERAGTE FENSAB = Bir hayırlı işi bitirince,
başka bir hayırlı işle meşgul ol.
Yani, Mevlay-ı müte'al buyuruyor ki : (Ey Rabib-i zişanım!
Namazını kılıp tamamladıktan sonra duada daim ol. Rabbine
kulluk görevini yerine getirince, dünya ve ahiret için dua et ve
- 170 -
Rabbine rağbet eyle ki, Allahu zül-celal vel-cemal dualarını kabul buyursun, her istediğini sana bahş ve ihsan eylesin. Ümmetine risalet vazifeni tebliğ ettikten, Kur'an hükümlerini ve Rabbinin emirlerini bildirdikten sonra mübarek nefsin ve sana iyman eden mü'minler için istiğfar eyle, zira zat-ı Ahmediyye'nin
ümmetin için yapacağı istiğfar, ümmet-i merhumen hakkında
ayn-ı rahmettir ve sebeb-i mağfirettir.)
Ey aşık-ı sadık! .. '
İstiğfar, ümmet-i Muhammed hakkında emn-ü aman, medar:-ı necat ve nar-ı cahiyme siper olmuştur. Onun içindir ki,
Mefhar-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz, bir
Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır :
(Rabbim celle celalühu, bana iki necat ayeti indirdi. Birincisi «HABİBİM, SEN ONLARlN İÇİNDE BULUNDUKÇA, ONLARA AZABETMEM ... » ve diğeri de «ONLAR, BANA İSTİGFAR ETTiKÇE, ONLARA AZABETMEM . . . » Onun için, fani
alemden baki ahiret alemine gittiğim zaman, sizlere istiğfarJ
tavsiye ederim. İstiğfara devam ediniz. Eğer, istiğfarı terkederseniz, sizlere bela ve musibetler nazil olur.)
Demek oluyor ki, istiğfarı terketmek bela ve musibetlerin
nüzulüne ve her türlü fitnenin zuhuruna sebeptir.
Şeriat ve hakikat erbabı buyururlar ki :
- İstiğfar, günahları affettirir ama, lisanın kalbe muvafık
ve derunun zahire mutabık olması da şarttır.
Öyle kimseler vardır ki, yaptıkları istiğfar için ayrıca ve
yeniden istiğfar etmeleri gerekir. Yalnız diliyle istiğfar etmek,
yalandan tövbe edenin tövbesi gibidir. Günah işler, tövbe eder
ve yine aynı günahı işlernekten çekinmez. Yalnız dille tövbe ve
istiğfar etmekle istiğfara erişmek olmaz. Dil istiğfar ettiği gibi
kalp ile de yaptığı isyan veya günaha pişrnan olması, bir daha
o günahı işlemerneğe çalışması da şarttır. Ancak, böyle yapılan
tövbe ve istiğfarın Allahu teala katında makbul olacağı muhakkaktır.
Rivayet olunur ki, huzur-u fa'iz-in-nuru Resulüllah'a bazı
kimseler geldiler. Bunlardan birisi :
- 171 -
Ya Resulallah! .. Arnelim yok ve günahım çok, acaba ne
yapayım da günahlarımı affettireyim? Rabbime ne türlü salih
arnellerde bulunayım? diye sordu. İki cihan serveri, saadetle :
- Rabbine istiğfar eyle, buyurdular.
Diğer birisi de şöyle dedi :
- Ya Resulallah! .. Benim bulunduğum ülkede su ve yağmur yok, hatta diyebilirim ki, yiyecek ve içecek de yok, korkunç
bir kıtlık ve darlık hüküm sürüyor. Ne yapalım ki, bu musibetten kurtulabilelim?
Rahmeten lil-alemiyn efendimiz o zata da saadetle şöyle
buyurdular :
- Rabbinize istiğfar ediniz.
Üçüncü zat söz alarak :
- Ya Resulallah! .. Fakirlikten takats ız kaldım. Eviadım da
olmadı. Gam ve kederden sarardım ve soldum. Acaba bana şu
fakirlikten kurtulmak ve arzularıma nail olmak için neler tavsiye buyurursun uz?
Habib-i edib-i Kibriya, ona da saadetle :
- Rabbine istiğfar et, buyurdu.
Meclis-i alilerinde hazır bulunan aslıab-ı kirarndan bazıları
sordular :
- Ey tabib-el-kulub ve şefi-ez-zünub! .. Huzur-u risaletpenahilerine kabul huyurduğunuz şu üç kişinin dertleri ayrı ayrı
ve durumları değişik iken, her üçünün de sorusuna aynı cevabı
verdiniz. Her üçüne de, istiğfar etmelerini emr-ü ferman buyurdunuz. Acaba, bunun sırrı ve hikmeti nedir?
Sahib-i şeriat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz,
o zaman şu ayet-i celileyi okudular :
,. .
�,, 0 o�' 0 "" .... -\;J"".: \\ � '� \� ·:<_ -:' (/};:\ '([ .... \ >. 0. --:; o di;
'\l ,_v " L.r::' � \) ,..) �T J'W _;,- ) J Q •. -"'
.; ; .. , "" �
,. . J,.,
' ., "'"" ....,
.
/ ")J' ) (" (, / o "" ./
.-;; o �"...::."" / -: / \ \ " \ o o o ....
����).��" ���j,_?& 1 - ·---� ·- ·
· ·--· -
Fe-kult-üs-tagfirü Rabbeküm inn&hü k�ne Gaff�ren yürsi l-is-sem�·e aleyküm midrfiren
ve yümdidküm bi-emvalin ve beniyne ve yec'al l eküm cennatin ve yec'al leküm enhara._
Nuh : 10 - 11 - 12
- 172 -
(Onlara dedim ki, Rabbiniz celle şaneden mağffret dileyin,
zira onun şirk ve ma'siyyetlerden tövbe edenlere mağfiretf çok·
tur. Ta ki, size semadan bol yağmur indirsin, mallarınızı ve oğullarınızı çoğaltsın ve size meyveli bostanlar versin ve o bostanlara ırmaklar akıtsın ... )
Aziz kardeşlerim :
Hükm-ü eelil-i ilahiyyi dikkatle ve ibretle okuyunuz, anlayınız ve belleyiniz. Hayırlı aıneller işleyiniz, günah ve isyanlardan gücünüz yettiği kadar kaçmınız ve sakınınız. Tövbe ve istiğfarı gerektirecek çirkin ve kötü hallerden çekininiz, Allah
ve Resulüne layık işler yapınız.
Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmaktadır :
(Kamil bir kimse, tam bir taharetle öğle namazını kılsa,
sabah namazı ile öğle namazı arasındaki günahları aifolunur.
Aynı şekilde ikindi namazını kılsa, öğle ile ikindi namazları arasmdaki günahları da affolunur. Akşam namazını da kılsa, ikindi
ile akşam namazları arasındaki günahları da affolunur. Yatsı
namazını kılınca, akşam ile yatsı namazı arasındaki günahları
affolunur. Ertesi sabah namazını da kılsa, bir gece önce kıldığı yatsı namazı ile ertesi sabah kıldığı sabah namazı arasındald
günahlan da aifolunur .)
Hemen ilave edelim : Affolunan bu günahlar küçük günahlardır. Yoksa, mü'min hakkı, kafir hakkı, hatta hayvan hakkı
yerine getirilmedikçe, onlarla helallaşmadıkça, bu türlü günahlar asla affolunmazlar.
Diğer bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmaktadır :
(Bir mü'min, cemaatle cuma namazını kılınca, Hak sübhanehu ve teala hazretleri, Mela'ike-i kirama : «Şu kulum, emrime imtisal ve Habibime inkiyad ederek cuma namazını eda etti. İzzetim ve eelalim hak.kıyçün ben de o kuluınu mağffret eylediın ... )) buyurur.)
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmaktadır :
(Bir mü'min, cuma günü seksen kere salavat-l şerife okusa, seksen yıllık günahlan affolunur. Bir mü'min günde üç ke·
re salavat-l şerife getirse, o gün ve gecesinde işlediği günahlar
aifolunur .)
- 1 73 -
Ey mü'rnin ve muvahhid kardeşim! ..
Ezan-ı Muhammediyye'yi duyduğun zaman bu duaları okursan mağfur olursun :
-- -' ç:--�9i;lc_üiı_�l)iiJBL�I g�� ;:iifı
Eşhedü en lll illlhe _illllllah vahdehu lll şerike lehu M uhammeden abdühu ve ResQiehu_
Radaytü billAhi Rabben ve bi l-isliimi d inen ve bi-Muhammedin sa llallahu aleyhi ve selIerne Nebiyyen ve ResQien ve bii-Kur'ani imAmen ve bil-kll 'beti kıbleten ve bis-salllti vııssavmi vez-zekAti vel-hacci farizaten ... Allahümme Rabbe hAzih-it-dllvet-it-tllmme ves-saIAt-11-ka 'ime Ati Muhammeden-i l-vesilete val-fazilete ved-derece't-ir-refi 'ate veb'ashü makaman Mahmuden-eliazi vll'adtehu inneka la tuhlif-ül-mi'Ad.
(Şehadet ederim ki, kulluk ve ibadete layık ve müstehak
Hak ma'bud yoktur, ancak Allahu azim-üş-şan vardır, birdir,
benzeri ve ortağı yoktur. Ben, Rab olarak Allahu teala'dan, din
olarak din-i mübiyn-i islamdan, peygamber olarak Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemden, rehber ve önder olarak Kur'
anı aziymden, kıble olarak Ka'be-i Muazzamadan ve farz olarak
namaz, oruç, zekat ve hac' dan razı oldum, kabul ve iyman ettim .. Ey bu ezanın ve namazın sahibi olan ulu Allah! .. Peygam·
berimiz Hz. Muhammed aleyh-is-salatü ves-selama vesile ve fa·
zilet bahşeyle, onu va'dettiğin makam-ı Mahmud'a layık olarak
ba'seyle, zira sen va'dinden dönmezsin.)
Seyyid-ül-istiğfarı biliyorsan, sık sık oku .. Zira, istiğfarların en yücesi ve efendisi odur. Bilmeyen, öğrenmeyen genç yavrularımıza ve kardeşlerimize Seyyid-ül-istiğfarı teberrüken sunuyorum :
- 174 -
Al lahümme ente Rabbiy la i lahe illa ente halakteniy ve ena abdüke va ene ala
ahdika ve vll'dike mesteta'tü e 'Ozü bike min şerri ma sana'tü ebO'ü l eke bi-ni'
matike alayye ve ebO'ü bi-zenbiy fagfirli fe-innehu la yagfir-üz-zünQba illa anta.
(Ey ulu Allahım! Sen, benim Rabhim ve mürehhiınsin, senden gayrı kulluk ve ihadete layık ve müstehak Hak ma'hud yoktur, illa sen varsın, sen beni yoktan var edip yaratan Rabbimsin. Ben, senin kulunum, senin alıdinde ve gücümün yettiği kadar sana olan va'dimdeyim. İşiediğim şeylerden sana sığınırım.
Bana hahş ve ihsan huyurduğun ni'metlerini itiraf ve günahlarımı da ikrar ederim, günahlarımı yarlığa, zira günahları senden gayrı hiç kimse yarlıgayamaz, illa sen yarlığar ve bağışlarsm.)
Sehvedip ettim hata estağfirullah-el-aziym,.
Ben hana ettim hana estağfirullah-el-aziym,
Rahhena ya Rahhena henden hata, senden ata,
Nefsime ettim cefa estağfirullah-el-aziym ..
Bir mü'min, namaz kıldıktan sonra 33 kere SÜBHANAL·
LAH, 33 kere EL-HAMDÜ LİLLAH ve 33 kere de ALLAHU EK·
BER tesbihinde bulunsa ve sonunda LA İLAHE İLLALLAH
VAHDEHU LA ŞERiKE LEH LEH-ÜL MÜLKÜ VE LEH-ÜL
HAMDÜ VE HÜVE ALA KÜLLİ ŞEY'İN KADİR dese, derya kadar günahı bulunsa affolunur, buyurulmuştur.
Bu zikre günde yüz kere okuyarak devam etse, yüz köle
azat etmişcesine sevap hasıl olur, kendisine yüz hasene yazılır
ve yüz günahı giderilir. Bu duayı okuyanlar, o gün gün boyunca şeytan şerrinden emin olurlar. Her gece yatağına girince üç
kere : EST AGFİRULLAHİLLEZİ LA iLAHE iLLA HÜVEL·
HAYYÜL KAYYÜM VE ETÜBU İLEYH dese mağfur olur. Her
namazdan sonra üç kerre ESTAGFİRULLAH dese, bütün günahlarına kefarettir. Aynı zamanda, namaz içindeki hatalarma
da mağfirettir.
Allahu teala'nın deryayı fazlma ve salırayı affına nihayet
yoktur. Allahu teala, BAHA Allahı değildir, BAHANE Allahıdır.
Kulunu af ve mağfiret buyurmak için bahane arar. Ancak, rahmet ve mağfiretine güvenerek ona itaatte kusur etmek de çok
- 175 -
büyük bir ahmaklık olur. Böyle bir güvenç, şeytanın vesvesesine de açık bir işarettir. Bunun için, Allahu teala'nın affına ve
mağfiretine inanıp güvenmekle beraber ibadet ve ta'ate devam
etmek akıllı kişilerin işidir. Akıllı kişi kimdir? Nefsine hakim
ve galip olan kişi akıllıdır, her işinde, her nefesinde Allah rizasına talip olan kişi hem akıllı ve hem de ariftir.
Cahil ve gafil o kimseye denir ki, hem suç ve günah işler,
fırsat düşünce elinden gelen kötülüğü yapar, sonra da cennet
arzu eder. Günah işlediği halde cennete talip olmak, tam ınanasıyle günah ve ma'siyyettir. Kula layık ve lazım olan Allahu
tea.Ia'ya kulluk etmektir. Rabbimizin rahmet ve mağfiretine
elbette son yoktur. Onun, kullarına merhamet ve şefkati çoktur. Kerim, Rahiym ve Gaffar olan Allahu teala, mü'min kullarından rahmet ve mağfiretini, fazl-ü keremini elbet esirgemez,
mü'min kullarının seyyi'atını hasenata tebdil ve tahvil eyler,
dua ve niyazlarını kabul buyurur ve onlara ic�bet eder. Zat-ı
üluhiyyetine tevekkül edene her zaman, her yerde kafidir. Onların dünyada ayıplarını ve günahlarını mestur ve ukbada da
sonsuz rahmetiyle mağfur ve mesrur eyler.
Evet, dersimize devam edelim :
VE iLA RABBİKE FERGAB = Habibim, her işinde Rabbine rağbet ve ondan niyaz eyle . .. Ey şakkı sadr ve İnşirah-ı kalbile nurianan ve huzur bulan Mahbubum! .. Her halinde ve sualinde ancak ve yalnız Rabbine bağlan, Rabbine rağbet eyle. Zira, senin bütün hacetlerini ihsan ve inayet edecek olan odur.
MANİ-İ HAKİKİ ve MÜTİ-İ HAKİKİ ancak odur. Onun vermediğini kimse veremez, onun verdiğini de kimse önleyemez,
men'edemez.
HiK AYE
Bir derviş, bir vezirin huzuruna vararak keşkül açtı. Vezir, dervişi reddetti ve ona yardımda bulunmadı. Derviş, ona
duyuracak bir sesle :
- Allahu teala ver demedi ki, bana yardım edebilesin? O,
ver demeyince vermen mümkün mü? diyerek uzaklaşırken, ve-
- 1 76 -
zir kendisini çağırdı ve bir avuç altun verdi ve manalı manalı
dervişin yüzüne bakınca, derviş bu defa da :
- Şimdi sana ver diye emrolund:ı, haddine mi düşmüştü
ki vermeyesin! dedi ve çekilip gitti.
Ey aşık-ı sadık :
Bilmiş ol ki, kulunun bütün ihtiyaçlarını ancak ve yalnız
Allahu teala ihsan buyurur, taınamiyle onun tasarruf ve kudretindendir. Bu sebeple, bütün ihtiyaçlarımızı yalnız ona arzetıneli ve ondan istemeliyiz. Başkalarından tamamile ümidi kesıneli ve Allahu teala'dan gayrısından dünya ihtiyaçları için yü.l
çevirmelidir. Ümmet-i merhume üzerinde Rabbimizin kudret eli
açılmıştır, gerek gizli ve gerek aşikar, gerek suri ve gerek ma'
nevi her isteyenin istediğini mutlaka bahş ve ihsan buyurur ve
bu emri asla başkalarına havale etmez, bizzat zat-ı ilahiyyesiyle
ita eder. Dergah-ı barigah-ı ahadiyyetine dua ve münacat edenlerin dualarını da kabul buyurur. Zat-ı üluhiyyetini zikredeni,
zikreder. Kendisine yürüyerek gelene, koşarak gelir. Tövbe v�
istiğfar edenlerin tövbelerini kabul buyurur. Allah diyen aşıklarını asla mahrum ve malızun etmez.
----
Ancak, ümmet-i Muhammed'den hayırlı olanlar şerlilere,
birrü tekva sahibi olanlar günahkarlara, alimleri zulüm ve isyanda emidere yardım edecek olurlarsa, Allahu teala lütuf ve
bereket elini bu ümmetten kaldırır, kıtlık, yokluk, sıkıntı, hastalık, salgın, kuraklık gibi türlü türlü bela ve musibetlere düçar
eder. Üzerlerine kafideri ve zalimleri musallat eyler ve yaptıklannın cezasını çok acı bir azapla onlara duyurur.
Bu korkunç akibete düşmek istemez ve bu meşakkat ve
müşkilat ile karşılaşmak istemezsek, gözyaşiarımızla yıkanmalı, tövbe ve istiğfar sabunu ile sabunlanarak arınıp paklanmalı,
başımıza iyman tacını ve eynimize şeriat libasını giymeli, Ta·
rik-i Muhammediyye girmeli ve o nurlu yolda mesafe alınağa
çalışmalıdır. Kulluk kemerini hiç çıkarmadan son nefesimize
kadar Rabbimize kulluk etmeli ve bunu şerefli bir görev bilmelidir. Ancak, bu sayede hakikat bahçesine girebilir, ma'rifet
güllerinden derebilir, cennet ve cemale erebiliriz.
- 177 -
Kaldı ki, bu mertebeye erişebilen kutlu ve mutlu kişiler,
bu alem de iken de safaya erer ve cennete girerler. Zira, ümmet-i Muhammed'in hayırlı olanları, şerli olanlarına daima galip olurlar. En az onların şerlerine mani olurlar ve onları şerden men'ederler. İyi bilmelidir ki, bir müslüman ülkesinin ebrar ve salihleri, günahkar olanlara tabi olmaz ve onları ta'zim
etmezlerse, o günahkar insanlar da büyük bir rahatlıkla suç ve
kötülük işlernekten veya hiç değilse bu suç ve kötülüklerini
açıklamaktan korkar ve çekinirler. Böyle bir toplum ise, yani
şeriiierin hayırlılardan korktukları ve çekindikleri bir cemiyet
ise, cennet-i a'ladan bir örnek olur. Alimler, devleti idare edenlerin isyan ve zulümlerine yardım etmezlerse, onlar da bu zulüm
ve isyanı rahatlıkla işleyemezler. isyana sapmayan, halka zulüm
yapmayan yani idare edenleri adil olan toplumlarda tam bir
adalet hakim olur, bütün haksızlıklar ve yolsuzluklar ortadan
kalkar. O ülkenin halkı tam bir güvenlik, esenlik, mutluluk ve
kutluluk içinde bulunur ki, işte o ülke de cennetten bir nümunedir.
Ey alim-üs-sırrı vel-hafiyyat olan ulu Allah! .. Bizleri cen·
net, riza ve cemalinden mahrum eyleme ... Bizi, islamdan ihraç
ederek ve başlarımızdan iyman tacını alarak sefil, zelil ve rezil
eyleme ... Bizi, Rabib-i edi bine, onun ashap ve ensarına, ehl-i
beytine, alıhap ve aşıklarına balışey le ... Bizleri, kapından tard
ve kulluğundan reddeyleme ... Kapında bende, kulluğundan sultan olanlardan ey le ... Zat-ı üluhiyyetine kulluk ve ibadet görevimizi hakkıyle ve layıkiyle yerine getirebilmek için bize güç
ve kuvvet ihsan ey le ... ibadetinden zevk alan, kulluk vazifesine seve seve devam eden muhlislerden ey le ... Bizleri, günde beş
vakit huzur-u ilahine lutfen ve tenezzülen kabul buyurduğun,
divanına durdurduğun, dua ve niyaziarına icabet eylediğin, zikrine cevap verdiğin has kullarından eyle . .. Zahirlerimizi nurlu,
batınlarımızı sürurlu, akıl ve idrakimizi şu'urlu, sana kulluk
ve ibadet etmekle onurlu kıldığın kullarına bizleri de ilhak eyle ... Kalpleri dünya pisliklerinden tamamiyle arınmış, aşkullah,
Envıır-üi-KuiOb, cilt 2 - 1' : 12
- 178 -
muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile nurianmış kullarından ey le ... Kalplerimizden şeytanın vesveselerini def'eyle, ilhamat-ı Rabbaniyyen ile müşerref eyle, bizleri zat-ı üluhiyyetine, Rabib-i edibine ve dinine muhabbette daim; Kur'ana ve islama hizmette kaim kulların zümresine idhal eyle ... Hak didarı
görrneğe yeterli göz, hak kelamı dinlerneğe elverişli kulak, hak
kelamı söylerneğe yararlı bir dil, hakkı sevrneğe yakışır bir kalp
ihsan ve inayet eyle ... İbretsiz gözden, değersiz sözden, dinsiz
ve iymansız özden sana sığınırız, Hak didarını görrneğe yetersiz göz, hak kelamı dinlerneğe elverişsiz kulak, hak kelamı söylerneğe yararlı olmayan bir dil, seni ve senin sevdiklerini sevmekten uzaklaşmış, yerdiklerine muhabbete alışmış kalp sahibi olmaktan bizleri koru ve kurtar ... Gözlerimizi hakkı görebilecek ibretle, kulaklarımızı hak kelamını dinieyecek basiretle,
dillerimizi zikrinle nurlandıracak himmetle ve kalplerimizi sana ve Resulüne muhabbetle doldur ve süsle ... Seni ve habibini
sevmekle inşirah bulan, lutüf ve inayetinle sadrı şakkolunarak
ferahlanan kullarından eyle ... Dünyamızı ma'mur ve ahiretimizi nuronla pür-nur ey le ... Bu fani dünya aleminde iyman, Kur'
andan, şeref-i islamdan mahrum olanlardan eyleme ... Bizleri,
sırat-ı müstakim olan ve rizayı ilahiyyene varan o nurlu hidayet yolundan ayırma ... İyınandan sonra küfre, hidayetten sonra dalalete, nurdan sonra zulmete, itaatten sonra isyana, ibadetten sonra ma'siyyete, hayırdan sonra şerre, izzetten sonra zillete düşenlerden eyleme ... Seherlerde ALLAH ... ALLAH ... diye
aşkınla inleyen, uzun gecelerde sabaha kadar haşyetinle ağlayan ve bu uğurcia gözyaşı dökmekten zevk duyan, her işinde
Habib-i edibine uyan aşık ve sadık kullarınla bizleri haşreyle ...
Ömrü boyunca Kur'an-ı aziymi okuyan ve alıkarnı ile amil olan,
aşkınla sararıp solan ve her nefeste rizayı şerifinde bulunan kullarından ey le ... Gözleriyle tevhid nurunu gören, kalplerinden
masivayı süren, her türlü dünya kirlerinden ve pisliklerinden
tamamiyle arınmış olarak huzur-u izzetine varan, son deminde
İRCI 'IY hitab-ı eeliline eren kullarından ey le ...
Ya Rab!. . Bütün arnellerimizde bizleri ihlasa erdir, kalplerimizde ihlasın nuru, gönüllerimizde iyman ve islam şu'uru,
- 1 79 -
önümüzde ardımızda, sağımızda ve solumuzcia Kur'an-ı aziymin
nuru olanlardan ey le ... Alınlarımızdan secde eserini silme, iy··
mansızlık ve ibadetsizlikleri sonucu zillete düşürdüklerinden
eyleme ... Bizleri rizayı ilahiyyenden mahrum etme, dalalet v�
zulmet bataklıklarına itme ... Ravza-i mutahhara'da açan güller,
zikrinle kuruyan diller, cemal kabesini tavaf eden gönüller, aşkınla ve babibinin aşkıyla mest ve hayran kalan mü'minler hürmetine, kalplerinden ağyarı silerek, yarı milıman edenlerden,
ölmeden önce ölenlerden, mizanı ve hesabı burada görülenlerden eyle ... Bu aciz kuluna bahş ve ihsan buyurduğun kuvvet ve
gayret, yardım ve inayetinle tamamlamağa muvaffak olduğum
bu risa.Ieciği, hata ve kusurlarını bağışiayarak kabule karin eyle ... Okuyaniara ve dinleyenlere tesirini halk ederek bu münacatımız okunurken bizleri lıltuf ve mağfiretin, kerem ve rabmetinle şadeyle ... Bu risa.Iemizi okuyacak gayr-i müslimlere de iyman ve hi dayetler nasibeyle ... Bu naçiz risalemizin gafillerin
gaflet perdesini küşad, malızun ve mükedder gönüllerini dilşad
olmasına vesile kılarak ibadetsizleri ibadete, kanaatsizleri kanaate, asileri itaate muvaffak ey le ... Ümmet-i Muhammed'e ,refah ve saadet, her türlü hayırlı işlerinde muvaffakiyet, rızıklarına vüs'at ve bereket, dareynde selamet ihsan ve inayet eyle ...
Bu aciz risalemizi ind-i ilahiyyende, Resfılünün, velilerinin ve
bütün mü'minlerin nazarında mergub ve makbul ey le ... Hal-i
hayatımızda hayır dualarını ve ebediyyete intikalimizden sonra üç ihlas bir Fatiha ile fakiri anmalarını ehl-i iymana unutturma ... Onlara da Fatiha-i şerifeler ithafiyle anacak evlat ve ahfat, akraba ve alıhaplar nasibeyle ... Hasıl olan ecr-ü sevabı ez'
af-u müza'af ey le ... Kıraat, tahiyyat ve ta'zimatımızdan has ıl
olan ücur-u na-mütenahiyyeyi evvelen ve bizzat, Hace-i hakikat.
şefi-i arasat, nuru evvel ve ba'si sonra olan sebeb-i bilkat-i ka'inat Ahmed, Hamid, Hamid, Mahmud, Muhammed, Mustafa,
Mücteba, Mürteza, Naki, Zeki, Taki, Nur-u hak, sırac-ı münir,
Beşir, Şahid, Adil, Ata'ullah, Habibullah, Mahbub-u Rahman,
Rabib-i sübhan, sahib-i mfı'cizat-ı vel-Kur'an, sahib-üs-seyfi velkalem, Resfı.l-ü ekrem, sahib-i Mi'rac, bütün Enbiyaya sertac,
sahib-i makam-ı Mahmud, Resfı.l-ü mahbub, Haşimi, Arabi, Ku-
- 180 -
reyşi, Mekki, Medeni, imam-ı Enbiya-i vel-mürseliyn vcı rahmeten lil-alemiyn olan efendimizin mübarek ve mutahhar Ravza-ı
pak-i ıtırnak-i Nebeviy:Yelerine dervişane, fakirane, miskinane
hediyye etmek cür'etinde bulunduk, Rabbim lutfen kabul buyurarak Rabib-i edibini bizlerden hoşnut ve razı, nigah-ı iltifatına ve lutf-u kerem-ü şefaatine bizleri nail ey le ... Himem-i ruhaniyyetlerini ehl-i iyman ve ehl-i islam üzerine sayeban eyle ...
Alem-i dünyada ziyareti, alem-i ukbada şefaati, alem-i menamda
gül cemalinin müşahedesiyle iltifat-ı Ahmediyye ve kerem-i Muhammediyyelerine bizleri mazhar ey le ... Sair Enbiya-i vel-mür·
seliyn ile Hz. Adem aleyhisselamdan Resiıl-ü zişana kadar gelen bütün peygamberlerin ruh-u pür-fütuhlarını da tenezzülen
haberdar ey le ... Bilhassa, Adem, Nuh, İbrahim, Musa ve İse'bni Meryem aleyhim-üs-salatü vesselam efendilerimizi bu duamıza aşina eyle ...
Al, evlad, ezvac, hamse-i al-i aba, Seyyide'tün-nisa Hatice't-ülkübra ve Fatıma't-üz-Zelıra hayr-ün-nisa, şemseyn-il kamereyn
Hz. İmam-ı Hasan-ı mücteba ve Hz. İmam-ı Hüseyn-i mazlum-u
şehid-i Kerbela, aşere-i mübeşşere-i pür-vefa, Sıddıyk'ı a'zam,
Ömer-i muazzam, damad-ı nebiyyi ahir zaman nureyn-i münireyn Osman ibn-i Affan, (ENE MEDİNE'T-ÜL-İLM VE ALİY- ·
YÜN BABÜHA) hitabı ile mübeşşer, Fatih-i Hayber, Saki-i Kevser, Esedullah Aliyyül-Mürteza ve Esed-i Resul-ü Ralıman şehitlerin seyyidi Hamza ibn-i Abdülmuttalip ve diğer amcaları Abbas ibn-i Abdülmuttalip ve mazhar-ı nur-u Kureşi müezzin-i
Nebiy Bilal-i Rabeşi ve diğer ashap ve ensar ve ahyar, tabi'ıyn,
tebe'i tabi'ıyn, e'imme-i müctehidiyn, müfessiriyn, muhaddisiyn
ve büyük islam alimleriyle piran, aşıkan, sadıkan, şehidan, kutbül-aktab ile islam gazilerinin, salihlerin, sadıkların, gariplerin,
fakirierin ve tekmil ehl-i iymanın ruhlarını şadeyle ya Rabbi. ..
Üstadım, velini'metim, hocalanından ve mürşitlerimden olan
Fatih cami-i şerifi imam ve hatibi Hafız Muhammed Rasim efendinin, açıkbaş ve ayaklı kütüphane Gümülcine'li Hafız Mustafa efendinin, Sultan Selim'li Hacı Şakir efendinin, ilk mürşid-i
muhteremim Es-Seyid Eş-Şeyh Sami Saruhani, arif-i billah ve
vasıl-ı ilailah Eş-Şeyh Ahmed Tahir-ül-Maraşi ve velini'metim
- 181 -
şeyh-i şüyuh-u agah, arif-i billah, muhibbi aşıkan Es-Seyid İbrahim Fahreddin-il Cerrahi kaddesallahu esrarehüm hazeratının ervah-ı şerifelerine vası] eyleye ... Diğer üstadlarımın, hayratından faydalandığım bütün hayır sahiplerinin ruhlarına da
vasıl eyleye ... Bizler dahi, ömürlerimiz tamam olarak sayılı nefeslerimiz tükenmeğe başlayınca, kelime-i tevhid ve Kur'an-t
mecid ile hatm-i kelam eylemeği hepimize nasip ve müyesser
eyleye ... Cümlemizi narından azad, cennet ve cemaliyle müşerref eyleye ... Cümlemize, affı ve lütfu ile muamele eyleye ... Ordularımızı mansur ve muzaffer, din düşmanlarını daima kahr-tı
perişan eyleye ... Ehl-i islamı şad, dini inkar edenlere hidayeti
ile imdad, asi olanları salah-ı hal ile ber-murad ve amin diyenleri narından azad eyleye. Bu risalemizi okuyan, okutan ve dinleyenleri iki cihan serverinin Liva-i hamd adındaki sancağı altında cem'u haşreyleye ... Resu.l-ü zişanın mübarek elleriyle kevser şarabından içmeyi nasibeyleye ... Amin ... Amin ... Bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn ve bi-hürmeti al-i Ya-sin ve selamün alelmürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbikllemiyn EL-FATiHA ...
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 15
MÜNDEREC A T :
En-Nisa sure-i celilesinin 135 - 136'ncı ayet-i kerimelerinin tefsiri - Nidayı keramet ve nidayı alarnet nedir - Resul-ü zişanın diğer peygamberlerden ve ünunet-i Muhammed'in de diğer ümmetierden efdal olmasının sebepleri - İymanın ehemıniyet ve fazileti · İymanm tarif ve tavsifi - İyınansız gitrneğe sebebolan günahlar - Günahın
küçük veya büyüğü olamayacağının izah ve isbatı · Cehenneınin yedi tabaka olmasının sebebi · Kur'anı kerim
neden mü'ıninlere şifadır da, kafirlerin zararlarını artırır - Ehl-i sünnet alimlerine göre büyük günahlar - İyınanın kemali, ahiakın kemali iledir - Bir va'izin eşkiyayı irşadı - Tövbenin kabul huyurulup huyurulmadığı nasıl
anlaşılır - İyınanda rüşt sahibi olanlarm üstünlükleri -
Müslümanlar bu acıklı duruma neden düştüler - Şekavet sayılan dört hal nelerdir - Dünya ve dünya hayatının
tarif ve tavsifi - İnsan kötü ve çirkin huylarından nasıl
kurtulur - Ahlak-ı Muhammediyye ile ahlaklanınak, bütün peygamberlerin hasletlerine uymaktır - Hz. İmam-ı
Hasan (R.A.) earlyesini neden ve nasıl azat etmişti - İnsan-ı hayvanİ, insan-ı şeytani, insan-ı ruhani ve insan-ı
Rahmani kimlerdir - Semavi kitapların tertip ve inzallerindeki hikmetler - Şeri'at, tarikat, hakikat ve ma'rifet nedir - Muhtelif ibadetlerin şeri'at, tarikat, hakikat ve
ma'rifet yönünden tahlili - Zikrullah'a devam etmenin
kıyınet, ehemmiyet ve fazileti - Bir veliyyenin ibret ve
hayret verici hikayesi - Gaza ve cihadın, Allah ve Resulü
katındaki değeri - Dua ve münacat ...
- 1 85 -
Sali u ala seyyidina Muhammed .. .
Sallfı ala mürşidina Muhammed .. .
Sallu ala Şems-id-Duha Muhammed .. .
Sali u ala bedr-id-düca Muhammed .. .
Sallu ala nfır-il-Hüda Muhammed .. .
El-evvelü Allah ... El-ahirü Allah. .. Ez-zahirü Allah ... ElBatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlul ukdeten min lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün bilibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-elalim-ül-hakim ... Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena
inneke ent-el-cevvad-ül-kerim ...
E 'üzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahma n-ir-Rahiym
Ya eyy!ihel leziyne amenü timinü billahi ve Resülihi vel-kitab'il lezi nezzele ali
Resül lhi ve-kitab'illezi enzele min kablü ve men yekfür bil lahi ve meiA'i ketihi
ve kütübihi ve rüsülihi vel-yevm-il-ahiri hıkad dalle da lalen ba 'ıydiL..
En-Nisa : 1 35 - 136
(Ey iyman edenler! .. Allahu teala'ya, Resw-ü Muhammed
Mustafa sallallahu aleyhi ve selierne ve ona indirdiği Kur'an-ı
aziın-üş-şana ve daha önce indirdiği yüz suhuf, Tevrat, Zebur
ve İncil'e iymanınızda sabit ve daim olun. Klın Allahu teala'ya,
meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe inanmayarak kafir olursa, hidayetten uzak bir dalalete düşer ... )
- 186 -
Ey yerleri ve gökleri ve yerlerle gökler arasında görünen
ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemleri yoktan
varedip yaratan, gökyüzünü insanoğlunun henüz adlarını bile
bilmediği ve hatta görmediği milyarlarca yıldızlada donatan,
mü'minlerin kalplerini hidayet ve iyman nurlarıyla doldurup
aydınlatan ve kafirlerin kalplerini zulmet ve cehalet hicabıyla
karartan, bütün yarattıklarını tam ve mutlak bir ahenk, nizarn
ve intizam ile yöneten, terbiye eden, besleyip büyüten yüce Rabbimiz! .. Bizleri, ümmet-i Muhammedden kıldığın gibi, rizayı ilahine varan sırat-ı müstakimde sabit-i kadem eyle, zahirlerimizi
ve batınlarımızı Adem oğlu Adem eyle, yüzlerimizi nur-u Ahmed
ile nurlandır, gönüllerimizi aşkullah, şevkullah ve muhabbet-i
Resulüllah ile sürurlandlr. , . Bu fani alemde biz aciz ve günah·
kar kullannı iyman ve islam ile şereflendirdiğin gibi, yarın vuku'u muhakkak ve mukadder olan kıyamet gününde de Habib-i
edibinin livası altında, lutfün ile cem'ü haşreyleyerek iltifat-ı
ilahiyye ve iltifat-ı Muhammediyye ile malışer ehline karşı onurIandır, yed-i envereyn-i Muhammed aleyhisselamdan Kevser şarabına kandır. .. Bizlere adlinle değil, affınla muamele ederek
cennetine girmeği, rizayı ilahiyyene ermeği, cemal-i la-yezalini
görmeği nasip ve müyesser ey le ... Bi-hürmet-i seyyid-il-mürseliyn ve bi-hürmeti Ta-Ha ve Ya-Sin ve bi-izzeti al-i Ta-Ha ve Ya..,
Sin ...
Allahu teala'nın varlığına ve birliğine iyman eden, kıyamet
gününe ve bu fani hayatın hesabını o gün Allahu azim-üş-şana
vereceğine inanan, Habib-i edib-i Kibriya, serdar-ı Enbiya, sertac-ı evliya vel-asfiya, rneke-i fukara, enis-i zu'afa, muhibbil-gureba efendimizin risalet ve nübüvvetlerini tasdik eden ve iki
cihan serverini canından, evladından, malından ve herşeyinden
fazla severek iyman ve iykanlarını kemale erdiren, Allahu teala'nın cennetine talip, rizasına· nigıb ve cemal-i ba-kemaline
aşık olan mü'minler ve muvahhidler! ..
Rabbimizin, Cibril-i emin, namus-u ekber ve ruh-ül-sadık
vasıtasıyla Nebiyyi ins-ü can aleyhi ve alihi salavatullah-ir-Rahman efendimize yirmi üç yılda indirerek tamamladığı Kur'an-ı
- 187 -
aziym, furkan-ı hakiym, nCır-ül-mübiyn, sadırlara şifa, gönüllere cila ve ruhlara gıda olan Kitab-ı keriminde Nisa sure-i celilesinin 135 ve 136'ncı ayet-i vacib-ül ta'ziminde biz mü'minlere
NİDA'Y-1 KERAMET ile hitap buyurarak, ehl-i iyman ve tevhidin ind-i ilahisindeki, kıymet, ehemmiyet ve faziletini beyan ve
ilan buyurmaktadır. Zira, Allah azze ve celle, bu ayet-i kerimede mü'minlere, kulları arasından seçerek gönderdiği ve görevlendirdiği Nebi'lere ve Mürsel'lere hitap buyurduğu iki hitaptan birisiyle hitabetmektedir.
Bunlardan birisi NiDA'Y-KERAMET'tir ki YA EYYÜHELLEZİYNE AMENÜ hitab-ı celilidir. Biz, ümmet-i Muhammed'e
Rabbimizin böyle hitap buyurması, ind-i ilahiyyesindeki kıyınet
ve ehemmiyyetini bütün cihana açıklamak ve bildirmek içindir.
Bizlere bahş ve ihsan huyurulan bu yüce şeref ise, ancak ve yalnız Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-ilMu'ıyn efendimize intisap etmemizden ve onun ümmeti olabilmek bahtiyarlığına erişmemizdendir. Hiçbir zaman unutmamalıdir ki, Sahib-i şeriat aleyhi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz, Allahu zül-celal . vel-kemal hazrederinden sonra en yüce varlık tır.
İ nd-i ilahi' de kıyınet ve fazilet yönünden en makbul, en mergub ve en mahbub olan kul, Resul-ü Rabbil-alemiyn efendimizdir.
Dikkat ediniz mü'minler! . . Allahu teala ve tekaddes hazretleri, diğer bütün peygamberlere (Ya isa!), (Ya Musa!), (Ya Davud!), (Ya Süleyman!) diye hitap buyurduğu halde, Habib-i edibine (Ya Ahmed!), (Ya Muhammed!) diye asla hitap buyurmamakta, (YA EYYÜHEN-NEBİY!), (YA EYYÜH-ER-RÜSUL!),
(YA EYYÜHEL-MÜDESSİR!), (YA EYYÜHEL-MÜZEMMİL!)
hitab-ı izzetiyle Efdal-ül-hala'ik aleyhi ve alihi salavatullah-il-Halık efendimize bizzat ta'zim ile Habib-i edibine ta'zimin vacip olduğunu ilan ve i'lam huyurmaktadır.
Bir de NiDA'Y-1-ALAMET vardır ki, mesela Allahu teala
ve tekaddes hazretleri İsrail oğullarına : (EY .TOPRAK VE EY
SU OGULLARI!) tarzında hitap buyurmakta ve onların peygamberlerini de isimleriyle anarak zat-ı ahadiyyetine muhatap kıl-
- 1 88 -
maktadır. Görülüyor ki, İsrail oğulları ile onların peygamberlerine ve onlardan önce gelen diğer bütün peygamberan-ı izam
ile kavimlerine nazaran Rahmeten lil-alemiyn olan Rabib-i
edib-i Kibriya Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin zat-ı risaletpenahileri ile kavminin ve ümmetinin alemierin Rabbi katındaki kıymet, ehemmiyet ve faziletlerinin daha üstün ve yüce olduğunu izah ve isbat için başkaca delil aramağa lüzum var mıdır?
Vasfı, lisan-ı kudrete mahsus iken acep;
Mümkün müdür medayilı-i Sultan-ı Enbiya ...
Her ne kadar, Kur'an-ı azim-ül-bürhanda dört yerde Resul-ü zişan efendimiz MUHAMMED ismiyle zikrolunmuşsa da,
ism-i şeriflerini takiben iki cihan serverinin sıfatı beyan buyurulmuştur. Mesela, Saf sure-i celilesinde AHMED ismiyle zikrolunçluktan sonra hemen akabinde risaleti açıklanıp müjdelenmekte ve kadr-i valası beyan ve ka'inata ilan buyurulmaktadır. .Oj
Sözü uzatmağa ne hacet! . . Allahu azim-üş-şan, mefhar-ı
alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize ve onun ümmet-i
merhumesine NİDA'Y-1-KERAMET ile, yani saygı ve ta'zimle
hitap huyurdukları halde daha önce gelmiş geçmiş peygamberan-ı izama ve onların ümmetierine NİDA'Y-1-ALAMET ile yani
sadece vasıflarını beyanla hitabeylemiştir.
Ey mü'min kardeşim ve Hak yoldaşım!..
Allahu teala ve tekaddes hazretleri indindeki mertebeni,
diğer ümmetiere nazaran üstün ve yüce kulluk rütbeni öğren,
kadrini ve kıymetini bil ve bu rütbeye, bu mertebeye ulaşmanın da Rabib-i edib-i Kibriya'ya ümmet ve o zat-ı akdese bende- olmandan ileri geldiğini sakın sakın unutma ve daima hatırla ...
Tulii etti dehre Falır-i ka'inat,
Din çerağı ol ekmel-üt-tahiyyat,
Efdal-ül-Enbiya aled-derecat,
Nur ile garketti bütün cllıanı ...
- 1 89 -
Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellemi Ebu-Talib'in yetimi
bilenler, islam bilgini diye geçinenler ve herbiri makam-ı Muhammed aleyhisselam olan mihrap, minher ve kürsülere çıkarak kelamullah'ı hakkıyle ve layıkıyle anlayamadan ve Resfıl-ü
mücteba'yı gereği gibi tanıyamadan, onun ind-i ilahiyye' deki
kadr-i valasını kavrayamadan, onun mfı' cizat-ı kevniyyesini inkara yeltenmekte ve Muhbir-i sadık aleyhi ve alihi selamullahil-Halık efendimizin Allahu teala tarafından getirdiği Kur'an-ı
aziymi, onun biricik mu' cizesi gibi göstermekte ve onun diğer
mfı'cizelerini adeta reddederek Peygamber-i alişana, sicil ve
yönetim bakımından emrinde bulundukları müftü veya diyanet
işleri başkanı kadar hürmet ve itibar edemeyenler ve üstelik
gelmiş, geçmiş din büyüklerini ve ünlü bilginleri de yalancılıkla ithama cür'etle hakikat-i Muhammediyye'yi kendi kıt ve kısır anlayışları çerçevesinde açıklamağa çalışarak Sahib-i Makam-ı Mahmud aleyhi ve alihi salavatullah-il Vedfıd efendimizi inciten ve üzenler, bu keremat-ı nidadan nasıl nasip alırlar,
bilemem?!..
Sevgili kardeşlerim :
Resfıl-ü Rabbil-alemiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mu'
ıyn efenelimizin tek ve biricik mfı'cizesi yalnız Kur'an-ı hakiyın
değildir. Elbette, mfı'cizelerinin en yücesi, en üstünü Kur'an-ı
azim-ül-bürhandır. Fakat, gelmiş geçmiş bütün peygamberan-ı
izama bahş ve ihsan huyurulan mfı'cize-i kevniyyenin hepsi, taraf-ı Hak'tan Resfıl-ü mücteba'ya ikram olunmuş ve hatta bazı
peygamberlerde mfı'cize gibi görünen bazı hususlar, Rabib-i
edib-i Kibriya'nın velilerinden keramet olarak zuhura gelmiştir.
Sorarım sizlere? Ba'is-i hılkat-ı ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimizin şan-ı alilerinde nazil olan ayat-I beyyinat, ondan gayrı hangi peygamber hakkında inzal buyurulmuştur. Şimdi, dikkat ve ibretle aşağıdaki ayet-i kerimeleri
okuyunuz, öğreniniz, sevdiklerinize ve bildiklerinize de öğretiniz :
- 190 -
Kul in küntüm tuhibbüna l lahe fettebi 'üniy yuhbibkümullahü ve yagfir leküm
zünübeküm va iiAhu gafurün Rahiym .. _
Al-i-lmran : 31
(Ey Habib-i edibim! .. Yahudi ve hristiyanlara de ki, eğer
siz Allahu teala'yı seviyorsanız, hemen bana tabi olun ki, Allabu azim-üş-şan da sizi sevsin ve bütün günahlarınızı mağfiret
buyursun. Allahu teala ve tekaddes, mağfiret ve rahmet edicidir.)
Ve mA remeyte iz remevte ve lllkin'AIIahe ramA_
EI-EnfAI : 17
(Ve ey Resöl-ü zişan! .. Onlara, bir avuç toprağı atan da
sen değildin, fakat o toprağı atan Allahu teala idi. .. )
Lekad c!l'eküm ResOiün min enfüsiküm azizün aleyhi ma anittüm harıysün
aleyküm bil-mü'miniyne Ra'ufün Rahiym ...
Et-tövbe : 1 28
(Yemin ederim, size kendinizden ve en eniesiniz öyle bir
peygamber geldi ki, bir sıkıntı ve meşakkate uğramanız ona
pek ağır gelir. O, hidayet ve salahınıza haristir, üzerinize titrer.
Bütün. mü'minler için ra'uftur, rahiymdir.)
- 191 -
Ve mA ersalniike illa kftffeten lin-nAsi beşiren ve neziyren ve lftkinne
ekser-en-nasi la ya 'leman ...
Sebe : 28
(Ey Nebiyyi zişan!.. Biz seni bütün insanlara, ta'at ehline
müjdeci ve Allahu teala'nın azabıyla korkutucu olarak gönderdik. Fakat, insanların çoğu bu gerçeği bilmezler.)
Ve mA ersalnılke illa rahmeten lil-alemiyn ...
Enbiya : 1 07
(Ey Mahbub-u K.ibriya!.. Biz, seni ancak alemiere rahmet
olarak gönderdik.)
Le'amrüke innehüm lefiy sekretihim yft'mehOn ...
EI-H ıcr : 72
(Ey Resii.l-ü zişan! .. Örnrün hakkıyçün, onlar hayret ve dalaletlerinden mütereddit idiler.)
YA eyyühen-Nebiyyü inna erselnake şahiden ve mübeşşiren ve neziren ve
dA'ıyen ilAilahi bi-iznihi ve sirftc-en-müniyrft . ..
EI-Ahza b : 45 - 46
(Ey Habib-i edibim! .. Biz seni kendilerine gönderUdiğin
insaniann tasdik ve tekziplerine şahit, iyman edenleri cennetle
- 192 -
müjdeleyici, yalanlayanları cehennemle korkutucu ve Allahu teala'nın izni ve emriyle tevhid ve ta'atine davet edici ve ışık saçı·
cı bir çerağ olarak gönderdik.)
lnnelleziyne yübAyi'uneke innemii yübiiy i 'un 'AIIııh yedullahi fevka eydiyhim.�.
EI'Feth : 10
(Muhakkak ki, sana bi'at edenler, sana uyarak tabi olanlar,
gerçekte Allahu teala'ya bi'at etmişlerdir. Allahu sübhanehu ve
teala'nın eli, onların ellerinin üstündedir.)
•> �'M.,.,. ,..J J ·k--"
-
(.! _. .. G- -�)� j �/. )���s� L�J '�)\[
Ya eyyühan-n§sü ka d d'ı 'eküm bürhanün min Rabbiküm ...
En-Nisll : 1 74
(Ey insanlar! .. Size Rabbiniz celle şaneden bir bürhan olan
Resôlüllah sallallahu aleyhi ve sellem geldi.)
K ad dl 'eküm bıısA 'irü min Rabbiküm ...
EI-En 'ıı m : 1 04
(Size, Rabbiniz celle şaneden hidayeti dalaletten, hakkı batıldan ayırdeden apaçık hüccetler gelmiştir.)
Ey Falır-i ka'inat, eya nur-u mümkinat;
Cildün cihanı eyledi cennat-ı aliyat,
Sen kıble-i cemal-i Hüda'sın misalde,
Peyda harim-i beyt-i Cemalinde nur-u zat ..
- 193 -
Ve daha nice nice ayetlerle kadr-i valası beyan ve ilan buyurulan Seyyid-ül Ebrar aleyhi ve alihi salavatullah-il-Gaffar
efendimize, mfı'cize-i kevniyye'yi çok gören ve inkar eden münkirlere soruyoruz :
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, hangi peygamberin ömrüne kasem etmiştir? Yahudiler ve hristiyanlar, kendi peygamberlerinin şan ve şerefini ifade edebilmek için sırasında yalan
söylemeği dahi mübah sayarlarken, peygamberler peygamberi,
velilerin önderi, aşık ve sadıkların rehberi Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve sellemin, Allahu sübhanehu ve teala'nın bahş ve ihsan buyurması ile gerçek ve hak olarak gösterdiği mfı'cizeleri red ve inkara yeltenen sözüm ona islam alimlerine bu gaflet ve cehaletlerinden dolayı acımamak elden gelmiyor. Acaba bunlar düşünemiyorlar mı ki, bu mfı' cizeleri red
veya inkar etmekle, önceden kasten islam görünüp gerçekte islam olmayan bazı münafıklara tabi olmak suretiyle şeklen islam elbisesi giymişler ve fakat gafletle islam düşmanı haline
gelmişlerdir. Bu zavallılar, Ebu-Cebil kadar da mertlik göstererek : (Biz, islam değiliz!) diyememekte Ubey ibn-i Selfıl gibi
müslüman görünerek islamı içinden vurmağa teşebbüs eden islam düşmanlarından olmak yolunu tutmaktadırlar.
Düşününüz ki, Hristiyanlar Hz. İsa aleyhisselamın merkebinin nalını dahi tebcil ederlerken, Resu.l-ü zişanın mfı'cizelerini inkara yeltenen ve büyük islam bilginlerini yalancılıkla itham etmek küstahlığını da esirgemeyen bu gibi kimselerin gaflet ve dalaletle kimlerin hesabına çalıştıkları, hangi kirli ve ka-
. ranlık emellere alet oldukları ineelenrneğe ve araştırılınağa değer mahiyettedir. Zira, Resfıl-ü zişanın ashabını, ensarını, eviadını VIi: bunların yolundan giden alimleri ve Falır-i alem sallal·
lahu aleyhi ve sellem efendimizin hal ve kelamlarının varisieri
olan Hak velilerini yalanlayanlar ve bu zevat'ı zevil-ihtirama isnacl, iftira ve bühtanda bulunanlar elbette gerçek birer müslüman sayılamazlar. Bunlar gibi sinsi din düşmaniarına tam bir
Env.ilr-üi-KuiQb, cilt 2 - F : 13
- 194 -
gafletle uyan din kardeşlerimize, bu aciz risaleciğimizin bu köşesinden sesleniyoruz :
- Ayıptır, günahtır efendiler! . . Bu gafletten artık uyanalım! .. Sonra, çok pişman olur ve başınızı taşiara vurursun uz
ama, bu nedametinizin o zaman size hiçbir yararı olmaz, bunu
böylece bilin ve belleyin ...
Hayalin nuru mihr-i enveriındir Ya Resiılallah� ..
Cemalin mah-ı ruşen alıterimdir Ya Resiılallah! ..
Ebu-Bekr-ü Ömer, Osman-ü Hayder cümle-i ashab,
Serir-i sadr-ı dilde rehberimdir Ya Resiılallah! ..
Dersimize devam ediyoruz :
Risalemizin başında okuduğumuz ayet-i kerimede, Allahu
sübhanehu ve teala biz mü'minlere NİDA'Y-I-KERAMET ile hitap buyurarak :
(Ey iyman edenler, ey şeref-i iyman ile müşerref olanlar ...
Ey benim varlığıma, birliğirr,e, kudret ve kuvvetime, noksan sıfatlardan münezzeh ve kemal sıfatları ile muttasıf bulunduğuma inanan sevgili kullanın, bana ve Resfıl-ü zişanıma iymanda
devam ediniz, iymanınızda daim ve kaim olunuz ... ) hükm-ü celiliyle iyman ve islamda sabit-i kadem olmamızı irade eylemektedir.
Zira, her iyman eden , iyman edememiştir. Fakat, mutlaka iyman eden, iyman etmiştir. Yani, iymanında sehat gösteren
İyınan etmiştir demek olur. İymanın, lüzum ve ehemmiyetini
tekrarlamağa lüzum dahi görmüyoruz. Hepimiz biliriz ki, iyman edenler gerek bu alcınde ve gerekse geleceği muhakkak
olan ebedi alcınde rahata, saadet ve selamete nail ve mazhal'"
olurlar. Bu fani alemde, bir insanın malik olabileceği en yüce
şey, ancak ve yalnız iymanıdır.
Şu halde, iyman nedir? İyman, Sahib-i şeriat aleyhi ve alihi ekmel-Üt-tahiyyet efendimizin Allahu teala tarafından getirdiği inanılması gerekli umdelerdir. Şöyle ki :
- 195 -
Amentü billAhi ve meiA 'iketihi ve kütübihi ve rüsülihi vel-yevm-il Ahiri ve bil-kaderi hayrihi ve şerrihi min'AIIahu tealll vel-ba'sü ba'del-mevt Hakkun Eşhedü
en La i lllhe illailah ve eşhedü anne M uhammeden abdühü ve resOiühu .....
(Ben, Allahu teala'ya, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, kıyamet gününe, kaderin, hayır ve şerrin Allahu teala'nm
takdiri ile olduğuna, öldükten sonra dirilrneğe inandım ve iyman ettim, bunlan dilimle ikrar ve kalbimle de tasdik eyledbn. Ben, şehadet ederim ki Allah u teala' dan gayrı kulluk ve
ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur, ancak yerleri
ve gökleri (OL) emriyle halk ve icat huyuran Allahu azim-üşşan vardır. Yine ben şehadet ederim ki, Habib-i Hüda Hz. Muhammed Mustafa Allahu teala'nm has kulu ve Resi'tlüdür .)
Bu kelime-i tayyibe-i münciyye-i mübarekeyi her kim diliyle ikrar ve kalbiyle tasdik ederse, işte o kimse mü'mindir, muvahhiddir, Muhammedi'dir. Bu mübarek kelimeleri fiilieriyle de isbat eden hem mü'min, hem de müslimdir ve ihlas ile
bir kerre tevhid eden nar' da ebedi kalmaz_
Resfılüllah sallallahu aleyhi ve selierne iyman yetmiş küsur şubedir. A'lası ve en yücesi LA İLAHE İLLALLAH'tır. Ednası, en küçüğü ise, yollardan insanlara eziyyet verecek şeyleri
kaldırmaktır. Raya, yani utanma duygusu da iymandandır, buyurulmuştur.
Ehl-i sünnet mezhebinden bazıları, arnelin de iymandan bir
cüz olduğunu söylemişlerdir. Buna göre, iyman etmek demek;
Rabib-i edib-i Kibriya efendimizin Allahu teala tarafından inanınakla ilgili olarak getirdiği umdelerdir. Yani, LA İ LAH E İL
LALLAH ile başlar, AMENTÜ ile tamamlanır ve iyman şubelerini, dille ikrar, kalp ile tasdik ve fiille tatbik ve izhar etmek,
- 196 -
terkinden şiddetle kaçınmak ve çekinmek ve asla inkara sapınamakla da olgunlaşır. Arnelierin terki KEBA'İR dediğimiz büyük günahlardan ve inkarı ise - Ma'azallah - küfürdür. İnanroağa müteallik meselelerde en küçük bir inkar ve istihza, insanı dinden çıkarır ve - Ne'uzü billah - islamdan uzaklaştırır. Zira, iyman cevherinin şakaya, latifeye ve hele istihzaya tahammülü yoktur. Bir kimse, ne kadar günahkar olsa da, iymanı sebebiyle cennete girebilir. Eğer, affı ilahiyye mazhar olamazsa, Allahu teala'nın hapishanesi olan cehennemde günahı
miktannca yanarak cezasını çektikten sonra, yine iymanından
dolayı cennete girer. Herhangi bir günah işlemek, işlenen o günah mübah görülmedikçe veya helal itikat edilmedikçe küfrü
icabettirmez. Ancak, çok günah işlernek ve hele bir günahta ısrar etmek gayet tehlikelidir. işlediği gi.inahında ısrar edenin
akibetinden korkulur. Hiçbir zaman unutmamalıdır ki, ahirete
iyınansız gitmekten daha büyük bir musibet ve daha korkunç
bir felaket tasavvur edilemez. Ahiret alemine iymansız olarak
göçenin, arkasından dünya dolusu altun ve gümüş dağıtılacak
olsa, o iymansıza hiçbir yararı yoktur :
lnnalleılyne bferO ve mAtu va hiim kiiffAriin falan yukbela min ahadlhlm mll'iil-ardı
zehaban valav-lftadA bihl uiA'Ika lahüm azabiin alimün va mA lahüm min nhırıyn_
Al-1-lmran : 91
(Şüphe yok ki, kafir olup da küfür hallnde iken ölenler,
velev dünya dolusu altunlan olsa da kendilerini kurtannak için
feda etseler, hiçbirisi aslA kabul olunma yacaktır. Onlar için
elim bir azap vardır ve onlara yardmı ederek kendilerini azaptan kurtaracak kimseleri de yoktur.)
- 197 -
Fakat, bir kimse iymanlı olarak ahirete göçerse, günahkar
dahi olsa, arkasından yapılan hayır ve hasenatın faydasım mutlaka görür :
Kul yA iblldiyelluiyne esrefO all enfüaihim ll t&knetO min rahmetillah innallaha
yağfir-wz-zünObe cemi'an innehu hüvel-gafurur rahiym --
Ez-Zümer : 53
(Ey Nebiyyi zişiıı! Mü'minlere benim dillmle de ki, ey nefislerlni israf etmekte haddi aşan kullarını!.. Allahu teala'nın
rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Zira, Allahu azim-üş-şan
bütün günahlan mağflret buyurur. Şüphe yok ki, Allah azze
ve celle rahmet ve mağfirette beiAgat sahlbldir .)
Rabbim, cümlemizi iymandan mahrum, kulluğundan matrud ve malışer yerinde malıcup olanlardan eylemesin ... (Amin
bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn.)
İymansız gitrneğe sebebolan günahlar, acaba nelerdir? Öyle ya, madem ki, insanoğulları için iymansız ahirete göçrnekten
daha büyük bir musibet ve daha korkunç bir felaket yoktur. Şu
halde, iymansız göçrneğe nelerin sebebolacağını iyice bilmek ve
beliernekte yarar vardır. Öyle ise sayalım :
Allahu tea.Ia'yı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini,
ahiret gününü, öldükten sonra dirilmeği, hayır veya şerrin Allahu tea.Ia'nın takdiriyle olduğunu inkar etmek, (Hatta, bunlardan yalnız birisini inkar etmek) iymansız ahirete gitmenin başlıca sebepleridir. İymanın ve islamın şartlarına ve rükünlerine
inanan bir mü'min, bunlardan yalnız birisini inkar edecek olsa, iymandan çıkacağı gibi, bu urodelere kıyınet ve ehemmiyet
vermeyen kimsenin de akibetinden korkulur. Diğer taraftan,
iymanı zayıf olmak veya yaramaz ve çirkin itikada sahip bulunmak da kişinin iymansız göçmesine sebeptir.
- 198 -
Özetlemek gerekirse, iymansız gitrneğe sebebolabilecek günahlar şöyle sıralanabilir : Yaramaz ve çirkin itikat, zayıf iyman, dokuz azasının hepsiyle günah işlemek, doğruluktan ayrılmak, gözleri hıyanette, ağzı yalan ve gıybette olmak, kötü sözler kullanarak ulu - orta sövüp saymak, haram yemek, kulakları ile dedi - kodular, dünya ve ahirete yaramayan boş, faydaS IZ ve anlamsız sözler dinlemek, elleri hıyanette ve ayakları günah ve isyan yollarında kullanmak, zina, fuhuş ve saire gibi kötülük ve ahlaksızlıklara devam etmek, vücudünü haram lokma
ile beslemek, kalbi pased ve fesada dolu olmak insanın iymanını yitirmesine sebebolabilir. (Ne'u-zü-billah).
Ayrıca, günahlarda israr ve tövbe etmemek, islam ni'meti�
ne şükretmemek, iymansız ahirete gitmekten korkmamak, insanlara ve hayvaniara haksız yere zulmetmek, sünnet üzere
okunan Ezan-ı Muhammediyye hürmet etmemek, anaya, babaya ve hocaya (ilim öğrendiği zata) şeriate aykırı olmayan yerlerde ve işlerde asi olmak ve sözlerini tutmamak (Şeriate aykırı işlerde hiç kimseye itaat gerekmez. Zira, Allahu teala'ya isyanda, kula itaat yoktur. Allah u teala'nın emirlerine boyun eğmek ve ona hiçbir veçhile isyan etmemek ise, iymanın ve islamın gereğidir.) Eğriye, doğruya çok yemin etmek, namaza gereken kıyınet ve ehemmiyeti vermemek, içki içmek ve içkiye tövbe edememek, yalnız müslümanlara değil, bütün insanlara, · bütün yaratılmışlara eza ve cefa etmek, evliyellık tasiayarak halka
kendisini böyle tanıtınağa çalışmak, işlediği günahları küçümsemek ve çoğunu unutmak, kendisini beğenmek, u'cube kapılmak, kendisinden başkasını beğenmemek, kendisini büyük bir
alim sayarak ilmini çok bilmek ve ilmine güvenmek, insanlar
arasında birisinden diğerine, bir meclisten başkasına söz götürüp getirmek ve bu hali ile insanlar arasına fitne ve nifak sokmak, halkı birbirinden ayırıp parçalamak ve yekdiğerine düşman eylemek, hased etmek, şer'a muhalif olmayan yerde hocasına karşı çıkmak, ona sövüp saymak ve el kaldırmak, yalancılığı adet haline getirmek ve mütemadiyyen yalan söylemek, ver,
diği sözünde durmamak, alıdini bozmaktır ki, Mevlayı müte'al
- 199 -
cümlemizi bu ve benzeri kötü ve çirkin huylardan, durumlardan, davranışlardan korusun. Çünkü, bütün bu kötü ve çirkin
huylar, kişinin iymansız ahirete gitmesinin en açık seçik sebepleridir.
Şu var ki, bir mü'min iymansız ahirete göçmesine sebebolabilen bu çeşit suç ve kötülüklerinden ötürü pişmanlık duyar
ve tövbe ederse, bu tövbesi kabul buyurulur. Ancak, yalnız tövbe ile kalmamalı salih ameller, iyi ve faydalı işler de yapmalıdır. Zira hasenat seyyi'atı giderir. Hatta, bazan hasenat seyyi'atı gidermekle de kalmaz, bütün o seyyi'atı hasenata tebdil eder.
Bunun için de İyınanının çok kuvvetli ve sağlam olması, dürüst
bir itikada sahip bulunması, işlediği bütün suç ve günahİarına
tam bir ihlas ile tövbe ederek bir daha o suç ve kötülüklere dönmemesi, ibadet ve ta'at konusunda titizlik göstermesi ve son
nefesine kadar kulluk görevlerine bağlı kalması gerekir. Aklının başında, vicdanının ve sağduyusunun da yerinde olduğunu
iddia eden kimselere de layık olan şüphesiz budur.
Müslümanun diyen kişi şartı nedir bilse gerek,
Hakkın buyruğunu tutup beş vakit namaz kılsa gerek ...
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin rahmeti:pe, hidayet ve keremine nihayet yoktur. Rahmetinin, gazabını geçtiğini beyan ve ilan buyurmuştur. Binaenaleyh, zat-ı üh1hiyyetine
el açanı boş çevirmez, kapısına iltica edeni mahrum göndermez
ve ne kadar asi ve günahkar dahi olsa rahmetine müstegrak ey·
ler. Rahmetinden ümitlerini kesenler, zararda ve ziyanda kalırlar. O Kerim'dir, O Rahiym'dir, O Gafur'dur, O Gaffar'dır. Kişi, yüz bin kerre tövbesini bozmuş olsa dahi onun rahmetinden
ümidini kesmemelidir. Gerçi, tövbesinden dönmek yakışık almaz ama, insan olarak böyle bir zaafa düşenler yine de Rabbine rücu etme li ve ondan mağfiret dilenmelidir. Kulun günahları dağlar kadar büyük, yerler ve gökler kadar yaygın, denizin
dalgaları kadar engin bile olsa, Rahmet ve mağfiret-i ilahiyye
hepsinden geniş ve engindir. Yerlere, göklere, dağlara ve deniz-
- 200 -
lere nihayet bir sınır vardır ama, Rahmet-i ilahiyye'nin sınırı ve
nihayeti yoktur.
H i KAYE
Hz. Musa aleyhisselam zamanında asi ve günahkar bir kimse vardı. Yaptıklarına pişman olur, suçlarına ve günahlarına
tövbe eder, fakat yine tövbesini bozarak Rabbine isyan eder ve
günah deryas ma dalardı.
Allah celle celalühu, Hz. Musa aleyhisselama vahyedip buyurdu :
- Ya Musa!.. O kuluma emrimi tebliğ ey le ... Bir daha, günahlarına tövbe ettiği halde, tövbesini bozmamağa ve abdinde
durmağa çalışsın. Eğer tövbesini bozacak olursa, onun tövbelerini kabul etmem ve kendisine şiddetli bir azapla ceza veririm.
Hz. Musa aleyhisselam, bu emr-i eelil-i ilahiyyi o kula tebliğ etti ve vazifesini de yerine getirmiş oldu. Aradan zaman geçti, li-kaza':in o kimse yine tövbe ettiği bir günalıma avdet etti
ve tövbesini bozdu. isyan ve nisyana döndü.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, yine Musa aleyhisselama vahyedip buyurdu :
- Ya Musa!.. O kuluma son ihtarımdır. Günahlarına tövbe etsin ve tövbesinde sadık olsun. Yoksa, kendisine gazap eder
ve bundan böyle asla mağfiret etmem.
Hz. Musa aleyhisselam, emr-i ilahiyyi yine o günahkar kula tebliğ eyledi ve ona Hakkın son ihtarını bildirdi. O asi kul,
fevkalade mahzun, mükedder ve perişan oldu, ağlayıp sızlayarak, inleyip döğünerek salıralara düştü. Günlerce yemedi ve
içmedi, salırada ve tenha bir yerde ellerini dergah-ı barigah-ı
ahadiyyete açarak niyazda bulundu :
- Ya Rab! Emrini tebellCığ ettim, fakat bu tebliğine akıl
erdiremedim. Rabmetin mi tükendi ilahi? İşiediğim günah ve
ma'siyyet zatma zarar ve sıfatına noksan mı getirdi? Ben, töv-
- 20 1 -
helerimi senin affına, mağfiretine, Rahman, Rahiym ve Gaffar
sıfatına sığınarak ve güvenerek bozmuş olabilirim. Hazine-i ilahiyyende affın mı tükendi? Kullarına karşı - Haşa - cimrileştİn mi? Hangi günah, senin affından ve rahmetinden büyük olabilir? Beni affetmeyeceğini, bağışlamayacağını tebliğ buyurmuşsun. Sana sığınan, sana güvenen, senin kapına gelen kulunu nasıl olur da affetmezsin? Kula yakışan hata ve ma'siyyet ve
sana layık olan da rahmet ve mağfirettir. Rahmet, mağfiret ve
ata, senin kadim sıfatlarındır. Günah ise kulun hadis sıfatıdır.
Benim, hadis olan sıfatım, senin kadim olan sıfatına galip mi
geldi? Kullarını rahmetinden kovar ve me'yus bırakırsan, kimden merhamet dilenebilirler? Kimden af ve mağfiret ümit edebilirler? Kimin kapısına gidip sığınabilirler? İlahi!.. Bana, muhakkak azap edeceksen, bütün günahkar kullarının da günahlarını ve isyanlarını bana yüklet. Sonsuz rahmetine ihtiyacım olmasına rağmen, bütün günahkar kullarına nefsimi feda ettim.
Onlara azap etme, bana azap et, onları yakma, beni yak ...
O günahkar kulun bu ah-u feryadı üzerine, arş-ı Ralıman
titredi, Rahmet-i ilahi cuş-u huruşa geldi ve Cenab-ı Erham-erRahimiyn Hz. Musa aleyhisselama vahyedip buyurdu :
- Ya Musa! O kuluma söyle, ben kullarıma cümleden merhametliyim. Eğer, kullarımın günahları yerlerle gökler arasını
doldurmuş bile olsa, Rahmet-i ilahiyyem herşeyi vasidir, herşeyden ziyadedir. O benim, affıma ve mağfiretime inanıp iy·
man ettiğine, kudret-i kamile sahibi olduğumu hakkıyle ve layıkiyle bildiğine ve bana döndüğüne göre, kendisini affıma ve
mağfiretime layık kıldım, onu bağışladım.
Muhtefidir ayıp ve noksan içinde sırn mağfiret,
Perde-i batmda zfthir oldu settar-el-uyub ...
Buhari-i şerifte, bu Hadis-i şerif ile biz günahk�rlara büyük bir müjde haberi verilmektedir :
- 202 -
Ebu Hureyre radıyallahu anh, iki cihan serverinden rivayet ederek buyurmuştur ki :
- Bir kul, bir günah işler ve fakat hemen pişman olarak
Rabbinden affını niyaz eylerse, Allahu azim-üş-şan : (Kulum,
günahını affedecek Rabbi olduğunu bildi mi? Bana affı ve mağfireti için yalvardı mı? Öyle ise, ben de o kulumu affederim ... )
buyurur. O kul, Allahu tcala'nın dilediği kadar pak ve temiz kalır. Sonra, yine bir günah işler ve fakat hemen Rabbine rücu
ve ni yaz eyler. Allah celle celalühu : (Kulum, günahını affede·
cek Rabbi olduğunu bildiği ve yalvarıp yakardığı için, onu affedip bağışladım ... ) buyurur. O günahkar kul, yine Allahu tealanın dilediği kadar tertemiz kalır ve fakat sonunda yine bir günah işler. Yine tövbe eder, yalvarır, yakarır ve Allahu azim-üşşan da o kulunu günahlarını affedecek Rabbi olduğunu bildiği
- 203 --
'
ve kendisine yalvarıp yakardığı için bağışlar, bütün günahlarından �rındırır.
Kul, günah işlerneğe devam etmekle beraber tövbeyi de
ihmal etmemelidir. Tövbe ve istiğfarın faydaları pek çoktur.
Tövbeler faydasız ve karşılıksız kalmaz. Bu Hadis-i şerifte, işlenilen günahlara ebedi tövbe, pişmanlık ve günahlardan tamamiyle vazgeçmek kaydı yoktur. Herhangi bir suç ve günah
işleyen kişi, Rabbinden affını ve ınağfiretini niyaz ederse, Allahu teala dilerse affeder, dilerse azap eder.
Ehl-i sünnet imamlarının ictihatlarına göre, Allah u teala' ·
nın varlığına ve birliğine inanıp iyman eden kişiyi, işlediği suç
veya günah şirkten gayrı ne olursa olsun, kerem ve ihsanı ile affeder. Yalnız, şirki yani zat-ı ahadiyyetine ortak koşulmasını affetmez. Diğer, bütün suç ve günahları dilerse affeder ve ilk cennete girenlerle birlikte cennetine koyar. Dilerse, suçu miktarınca azap eder ve iymanı sebebiyle cennetine layık görür.
Demek oluyor ki, temiz bir iyman, halis bir itikat ve tam
bir inanç en büyük ibadet ve hayırdır. İnsan, böyle bir iyman
devletine nail olursa, elbette affı ilahiyye de nail olur.
Hz. Mevlana CelalUddin-i Rumi (Kuddise sırruh) bu sebepledir ki :
(Yüz bin günah işlemiş, yüz bin defa tövbeni bozmuş bile
olsan yine gel, bizim dergahımız ümitsizlik kapısı değildir) buyurmuştur.
Dergah kapısı, Hak kapısıdır.
Can olur şehr-i vücuda talib-i canfuı olan,
Tekke-i irfana gelsin, sırrıma agah olan;
Dört mezhep müttefiktir ayet-i iymanda,
Menzil-i iykan olur ser mezheb-i Nu'man olan .•
Bu vesile ile açıklamak yerinde olur ki, her salih amel de
iymanın bir şubesidir. Yani, iymanı muhafaza edebilmek, ibadet ve ta'at ve a'mal-i saliha işlemekle kabildir. Yukarıda, iymanın yetmiş küsur şube olduğunu, a'lasının LA iLAHE İLLAL-
- 204 -
LAH demek ve ednasının da yollardan halka eziyyet verecek
şeyleri gidermek olduğunu belirtmiştik. Falır-i alem sallallahu
aleyhi ve sellem efendimiz Hadis-i şeriflerinde bunu beyan buyurmaktadırlar :
�\'{1� \ 1J� ·:rı -;'ı ---: :: 1I �:S S}.·.--:..:; � ;Jldi ; �� • ,- 1.-1 • --�- L ..- M \ (. o J ..... ""' / ...-
- �� ��J\jJ�')\��1b��5
, ..
Aziz kardeşim :
Bilindiği gibi, cehennemin yedi tabaka olmasının sebebi,
KEBA'iR dediğimiz günahların yedi uzvumuzdan zuhura gelmesindendir. Bu yedi tabaka cehennemin herbirisi on dereke
olduğundan cem'an yetmiş derekeye baliğ olur. Cehennem derekelerinin yetmiş olmasının sırrı ve hikmeti de, iyman şubelerinin mukabili olmasındandır. İyman şubelerinin hepsini işleyen yedi uzvunu, Allahu teala'nın menhiyyatından, yani yasakladığı hususlardan korumak bahtiyarlığına erişenler, yedi tabaka olan cehennemin yetmiş derekesinden kendilerini kurtarmış
olurlar.
Buna karşılık, cennet-i a'lanın da sekiz olmasının sebebi,
Cenab-ı Rabbil-alemiynin sıfat-ı zatiyyesinin sekiz olmasındandır. Binaenaleyh, her kim sıfat-ı ilahiyyeyi ikrar ederse, mü'mindir ve muvahhiddir. Mü'min ve muvahhid olanlar da ehl-i cennettir. Böylelikle Hak celle ve ala, sekiz sıfat-ı ilahiyyesini ikrar
ve tasdik eden mü'min ve muvahhidleri mükafatlandırmış olur.
ALLAH lafz-ı eelili ile, esrna-i hüsnanın yüze baliğ olması,
cennet derecelerinin de hikmeten yüz derece olmasını iktiza
eder. Bunun için, yüz esrna-i ilahiyyeyi sekiz sıfat-ı zatiyye ile
ikrar ederse elbette ehl-i cennet olur. Kendisine, sekiz cennet
ve sekiz cennetin yüz derecesi ata ve ilisan buyurulur.
Allahu teala'yı inkar eden, tabiatiyle yüz esma-i ilah.iyyeyi
- 205 -
de red ve inkar edeceğinden, bu kabil münkir ve ka .. fı"rl h �ere ce- ennemde yüz türlü azap olunur.
Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmaktadır :
Allahu tea.Ia, zat-ı ahadiyyetini inkar eden ka.firlere kabirlerinde yüz adet cehennem yılanı musallat eder ve o ka.fire bu
yılanlar azabederler.
Bizler, mü'min ve muvahhid olarak böyle korkunç bir akibetten yine Rabbimize sığınmakla beraber, biliriz ki bu kafidete böylece azap olunması, esrna-i hüsna sayısına mukabil olan
inkarlan sebebiyledir.
Cennet-i a'la, iyınan sebebiyle ve Cenab-ı Hakkın lutüf ve
keremiyledir. Cennet ni'met ve dereceleri de, ibadet ve ahlak-ı
haseneye mukabildir. Bu sebeple, mü'minlerin dünya hayatında iken yumuşak huylu, halim, tatlı sözlü, güler yüzlü olmaları
ve tevazu sahibi bulunmaları hasebiyle, bu iyi ve güzel huylarına mukabil ahiret aleminde Allahu teala kendilerine şöyle
va'ad huyurmaktadır :
(,. / '/ ' ""'' / " ' . ' \ �
-��\_':.\\\)t �\ � .. ���4\j� � _, .,� • .., > ,. �· '(; �/ · � · -� .. (� ..... . �- . .; � � .. ..ı
. ı ' .. � � "' "' ,)-":'""._..) �
' . ;
� .. , }
.J..-ç::. . n (rf.�:{ ...... ........--: .- ....... �' -{.('" � .....y' .. } -t--".J� ;; ��),
fnnallllhe yüdhllulleziyne amenO ve amil-us-slll lhatl cennlltln tecrly min tahtıhel
enhllrü yuhallevne fihA min esAvira min zehebin ve lü'IO ve libAsühüm fih8 hıırlr ..
El-Hac : 2S
(Allahu teMa, mü'min olup da salih arneller işleyenleri,
ajaçlarınm altından ırmaklar akan cennetiere koyar. Onlar,
orada altun ve inci bileziklerle süslenirler ve elbiseleri de
ipektlr.)
- 206 -
Mesel-ul-cennet-illetiy vO'idel-muttekun tecriy min tahtihel enharü kulühA da'imün
ve zıllüha tilke ukbelleziyne'ttekav ve ukbel-kafiriyn-en-nar ..
EI-RA'ad : 35
(Müttekilere va'dolunan. cennetin sıfatları şudur ki, ağaçları altından ırmaklar akar, meyve ve ni'metleri ve gölgeleri
da'imdir. Bu, tekva yolunu tutanların akibetleridir. Kafirlerin
akibeti ise ateştir.)
Ahiret ve bilhassa cennet ni'metlerini hakkıyle ve layıkiyle
anlatabilmek mümkün müdür ? Dünya ni'metlerine kıyasla bir
hükme ve sonuca varmak isteyecekleri ise, iyman ve iz'anları
ile başbaşa bırakarak Kelamullah ile tarif ve tavsife devam ediyoruz :
Ve leküm fiyha ma teşteniy enfüsüküm ve leküm fiyhA mA
tedde'On nüzül en min gafurin rahiym ..
Fussi'let : 31 - 32
(Ve burada canınız ne arzu ederse, ne isterseniz Gafur ve
Rahiym olan Allah u teala' dan sizin için hazırlanmış bir rızık
olarak, hepsi vardır.)
Bütün bunlar, cennet ehli olan mü'minlere dünya hayatın·
da iken güzel huylu, iyi ahlaklı, hayırlı ve yararlı birer insan gibi yaşamalarının, Allah ve Resulünün gösterdiği yoldan ayrılmamalarının mükafatı olup, Hakkı inkar eden, kötü ahlaklı,
- 207 -
insanlara ve bütün malılukata zararlı kafidere de küfür zulmetine dalmaları, kötü ve çirkin huyları ile başkalarına da kötü
örnek olmaları hasebiyle, ahirette onların elbiselerinin de katrandan olacağı ve kötü kokuları ile cehennem ehline bile dehşet salacağı mutlak ve muhakkaktır :
Ve terel-mücrimiyne yevme'izin mukarreniyne fil-asfad serabiylühiim
min katıranin ve tagş!l viicuhehümiin-n!lr ...
lbrahim : 49 - 50
(Ve o gün, mücriınleri suç ortaklan ile zinciriere vurulmuş
olarak görürsün, gömlekleri katrandandır, yüzlerini de ateş
kaplayacaktır .)
Dikkat buyurun uz mü'minler! .. Allah u sübhanehu ve teala, ehl-i iymana güzel ve yumuşak huylarından ötürü cennette
ipek elbiseler giydirerek iştihaları neyi çekerse onu ikram ederken, münkir ve mücrimlere de katrandan elbise giydirerek onlara ateşi tattıracağını hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde
açık ve kesin bir ifade ile beyan buyurmaktadır.
Buracıkta, bir hususa daha dikkatinizi çekmek isterim :
Cennette mü'minler için hazırlanan dört ırmağın taraf-ı ilahiden ihsan ve inayet buyurulması, iyman sahiplerinde bulunan dört ahlak-ı haseneye mukabildir. Bilindiği gibi, mü'minle·
rin bu dört sıfatları şunlardır : İLM-1 NAFİ (Faydalı ve hayırh
ilim), AMEL-İ HALİS (Bütün ibadet ve ta'atlerini ve halk ile
olan muamelelerini tam bir ihlas ile yapmak), MUHABBET-İ
RESÜL ve AŞKULLAH'tır. Demek oluyor ki bu ni'metlere erebilmek, bu güzel sıfatları iktisap edebilmekle mümkündür.
Cennette, mü'minlere verilen Huri'ler onun NEFS-İ SAFiYE
suretleridir. Mü'minlerin cennette yüksek derecelere erebilmeri. dünya hayatında iktisap ettikleri ulvi ve Rabhani ahlakla-
- 208 -
rının mukabilidir. Yine cennette mü'minlere bahşolunacak Gılman'lar ve Viidan'lar o mü'minde bulunan ervah-ı kudsiyyenin
suretieridirler.
Ve yetOfü alayhim vildAnün m uhal ledQn iza re'eytehüm hasibtehum lü'IO'en mensOrA..
El-Insan : 19
(Hizmetlerinde her an ter-ü taze çocuklar dolaşır. Sen,
aörünce onları sanki saçılmış inciler sanırsm.) ..
_, 1' "''·-
Taraf-ı sübhaniden her mü'mine bahş ve ihsan buyqrulacak yetmiş kat elbise de iyman şubelerinin mukabilidir :
,...... )...} . D/"' ' / _.) D > } o J � G· :> iJ '
l '� _, / .. / o \ • __.) .. \&.
I�J'-'�1��� · .. / .·,
(' / ( ( ;:' " >.! / " } ' .. _/ / :: � . o / C:\
�� . f'ı-fi.J � J ?�ı/_JJ�
Al lyehüm slyAbü sündüsin hudrun ve istebrakun v� huiiQ esAvira min fıddah
ve sekat.:ım Rabbühüm şarAben tahurA..
El-Insan : 21
(Üzerlerinde yeşil ipekten ince ve kalın elbiseler vardır ve
gümüş bilezikler takınırlar ve Rableri onları gayet pak bir şarapla suvanr .)
Cennette, cennet ebiinin cenn�t ağaçlarından kopararak
yedikleri meyvelerin yerine tekrar aynen meyveler zuhura gelmesi ve bunun böylece devam etmesi, mü'miRlerin dünya hayatındaki iymanlarının devamının mukabiiidir. Mü'minlerin
cömertliklerine ve ta'at-ı ilahiyyeden zevk almalarına mukabil·
dir.
Buna karşılık, cehennem ebiinin cehennemde görecekleri
azap ise, dünya hayatındaki kötü ahlaklarının muka.bilidir. Kafirlerin cehennemde zinciriere vurulmaları da, kalplerinin isyana ve tuğyana ta'allfıku suretidir �
-· 209 -
in nA ll 'tednll l il-kllfiriyne selasi le ve ağliiien ve sa'lyril.. .
El-Insan : 4
(Biz, kafirler için zincirler, boyunlarına Jaleler ve kızgın
alevii bir ateş hazırladık.)
Cehennemde bulunan ve cehennem ehline azap edecek olan
akrepler, onların dilleriyle halka eza ve cefa etmelerine mukabildir. Cehennemde bulunan yılanlar da, kişinin kötü sıfatlarından olan bir şahıstan diğerine, bir meclisten başkasına söz
götürüp getirmelerinin, yalan ve iftiralarının suretleridir.
Bu açıklamalarımızdan da anlaşılmaktadır ki, bu fani alemde cennet arneli olan Allahu teala'nın emirlerine aynen ve harfiyyen uyan ve bunları canına minnet bilen kişiler, cennet arnelleri işlemişlerdir ve elbette ebedi alemde türlü cennet ni'metlerine nail ve mazhar olacaklardır. Cehennem arneli olan isyan
ve tuğyan yoluna sapanlar da eğer affı ilahiyye mazhar olamazlarsa, ebedi alemde -Ne'uzü-billah- cehennem. derekelerine
layık ve müstehak olurlar.
Bu itibarla, akıllı kişi bu ffmi ve gelip geçici dünya hayatına baki ve ebedi cihanı değişmezler. O baki ve ebedi alemdeki
azaplardan, itaplardan, ikaplardan kaçınırlar, malışer yerinde
bütün peygamberlerin, Hak velilerinin, salihlerin ve mü'minlerin muvacehesinde rezil ve zelil olmaktan çekinider ve kendilerini bundan kornınağa ve kurtarınağa çalışırlar. Bunun için
de, her emrinde hakiyın olan Rabbil-alemiynin en büyük lutüf
ve ilisanı olan dinlerine ve kitab-ı kerimlerine sarılırlar, hükümleriyle amil olurlar ve nefislerinin arzu ve
· isteklerinden hasıl
olan yaraları şeri'at merhemi ile tedavi ederek şifaya ve salaha
kavuşurlar.
Evet; Kur'an-ı azim-ül-bürhan, tabib-el-kulub olan o mutlak hekimin reçetesi olup, Hz. Muhammed Mustafa sallallahu
Envllr-üi-KuiOb, cilt 2 - F : 14
- 2 10 -
teala aleyhi ve sellemin eczahanesinden alınacak şifayı mutlak
ile bütün dertliler dertlerine derman ve her türlü illet ve marazdan aman bulurlar. Bu fani alemde uğradığı güçlüklere ve
meşakkatl�re sabır ve tahammül edenler, ma'nevi kalp hastalıklarından tamamİyle kurtulur vf: KALB-İ-SELİM'e malik olurlar.
Hasta olmayana derman olunmaz,
Talep kılmayana ihsan olunmaz,
Meşakkat çekmeyen bulmaz terakki,
Belasız vuslat-ı canan olunmaz ..
Kıyamet gününde ve nedamet anında mal, mülk ve evlat
kişiye hiçbir fayda sağlamaz. Ancak, kalb-i selime malik olan
o günün şiddetinden ve ateşin dehşetinden kurtulur, cennete
girer, eb edi saadet ve selamete erer.
Kalb-i selime iki türlü ma'nevi deva lazımdır : Bunlardan
birisi ilaç ve diğeri perhiz makamındadır. Tövbe ve istiğfar perhiz ve Allahu teala'nın emirlerine devam da ilaç mesabesindedir. Bir kimse, bütün suç ve günahlara perhiz ederek, ilahi emir·
lere ve nehiylere dikkat ve itina ile devam ederse, mutlaka kalb-l
selim e malik olur.
•
Şu halde, kalplerimizden en büyük maraz ve illet olan
u'cub, kibir, riya, hased, gazap, kin, hubbu dünya ve hubbu makamı atacak olursak; u' cu b yerine kendi nefsimizi hor görmeğe, kibir yerine tevazu sahibi olmağa, riya yerine ihlası seçmeğe, hased yerine mürüvveti getirmeğe, kin yerine affı tercih etrneğe, öfke yerine yumuşak huylu ve ağırbaşlı davranınağa çalışır ve alışırsak, SlFAT-I MEMDUHE denilen övülen ve beğenilen hasletler hasıl olur, hayvani şehvetler insaniyyete tebeddül eder ve bunu yapqbilenler de elbette mal ve makam için
hayvanlaşmaktan kurtulur, kalbinden Allah u teala'nın sevmediği, Res(ıl-ü mücteba'nın yerdiği ve kınadığı bütün kötü ve
çirkin sıfatlar def'olur ve işte o kalp Allah ve Res(ılüllah aşkıyle
nurlanır ve gerçekten KALB-İ SELİM haline gelir. Kalb-i selim sahibi olanlar da, elbette ve elbette Allahu teala ve tekad-
- 2 1 1 -
des hazretlerinin rahmetine layık olurlar, Beytullah, Mir'at-ı
Hak ve Nazar-ı mutlak haline gelirler. Fİ MAK'AD-1 SIDK'a
ererler, daha bu fani alemde iken cennete girerler ve CEMAL-İ
LEM-YEZEL'i müşahede ederler.
Bütün bu saydıklarımızın tahakkuk edebilmesi ve insanın
şifa bulması ve KALB-İ SELİM'e malik olması ancak ve yalnız
ma'nevi tabipler tabibi, Hakkın Habibi olan Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin taraf-ı ilahiyyeden getirdiği,
asi ve mücrimlere şifa ve mü'minlere sefa, kalplere cila ve ruhlara gıda olan Kur'an-ı azim-ül-bürhana sarılmakla mümkündür. Kur'an-ı kerim, mü'minlere gerçekten şifa'i küldür :
Ve nünezzilü min-ei-Kur'ani mil hüve şifll'ün ve rahmetün l il-mü'miniyne ve lll
yezid-üz-zlllimiyne illll hasllrll..
El -lsrll : 82
(Biz, Kur'anda öyle ayetler indiriyoruz ki, mü'minler için
bir şifa ve rahmettir. Zalimlerin ise, küfür ve yalanlamaları sebebiyle ancak zararlarını artırır.)
Evet; Kur'an-ı hakim mü'minlere şifa olduğu gibi kafidere ve zalimlere de zararlarını artıran bir hüsrandır. Mü'mine
her an şifa ve yarar balışettiği gibi, kafirin ve zalimin de her
an ve mekanda cefasını ve zararını artırır. Mü'mini, Allahu teala'ya yaklaştırdığı gibi, kafideri ve zalimleri ateş azabıyla korkutarak o mukadder akibete yaklaştırır ve hüsrana uğratır. Zalimlerin ve kafirlerin dünya hayatındaki misalleri yarasa kuşu
gibidir. Nasıl ki, yarasa güneşten kaçar ve zulmette yaşarsa,
zalimler ve kafider de güneş mahiyyetinde olan nur-u ilahiyyeden, Kur'andan ve islamdan öyle kaçarlar, küfür ve dalalet karanlıklarında yaşarlar.
Kur'an-ı kerim, mü'minlere şifa, deva ve rahmettir demişdk. Şu halde, mü'minler daima perhiz makamında olan tövbe-
- 212 -
ye devam etmek suretiyle kendilerini, aileleri fertlerini, alıhap
ve tanıdıklarını koruyup kollamalı ve kurtarmalıdırlar. Hiçbir
zaman batırdan çıkarmamalıdır ki, günahların küçüğü de büyüğü de öldürücü birer zehir gibidirler. Ateş gibi, düştükleri
yerleri ya]�arlar. Küçük günahlar bir kıvılcıma ve büyük günahlar ise harlı ateşe benzerler. Küçük zannederek günah işleyenler, basit bir kıvılcımın korkunç ve müthiş yangınlara sebep olduğunu, asla unutmamalıdırlar. Allahu teala'ya isyanın
küçüğü, büyüğü olmaz, isyan daima isyandır. Zehirin ve ateşin de küçüğü ve büyüğü, azı veya çoğu olmadığı gibi, günahın
da, isyanııı da küçüğü ve büyüğü diye bir ayırım yapmak caiz
değildir. Zehir daima zehirdir ve girdiği vücudu öldürür, ateş
daima ateştir, düştüğü yeri mutlaka yakar. Günah ve isyan ateşi ise, kişiyi ebedi helak ile helak eder. Günah işlemenin işlenen günaha devam ve ısrar etmenin ve o günaha tövbe edernemenin sonu ve sonucu iymansız çene kapamaktır. Allahu teala
ve tekaddes hazretleri, cümlemizi HAFIZ ism-i eelili hürmetine,
tevfik-i Rabbaniyyesiyle günahlardan ve isyanlardan hıfz-ü emin
eylesin. (Amin bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn).
Ne dünyadan sefa bulduk, ne ehlinden ricamız var;
Ne dergah-ı Hüda' dan gayn bir ilticarr. ıZ var ..
Ey Hak ve hakikate talip :
Bir kısım insanlar vardır ki, fıtrat-ı is .am üzere doğarlar,
islam olarak yaşar ve islam üzere ölürler. I ıaha doğrusu, böyle
olanlar ÖLMEZ'ler OLUR'lar. Bunlar, kutlu . mutlu, bahtiyar ve
talihli insanlardır ki, bu zevata ÖLÜ denmı !z, ULU denilir.
Diğer bir kısım insanlar da vardır ki, 1 mnlar da fıtrat-ı islam üzere doğarlar ve fakat ana ve babaları mecusi, Yahudi veya hristiyan olduklarından veya büsbütün dinsiz yaşadıklarından çocuklarını kendileri gibi dalalet üzen : yetiştirirler ve bu
zavallı çocuklar da ana ve babalarının, ded< : ve atalarının inancı üzere yaşar ve öylece ölürler ki, bunlar da kutsuz, mutsuz,
bahtsız ve talihsiz kişilerdir.
- 2 13 -
Bazı insanlar da vardır ki, fıtrat-ı islam üzere do�arlar, kafir olarak yaşarlar ve fakat islam üzere ölürler. Bunlar da, kut- ·
lu ve bahtiyar kişilerdir.
Asıl korkunç olanı, islam fıtratı üzere doğdukları ve mü'
min gibi yaşadıkları halde, küfür üzere ölenlerdir.
Burada, ortaya bir sual çıkıyor : İnsan, İyınanını neden ve
nasıl kaybeder? Bunun cevabını yukarıda vermiş ve kötü huy
ve ahiakın kişinin İyınanını selbettiğini açıklamağa çalışmıştık. Şu halde, bu kötü ve çirkin huylar, insana iyman cevherini nasıl kaybettirebilir? Mukadder sorusuna cevap vermek gerekir.
Önce, şunu belirtelim ki, insan bu dünya alemine kıl ve şekil değiştirmeğe, yalnız zahirini yani dış yüzünü süsleyip güzelleştirrneğe gelmemiştir. Asıl önemli olan, kişinin huyunu ve ahlakını düzeltmesi, güzelleştirmesi, yani batınını da süsleyerek
arındırabilmesidir. Bu da, ancak kendisini Kur'an-ı aziyme uydurmak, Kur'anın kahbıncia kalıplanmak ve islam potasında
kendisini eritmekle mümkündür. Böyle yapan mutlu kişilerin,
Kur'an-ı hakim adeta bir aynası olur ve ona içindeki ve dışındaki lekeleri, kirleri ve pislikleri gösterir, temizlenmesini, arınıp paklanmasını sağlar. Aynaya bakmayan bir insan, yüzündeki lekeyi göremediği gibi, Kur'an-ı kerime bakmayan da içindeki ve dışındaki kirleri farkedemez.
Öylelerini görüyoruz ki: (İYMANIM VAR!) diyorlar ama,
Rabbilerine karşı kulluk görevlerini yerine getirmiyorlar ve hatta Allahu teala'ya asi olarak nefislerine kulluk ediyorlar. Böylelerinin akibetleri gayet vahimdir. Zira, iymanın muhafazası
ancak Allahu teala'ya kulluk, ta'at ve ibadet ve salih arneller işlemekle mümkün ve kaimdir. Salih arnelierin muhafazası ise,
ahlak-ı Kur'aniyye ve siyret-i Resfıl-ü Kibriya'ya sarılmakla kabildir. Ahlakı güzel olmayanın ibadet ve ta'ati de heba olur. ibadeti bulunmayanın da İyınanını koruyabilmesi çok zordur. İbadeti az bile olsa, iyman sahibi iyi huyundan ve güzel ahlakından ötürü iymanını kurtarabilir. Kötü huylu ve çirkin ahlaklı
kimseler ise, ibadetleri olsa bile, iymanını kurtarabilmesi hay·
-- 214 -
li çetindir. Bu mütah1a ve görüşün şahit ve delili, yine Kur'an-ı
hakimdir. Allahu teala, kitab-ı mübiynin neresinde iymanı zikretmişse, hemen arkasındar. salih arnelleri ve özellikle namazı
ve zekatı zikretmiştir :
Et-tA'ibOn-el Abidün-el hilmidOn-es sA'ihOn ...
Et-Tövbe : 112
(Şirk, nifak ve ma'siyyetlerden tövbe edenler, tam bir ihlas
ile Hak teala'ya ibadet edenler, Allahu teala'nm ni'metlerine gerek sevinçli ve gerek sıkıntılı her hallerinde hamdedenler, ilim
tahsili ve cihad için seyahat edenler ... )
Görülüyor ki, tövbe zikredilir edilmez hemen arkasından
ibadet hatırlatılmakta, Hakkın bahş ve ihsan buyurduğu ni'
medere her hal·ü karda harndetmek gerektiği beyan buyurulmaktadır. Günah işlernek küfrü gerektirmez ama, yukarıda bir
daha tekrarladığımiZ gibi Allahu teala'ya asi olanların akibetleri gayet vahimdir ve onların su-i hatimelerinden korkulur.
Ehl-i sünnet alimleri, büyük günahlarda ihtilafa düşmüşler
ve günahları küçük veya büyük olarak ikiye ayırınışiardır. Bazı ehl-i sünnet alimleri de daha kesin bir ictihatla Allahu teala'
ya karşı işlenen her isyanı büyük günah olarak kabul etmişlerdir. Ne var ki, adam öldürmek gibi, içki içmek ve kumar oynamak gibi, şer'i şerife uygun yerlerde anaya, babaya isyan gibi,
faiz ve yetim hakkı yemek gibi, harpten kaçmak gibi azabı büyük olan günahları ayırdetmek için küçük günah ve büyük günah diye ikiye ayırınışiardır.
Allahu teala'ya karşı işlenen günah, isyan ve tuğyan, elbette günah, isyan ve tuğyandır. Bu günah, isyan veya tuğyan
ister küçük, ister büyük olsun büyük suç ve ma' siyettir. Ancak,
büyük günahları işleyenler hakkında AZAB-I ŞEDİD = Şiddetli azap vaid olunmuştur. Küçük günahlar ise, yapılacak hasenat ve iyiliklerle affı ilahiyye mazhar olabilir. Yahut, o günahı
- 215 -·
işleyen basit bir azap ile cezalandırılır. İşte, bu farktan ötürü
bazı alimler günahları, işleyenierin göreceği azap bakımından
küçük ve büyük günahlar diye ikiye ayırmışlardır. Yoksa, defalarca tekrarladığımız gibi Allahu teala'ya karşı işlenen isyanın
küçüğü veya büyüğü olmaz ve olamaz. Tabiatiyle, bir yumurta
çalanla, bin yumurta çalanın azapları aynı olamaz. Her iki hırsız da Allahu teala'nın hapishanesine girerler, mesela bir yumurta çalan bir gün azap görür, bin yumurta çalan da bin gün
azap görür. Büyük günahla küçük günahın farkı bu derece basittir. Evet, her iki hırsız da cehenneme girerler ve günahları
miktarınca Allahu teala'nın tayin ve takdir buyurduğu cezayı
çekerler. Fakat, Allahu azim-üş-şan, dilerse o günahkar kullarını affına mazhar kılar.
İbn-i Abbas, Ebu-Hureyre, İbn-i Ömer rıdvanullahi teala
aleyhim ecma'ıyn, Resfıl-ü zişan efendimizden naklen büyük
günahları şöyle sıralamışlardır :
Allahu teala'ya şirk (ortak) koşmak, günahların başı ve
aynı zamanda küfürdür. Haksız yere adam öldürmek, iftira etmek, zina etmek, içki içmek, hak ve hukuk gözetmeyerek haram lokma yemek ve haramdan giyinmek, başkalarından cebren veya hiyle ile gasbolunan evde oturmak veya arazide iskan
eylemek, muharebeden kaçarak düşmana sırt çevirmek, büyücülük ve sihi rbazlık yapmak, yetim hakkı ve malı yemek, ana
ve babaya asi olmak, ilhad etmek (Hak yol olan ehli sünnet
yolundan ayrılarak batıl mezheplere girmek ilhad etmektir.
Ehl-i sünnet yolu, Resfılüllah'ın, Ehl-i beyt-i Resfılüllah'ın, asbab-ı Resfılüllahın, evliya'ullah'ın itikat ve arnelleri yoludur, izlenecek yol bu yoldur.) faizeilik ve tefecilik yaparak halkı soymak, faizle kazanılan paraları yemek ve yedirmek, yalan yere
yemin etmek, Allahu teala'nın gazabından korkmamak, Rahmet-i ilahiyyeden ümit kesmek, livata etmek, hırsızlık yapmak,
şer'i bir özrü bulunmaksızın oruç tutmamak, namazı terk veya kazaya bırakmak, bir müslümana veya herhangi bir insana
eza, cefa ve zulmetmek, hayvaniara zulmetmek ve taşıyamayacakları kadar ağır yükler yüklemek, aç bırakmak, yüzüne vurmak, yalan söylemek ve yalan söylemeyi adet haline getirmek,
- 2 1 6 -
rüşvet alıp vermek ve rüşvete aracılık etmek, bazı kadınları
şehvet mübtelalarına kiralayarak bundan gelir sağlamak, kendi
karısını başkalarına peşkeş çekmek, zekat vermemek, insanları iyiliğe teşvik ve kötülükten men'etmemek, okumao;ını öğrendikten sonra Kur'anı kerimi unutmak, hayvan yakmak, karısından korkmak, alimleri tahkir etmek, eşini kendi anasına
benzetmek, domuz veya ölü hayvan eti yemek, kan içmek, putlara kesilen hayvanların etlerinden yemektir ki, Allahu teala'
nın kesin olarak men'ettiği ve Kur'anı kerimin de hiçbir kuşkuya yer vermeyecek hükümlerle nehyettiği büyük günahları işleyenler için AZAB-1-ŞEDİD = ŞİDDETLİ AZAP vaid olunmuştur.
Bu kabil büyük günahlarla madde-i asliyyelerini kirletenierin günahlarından tövbe etmedikleri takdirde NAR-1-CAHİYM
ve AZAB-l-ELİM ile temizlenmelerinin gerekeceği de yine Kur'
an-ı aziymin ayetleriyle açıkça beyan buyurulmaktadır. Bu fani
alemde iken, işlediği günahlara, yaptığı haksızlık, kötülük ve
suçlara tövbe edenler, hak sahiplerinin rizalarını alarak helallaşanlar, işledikleri kötülük ve günahlardan ötürü pişmanlık duyarak nedamet ateşi ile gözlerinden yaşlar boşaltarak bir daha yapmayacaklarına ahd-ü peyman ve azm-ü cezin eyleyenler,
tövbe ve istiğfar ederek günahlarını temizleyenler, ahirette ilahi azaptan bir dereceye kadar emin olabilirler ve Allahu teala'
nın fazlı ve keremiyle affa mazhar olurlar, cennete girerler, ebedi saadet ve selamete ererler. Yukarıda, Zümer sure-i celilesinin 53. cü ayet-i kerimesini bir müjde haberi olarak sunmuş,
Allahu teala'nın rahmet ve mağfiretinden ümit kesilmemesini,
zira GAFUR ve RAHİYM olan Rabbimizin bütün günahları bağışlayacağım va'dettiğini de açıklamıştık
İymanın kemali, ahiakın kemali iledir. Ahiakın kemali ise,
Mefhar-ı alem, güzide-i beni-Adem, sebeb-i hılkat-i alem, nuru
evvel ve ba'asi sonra olan Rabib-i Hüda, şefi-i ruz-i ceza Hz.
Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve sellem efendimizi, canından, malından ve evladından ziyade sevmek, onun yüce ve üstün ahlakı ile ahlakianınağa çalışınakla mümkündür ki,
- 2 17 -
bütün Evliya'ullah ve ilimleriyle amil olan ünlü alimler ve müctehitler, müfessirler, muhaddisler, müdekkikler bu fazilete muhabbet-i Resftlüllah ile ermişler, erginleşmiş ve olgunlaşmışlardır.
Cenab-ı Cibril oldu delüin ya Resôlallah! ..
Bilenler bildiler kadr-i eelilin ya Resulallah! ..
Daima istikamet üzere bulunan ve her hal-ü karda müstakim olanlar, bazı kerametiere malik olurlar. Kerametierin başı istikamettir. İstikametİn başı ise, iymanın kemale ermesidir.
İymanın kemale ermesi ancak muhabbet ve meveddetle kaim
ve kabildir. Muhabbetin başı ise, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizi herşeyinden fazla sevmek ve onun zatı, sıfatı, dini ve kitabı uğrunda yeri ve sırası gelince canını bile feda etmekten çekinmemek, onun taraf-ı ilahiden getirdiğL
din-i mübiyni islamı en büyük ni'met ve devlet bilmek, bütün
emirlerine ve nehiylerine sadakat ve samirniyetle boyun eğmeyi cana minnet telakki etmek, her an ve mekanda Allahu teala'
yı ve Resftl-ü mücteba'yı kırmaktan ve gücendirmekten son derece sakınmak, emirlerine ve nehiylerine karşı gelindiği takdir·
de ne yüzle huzurlarına çıkarak af ve şefaat umacağını düşünmek, Allah'a kul ve Resulüllah'a ümmet olma�·ı şi'ar edinmek,
Şeref-i iyman ve islam ile müşe:rref olJ uğundan dolayı her nefes te şükür ve hamdetmektir.
Bütün ibadetleri, Allahu t c�:h\'::ıi·ı 1)üvük bir ni'meti bilerek baş tacı edinmek her haya sahibi m:i'minin ve her muhlis
mütteki'nin ilk ve en önemli vazifesidir. Sudan çıkan balığın
yaşaması mümkün olmadığı gibi, mü'minlerin de ibadetsiz yaşayabilmeleri mümkün ve muhtemel değildir. Şunu iyice bilıneli ve bellemelidir ki, ahlaksız müslümanlık olmaz. Ahlaksız
kişilerin, iymanlarının nuru az olduğundan, bunların ahir ve
akibetlerinden korkulur. Ahlaksız kişi, ibadet etse de bu ibadetinin sevahım kaybeder. Ne var ki, ahlaksız dahi olsa, bir
kimsenin ibadet ede ede günün birinde nazar-ı rahmet-İ ilahiyyeye mazhar olmasi mümkündür. Ama, ahlaksız kişi ibadet de
- 21 8 -
etmezse, daha kötü derekelere düşer, daha korkunç ve korkulu haller alır, adeta canavarlaşır. Onun için, kötü ahlaklı kimseler ibadete alışmalı, ibadet ede ede olgunlaşmağa çalışmalı,
dinlediği ayeti kerime ve Hadis-i şeriflerin feyiz ve bereketi,
alimierin öğütleri sayesinde, islah olma yolunu tutmalıdır. Bu
bakımdan, ibadeti olan ahlaksız, ibadet etmeyen ahlaksızdan
daha iyidir denilebilir. Netekim, terbiyeli dinsiz de, terbiyesiz
dinsizden bir derece daha yüksektir. Terbiyeli dinsizin edep ve
terbiyesinin, kendisini günün birinde hak ve hakikate götürebileceği umulur. Fakat, ibadeti olmayan ahlaksızhi, terbiyesiz dinsiz önünde sonunda helak olmağa mahkılmdur.
Tekrar ediyor ve bunu tekrarlamakta fayda görüyoruz :
Ahlaksız dindar; cami, cemaat, va'iz, ders, nasihat ve ibret göre göre, salih kişilerle ülfet ede ede, onların ahlaklarıyla ahlaklanmağa özenebilir, gitgide onları taklide başlar ve sonunda
islah-ı hal ederek bütün kötü ahlaklarından arınır. Nasıl ki, ip
taşa nazaran çok yumuşak olduğu halde sürte sürte kuyunun
taşını aşındırmaktadır. Nice, ahlak ve fazilet düşkünleri, ibadete devam etmek sayesinde kötü huylarını iyi ve güzel ahlaka çevirmişler ve nefislerinin esaretinden kurtulmuşlardır. Bir
çok eşkıya vardır ki, meşayih-i kiramın meclislerine devam
ede ede, alimierin ve salibierin sohbetlerinde buluna buluna,
· cami ve mescitlere müdavemetle islah-ı hal etmekle de kalmamış, veli olmuşlardır. Nice edepli dinsiz de, edep ve terbiyesinden ötürü Hak teala'nın rahmet nazarına mazhar olmuş, necata ve felaha kavuşmuş ve son nefesinde iyman ile göçmüştür.
Helak olanlar, ibadetsiz ahlaksızlarla, edepsiz ve terbiyesiz dinsizlerdir.
HiK AYE
Meşhur bir va'iz, bir kasahaya gelmiş, halkı irşad ediyordu.
Hitabeti ve konuşmalarındaki belafıati o kadar ilgi toplamıştı
ki, namı etrafa yayılmış ve ünü bulunduğu kasabanın sınırlarını aşmıştı. O günlerde, dağlarda gezen ve fırsat buldukça ibadullahı soyup soğana çeviren bir şaki, va'iz efendinin şöhretini
- 2 19 -
duydu ve kılık kıyafet değiştirerek kasahaya indi, mescide girdi ve ünlü va'izi dinlerneğe başladı. Cemaat, va'izin aniattıklarından heyecanlanmış, ah çekiyor, inliyor ve göz gözyaşı döküyordu. Eşkiya, buna bir türlü mana veremedi ve kendi kendisine: (Acaba, bu adamlar neden ağlıyorlar?) diye sorarak hayret ve taaccüple etrafını tetkike koyuldu. Ne kadar can kulağı
ile dinlerneğe çalışsa da, va'izin veciz sözlerinden, teşbihlerinden, "h.ikmetler dolu mesellerinden bir şey anlamıyordu. Sonunda ders bitti, Fatiha çekildi ve cemaat dağılınağa başlayınca, ünlü şaki ünlü va'izin yanına sokuldu ve hoca efendiye :
- Hocam, senin şöhretini duydum ve dersini dinlerneğe
geldim. Çok tesirli konuştuğunu ve herkesi ağiattığını söylemişlerdi. Gerçekten, bugün de camaatin arasında ağlayıp sızlayanlar vardı. Fakat, ne yalan söyleyim ben senin aniattıklarından
hiçbir şey anlamadım, bir sözün bile kafama girmedi ve bana
hiç tesir etmedi, dedi.
Va'iz efendi, muhatabının durum ve davranışından, konuşuşundan kim olduğunu sezmişti. Ona sordu :
- Ağam, bana doğru söyle .. Sen, dağlarda gezerken yabani hayvanla karşılaştın mı? Mesela, ömründe hiç ayı vurdun
mu?
Eşkiya öğünerek cevap verdi ve aralarında şöyle bir konuşma geçti :
- O kadar çok vurdum ki, sayılarını bile hatırlayamıyorum.
- Ayı için, yağlı hayvandır, kurşun bedenine kolay kolay
girmez ve bir kurşunda devrilmez derler, doğru mudur?
- Evet, doğrudur. İyi nişan almak ve üst üste bir kaç
kurşun atmak lazımdır.
- Öyle ise hiç darılına ağam. .. Çünkü, sorunun cevabını
sen kendin verdin. Sen, şimdi bugünkü halinle dağda yaşayan
o ayılara benziyorsun. Bir kurşunun, onun bedenine hiçbir tesiri olmadığı gibi, benim bir dersimin de sana hiçbir tesiri ve
faydası olmaz. Zahmet et, bir kaç dersimize daha gel, sonra seninle tekrar görüşelim, dedi ve hoca efendi çekilip gitti.
- 220 -
Şaki, hoca efendinin ne demek istediğini bu defa anlamıŞtı. O günden sonra, derslere muntazaman devam etmeğe başladı ve bir süre sonra gerçekten kalbi yumuşadı ve dinlediği
sözler kendisine tesir etmeğe başladı. Günün birinde, ders bitince nemli gözlerle va'iz efendinin yanına yaklaşarak :
- Hocam, dedi ver ellerini öpeyim. Hani, o yağlı ayı vardı ya, üst üste yediği kurşunlada şimdi devrildi ...
Hoca efendi, kendisine özel bir ilgi gösterdi, önce ilim tahsiline ve daha sonra da ahlakının tashihine yardım etti ve sonunda o şaki sa'idlerden olup çıktı.
Kişi, ne kadar günahkar olsa da Rabbinin rahmet ve mağfiretinden asla ümidini kesmemelidir :
... �-
- . ..- --�
"6) � ' ,. o / .-;;:( /, ,,;-;,
........ .. _ \ \ . "': ' \ ' · . .-- \/- �. · ..:ı.......-
• ?-.J .J _yC,.ı �.ı ' 2-S " � ı..5 ..... , ' ' . """ /
Nebbiy ibAdly enniy en-el-gafur-ur-rahiym . _
EI-Hıcr : 49
(Ey Nebiyyi zişan! .. Kullarıma haber ver ki, ben hakkıyle gafur ve rahimim, mağfiret isteyeni af ve tövbe edene rahmet ederim.)
Bu ilahi tebşirata güvenerek işlediği günahlara tövbe etmeli, salih arneller işlemeli, Rabbine hüsn-ü zanda bulunmalı
ve kulluk makamına baş koymalıdır. Evet, önce işlediği kötülük ve günahlara tövbe etmelidir ki, bu tövbesinden sonra ibadetlerini ihlas ile yerine getirebilsin. Tövbe sure-i celilesinin
1 12'nci ayet-i kerimesinde (ET-TA'İBÜN-EL ABiDÜN = Şirk,
nifak ve ma'siyyetlerden tövbe edenler, tam bir ihlas ile Hak
teala'ya ibadet edenler) tertibinden de bu görüşün doğruluğu
anlaşılmaktadır.
Bir kimsenin, işlediği suçlara tövbe etmeden, isyanlarına
ve günahlarına nedamet getirmeden yapacağı ibadetler, perbiz
etmeden ilaç alınağa benzer ki, bu ilaçlar çok defa insanın helakine sebep olurlar.
- 221 -
Yapılan tövbelerin kabul olunup olunmadığı da şöyle anlaşılır. Evvelce, yani tövbe ve nedametinden önce nefsinin hoşlanarak işlediği kötülükleri ve günahları hatırladığında bunları çirkin görür ve kendi kendisine (Eyvah, yazıklar olsun bana ..
Ne korkunç kötülükler işlemişim .. ) diyerek onları gayet çirkin
ve kötü bulur, Allah korkusuyla kalbi titreyerek, gözlerinden
yaşlar dökülürse, o suçları ve kötülükleri işlediğine gerçekten
ve samirniyetle pişman olursa, bu haller onun tövbesinin kabul
huyurulduğuna ve kendisinin rüşde eriştiğine işaret ve alamettir. İyınan edenlerin, iyman ve islamı, Allahu teala ve Resul-ü
mücteba'yı seven kimselerin kalpleri bu nurlarla parladığı zaman, o kimseye Allah ve Resulüne karşı küfür, günah ve isyan gayet çirkin görünür ki, bu ayet-i kerime bize bu gerçeği
olanca açıklığı ile beyan huyurmaktadır :
Va'lemO anne fiyküm ResOlailah lev yutiy-üküm fi kesirin min-el-emri le-aninum
ve lakin'AI Iahe habbebe ileyk-ümül-iymane ve zeyyenehu fi kuiQbiküm ve
kerrehe i leyküm-ül-kufre vel-fiisuka vel-ısyan u la 'i ke hüm-ür-raşidün .. _
EI-Hucurat : 7
(Ve bllin ki, aranızda Allahu teala'nın Reso.I-ü zişam var.
Eğer, o bir çok işlerde size itaat etseydi, siz elbette mihnet ve
helake düşerdiniz. Fakat, Allahu teala size iymanı sevdirdi ve
kalplerinizde onu açık ayetler ve kesin delillerle süsledi. Ve size küfrü, günahları ve isyanı çirkin gösterdi. İşte, iymanlarmı
süsleyerek ve küfürden taınamiyle arınarak rüştünü bulanlar,
bunlardır.)
İymanlarında rüşt sahibi olanların üstünlüklerini gördünüz mü? Onlar, Allahu teala'nın sevgilisi olmuşlar ve velileri
- 222 -
arasına girmişlerdir. Onun için de iyi ile fenayı, akla karayı,
zulmetle nuru ayırdedebilecek erginliğe eriştiklerinden, eşyanın aslını aynen Allah ve Resulünün gördüğü şekilde görürler,
güzeli güzel ve çirkini çirkin bilirler ve hiçbir z�man güzele çirkin ve çirkine güzel demezler. Bu rüşte erişerek hak nazarı ile
ka'inata bakanların ise, Allahu teala'ya karşı işlenecek küfrü,
isyanı ve günahı çirkin görmeleri tabii ve aşikardır. Zira, onların kalpleri hakka iyman ve iykan ile süslenmiş, aşkullah, şevkullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile bezenmiş olduğundan güzeli ve çirkini rahatlıkla ayırdederler, nur ile zulmeti hiçbir zaman birbirine karıştırmazlar.
Dahası da var; tövbe ederek günah ve isyanlardan nefislerini arındıranlar, bir başka deyimle tövbeleriyle batınlarını
pak edenler, zahirierini de tatbir ederek, salih arneller işleyerek Hakkın sevgilisi olurlar :
/ ,. .,. ,., , . ,/ '"" �J.f W:t� :" \��,li�,.� \�\
.. , .... ., .. r..t::_.r . ..... .. 4Uu ....
Innal laha yuhibbüt-tevvAbiyne ve yuhibbül-mutatahhiriyn ...
EI-Bakara : 222
(Allahu teala, günahlarından tövbe edenleri sever, kötülük
ve kirliliklerden arınanları da sever.)
Allahu teala'nın sevgilileri de, kendilerinin Rabbilerini ve
Rabbilerinin de kendilerini sevdiğini bilerek, sevdikleri Allahu
teala'ya karşı isyan ve kendilerine bahş ve ihsan huyurulan bu
ni'mete küfran edemezler.
Kalpleri iyman ile süslenmeyen kişilerin ise, Allahu teala'
ya karşı isyan etmeleri muhakkaktır. Zira, kalpleri iyman ile
süslenrtıeyenler, iykan ile nurlanmayanlar, bu isyan ve tuğyanlarını belki fark dahi edemezler. Meğer ki, Mevlayı müte'al inayet ve hidayet buyursun.
Kafirler, asiler ve cahiller tıpkı bir kör gibidirler. Bu körlük, baş gözü görmeyen noksan uzuvlu ama gibi de değildir. İnsanda, iki çeşit görme bassası vardır. Birisi GÖZ ve diğeri
- 223 -.
KALB'dir. Baş gözüne BASAR ve kalp gözüne de BASİRET denilir. Kafirlerin baş gözleri görse de, gördüğünü fark ve temyiz edebilmekten acizdir. Zira, baş gözüyle bakınakla bir çok
şeyler görülemez. Eğer, baş gözü ile herşey görülebilse ve hakikatleri anlaşılabilseydi, hayvanların da bir çok sırlara vakıf
olmaları gerekirdi. Kafirlerin baş gözleri bakınakla göremediği gibi, kalp gözleri de kördür, onunla da göremezler. Mesela,
kafir ölenlere bakar ama, günün birisinde kendisinin de öleceğini düşünemez. Oysa, ölüm çok yakın ve hayat gayet kısadır.
Ey aşık-ı sadıklar! ..
Uyanalım ve gafleti terkedelim. Ölüm günü, ayrılık demi
çok yaklaşmıştır. Buna rağmen bir çoğumuz hala gaflet içinde yüzmekte ve Allahu teala'ya ibadet ve ta'atte tenbellik etmekteyiz. Hiç şaşmayınız ve şaşırmayınız, ecdlerimiz çok yaklaştığı halde, Rabbimize karşı isyan ve nisyanda, hata ve günahtayız. O korkulu günlerin arefesinde olduğumuzu unutuyor,
kafirler ve günahkarlar gibi Allahu teala'ya isyan ve tuğyanda
devam ediyoruz. Çoğumuz, sanki hiç ölmeyecekmişcesine veya
dünyada baki ve ebedi: kalacakmışcasına derlenip toparlanamıyor, bu konuda Allahu azim-üş-şan ile ahd-ü peymanımız varmış gibi bir vurdum duymazlık içinde bocalayıp gidiyoruz ...
Hayır ... Hayır ... Vallahi, mes'ele bizim zannettiğimiz gibi
değil! .. Gaflet ve gevşekliğin ise, hiç zamanı değil. .. Ölümü unutmuş olsak dahi, o yine bize yakındır ve bir gün gelip bizi bu
düny,adan ·alıp götürecektir. Gafletimizin, tenbelliğimizin, gevşekliğimizin ve umursamazlığımızın bize hiçbir bayrı ve yararı olmayacaktır. Ergeç, bu fani alemden göçeceğiz, malik olduğumuzu zannettiğimiz bütün ni'metleri bırakacağız, maldan,
mülkten, makamdan, rütbeden ve en önemlisi candan ayrılacağız. Bizden önce de nice gafiller geldiler, hiç ölmeyeceklerini
ve bu dünyada ebediyyen kalacaklarını sandılar ama, yanıldıklarına değmedi ve bir gün apansız ecel onları bu dünya yüzünden silip süpürdü. Bakıyoruz, görüyoruz ve duyuyoruz ama,
ibret alamıyor ve gafletten uyanamıyoruz. Yarın, kabiderimizden kalkarak yerlerin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında-
- 224 -
ki herşeyin sahib-i hakikisi olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerine hesap vereceğimizi acaba neden düşünemiyoruz ? Bu
korkunç anı düşünmekten aciz miyiz ? Hakkın huzuruna vardığımızda, defterleri sollarından veya arkalarından verilenlerin, yakaları zebanilere teslim edilenlerin, zelil ve perişan cehenneme sürülenlerin durumuna düşmekten neden korkmuyoruz?
Bugün muhasebe-i vakti eyledin zayi,
Yarın, mesa'il-i ri'ız-i hesabı neylersin?
Evet kardeşlerim; düşünsek de, düşünmesek de, iyman etsek de, etmesek de bu emr-i aziyın aynen böyle olacaktır. Kıyamet günü olup bitecekleri, Muhbir-i sadık aleyhi salavatullah-ilhalık efendimiz bütün tafsilat ve teferruatiyle haber vermiştir.
Bunları, dedelerimizden, ninelerimizden, ana ve babalarımızdan, hocalarımızdan defalarca dinledik ve öğrendik. Fakat, neye yarar ki kötülüklerden, haksızlıklardan, hırslardan, hasetlerden, fitne ve fesatlardan bir türlü yakalarımızı kurtaramıyoruz. Millet fertleri, anlaşılmaz hased duygularıyla birbirinden nefret eder hale geldi. Her. türlü fuhşiyyat, rezalet, sefahat aldı yürüdü. Yüzlerden haya ve gözlerden ibret tamamiyle
silindi. Kalpler karardı ve nazargah-ı ilahi olan o kutsal uzvumuzdan Allah korkusu kalktı. Doymayan bir göz, kanmayan
bir ağız, tamah, hased, kin, tul-ü emel salgın bir hastalık gibi
her yana kol saldı. Hemcinslerimiz olan ademoğullarına karşı
sevgi ve saygı şöyle dursun, şefkat ve merhamet bile kalmadı.
Ne küçük büyüğünü sayıyor, ne büyük küçüğünü seviyor. Hayır
hasenat dersen hiç arama. .. Hatta, müslüman olduğunu iddia
eden ve beş vakit namazını kılan zengin, sermaye sahibi, tüccar
zekatını vermiyor. Verenler, yok denecek kadar az ... Zekat verenlerden, daha doğrusu zekada mükellef olanlardan bazıları
devlete vergi verdiğini ileri sürerek Allahu teala'nın fakir mü'
minin hakkı olarak vasıflandırdığı zekatı vermemek için çareler ve fetvalar arıyorlar. Arsa ve arazi alarak bu yoldan zekatlarını kaçırmak istiyorlar. Hayrat yapanlar, bu hayırları sırf hal-
- 225 -
ka gösteriş için, desinler diye yapıyorlar. Siyaset cami ve mes·
citlere kadar girdi. Bazı politikacılar, yalnız milletvekili ve bakan olabilmek hırs ve emeliyle ve büyük gösterilerle cami-i şeriflere gidiyorlar. Bir defa seçildikten sonra, ne cami kalıyor ne
cemaat! .. Bid'atlar alabildiğine çoğaldı ve arttı, yaygın hale geldi. Fitne ve fesat heryerde kol geziyor. Emanet mal, bir ganimet
haline getirildi. Emanete riayet zaten az idi, şimdi büsbtitün
yok oldu. ihanetler ise çoğaldıkça çoğaldı ve evierimize kadar
sokuldu. Hala uyanamıyoruz, hala ayılamıyoruz! .. Allah u teala'
nın gazabının ansızın üzerimize inecek kadar yakıniaştığını far·
kederneyecek hale geldik. Kimse ölümünü ve ölüm sonrasını
düşünemiyor. Kimse, bu dünyada ettiği kötülüklerin hesabını
bir gün vereceğini aklına bile getirmiyor.
Ey ehJ-i. iyman! ..
Uyanalım artık, uyanalım ve ibret alalım. Allahu teala, biz·
lere merhamet buyursun, bizlere adliyle değil affıyla muamele
eylesin. Zira, adiini tatbik edecek olursa, inanınız buna hiç, ama
hiçbirimiz dayanamayız. İlahi gazabı üzerimize inmeden, ölüm
sırası bize gelmeden, iş işten geçmeden ahiretimiz için hazırlanalım. Salih arneller işleyerek ahiret azığımızı çoğaltalım. Tövbe ederek günah yükümüzü azaltalım, yaptıklarımız ve ettiklerimiz kıyamet gününün sahibi ve bütün bu alemierin müstakillen maliki olan Melik-i Cebbar'a arzolunmadan, sonsuza kadar gizli kalacağını sandığımız sırlarımız açıklanmadan, ayıplarımız olanca çirkinliğiyle meydana çıkmadan, kısas ve hesap günü gelip çatmadan, malışer halkı önünde azarlanıp, itilip kakılmadan, nara girmeden aklımızı başımıza devşirelim. Derlenip
toparlanalım, kötülüklerden, haksızlıklardan, isyanlardan ve
tuğyanlardan el çekelim, insan olalım, müslüman olalım, iymanımıza ve islamımıza yakışır fiil ve hareketlerde bulunalım.
Unutmayalım ki, kıyamet günü güneş başlarımızın ucuna iyice
yaklaştırılıp beyinlerimiz kafa taslarımız içinde kaynayacak,
hasımlarımız, hakkını yediklerimiz, malına tecavüz ettiklerimiz
yakalarımıza yapışıp bizlerden davacı olacak, el ve ayaklarımız
Envar-üi-Ku101J, cilt 2 - F : 15
- 226 -
zinciriere vurulacak, nefislerimiz ve ruhlarımız helak olacak,
korkunç bir azaba duçar olacağız. O halde, fırsat elde iken Allah ve Resulüne dönelim, Hak yoluna yönelelim, bir nefesi dahi
ganimet bilelim ve boş geçirmeyelim, necata, felaha erelim Yoksa, ölümden sonra ağlayıp sızlamanın, pişman olarak yanıp yakınmanın hiçbir bayrı ve yararı olmayacaktır.
Yarı bil, agyarı bil aklın başında var iken,
Bu fırsatı kaçırma, fırsat elinde var iken ...
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bir Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurınaktadır:
,., cb�·
Q }:", \ " ' - s; ...- / / j ..... ,..:q\J.I y�.));j1�; • .� �_j\_�\:;; �.JI ��
_, - /
(ı"
...- 0. q _.,. ..- ı
�._SJ�'Jj��u�l:-::WJ) -���14
. / �)
� / / - ... ...- . ...
�J]� �jj��j�j��J;j�t;ı� l
���$j:JJjyaJ�IJW_41JPILJ..�ij�;)
' ,_ - \ ......
1) Geçmişteki işlediği günahı unutmak ki o günah Allah katında mahfuzdur.
2) Geçmişte işlediği sevabı unutmamak ve hatırında tutmaktır.
3) Dünya nimetlerinde kendinden yüce olanı nazarı itibara almaktır.
4) Dinde kendinden di'ın olana bakmaktır ki, bunlar şekavet
alametidir.
Bu sıfatiarda olan kimse için Allahu Zül Celal benim rızamı istemeyip dünyayı isteyen şu kulu terk ettim demektedir.
Diğer �ekavet alanıeti de dört haldir:
1) Allah korkusuyla yaş dökmeyen göz.
2) Merhamet ve şefkatten yoksun katı bir kalp.
3) Dünya hayatına karşı sonsuz bir hırs.
4) Ölümü düşünmeden, ahireti hatıriamadan yalnız dünya hayatına ve alayişine kapılmak.
- 227 -
Ey ehli iyman seadet alameti de dörttür.
1) Geçmiş günahlarını unutmamak, bu günahlarına daima
tövbe ve nedamet etmektir.
2) Yaptığı iyiliği ve hayrı ve hasenatı unutmaktır.
3) Dinde kendinden yücesini nazarı itibara almaktır.
4) Dünya nimetlerinde kendinden dfın olan fukaraya bakarak
Allaha şükür etmektir.
Bu sıfatlarla sıfatianan kutlu kulda Allah rızasına nail olacağı gün gibi aşikardır. Biz gelelim şekavet alametlerine.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, KÜFÜR zulmetini halk
buyurunca, bu müthiş zulmet haktan kuvvet istedi. Allahu süb·
hanehu ve teala, işte o zaman kötü huyları halk ve icat buyura·
rak, küfür zulmetine .bu kötü huylarla kuvvet verdi. Kötü huyun başı nefistir. Nefsin unsurları ateş ile havadır. Ateşte, mazarrat, hırs, öfke, şehvet, kibir ve hased hasletleri vardır. Havada ise mekir ve hiyle, tfıl-ü emel ve cimrilik gibi kötülükler gizlidir, ki bunların herbiri Allahu teala'nın kötülediği, Resfılü mücteba'nın yerdiği ve kınadığı çirkin haslet ve sıfatlardır. Bütün
hataların ve suçların başı, dünyayı sevmektir. İkincisi ise şehvettir ki, bütün çirkin huyların sebebi vücuddur. Bütün diğer
kötü huy ve ahlaklar, bu iki büyük kötülükten meydana gelirler, değişik kollara ayrılırlar. Zira, dünyayı sevmek iLLET-İ BA'
İSE şehvet de İLLET-1-FA'iLE'dir. Dünyayı sevmek, şehvete sebep olur, şehvet te intikam ile ilgili ve ilişkilidir. intikamdan gazap yani öfke sıfatı zuhura gelir. Şehvet, cem'etmeğe, toplamağa taallfık ederse HIRS sıfatı zuhura gelir. Şehvet, kendisini
yüksek görrneğe ve beğenmeğe taallfık ederse KİBİR sıfatı zuhura gelir. Bunların hepsi de sahibini helak eden illetlerdir. Bilindiği gibi zerre kadar kibiri olan cennete giremez. Şehvet, izale-i ni'mete taalluk ederse, HASED olur. Sözü uzatmayalım; bu
iki sıfattan behemehal kurtulmalıdır. Bunları mümkün olabildiği kadar islah etmeğe çalışarak yerli yerinde kullanınağa alışanlar, her iki kötü ve çirkin huydan da kurtulurlar, selamete
ererler. Bunları islah edemeyenler ise, iki cihanda da helak olup
giderler ves-selam.
Nefis toprağından, ruh cevherini kurtarabilen, ind-i ilahi-
- 228 -
de meleklerden daha kıymetli, cennet ve cemale layık olur. Kendilerini bu kötü huylardan arındıramayan ve bunları yerli yerince kullanamayanlar ise, iki cihanda da Haktan uzak kalırlar,
yaşayışta hayvan gibi, dalalet ve sefahatte hayvanlardan da daha aşağı mertebede bulunurlar.
Şu hale göre, dünya nedir ? Dünya hayatını sevmek nedir?
Şimdi, gücüm yettiğince sizlere bunları da açıklamağa çalışayım:
Dünya, sadece mal, mülk, para, kasa, servet, şehvet, kadın,
kumaş, köşk, villa, saray, han, hamam, apartman değildir. Kulu, haktan alıkoyan, kulun Rabbini zikir ve şükür etmesine engel olan, kula kulluk görevlerini kısmen veya tamamen unuttltran ne varsa işte o dünyadır. Bütün cihan tapulu mülkün olsa,
bütün dünyanın karalarıyla, denizleriyle, ormanlarıyla, dağlarıyla ve hayvanlarıyla tamamı emrinde ve tasarrufunda bulunsa, eğer seni haktan alıkoymuyor, Rabbini zikir ve şükretmene
engel olmuyor, sana kulluk makamını ve görevlerini unutturmuyorsa, sahip ve malik olduğun o dünya dolusu mal ve mülkün gerçek sahibi olan Mevla'nı tanıyor, birgün ona döneceğini ve burada yaptıklarının hesabını vereceğini biliyor ve buna
inanıyorsan, sen gerçekten kutlu ve mutlu bir insan, gerçekten
kamil bir müslümansın. Zira, sahip ve malik olduğun mal ve
mülkün sana emanet olduğunun şu'uruna varmış, diinyaperestlikten kendini kurtarmış, iymanın ve islamın nuruyla nurlan�
mış bir insan-ı kamilsin demektir. Ma'azallah, bunun zıddı olarak malın, evladın, paranın, makamın tamamiyle ve kayıtsız,
şartsız kendine ait olduğunu sanıyorsan, hemen haber vereyim
ki aldanıyorsun. Çünkü, bütün benim dediğin şeyler senin için
bir fitne olmuş ve seni Haktan alıkoymuştur. Hele, Rabbini de
tanıyamadın, bilemedin ve bulamadınsa o zaman sana ciciden ve
hakikaten acımak gerekir, bu gibiler iki cihanda da helak olmuşlardır. Netice itibariyle, SIFAT-1-MEZMUME dediğimiz bu
kötü ve çirkin, zernınedilmiş sıfatlar yerli yerince kullanılırsa
SIFAT-1-MEMDUHE yani öğülmüş ve beğeniimiş sıfatlar olurlar.
Yukarıda, bu kötü ve çirkin huylardan birisi de HIRS'tır
-· 229 -
deıniştik. Fakat, dünyayı terkederek ahirete haris olursan, yani
hırsın ahiret alemindeki ni'metlere taalluk ederse, bunu da yerli yerince kullanmış ve narını nur etmiş oh:ırsun.
Gazabın, yani öfken din kardeşine ve Hak yoldaşma değil
de din düşmanlarına, savaş alanında Allah ve Resulü ile mukaddesat düşmaniarına yönelmiş bulurwrsa, bu kötü sıfat iyi ve
güzel bir sıfat haline gelir.
Şehvetini, senin için meşru olan helalinden başkasına kullanmazsan, bu çirkin sıfat da iyi ve güzel bir sıfat haline dönüşür.
Kibirli olanlar, bu kibirlerini din kardeşlerine değil de kibirlenen ve böbürlenen kimselere yöneltirlerse, bu sıfat kendileri için bir sadaka olur. Bunun zıddı olarak, tevazu sahiplerine karşı kibirli davrananların Allahu teala yüzlerini ve burunlarını yerlere sürter ve bu çeşit kibirli kişiyi rezil ve zelil eder.
Kibiriiierin ve kafirlerin halleri neye benzer bilir misiniz? Herhangi bir suçtan dolayı devlet kuvvetlerince aranan, adaletin
henüz yakasına yapışamadığı kanun kaçakları gibidirler. Bunlar, ölümleriyle ilahi adaletin eline geçerler ve mutlaka layık
oldukları cezayı çekerler. Bazı kibirliler de, ölümlerinden önce
bile azapları ta'cil olunarak daha dünya hayatında iken bir mu·
sibete uğramak suretiyle cezalarını burada çekrneğe başlarlar.
Ahir yine hak olur bu tenler,
Bilmem neye kibreder, edenler?
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım! ...
Aklın başında ise, ölüm yakana yapışmadan küfrünü iymana, İyınanını iykana, kibrini tevazu ve vekara, kötü ve çirkin
huylarını iyi ve güzel ahlaka tebdil ve tahvil etmeğe çalış ... Küfriin sonu, azap ve nedamet, kibrin sonu zillet ve şeytaniyyettir.
Şeytan, Adem aleyhisselama ·secde etmekten kibirlendiği ve kendisini ondan yüksek gördüğü için rahmet-İ ilah(yyeden kovulmadı mı ? Evet, kibirliye karşı kibirtenrnek sadaka olduğu gibi
tevazü sahiplerine karşı kibirlenmek en büyük günahtır. Gerçi,
bu sıfatlar bütün insanlarda bulunur ama, bunları kafider Allahu teala'ya ve Allah'ın kullarına karşı kullanırlar. Kalpleri iy-
- 230 -
man nurlarıyla nurianmış ve arınmış mü'minler ise bunları ancak ve yalnız kendi nefislerine, Allah düşmaniarına karşı kullanırlar. Mü'min ile kafirin farkı da işte budur.
Mü'minin hırsı, baki ve ebedi ahiret aleminde ilahi rizaya
nail olabilmek, cennet ve cemal hırsıdır. Kafirde ise, aynı hırs
baki olmayan, gelip geçici ve elden çıkıcı olan fani dünya hırsıdır. Mü'minler, bu hırsla Rabbine iyman, ibadet ve ta'atte bulunurlar, iyman, ibadet ve ta'ate doymazlar. Onların hırsı ne
güzel ne iyi bir hırstır. Bu iyi ve güzel hırs, mü'minlerin iyman
nurlarını artırır, ta'at ve ibadetlerini fazlalaştırır ve onları rizayı ilahiyye, rıdvana, cennet ve cemale ulaştırır ki, böylesine
bir hırs elbette memduh ve mergubtur.
Kafirler ise dünyaya doymazlar, dünya hayatına kanmazlar, çalarlar, çırparlar, toplarlar, dinmeyen bir hırs ve sönmeyen bir ihtiras ile yalnız kendilerini düşünürler. Bu uğurda, namuslarını vicdanlarını, mukaddesatiarını feda etmekten çekinmezler, hak ve hukuk tanımazlar, kendileri için herşeyi mübah
görürler, hasılı bu fani ve gelip geçici ve elden çıkıcı dünya için
ahiretlerini ve akibetlerini hiç düşünmezler. Sonunda da elleri
boş, ahirete yarayacak hiçbir arnelleri bulunmaksızın göçer, giderler. işledikleri çok ağır günah yükleri sırtlarında, elleri ve
ayakları zincirde, yüzleri kara, halleri maskara malıcup ve perişan hakkettikleri cezayı çekmek üzere muvakkaten kabir tevkifhanesine ve oradan da cehennem hapishanesine sevk olunurlar.
Kafirler, şehvetlerini başkalarının ırz ve namuslarını kirletmek te kullanırlar. Mü'minler ise, şehvetlerini yalnız meşru
olan ehillerine ve yerlerini alacak mü'min evlatlar yetiştirmekte kullanırlar. Kendi ırz ve iffetleri kadar, başkalarının namuslarını ve haysiyetlerini de korur ve kollarlar. Bu itibarla, kafir bir bakıma hayvanlar gibidir. Mü'min ise, bu hali ile meleklerden bile üstün olur.
Kafirler, öfkelerini hasımlarının üstünde söndürmeğe çalışırlar. Mü'minler ise öfkelerini Hak düşmanlarına, din ve mukaddesat düşmaniarına saklar ve orada kullanırlar. Mü'minler,
bir mü'min kardeşlerine öfkelenseler bile yumruğunu veya kılı-
- 23 1 -
cını o mü'min kardeşlerine değil, kendi nefislerine vurarak gazaplarını teskin ederler.
Mü'minler, dünyayı sevmezler. Allahu teala ve Resul-ü
mücteba'yı severler. Ahiret hayatını, her hal ve karda dünya hayatına tercih ederler.
Mü'minler, intikam alınağa da tenezzül etmezler. Kimseye
ve hiçbir şeye hased de etmezler. Kafider ise, intikam alabilmek
için fırsat arar, böyle bir fırsat eline geçmezse bir vesile bulur,
öc almaktan gurur ve huzur duyar. Kafir, hased edicidir. Mü'
min; affedicidir, şefkat ve merhamet sahibidir. İymanın kemalinin ahlak güzelliği ve yüksekliği ile mümkün olacağını bilir.
Ahlakı çirkin ve kötü huylu kimselerde iyman nurunun az olduğunu öğrenmiştir. Allahu Teala'nın iyman nurunu halk buyurduğunda, onun ahlak nuru ile kuvvetlendiğini, bunun aksine
çirkin ve kötü ahlak ile de iyman nurunun zayıfladığını daha
çocukluk çağından itibaren bellemiştir.
Evet, muhterem kardeşlerim! İyınan nurunu, bir fenerdeki muma benzetecek olursak, eğer fenerin camları kirliyse içinde yanan mumun ışığı dışarıdan gayet zayıf ve kifayetsiz görün·
düğü gibi, fenerin camları temizlenmiş ve parlatılmışsa mumun
ışığı da daha berrak ve parlak olarak akseder. Binaenaleyh, günahkar olanların İyınanları da, tıpkı fenerdeki is ve pas gibi iynıanın nurunu gayet az ve- zayıf gösterir. Günahlardan annan·
lar ise, camları silinmiş ve temizlenmiş fener camı gibi iymanlarının nurunu harice daha berrak ve parlak aksettirirler. Ne
var ki, zifiri karanlıkta ne kadar az da olsa, kirli ve isli bir fenerden çıkan ışık farkedilir ve işe yarar, insana önünü ve yolunu gösterir. Oysa, küfür zulmetinde kalanlar, bundan da yoksundurlar. Fenerlerinde mum olmadığı gibi, camları da gayet
pis ve kirlidir, hiçbir işe yaramaz ve sahibini mutlaka bir çukura veya hendeğe yuvarlar. Bahusus, fenerinde mum olduğu halde camları kirli olanın birgün aklı başına gelir ve o camları temizlerse, yolu ve yönü tabiatİyle daha da aydınlanır. Bu ise e1-
bette günahlardan tövbe yolu ile arınıp paklanmak demek olur.
Esasen, mü'minlerde iyman nurunun görünmesi lazımdır ve
şarttır. İyınan nurunun görünmesi de, halk arasında iyi, güzel
- 232 -
ve temiz ahlakı ile temayüz etmesine bağlıdır.
Bu sebeple, Allah ve Resulünün ahlaklarıyla ahiaklanan kişiler, Allahu teala'ya ve Resfıl-ü mücteba'ya yakın olurlar. Yine
bu sebeple iyman ehli temiz ve güzel ahlaklı olur. İyi ve güzel
ahlak, sahibini iymansız olarak göçrnekten korur ve kurtarır.
Mü'minler, ahirete iyman ile göçerler, cennet hulleleri biçerler,
sırattan yıldırım gibi geçerler, Kevser şarabından kana kana
içerler ve Fİ MAK'AD-I SIDK'a erişirler, Rabbileri ile buluşurlar 1 aşıklar ile sevişider, salihlerle görüşürler.
Bir mü'minin, iymanının kemale ermesi için Adem aleyhisselamın tevazu'una sahip olması gerekir. Adem aleyhisselam, tevazu sahibi idi, tevazu sahibi olanlar da gerçek adem olanlardır.
Bir mü'minin, İdris aleyhisselam gibi Allahu teala'yı zikir
ve tes bih etmesi gerekir.
Bir mü'minin, Nuh aleyhisselam gibi tahammül sahibi olması gerekir. Mü'minler, her türlü musibete karşı tahammüllü,
ibadet ve ta'atte sabırlı olmalıdırlar.
Bir mü'minin, İbrahim aleyhisselam gibi sehavet sahibi olması gerekir. Mü'minler, cömert, iyiliksever, ikram etmeği görev bilir olmalıdırlar. İbrahim aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz, Allah yoluna binlerce koyun, sığır ve deve kurban etmiş,
açları ve muhtaçları doyurmuş, garipleri ve misafirleri kayırmıştır. Bununla da yetinmeyerek nefsini Hak yoluna fedadan
çekinmemiş, ciğerpare evladı, yani oğlu İsmail aleyhisselamı
Hak yoluna kurban etmek fedakarlığını göstermiş ve böylelikle taraf-ı ilahiyyeden HALİLİYYET kazanmış ve MUHSİN rütbesini ihraz ederek pek yüce bir mükafata hak kazanmıştır.
Bir mü'minin, İsmail aleyhisselam gibi teslimiyyet sahibi
olması gerekir. Zira, Allahu teala'ya tam ve mutlak bir teslimiyyet mü'minlerin şi'arı olmalıdır.
Bir mü'minin, Musa aleyhisselam gibi şecaat, Harun aleyhisselam gibi hilmiyyet, Davud aleyhisselam gibi şükür sahibi,
İsa aleyhisselam gibi kanaat sahibi olması gerekir.
Nihayet, bir mü'minin Efdal-ül-hala'ik aleyhi ve salavatullah-il Halık efendimiz gibi ahlak-ı hamide, ahlak-ı hasene sahibi
olması gerekir. Yukarıdanberi saydığımız mümtaz hasletlere
- 233 -
sahip olabilmenin yegane çaresi ve yolu, iyi ve güzel ahlak sahibi olmaktır ki bu üstün ve yüksek ahlak seviyyesinin cem'olduğu zat-ı akdes Habib-i Edib-i Kibriya efendimiz hazretleridir.
Resfıl-ü zişfm, MEKARiM-ÜL-AHLAK dediğimiz en üstün ve en
yüksek ahlak seviyyesini tamamlamak üzere taraf-ı ilahi'den
gönderildiğini, Hadis-i şeriflerinde beyan buyurmuşlardır. Mü' ·
miniere layık ve lazım olan, onun gösterdiği bu nurlu ve J:ıayırlı yoldan ayrılmamak, onun üstün ahlakı ile ahlakianınağa çalışmak ve her zaman, her yerde onu örnek tutmağa alışmaktır.
Zira, ahlak-ı Muhammedi ile ahiaklanan kimseler, bütün peygamberlerin ahlakları ile ahiaklanmış olurlar. Bütün peygamberan-ı izam ise, Allahu teala'nın ahlakı ile ahlaklandıklarından
dolayı Hakkın sevgili kulları olmuşlardır. Netekim, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin sevgilileri ve dostları olan Hak
velileri için korku ve üzüntü olmadığını da Kitab-ı keriminde
açıkça beyan ve ilan huyurmaktadır.
İyi ve güzel ahiakın menşe'i ikidir. Biri HİLM ve diğeri
TEVAZU'dur. Bu iki üstün haslet ve sıfata malik olanlar, diğer
bütün güzel ahlak umdelerine de sahip olurlar. HİLM ve TEVAZU ana - baba gibidirler. Ana ve babanın cem'inden evlatlar zuhura geldiği gibi, bu iki üstün ahlaka sahip olanlarda da diğer
bütün güzel ahlaklar zuhura gelir.
Ne kat'ı rütbe-i ulya, ne cem'i mal iledir,
Felekte ehl-i dilin rif'ati kemal iledir ...
HiK AYE
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin torunlarından ve cennet gençlerinden olup Ehl-i beyt-i Mustafa'dan
şehid-i sani Hz. İmam-ı Hasan Mücteba radıyallahu anh efendimiz, misafirleriyle yemek yerlerken, hizmet eden cariyelerden
birisi çorba kasesini Hazret-i imarnın üstüne döküvermişti. Cam yandığı için birden ayağa fırlayan Hz. Hasan'ın kendisini döve�eğini zanneden cariye, şu ayet-i kerimeyi okuyuverdi: ·
- 234 -
Elleziyne yünfikune fis-serra-i ved-darra-i vel-kazımıyn-el-gayza vel-afiyne
an-in-nas va l lahu yuhibbü l-muhsiniyn ..
Al-i-lmran : 1 34
(O müttekiler ki varlıkta da, yoklukta da infak ederler. Zarar gördükleri kimselere muktedir oldukları halde intikama kalkışmaz ve öfkelerini yenerler ve insanlarm suçlarını affeder, bağışlarlar ... Allahu teala, iyilik ve ihsan edenleri sever.)
Hazret-i imam, gülümseyerek cariycsine:
- Öfkemi yendim, buyurdu.
Cariye, (VEL-AFİYNE AN-İN-NAS = İnsanlarm suçlarını
affeder ve bağışlarlar) ayet-i kerimesini okuyunca:
- Seni affettim, buyurdular.
Cariye, okumaya devam etti: (VALLAHU YUHİBBÜL-MUHSİNİYN = Allahu teala, iyilik ve ihsan edenleri sever.) ayetini
okuyunca da:
- Seni azad ettim ve hürriyetini sana bağışladım, buyurdular.
Eviad-ı Resfıle yakışan asalet ve necabeti gördün mü? Sen
de, özür dileyenleri ve hata edenleri affeyle ki, ahirette Hz.
İmam-ı Hasan radıyallahu anha komşu olabilesin. Özür dileyeni ve suçluyu bağışlayanı, Allahu teala bağışlar. işlenilen hata
ve haksızlıkları affedeni, Allahu teala affeder. Affeyle ki, affolunasın. İnfak eyle, başkalarına da yedir ki, Allahu teala da sana
en az on katını bahş ve ihsan buyursun. Yarın, o büyük ceza
gününde Allah azze ve celle, bu fani dünya aleminde bir din kardeşinin bir suçunu bağışlayanın yetmiş suçunu bağışlayacaktır.
Din kardeşinin bir ayıbını örtersen, Allahu teala senin yetmiş
ayıbını örtecektir. Affedici ve örtücü ol ki, Gaffar ve Settar olan
Allahu zül-celal vel-ceınal hazretleri senin de suçlarını setretsin
ve seni affına ve merhametine layık kılsın.
- 235 -
Ey aşık-ı sadık, ey hak ve hakikate talip! . . .
Bilmiş ol ki, insanlar dört kısımdırlar :
1. İnsan-ı hayvanİ (yani, insan suretindeki hayvan demektir.)
2. İnsan-ı şeytani (Yani, insan suretindeki şeytan demektir.)
3. İnsan-ı ruhani.
4. İnsan-ı rahmani.
İnsan, kendisinin hangi derece veya derekede bulunduğunu anlamak ve öğrenmek isterse, bu tasnife dikkatle ve ibretle
bakmalıdır. Şimdi, elimden geldiği ve gücümün yettiği kadar
sizlere bu dört derece insanın vasıflarını ve sıfatiarını açıklamağa çalışacağım:
İNSAN-I-HAYVANİ : Her kim, başkalarının ırz, iffet ve namus una şehvetle bakar ve rastgele herkesin ırz ve iffetiyle oynamak isterse, her kim dünya için haksız yere öfkelenirse ve
dünyaya haris olursa, utanma (Haya) duygularını bir kenara
atıp yaşayabilmek için her türlü alçaklığı, zilleti, denaati irtikap eder, hiyle ve hud'aya baş vurursa, tama'kar olursa ister
hacı, ister hoca, ister bey, ister paşa, ister şeyh, ister padişah
hangi rütbe ve mertebede bulunursa bulunsun, o kimse surette
insan gibi görünen ve fakat aslında hayvandan farkı olmayan
ve hatta dalalet ve kötülük bakımından hayvandan da aşağı ve
bayağı olan bir mahlCıktur. Bu sıfat, kafirlerin sıfatlarıdır. Bunlar, nefs-i emınare ehlidirler. Nefs-i emınare ehli olanlar da, yaşayış bakımından tıpkı hayvanlar gibidirler ve fakat dalalet yönünden hayvandan da aşağı durumdadırlar :
UIA'ike kel-en'Ami bel-hüm edal ...
EI-A'raf : 1 79
(Onlar, dört ayaklı hayvanlar gibidir ve belki hayvanlardan
da sapık ve şaşkın . .. )
- 236 -
Naclanı terketmeden, yaranı arzularsın,
Hayvanı sen geçmeden, insanı arzularsın ...
Men arefe nefsebu fekad arefe Rabbeh,
Sen nefsini bilmeden, sübhanı arzularsın ...
Sen bu evin kapısın henüz bulup açmadan,
İçindeki kenz-i bi-payanı arzularsın . . .
Taşra üfürmekle yalınlanır mı ocak?
Yüzün Hakka dönmeden, ihsanı arzularsın ...
Dağlar gibi kuşatmış tenbellik gahi seni,
Günahını bilmeden, gufranı arzularsın ...
Cevizin yeşil kabını bilrneğe tat bulunmaz,
Zahir ile ey fakih, Kur' am arzularsın ...
İşrab içmeden, serhuş-u mest olmadan,
Nice Hakkın emrine fermanı arzularsın ...
Gurbet ele düşmeden, mihnete sataşmadan,
Kebap olup pişmeden, püryanı arzularsın ...
Yabandasın evin yok, bir yanmış ocağın yok,
ıssız dağın başında, milımanı arzularsın ...
Bostanı, bağı gezdim, hıyarını bulmadım,
Sen sükut ağacından rümmanı arzularsın ...
Başsız bir kabak gibi bir tekerierne söz ile,
Yunus'leyİn Niyazi İrfanı arzularsın ...
İnsan-ı hayvanİ sınıfına dahil bulunan ve bu sınıfın sıfatlarıyla sıfatianan kimseler, bu kötü ve çirkin ahlaklarını tashih
ve islah etmezlerse, mü'min olduklarını iddia etseler dahi - Ne'
üzü-billah - akibetlerinden korkulur.
İNSAN-I-ŞEYTANİ: Suretleri insan ve fakat ahlakları şeytan olan bu güruh da şu sıfatlarla muttasıftırlar. Hiyle, hased
ve idlal (Halkı dalalete iletmek) yolu ile insanları fenalığa ve Allahu tea]a'ya isyana teşvik ederler. Mü'minlerle, alay ederler.
Bunlar, dalalet ve insanlan isyana teşvik bakımından cin şeytanından daha fazla idlal edicidir. Zira, cin şeytanı İSTİ'AZE yani Allahu teala'ya sığınınakla insanın yanından kaçarlar. İnsan
suretindeki bu şeytanlar ise, her surette görünürler ve isti'aze
olunınakla da kaçmazlar. Bunların ve benzerlerinin şerlerinden
- 237 -
Hafız-ı hakiki olan Allahu sünhanehu ve teala'ya sığınırız.
Bu menfur ve merdud güruh da ehl-i nar olup, bu sıfatlar
ile sıfatiananlar eğer nedamet ve tövbe etmezlerse, malışer günü şeytanlada birlikte cehenneme sevkolunacaklardır:
_., ' o .,. .... . � s . .,.
�J� .JJ -"
V o izil ha l ev ila şey!lt ıynihim kalü inna mii'aküm innemii nahnü müstehzi 'ün ...
EI-Baka ra : 14
(Onlar şeytanları ile, kendilerini aldatan dostları ile yalnız
başlarına kaldıkları zaman biz sizinle beraberiz, biz ancak mü'
minlerle istihza edicileriz, derler.)
İNSAN-I-RUHANİ : Hem suretleri, hem de siyretleri insan
olup Allahu teala'nın men' ettiklerinden kaçınan, emirlerine canla \'e başla sarılan, ahlaklarını peygamberler ahlakı ile olgunlaştıran ve güzelleştiren, Hz. Adem'in tevazu'u, Hz. İdris'in zikir ve tesbihi, Hz. Nuh'un sabır ve tahammülü, Hz. İbrahim'in
sehaveti, Hz. İsmail'in teslimiyyeti, Hz. Musa'nın şecaati, Hz.
Harun'un hilmiyyeti, Hz. Davud'un şükrü, Hz. İsa'nın kanaatİ
ile sıfatlanan, mahlukat-ı ilahiyye şefkat ve ınerhamet besleyen
hasılı ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile tahallCık
eyleyen zümredir ki, bunlar cennet ehlinin sıfatlarıdır.
İNSAN-1-RAHMANİ : Fi Mak'ad-ı sıdk'a erişerek mazhar-ı
zat olan kutlu ve mutlu kişilerdir.
Tahal lilku bi-ahlaki I lahi ve a hlak-ı Resü lillah ...
(Allahu teala'nın ve Resfıl-ü mücteba'nın ahlaklarıyla ahlaklanınız.)
Hadis-i şerifinin sırrına mazhar olmuşlardır. Şu halde, mü'
minler için gaye ve hedef, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sel-
- 238 -
lern efendimizin bu Hadis-i şerifleriyle işaret huyurdukları Allah ve Resulünün ahlakı ile ahlakianınağa çalışmak, ralınıani sıfatlarla sıfatianmaktır ki, bunlar elbette ehl-i cennettir. İnsan-ı
Rahmani, yukarıdanberi saydığımız üstün ve mümtaz hasJet ve
sıfatiara sahip bulunan, müşfik, merhametli, herkese iyi ve güzel muamele eden, yaratandan ötürü her yaratılanı sayıp seven
Hakkın yarattıklarındr.:ı. güzel ve:ra çirkin diye ayırım yapmayan,
güzelliğin veya çirkinliğin altındaki sırları keşfeden, güzele ve
güzelliğe, latife ve letafete kendi arzu ve isteklerinin zorlamasıyla değil, hakkın emri olduğu için meyleden, çirkini ve çirkinliği yine hakkın emriyle kötü gören ve böyle bilendir. Hak, bu
kimselere yakın olduğu gibi, bunlar da kendilerini hakka iletirler. hakkı kendilerinde bulurlar, hakta kendilerini yok ederler
ve bunun sonunda da hak ile beka bulur ve ebediyyete ererler.
Olan müstagrak-ü envar vahdet-i nurdan söyler,
Tecelli nuruna vasıl olanlar Tur'dan söyler,
ENEL-HAK nüktesin pir-i ledünni halleder amma,
Gelı-i dar-ı tehayyürden, gelı-i Mansur'dan söyler ...
Bu zümrenin ahlakı, insanın kemaline işaret olup insanlığın en üstün ve yüce mertebesidir ki, bu rütbeyi ibraz edenle..-e
İNSAN-1-RAHMANİ ve o kutlu kişilere de İNSAN-I-KAMiL denilir. İnsan-ı kanıilin başı, reisi, örneği ve önderi Seyyid-ül-Ebrar aleyhi ve alihi salavatullah-il-Gaffar efendimiz hazretleridir.
Binaenaleyh, bu yüce makama erişebilmek saadet ve bahtiyarlığına nail ve mazhar olanlar, her bakımdan Nebiyyi zişanın mirasçıları ve halifeleridirler. Bu sebeple Allahu teala'nın halifeleri olarak Hakkın esrarını keşfeder, mest-ü hayran olurlar.
Ey aşık-ı sadık! ...
Yüz suhuf ve dört semavi kitap, taraf-ı ilahiyyeden peygamberler vasıtasiyle kullara tebliğ edilmiş ve bu kitaplada mü'minlere müjde ve beşeret ve kafirlere korku ve felaket haberi verilmiştir. Bu semavi kitaplardan Zebur, Hz. Davud aleyhisselama, Tevrat Hz. Musa aleyhisselama, İncil Hz. İsa aleyhisselam�
ve Kur'an-ı azim-ül-bürhan Nebi'ler serveri, veliler rehberi, aşık
- 239 -
ve sadıkların önderi ve ahir zaman peygamberi olan ve alemlere rahmet olarak gönderilen Habib-i Hüda ve şefi-i ruz-i ceza
efendimize indirilmiştir ki, semavi kitapların sonuncusu ve ef
·dalidir. Şeyh İlahi kaddesallahu sırrahul-ali efendimiz buyurmuşlardır ki:
- Semavi kitapların, bu şekilde nüzul etmelerinde büyük
ibretler vardır. Neden, evvela Zeöur, daha sonra Tevrat ve onu
takiben İncil ve nihayet son kitap olan Kur'an-ı kerim son peygamber olan Habib-i edib-i Kibriya efendimize nazil olmuştur?
Zira, Zebur'da yalnız şeri'at vardır. Tevrat'ta ise tarikat, İncil'
de hakikat ve nihayet Kur'an-ı aziymde ma'rifetullah vardır ki
bütün semavi kitaplar cem ve hatmolunmuştur.
Şu var ki, gerek Zebur ve gerekse Tevrat ve İncil; Davud,
Musa ve İsa aleyhimüsselama Allahu teala'mn inzal buyurduğu
şekillerini muhafaza etmemektedirler. Hepsi de tahrif olunmuştur. Bahusus, Kur'an-ı kerimin nüzuliyle gerek yüz suhufun ve gerekse daha önceki dört semavi kitapların hükümleri
nesholunmuş, kaldırılmıştır. Binaenaleyh, bugün şeriat, tarikat,
hakikat ve ma'rifet makamları Kur'an-ı azim-ül-bürhan ile sabittir.
Sadreddin-i Konevi kuddise sırruh efendimiz buyurmuşlardır ki Fatiha-i şerifede :
lyyAke nA 'büdü
(Ancak sana ibadet ederiz.)
makam-ı şeriate ve :
iyyake nesta 'ıyn
(Ancak senden yardım dileriz.)
makam-ı tarikate ve :
- 240 -
ihdinas-sırat-el-müstakiym ...
(Bizi rizayı ilahine iletecek o dosdoğru yola, hidayetine ilet.)
Makam-ı hakikate ve :
S ırat-el leziyne en 'amte aleyhim
(O riza ve hidayet yolu ki, kendilerine ni'metler bahş ve ıhsan buyurduklarının yoludur.)
Makam-ı marifetullah'a işarettir. Yani, bu dört ayet-i kerime şeri'at, tarikat, hakikat ve ma'rifetin tam kendisidir.
Şeri'at, işitmek ve vücudu ile hizmettir. Tarikat, işittiğini
ihlas ile işlemek, kalbiyle huzur-u hazrette olduğunu bilmektir.
Hakikat, ruhla hakka kurbiyyettir. Ma'rifet ise, sır ile hakka
vuslattır.
Demek oluyor ki, vücuda yapılan ibadete ŞERİ'AT, kalp ile
yapılan ibadete yani huzur-u murakabede TARiKAT, ruhla edilen huzura HAKİKA T, ahlak-ı hasene ile tezyİn olunan gönüle
ve müşahede-i hakikiyye ile elde_ edilen tecelliyat ve makamata
MA'RİFETULLAH denilir. Allahu teala'ya yapılan bütün ibadetlerde, bu dört mertebe sabittir ve bunlara müşahede ve dikkat edilmesi lazımdır.
Mesela, namazın şeri'atı yani vücudun vazifeleri kıyam, kıraat, rükfı, sücud, tesbih ve tcşehhüddür. Namazın tarikati yani
kalbin vazifesi tefekkür, hudfı ve huşfı'dur. Namazın hakikati
yani ruhun vazifesi ise mükaşefe ve müşahededir. Namazın ma'
rifeti yani sırrın vazifesi de keremgah-ı ilahiyye mi'rac ederek
fenafilh'th ve beka-billah'tır.
Zekatın şeri'atı yani vücudun vazifesi elle malı vermektir.
Zekatın tarikatı yani kalbin vazifesi sehavettir, daha doğrusu o
mah seve seve vermektir. Zekatın hakikatı, yani . ruhun vazifesi malı Allahu teala'nın rizası için vermektir. Zekatın ma'rifeti
- 241 -
yani sırrın vazifesi, vücudu hak yolunda bezletmek, mahveyle
mektir.
Oruçta da, bu dört mes'ele şöyle müşahede edilir:
1. Orucuh şeri'atı yani vücudun orucu, nefsi yemekten,
içmekten ve cinsi münasebette bulunmaktan men'etmektir.
2. Orucun tarikatı yani kalbin orucu ise, kalbi her türlü
şeytani vesveselerden tatbir etmektir.
3. Orucun hakikatı, yani ruhun orucu da, ruhu bütün kötü
ve çirkin huylardan arındırmaktır.
4 . Orucun ma'rifeti yani sırrın orucu ise, Allahu teala'dan
gayrına muhabbet nazarıyla bakmamak, masivayı terketmek ve
yalnız Mevlayı müte'al hazrederine bağlanıp muhabbet etmektir.
Bu açıklamaları yaparken, bir uyarma yapmak gerekiyor.
Gerek namaz ve zekatın, gerekse orucun hem şeri'atlerine, hem
tarikatleri.ne, hem de hakikatlerine aynı anda riayet etmekle,
bunların mari'fetlerine erişmek mümkün olabilir. Bu husus, kesinlikle bilinmeli ve yanlış anlaşılınaya asla yer vermemelidir.
Hac ibadetinde de bu dört mes'ele şöyle müşahede edilir:
1. Haccın şeri'atı yani vücudun haccı mikatta ihrama girmek, Arafat'ta vakfeye durmak ve belirli şartlada Beytullah'ı
tavaf etmektir.
2. Haccın tarikatı yani kalbin haccı nefsin organı olan vücudu yedi hicaptan (U'cub, kibir, gazap, riya, hased, hubbu cah
ve hubbu mal) kurtarmaktır.
3. Haccın hakikati, yani ruhun haccı ise ruhu safaya getirmek ve bütün çirkin ve kötü sıfatiardan arındırmaktır.
4. Haccın ma'rifeti yani sırrın haccı müşahede-i zata vuslat ve envar-ı sıfat olmaktır.
Şu gerçeği bir kere daha dikkatinize sunarım:
Şeri'at kemale ermedikçe, tarikat sırrı doğmaz. Çünkü, şeriat tarikatın, hakikatın ve ma'rifetin temelidir. Temelsiz · bir
binanın sağlam olmayacağı muhakkak olduğuna göre, şeri'atsız
tarikat, hakikat ve ma'rifet de sağlam olmaz. Bu noktadan haEnvAr-üi-KuiQb, cilt 2 - F : 16
- 242 -
reket edilecek olursa, şeriat kemale ermedikçe tarikat sırrı doğmayacağı gibi, tarikat kemale ermedikçe de hakikate vasıl olunmaz. Hakikat kemale ermeyince de ma'rifet nuruna ulaşmak asla mümkün değildir.
Bir kimse, şeri'ata taalluk etmeden nefs makamında kalırsa, o şeri'atsız kimsede şirk. küfür, büyük günahlar ve isyanlar
zuhura gelir. Bu çirkin ve kötü sıfatlar ise, Allahu teala ile kul
arasında hicap (Perde) olacağından o kimsenin Hakka vuslatı
mümkün ve mutasavver değildir. Evet, bu çirkin sıfatlar kulu
hicapta bırakır. Bu hicabı yırtmak için de o kulun Allahu teala'ya ortak koşmayı bırakarak tevhide, küfrü bırakarak islama,
isyanı bırakarak itaate, günahı bırakarak tövbeye gelmesi gerekir. Kişi, bu hicabı ancak böylece yırtabilir ve ancak bundan
sonra vuslat makamına erişebilir.
Bir de HİCAB-1-NURANİ vardır ki, Eyyub peygamber aleyhisselamın maruz kaldığı bela ve meşakkate sabretmesi ve bu
sabrının bir mesel gibi söylenerek dillere destan olması neticesi, Allahu zül-celal vel-cemal ile arasında nurani bir hicap hasıl
olmuştur.
Bunun için, tarikatle mütehallik olmayan kalp afetleri hicabında kalır. Hakikatle muhakkik olmayanın ruhu da ahlak-ı
zulmani hicabında kalır. Ma'rifetullah vasıtasiyle hayıda şerri,
akla, karayı seçemeyen HAKKAL-YAKİN hakkı bilmez. Hakkıyle hakkı bilmeyen ise hicap ve hayalde kalır.
Ey cemale aşık ve rizaya talip olan kardeşim :
Bütün hicapları geçerek vasıl-ı didar olabilmek için, her
mertebenin hakkını hakka vermek gerektir. Her mertebenin
ibadetlerini tam ve kamil bir ihlas ile eda ve ifa etmeden rizaya
talip ve didara vasıl olmak kabil değildir. Allahu sübhanehu ve
teala, cümlemize tevfikini refik eyleyerek bizleri vasıl-ı cennet-i
zat olmağa muvaffak buyursun. (Amin bi-hürmeti seyyid-il mürseliyn.)
Ey mü'min ve muvahhid kardeşim!
Allahu teala' dan kork, Allahu teala' dan korkanlar feyz-i ilahiyye nail olurlar. Allahu teala'ya ortak koşmaktan, şirk ve küfürden, ateşten kaçar gibi kaçmak, günah ve isyanlardan son
- 243 -
derece kaçınmak aklın ve kulluk görevinin icabıdır. Allahu teala'dan korkmayanlar, Rabbil-alemiyne asi olanlar her devirde,
her yerde mutlaka helak olmuşlardır. Bunun için, Allahu teala'
ya ita'atkar ol ki, rizayı bari hakka muti olanlara bahş ve ihsan
buyurulur.
Şeytana tabi olmayalım, nefs-i hevaya uymayalım. Zira, nefsin kötü ve çirkin arzu ve isteklerine esir olanlar dalalet bataklıklarında mahv-u helak olmuşlardır. Ecellerimiz gelmeden,
ölüm yakalanmıza yapışmadan, Azrail aleyhisselamın pençesine düşmeden, hakkın en büyük ihsanı olan hayat ni'meti
elimizden gitm€den, işlediğimiz bütün günahlara, suçlara ve isyanlara tövbe etmekte acele edelim. Zira, tövbede acele edenler
kurtulmuşlar, ebedi saadet ve selamete ermişlerdir. Akıllanmızı başımıza toplayalım, fırsat varken tövbelerimizi geciktirme·
yelim, bugün, yarın diye savsaklamayalım.
Ey insanlar! ...
Duyun, dinleyin ve iyi anlayın ... Allahu teala'nın kulu iseniz
sakın onu unutmayın. Zat-ı ahadiyyetini zikredenleri, Allahu teala zikreder. Bunu böylece bilin ve belleyin ki, dünya ahiretin
tarlasıdır. Buradan ahirete ne gönderdiysen, orada onu bulacaksın ... Bu gönderdiğin, kendi ellerinle takdim ettiğin ister iyman, ister isyan, ister ibadet ve ta' at, ister cürüm ve kabahat, ister hayır, ister şer, ne olursa olsun yakın bir gelecekte onu bulacak, ya cezanı çekecek veya safa süreceksin ... Ömürlerimizin
çoğu gitti, azı kaldı. .. Dikkat et ve ibretle bak, gör ve anlamağa
çalış! ... Çok az kalan zamanın hayırlı ve mutlu bölümü gayet az,
bela ve musibeti ise pek çok. Görmüyor musun, duymuyor musun? Kötülükler, şerler, zararlar cihana yayıldı. Bu fani alemin
eza ve cefası, mihnet ve meşakkati ise çoğaldıkça çoğaldı. Önünde sonunda terkedeceğimiz ve sevmediklerimize bırakacağımız
dünya hayatına biz ne kadar talip isek, ölüm ve ölüm meleği de
bize talip olmaktadır ama, biz bu gerçekten hala gafil bulunuyoruz, başımıza gelecekleri düşünemiyoruz. Sanki, ölüm sırası
bize gelmeyecekmiş ve bu dünyayı hiç terketmeyecekmişiz gibi
garip ve anlaşılmaz bir umursamazlık, vurdum duymazlık için-
- 244 -
de bocalayıp duruyoruz. Ne var ki, ne gafletimizin ne de umursamazlığımızın hiçbir faydası ve yararı olmayacaktır. İstesek
de, istemesek de, beklesek de beklemesek de ölüm ergeç yakamıza yapışacak, alem-i gayba götürecektir. Orada, ayıplarımiZ
olanca çıplaklığı ile meydana çıkacak, bütün yaptıklarımız açıklanacaktır. Bütün aza ve cevarihimiz, ellerimiz, ayaklarımız, gözlerimiz, kulaklarımız, hatta derilerimiz aleyhimizde tanıklık edeceklerdir. İşte, o günün hakimini ve malikini sakın unutma! ...
O günün hakimi ve maliki olan Melik-i Cebbar'dır. O gün, hiç
kimse, hiçbir şey yapmaya muktedir olamayacaktır. Zira, o gün
Allahu teala'nın günüdür, hesap günüdür ve hüküm yalnız alemlerin Rabbinindir.
İnsan, kendi fiil ve hareketleriyle kendisini ya aziz veya zelil ve sefil eder. Dünya ve ahirette aziz olmak isteyenler, Allah u
teala'nın emirlerine harfiyyen dikkat ve riayet etmeli, nehiylerinden şiddetle kaçınmalı ve bu fani alemde ahlak-ı ilahi ile ve
ahlak-ı Resul-i zişan ile ahlakianınağa çalışmalıdır ki, iki cihanda da aziz olabilsin. Bunun aksine hareketler ise, yani Allahu
teala'nın emirlerine uymamak, nehiylerinden kaçınmamak, günahlardan ve isyanlardan çekinmemek, kötü ve çirkin ahiakla
dilediği gibi yaşamağa özenrnek de insanı iki cihanda zelil, rezil ve sefil eder. Günah işleyen, işlediği bu günahı helal bilmedikçe belki kafir olmaz ama, ebedi alemde bu yüzden malıcup
ve perişan olabilir.
Din-i mübiyn-i islam, bi-zatihi azizdir, izzetlidir. İsiama tutunan ve sarılan da elbette aziz olur. Zira, bi-zatihi aziz olan,
kendisine tutunanı da elbette aziz eder. Netekim, sefile ve zeli
le yapışan mutlaka sefil ve zelil olur, bu zillet ve sefaletten kur·
tulamaz. Mesela, ne kadar zengin olursa olsun, bir kimse eğer
tama'kar ve hasis ise, onun bu kötü huyu kendisini halk nazarında hor ve hakir duruma düşürür. Kırk yıl çalışıp didinerek
kazanılmış bir mevki ve şeref, nefsine ve şeytana uyması sonucu işleyeceği bir kötülükle bir anda silinir ve gider.
Şeytan, abid ve zahid bir kul olarak yıllarca Rabbine ibadet etmiş ve kendisine göklerin yedi derecesinde dereceler verilmiş iken Hz. Adem aleyhisselama secde etmekten çekinmesi gi-
- 245 - '
·•.( -"
bi bir fiilinden dolayı ilahi rahmetten koğulmuştur.
Hz. Adem aleyhisselam (VE ALLEME ADEM·EL·ESMA'E
KÜLLEHA = Ademi yarattıktan sonra, bütün eşyanın isimlerini ona öğretti.) ayet-i kerimesiyle derecesi ilan edilmişken, Allahu teala'nın nehyettiği �ir şeye el uzatmak sonucu cennetten
çıkarılmış ve bir mihnet ve meşakkat evi olan bu fani aleme
indirilmiştir.
Bu anlattıklarım sana sakın hikaye ve masal gibi gelmesin.
Allahu teala'ya karşı işleyeceğin en küçük bir isyan, şeytan gibi
ilahi rahmetten koğulmana, Adem aleyhisselam gibi mihnet ve
meşakkatlere düşmene sebep olabilir. Yukarıda, bilvesile günahın küçüğü veya büyüğü diye bir şey yoktur demiştik. Tıpkı bunun gibi, Allahu teala'ya ibadet ve ta'atın da küçüğü ve büyüğü
yoktur. ibadet, ibadettir ... isyan, isyandır ... itaat, itaattır ... isyanların, yalnız cezaları küçük veya büyük diye ikiye ayrılır.
Hz. Adem aleyhisselam, li-hikmetin Allahu teala'nın nehyettiğine el uzattığı için pişman olmuş ve büyük bir nedametle
yıllarca tövbe ve istiğfar ettiğinden, tekrar dergah-ı izzete kabul
buyurulmuştur. Öyle ise, bizler de işlediğimiz kötülüklere, günahlara ve isyanlara tövbe ve istiğfar ederek tövbenin tadını ve
mağfiretin zevkini tadalım. Şeytan gibi isyana ve tuğyana devam etmeyelim. Çok basit bile olsa, bir sevap işlerneğe seğirterek gönül rİzasıyla sevaplar işlerneğe çalışalım ve alışalım. En
küçük ve en basit bir sevabın, bizi cennet-i a'laya ulaştıracağı gibi, en küçük ve basit bir isyanın da nara iletebileceğini aman
aman unutmayalım. En küçük ve basit bir sevabın, isimlerimizi
yücelterek Halık ve halk katında sevimli ve sevgili gösterdiği gibi, en küçük ve basit bir suçumuzcia bizleri Balık ve halk katında zeÜl ve rezil edebilir. Kerem ve ihsan sahibi, cömert olalım ki, bu güzel hasletlerimiz Halik ve halk katında günahlarımıza perde olsun. Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz: (İkram ve ihsanı seven cömert kişilerin,
günahlarını söylemeyiniz.) buyurmuşlardır. Ancak, yaptığımız
hayır ve yardımları, iyilik ve güzel arnelleri desinler diye riya ile
değil, Allah rizasıyçün yapalım. Yaptığımız iyilikleri, kendilerine yardım ettiğimiz kimselerin başlarına kakarak, onları min-
- 246 -
net ve zillet altında bırakarak iptal etmerneğe de özellikle dikkat edelim. Bu hayır ve iyilikleri hak için yapacak olursak, hak
bizleri mahbub eder. Riya için yapılacak olursa, belki halk bizim için cömert, eli açık, iyiliksever, hayırsever der ama, ahirette hiçbir nasibimiz kalmaz. Allah için yapılan hayırlar ve iyilikler asla kaybolmaz ve sahibini dünya ve ahirette üstün ve
yüksek derecelere eriştirir. Zira, Allahu teala va'idinden döner
va' dinden dönmez. Hayır ve iyilik yapanlar, önünde sonunda
hayra ve iyiliklere erişirler. Netekim, şer ve günah işleyenler de
ergeç belalarını bulurlar. Hayır veya şer işlemek, tıpkı bir tarlaya tohum atmak gibidir. Tarlaya atılan tohumun hemen mahsul vermediği gibi, arnellerinin sonucu da zamanla önüne çıkar.
Ma'na tarlasına atılan tohumlar, eğer kötülük ve şer tohumlan
ise, o tohumlar daha mahsul vermeden nedamet, gözyaşı ve tövbe ile onu imhaya çalışmalıdır. Eğer, ektiklerin iyilik tohumları
ise riya, süm'a (Gösteriş, duyulsun ve söylensin diye yapılan işler) ile yahut başa kakarak, minnet altında bırakarak onları ezmemeli, yok etmemelidir. Tam tersine; salih amellerle, şükürle,
gözyaşı ve ihlas ile o tohumları sulamalıdır ki, mahsul ve meyve
alına bilsin.
H İ KAYE
Vaktiyle bir ülkede iki kardeş vardı. Bunlardan büyüğü
abid, zahid ve salih bir kimseydi. Allahu teala'nın emrettiği bütün ibadet ve ta'ati elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar yerine getirrneğe çalışır, nehiylerinden şiddetle kaçınırdı. Yalnız,
Allah yolunda gaza etmemişti ve bundan dolayı hatırladıkça
üzülürdü. Günlerden birgün, o ülkede gaza ilan olundu ve bütün ehl-i iyman gazaya gitrneğe hazırlandılar. Savaşa gitrneğe
bedeni kudret ve takatieri olmayanlar da, hazırlanan gazilere silah, yiyecek, giyecek veya binecek yardımı yapmak suretiyle cihad ecrinden nasiplerini alınağa çalışıyorlardı. Sözünü ettiğimiz iki kardeşten büyüğü de can ve gönülden arzuladığı gazaya
katılarak şehitlik rütbesini ihraz veya hiç olmazsa gazi unvanını alarak Allahu teala katındaki derecesini yükseltmek niyyet-i
halisanesiyle hazırlığını yaptı ve kardeşini yanına çağırarak:
- 247 -
- Ben, gazaya gidiyorum, onun için yengeni sana emanet
ediyorum . Eğer, şehit olursam onu son nefesine kadar koru ve
kolla, yok gazi olup dönmek nasibimde varsa, ben avdet edineeye kadar bütün ihtiyaçlarını temin et ... Namus ve mukacidesatım olan yengeni evvel Allah sana emanet ediyorum, dedi ve
islam gazileriyle cihada iştirak etmek üzere yola çıktı.
Aradan bir zaman geçti, şeytan genç adamı igva ve igfale
başladı. Yengesi genç ve güzel bir kadındı. Kocası da gazaya gitmiş olduğuna göre pek ala kendisine ram olabilirdi. Günlerce,
fırsat kolladıktan sonra bu kötü niyyetini nihayet yengesine de
açıkladı. Namuskar, ırz ve iffet sahibi ve gazaya giden kocası kadar iymanlı bir kadın olan kadıncağız, bu umulmadık ve beklenmedik çirkin teklif karşısında şaşırıp kalmıştı. Kayın biraderine nasihat etmeyi uygun buldu ve ona:
- Senin teklifinden, Allahu teala'ya sığınırım. Kaldı ki,
ağabeyin beni sana Allah için emanet etti, hiç emanete hıyanet
olur mu? Bu kötü ve çirkin düşünceyi kafandan sil ve at, ben
de bunu hiç duymamış ve işitmemiş olayım. Hem, sana söz veriyorum, bu mes'eleden ağabeyine asla bahsetmeyeceğime de
yemin ederim. Benden elini çek ve bunu unut, ağabeyinin ırzı
senin de ırzın demektir. Hem unutma ki, kocam şu anda din ve
devlet düşmanlarının karşısında bulunuyor ve ben bir mücahit
karısı olmakla öğünüyorum. Kendine acımıyorsan, bana acı ve
böyle çirkin bir fiili ikimize de layık görme ... Hemen Allahu teala'ya tövbe ve istigfar et, o gafur ve rahiymdir, tövbeleri kabul
edicidir, umarım ki seni de affeder. Allahu teala'dan kork ve hesap gününü de unutma, ne sen tekiifte bulunmuş ol, ne de ben
bu teklifini duymuş olayım, bunu ikimiz de unutalım ve aramızda bir sır olarak tutalım. Ağabeyin burada yoksa, alemierin Rabbi her işimize vakıftır, dedi .
Fakat, adamın bu haklı ve yerinde öğütlere kulak verecek
hali yoktu. Şehvet hırsı bütün benliğini sarmış, ondaki utanma,
malıcup olma, vazgeçme duygularını temelinden sarsmıştı. hi
daha da azıttı ve zavallı kadıncağıza:
- Ya teklifime razı olursun, yahut başına gelecekleri sen
bilirsin, tehdidiyle gözdağı verrneğe bile kalkıştı.
- 248 -
Biçare hatun, her ne kadar diretti ve:
- Hayır, ben ölürüm de düşman karşısında savaşan kocamın namusuna halel getirmem ve sana hiçbir zaman teslim de
olmam, dediyse de mel'un adam:
-O halde sen bilirsin, dedi. Bundan sonra başına gelecekleri sen düşün! ...
Yengesi de bu açık tehdit karşısında yılınadı ve:
- Ne yaparsan yap, Rabbim benim intikamımı sende koymaz, herkes yaptığı kötülüğün cezasını ergeç görür, diye kestirip attı.
Yen gesinin bu haklı direnişi karşısında, hırsından kuduran
hain kayın birader, dörı tane yalancı şahit tedarik etti ve kendi
ayarındaki bu sefih insanları tanık göstererek kadıya müracaatla zavallı ma'sum kadıncağızın zina ettiğini ileri sürdü. Bunda muvaffak da olarak adaleti de yanılttı ve bu yalancı şahitierin ifadelerine dayanarak zina ettiği iddia ve isbat edilen o ma'
sumenin recmedilmesine, yani yarı beline kadar toprağa gömülerek taş atmak suretiyle öldürülmesine karar aldı.
İslam şeri' at ine göre, başından nikah geçen kimse ister kadın, ister erkek, zina ettiği dört şahide ispatlandığı takdirde yukarıda anlattığımız şekilde taşlarla öldürülür, başından nikah
geçmemişse yüz değnek vurulur ve halka teşhir edilirdi.
Yalancı şahitlik ederek dünya mahkemesinde ma'sum ve
afif bir kadını zina gibi çok ağır bir suçla itharn eden gafiller ve
hainler, asıl büyük adalet gününde, huzur-u ilahide ve o mahkeme-i kübra'da kendilerini mahkum ettirdiklerinin farkında değillerdi. Zira, ehl-i ırz ve ilietten olan bir kadına zina isnad etinek keba'ir dediğimiz büyük günahlardandır ve bunu irtikap
edenler, dünya ve ahirette Allahu teala'nın la'netine uğrarlar:
lnnel leziyne yerınOn-el muhsanat-il gafi lat-11 mü'minAti lll'lrn.ı fid-dünya
vei-Ahireti ve l ehüm azabün azlym... En-NQr : 23
- 249 -
(Onlar ki) iftira edildiklerinden habersiz, hür ve afif mü'
min kadınlara isnat ve iftira ederler. Dünyada da ahirette de Allahu teala'nm rahmetinden tardedilmiş, ilahi la'nete uğramışlardır. Onlar için pek büyük bir azap da vardır.) '
Evet, hükm-ü eelili ilahi budur ve mutlaka böyle olacaktır.
Biz, hikayemize devam edelim:
Ma'sum kadıncağızı, hükmün infaz edileceği yer olan bir
mezarlığın yanına getirdiler ve o afifeyi göğsüne kadar bir çukura gömdüler, ilk taşı kayın biraderi olacak hain attı ve hazır
bulunanlar da dünya mahkemesinin hükmünü yerine getirebilmek gayretiyle taşlamağa devam ettiler. İyınan ve haya ile dop·
dolu biçare hatun kan revan içinde kaldı ve bir süre sonra o ana
kadar dimdik duran başı öne doğru eğildi, nefesinin kesildiğini
ve öldüğünü zannettiler ve halka ibret olması için o halde bırakarak herkes işinin gücünün başına döndü.
Akşam olmuş ve hava kararmıştı. Meş'um bir iftiraya uğrayan kadıncağız henüz ölmemişti, inliyordu. Oradan geçen
merhametli bir zat, işin farkına vardı ve hatunu oradan çıkararak konağına götürdü, yaralarını ilaçlayarak sardı, günlerce te�
daviden sonra kendisine geldi ve başından geçenleri kendisini
kurtaran ve iyileştiren zata ağlayarak anlattı. Konak sahibi, bu
haliyle onu geri göndermenin uygun olmayacağını düşünerek
kendisini alıkoydu ve ev işlerinde eşine yardım etmesini istedi.
Gel gelelim, talihsizlikler zavallı kadıncağızın yakasım bırakmıyordu. işin iç yüzüne vakıf bulunan bir zenci köle, sağlığını kazandıkça güzelliği meydana çıkan kadıncağıza göz koydu ve bir
fırsatını bularak ona tecavüz etmek istedi. Kadın onu şiddetle
reddederek:
- Ben, namusum uğruna bu hallere düştüm, ırz ehli ve evli bir kadınım, benden elini çek, dediyse de dinletemedi. Gözleri
dönen zenci köle işi gittikçe azıttı ve kadına:
- Bana teslim olmazsan ben de sana yapacağımı bilirim,
tehdidini savurdu. Bu kadarıyla da yetinmeyerek evin hanımına
gitti ve :
, - Ah benim altun yürekli hanımım, beyefendi bu günah-
- 250 -
kar kadını evimize neden getirdi biliyor musun? Seni boşayacak
ve onu nikahlayacak, haberin olsun sadakatim dolayısiyle seni
uyardığımı sakın kimseye belli etme, dedi ve o ma'sumeyi evin
beyi ile sevişiderken gördüğünü yeminlerle temin etti.
Evin hanımı kıskançlıktan deliye dönmüştü. Kocasına:
- Bu evden ya o günahkar kadın gider ya da ben! ... diye
diretti. Adamcağız her ne kadar:
- Yapma hanımcığım, valiahi yalan bunlar. Bu hatun afife ve ırz ehlidir ve eviadım yerindedir. Sen benim karımsın ve
çocuklarımın anasısın. Ne o hatun bana varmayı ne de ben onu
nikahıma almayı düşünemeyiz. Biçare, bir iftiraya kurban olmuş, bugün ırz ve iffetini koruyacak kimsesi ·de yok, dediyse de
eşini ikna edemedi. Evinin harkının yıkılınaması için, hayatını
kurtarıp sağlığına kavuşturduğu kadıncağıza biraz para verdi.
ve:
- Kusura bakma kızım, dedi. Görüyorsun ki, olmayacak
bir mes'eleden evim yıkılacak, Allahu te_ala sana yardımcı olsun,
var başının çaresine bak ...
Kendisine ikinci defa iftira eden zenci köle, kapı aralığında ona: ·� . .. •.1 ·,
"
- Bana teslim olmadın ama, seni dışarıda bekleyen yüzlereesi var, diyerek iğrenç fiilini açıkladı. Kadıncağız, Hakka tevekkül ederek nereye ve ne tarafa gideceğini bilmeksizin yola
koyuldu. Bir müddet sonra, bir yolun kenarında halkın toplanmış olduğunu gördü ve yanlarına sokuldu. Bir adamcağızı, merkebe ters bindirmişler, herkese teşhir ediyorlardı. Bu cezanın
sebebini sordu ve adamm birisine borçlu olduğunu, fakat borcunu ödemediğini, bu yüzden alacaklısının da adamın boynuna
(MEDYÜN VE MAHCÜZ) yaftası asarak kendisini teşhir ettirdiğini öğrendi. Borcu ödendiği takdirde bu cezasının bağışlanıp
bağışlanmayacağını sordu ve müsbet cevap alınca, konak sahibinin kendisini uğurlarken verdiği paradan o adamın borcu
miktarını ödedi ve borçlu salıverildL Kadıncağız şaşkın ve fakat mütevekkil yoluna devam ederken, borcunu ödeyerek teş·
hir edilmekten kurtardığı adamın peşinden geldiğini farketti.
- 25 1 -
O kimse, kadının yanına yaklaştı ve kendisine teşekkür etti. Kadın da kendisine:
- Ben, bunu Allah rizasıyçün yaptım. Bana yapılan bir iyilik dolayısiyle insanlara borçlanmıştım, seni o cezadan kurtarmakla, insanlığa o borcumu da ödemiş oldum, dedi.
Fakat, tıyneti bozuk adam sinsi sinsi gülümseyerek:
- Sen bu palavraları başkasına anlat, cevabını verdi. Ben,
senin beni neden kurtardığını biliyorum. Çünkü, bana aşıksın
ve bunun için de benim olacaksın, diyerek tecavüze yeltendi. Kadın:
- Büyüklerimiz, zalime yardım etme, sonra yardım ettiğin
o zalimin şerrine uğrarsın derlerdi. Bu sözün hak ve gerçek ol ·
duğunu bilirdim ama, ne yazık ki senin böyle bir zalim olabileceğini bilernedim. Senin bana yaptığın teklife ram olmaktan ve
Rabbime isyandan korkarım, ne senden ve de tehditlerinden
korkmam, dedi ve çekişe çekişe deniz kenarına geldiler. Orada,
kereste yüklü bir gemi bulunuyordu. o zalim adam kadıncağıza:
- Madem ki bana teslim olmadın, ben de seni şimdi bu gemicilere satayım da gör, dedi ve gemicilere dönerek:
- Bu kadın benim cariyemdir, isterseniz size satarım, teklifinde bulundu. Genç ve güzel kadını çok beğenen gemiciler de
pazarlık ederek kadını adamdan satın aldılar. Bağırıp çağırmak, istimdat etmek faydasızdı, aynı tevekkülle gemiye dQğru
giderken, o hain ve zalim adam kadıncağızın kulağına:
- Bana teslim olmadın ama, sana şimdi yirmi kişi sahip
olacak, diye fısıldadı ve paraları aldığı gibi sür'atle oradan
uzaklaştı. Kadıncağız, gemicilere cariye olmadığinı, hür ve evli
bir kadın olduğunu, ehl-i ırz ve iffetten bir kadına böyle bir milamelenin caiz olamayacağını anlatmak istediyse de dinletemedi. Gerçekten yirmi tane azgın gemicinin arasında kalmıştı. Ne
yapacağını ve nasıl kurtulacağını düşünürken, gözlerinden yaşlar boşandı ve ellerini dergah-ı barigah-ı ahadiyyete açarak niyazda bulundu:
- Ya Rab! Ben aciz bir kulunum, sen ise acizlerin yegane
melce'i ve yardımcısısın. Sana dayandım, sana güvendim ve şu
ana kadar ırzımı, iffetimi ve namusumu korudum. Başıma ge-
- 252 -
len bunca felaket ve musibetlere sabrettim. Sana, hiçbir zaman
şikayette bulunmadım. Ama, artık sana sığınıyor ve senden yardım diliyorum. Benden yardımını esirgeme, bana imdat ve merhamet eyle Allahım ...
Mazlum un duası ile Allah u tea la arasında hicap yoktur.
Mazlum, kafir dahi olsa Allahu azim-üş-şan yine imdadına yetişir. Netekim, bu mü'mine ve muvahhide hatunun da duası derhal müstecap olmuştu. Kendisini, o zalimden satın alan gemiciler, bir anda birbirlerine düşman kesilmişler:
- O kadın benimdir, onu ilk gören ve parayı vermeyi teklif eden benim ...
- Hayır, benimdir ölürüro de onu hiçbirinize kaptırmam.
- Siz, ikiniz de avucunuzu yalayın, kadın benim olacaktır.
Münakaşa ve münaza'asıyla kıyasıya döğüşmeğe başlamışlardı. Düşenler, yaralananlar, kan revan içinde kalanlar, vahşi
kurt sürüleri gibi tekrar tekrar birbirlerine saldırıyorlardı. Bu
kanlı boğuşma sonunda gemicilerin hepsi ölmüş, yalnız birisi
ayakta kalmıştı ki, sendeleyerek kadıncağıza doğru yaklaşırken
o da dengesini kaybederek denize yuvarlanmış ve civarda toplanan köpek balıkları tarafından parçalanıvermişti.
Evet, denizlerde ve dağlarda bulunan canavarlar, gözlerin
görmediği mikroplar, rüzgar, ateş, su ve benzerleri Allahu teala'nın ·ordusudur. Mevlay-ı müte'al, kimi kahredecekse bunlardan veya benzerlerinden birisini o kimseye, o kavme veya o millete mtlsallat eder, o kimseyi, o kavmi ve o milleti helak eyler.
Mülkün tamamı, Allahu azim-üş-şanın yed-i kudretindedir. On,un
iradesi olmaksızın bir yaprak bile kıpırdayamaz. Herşey, ori.un
iradesi ve dilemesiyle olur, herşey onundur ... Akıl ve göz sahipleri için bunun böyle olduğu aşikardır.
Hikayemize devam edelim:
Kadıncağız, koca gemide yalnız başına kalmıştı. Latif bir
'rüzgar, gemiyi enginlere doğru çekip götürüyordu. Zira, deniz,
rüzgar ve gemi böyle emir almışlardı. Görünmeyen kuvvetler,
gemiyi idare ediyorlardı, senin vücudünü de götürdükleri gibi! ..
Böylece, o koca gemi gece gitti, gündüz gitti, gitti de gitti. ..
Gemi gidedursun; namus ve iffeti uğruna türlü musibetlere ve
- 253 -
belalara giriftar olan o pakizeye Allahu teala'ya tevekkülü, kocasına vefa ve sadakati, her türlü meşakkate ve mihnete tahammülü ve sabrı berekatıyla velilik rütbesi bahş ve ihsan buyuruldu ve taraf-ı ilahiden kendisine:
- Vasıl olacağın !imanın bulunduğu ülkenin hükümdarına
bu gemiyi hediye el. .. Sana bir zaviye vermesini kendisinden
iste ve o zaviyede tabipierin tedaviden aciz kaldıkları hastaların
şifa bulmaları için sana ŞAFi ism-i eelilimin tecelliyatını bahşettim. Cüzzamlı ve baraslı hastaları oku, senin nefesinle onlara
şifa ihsan edeceğim. Yalnız, okuduğun hastalara:
- Allahu teala'ya karşı işlediğin hangi isyandan ötürü bu
derde müptela olduğunu söylersen, şifa bulursun. Yalan söyleyecek olursan, şifadan ümidini kes , dersin ... Seni, bu rütbeye
eriştirdim, benden razı mısın? ilham ı zuhur edince, o ahiret hatunu:
- Ya Rab!. .. Senden nasıl razı olmam ki, sen bir kula bir
şeyle tecelli ettiğin halde o kul senden razı olmazsa, o kul mudur? nİyazında bulundu.
Bir sabah, gemi büyük bir şehrin !imanına girerek durdu ..
Gemiye gelen memurlar kadından niçin geldiğini ve ne istediğihi sordular. Kadın onlara:
- Bu gemi, yükü ile birlikte bu ülkenin sultanına hediyemdir. Kendisine haber iletiniz, lutfen bu hediyemizi kabul buyursunlar, cevabını verdi.
Mes'eleyi, hükümdara arzettiler. Kadını huzuruna kabul
etti, teşekkürden sonra bir arzusu olup olmadığını sordu. O ülkede orman bulunmadığı için, kereste gayet kıymetli sayılıyordu. O cennet hatunu sultana:
- Adaletle saltanatınızda daim olmanızı dilerim, dedi. Bana küçücük bir zaviye yaptırarak vakfetmek lCı.tfunda bulunursanız, benim için kafidir.
O zaman, hükümdar kendisine dedi ki:
- Sana o zaviyeyi açınanı emreden, bana da o zaviyeyi
yaptırarak hediye etmeınİ emreyledi.
Sultanın emriyle derhal bir zaviye yapıldı ve o veliyyeye
teslim edildi. Yerleşir yerleşmez, kendisine taraf-ı ilahiden bahş
- 254 -
ve ihsan huyurulan şifa kudretini bütün ülkeye ilan ettirdi. Yüzlerce kör, cüzzamlı ve hasta zaviyeye akın etmeğe başladılar.
Bu bela ve musibete neden ve nasıl giriftar olduklarını dosdoğru söylemek şartiyle şifaya kavuştular, memnun ve mesrur yurtIanna ve yuvalarına döndüler. Anadan doğma kör olanlar, günah işlemediklerini, böyle doğduklarını söylüyorlar, o cennet
ha tunu:
- Sözün doğru ise, ŞAFi olan Allahu teala sana şifa bahş
ve ihsan buyursun, diyor ve BİSMİLLAH ile gözlerini meshederek hemen gözlerini açıyordu. O zavallıların karanlık dünyaları, Hakkın nuruyla nurianıyor ve aydınlanıyordu.
Veliyye, bu işi aldığı emir gereğince daima bir perde arka
"ında oturarak yapıyordu. Artık, şöhreti yerleştiği ülke sınırlarını da aşmış ve çok uzak ülkelere kadar ulaşmıştı. Çok uzak
ülkelerden yıllarca dertlerine derman bulamayan hastalar, akın
akın o şehre koşuyor ve şifaya kavuşuyordu.
Biz dönelim, o mübarek hatunun bıraktığı ülkeye:
Kendisine ilk ihanet eden hain kayın birader başta olmak
üzere, yalancı şahitlik eden dört mel'un, kadıncağızı ikinci barınağı olan zatın konağından tasalhlt. ve tecavüıüyle koğulmasına
sebebolan zenci köle, kendisini borçlusunun elinden kurtardığı
halde onu cariye diye gemicilere satan haydut da cezasız kalmamış ve hepsinin gözleri kör olarak yaptıkları kötülüğün ve haksızlığın azabını daha bu fani alemde iken çekrneğe başlamışlardı.
Evet, yapılan kötülük ve haksızlıkların cE:zası bazen hemen
zuhura gelebilir. Fakat, ekseriya te'cil ve te'hir olunur. Fakat,
mutlaka cezasız kalmaz ve kötülük edenler ergeç azaba duçar
olurlar. Onun için, insanoğlu her zaman tövbe ve istigfar etmeli, salih arneller işlemelidir ki, hasenat seyyi'a·�ı giderir:
!l,·-. , ,J _, •• , �· �:
' .. \ "' ....... \ \ . � .. . / \ 0\ lo.,) � � � .. """ � """' . " � ""'
innel-hasenftti yüzhibnes-seyyi 'ftt . . .
HOd : 114
(Hasemlt büyük günahlardan gayrı seyyfeleri giderir).
- 255 -
Kadıncağızın kocası, gazadan dönmüş gerçekten arzuladığı
GAZi rütbesini almıştı. Allahu teala, gazilerin atlarının ayak tırnaklarının çıkardığı kıvılcıma kasem etmektedir ki, ne büyük
bir şeref! ...
Vel-lldiyati dabhan fel-mQriyllti kadhen fel-mugiyrati subhen fe-eserne
bihi nak"an fe-vasatne bihi cem'an ... ,
EI-Adiyllt : 1 - 5
(Gaza meydanlarında nefes nefese koşan adar hakkıyçün,
tırnakları ile taştan ateş çıkaran atlar hakkıyçün, sabahleyin
baskın eden v� tozu dumana katarak düşman ordusunu yaran
adar hakkıyçün ... )
Evet, o koca mü'min ve koca gazi yurduna ve yuvasına dönmüş ve kardeşine eşinin ne olduğunu sormuştu. O insanlığın yüz ,
karası mel'un, utanmadan ve sıkılmadan ağabeyisine de aynı
yalanı tekrarlamış ve yengesinin kötü yola düştüğünü, kendisini zina ederken suçüstü yakaladığını, adaletin tahakkuk ve tezahür ederek recmolunmak suretiyle cezayı sezasını bulduğunu
anlatmaktan çekinmemişti. Adamcağız, bu habere şaşmış kalmış: « Fe-sübhanallah! Oysa, iyi bir kadına da benzerdi. Demek
şeytana uydu ve cezasını buldu . .. » diyerek bir daha evlenmek
şöyle dursun, kadın lafını ağzına bile almaksızın, ibadet ve ta'atine devama başlamıştı. Zahirde kardeşi ve batında düşmanı
olan hain kardeşiyle hayatını sürdürrneğe devam ediyordu. O
ırz ve iffet düşmanı, o kendisine emanet edilen ma'sume kadına göz koyarak türlü bela ve musibetlere iten o alçak, elbette cezasız kalmayacaktı ve netekim bir sabah kalkınca gözlerinin
kör olduğunu anlamıştı . Evet, görmüyordu ve bu haliyle de yine ağabeyisinin başına bela olmuştu. Adamcağız, karısının felaketiyle kalırolurken kardeşinin de kör oluvermesi ayrı bir musibetti. Yalnız, o ırz düşmanı müfteri mi ? Hayır! ... Ona yalancı
- 256 -
:şahitlik eden dört mel'un, zenci köle, borcundan halas ederek
teşhir olunmak zillet ve mahcubiyetinden kurtardığı halde tasallut eden ve onu gemicilere satan sahtekar , gözlerini kaybetmişler ve daha bu iı.lemde iken zulmete gömül:müşlerdi.
O cennet hatununun şöhreti. bunların bulundukları ülkede de duyulmuştu. İlk ceza olarak göz nurunu kaybeden hain,
ağabeyisine yalvarıyordu:
- Sen bilirsin ağabey! ... Şu herkesin dillerine destan olan
hatuna biz de gidelim, ola ki derdime derman bulurum. Söylenildiğine göre, anadan doğma kör olanları, c-izzamlıları, baraslıları bile iyi ediyorm\}ş. Herşeye razıyım, tek şu gözlerim açılsm, diyordu.
Nihayet, iki kardeş yola düştüler, az gitt:Jer, uz gittiler dere tepe düz gittiler, kona kalka, yorula inieye yollarına devam
ettiler. Bir gece, bir konağa misafir oldular. Konak sahibi bunlara i'zaz ve ikram etti ve seyyahat sebeplerini sordu. Mes'eleyi
öğrenince:
- Benim de zenci bir kölem var, dedi. Yıllardır sadakatle
hizmet ederdi. Fakat, geçenlerde onun da gözleri görmez oldu.
Acaba kendisine yolda refakat edecek ve hizmetinde bulunacak
birisini katsam ve bütün masraflarını da ödesem bu zavallıyı da
beraber götürür müsün üz?
İki kardeş buna da razı oldular. Zenci köleyi de beraberlerine alarak tekrar yola koyuldular ve sonunda o azizenin yerleştiği ülkeye vardılar, sordular ve zaviyesini buldular. Tıklım
tıklım dolu idi. Yanına giren hastalara:
- Soracağım sorulara doğru cevap verirsen gözlerin açılır.
Yalan söylersen, ömür boyu kör kalırsın, ihtarında bulunuyor
ve sonra soruyordu:
- Allah u teala'ya isyanda bulund un mu? Kullardan AH aldın mı ?
Hasta , yaptığı hata veya günahı söylüyo::- o zaman azize:
- ilahi!. .. Bence meçhul, sence malum ... Bu zat doğru cevap veriyorsa gözlerini aç ve kendisini affu ınağfiret buyur. Yalan söylüyorsa, onu senin adaletine terkettim, diye niyazda bulunuyordu. Eğer, hasta doğru cevap verm.işse gözleri görm�yen
- 257 -
görmeye başlıyor ve başka bir hastalığı olanlar da derhal şifaya kavuşuyordu.
Günlerden bir gün, kocasıyla kayın-biraderinin ve kendisine tasallCıt ve iftira eden zenci kölenin geldiklerini gördü, adeti
üzere perde arkasından kocasına, soracağı soruları kendisinin
de dinlemesini bildirdikten sonra, hain kayın-biraderine m�tad
sorularını yöneltti. O zalim adam :
- Ağabeyimin yanında konuşamam, cevabını verdi.
Veliyye, kendisine cevap verdi :
- Öyle ise gözlerin açılmaz ve örnrün oldukça kör kalırsın,
dedi ve zenci kölenin getirilmesini emretti. Aynı suale muhatap
olan zenci köle ağlayarak aniatmağa başladı :
- Benim salih ve abid bir efendim vardı. Bir gece, konağa
bir iftira neticesi recmolunmak cezası verilen yarı baygın ve yaralı bir kadın getirdi. Günlerce o:nun tedavisiyle meşgul oldu ve
sıhhatine kavuşturdu. Kadın, fevkalade güzeldi. Şeytana uydum
ve kendisine olmayacak tekliflerde bulundum. Şiddetle reddet�
ti ve ırz ve iffetini koruyabilmek için bu hallere düştüğünü, evli
olduğunu, bir iftiraya maruz kaldığını söyledi. Gözümü, hırs ve
şehvet bürümüştü, ondan gayrı kimseyi göremiyordum, bunun
için de bir gölge gibi peşinden ayrılmadım ama, kadın asla razı
olmadı ve her defasında beni reddetti. Nihayet, evin hanımının
kıskançlık damarlarını tahrik edecek yalanlar ve iftiralar uydurarak o zavallı hatunu sokağa attırdım. Allahu teala'ya isyanım çoktur ama en büyük günahırnın bu olduğu kanaatindeyim.
Çünkü, o biçare gittikten bir süre sonra gözlerim kapandı ve
görmez oldum. Dünya benim için karardı, dedi.
Veliyye, zenci köleyi tasdik etti :
- Aşkolsun, doğru söyledin, dedikten sonra :
- Ya Rab! ... Bu kulun doğru söylüyor, gözlerinin nurunu
lutfet kendisine iade eyle, nİyazında bulunur bulunmaz, zenci
köle :
- El-Hamdü Iillah, görüyorum ... Görüyorum! ... diye inleyerek Rabbil-alemiyne hamd-ü sena ve o veliyye'ye de teşekkürEnvAr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 17
- 258 -
ler etti. Üzerinde bulunan ne kadar kıymetli eşya varsa hepsini,
o azizenin huzuruna takdim etti ve fakat :
- Sen bir kölesin, al bunları ve esan�tten kurtul, Allahu
· teala'ya kulluk et ve bir daha da Hakka asi olma, cevabıyla aynca irşada kavuştu.
Daha sonra, yine kayın-biraderine dönerek :
- Hala konuşmayacak mısın? diye so:c·du. Konuş ki, gözlerin açılsın ...
Ha'in kör, israr etti :
- Ağabeyim dışarı çıksın, o zaman konuşurum ...
Veliyye kendisine cevap verdi :
- Ağabeyinin yanında konuşmaktan haya ediyorsun da .
herşeyi hakkıyle gören ve bilen Allahu teala'nın huzurunda işlediğİn kötülük ve haksızlıklardan ha ya etmiyor musun?
Kör kayın-birader, ağlayarak anlatma�;a başladı. Yengesine karşı ötedenberi meyil ve alakası olduğt.nu, ağebeysinin gazaya gitmesinden yararlanarak bu kötü ve iğrenç tasavvurunu
kuvveden fiile çıkarınağa yeltendiğini, çok afif ve dürüst bir kadın olan yengesinin kendisini şiddetle reddetmekle beraber,
tövbe ve istiğfar etmesi şartiyle bu işin aralarında bir sır olarak
kalacağını da temin ettiğini, bu hak teklife de yanaşmadığını
ve nihayet dört yalancı şahit bularak yengesine zina suçunu isnad ve isbat ettiklerini ve o namuslu kadının recmolunmasına
kadar gittiklerini hikaye etti ve bu körlük beliyyesinin de bu
isnad ve iftirasının bu korkunç kötülük ve haksızlığının cezası
olduğunu bildiğini ilave etti.
Bütün bunları, büyük bir sabırla dinleyen veliyye onu da
tasdik ederek :
- Evet, doğru söyledin ... Sana, bu kdtü isnad ve iftiranda yalancı şahitlik edenler de senin gibi kör olmuşlardı, onlar
da geldiler ve onlar da doğru konuştular ye bu sayede de gözleri açıldı, dedi ve :
- İlahi! ... Suçlarını itiraf eden bu zavallının da gözlerini
aç, diye niyazda bulundu ve kayın-biraderin de gözleri o anda
açılıverdi.
- 259 -
Gazi agabey ise, bütün bu itirafları dinledikten sonra ne yapacağını bilemiy�r du. Günahkar kardeş de, ağabeyisinin yüzüne bakamıyo:rc.h ı . Sanki, mahkeme-i kübra kurulmuş, yerlerin
ve göklerin mali�d ve hakimi Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri KADI olmuş, suçluların ayıpları ortaya dökülmüş, günahkarlar Enbiya ve Evliya yanında malıcup ve perişan olarak yüzleri kararmış giei müfteri kaym-birader de defterini okumuştu.
Şu kadar ki, gözleri açılmadan defter-i a'malini okuyan bu gafil, gözleri açılınca bu kara yazıyı ağabeyisinin nefret taşan yüzüne bakarak okuyuvermiş ve o suretle meclisten çıkarak gözlerden kaybolmuştu.
Gazi, ruhsat alıp çıkmaya hazırlanırken, veliyye kendisine:
- Siz, biraz durunuz ... demiş ve saklandığı perdenin arkasından çıkarak yıllardır hasretini çektiği kocasını ayağına kadar lutf-u Rabbanisiyle gönderen ve düşmanlarının akibetlerini de ona gösteren Allahu teala'ya seede-i şükür etmiş ve böylece ırz ve iffetini isbat etmişti. Daha doğrusu, eğriler cezalannı ve doğrular mükafatlannı bulmuşlardı. ..
-· $,� �� �-:m;,..,..,--·--...:-�· - �
-l:;<"$.1.'- -.:_ r \ rp·.;r.r . - v.ı. �� '. • ... - �·��.r-·"�7.,...-r �-.:_:;· rT"·
. .
Dedi bana bir pir pişman olursun,
Sırrın açma Haktan gayn bir yerde,
Vücudün mUiküne sultan olursun,
Sa bredersen Eyyub misali derde ...
Her doğru necat ve selamete, her eğri ve kötü de musibet
ve felAkete doğru gitmektedir. Doğrular, bu gidişleriyle ergeç
menzil ve maksudarına erecek ve kötüler de önünde sonunda
bel!lannı bularak cezalarını görecektir. Dünya ve ahirette necat ve selamete ermek isteven, Allahu teala'ya karşı yaptığı isyanlara tövbe etmeli, işlediği günahlara pişman olmalı ve salih
arneBer islemelidirler. Kime vurmussa, kimin haksız olarak malını almışsa, kimin hakkına eli , beli ve diliyle tecavüz etmişse, o
maziO.mlar yakalarma vapışmadan . Hak celle ve ala kendilerini hesaba cekmeden, zulmettikleri veya haksı�Iıkta bulundukları kimselerin rizalarını almalı ve her insan bu bakımdan devamlı olarak kendisini hesaba çekmelidir. Son pişmanlık asla
- 260 -
fayda vermez ve ölümden sonra ağlayıp sızlamak, yanıp yakınmak yarar sağlamaz.
Dünya hayatı bizleri aldatmasın kardeşlerim ... Mal, makam, rütbe, sıhhat, gençlik, güzellik hepsi ama hepsi gelip geçicidir. Sonunda, hayattan ölüme, rahat döşekten kara toprağa, aydınlıktan karanlığa girmek ve bütün varlıklardan soyunmak var. Dünyanın, son elbisesi kefen, son tahtı musalla, son
bineği tabut ve son menzili mezardır. Nice yüksekten uçanlar
yere indirildiler de, helak olup gittiler. Nice gülenler ağladı. ..
Nice yanan ocaklar söndü ... Sorarım sizlere, bu dünya hayatı
kime kalmıştır? Kime ebedi mülk olmuşt.ır? Bastığın toprak,
hangi kahramanın mezarıdır biliyor musun? Çiğnediğin yerde,
önünde kralların diz çöktüğü gül yüzlü bir güzelin yatmadığını
nereden biliyorsun? Açıp bakabilsek, o eşsiz güzellikten, uğruna
mallar ve canlar feda edilen o muhteşem kadın veya kızdan artakalan, bir kaç parça kemikten başka nE:dir? Nice devletleri,
nice milletleri bu kara toprak yuttu, zaman değirmeni nice medeniyyetleri öğüttü ... Öğütmekle de kalmadı, toz etti ve havaya
sa vurdu.
Hani, nerede Allahu teala'nın keremine mazhar olan insanların babası Ad em aleyhisselam? Nuh neci yullah nerede? İbrahim halilullah nerede? Hak yoluna boyun veren İsmail aleyhisselam nerede? Hani, Hak yoluna türlü cefaya katianan Circis,
nerede güzelliğiyle güneşi karartan, ayın nurunu mat eden Yusuf hani ? İsa al ey hisselam nerede? Musa aleyhisselam nerede?
Kabirieri bile bilinmeyen peygamberler nerede? Şarka ve garba hükmeden İskender'ler, adaletiyle, ihtişamıyla göz kamaştıran melikler ve sultanlar nerede? Dünyaya sığmayan, insan kellelerinden ehramlar yapan hükümdarlar, (Ben sizin yüce Rabbinizim!) diyen fira'unlar, hakkı kabul etmeyen Harnan'lar nerede? Süleyman peygamber aleyhisselamın m ülkü nerede? Şairler, edipler, mütefekkirler, müfessirler, mı.ıhaddisler, müctehitler, müdekkikler nerede? Nerede o abidl€::r, zahidler, salihler?
Hani o ünlü kahramanlar, yol boyunca başlarına çiçekler saçılan muzaffer kumandanlar, ülkeler, kaleler, beldeler fetbedenler nerede?
/
- 26 1 -
Yediler, içtiler, gezdiler, tozdular, ağladılar, güldüler, evlendiler, çoluk çocuk sahibi oldular, sevap işlediler, günah işlediler, adaletle hükmettiler, zulmettiler, uçsuz bucaksız denizler
geçtiler, füzelerle gökyüzüne uçtular ama sonunda hepsi de birer birer baki ve ebedi aleme göçtüler. Toprağa düştüler, çürüdüler, eridiler ve gözlerden kayboldular.
Unutmayalım, bizler de tıpkı onlar gibi olacağız ve birgün
mutlaka öleceğiz. Elbette, doğduk ya öleceğiz. Evvelimiz olduğu gibi elbette bir de sonumuz var. Şu halde, nedir bu hırs? Nedir bu aç gözlülük? Yemeğe kanmayan bir ağız, bir türlü do lmayan ve doymayan bir karın ... Fani'sin ve fani olduğunu da
biliyorsun. Öyle ise, baki olan Allahu teala'ya isyanın ne? Sırtına, zayıf ve cılız omuzlarına yüklendiğİn isyan, günah ve kötülük hamulesini taşımak için TIR kamyonları, marşandiz trenleri yetmez ... Şu ağır hamuleden kurtulsan fena mı olur? Hafifler ve rahatlarsın. Daha bugünden taşıyamıyorsun, yarın daha da çoğalınca nasıl taşıyabileceğini hiç düşündün mü? Birgün, Allam-ül-guyfıb olan Allahu teala'ya döneceğiz ve orada bütün bunların hesabını vereceğiz. İşte o günü düşün, o gün için
ağla, bol bol gözyaşı dök ki, bu gözyaşları belki işlediğİn günah
karasının bir kısmını yıkar ve arındırır.
Kişi; zulmettiği, bilerek veya bilmeyerek haksızlıkta bulunduğu .kimselerin bedduasından çok ama çok korkmalıdır. Zulme uğrayan kafir bile olsa, Allahu teala onun ahım koymaz.
Rabbimizin zulme rizası yoktur, zalimleri sevmez ve zalimlere
yardımcı da olmaz. Zalimler, herhangi birisine zulmettikleri zaman iyi bilmelidirler ki, daha o anda kendi kendilerini azaba
mahkum etmişlerdir. Eskiler, bu sebeple (Sorsalar mağdurunu, gaddar kendin gösterir.) demişlerdir.
Bütün kötülükler, Allahu teala'yı unutmaktan ileri gelir.
Zira, Rabbini ve Rabbinin intikamını unutan her türlü kötülüğü irtikap eder. Bu sebeple, kul her nefeste Allahu teala'yı zikretmeli ve bunu kendisine görev bilmelidir. Allahu teala'yı fazla zikretmek iymanın kemalindendir. Unutma sevgili kardeşim,
nereye gitsen Allahu azim-üş-şan seninledir, seni görür ve seni
bilir :
- 262 -
Ve hüve mA'aküm eyne mA küntünı ...
EI-Hadld : 4
(Ve her nerede olursanız olunuz, Allahu tealıl sizinledlr.)
Sahib-i şeri'at aleyhi ekmel-üt-tahiyyet efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır :
� r� · G�\J�,,-�\�·..;�·�-c
·
J\.U�
-9l
� � .. \ -� .. \.> � ,.,
(Herşeyiıı bir alameti vardır. İ ynıan-ı karniiin alameti de
zikrullah'tır .)
Zikrullah'tan zevk almayanların, ruhla.rı zikir gıdasından
yararlanmayanların, münafık sıfatı ile sıfatlandıklarına yukarıdaki Hadis-i şeriften başka şu ayet-i kerime de güneş gibi şahittir :
Ve la yezki.irunallahe i lla keliyiA • . .
En-Nisl : 1 42
(O münafıklar, Allalıu teaJA'yı da pek �ız, halk arasmda yalnız dilleriyle zikrederler .) 1
Evet, "bu ayet-i kerime münafıkların :;ıfatını belirtmektedir. Hiyle ve hu.d'a etmek, yalan söylemek, emanete hıyanette
bulunmak, sözünden dönmek, gösteriş için ve halk arasında namaz kılmak, yalnız başına kaldığı zamanlar namaz kılınağa
üşenrnek ve gevşek davranmak, Allahu tealü'yı pek az ve hem de
yine halk arasında münkir demesinler diye yalnız diliyle zikretmek münafıkların sıfatları ve nifak alametleridir.
Birgün, Hace-i ftlem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz,
aslıab-ı 'ba-safa (Rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn) hazrederine hi.taben :
- 263 -
- Ey benim ashabım, size amellerin efdali ve ibadetlerin
ekıneli olan bir amel öğreteyim mi? buyurdular. Aslıab-ı k.iram:
- Aman ya Resulallah, lutfedin öğrenelim, cevabını verince, saadetle :
- İbadetlerin elaneli zikrullah'tır, buyurdular.
Diğer bir hadis-i şerifte de (EFDAL-ÜZ·ZİKR LA tLAHE İLLALLAH = Zikrin efdali la ilahe illallah'tır.) buyurulmuştur.
Zikrullah'ın fazileti. bu ayet-i celile ile de sabittir :
..... , .. ) )--;.,ft� >·
j-�
Lı� "d1. �� \\) C':'i /
r-: .. , 'J)::Jı_)
, VezküruiUihe kesiyren le-alleküm tüflihOn ...
EI-Cum'a : 10
(Allahu tealfa'yı çok zikrediniz ki, dünya ve ahirette felah
bulasınız.)
Diğer bir ayet-i kerimede de şöyle huyurulmuştur :
Ve le-zlkrullahi ekber ...
EI-Ankebut : 45
(An�hu tealfa'yı zik.retmek, ta'atin en büyüğü, en faziletlisidir.)
Uluların ulu'su ve büyüklerin büyüğü Allahu zül-celal velkemal bir şeye BÜYÜK derse, onun ne demek olduğunu, ehl-i iymanın iz'an ve ferasetine bırakırım.
Hepimizin bildiğimiz ve sık sık tekrarladığımiz şu ayet-i kerime ne kadar veciz ve ne derece manalıdır :
FerkürOni ezkürküm veşküruli ve lA tekfürOn ...
EI-Bakara : 162
- 264 -
(Siz beni tii'atle anın ki, ben de sizi sevapla anayıın. Siz beni ni'met ve bolluk içinde anın ki, ben de sizl şiddet ve belada
anayım. Ve bana ta'atle şükredin, ma'siyyetle küfran etmeyin ... )
Ya�i. yerlerin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen tı:lemlerin Rabbi ve
mürebbisi : (Siz, beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Bu büyük ni'metimden dolayı bana şükredin. Zikr-i ilahiyyemi terkederek bana küfran-ı ni'mette bulunmayın ... ) buyurmaktadır.
Anlayan ve kadrini bilenler için bu ayet-i kerimede de bir
çok hikmetler ve sırlar gizlidir :
�JA;
Q '"· ' ..s'
\� .... � .... } .. ��t::. .... � ,1', '� ·�-: sr
.J .)_,., .J \.e ... .... � U.JJ--='�c.J �
� '
El leziyne yez;kürunallahe kıyAmen ve ku 'uden ve ala cünubihim ...
Al-i-lmran : 191
(Onlar, o kaıntl iyman ve akıl sahipleri ayakta iken, otururken ve yanlan üzerine yatarken, hep Allahu teala'yı zikrederler.)
Muhterem din kardeşim ve aziz hak yoldaşım! ...
Allahu teala'yı ayakta zikreyle ki, kıyamet günü insanlar
kabirierinden kalkarak divan-ı ilahide el-pen�;e durdukları zaman Allahu teala da seni zikretsin ...
Allahu teala'yı otururken zikreyle ki, kıya:net gününün şiddetinden bütün Nebi'ler dizleri üzerine oturduğu zaman, Allabu teala da seni zikretsin . . .
Allahu teala'yı yatarken zikreyle ki, yakın bir zamanda seni de yanın üstüne kabrine yatırdıkları zaman, amellerinle baş
başa kaldığın o mühlik anda Allah u teala da seni zikretsin. Rabbin, seni af ve magfiretine layık kılarak cennet ve cemaline nail eylesin . . .
Kamil bir mü'min, her hal ve karda Mevl;i'sını unutmaz ve
her nefeste Rabbini zikreder. Zikrullah'ın, kalbin cilası olduğunu, bu Hadis-i şerif kesinlikle beyan ve ilan huyurmaktadır :
- 265 -
(Zikrullah, kalbin cilasıdır.)
Her kim, kalbini günahlardan arındırmak ve cilalamak isterse, zikr-i ilahiyye devam etmelidir. Zikrullah, kalbin cilası ve
ruhun gıdasıdır. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz:
- Allahu teala ve takaddes hazretlerini zikredenler, onu
zikretmeyenlerin yanında, kuru otlar içindeki yeşil yapraklı ve
meyveli ağaç gibidirler, buyurmuşlardır.
Kuru otların, hiçbir işe yaramadığı veya pek azının basit
maksatlada kullanıldığı ve hepsinin ekseriya yakıldığı gözönüne getirilirse, bu teşbihin ne kadar önemli olduğu meydana çıkar. Resul-ü zişanın, Allahu teala'yı zikredenleri yeşil yapraklı
ve meyveli bir ağaca benzetmeleri, zikrullah� devam edenlerden
ve her nefeste Allahu sübhanehu ve teala'yı zikredenlerden bütün mahlukat-ı ilahiyyenin yararlandığını iyma ve ifade buyurmak maksadına ma'tuftur. Hiç şüphe yoktur ki, kuru otlar hiç
kimsenin işine yaramaz ama, meyveli ağaçtan kayıtsız şartsız
herkes faydalanabilir.
Fakat, zikrullaha devam edenler, bu zikirlerini yalnız dilleriyle değil, kalpleriyle de yapınağa çalışır ve zamanla buna alışırlarsa, sonunda ARiF-İ-BiLLAH ve V ASIL-I-iLALLAH olurlar. Zikr-i ilahi, onları lahuti aleme yükseltir, Hakkın da kendilerini zikrettiğini duyarlar ve o zevki tadarlar, Fİ-MAK'AD-I
SIDK'A varırlar. Zira, zikr-i ilahi ve Esrna-i Rabhani gerçekten
kalbin cilası ve ruhun gıdasıdır. Bir kalp, o gıdayı ne kadar çok
alırsa o kadar nurlanır ve güzelleşir.
Ey aşık-ı sadık!
Bütün bunları düşünerek, zikrullah ve fikrullah ile kalplerimizi nuriandıralım ve süsleyelim. Zikrullah ile beslenip süslenerek nurianan kalpler, yar-ı hakikiye vuslat peycia ederler. Zikrullaha devam edenler, müşahede-i cemale ererler. Zikrullah,
kalplerin aynasıdır. Kisve-i mağfiret olup, rahmet-İ ilahiyyenin
huzuruna sebebtir. Rahmet-i sübhaniyyeyi celbeder, ahiret azı-
- 266 -
iını hazırlar ve kabirde nur ve kula yoldaş o:.ur. Sırat üzerinde
de nur-u hidayettir. iyman-ı ka.m.ile işaret ve aşık-ı billah olmaya alamettir. Cehennem ateşine de siper olur. Nur hazinesinin
hediyyesi ve cemal-i hakkı müşahede vesilesidir. Zikrullah, umde-i ralı-ı irfan ve mucib-i şükr-i sübhandır. Zikrullah, salih
·amellerin en kuvvetlisi, dille tadılacak şeylerin en lezzetlisi, Celal sahibi Allahu azim-üş-şana giden yolun kapusu ve cennetin
tapusudur. Zikrullah, kulun kalbini safaya ve şeytanı cefaya iletir. İbadetlerin en a.'lası ve irfan kapusunun anahtarıdır. Zikrullah, kalplerin nuru ve gönüllerin sürurudur, kalbin ve kalıbın huzurudur. Zikrullah, enis-i can ve mfınis-i irfandır. Ariflerin adeti, salihlerin ibadeti ve mü'minlerin .ziyafetidir. Zikrullah, dünyayı unutturur, günah ve isyan işlenmesine engel olur.
Aziz kardeşim!
Allahu teala, eğer senin kalbini zikrullah ile süslemiş ve
nurlandınnışsa, kalbini zikr-i ilahisiyle sürurlandırmışsa, seni
zikri, fikri ve şükrü ile meşgul ediyorsa, bilmiş ol ki seni zat-ı
ilahiyyesine munis kılmıştır. Bu takdirde, olanca saffet ve samimiyetimle tebşir eder ve müjdelerim ki, �Jim-üs-sırn vel-hafiyyat sana muhabbet etmiştir, seni sevmiştir. Çünkü, Mevlayı
müte'al sevdiği kullarının dillerini ve kalplerini zikr-i ilahisiyle
süsler, onların gönül evini nurlandırır ve o kalplerini tecelliyatı ile sürurlandırır. Zikrullah gönülde gerçekten sürurdur ve o
sürurun semeresi de hakkın o kalbe tecelliyatmdan meydana
gelen üns-ü huzurdur. Zikrullah ile, gönüller bütün kötülüklerden annır ve paklanır, veçh-i kadim o kalpte zahir olur. Zikrullah, kalbe nur-u inayet ve ruha meş'ale-i hidayettir. Zikrullah,
bütün derdere deva ve bütün hastalıklara şEadır. Dünya sevgisi ise, berzah-ı beladır.
1
Bakara sure-i celilesinin 1 52'nci ayet-i kerimesini, bir kere
daha okuyalım: (FEZKÜRÜNİ EZKÜRKÜM . .. = Siz, beni zikrediniz ki, ben de sizi zikredeyfın ... ) buyurulmuştur. Kim, Hakkı zikrederse. Hak teala qa o kulunu zikreder. Kim, Rabbini
unutursa kalbi kararır, daralır, katılaşır. Zikrullaha devam edenin kalbi ise aydınlanır, nurlanır ve yatışır. Zikredenin kalbi
uyumaz, hatta ölmez.
- 267 -
Zikrederken cezbe-i Rahmani geldi gönlüme,
Fi.krederken allem-el insani geldi gönlüme ...
Evet, zikrullah dilde kalmamalı ve kalbe yerleşmelidir. Zikirde dil kalbe muvafık ve mutabık olursa, kemal bulur. Zik.rullah, kimya-yı saadet ve sermaye-i rna'rifettir. Onun için, masivayı terkederek aşk ile, şevk ile zikredenler Allahu teala'ya talip ve zikirleri de mul1abbet-i ilahiyyeyi calip olur. Ariflerin ikap
ve ma'siyyete müptela olmaları, zikr-i Haktan münkati olmalarının neticesidir.
Ya Rab! ... Biz, aciz ve günahkar kullarını zikrullahta dilleriyle gönülleri birleşenlerden, zikr-i ilahi li�anlarına ve kalplerine yerleşenlerden, taraf-ı ilahiyyenden zikredilmek şeref ve
bahtiyarlığına erişenlerden ey le ... Zat-ı ülCıhiyyetini ibadet ve
ta'atle zikrederek ecir ve sevapla zikredilenlerden, tövbe ve istiğfarla zikrederek rahmet ve mağfiretinle zikredilenlerden,
dua ile zikrederek lutuf ve icabetinle zikredilenlerden ey le ...
Seni ayakta zikreden· kullarını, kıyamet güni.i bütün insanlar
mezarlarından kalkarak huzur-u ilahinde ayakta emr-ü fermanını beklederken salih kulların meyanında zikreyle ... Seni, oturarak zikreden kulları!lı, malışer gününün şiddet ve dehşetinden Nebi'lerin bile NEFSİY NEFSİY feryatlarıyla diz çöktüklerinde bağışlanmış kulların meyanında zikreyle ... Seni, yanla·
rı üzeri yatarken zikreden kullarını, kabirierine yanları üstü yatırıldıklarında (Korkma! ... Üzülme! ... ) tebşiratıyla müjdeleyici
meleklerini göndererek zikreyle ... Habib-i edibinin zikirlerin en
efdalı olduğunu bildirdi�i o kelime-i tayyibe-i münciyye ile LA
İLAHE İLLALLAH MUHAMMEDÜN RESÜLULLAH zikriyle huzur-u izzetine dönerek emanetini teslim, sekerat-ı mevtimizi teshi! ve rizayı ilahiyyeni tahsil etmek mazhariyyetine nail eylc.
Cehennemin yedi kapısını kapayan ve cemıetin sekiz kapısını
açan kelime-i tevhidi son nefesimize kadar devamlı surette zikrederek can verenlerden, rahmet ve mağfiretine erenlerden,
ölüm anında cemal-i ba-kemalini görenlerden, malışer halkı gözyaşı ve ter dökerken Habib-i edibinin Li va-i harndi altında ve arşın gölgesinde sefa sürenlerden, hesabını yüz aklığıyla vererek
- 268 -
cennetine girenlerden ey le ... Bizleri, iymanda daim, islamda kaim ve zikrullaha müdavim olan kullarınla bir:jkte sıratı yıldırım gibi geçenlerden, Resul-ü mücteba'nın ve Aliyyül-Mürteza'
nın mübarek elleriyle Kevser şarabından kana kana içenlerden,
cennet hulleleri biçenlerden eyle. Bizleri, dünya hayatında zikrinden zevk alan, zikrullah ile dertlerine derman bulan, kelime-i
tevhid ile mest ve hayran kalan kullarından eylediğİn gibi, ahiret hayatında da cennet ve cemalinle mükafatlananlardan eyle ... Amin ve bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ve bi-hürmeti TaHa ve Ya-Sin ... Sübhane Rabbike Rabbil-izzet i amma yasıfun
ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn ELFATİHA ...
EL - HAC
Muzaffer Ozak
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 16
M Ü N D ERE CAT :
El-İsra sure-i celilesinin 71. ayet-i kerimesi tefsiri - Kıyamet üç kısımdır - Küçiik, orta ve büyük kıyametin tarif
ve tavsifi - Milletierin kıyametlerinin kopması, hürriyet ve
istiklallerini kaybetmeleridir - Bir milletin adaletten ayrılması ve ahlakının topyekun bozulması, izmihla.J.ine yol
açar - Büyük kıyametin belirtileri nelerdir - Ölüm ve Azrail aleyhisselam - Surun ilk defa üflenmesinden sonra
olacak vukuat - İnsanlar, günün birinde nasılsa hesaha
çekileceklerini düşünerek, hergün kendilerini hesaha çekmelidirler - İymanı ve islamı anlamayan ve kıyamet ahvalini değerlendiremeyenlere ihtar - Behlul-ü Dana mezarlıkta kbni bekliyordu? - Kahre giren insanlar üç sınıftır - Kahir azahma sebebolan sıfatlar nelerdir - Bir Hak
velisinin veciz bir irşadı - Resul-ü zişanın çirkin gibi görünen şeylerde bile insanın bir güzellik hulacağına dair irşadı - Allaha en yakın olanlar, iyi ahlaklı olanlardır -
Cennet üç kişiye aşıktır - Malışer günü arşın gölgesinde
serinlenecek ve ağırlanacak yedi bölük insan kimlerdir -
Adalet mülkün temelidir - Adil devlet reisierinin görecekleri mükafat ve zaliınlerin görecekleri mücazat - Her zümre, malışer yerine kendisine tabi olduğu kişinin peşi sıra gidecektir- Gençliklerinde ibadet edenlerin kıyınet ve.ehemmiyetleri - Harun-er-Reşid ile Behlul'ün bir karşılaşmalan - Kanuni Sultan Süleyman han ve Sırp köylüsü - Gençlerden Hak velisi olur mu? - Kıyamette kimseye znimolunma yacak ve mutlak bir adalet uygulanacaktır - Hesap
yerinde sorulacak dokuz soru nelerdir - Malışer yerinde
sorulacak dört soru nelerdir - Mizan'da sorulacak yedi soru nelerdir - Cennette mü'minlere ikram olunacak ni'metler ve cehennemde kafirlere, zalimlere, münafıklara yapılacak azap ve işkenceler - Resul-ü 7i'!anın şefaatine mazhar olanların durumu - Dua. -.
- 271 -
Sallu ala Seyyidina Muhammed ...
Sallu ala Şefi-i zünubina Muhammed .. .
Sallu ala Envar-i kuhibina Muhammed .. .
El-Evvelü Allah .. : El-Ahirü Allah ... Ez-Zahirü Allah ... ElBatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min'Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mfıinuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessir-li emri vahlül ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidü emri Hallah vallahu basiyrün bil
ibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtenel inneke ent-el alimül hakim ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül-kerim ...
E'Ozü bill�hi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismil lah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Yevme ned 'ü külle ünllsin bi-imllmihim femen O 'tiye kit�behu bi-yeminihi
fe-ulll 'ike yakre'One kitllbehüm ve la yuzlemüne fetiyla ...
El-lsrA : 71
(Hatırla o günü ki, her ümmeti imamları olan peygamberleri, nebileriyle hesaba çağıracağız. Kimin kitabı sağ eline veriUrse, onlar kitaplarını sevinçle okuyacaklardır ve eelrlerinden
zerre kadar haksızlığa uğramayacaklardır. Herkes, arnellerinin
cinsine göre 111ükafatlandırılaeak veya cezalandırılacaktır.)
Ey hak ve hakikate talip, rizayı ilahiyyeye ragıp ve. cemal-i
la yezale aşık olan ılıvan-ı din-i mübiyn! ...
Doğan ölür, toplanan dağılır, yapılan yıkılır. Bu, bir kaide-i
külliyyedir. Doğmasaydık, ölmezdik Toplanmasaydık, dağılmazdık. Yapılmasaydı, yıkılmazdı. Her faninin ergeç yok olacağı, herşeyin aslına rücu edeceği muhakkak ve mukadderdir. Gö-
- 272 -
rünen veya gorunmeyen, bilinen veya bilirlmeyen her faninin
bir eceli olduğu gibi, dünyamızın da bir eceli ve sonu vardır. Bu
fani alemin eceline KIYAMET-İ-KÜBRA yani büyük kıyamet
denir.
Kıyamet, üç kısımdır :
1) KÜÇÜK KlYAMET - Her canlı mahlCıkun, ecelinin
gelmesi ve ölmesidir. Bir kimse ölünce, onun kıyameti kopmuştur, demektir.
2) ORTA KlYAMET - Bir milletin, hürriyet ve istiklalini, bugünkü deyimle özgürlük ve bağımsızlığını kaybetmesi,
dünya haritasından silinmesidir. Bağımsızlık ve özgürlüğünü
kaybçden ve yeryüzünden silinip giden milletierin de kıyametleri kopmuştur, demektir. Tarih ve coğrafya kitaplarına dikkat
ve ibretle bakacak olursak, bizden önce nice milletlerin, nice
medeniyyetlerin kıyametlerinin koptuğunu ve bunların dünya
yüzünden silinip gittiklerini görürüz :
Ve li-külli ümmetin ecelün ..
EI-A'raf : 34
(Her ümmet için, takdir edilen bir eı�el vardır.)
Hiç okumadınız mı, duymadınız mı? Çocuklarınızın tarih
kitaplarına olsun bir göz atmadınız mı? Asuri'ler, Geldani'ler,
Fenikeli'ler, Hititler, garbi ve şarki' Roma'lılar, eski Yunanlılar,
Mısır'lılar, yaşadığımız son asırda Osmanlı'lar ve nihayet Çarlık
Rusya'sı ile, bugün adlarını bile unuttuğumuz sayılamayacak
kadar çok miJletkr ve medeniyetler yeryüzünden silimıı.ediler
mi?
Evet, fertlerin kıyametleri ölümleridir. Çünkü, herkes bu
fani aleme Hak teala tarafından ma'nevi vazifelerle tavzif edilerek gelirler, bu görevlerini yaparlar ve sonunda mutlaka ölürler. Yani, doğarlar, büyürler, kemale ererler ve sonunda da ze
_vale mahkum olurlar:
- 273 -
İk bale zeval erse ne var, sende kemal var;
Magrur-u kemal olma ki, anda zeval var ...
Her kemalin ardından bir zeval, her nAkısın ardından bir
kemal ve her eelali takiben bir cemal vardır. Bunlar, yekdiğerini velyeder yani birbirini kovalar.
Milletierin kıyametlerinin kopması, o milletin ahlakının
bozulması, adaJetten ayrılması ve zulme başlaması sebebiyle vukubulur :
Ve Izi erecini en nühl'lke ttaryeten emernil mütreflyhll fefeseku fiyhl
fe-hakka aleyh-el-kavlü fe-demmernllhl tedmlyrl ...
El-lsrl : 16
(Bir memleketi helak etmek istediğimiz zaman da, peygamberleri lisanıyla onlann refah ve ni'met sahiplerine ta'at emrederiz. Onlar ise, ta'attan çıkarak kötülüklerine ve günah işleme
�e devam ederler. İşte, o zaman üzerlerine azap hak olur. Biz
de o ülkeyi kökünden kopanr, harap ve helak ederiz.)
Bir diğer ayet-i kerimede de şöyle huyurulmaktadır :
Ve bm ehleknl mln-el-kurOnl min bil'di Nuh ...
El-lsrl : 17
(Nuh aleyhisselamdan sonra, Ad ve Semud gibi nice nesilleri Imha ettik.)
Evet mü'minler, ilk tekzip edilen yani taraf-ı ilahiden gön·
derildiği ümmeti tarafından yalanianan peygamber Nuh aleyEnvllr-üi-KuiQb, ciit : 2 - F: 18
- 274 -
hisselam olduğundan, Allahu sübhanehu ve teala, bu ayet-i kerimede o Nebiyyi zişanı zikreylemektedir ki, isyan ve kötülükleri, haksızlık ve ahlaksızlıkları sebebi ile nice millet ve kavimterin, nice insan toplulukları ile şehir, kasaba ve hatta i.ilkele·
rin helak edilmeleri, Allahu teala'nın isyan ve günahları cezasız
bırakmadığını açıkça ortaya koymaktadır.
Milletierin bu suretle helak olunarak yeryüzünden silinmeleri, o milletierin kıyameti olmuştur. Binaenaleyh, her türlü
haksızlık ve ahlaksızlığın, her çeşit zulüm ve kötülüğün bir milletin mahv-ü helak olmasına yeterli sebepler olduğu anlaşılmaktadır. Bir millet, şeref-i islam ile müşerref olmuş dahi olsa, eğer
zulüm ve haksızlık yollarına sapar, zalimlere yardımcı olur ve
ahlaksızlıkları alkışlarsa, o millet mutlaka cezasını görür ve
asla beka bulamaz. Buna karşılık, kafir bile olsa hak ve adaletle milletini sevk ve idare ederse, payidar olur. Çünkü, birincisi kavlen yani sözde müslümandır, ikincisi ise fiilen yani
icraatıyla müslümandır. Bunun içindir ki, kavlen müslüman
olan yıkılır, fiilen müslüman olan ise beka bulur.
3. BÜYÜK KlYAMET : Asıl kıyamet budur ki, bu gorunen alemierin tamamiyle yıkılınası demektir. Bu kıyamet, gerçektir, haktır ve olacaktır :
Ve nüfiha fis-sOri fe-sa 'ika men fis-semavati ve men fil-ardi illa men şa'allah ..
Ez-Zümer : 68
(Stlra üflenince, Allahu teala'nın dilediklerinden gayn, gök·
lerde ve yerde ne varsa, hepsi düşüp ölür.)
.
İsrafil aleyhisselam, birinci defa surunu üfleyince semalar
yarılacaktır :
- 275 -
lz-es-semli'Qn fataret ...
(Gök yanldığı zaman . .. )
Güneş dürülecektir :
Iz-eş-şam su klivviret ...
El-lnfitar : 1
Et-Tekvir : 1
(Güneş dürülüp tortop olduğu, ziyası giderilerek karartıldığı zaman ... )
Yıldızlar dökülüp saçılacak, denizler karışıp kaynayacak,
kabirler eşilip deşilecek, dağlar yerlerinden kopacak ve bulutlar gibi savrulacaktır :
j,: ,. o,- o 'o /, /o )o �/
j _,AJ.�.:� f>'J G.}J __ � J
Ve tek0n-lil-cib111Q kel-ıhn-il menfOş ...
(Dağlar, atılmış renkli yün gibi olacak. .. )
EI-Karı 'a : 5
Kıyamet gününün bu dehşet ve haşyetini düşünebiliyor musun aziz kardeşim? İşte o gün, bu şiddet ve dehşeti içinde hamile kadınlar çocuklarını düşürecekler, emzikli anneler korku
ve haşyetlerinden yavrularını yere vuracaklar, siyah saçlar birden ağaracak, ter-ü taze gençler bir anda ihtiyarlayacak, akıllar
baştan gidecek ve bütün insanlar serhoş gibi ne yapacaklarını
şaşıracaklardır.
Kıyamet gününün sahibi Allah celle celalühü, Melek-ülmevt'e Cebrail, Mikail ve İsrafil ile arşı taşıyan (Hamele't-ül-arş)
meleklerin de ruhlarını kabzeylemesini emr-ü fennan huyuracak ve Azrail aleyhisselam bu azim meleklerin ruhlarını da kab-
- 276 -
zedecektir. İrade-i ilahiyye böylece yerine geldikten sonra, Allahu teala ve tekaddes hazretleri :
- Ya Azrail!. .. Mahlfıkatımdan kim kaldı? huyuracak ve
ölüm meleği de :
- Ya Rab! ... Zat-ı ülfıhiyyetince malfımdur, aliyın ve hakiym sensin. Bu aciz ve zayıf kulundan başka hiçbir canlı kalmadı, cevabını verince Cenab-ı Vacib-il vücud, hitap huyuracaktır :
- Ya Melek-ül-mevt! ... Kelamımı işitmedin mi?
-
,. ,...... / V'
..• :\\ .. / .. ·y� �,y .;_) .r �
..... ..... ı.J �
Küllü nefsün zA 'ika't-ül-mevt ...
(Her nefis, ölümü tadıcıdır.)
EI-AnkebOt : 57
Kendi ruhunu da kabzetmesi emri üzerine Azrail aleyhisselam, cennet ile cehennem arasında bir mevzi' e varacak ve orada
emr-i eelil-i ilahiyyi yerine getirecektir. Fakat, kendi ruhunu
kabzederken öyle bir sayha vuracaktır ki, eğer o anda mahlukat tamamen ölmemiş olsa, korkularından ölürlerdi.
Azrail aleyhisselam, şöyle bağıracak ve :
- Eğer, ölümün bu kadar acı ve şiddetli olduğunu bilseydim, asi mü'minlerin ruhlarını bile rıfk ile alırdım, diyecektir.
Böylece, Azrail aleyhisselam da ölümü tattıktan ve ölümü
tarlmayan kimse kalmadıktan sonra, dünya kırk sene boş ve
harap kalacaktır ve Cenab-ı Rabbil-alemiyn o zaman dünyaya
şöyle hitap buyuracaktır :
- Ey kullarıma beni unutt:uran deni dünya! ... Nerede o
seni imar ve ihya ettiğini zanneden, büyük şehirler, medeniyetler, saraylar, kaşaneler kuran, yıllarca şan ve şerefle saltanat
süren padişahlar, hükümdarlar. krallar, imparatorlar, emirler,
vezirler, zenginler, alimler, sefihler, debdebe ve tantana içinde
ömür tüketen gafiller nicoldu? Hani onların kurdukları saraylar, villalar, hanlar, hamamlar, apartmanlar, ekip biçtikleri
tarlalar, etrafa dehşet saçarak bindikleri muhteşem arabalar,
- 277 -
atlar nerede? Nerelere kayboldu o zalimler, nerelere saklandı o
mti.htekirler, mürteşiler, fakir halkı soyanlar? Nic'oldu Allah'
lık davasına kalkışan Fira'unlar, nerede onların hazineleri ve
orduları? Zat-ı ahadiyyetimi inkara cür'et eden, ahiretimi, cennetimi, narımı inkar eden (Kim gitmiş, kim görmüş?) diye du·
dak büken kafirler? Kendilerine bahş ve ihsan buyurduğum ni '
met ve rızıkları zıkkımlandıkları halde bize ortak koşmağa yeltenen ha'in müşrikler? Varlığımızı ve birliğimizi red ve inkar
eden münkirler nerede? Gün olup bugünlerin muhakkak ve mukadder olacağını kendilerine sıdk-u sadakatle haber veren peygamberlerimi ve bilhassa son peygamber olan Rabib-i edibimi
yalanlayan, onlarla alay eden sefiller ve reziller nerelerdesin iz ?
Tabiatiyle, bu suallere cevap veren olmayacaktır. Dünyaların kendilerinin olduğunu iddia edenler, hiç ölmeyeceklerini ve
bugünleri görmeyeceklerini zannedenlerin hiçbirisinden cevap
çıkmayınca, yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler arasında bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen bütün alemierin tek
ve hakiki sahibi ve maliki, izzet ve eelali ile yine kendisi cevap
verecektir :
Mülk benimdir, malik-i hakiki ancak benim ... Zira, VAHİD benim, KAHHAR benim! ...
Daha sonra tek ve kahhar olan Allahu zül-celal vel-kemal
RIYH-İ AKİM'i halk ve dünyaya havale buyurur. Rıyh-i akim,
şiddetli bir rüzgardır ki, Allahu teala o rüzgarla Ad kavmini helak etmiştir. Bu müthiş rüzgardan en basit bir esinti bu dünya
)a esse, yeryüzünde dağ ve tepe kalmaz, hepsi yıkılırdı. Bu riyh-i
akim yeryüzüne havale olununca, ne dağ, ne tepe, ne iniş ne çıkış kalmayacak ve dünya dümdüz olacaktır :
Lll teri! fiyhll ivecen ve lll emtll ...
Ta-HII : 1 07
... . .,.\..ı r '
1 (Onlarda, ne eğrilik ve ne kabarıklık görıneyeceksin ... )
- 278 -
Her yer ve her şey alt-üst olacak, denizierin suyu ateşe dönüşecek, hepsi de hak ile yeksan olacaktır. Hiçbir malıluk kalmadığı, cin ve insan, hiçbir hayvan bulunmadığı ve hatta meleklerle meleklerin Resiılleri olan Cebrail, Mikail, İsrafil dahi ölümü tattıklarından Allahu zülcelal şeytanın da ruhunun kabzedilmesini irade buyuracak, Azrail aleyhisselam dahi kendi ruhunu kabzettikten sonra, alemierin Rabbi ve mürebbisi olan Mevlayı müte'al :
-
o"'o � � ./y; , \}�', /).-
Limen-il-mülk-ül yevme ...
(Bugün, mülk kimindir? ... )
EI-Mü'min : 16
bayuracak ve bu hitab-ı ilahiyye mukabele edecek kimse kalmadığından yine Allahu zül-celal vel-kemal cevap verecektir :
Li I lah-il Vahid-il KahhAr ...
EI-Mü'min : 16
(Tek ve kahhar olan Allah'm ... )
Sonra, semadan insan menisini andıran bir yağmur yağdıracak ve bu yağmur kırk gün devam ederek dünyanın satlımdan
on iki zira mesafeye kadar yükselecektir. Bu yağmurla, çürüyen
insan cesetleri, ilkbahar yağmurlarıyla büyüyüp neşv-ü nema
bulan bitkiler gibi tekamül edecek ve o cesetler eskisi gibi kemale erecek ve hazır bir vaziyette bekleyecektir. Allahu teala ve
tekaddes hazretleri arşı taşıyan ve kendilerine Hamele't-ül-arş
adı verilen melekleri de diriltecek, bunu takiben de bütün meleklerin peygamb€rleri olan Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail
aleyhimüsselamı ihya buyuracaktır. O zaman, cennete mü'ekkel
olan Rıdvan'a :
·
- 27CJ -
- Ya Rıdvan!. .. Habibim Ahmed ve mahbubum Muhammed'imin kabrinden kalkarak malışer yerine gelmesi için, za.t-ı
risaletine bir BÜRAK ile elbise ve ttk (Hulle't-ül-keramet) ve Liva-i hamd'i hazırla! ... emrini tebliğ huyuracak ve Rıdvan aleyhisselam emrolunan şeyleri göklerle yerler arasında bir yerde
hazırlayacaktır.
Allahu sübhanehu ve teala, bu defa da Cibril-i emine :
- Ya Cebrail! . . . Hazırlanan bu eşyayı al ve Rabib-i edibimin yanına var, irade-i sübhanisinde bulunacaktır.
Cebrail aleyhisselam, bu emr-i ilahiyyi telakki eyleyince
arza soracaktır :
- Ey arz! ... Hz. Muhammed aleyh-is-salatü ves-selamın
kabr-i münevver ve muattarları nerededir?
Arz, kendisine cevap verecektir :
- Ya Ruh-ül-emin! ... Seni Hak olarak irsal eden Allah u teala'ya kasem ederim ki, Mevlayı müte'al beni akim rüzgarıyla
parça parça etti. Onun için iki cihan serverinin kabr-i şeriflerinin yerini bilemiyorum.
İşte o zaman, Evvel-ül-haşr olan sahib-i makam-il Mahmud
aleyhi ve alihi salavatullah-il Vedfıd efendimizin kabr-i münevverlerinin bulunduğu yerden, nurdan bir sütun yükselecek ve o
mübarek nur semaya kadar · yücelecektir. Nfır-u Ahmed'in geldiği yeri gören Cebrail aleyhisselam kabr-i münevverlerinin yerini öğrenmiş olacak ve o mübarek makama varıp, ağlayarak
başucunda duracaktır. Refakat-i aliyyelerinde bulunan Mikail,
İsrafil, Azrail aleyhimüsselam ile diğer melekler, neden ağladı ·
ğını Cebrail aleyhisselamdan soracaklar ve :
- Rabib-i Hüda, şefi-i rfız-i ceza olan zat-ı akdes şimdi ihya olunacak ve bana ümmetinin alıvalinden soracaktır. Kendilerine nasıl cevap vereceğiınİ bilemediğim için ağlıyorum, mukabelesinde bulunacaktır.
Min-er-Rahman' dır Hakka vüsulün ya Resftlallah,
HaWullah'tır asl-ı usulün ya Resiılallah ...
Şefaat eyle ta kim Hazret-i Hak mağfiret kılsın,
Olur makbul-ü Hak hüsn-ü kabulün ya Resiılallah! ..
- 280 -
Nihayet, emr-i ilahi ile yer şakkolacak ve seyyid-ül-enam
aleyhi efdal-üt-tahiyyete ves-selam efendimiz, mübarek başından toprakları �ilkeleyerek ihya ve izhar buyurulacak, sağ ve
sollarına bakarak herşeyin hak ile yeksan olduğunu ve kabr-i
münevverlerinin çevresinde Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail
aleyhimüsselamın toplanmış bulunduklarını müşahede edecek
ve o zaman Cebrail aleyhisselam zat-ı akdes-i risaletpenahilerini saygı ile selamiayarak :
- Ya evvel-ül-haşr! ... Bugün, yevm-i kıyamettir, kafidere
de yevm-i nedamettir, münkirlere yevm-i hasrettir. Zat-ı risaletpenahilerinin asi ve günahkar ümmetine ise yevm-i şefaattir, diyecektir. ·
İki cihan serveri, aşıkların rehberi, sadıkların önderi ve
ahir zaman peygamberi :
- Hani, ümmetim nerede? Bana ümmetim �valinden haber ver ya Cebrail! ... Yoksa, ümmetiınİ cehennemin kenarında
bırakıp ta mı geldin? Onlara şefaat va' detmiştim, bu sözümü yerine getirecek gündür, huyuracak ve ağlamaya başlayacaktır.
Cebrail aleyhisselam, kalb-i nübüvvetpenahileri ilinınetine
karşı şefkat ve merhametle dolu olan Habib-i edib-i K.ibriya'yı
teselli için:
- Ya Resulallah! ... Seni, hak peygamber olarak gönderen
Allahu teala'ya kasem ederim ki, zat-ı akdesinizden önce Ademoğullarından hiç kimse ihya olunınadı ve hiçbirisi henüz kabirlerinden kalkmadı... Ey Allah'ın Resulü, ey mahbub-u hAlik-i
ka'imlt! ... Zat-ı risaletpenahilerine cennetten tae, hulle ve kemer getirdim. Bu mübarek tac-ı şerifi başına giy ki, bu şefaat
tacıdır. Bu hulle-i keramettir. Lutfen eynine giy ve kemeri kuşan ve emr-i ilahi ile rükubuna tahsis huyurulan Bürak'a bin,
teklifinde bulunacaktır.
Nebiyyi ins-ü can aleyhi salavatullah-ir-Rahınan :
- Ey Cibril kardeşim! ... Ben, sana ümmetim alıvalinden
soruyorum. Sen bana tae, hulle, kemer ve Bürak'tan söz ediyorsun. Lutfen bildir bana, hani benim yaranım, nerede benim as-
- 281 -
habım? Ezvac ve eviadım neredeler? Hani; Fatıma'm, Rukiyye'm, Zeyneb'im, İbrahim'im, Kasım'ım, Abdullah'ım? Ümmetlerim neredeler, söyle ey Cibril-i emln söyle ümmetlerim nerede? buyurur buyurmaz, Allah u azi-üş-şanın izni ve keremiyle cıhar yar-ı basafa Hz. Ebu-Bekir, Ömer, Osman ve Aliyyül-Mürteza ile ezvac-ı tahirat ve eviad-ı Resul ihya olunarak etrafına toplanacaklar, hepsine cennetten gönderilen elbiseler giydirilecek
ve başlarına taeları konulacak ve Büraklarına bindirilecek ve
ma'iyyet-i seniyyelerinde yer alacaklardır.
Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-ilmfı'ıyn efendimiz, ümmetinin af ve mağfiret huyurulması için
Rabbil-alemiyne tazarriı. ve niyazda bulunarak ve nardan kurtulmaları için gözyaşları ile secde ederek ve :
- Üm�etim, vah ümmetim! ... diye yalvararak malışer yerine yöneldiği sırada Allahu sübhanehu ve teala, İsrafil aleyhisselama ikinci sfıru üflemesini emr-ü ferman buyuracaktır :
... , 'o ,\ ........ .. ) r: / ' o ' "" . .> / /
J ....... .. u�\�\e�;..\u·t�
.. , � :,Jff � ""' .. ./ '
Sümme nüfihA fiyhi u h rA fe-izAhüm kıyamün yanzurOn ...
Ez-Zümer : 68
(Sonra sura ikinci defa nefholunur. Bu sefer de, hemen ayağa kalkıp bakışırlar ve ne olacak diye intizar ederler.)
Evet, sfıra ikinci defa İsrafil aleyhisselam tarafından üflenince, Alem-i ervahta bulunan ruhlar yerlerle gökler arasını doldururlar ve her ruh yeniden halkolunan ve hazır bulunan cesetlerine girerler ve bütün ölenler dirilirler.
Huşşe'an ebsAriihüm yahrücune min-el-eediisi ke'ennehüm cerlldün mi:inteşlrün . ..
El-Kamer : 7
(O gün onlar korkularından gözleri önlerine doğru eğllmiş
nereye gideceklerini şaşıran ve öteye beriye dağılan çekirgeler
gibi, hepsi kabirierinden çıkarlar.)
- 282 -
Cesetlerinin dirilmesini ve o diriliş günü olan haşir gününü, o müthiş gün bütün cesetlerin haşrolunacağını yani (Yevm-i
yüb'asun)'u inkar eden kafider ve münkirler, kıyamet günü kabirlerinden yüzleri kararmış, gözleri yerinden ve yuvasından oynamış, nereye gideceğini ve ne yapacağını şaşırmış, öteye beriye dağılmış, çekirge sürülerini andıran kümeler halinde kabirlerinden çıkacaklar ve davetçinin davetine boyunlarını uzatarak
ve ona doğru bakarak bu davete koşacaklardır. Allahu teala'nın
varlığını ve birliğini inkar eden, alemierin Rabbine şirk (Ortak)
koşan kafider ve münkirler, o günün şiddetini ancak o zaman
aniayabilecekler ve kendi kendilerine :
- Eyvah, bizler helak olduk. .. Bugün, ne çetin gündür! diyeceklerdir.
Birinci sur üflenilince, gökyüzünde bulunan yıldızlar, ay ve
güneş dürüldüğü ve Allahu teala'nın dilediklerinden başka yerlerde ve göklerde ne varsa hepsi yıkılıp ölü düştüğü için, yeryüzü ve malışer yeri Allahu teala'nın nuroyla ışıklanacak ve bu
nur-u ilahiyyeden ancak mü'minler faydalanacaktır.
Her kulun eline dünya hayatında iken ne işlemişse onları
açık seçik gösteren amel defterleri verilecek, her biri sırasına
göre hesap yerine sevkedilecek, peygamberler ve şahitler getirilecektir. O günü insanlara kendi uzuvları, elleri, ayakları, dilleri ve kulakları, kalpleri ve derileri tanıklık edecekler, lehlerinde veya aleyhlerinde kendi nefislerine şahitlik edeceklerdir. Hayır veya şer işlediği fiile şahit olan mekan da, lehinde veya aleyhinde tanıklık edecektir. Bu şahitler, tarafı izzetten kulu ilzam
için getirilecek ve hesap gayet adilane yapılacak, hiç kimseye
zerre kadar zulüm ve gadrolunmayacaktır. Yani, herkes yaptığının ceza ve mükafatını görecektir.
Muradıma, maksuduma erınezsem,
Hayıf bana, yazık bana, vah bana ...
Kadir Mevlam cemalini görrnezsem,
Hayıf bana, yazık bana, vah bana ...
- 283 -
Asi kulum defterine bak derse,
Yüzün karaları gör ne çok derse,
Yerim, göğüın arasından çık derse,
Hayıf bana, yazık bana, vah bana ...
Evet aziz ve muhterem mü'minler! ...
Kendisine düşünme ni'meti bahş ve ihsan huyurulan kimse, zuhuru muhakkak ve mukadder olan, herşeyin bilineceği, işlediği her fiil ve hareketin kendisinden sorularak hesaba çekileceği o korkulu günü derin derin düşünmeli, ona göre kendisini
çekip çevirmeli, Hak yolu, riza yolu, ebedi saadet ve selamet yolu olan islam dinine. sıkı sıkı sarılmalı, Allahu teala'nın bütün
emirlerine aynen ve harfiyyen ittiba ve Resül-ü müctebanın sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerine iktida eylemeli, men'ettiği şeylerin hepsinden şiddetle kaçınmalı ve çekinmelidir. Unutmamalıdır ki, Allahu teala'nın va'di de va'idi de haktır ve gerçektir.
Bir gün ki, o gün kıyamet, nedamet ve hasret günüdür, bütün
ayıpların açıklanacağı, hayrın ve şerrin olanca vüzuhu ile meydana çıkacağı, asilerin suçlanacağı ve mü'minlerin mükafatlandırılacağı gündür. İşte o gün hesaba çekileceğimizi hiç ama hiç
batırdan çıkarmamalıdır.
Şunu iyi bil ki, insanları hesaba çekecek olan Kadir-i mutlak Allahu azim-üş-şandır. Şahitleri ise, leh veya aleyhlerinde
tanıklık edecek olan kendi uzuvlarımız, iyi veya kötü işlerimiz
ve bunları işlediğimiz yer veya mekandır.
Yevme'izin tuhaddisü ahbareha ...
Ez-Zilzlll : 4
(Rabbinin telkin buyurduğu vahyile bütün haberlerini hal
diliyle anlatacak . . . )
Kıyamet günü, günah veya sevap, hayır veya şer ne işlenmişse, onların işlenilclikleri yerlerin leh veya aleyhte tanıklık
edeceklerine bu ayet-i celile delalet etmekt�dir :
- 284 -
Ve nektübü m4 'kaddemO ve AsArehüm ve k.ülla şey'in ahseynAhü fiy imAmin mübiyn_
YA-Sin : 12
(Onların hayır veya şer arnellerini ve öğrettikleri ilim, yazdıklan kitaplar, yaptıklan vakıflar, mektepler, mescitler, hastahaneler gibi hasenelerini veya zulmetmek, fesat, isyan veya
batılı yaymak gibi seyyi'elerini, bıraktıklan eserleri biz yazanz.
Esasen, biz herşeyi açık kitapta -Levh-i mahfuz' da- sayıp yazmışızdır ... )
Bu ayetin sebeb-i nüzulu şöyledir:
Ensardan bir kabile, bulunduklan yerle Mescidin arasının
uzak ve yolun uzun olduğundan şikayet ederek evlerini Mescid-i
Nebevi'nin civarına nakletmek istediklerini söylediler. Bunun
üzerine, bu ayet-i kerime nazil oldu ve yakın yerlerde oturarak
mescide gelmekle alınacak sevabm uzak yerlerden gelenlerin seva planndan daha az olacağı ve binaenaleyh uzaktan gelenlerin
daha büyük ecre nail oldukları beyan buyuruldu.
Dersimize devam ediyoruz :
Birinci sfırun üflenmesinden sonra yeryüzünün kararacağını ve malışer yerinin Allahu teala'nın nuroyla aydınlanacağını
bildirm.iştik :
Ve eşraka't-il ardu bl-nOri RabbihA ve vudi'al-kitabü ve ciy'e bin-nebiyyiyne
veş-şühedA'i ve kudiye beynehüm bi l-hakkı ve hüm lA yuziAmOn ve vüffiyet
·küllü nefsln mA amilet ve hüve A'lemü b imA yef'aiOn ...
Ez-Zümer : 68 - 69
- 285 -
(Ve malışer yeri, Rabbinin nuruyla aydmlanır. Herkesin eline amel defterleri verilir. Peygamberler, melekler ve mü'minler·
den şahitler getirilir ve aralarında ne sevaplan eksiitme ve ne
azaplan fazlalaştırma suretiyle asla zulmolunmaksızın hakkiy
le hükmolunur. Her nefse, hayır veya şer arnelinin cezası tamamen verilir. Esasen, Allah u teala onların yaptıklannı çok iyi bilir.)
Ey aşık-ı sadık! . . .
Allah celle celalühu, o şiddetli ve dehşetli gün seni hesaba
çekmeden, bu dünya hayatında irade ve fırsat elinde iken kendini hesaba çek ... Karını ve zararını, günü gününe tesbit eden
bir tüccar, nasıl hesabını bilir ve günün birinde iflasa sürüklenmezse, sen de her gününün hesabını gece yatağına girince yapıver, bir düşün o gün Allahu teala'nın emirlerinden hangilerine
uydun, ne gibi hayırlı arneller işledin, yoksa -Allah korusunbir kötülük ve haksızlık mı yaptın, bilerek veya bilmeyerek bir
günaha mı bulaştın? Aybaşına, yılbaşına diye bu işi savsaklama, hele emekli olduktan sonra hesaba kitaba bakınağa hiç niyetlenme ... Bir de bakarsın ki, iş işten geçmiş, borç bini aşmış,
hayat bilançon baştan aşağı zarara ulaşmıştır... Zararın neresinden ,dönülürse kardır ama, o zararı yaptığın gece farkedip
dönüvermek insana daha yararlıdır. Bakarsın; malın, mülkün,
masanın ve kasanın, rütbenin ve makamın, hatta evladın sana
hiçbir yarar sağlayamaz. Aklını başına al günü gününe hesabını
tut. .. Nasılsa, günün birinde hesaba çekileceksin ve bundan
kurtuluş da yoktur. Öyle ise, hesabını sağlam tut, dinine ve iymanına sahip ol, Allah ve Resulüne muhabbet eyle ki, bu bağlılık ve muhabbet ahirette necat ve felahına, ebedi saadet ve selametine zemin hazırlar. Allah ve Resulünün yolunda bulun, helal ile hararnı ayırdetmesini bil, rizayı ilahiyye'ye nail olabilmek
için hiçbir gayret ve fedakarlıktan kaçınma, zerre kadar bile olsa hayır işlerine koş ve zerre kadar bile olsa şerlerden, günahlardan, Allahu teala ve resulüne isyandan kaç ... Allahu teala'
dan gayri herşeyi, kalbinden sür ve çıkar. .. Zira, masiva'ullahtan külliyen alakasını kesmeyen aşık, dünya mihnet ve meşak-
- 286 -
katlerinden, bela ve musibetlerden asla kurtulamaz. İnsanı, insan yapan yüce ve üstün makamlara ki, biz ona makamat-ı kemal-i insaniyyet deriz, kat'iyyen ulaşamaz. Dünyanın tozu bile
ruha ağırlık verir. Günahlar kalp aynasını tozlandıracağından.
kalp gözü kör olur. Kalp gözleri kör olanlar ise hakkı göremezler. Bu alemde kör olan ve hakkı görmeyen ahiret aleminde de
kör olur.
Tek ve biricik kurtuluş yolu, Allahu teala'da yok olmaktır.
Allahu azim-üş-şana firar etmektir. Mevlayı müte'ale firar edenler de kurtulanlar zümresine dahil olurlar :
Ma-sivadan el çekip, malıluktan ümit kes;
Virdin olsun her nefes Allah bes, baki heves ...
Bazı insanlar, görünüşte güzeldirler. Fakat, batın yönlerindeki dertleri şifasız, hal ve gidişleri hayasız, içieri tamamİyle karanlık ve ziyasızdır. Bu gibi insanlar, içi pislik dolu güzel bir
kaba benzerler. Altun ve gümüş ve benzeri değerli madenler gelip geçicidir. Bunun için akıllı kişi para tuttuğu zaman ellerini
yıkamalıdır. O kadar çok elden geçmiş ve kirlenmiştir ki, maddi değeri onun pisliğini bir çoklarının gözlerinden saklar. Paranın elle tutulmasından meydana gelen kiri ve pisliği yıkamakla
belki gideririz. Fakat, altun ve gümüşü kalplerine dolduran ve
böylelikle nazargah-ı ilahi olan bu en kıymetli uzuvlarını kirletenlere ne diyelim? Kalp, ne yıkanabilir, ne de su ile arınabilir.
Para, makam-ı ariyettir yani eğretidir; muvakkaten alınıp verilen şeydir. Güzel günler çabuk gelir geçer, herşeyin bir sonu ve
zevali vardır. (Bütün bunların hepsi benimdir!) diyenierin sonu
müflisliktir. Şu halde, elimizde bulunan altun, gümüş veya paranın eğreti olduğunu bilmeli, onları Allah yolunda sarfederek
ebediyyen kendimize mal etmenin yollarını bulmalıyız. Mevki
ve makamlarımız da eğretidir, gelip geçicidir. Bu mevki ve makamları, tamamİyle kendi çıkarlarımız ve yararlarımız için kullanmayarak başkalarının haklarına saygılı olur, herkese eşit
muamele eder ve her işimizde halka faydalı olmağa çalışarak,
adaletle görevlerimizi yaparsak, bu dünya mevki ve makamına
- 287 -
mukabil, ebedi ahiret makamını kazanmış oluruz. Zulümden
son derece kaçınmak gerekir. Allahu teala, zalimleri asla Se\'·
rnez. Er kişi, zalirnlere değil, rnazlCı.rnlara destek ve yardırncı
olan ve zalirnde rnazlCı.rnun alıını koyrnayandır. Unutmamalıdır
ki :
Zaliınin rütbe ve ikbalini bir ah keser,
Mani-i rızk olanın, rızkını Allah keser ...
Bu dü:m.ya kimseye baki değildir. Birgün gözlerimizi kapayınca, arkarnızda bıraktıklarırnız neyimiz varsa hepsini talan
ederler. Oysa, insan mezara girince (Göster bakalım, hayırdan
ve şerden neler getirdin?) derler. Kanaat, bitmez ve tükenrnez
bir hazinedir. Kanaat ehli olmalıyız ki o tükenrnez hazineye de
sahip olabilelim. Allahu teala'nın en büyük hazinesi olan ilim.
Rabbirnizin yüce sıfatlarından birisidir. Onun için de ilim sahipleri daima HA YY yani diridir. Es kiler: (İnsanlar ölü, alimler diridir.) dernişlerdir. Bunun için, ilim öğrenelim, yararlı
ilimler tahsil edelim ki, daima diri olanlardan ve ebedi hayata
kavuşanlardan olalım. İyi insanlarla dostluk edelim, kötülerle
yoldaş olmaktan vazgeçelirn. Hırsız hırsızla, arsız arsızla, yüzsüz yüzsüzle ilgi ve ilişki kurar. Kişi sevdiği ile beraberdir ve
sevdiği ile birlikte haşrolunur.
Dünya ehli; kernali zenginlikte, parada, rnakarnda servet ve
ihtişamda arar. Gözleri daima altunda, gürnüşte ve milyonlarda, sözleri borsada, tahvilde, bonoda ve pavyonlarda ve özleri
alavere, dalavere ve spekülasyonlardadır. Ak borsa, kara borsa,
yüzdelik, komisyon, parsa ne bulursa toplar, yığar, istif eder.
Birgün, kendisinin de daha önce göçmüş bütün hırslılar gibi mezar denilen o karanlık çukurda istif edileceğini düşünrnez, yetim
hakkı, fakir hakkı demez ömür boyu biriktirir durur, milyarları vurur ve en sonunda sekiz arşın bezle en sevdikleri tarafından
o karanlıklar ve ıssızlıklar çukuruna konur ama beraberinde
bir tek kuruş götüremez ve elleri böğründe tam bir iflas halinde
yapayalnız kalır.
- 288 -
Allahu teala'ya ve onun rızasına talip olan ehl-i aşkın kernelli ise; iymanda, islamda ve Kur'andadır. Gözleri parada pulda
değil, Allahu teala'ya kul olmaktadır. Sözleri, hak ve hakikattedir. Özleri ise, Hakkın rizasma varan doğruluk ve istikamettedir. Bu kutlu ve mutlu kişiler, dünya hayatında bazı mahrumiyedere katlanırlar, çoğu zaman ceplerinde metelik bile bulunmaz ama, ahirete zengin ve sultan olarak giderler. Biliyorum,
dünya ehlinden olanlar bizim bu açıklamalarımıza kıs kıs gülerler ve yüzümüze karşı söylerneğe cesaret edemeseler bile içlerinden :
- Sen milleti uyut, biz dünya saltanatını sürelim de, Ahiret dediğin o gelecekten nasibimiz olmasın, derler.
Böylelerini çok gördük, dünya hayatında kimin uyuduğu
ve kimlerin gerçekleri bulduğu yakın bir gelecekte görülecek,
ahiret zenginliğinin ne demek olduğu, orada daha güzel anlaşılacaktır. Onlar inansalar da, inanmasalar da, yalaniasalar da,
yalanlamasalar da biz tekrar tekrar. iddia ve israr ediyoruz:
- Efendiler, beyler, beyefendilerı ... Gaflet ve cehaleti bırakın, hak ve hakikati görün, dünya zenginliği eğretidir, gelip
geçicidir. Oysa, ahiret zenginliğinin zevali yoktur, bunu da böylece bilin ... Pek yakında bu sözlerimin gerçek olduğunu siz de
anlayacaksınız ama, ne yazık ki iş işten geçmiş olacak ...
Evet, Hakkın varlığını ve birliğini ikrar eden SIDDIYK,
inkar eden ise ZINDIK ve kafirdir. Hakka yardım edene, Allahu
sübhanehu ve teala yardım eder. Hakkı kabul etmeyenler Allabu te ala'nın düşmanlarıdırlar ve zalimdirler. Böylelerine ise
Hak celle ve ala hiçbir zaman yardım etmez.
Ey aşık-ı sadık! ...
Tövbe et, dünyadan soyunınağa ve sıyrılmağa çalış, vakit
geçirmeden ahiret hazırlıklarını yapınağa başla! ... Bak, dün geçti ve yarına çıkabileceğimizi de bilemiyoruz. Gün, bugün ve saat bu saattir. Ömür denilen yolculuk göz açıp kapayıncaya kadar çabuk ve hızlı gelip geçiyor. Kıldığın namazın son namazın
olabileceğini, yaşadığın gün ve saatin de ömrünün son günü ve
son saati olmadığını nereden biliyorsun? Bütün yaratılanlar,
- 289 -
önünde sonunda ölüme mahkfundurlar. Ne var ki, kafider ve
hayvanlar ölürler, gerçek birer insan olan mü'minler ise olurlar. Gerçek bir insan olmağa çalış ki, iymanın ve iykanın artsın.
Bunun da tek şartı, Rabib-i edib-i Kibriya'ya uymak ve hak boyası ile boyanmaktır, gaflet uykusundan uyanmaktır. Hangi yoldan gidilirse gidilsin, her yolun sonu kabirdir. Dünya hayatı
ana beşiğihde başlar ve mezar eşiğinde biter. Ara yerdeki mesafe, göz açıp kapayıncaya kadar olan süre miktarı kısa ve azdır.
Dünyayı yedi kerre dolaşsan, Allah boyasından daha güzel ve
mükemmel boya bulamazsın. O boya ile boyananların boyaları
solmaz. O boya ile boyananları, dünyanın pislik ve murdarlıkları lekeleyip kirletemez. O boya ile boyananlar, ebediyyen ölmezler, nar-ı cahiyme girmezler, makam-ı sıdka ererler, Cemal-i layeza.Ii görürler, Hak ile baki olur ve zat cennetine girerler.
Açılır bag-ı bostanm,
Dtlde okunur destanın,
Sen baktığın gülistanın,
Gülleri solmaz Allahım ...
İyınan sahipleri, ebedi saadet ve selamete ererler ki, bu saadetin zevali yoktur. İymansızların mutluluk adını verdikleri
dünya saadeti fanidir, gelip geçici ve elden çıkıcıdır. Gözlerimiz
bakmasını bilse de görebilsek, nice mutlu bildiğimiz ve hallerine özendiğimiz çiftler ve kişiler, dünya cenneti içinde cehennem azabı çekmektedirler. Bu gibilerin, bu alemde ele geçirdikleri ni'metler, aslında nikbettir, yani musibet ve meşakkattir.
Ancak ve yalnız, azaplarının artmasına, huzursuzluklarının çoğalmasına sebep olur. Ahiret aleminde görecekleri azap ise nihayetsizdir. Onun için, bu fani dünyanın fani ni'met ve ziynetlerine aldanarak sakın sakın ahiretini yıkma ... Ne yapsan, nereye gitsen, nerelere gizlensen, ölüm seni bulacaktır, yolun kabristana uğrayacaktır ve orada herkes arnelleriyle başbaşa kalacaktır. O karanlık yerde kendine bir dost, vefakar bir yar edindin mi ? O yar-ı vefakar bu alemde iken bulunur, onu bulamavanların vay hallerine! ...
EnvAr-ül-KuiOb, cilt : 2 - F: 19
- 290 -
Dünya hayatının son konağı ve ahiret aleminin ilk durağı
olan mezar, kucağını açmış seni ve beni bekliyor. Kim olursak olalım, nerede bulunursak bulunalım, hepimiz ecel şerhetinden içeceğiz, cansız ata bineceğiz, alelade bir kefene sarılarak kabir kapısından ebedi aleme geçeceğiz. Aşağıda aniatacağım hikayeyi dikkat ve ibretle oku, hikaye deyip geçme, düşün, hem iyi düşün ve kıssq.dan hisseni alınağa çalış ... Varıp
gidilecek yer haraptır, orayı imar eyle ... Karanlıktır, buradan
nur ilet. .. Yılan, çıyan ve akrep yeridir, yanında .ilaç bulundur
ki sana zararları olmasın ... Son meskenin, son makamın ya
cennet bahçelerinden bir bahçe veya cehennem çukurlarından
bir çukurdur. Orasını cehennem çukuru değil bir cennet bahçesi haline getirmek için hazırlıklı ve tedarikli bulun, çünkü
son konağın ve durağın orası olacaktır.
HiK AYE
Günlerden birgün, Behlfıl-ü Dana (Kuddise sırruh) bir mezarlığın kenarında oturuyordu. Kendisini gören bir zat, yanına sokuldu, selam verdi ve sordu :
- Ya Behlfıl! .. Bu kabristanın kenarında neden oturuyorsun?
Behlfıl-ü Dana, sükfmetle cevap verdi :
- Bir hırsız paramı ve malımı çaldı da, onu bekliyorum.
Soran zat hayret etti :
- Peki, o hırsızın buraya geleceği ne malum? dedi. Behlı11 :
- Önünde sonunda mutlaka buraya gelecektir, bundan
kim kurtulmuştur ki, o kurtulsun, cevabıyla hem o zatı hem de
bizleri irşad buyurdu.
Hazret-i BehlCı.l'ün dediği gibi, sonunda herkes kabristana
gidecek ve o am el sandığına girecektir. Sırtları yere gelmeyen nice pehlivanların, ölüm sırtlarını yere getirmiş, ordularını
zaferden zafere koşturan nice ünlü kumandanlar, padişahlar,
beyler, paşalar ölüm karşısında yenilgiye uğramış ve hak ile
- 291 -
yeksan olmuşlardır. Aldanmayalım, yanılmayalım, yanlış hesaplar yapmayalım. Çoğunun cesetleri kara . toprakta çürüyüp
dağılmıştır ·ama, manaları ve ruhları yaptıkları kötülük ve haksızlıkların, işledikleri isyan ve günahların azabını tatmakta, yahut hayırlı işlerinin sonucu yine orada mükafatlanrnaktadır.
Böyleleri edebi saadetlerinin zevkini sürerlerken, kötüler ve günahkarlar da ebedi felaketlerine yaklaşmakta, sabah ve akşam
nara arzolunarak daha kabiderinde iken ilahi azabı yaşamaktadırlar.
Bu ni'meti Haktan bilmek gerektir,
Çeşınin gubarmı silmek gerektir,
Yüz yıl ömür sürsen ölmek gerektir,
Ecel gelir gafil olma divane! ..
Kabre giren insanlar üç sınıftır :
BiRiNCİSİ peygamberler, veliler, salihler, şehitler ve aşıklardır. Bu sınıfın ruhları, arş-ı a'lanın altında sakin olur ve zamanı gelince dünyada bulunan ehl-i iymana yardım ederler.
Kendilerine bahş ve ihsan huyurulan cennet derecelerini görüp gözlerler ve kıyamete kadar mest ve hayran kalırlar ve kıyamet günü de Allahu teala'nın izniyle ümmeti Muhammed'e
ve diğer ümmetierden İyınanları makbul olanlara şefaat ederkr.
·
iKiNCİSİ de dünya hayatında iken ahiret alemi için hazırladıkları ve kazandıkları salih arnellerinin ecrini almak üzere
bekleyenlerdir. Aralarında, kabir azabına dılçar olanlar da, bu
ilahi azabı görseler ve ilahi adaleti tatsalar da, yine İyınanlarından ötürü Cennete gireceklerinden affı ilahiyye ve büyük mükafata intizar ederek kıyamete kadar alem-i ervahta beklerler.
ÜÇÜNCÜSÜ Allahu teala'yı inkar eden kafider olup, idam
hükmüne mahkum olan ve infaz saatini bekleyen, gece ve gündüz darağacının altında boynuna ip takılacağını düşünen ve tasalananlar gibi daha kabiderinde iken azabı ve nar-ı cahiymi
ve cehennemde çekecekleri çok acı ıztırabı tatmağa başlayan
zavallılardır. Bunlar da ehl-i nar olup Ebu-Cehil, Şeddad, Fira'
- 292 -
un ve benzeri zalimlerin mirasçılan olan ve onların halleriyle
hallenen kefere-i fecere'dir. Bunlara -Ne'fızü-billah- kabirl6
rinde azabın şiddeti tattırılır ve sabah - akşam nara arzolunurlar.
Hemen ilave edelim ki, günahkar mü'minlerin kabirierinde görecekleri azap ebedi değildir. Bazıları birkaç gün veya birkaç hafta, bazıları da bir ay veya birkaç sene aza!J gördükten
sonra kurtulurlar.
Kabir azabına sebebolan sıfatlar şunlardır :
1. Yalancılar (Yalan söylemeyi adet haline getirenler).
2. Her türlü pisliklerden sakınmayanlar (Kendilerini id·
rar ve necasetten temizlemeyenler) zahiren ve batmen temizlenip arınmayanlar.
3. Ana ve babaya asi olanlar ve onların haklarına hürmet
ve riayet etmeyerek, ihsan ve itaatte kusur edenler, ana ve babalarına eza ve ce fa edenler.
4. İki meclis veya topluluğu, yahut iki kişiyi birbirlerine düşman etmek için, aralarında laf götürüp getiren nemmamlar, mutlaka kabir azabına dfıçar olurlar.
Bunlar, kabir azabına sebebolan başlıca sıfatlardır. Verdikleri sözde durmayarak kalleşlik eden dönekler, emanete hıyanet eden ha'inler, adaletle hükmetmeyen hakimler, zalimi
mazlum ve mazlfımu zalim gibi gösteren müzevvirler, yalancı
şahitlik ederek hakkı ve hakikati tahrif eden zalimler, şarap,
rakı, bira, viski, esrar, afyon, kokain, eroin ve benzeri akıl giderici ve serhoşluk verici maddeleri kullananlar ve bu alışkanlıklarından vazgeçmeyerek ısrar edenler, topluma daima za·
rarlı olanlar, zina ve livata edenler ve ettirenler, bunlara aracılık edenler ve sevicilik yapan kadınlar, dedi - kodu yapanlar,
etrafı telaş ve h eyecana verecek asılsız haberler yayanlar, di�
lerinden kötü sözleri eksik etmeyenler, uluorta herkese sövüp
sayanlar, haramdan sakınmayanlar, ibadetlerine mağrur olan
ve yalnız kendilerini beğenen u'cub ehli ile iki yüzlü müra'iler,
kin besleyen ve bunun için fırsat kollayanlar, olur olmaz herşeye ve herkese öfkelenenler, şehvetlerine esir olanlar ve bunla-
.
- 293 -
ra benzer GÜNAH-I-KEBA'iR dediğimiz büyük günahları işle·
yenler de kabir azabına dilçar olur ve azabı daha kabirierine
girer girmez tatmağa başlarlar.
Kabir azabından kurtulmanın yolu ve çaresi. bu kötü ve
çirkin huylarından ötürü nedamet etmek, tövbe ve istiğfar eylemek, içierini ve dışlarını temizlemektir. Allahu teala'nın, affetmeyeceği hiçbir günah yoktur. Denizierin dalgaları, güneşin
zerreleri ve yeryüzündeki taşların sayısı kadar günahı bile olsa,
kul bunları çirkin ve kötü görür, gerçekten yaptıklarına pişman
olursa, bir daha işlemerneğe azm-ü cezm ederek tövbe ve istiğfara sarılırsa, bütün günahlarından arınır :
Kul ya ibadiyelleziyne esrefa ala enfüsihim ıa taknatO min rahmetillah
inna l laha yagfir-üz-zünube cemiy'a innaha hüvel-gafur-ür-rahiym . . .
Ez-Zümer : 53
(Ey Habib-i zişfmım! .. Benim dilimle de ki, ey nefislerini
israf etmekte haddi aşan kullarım. Allahu teala'nın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Zira, Allahu teala bütün günahları
mağfiret buyurur. Hiç şüphe yok ki, Allahu azim-üş-şan rahmet ve mağfirette belagat sahibidir.)
Nefsinin hevası sana boşuna vakit geçirmeden, Azrail aleyhisselam ecel şerbetini içirmeden yaptıklarına nadim ol, tövbeye gel, Rabbinin rahmet ve mağfiretinden ümidini kesme, bağışlar mı, bağışlamaz mı diye vesveseye düşme, Allahu teala bütün günahları affedici ve bütün suçları bağışlayıcıdır. O Gaffar,
o Gafur, o Ralıman ve o Rahiym'dir. Onun mağfiretine sığın,
rahmaniyyetine güven ve en önemlisi sıdk ile, hulfıs ile yaptıklarına pişman ol ve tövbe et, ağla ve gözyaşı dök ... Tövbe eder-
- 294 -
sen, affolunacağın muhakkaktır. Zira, sen Habib-i edib-i Kibriya'nın ümmeti olmak gibi bir imtiyaza sahipsin ... Ona ümmet
olmak en yüce devlet ve saadet, en kutlu ve erişilmez bir mazhariyyettir. Bunun kıyınet ve ehemmiyetini, şeref ve faziletini
bil ve şükrünü eda etmeğe çalış. Şükrü eda edilmeyen, kıyınet
ve ehemmiyeti bilinmeyen ni'metler -Ma'azallah- elden çıkıverir. Şükrü eda edilen ni'metler ise mutlaka ziyadeleşir. Her
işin başı, kulun fiilierine göredir. Bahş ve ihsan huyurulan ni'
met ve devlete şükredilecek olursa, Allahu sübhanehu ve teala
o ni'met ve devleti ziyade kılacağını beyan buyurmaktadır. Küfran-ı ni'met edenlerden ise,
,
gün olur za'il olur.
Ey akıllı olduğunu iddia eden ve her işinde aklıyle öğünen
kardeşim! .. Gerçekten akıllı isen, her halinde Rabbini zikret ve
Rabbini asla unutma ki, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri
de, her halinde seni unutmasın ve seni ni'metlerine garkeylesin. Rabbimiz, unutmaktan münezzehtir. Binaenaleyh, bu unutmak senin ve benim anlayabileceğimiz ma'nada değildir. Bu
unutmak -Allah korusun- kulluktan koğulmak ve ilahi rahmetten dur olmak anlamına gelir. Dünya hayatında da böyledir, unutan unutulur, asi olana isyan olunur, itaat etmeyene
itaat edilmez, merhamet etmeyene de merhamet olunmaz. Eken
biçer, gören seçer. İyilik eden iyilik, kemlik eden de mutlaka
kemlik bulur. Sen, Rabbine karşı itaatkar olursan, en yakınlarından itibaren bütün çevren de sana itaat ederler. Bunun
zıddı olarak isyan edersen, sana da isyan edenler çoğalır. Allahu teala'nın yarattıklarını sever ve okşarsan, sevilir ve okşanırsın. Vurursan, sana da vururlar. Verirsen, sana da verirler.
Şahsına karşı yapılan haksızlık ve kötülükleri affet ki, Allahu
teala da seni affetsin ... Unutma ki, sana karşı yapıldığını zannettiğin haksızlık veya kötülük, senin Rabbine karşı işlediğİn
hata, isyan ve nisyanların yanında hiç mesabesinde kalır. Bilmiş ol ki, Rabbine karşı irtikap ettiğin isyan, sana kulları eliyle
red ve iade olunan isyanındır.
Evet, affeden affolunur. Adalet isteyen, adalet bulur. Kullardan gördüğün nankörlüklerden yanıp yakınma! Bu, senin
- 295 -
Allahu teala'ya karşı olan nankörlüklerin yanında solda sıfır
kalır. Bunca ni'met-i ilahiyyeye nail ve mazhar olduğun halde,
Rabbine karşı isyan ediyorsun da, küçük ve basit bir iyiliğine
mukabele etmedikleri için neden hemcinslerini nankörlükle
suçluyorsun?
H i KAYE
Hak velilerinden bir zat-ı şerife müracaat eden birisi, yaptığı yardım ve iyiliklere mukabil bir korpşusundan gördüğu
nankörlükten yakınıyar ve onu şikayet ediyordu. O kumşusuna, defalarca iyilik ettiğini, oysa onun her defasında kendisine
nankörlükle mukabele eylediğini anlatıyor ve özellikle şahsına
karşı yaptığı son kötülüğü asla affetmeyeceğini bildiriyordu.
Onu, büyük bir sabır ve sükunetle dinleyen veliyyullah :
- Senin Rabbine karşı yaptığın nankörlükler, o komşunun sana yaptıklarından mutlaka daha çoktur. Öyle olmasaydı, Rabbinin sana bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere karşı
daima nankörlükle mukabele ettiğin halde, Allahu zül-celal seni mahrum etmiyor ve sana ihsan etmeğe devam buyuruyor.
Sen de, bütün nankörlüklerini hiç hesaba katmadan ve Rabbinden utanmadan mütemadiyen ihsanlarını niyaz ediyorsun.
Binaenaleyh, ya Rabbine karşı ettiğin isyan ve nankörlükleri
terket veya Allah u teala' dan af ve ihsanını talep eyleme, dedi.
Adamcağız ne diyeceğini şaşırmıştı, boynunu bükerek :
- İyi ama efendim ben aciz ve naciz bir kulum ... Nasıl
olur da, Rabbimden affıını niyaz etmem, nasıl olur da Rabbimden İhsanlarını istemem, deyince Hak velisi kendisine şu cevabı verdi:
··· ··
- Allahu sübhanehu ve teala hazrederine nankörlüğünü
terketmene imkanın yok, buna mukabil aciz ve naciz bir kul
olduğunu bizzat itiraf ettiğin halde, sana bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere karşı nankörlüğe devam ederken, senin iy�liklerine kötülükle mukabele ettiğinden yakındığın kimse de, senin gibi aciz ve naciz bir insandır. Onu neden affetmiyor ve
- 296 -
herşeye rağmen iyilik etmeğe devam etmiyorsun? diyerek hem
o gafil din kardeşimizi hem de bizleri irşad eyledi.
Er kişi, iyilik ve ihsanı Allah için yapandır. Desinler, takdir etsinler, övsünler diye yapılan iyilik, ihsan suretinde riyadır.
İhsan odur ki, onda ola ihlas;
ibiası olmayan a'mali neylersin?
Riya lle sen halkı gel aldatma,
Sonunda zehrolan balı neylersin?
Her işi, her iyiliği, her yardımı Allah !çin, Allah rızası için,
yap ki, ind-i Bari'de makbul ve me �gub olsun. Allah rızası için
yapanlar, asla aldanmazlar. Onların emekleri asla boşa gitmez.
Onlar, Hak'la oldular ve bu sayede Hakkı buldular, Cemal-i la
yezali gördüler ... Bütün ibadet ve ta'atlerinde, bütün iyilik ve
salih arnelerinde ve halk ile muamdelerinde ihlas sahibi olanlar, iki cihanda da selamet bulurlcr. Allahu teala, muhlisleri
ve muhsinleri sever ve Hak daima onlarla beraberdir.
iNNEMEL A'MALÜ BİN-NİYAT buyurmuş Falır-i din,
Doğru söyle var mıdır kalbinde halis niyyetin ...
Muhlis mü'min, kimseye kin tutmaz. Kimde kin varsa, o
kimsede din yoktur. Kin besleyen bir kalpte din ve iyman barınamaz. Affedici ve bağışlayıcı olm<Llıdır ki, affolunalım ve bağışlanalım. Her işimizde Allahu teala'nın tevfikini niyaz edelim.
Tevfik-i ilahi kime nasip olursa o k imse insan-ı kamil olur. İlk
bakışta çirkin gibi görünen bazı şe:rlerin, aslında güzel tarafları da vardır. İnsan, herşeyin güzel tarafına nazar ederse, kederlerden ve kaygulardan kurtulur ..
Şecerdir haddi zatmda, fakat dehşet verir tabut;
Hacerdir haddi zatmda, fakat .:dynet verir yakut ...
İnsan, kendi çirkin taraflarını arayıp bulmağa çalışırsa,
- 297 -
onları güzelleştirmeğe uğraşırken, başkalarının çirkinliğini zaten göremez.
HiK AYE
Mefhar-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, EbuHureyre radıyallahu anh ile bir yere gidiyorlardı. Yolun kenarında, bir köpek leşine tesadüf ettiler. Ebu-Hureyre, tİksinerek
başını aksi tarafa çevirdi. Onun bu halini gören Resfıl-ü zişan
efendimiz :
- Ya Eba-Hureyre! . . Şu zavallı kelbin ne kadar güzel,
bembeyaz, inci gibi dişleri var, halık-ı zişan ne kadar muntazam
ve mükemmel yaratmış, gördün mü? buyurarak, onu ve bizleri ikaz ve irşad eyledi.
Demek oluyor ki, insan farkedebilirse çirkin gibi görünen
şeylerde bile bir güzellik bulmak ve görmek mümkündür. Bu
itibarla, çirkin tarafına bakıp iğrenmektense, güzel tarafını bulup övmek daha hayırlıdır.
Elif okuduk ötürü,
Pazar ettik götürü,
Yaratılanı hoş gör,
Yaratan'dan ötürü ...
Şu yeşil otlar ve çimenler, şu zümrüt gibi ağaçlar ve yapraklar, renkleri, şekilleri ve kokuları ayrı ayrı meyveler ve çiçekler, kısaca ol Halık-ı muazzamın yarattığı herşey, okuyabilene başlı başına bir kitaptır ki, en küçük bir dalında, en cılız
bir fidanında yüzbinlerce sırlar gizlidir. Ka'inatta herşey başlı
başına birer risaledir. Okuyabilene ne mutlu!.. Akar suların,
tesbihlerini duyabiliyor musun? Hepsi de bir ummana akıyorlar. Unutma, sen de bir akar su gibisin ve ummana doğru akıyorsun :
Görenedir, görene! ..
Köre nedir, köre ne? ..
Körden murat, elbette baş gözleri görmeyenler demek değildir. Kalp gözleri kör olanları kastediyoruz. Zira, Allahu tea-
- 298 -
la bir kulunu dalalete iletirse, o kul bakar ama göremez, işitir
ama duyamaz, duysa da anlayamaz. Kalplerinde böylesine bir
hastalık bulunanların bu maraziarını artırır ve bu gibileri elim
bir azaba koyar. Bunlar, yarasalar gibi sırtlarını nura çevirirler, gerçeklerden kaçarlar, hakkı ve hakikati yalanlarlar ve sonunda bu inkarları kendilerini göremerlikleri ve inanamadıkları ve hatta ömür boyu yalanladıkları korkunç bir ateşe yuvarlar. Bu bahtsız gafiller, ne için yaratıldıklarını, bu fani aleme
ne için gönderildiklerini, gelişlerindeki ve gidişierindeki sırrı
ve hikmeti hiç düşünemezler, kendilerini kimin yarattığını, ne
için yarattığını da bir türlü idrak edemezler, yararlanı bilemedikleri ve bulamadıkları için de ona kulluk etmeği, iymana ve
islama gelmeği, ibadet ve ta'atte bulunmağı akıllarına bile getiremezler. Öylesine aciz ve zavallıdırlar ki, bu fani aleme yalnız yemek, içmek ve cinsi münasebette bulunmak gibi şehevi
arzularını tatmin için gönderildiklerini sanırlar ve bu yönden
hayvandan hiç bir farklan kalmayacağını hatırlayamazlar. '
Evet, onlar bu durum ve tutumlarıyla tıpkı dört ayaklı hayvanlar gibidirler ve hatta bu vahşet ve dalaletleri, gaflet ve cehaletleri bakımından hayvanlardan da aşağı mevkidedirler. Onları cennet, cemal, rıdvan, huri ve gılman ile müjdelemekte,
ölüm, cehennem, azap ve iztirap ile korkutmak da müsavidir,
çünkü İyınan etmezler, edemezler. Hatta, cenneti gözleriyle görseler, cehennem azabını bedenleriyle hissetseler bile uyanamazlar, ayılamazlar ve anlayamazlar. Oysa, cennetin de cehennemin de bu alemde misalleri mevcuttur. Nasıl anlayabilsinler ki,
onların kendi varlıklarından dahi haberleri y'oktur. Zira, hakkı inkar etmek, kendini inkar etmek demektir.
Asıl mühim olan şudur : Onların bu inkarları, ebedi değildir. Pek yakın bir gelecekte, ölüm elbette ve elbette onları
da bulacaktır. Ortaçağ şatoları gibi etrafı hisarlarla çevrili,
burçları sağlam ve dayanıklı kaldere sığınsalar, bulundukları
höcreyi çelik ve demir zırhlarla ördürseler, çevrelerine yüz binlerce muhafız dizseler yahut gökyüzüne çıksalar veya yerin yedi kat· altına girip gizlenseler, ölüm yine de onları mutlaka bu-
- 299 -
lacak ve kendilerini bu alem-i şehadetten, alem-i gayba götürecektir. İşte o zaman iymanın kıymet, ehemmiyet ve faziletini
anlayacaklardır ama, bu kendilerinin iymansızlıklarından ve
inkarlarından mütevellit azabı ve cezayı çekmelerine çok geç
kalmış idrak ve irfanları hiçbir yarar sağlamayacaktır.
Hangi kul ki, şer'i pakin hükmünü tatbik eder;
Hazret-i Mevla onu da miUhar-ı tevfik eder,
Za.Jıir-ü ha tın ona her veçhile mü'min denir,
Kim ki, Hakkı birleyip Resulünü tasdik eder ...
İnsan, arkadaşından sorulur. Kişi, arkadaşından azar. İnsanların başlarını her türlü kaygu ve kederlere, her çeşit dert
ve musibetlere önce arkadaşı, sonra kendi kötü huyu, ekşi suratı ve acı sözleri iletir. Onun için, Efdal-ül-hala'ik aleyhi ve alihi salavatullah-il-Halık efendimiz : (MÜ'MİN, GÜLER YÜZLÜ,
TATLI SÖZLÜ VE İYİ HUYLUDUR ... ) buyurmuşlardır. Habib-i edib-i Kibriya'nın bir diğer Hadis-i şeriflerini de bu vesile ile hatırlatayım : (İÇİNİZDEN ALLAHU TEALA'YA EN SEVGiLi OLANINIZ, İYİ VE GÜZEL HUYLU OLANINIZDIR ... )
huyurulmuştur.
Gözden kaçınlmaması gereken bir gerçeğe de temas etmek yerinde olacaktır. Bu dünya aleminde herkes kendisini
iyi huylu ve temiz ahlaklı saymaktadır. Oysa, iyi huy ve güzel
ahlak akılla ölçülemez. Onun tek ve yanılmaz ölçüsü, kulun ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile ahlaklanıp ahlaklanamaclığını tetkik ve mukayese edebilmektir. Yoksa : (Benim
kalbirn temiz, huyum ve ahiakım da güzel. .. ) demekle insanın
ne kalbi temiz olur, ne de ahlakı güzel sayılır. Kıyasla bakalım,
sende Ahlak-ı Kur'aniyyeden ve ahlak-ı Muhammediyye'den
eser var mı, yok mu? Varsa, hemen seede-i şükre kapan, seni bu
mümtaz hasJetlerden yoksun bırakmaması için Rabbine yalvar. Yoksa, ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile
ahlakını tashih etmeğe, hal ve ef'alini düzeltmeğe ve kendini
Allah ve Resulünün tarif ve tavsif huyurdukları iyilik ve güzelliklerle süslemeğe çalış ... İnsanoğlunun, bu fani aleme yalnız
- 300 -
boy yükseltmek, kıl ve kılık düzeltmek için geldiğini zannedenler, aldandılar. Ahlak bakımından yükselmeğe, huy yönünden
düzelmeğe geldiklerinin şu'uruna varanlar ve bunun esbabına
baş vuranlar kazandılar.
Kur'an-ı aziymi bir göz olarak kabul edecek olursak, o
mübarek göz bize herşeyi hakkıyle ve kemaliyle gösterir. Kur'- ,
an-ı hakiyme yüz çevirecek olursak -Ma'azallah- bu alemde
kör olacağımız gibi, ahiret aleminde de kör kalacağıi1lıZ muhakkaktır. Bu körlüğün, iki alemde de ne büyük zararlara, kayıplara, acılara ve azaplara mal olacağını akıl sahiplerinin İrfan ve iz'anlarına bırakırız.
Enes bin Malik radıyallahu anh rivayet ederler ki, Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır :
- Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, saçiarına ak düştüğü ve kendileri de bunu sabah ve akşam görüp farkettikleri
halde, Rabbinden haya etmeden isyana devam eden ihtiyarların yüzlerine merhametle nazar ederek : (Ey ihtiyar kulum! ..
Yaşın kocaldı, cildin kırıştı, kemiklerin inceldi, sinirlerin gevşedi, sayılı nefeslerin sıklaştı, ecelin sana iyice yaklaştı, dizlerinde derman kalmadı. Hala, utanmadan ve sıkılmadan günah
ve isyana devam ediyorsun. Ben, senin Rabbinim ve sana bu
yaşlı ve çelimsiz halinle cehennemde azap etmeğe haya ediyorum, sen ise yaptıklarına pişman olmuyor ve benden haya etmiyorsun ... ) huyurmaktadır.
Hitab-ı izzeti, muhbir-i sadık efendimizin mübarek lisanı
· ile duyup öğrenen, sabah ve akşam aynaya bakıp saçiarına ve
sakallarına aklar düştüğünü gören yaşlı kardeşler, sizlere hitabediyorum ve soruyorum :
- Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin bu hitab-ı celiline siz ve biz muhatap olsaydık -Hoş, oluyoruz ya! .. - acaba ne yapardık? Şu halde, hiç değilse bundan sonra saçımızdan ve sakalımızdan utanalım ve Rabbimizin itabından korkalım. O, alemierin Rabbi ve mürebbisi iken, seni de beni de
te'dip edebilmek kudret ve kuvvetine malik bulunduğu halde,
- 301 -
aczimize ve zayıflığımıza merhamet buyurarak cehenneminde
azap etmekten haya eylediğini duyuruyor da, biz bu çelimsizliğimizle ona isyan etmekten ve günah işlernekten hala haya etmiyoruz. Kabir denilen o karanlık çukur, bir ejderha gibi olanca dehşet ve vahşetiyle ağzını açmış, seni ve beni yutmağa hazırlanıyor, yılanlar ve çıyanlar nazik bedenlerimizi kemirmek
için yalanıyor, hergün eşten, dosttan, akraba ve alıhaptan bir
kaçı o sonu olmayan yolculuğa yollanıyor da yine aklımızı başımıza alamıyoruz, zayıf omuzlarımıza yüklendiğimiz cehennemde bizleri yakacak ateşle ortalıkta dolanıyoruz. Bu korkunç
ateşi, nedamet, tövbe ve gözyaşı ile söndürmeğe, hiç olmazsa
azaltınağa çalışmıyoruz da, tam tersine yeni yeni günah ve isyanlarla çoğaltmağa, hadandırmaya uğraşıyoruz.
Evet, cehennemde ateş yoktur. Herkes, ateşini buradan götürür :
Va'iz, bizi korkutma cehennemde od olmaz;
Yanınağa od'u herkes, buradan iletirler ..
Bunun için, cehennemde bizi yakacak ateş mahiyetincieki
günah yükümüzü hafifJetrneğe gayret etmeliyiz. Son pişmanlık
fayda vermez, tövbe edelim, yaptıklarımıza pişman olalım, hakka sığınalım, ibadet ve ta'atte kusur etmeyelim, Rabbimize
hamd-ü senada bulunalım, namaz kılalım, . oruç tu talım, gücü- ·
müz yetiyorsa hacca gidelim, zekat verelim, fakirleri, yoksulları sevindirelim, açiarı ve muhtaçları doyuralım, yetimleri giydirelim, ağlayanların gözyaşlarını silerek onları biraz güldürelim, hasılı kulluk görevlerimizi hakkıyle ve layıkıyle yerine getirmeğe gayret ve himmet edelim. Emr-i bil-ma'ruf ve nehy-i anil-münker'le hem kendimizi hem de yakınlarımızı koruyup kollayalım, hudud-u ilahiyye'yi sadakatle hıfzedelim ki, Rabbimizin fazl-ü keremiyle cennetle müjdelenenler zümresine dahil
ola bilelim.
Ey kardeş ! ..
Bilmiş ol ki, cennet üç kişiye aşıktır :
1. Mü'minlere· selam vererek güler yüz gösterenlere,
- 302 -
2. Cömert olup halka ve bütün malıluklara yemek yedirenlere,
3. Kur'an-ı aziymi okuyup kendisini onun hükümlerine
tabi kılanlara.
Evet, cennet bu üç zümreye aşıktır, müştaktır. Bunun, hem
izahı hem de isbatı mümkündür. Zira, Kur'an-ı kerimi okuyarak ona hakkıyle ve layıkıyle tabi olanlar, onun bütün hükümlerini gereği gibi yerine getirenler, gerçek iyman sahipleridirler.
Ehl-i iyman ise, ehl-i cennettir. Cennetin balıası iyman, anahtarı tevhid, dereceleri de kulluktur. İki cihanda da, kulluk yani ABDİYYET derecesinden ulu ve yüce hiçbir derece yoktur.
Onun için de cennet, fazl-ı ilahi iledir.
Ey iymanlı başlarına düşünme ni'meti, haya dolu gözterine ibret devleti bahş ve ihsan huyurulan Hakka talip ve rizayı
ilahiyye'ye ragıp Hak yoldaşlarım :
Bilmiş olunuz ki, ilkbahar malışer gününe misaldir. Dikkat ve ibretle bak, ölü toprak bağrında gizlediği tohumun nüvesini nasıl meydana getiriyorsa, İsrafil aleyhisselam surunu
ikinci defa üflediği zaman da kabiderinde yatan mevtalar da,
zi-ruh olanlar da balıarda filizlenen bitkiler gibi yerden zuhura
getirecektir. tıkbaharda kara topraktan fışkıran nebatlar misali, insanlar da kabirierinden kalkacaklar ve malışer yerinde
toplanacaklardır.
Ve in kütlün lemmA cemiy'un ledeynA muhdarun ve Ayetün lehüm-ül ard-ül
meyteh ahyeynAhA ve ahrecnA minhA habben fe-minhü ye'küiOn ...
YA-Sin : 32 - 33
(Yaratılanlann hepsi, muhakkak toplanıp huzuromuza getlrlleceklerdir. Onlar için ölü gibi kurumuş yeryüzünü, kudre-
- 303 -
timize ve ölüleri de dirilteceA'fınize de delalet eden bir alimettir ki, yağmur ya�dırarak hayat verir ve o ölü topraktan çeşit
çeşit hububat çıkarırız da, yiyip dururlar .)
İnsanlar, kabirierinden üç sınıf üzere haşrolunacaklardır. Birinci sınıf peygamberler, sıddıyk'lar, şehitler, salihlerdir. Bu
zevat-ı alişan kara topraktan çıkan bitkiler gibi başlarından toprakları silkeleyerek kalkacaklar, emirlerine tahsis olunmuş cennet bineklerini hazır bulacaklar, cennet elbiselerini giyerek Bürak'larına binecekler, cennet ni'metleriyle taltif olunacaklar,
müjdeci melekler kendilerine diğer cennet ni'metlerini de tebşir edecekler ve muhteşem bir kafile halinde ve büyük bir saltanat ve debdebe ile arşın gölgesinde toplanacaklardır. Orada
iltifat-ı ilahiyye'ye de nail ve mazhar olacaklar ve kendilerine
ihsan huyurulan altun, gümüş, zümrüt ve saire gibi kıymetli
madenierden hazırlanmış ve süslenmiş kürsülerine oturarak
emr-i ilahiyye'ye ve fazl-ü kerem-ü sübhaniyye'ye muntazır bulunacaklardır.
,-
w -�· / } 1 J.. .J .,.):
o ,. • • ""�' • - o - .. '.. \ o ,. .. 1 J J tV � · .. -"'. ,...-.
..,o a.J � � � � _Y.. 4.1.\ .-o f,W' --4J .c:la..· .14.
� ., V""""'"" :;; ..,., ,.. •. .,.. - ,_ �
•
!. \ ...... \ ..... _ .. ;� �--; "' \ '..-. .- il ' 9 f\ o lt -:: .... , lı t -�A' f t:. {ı � J� � L::..J ı....::.., .J u ��� ---�..J ·� ;�J
··
� �G:o:;�e:;, .. · :;(Jq�j;ı��jtbj�
.. .. . � t�J..:����j:;_;(bjt:;�ıK�;_
� .. -=-- ��·t;:;·��� :: �l _,_,.,., eJ\
-·--
� !- ,. ,� � ;.0 �_) ,. .. ....
jı _.... -' (�, ... . \ }. ---... �_,_ ..... ... � 1. \�(� · -\l-' ----... �;.
,. � � _, o� �� jJ ;t)J��t>- .J�-U -.-
��tr?J�:1\ J jCJJ�_j�jJ.�l; ,. ·;j�
'
Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anh, Seyyid-ül-ebrar aleyhi
ve alihi salavatullah-il-Gaffar efendimizden naklen, arşın göl-
- 304 -
gesinden başka gölgelenecek bir yer bulunmayacak olan kıyamet günü, arşın gölgesinde ağırlanacak yedi sınıfı şu v�çhile beyan buyurmuşlardır :
ı. İmam-ı adil (Adil hüküındarlar, emir ve padişahlar),
2. Genç yaşından itibaren Allahu teala'ya ibadet edeııler,
3. Kalpleri mescitlere bağlı olan ve Allahu teala'ya ibadet
etmeğe doyaınayan, bir ibadetten sonra diğerine başlayan, yani kısaca aşık-ı billah olan kutlu ve mutlu kişiler,
4. Allah için birbirlerine muhabbet edenler, Allah için
sevdiklerini ziyarete gidenler, Allah için buluşup, Allah
için ayrılan, Allah için sevişen hak yolcuları,
5. Issız ve tenha yerlerde Allahu teala'yı unutmayarak
daima zikredenler, onun haşyetiyle gözyaşı dökenler,
onun aşk ve muhabbetiyle ağlayan aşıklar,
6. Servet ve asafet sahibi, zengin, güzel bir kadının gayr-ı
meşru buluşma teklifini Allah korkusu ve zina kaygusu ile reddeden müttekiler,
7. Allah için gizlice sadaka veren ve bunu herkesten gizleyen, hatta sağ eliyle verdiğini sol eline bile göstermeyen ve bu suretle riyadan kaçınan miıhlisler ...
Rabib-i edib-i Kibriya'nın, hepsinden önce adil hükümdarları sayması elbette boşuna değildir. Zira bir Hadis-i şeriflerinde de :
El-Adlü esas-ül-mülk .. �
(Adalet, mülkün temelidir.)
buyurmuşlardır. Adil hükümdarların, ülkelerini ve milletlerini tam ve mutlak bir adaletle idare eden devlet reisierinin
makamı, kıyamet günü arşın gölgesi olacaktır. Bu zevat-ı ze-
- 305 -
vil-ihtiramın dünyadaki makamları ise, mensup oldukları milletierin tarihlerinin şanlı sahifelerinde, ariflerin ve kendileri
gibi adil önderlerin, hak ve hakikate gönül vermiş bütün insanların gönüllerin�ıc.: ... �: :· Adil olanlar nasıl ki, hayırla, rahmet
ve minnede yad edilirlerse, zalimler de lanet ve nefretle anılacaklardır. Yalnız dünyada lanet ve nefretle anılmakla da kalmayacaklar, yarın ahirette de cehennemin en derin yerine, ateşin en şiddetlisine atılacaklardır.
.Evet, o şiddetli günde adil hükümdarlar arşın gölgesinde
izzet ve ikram ile ağırlanırlarken, zalimler de kızgın güneş altında, beyinleri kafa tasları içinde kaynayarak, gözleri yuvalarından uğramış şaşkın, hitap ve perişan, korku içinde akibetlerini bekleyeceklerdir. Adil devlet reisleri, Allahu sübhanehu ve
teala tarafından taltif olunurlarken, zalimler zebanilerin pençelerinde sürüklenerek cehenneme götürülecekler, yürürneğe takat ve mecalleri kalmadığından dizleri üstüne çökmüş, bitkin
ve bütün bedenleri tiril tiril titreyecekler, ağlayıp inleyecekler
ama hallerine acıyan bulunmayacak ve üstelik kendilerine :
ı
- Hani sen büyük adamdın, karşma gelenleri tepeden süzer, kimseye ağız açtırmaz, önüne gelene zulmeder, bir çok masumları ezer ve kahrederdin. Merhamet dileyenlere alaylı alaylı
bakar, onların halleriyle eğlenirdin. Ne oldu şimdi sana? Neden titriyorsun? Haydi, ne duruyorsun, çağırsana muhafızlarını, haykırsana senin için can veren fedailerine ... Bakalım, imdadına koşacak ve sana yardım edecek bulabilecek misin? Ne
o, ağlıyor musun? Oysa, bir zamanlar senin karşında gözyaşı
dökeniere hiç acımaz, haklarındaki kararından asla caymazdın ..
Günün birinde öleceğini ve başına bu hallerin geleceğini söyleyenleri, hiddet ve şiddetle kovar, bir saat adaletle hükmetınenin Allahu teala katında altmış yıl nafile ibadetten sevgili ol-.
duğunu haber verenlere güler, geçer ve onları başından savardın. Eğer, onları dinleseydin, ülkende milletine adaletle hükmetseydin, şu anda arşın gölgesinde alemierin Rabbi tarafınEnvllr·ÜI·KuiQb, cilt : 2 - F : 20
- 306 -
-
dan bizzat ağıdanan adil hükümdarlar arasında bulunur, rahata, ebedi saadet ve selamete kavuşurdun. Yürü bakalım şimdi
yıllarca başkalarına tattırdığın azabı tatmağa, cehennemin korkunç alevlerini yu tınağa hazır ol. .. P- ·
.o)nlerin ergeç gelip çatacağına iyman etseydin, ülkeni adaletle yönetseydin, nefsinin
ve şeytanın hevasına uymayarak doğru yolda gitseydin bu hallere düşmez, bu azabı görmezdin ... Oysa, sen bugünlerin mukadder ve muhakkak olduğuna iyman etmedin, sana bahş ve
ihsan huyurulan o fani makamın ebediyyen elinde kalacağını,
o gelip geçici saltanatın hep öyle sürüp gideceğini ve hiç elinden alınmayacağını sandın, başkalarına hesap sorarken birgün
senin de hesaba çekileceğini hatırlamadın, herkese keyfince
ceza verirken, günün birinde kendinin de cezalandırılacağını aklının köşesine bile getitmedin, başkalarından farkı olmayan alelade bir insan olduğunu ve işgal ettiğin makamın Rabbinin bir
ihsanından gayri bir şey olmadığını gözönüne getirmedin, hiçliğini ve bir hiç olacağını dikkate almadın, Rabbine asi ve ülken
halkına zalim oldun, sonun ve sonucun işte bu cehennem azabıdır, diyerek hakaret edeceklerdir. Zalimler, o mühlik anda ellerini ısırarak ah ve feryat edecekler, ömür boyu inkar ettiklerini ikrar etmek zorunda kalacaklar ve çok pişman olacaklar
ama, bu ikrarlarının da, pişmanlıklarının da kendilerine hiçbir
yararı olmayacaktır. Zira, ikrar etmek bu alemde gerektir, pişman olmak bu alem de gerektir, hakka ve hakikate gelmek bu
alemde gerektir.
Yevm-i ceza dediğimiz o büyük ve korkulu günde herkes
hesap ve mizana fiilen ve ahlaken kendisine uydukları, fiil ve
hareketlerini taklit ettikleri kişilerin ardı sıra getirileceklerdir.
Mesela, yeryüzünde ilk katil KABİL'dir. Kadın ve kıskançlık
yüzünden kardeşi HABİL'i katietmiş ve babası Hz. Adem aleyhisselama karşı çıkarak kafir olmuştu. Binaenaleyh, hemcinslerini öldüren bütün katiller önlerinde Kabil olduğu halde divan-ı ilahiyye çıkarılacaklar, ilk katil onların önderi durumunda bulunacak ve kıyamet gününe kadar aynı suçu işleyenler
onun peşinden geleceklerdir. Keza, bütün zalimlerin önü sırada Fira'un huzur-u izzete gelecektir. Bu açıklamalarımızdan da
- 307 -
anlaşılmaktadır ki, katillerin bayrağı Kabil'in ve zalimlerin bayrağı da Fira'unun elinde bulunacaktır.
Buna mukabil, SIDDIYK'ler davet olununca onların imamları ve rehberleri de Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh
olacak ve sıddıyklerin bayrağını da o mübarek zat-ı şerif taşıyacaktır. ADiL'ler davet olununca onların imamları ve rehberleri de Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anh olac..ak ve adillerin
bayrağını da o mübarek zat-ı şerif taşıyacaktır. Raya sahipleri
çağırılınca, onların da imamları ve rehberleri Hz. Osman-ı Zinnfıreyn olacak ve haya sahiplerinin bayrağını da o mübarek zat-ı
şerif taşıyacaktır. Şehitlerin önderi Hz. Hamza, mazlumların
önderi ve imaniı Hz. İmam-ı Hasan ve Hz. İmam-ı Hüseyin. yiğitlerin önderi Hz. İmam-ı Ali ibn-i Ebi-Talib rıdvanullahi teala
aleyhim ecma'ıyn efendilerimiz olô�"aklardır.
Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem, Hz. Osman ibn-i Affan radıyallahu anha : « Ey Osman-ı Salih! .. Bana dua ediyor
musun?» iltifatıyla hitap huyurdukları cihetle, haya sahibi salih mü'minler huzur-u izzete çağırılırken (Server-i Enbiya'ya tabi olan ümmet-i Muhammed'den salihler gelsin ... ) denilecek ve
bu kutlu ve mutlu kişiler Hz. Osman radıyallahu anhın peşi sıra divan-ı ilahiyye varacaklardır.
Bilmem anlatabiliyor muyum? Huzur-u Hak'ta hesap verrneğe herkes bu şekilde davet olunacak ve (Ey ehl-i sünnet), (Ey
Hanefi'ler), (Ey Şafi'iler), (Ey Maliki'ler), (Ey Hanbeli'ler), (Ey
Rafız-u Kur'anlar), (Ey müfessirler), (Ey muhaddisler) , (Ey aşıklar, abidler, müttekiler) davetinden sonra zalimler, katiller,
serhoşlar, zaniler, yalancılar, münafıklar sıra ile ve başlarında
tabi oldukları kimseler bulunduğu halde, bu fani alemde işlediklerinin hesabını vermek, mükafat veya cezasını görmek üzere Mahkeme-i Kübn1'ya çağırılacaklardır.
Evet, her zümre tabi olduğu imarnın peşi sıra gidecektir.
Kazi Beyzavi, İMAM kelimesinin kök olarak ÜMM yani ANNE
kelimesinden geldiğini söylemekte ve insanlara kabiderinde ve
malışer yerinde ana isimleriyle hitabedileceğini kaydetmektedir. Halkın, kabiderinde ve malışer yerinde bu şekilde çağıni-
- 308 -
malarının, hesaba ve mizana bu nam ile davet olunmalarının
sırrı Hz. İmam-ı Hasan ve Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anhüma efendilerimizin yüce şan ve şereflerini malışer ehline ilan
eylemek ve Hz. İsa aleyhisselamın J(udretullah ile babasız olarak doğmuş bulunduklarını beyan eylemek içindir, demektedir.
Ana isimleriyle hitabolunarak hesaba ve mizana çağınlmanın diğer bir sırrı da, gayr-i meşru olarak doğan çocukların
malışer ehli önünde malıcup duruma düşmekten kurtulmaları
içindir.
Ne denlft olsa bende ya ilahi günah ve isyan,
Ben başa kesmem ümmidimi sensin sahib-el-ihsan,
Giıinahkarım, za'ifim merhamet kıl bana ya Gufran,
Kuruldukta yarın rftz-i cezada ol ulu divan ...
Gençliklerinden itibaren vakitlerini ibadet ve ta'atle geçirenler, Rabib-i edib-i Kibriya'nın sevdikleri arasındadır. Zira,
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz: (Allah celle
celalühu, gençliğinde ibadet edeni ve yaşları kemale erdikten
sonra yanlışlıklardan dönerek yaptıkları günah ve isyana tövbe
edenleri ve salih arneller işleyenleri sever. Ben de, gençliklerinde ibadet edenleri ve sonradan yaptıkları günahlara pişman olarak tövbe edenleri severim.) buyurmuştur.
İbadete doymayan aşık-ı sadıkların makamları, arşın gölgesidir. Allah için ve Allah yolunda birbirlerini seven mü'minlere öyle yüce bir makam bahş ve ihsan huyurulacaktır ki, onların bu makamlara eriştiklerini görenler : (Bu zevat, hangi Nebi veya hangi Resfıl'dür ?) diye sormaktan kendilerini alamayacaklar ve onlara : (Bunlar ne Nebi, ne de Resul değillerdir.
Bunlar, ümmet-i Muhammed'den Allah için birbirlerini sevenlerdir ... ) denilecektir.
Yevm-i cezada, Rafız-u Kur'an olanlara ve ahlak-ı hamide
sahibi bulunatılara bahş ve ihsan buyurulacak ni'metlerin haddi ve hesabı yoktur. Evlatlarını Rafız-ı Kur'an olarak yetiştiren
ana ve babaların başlarına öyle birer tae konacaktır ki, şevkinden güneşin ışığı kararacaktır. Rafız-ı Kur'an olanların ana
ve babalarına iltifat-ı Rabhani ve ihsan-ı samedani bu derece
- 309 -
olursa, Rafız-ı Kur'an olup ahlak-ı hamide sahibi olanlara ikram buyurulacak ni'metlerin ne kadar yüce ve üstün olacağını
sizlerin irfan ve iz'anınıza terkederim.
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde: (Ümmetimin en şereflileri Hamil-i Kur'an ve
Rafız-ı fürkan olanlardır. .. ) buyurmuşlardır ki, Kur'an-ı kerimi hıfzetmek saadet ve bahtiyarlığına nail olanlara tevcih buyurulan bu riitbe-i Muhammedi dünya ve ahirette kafi ve vafidir. Rafız-ı Kur'an olanlar, ahlak-ı Muhammediyye ile tahalllık
eder ve harnil bulundukları Kur'an-ı kerime hürmetkar ve riayetkar bulunurlarsa, dünya ve ukbada en yüce izzet ve rif'ate
mazhar olacakları, hasiret ehli için güneş gibi ayandır.
Muhterem ihvan-ı din-i mübiyn! .. Kıyamet günü, öyle şiddetli ve dehşetli bir gündür ki, o günün haşyet ve azametinden
peygamberler dahi dizleri üzerine düşecekler ve kendi nefislerinden gayrı kimseyi düşünemeyeceklerdir. Yalnız Rabib-i Huda ve şefi-i rfız-i ceza efendimiz, nefs-i nefisini, evlat ve ıyalini
ümmeti uğrunda feda etmeyi Allahu teala'dan niyaz edecektir.
Bunun için de, zat-ı akdes-i risaletpenahilerine taraf-ı ilahi'den
ŞEFAAT-İ KÜBRA İMTİYAZI bahş ve ihsan buyurulacak, asi
ve günahkar ümmetine şefaat etmesine ruhsat verilecek ve ümmet-i merhumesine şefaat edecektir.
İki cihan serveri, arşın önünde secdeye vararak ümmeti
için tazarrfı ve niyaz eyleyince, Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri lfıtfu keremiyle :
- Ey Rabib-i edibim! . . Mübarek başını secdeden kaldır,
niyazın kabul ve şefaatin ind-i ilahimizde makbul olmuştur. Seni razı edinceye kadar sana bahş ve ihsanda bulunacağımı va'
dettim. .. Ey Habib'im dilediğine şefaat edebilirsin, buyurulacaktır.
Ve le·sevfe ya 'tike Rabbüke fe-terda ...
Ed-Duha : 5
- 3 10 -
Allahu sübhanehu ve teala, kıyamet gününün ehemmiyetine bina'en malışer gününü Kur'an-ı azim-ül-bürhanında seksen
küsur jc;imle zikir ve beyan buyurmuştur. O müthiş gün, güneş
insanlara çok ama pek çok yaklaştırılacaktır. Beyinler, kafa
tasları içinde kaynayacak, bazı kimseler dizlerine, bazıları göbeğine ve bir kısmı da boyunlarına kadar teriere garkolacak,
arşın gölgesinden gayrı gölgelenebilecek yer kalmayacaktır. O
korkunç gün, arşın gölgesinde yukarıda saydığımız yedi sınıf
halktan başka kimse bulunamayacaktır. Bu gölgede bulunanlar, hiç şüphesiz mahşerin şiddet ve dehşetinden etkilenmeyeceklerdir. Malışer ehli, binbir mihnet, meşakkat, eza ve cefada
iken, bu yedi sınıf halk zevk ve safada olacaklardır. Bu kutlu
ve mutlu kişilerin başında memleket ve milletlerini tam ve mutlak bir adaletle idare eden, ülkelerinde hak ve hukuk nizarnını
tam ve kamil manasıyla uygulayan adil hükümdarların, devlet
reisierinin geldiğini yukarıda tafsilatıyla belirtmiştik. Bir rivayette, bir saat adaletle hükmetmenin, altmış yıl ve diğer bir rivayette de yetmiş yıl nafile ibadetten hayırlı olduğu beyan buyurulmuştur. Bilindiği gibi, nafile ibadet demek, taraf-ı ilahiyye'den emrolunmadan kulun Rabbine muhabbet ve sadakatiy-
. le yaptığı ibadetlerdir. Bu kabil nafile ibadetlerin de kulu Rabbine yaklaştırdığı yine Hadis-i şerif ile sabittir.
HiKAYE
Abbasi halifelerinin ileri gelenlerinden Harun-er-Reşid, bir
. gün Belılıil-u Dana'nın yanına giderek kendisine nasihatte bulumasını istirham eder. Behlul, halifeye sorar :
- Ya Emir-el-mü'miniyn! .. Göklerde en çok bulunan nesne nedir? Yeryüzünde en fazla bulunan şey nedir? .
Halife, hiç düşünmeden cevap verir :
- Göklerde en çok bulunan Melek'ler, yıldız ve havadır.
Yeryüzünde en fazla bulunanlar ise insanlar ve hayvanlardır.
Yerin altında en çok bulunan da ölülerdir.
Behlw, acı acı gülerek itiraz eder :
- 3 1 1 -
- Bilemedin ya Emir! der. Soruma, doğru cevap veremedin. Göklerde en çok bulunan adil hükümdarların adaletle hükmetmelerinden hasıl olan sevaptır. Onun için, insanlar arasında adaletle hükmet ki, sen de bu sevaba nail olabilesin ... Mefhar-ı alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin (Bir saat adaletle hükmetmenin, altmış yıl nafile ibadetten hayırlıdır) buyurduklarını duymadın mı ?
Ne mutlu o kişiye ki, kendisine devlet verildi de, o devleti
adaletle idare etti.
HiK AYE
Kanuni Sultan Süleyman aleyh-ir-rahmeti vel-gufran Avusturya seferine giderken, orduyu hümayunun dinlenmesi için
Belgrat'ta konaklamıştı. Bir sırp köylüsü, hakanın huzuruna
çıkmak istedi. Ma'iyyetinde bulunanlar bu dileğini kabul etmeyince, köylü bağırıp çağırınağa başladı ve hünkar duyarak sebebini sordu ve mes'eleyi öğrenince sırp köylüsünün de tebaasından olduğunu ve bu itibarla derdini dinlemekle mükellef
bulunduklarını söyledi. Onu, padişah hazretlerinin huzuruna
götürdüler. Padişah, ne istediğini sorunca :
- Şevketltı hünkanm! .. dedi. Öküzlerim çalmdı, zat-ı hümayunlarından tazminini dilerim. Aciz bir tebaanız olarak size vergi ödüyorum. Binaenaleyh, malımı, canımı ve ırzımı koruyup kollamak görevi de size düşer.
Kanuni, gülümsedi ve köylüye :
- Öyle anlaşılıyor ki, uyumuş kalmışsın ve hırsızlar da
bundan faydalanarak öküzlerini çalmışlar, deyince sırp köylüsü :
- Evet padişahım, dedi. Sultanımız uyumuyar ve tebaasının malını, canını ve ırzını koruyup kolluyor güvenciyle ben
uyudum ve başıma bu iş geldi. Eğer, şevketltı padişahımızın da
uyuduklarını bilseydim, ben uyumaz ve öküzlerimi de çaldırmazdım.
Sırp köylüsünün bu haklı beyanı üzerine Kanuni Sultan
- 312 -
Süleyman, öküzlerin bedelinin fazlasıyla ödenmesini irade buyurmakla kalmayarak, kendisini ayrıca taltif ve tatyip ederek
yerine gönderdi.
·
istemez ehl-i ma'na rengi hicab-ı imtihan,
Veeh-i erbab-ı hayada ar kendin gösterir,
Bir zaman dünyada bulmaz fena erbab-ı himem,
Sahibi mahvolsa da asar kendin gösterir ...
Evet, dünyanın dörtte üçüne tekabül eden dört kıt'ada, biz
devleti hak ve adaletle idare ettiğimiz müddetçe hükümran olduk. Zulüm ve haksızlıklar başlayınca yıkıldık. Dünya islam
hükümranlığının da zulüm ve haksızlıklada yıkıldığını görmernek için gözden, anlamamak için de akıldan mahrum olmak
lazımdır. Sırası gelince tekrarlıyoruz : Görenedir, görene! . .
Köre nedir, köre ne! . .
Tarihimizin o parlak ve muhteşem devirlerine bakılınca görülür ki adil hükümdarlar halkın dertlerini dinler ve çare bulınağa çalışırlardı. Osmanlı padişahlarının sonsuz kudret ve selahiyyetini, islam şeri'atinin padişahlık ehliyyeti için koyduğu
iki şart kısıtlamıştı. Padişah olmak için önce AKİL ve sonra
Adil olmak şarttı. Cinneti ve zulmü sabit olan, tahttan indirilirdi. Padişahlara, cülıls merasimlerinde, ata binip inerken, saltanat kayığına girip çıkarken ve son deviriere kadar cuma selamlıklarından sonra :
- Uğurun hayrola, örnrün uzun ola, yolun açık ola, saltanatma mağrur olma padişah1m, senden büyük Allah var, diye
alkış tutulurdu. Hudutsuz kudret ve selahiyyetlere sahip bir
fqninin hemen her vesile ile bu sesleri duyması, ne kadar ma'
nalıdır.
- Mağrur olma padişahım, senden büyük Allah var! ..
Sözlerimiz yanlış anlaşılmasın, ne kimsenin medhiyyesini
yapıyor, ne mazi ile hali mukayese ediyor ve ne de körükörüne
geçmişe özeniyoruz. Yukarıda kıssasını naklettiğimiz Kanuni
Sultan Süleyman Han aleyh-ir-rahmeti vel-gufran, Osmanoğul-
- 3 1 3 -
ları içinde en uzun saltanat sürmüş, 45 sene ll ay 7 gün süren
bu saltanatının 10 sene 3 ay S günü seferlerde geçmiş, 13 emsalsiz zafer kazanmış, ülkesinin sınırlarını alabildiğine genişleterek üç kıt'ada hüküm sürmüş, Akdeniz'i bir Türk gölü haline getirmiş, batılı tarihçiler ve aydınlar arasında bile MUHTEŞEM SÜLEYMAN unvanını kazanmış bir padişah-ı ali-cah iken,
410 küsur yıldır senden ve benden birer Fatiha beklemektedir.
Neden? Çünkü, mağrur olma padişahım, senden büyük Allah var, Allah'a dönüş var ve mahşerde bütün yaptıklarının ve
ettiklerinin hesabını veriş var ... Bunun şu'uruna varan bütün
hükümdarlar, din ve mezhep, cins ve millet farkı gözetmeksizin
bütün tebaasına tam ve kamil bir adaletle hükmetmişler, ülkelerini ve milletlerini mutlak bir hukuk nizarnı içinde yönetmişler; akıllarının erınediği işlerde alimlerle, ariflerle istişare etmişler, her türlü müşkillerini onlardan danışmışlar ve ekseriya
çok ağır tenkitlere tahammül göstermişler, nasihat isternekten
utanmamışlar ve aldıkları nasihat ve tavsiyelerle hareket etmeği şi'ar edinmişlerdir. Bundan dolayıdır ki, dünyalan kadar elbette ve elbette ahiretleri de ma'mur olacaktır.
Yukarıda, Harun-er-Reşid ile BehlCıl'ün hikayesine başlamış ve sözü Kanuni ·Sultan Süleyman Han'a getirerek o kıssamızı tamamlayamamıştık.
Evet, Behlf:ı.l sözüne devamla :
- Ya Emir-el-mü'miniyn! Göklerde, senin saydıkların da
vardır ama, onlar kadar, belki onlardan daha çok adaletle hükmeden hükümdarların bu adaletlerinden hasıl olan sevap vardır. Yeryüzünde de, senin dediklerin elbette çoktur ama, onlardan daha çok olan da ademoğullarının tul-ü emelleridir. Tul-ü
emel denilen hastalık, öyle bir bela ve felakettir ki, insana Allahu teala'yı, peygamberi, ahireti, insanlığı, merhamet ve şefkati unutturur. Bu hastalığa yakalananlar, adeta insan suretinde birer canavar olur ve hayvanlaşırlar. Onun için, dünya emellerinden ümidini kes ve bütün ümidini ahirete ve Allah rizasma
hasret ki, böyle korkunç bir akibete düçar olmayasın.
- 3 14 -
Olaydı olduğu hale rizası insanın,
Bu kadar olmazdı çok belisı insanın . . .
Dünyada keder iki kısımdır, bunlardan birisi çirkin ve di·
�eri güzeldir. E�er, seni Rabbinden ayıran, sana Allah ve Re·
sulüllah yolunu unutturan, ibadet ve ta'atten alıkoyan keder,
mal, rütbe, makam, masa, kasa, kese, han, hamam, apartman
gibi e�reti şeylerden ileri geliyorsa, bütün bu elden çıkıcı şey·
ler için kederleniyorsan, iyi bil ki sen ŞAKİ'sin ve böyle kaldığın müddetçe de ŞAKİ'likten kurtulamayacağını sakın unut·
ma! ..
Eğer, kederin ahiret ve ahiret alemiyle ilgili ise, son nefeste İyınan ile can verip veremeyeceğin seni kaygulandırıyorsa,
mahşerde halinin neye varacağını düşündürüyorsa, rizayı ilahiyye'yi nasıl tahsil edebileceğini hatırladıkça sana gözyaşı döktürüyorsa, ibadet ve tA'atini ve bütün arnellerini hakka layık
şekilde yapamadığın tasasım sana ilham ediyorsa, iyi bil ki sen
SA'lp'sin ve bu çeşit kederin senin saadette olacağının delilidir.
Aziz kardeşlerim :
Kendi kendinize bu muhakemeyi yapmanızı ve hükme varınanızı tavsiye ederek Behlfıl-ü Dana'nın kıssasına devam ediyorum:
Behlfıl, Harun-er-Reşid'e hitaben devam etti :
- Ya Emir-el-mü'miniyn! .. Evet, yeraltında en ·çok huyurduğunuz gibi ölüler vardır. Fakat, onların sayısından daha çok
dünya hayatında işledikleri kötülüklere pişman olup Allah'sız
ve ibadetsiz boşuna harcadıkları ömr-ü azizlerine hayıflanan ve
bu sebeple maruz kaldıkları ilahi azaptan çok, faydasız bir nedamet içinde feryat ve figanlar vardır. Bunların hepsi: (Ah biz
ne yaptık, ömr-ü azizimizi boşurıa geçirdik, hayat sermayesini
yele verdik, ebedi saadeti ve ahiret sultanlığını kaybettik, yazık
bize, vah bize!..) diye ah-ü feryat ederler ve bu feryat ve figanları yerler altında yatan ölülerden çoktur, dedi.
Harun-er-Reşid, gafletle geçirdiği, isyan ve günahlada yele verdiği ömür sermayesini hatırladı, ahirette başına gelebile-
- 31 5 -
cekleri düşündü, hepsine pişman olarak ve gözyaşı dökerek
tövbe ve istiğfarla gönül kirlerini temizledi ve huzur içinde sarayına avdet etti :
Kelanu ehline söyle, işitir ar eylemez;
Dört kitabı tefsir etsen, cahile kar eylemez ...
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, ümmetinden ibadet eden gençlerle, işlediği günahlara pişman olan ve
tövbe eden ihtiyarları çok sevdiğini bir Hadis-i şerifinde beyan
huyurmaktadır.
Hİ KA YE
Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyet efendimiz,
Mescid-i şerifte aslıab-ı ba-sefaya nasihat ederken, aşıkan-ı ümmet; cennet-i a'ladan güzel olan ol mübarek cemal-i Ahmed'e
nazar ederek mütelezziz oluyorlardı. Bu sırada, Mescid-i şerife
yiğit bir delikanlı girdi. İki cihan serveri o bahtlı genci yanlarına çağırdılar ve Ebu-bek.ir-is-sıddıyk'ten özür dileyerek o yiğiti
yanı başlarına, hazret-i Sıddıyk-ı ekberle aralanna oturttular.
(Resul-ü zişanın sağ yanında daima Hz. Eba-Bekir radıyallahu
anh otururlardı.) Herkes, o yiğitin haline gıpta ile bakarlarken,
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, herkesin rluyabileceği bir şekilde :
- Ya Eba-Bekir! .. Bu genç, Allahu tea.Ia'ya ibadet etme�e
aşıktır, buyurdular ve bu suretle gençliğinde ibadet edenlerin
dünya hayatında böyle yüce bir makama ve iltifata mazhar olacakları gibi ahirette de arşın gölgesinde daha üstün ve yüce makamlara nail olacaklarını onlara ve dolayısiyle bizlere duyurdular.
H i KAYE
Bir zat, Ma'ruf-u Kerhi hazretlerinin huzuruna vardı ve
sordu :
- Lutfedip sövler misiniz, acaba gençlerden veli olur mu?
Hazret-i şeyh, bunu neden sorduğunu söyleyince, soru sahibi şöyle bir hikaye anlattı :
- 3 16 -
Pazardan balık satın almıştım. Yanıma, çocuk denilecek
kadar genç birisi geldi ve bana balıklan taşımak istediğini söyledi, kabul ettim. Elindeki sepete balıkları yerleştirdi, ben önde ve o arkada yola düştük. Yarı yola gelmiştİk ki, ezan-ı Muhammedi okunınağa başladı ve harnallık yapan çocuk bana :
- Amca namaza girelim! dedi.
Birlikte cami-i şerife yöneldik. Ben, balıkların çalınmasından endişe ederek, sepeti de içeriye ve yanımıza almamızı teklif ettim :
- Olmaz, dedi. Balıkların kokusu cemaati rahatsız eder.
Onun için, sepetle birlikte mescidin dışında bırakalım.
Kendi kendime : «0, sepetinin çalınmasından korkmuyor
da, ben balıkların çalınmasından neden korkacakmışım?» diye
düşüdüm ve gerçekten sepeti mescidin kapısının kenarında bırakarak içeriye girdik ve namazımızı kılarak çıktık, tekrar evin
yolunu tuttuk. Nihayet eve vardık ve ben eşime :
- Şu balıkları acele temizle, yıka ve kızartta şu yavrucağa da yedirelim, dedim ve gitmek için sabırsızianan gence de :
- Biraz bekle evlat, teyzen şimdi balıkları kızartır, hep
birlikte yeriz, teklifinde bulundum. Bana oruçlu olduğunu söyledi, iftarı birlikte yapmamızı rica ettim, kabul etti. Ancak, iftar zamanına kadar mescide gideceğini söyleyerek ayrıldı. Akşam namazını da mescitte kılarak bize geldi, birlikte yemek yedik ve sonra yatsı namazını kılmak için mescide gittik. Yatsı
namazından sonra, gideceği yer uzaksa, o gece bizde misafir kalabileceğini söyledim, bu teklifimi de memnuniyetle kabul etti.
Ertesi sabah kendisini uyandırmak için misafir ettiğimiz odaya girince, onun gitmiş olduğunu gördüm.
Benim bir yatalak kızım vardı ve yavrucak uzun süredir
yerinden kımıldanamıyor ve bu hali bize üzüntü veriyordu. Misafir gencin gittiğini görüp odadan çıktığım zaman, aylardır yatağın esiri olan sevgili kızım, koşarak bana doğru geldi ve s�
vinçle boynuma sarılarak :
- Babacığım, bak iyi oldum, gezip yürüyebiliyorum, dedi.
- 317 -
o kadar sevinmiştim ki, ne diyeceğimi şaşırdım ve sordum:
- Bu menhus dertten nasıl kurtuldun? Nasıl oldu da böyle şifaya kavuştun?
Kızım, bana aynen şunları söyledi :
- Annemle dün gece bizde misafir kalan çocuğu konuşuyorduk. Onun çocuk denilecek kadar genç olmasına rağmen
muntazam namaza devam ettiğini, oruç tuttuğunu annemden
öğrenince, ellerimi Şafi-i hakiki oları. Allah'ıma açtım ve : «Ya
Rab! .. Bu çocuk, senin muhabbet ettiğin ve Habib-i edi b inin de
sevdiği bir veli ise, bana onun hürmetine şifa ihsan ey le . . . »
diyerek Allahu teala'ya tazarnl ve niyaz eyledim. Bütün gece,
Rabbime yalvarıp yakardım, ağiadım ve şifa bahşetmesini niyaz ettim. Az önce, senin ayak seslerini duyarak uyandım ve
sanki hiç yatalak olmamışım gibi ayağa kalkarak yanına geldim ve durumu bildirdim, dedi. Onun için, gelip sizden sormak zorunda kaldım. Lutfen söyleyiniz bana, gerçekten çocuktan veli olur mu?
Hz. Ma'ruf-u Kerhi kuddise sırruh gülüınsedi :
- Efendi, veli'nin genci ihtiyarı olmaz. Allahu azim-üş-şanın h� yaşta velileri vardır, buyurdu.
Gerçi es bab ile herkes vasıl-ı maksud olur,
Nerede g�rdün sebepsiz bir sebep mevcut olur ..
Ey Hak yoldaşım! ..
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, ism-i a'zamını Kur'
an-ı azim-ül-bürhan içinde, Veli'lerini kulları arasında, Kadir
gecesini Ramazan-ı şerif ayında, Rizayı ilahisini bütün hayırlı
işlerde, gazabını çirkin ve kötü işlerde gizlemiştir. Her gördüğün kişiye, her zaman ve her yerde hüsn-ü zan eyle ve onları
birer Veli olarak bil ki, bir gün gerçek Hak Veli'lerinden birisine erişebilesin. Aslını ve esasını bilmeden, kendi görüş ve anlayışınla herkese kötü damgasını vurma ve Allah'tan kork.
Kur'an-ı kerimi devamlı olarak oku ki, bir gün ism-i a'zama
vakıf olan ehlullahtan olasın. Her geceyi kadir gecesi olarak bil
ki, kadir gecesini idrak edebilesin. Bütün hayırlı ve .güzel işleri
- 318 -
seve seve, isteyerek yap ki rizayı ilahiyye mazhar olasın. Bütün
kötü ve çirkin fiil ve hareketlerden son derece sakın ki, gazaptan ve azaptan kurtulasın ...
İhtUifatıyla uğraşmakta dehrin zevk yok,
Zevk onun mirsad-ı i b retten temaşasmdadır . . .
Dersimize devam ediyoruz :
Beyinler kafa taslarının içinde kaynarken, arş-ı a'lfmın gölgesinde ağırlanacak olan üçüncü sınıf, ibadete doymayan Hak
aşıklandır demiştik. Onların, kalpleri mescitte, bütün gayret
ve himmetleri ibadet ve ta'attedir. Bir vakit namazını kılıp mescitten çıkar çıkmaz müteakip vakte hazırlanan ve Rabbine ibadetten kemaliyle zevk alan, huzur duyan bu aşıkların gözleri rizayı ilahide ve özleri cemal-i la-yezalidedir.
Arşın gölgesinde gölgelenecek bir diğer sınıf da Allah için
sevişen, Allah muhabbetiyle toplanarak, Allah için söyleşen, Allah için buluşup ayrılan aşıklardır.
Özetleyecek olursak, arşın gölgesinde safaya erecekler bunlardan sonra gizli yerlerde Allahu teala'yı zikredenler ve zikrederken gözyaşı dökenler, Allah korkusuyla kendilerine yapılan
zina teklifini reddeden ırz ve iffet ehli, Allah rizasıyçü.rı sadaka
veren cömertlerdir. Allahu sübhanehu ve teala, bu kutlu ve mutlu kullarını cennet ve cemali ile taltif buyuracak, bu fani
alemdeki ihlas ve sadakatlerini böylece mükafatlandıracaktır.
Buna mukabil, kafider ve münafıklar ise, inkar ettikleri ve yalanladıkları azabı gözleriyle görecekler, mukadder akibetlerini
beklederken korku ve dehşetle tirtir titreyeceklerdir. Kalemle
yazılması ve dille anlatılması mümkün olmayan o son derece
korkunç gün, inkar ve isyanlarının cezasını çekmek üzere Hakkın hapishanesi olan cehenneme sorgusuz sualsiz atılacaklardır.
Allahu sübhanehu ve teala, bir kulunu hesaba çeker ve mizana çağırırsa, bu onun ergeç azaptan kurtulacağına delalet
eder.
Ey aşık-ı sadık!..
Kıyamet günü, tam ve mutlak bir adalet günüdür. O gün,
- 3 19 -
hiç kimseye asla zulmedilmeyecektir. Herkes, zerre kadar bile
olsa yaptığı iyilik ve haynn mutlaka mükafatını görecek, zerre
kadar bile olsa işlediği kötülük ve şerrin cezasını çekecektir :
Fel-yevme Iii tuzlilmü nefsün şey'an ve Iii tüc.ıevne illa ml küntüm tl'meiOn .•. -.
YI-Sin : 64
(O gün, hiç kimseye hiçbir veçhile zulmedilmez. Ancak,
yaptıklarınızın cezasını çekeceksiniz.)
Allahu teala, zat-ı ahadiyyetini bilmeleri ve zat-ı ül\ıhiyyetine kulluk ve ibadet etmeleri için insanları halk ve icat buyurmuş ve ebedi alemde onlara iki mesken hazırlamıştır. Bu meskenlerden birisi, halk ve icat olunmalarındaki hikmete uygun
olarak kulluk görevlerini hakkıyle ve layıkıyle yerine getirenlerin, bu iyman ve ibadetlerinin mükafatı olarak bahşolunacak
feyz-ü necat, riza, ridvan, ni'met, felah ve saadet yeri olan
CENNET'tir. Diğeri de, yaratılışlarındaki hikınete gafil olanların iymansızlıkları ve isyanları sonucu küfran-ı ni'met etmelerinin cezasını çekmek üzere hazırlanan ve gayet korkunç azap
ve ıztırap yeri olan CEHENNEM' dir.
Allahu teAla, yarattığı ademoğullarına akıl ni'metini bahş
ve ilisan buyurmuş ve hak ile batılı, hayır ile şerri ayırdetmek
idrak ve kabiliyeti ile de teçhiz etmiştir. Hayırlı ve yararlı arnelIerin mükafatının ne olacağını, kötü ve şerli amellerin de cezalarının neler olacağını peygamberleri ve bu peygamberlerine
indirdiği kitapları ile gayet açık olarak beyan ve ilan buyurmuştur. Ademoğullarına irade-i cüz'iyye de vermiş, iyman edip salih arneller işleyeniere cennetini, ebedi ni'metlerini ve bütün hayırları va'deylemiştir. İrade-i cüz'iyyesini kötüye kullanan, ferre vasıta kılan, iyman etmeyen ve salih arneller işlemeyeniere
de cehennemini ve aza b ını tebliğ etmiştir. Binaenaleyh, İyınan
- 320 -
edip salih arneller işleyenler elbette mükafatlandırılacak, iyman etmeyenler, günah işleyenler, isyan edenler de muhakkak
cezalandırılacak ve Allahu teala'nın hiç kimseye zulmetınediği
her iki zümre tarafından görülüp anlaşılacaktır. Her nefis, hayır veya şer, yararlı ve yararsız ne işlemişse hepsini kendi nefsine yapmış olduğunu da o gün anlayacaktır.
Cisminde bilen cannu, camirum bilmez;
Cananının adabını, erkanını bilmez;
Mizan-ı adalette kalır noksan-il-a'mal,
Her kim ki, bugün ettiği noksanını bilmez ...
H i KAYE
BehlCıl-U Dana, melul malızun yolda gidiyordu. Kendisinden sordular :
- Pek üzgün görünüyorsun ı .. Nereden geliyorsun böyle ?
- Biraz ateş lazım oldu, cehenneme kadar gittim, fakat
orada da ateş bulamadım, cevabını verince şaşırdılar :
- Nasıl olur, dediler. Hiç cehennemde ateş olmaz mıymış ?
Hazret-i Behlul, başını saliayarak bu soruyu da şöyle karşıladı : ·
- Evet, gerçekten cehennemde ateş yoktu. Meleklere sordum, bana : « Cehennemde ateş yoktur, buraya gelenler yanacakları ateşi, sırtiarına yüklenip kendileri getirirler ... » dediler.
Evet, kişi ancak yaptığı ile cezalandırılır.
Dersimize devam ediyoruz :
İnsanlar, ·kabirlerinden yalın ayak, başı açık, aç ve susuz
kalkarlar ve bin sene kadar bu vaziyette kalırlar. Mü'minlere,
bu uzun zaman bir saat gibi gelir. Kafidere ise, bir misli daha
fazla görünür. Böyle şey olur mu diye itiraza kalkışanlara, mi
�alini verelini :
Bu risalemizi okuyanlardan kiracılar da vardır, ev sahibi
- 321 -
olanlar da bulunur. Kiracı için aylar çabucak gelir geçer, ev sahiplerine ise aynı süre daha uzun gelir. Oysa, her ikisi de belirli bir süre, yani bir ay beklemişlerdir. Bu misalleri daha da
ço�altabiliriz. Korku ve heyecanla sonucu beklenilen bir iş için
yanın saat, yıllar gibi uzar. Neş'e ve sürur ile geçirilen uzun
saatlerde ise vaktin nasıl geçtiği anlaşılmaz. Onun için aynı süre kafirlere çok uzun ve mü'minlere de pek kısa görünür.
Kafirler ve zalimler, o gün öyle korkunç bir azaba dfıçar
olurlar ki, üçyüz kılıç darbesi kadar acı olan ölüm acısını bile
ararlar. Fakat, artık ölüm yoktur. Azap ve ıztırapları hergün artar ve hiç eksilmez. Mü'minler ise ebedi saadet ve selamete, ilahi ni'met ve inayete mazhar olurlar, onların da bu sürur ve mutluluklan hergün artar ve hiç eksilmez.
Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, kıyamet ahvalini anlatırlarken, insanların kabirierinden kalkarak
yalın ayak ve başı açık bin yıl süre ile bekleyeceklerini söyleyince, Ümmül-mü'miniyn Hz. A'işe radıyallahu anha :
- Ya Resfılallah! .. Kadınlar da mı çıplak olarak kabirierinden kalkacaklar? diye sordu ve herkesin çıplak olacağını öğrenince de a�lamağa başladı. A'işe validemizin bu halini gören
iki cihan serveri saadetle şöyle buyurdular :
- Ya A'işe! .. a�layıp üzülme .. Malışer günü öyle müthiş
bir gündür ki, herkes ancak kendi nefsiyle meşgul olacağından,
hiç kimse bir di�erine bakamayacaktır. Bakmak istese de, o günün dehşet ve haşyeti ile kendisinden başkasının haline bakma·
#a mecal bırakmayacaktır ...
Evet, o gün erkek kadına ve kadın erkeğe bakmak şöyle
dursun, kimse kimseyi tanıyamayacak, birbirlerinin kimliklerini ve kişiliklerini unu taeaklardır. Nasıl ki, infaz mahalline
götürülen ve uzaktan darağacını gören bir idam mahkfununda,
nefs arzusu kalmazsa, malışer günü de kimsede arzu ve şehvet
bulunmayacaktır. Herkes, kendi derdine düşecek ve ne olacağı
kaygusu içinde titreşecektir. Gözleri, korku ve dehşetle yuvalanndan fırlamış bekleşip dururlarken melekler emr-i ilahi ile
EnvAr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 21
- 322 -
onları malışer yerine süreceklerdir. Salih am eller işleyenler,
, her nefeslerinde hakkın riza ve mağfiretini düşleyenler, ömürlerini ibadet ve ta'atle geçiren abidler, zahidler, aşıklar, sadıklar, o güzel arnellerinin kendilerine binek olduğunu görecekler,
bundan mahrum bulunan suçlular ve günahkarlar ise bazıları
yaya, bir kısmı dizleri üstünde sürünerek, kimisi de yüzüstü
malışer yerine sürülecekler ve orada toplanacaklardır.
Aslıab-ı kirarndan bazıları sordular :
- Ya Resulallah! .. Nasıl olur da, insan yüzüstü gidebilir?
Resul-ü efham efendimiz saadetle cevap verdiler :
- Sizler, yılanın veya solucanın ve yüzüstil sürünerek yürüyen diğer yaratıkların hallerini hiç görmediniz mi?
Demek oluyor ki, bu kabil hayvanların yürüyüşleri, malışer günü kabirierinden yüzüstü sürünerek hesap ve mizana götürülecek zalimlerin ve kafirlerin hallerine alarnettir. Güneşin
harareti artırılmış olduğundan o korkunç sıcak altında, işledikleri günah ve kötülükleri sırtiarına yüklenerek malışer yerine
sürülenlerin bu hallerini hasiret sahiplerinin dikkat ve İbretlerine sunarım :
Men A 'rada anhu fe-innehu yahmilu yevm-el"kıyameti vlzrA.
TA-HA : 100
(Kim, Allahu teala'dan ve onun emir ve nehiylerinden,
Kur'an-ı aziynıden ve onun hükümlerinden yüz çevirirse, kıyamet günü aAır bir ceza ve azap yükü yüklenecektir.)
Buracıkta ve bu vesile ile aziz hatırasını rahmet ve minnede anarak ve ruh-u revanına Fatiha-i şerifeler okuyarak üstad Tahir-ül-Mevlevi'nin mezar taşına kazdırılmak için yazdığı kıt'ayı teberrüken sizlere de takdim ediyorum :
Eli boş gidilmez, gidilen yere;
Boş gelmedim ya Rab! Ben, suç getirdim ..
Dağlar çekemezken o ağır yükü,
İki kat sırtımla çok güç getirdim . .
- 323 -
Aziz ve muhterem kardeşlerim :
Çevrenize dikkat ve ibretle bakınız. Hafızalarınızı yoklayınız. Görecek ve bileceksiniz ki, dünya hayatında da suçlu olanlar bu suçlarının altında ezilir, üzülür ve kahrolurlar. Öylelerini biliriz ki, zabıta ve adiiye yakalarma yapışmadan işledikleri
suçun ağırlığına tahammül edememişler ve kendiliklerinden gidip ilgili makamlara teslim olmuşlardır. Tıpkı bunun gibi, insanoğlu mahşerde de yüklendiği maddi ve ma'nevi suçların
altında ezilip, üzülecek, mahcubiyyetten ve akibetlerinin ne
olacağını düşünmekten terleyeceklerdir. Suçlarının cinsine ve
miktarına göre kimi dizine, kimi göğsüne ve kimisi de boğazına kadar ter içinde kalacak ve fakat o ağır yüklerini yine de
çelimsiz sırtlarında taşıyacaklardır. Suçlular, kötülük ve günah işleyenler bu acıklı durumda iken, yukarıda belirttiğimiz
gibi arşın gölgesinde ağırlanan aşıklar, sadıklar ve salihler safa sürecekler ve iki cihan serverinin Liva-i Hamd adındaki sancağı altında serinleneceklerdir.
Bu arada, diğer malışer ehli bin yıl kadar bu halde bırakılacaklar ve sonra yine emr-i ilahi ile melekler onları karanlık
bir yere süreceklerdir. O karanlık yerden, iyman sahipleri nur
içinde ve yüzleri ak olarak çıkacaklar, kafirlerin ve zalimlerin
yüzleri kapkara ve gözleri gök olacaktır. Malışer zulmeti denilen o korkunç zulmetten Allahu teala'ya sığınırız.
Bundan sonra da, herkes hesaba çağınlacaktır
Birinci soru; namaz, oruç, hac ve zekat ile haramlardan
olacaktır.
tır.
İkinci soru; hevayı nefisten olacaktır.
Üçüncü soru, ana ve baba haklarından olacaktır.
' � '-
Dördüncü soru, köle, hizmetçi ve işçi haklarınd;ın olacakBeşinci soru, kavim, kabile, akraba, hısım ve onların haklarından olacaktır.
L.._,_ -
- 324 -
Altıncı soru, sila-i rahmden olacaktır.
Yedinci soru, kin ve hasedden olacaktır.
Sekizinci soru, hiyle ve c;ahtekarlıktan olacaktır.
- Dokuzuncu soru, gıybet (Dedi-kodu, çekiştirme) ve nemmfu:ne'den (Bir kişiden diğerine, bir meclisten bir başka meclise söz götürüp getirmek) olacaktır.
- ..........
Fani alemde bu hususlara dikkat ve riayet edenler, bir
saat kadar kısa bir süre içinde bu soruları cevaplandıracaklar
ve selamete ereceklerdir. Bunlara dikkat ve riayet etmeyenler
ise, her akabede bin sene kalacak, sual aza b ını her defasında tadacaklardır.
Daha sonra, amel defterlerinin okunduğu �ere gelinecek
ve bin yıl da orada be�lenecektir. Salih arneller işleyenler için,
bu müddet bir hayvan sağılacak kadar süre olacaktır. Defterleri okunarak sağ ellerine verilecekler, aslıab-ı saadettir. Onların
defterleri beyaz olup, nurdan aktır. İsyan ve günah sahiplerinin defterleri ise karadır ve kendilerine defterleri sol ellerine
veya arkalarından verilecektir ki, bunlar aslıab-ı nardır.
lkrll kit4bek kefil bi-nefsik-el-yevme aleyke hasiybll •..
El-lsrll : 14
(Ona : «Kitabını oku! .. Bugün, hesabını görrneğe nefsin klfayet eder . . . » denilecektir .)
Bu hitab-ı eelil-i ilahi malışer halkına tebliğ olununca, herkes kitabını açarak amel defterlerini okuyacak ve dünya hayatında neler yapmışsa hepsinin defterine yazılmış bulunduğunu
görecek, en küçüğünden en büyüğüne kadar bütün günahlarının, günü gününe, saati saatine kaydolunmuş bulunduğunu anlayacaktır.
- 325 -
Ve urldO a ll Rabblke saffl lekad ci 'tümOna keml hallknaküm evvale merreh
bal ze'amtüm alien nec'ale lelo:ii'Tl mev'ıd� ve vudi'al-kitAbü fe-terel -mücr i rnJyna
müşflklyne mlmmA flyhl ve yekuJOne yA vayJetanA mAli hAzel-kitAbi lll yugadirü
sagiyreten ve ll keblyreten Illi ahaAha ve vecedQ mA amllü hAdıra ve lA
yazılmü Rabbüke ahadA�-
EI-Kehf : 48 - 49
(Hepsi saf saf Rabbin celle şaneye arzolunurlaı- ve onlara
denir ki: «Celallm hakkıyçün sizi ilk defa yarattığımız gibi çırçıplak, malsız ve evlatsız bize geldiniz. Siz, ölüleri dirilteceg-1-
mize ve onları mahşer yerinde toplayacağıınıza dair olan va' dimizi aslA yapamayaca� zannederdiniz ... » Herkesin amel
defterleri olan kitap ortaya konulur. Günahkar olanları kıtabm içindekilerden müthiş bir korkuya kapılnm� gcirürsün. Eyvah, derler, yazıklar olsun, hayıflar olsun bizlere ... Bu ne kitap Id, küçük veya büyük günahlanmızdan hiçbirisini bırakmaksızın hepsini yazmış ve zaptetmiş ve bütün yaptıklannı hazır bulurlar. Rabbin celle şine, kimseye sevabmdan noksan bırakarak veya azabmı fazlalaştırarak asli zulmetmez ... )
Hİ KA YE
Abbasi halifelerinden Harun-er-Reşid, hac dönüşü bir kaç
gün KUfe'de ikamet etmişti. Bu sırada bir gün yoldan geçerken
birisinin :
- 326 -
- Ya Harun! .. diye seslenerek, ismiyle kendisini çağırdığmı duymuş, fevkalade sinidenerek bu cür'etin kimin tarafından yapıldığını soruşturmağa başlamıştı. Ona :
'"'""'-.:-.·�.�·�-7-'iJI"" w .,.,._
- Ya Emir-el-mü'miniyn! .. Meczup BehlCıl'den gayrı zat-ı
emaretpenahilerine kim bu şekilde hitap edebilir? dediler.
Halife, bir mahfeye biner ve perdesini daima kapalı bulundurur ve gerektiğinde onun arkasından konuşurdu. Bu defa
emretti ve perdeyi kaldırdılar. Behlul'ü yanına çağırttı ve ona :
- Bana ismimle nasıl hitap edebilirsin? Sen, penim kim
olduğumu biliyor musun?
Hazret-i Behhll sükunetle cevap verdi ve aralannda şöyle
bir konuşma geçti :
- Evet, seni tanıyor ve kim olduğunu da bilivorum.
-. Söyle bakalım ben kimim?
- Sen o kimsesin ki, bu yüce makamda bulunduğun süre
içinde, doğuda herhangi bir kimseye zulmedilse ve sen de o
anda batıda bulunsan, Hak celle ve ala kıyamet günü o mazlumun hakkını senden sorar.
Harun-er-Reşid, bu cevap üzerine ağlamağa başladı ve sordu :
- Ya Behlul! .. Beni Allah ve Resulüne layık ve hilafete elyak buluyor musun?
Behlul, hiç düşünmeden cevap verdi :
- Bunu bana neden soruyorsun, dedi. Kendini Kitabullah'a ve sünnet-i Resulüllah'a, senden önce gelmiş geçmiş bulefay-ı raşidiynin siyretlerine arzeyle ve kendin bir hükme var.
Zira, Allahu teala kitabında sana ve bana şöyle hitap buyuruyor :
lnnel-ebrllre · lefiy naivm ve in;ıel-fuccfıre lefiy cahiym ...•
El-lnfitAr : 13 - 14
- 327 -
(Hiç şüphesiz, EBRAR sınıfından olan salihler, müttekller,
Allah ve Resulüne itaat edenler, cennette ve ni'metlerdedirler.
Günahkarlar ve suçlular ise, yakıcı bir ateştedirler.)
Bu ayet-i kerime, sana seni ve senin gerçek kimliğini gösterir. Ayrıca, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ye de bak ... Kendini Resiıl-ü zişana layık bir kimse olarak kabul edebiliyor musun? Hulefay-ı raşidiynin hal ve ahvallerine, o zevat-ı zevil-ihtiramın durum ve tutumlarına, yaşayışlarına, hilafet anlayışianna bak ... Adaletle hükmedip etmediğini anlarsın ...
Harun-er-Reşid, sordu :
- Ya Behlul! .. Bütün amellerimin, ibadet ve ta'atimin taraf-ı ilahiden kabule şayan olup olmadığını nasıl anlayabilirim? : � ·
·
· _;_� ': �. · -_ ·' ·,
Behlul, bu soruya da şöyle cevap verdi :
- Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, zat-ı üluhiyyetinden korkanların arnellerini kabul huyuracağını beyan ve ilan
etmiştir. Kur'an-ı aziymde şöyle buyurulmaktadır:
/ /.,, • ...,., >' , ...,., , �,, "? �)y�\�li\j\! ... \ u . ""
Kale InnamA yetekabbelullahü min-el-müttek.ıyn •.•
EI-MA'ide : 27
(Allahu teala, ancak müttekilerin. arnellerini
kabul buyurur.)
Harun-er-Reşid, başka bir soru daha sordu ve dedi ki :
- Ben, Resul-ü zişanın amca oğullarındanım. Habib-i
edib-i Kibriya'ya karabetim var ...
BehlCıl, bu soruya da yine ayet-i kerime ile cevap verdi :
Fe-lzA nüflhA fis-sOrl feiA ensAbe beynehüm yevme'izin ve lA yetesA'eiOn ...
EI-Mü'mlnQn : 1 01
- 328 -
(Sur üfl�ndiAJ. zaman, o gün hısıın ve akraba arasmda kimsenin kimseye faydası dokunınaz. Birbirlerinin hallerini sormağa da imkan bulamaz] ar.) .
Harun-er-Reşid itiraz etti :
- Resulililah sallallahu aleyhi ve sellemin şefaati haktır
ve iki cihan serverinin ümmetine şefaat edeceği muhakkaktır,
deyince Behhil şu ayet-i kerimeyi okudu :
Yevme'izin lA tenfA'uş-şefa'atü IllA men ezine leh-ür-Rahmanü ve radıye lehu kavll •••
Tl-fil : 109
(O gün, kimsenin şefaati asla fayda vermez. Meter Id� Allahu teali'nm kendisine şefaat etmek için izin verdi� ve sözünden hoşnut olduğu bir kimse olsun.)
Harun-er-Reşid, Behlul'ün cevaplan karşısında aciz kaldı
�ını anlayınca, gönlünü almak için sordu :
- Ya Behlul! .. Benden bir isteğin var mı?
- Var ya Emir-el-mü'miniyn! .. Benim günahlanını affet
ve beni cennete koy.
- Bu istediklerio benim elimde değil, ancak ve yalnız
Rabbimin kudretindedir. Benden yapabileceğim bir şey dile,
mesela duydu�uma göre borçların varmış, istersen onlan ödeyebilirim.
- Borç alınarak borç ödenmez. Halktan zulümle aldıklarını yine halka öderneğe çalış, çünkü sen halka borçlusun ...
- Dilersen sana ölünceye kadar geçimini sağlayacak iaşe
temin edeyim. Bununla ömrünün sonuna kadar rızıklanır, hiç
olmazsa geçim sıkıntısı çekmezsin ...
- Ya Emir-el-mü'miniyn! .. Allahu teala, rızık bahsinde
seni unutmaz da, beni unutur mu sanırsın?
- 329 -
Fe-haraoO Rabbllte hayrün ve hUve hayr-Or-rlıtltıyn •. _
EI-MOmlnGn : 72
(Rabbln celle şAneDin verdilf nzık daha hayırlıdır. O nzık
verenlerin en bayırbsıdır .)
Kolay mı zaıınettln Hak ilmint sen,
Mahvolur bu şehrin bibmdan giren,
Ona cahil derler her bir clhetten,
Bir Alim llmlyle Amll olmazsa ...
Ey Hakka talip ve cemale ragıp olan işıklar! ..
Bazı insanlar vardır ki, onlar yalnız kendi nefisleri ıçın
hesaba çekilmekle kalmaz, fani alemde işgal ettikleri mevki ve
makamdan dolayı da ayrıca kendilerinden hesap sonılur. Mevki ve makamını, sıfat ve saiAhiyyetini kötüye kullanmayarak,
adaletle idare edenler, Kitabullah'a ve sünnet-i seniyye-i ResQ.
lullah'a ittibA ve iktida edenler, kıyamet gününün o dehşet ve
vahşetini görmezler ve yukandanberi izaha çalıştı�ımız gibi
arşın gölgesinde a�ırlanır ve safa sürerler. Bunun aksine hareket edenler ise, o müthiş günd�korkunun her çeşidini tadar ve
sonunda da ebedi azaba layık ve müstehak olurlar.
Hiç rluynıadın mı, mu'teber kitaplarda okumadın mı? ResQ.I-ü zişanın kayın pederi olup dünyada iken cennetle müjdeleneo mutlu ve kutlu kişilerden Hz. Ömer İbn-il-HattAb radıyallahu anh, hilAfet makamında bulundu� sırada sık sık allar
ve :
- Ah nolaydı, keşki anam beni do�rmamış olsaydı! ..
diye işgal ettiği makamın ne büyük bir yük olduğunu açıklardı. Alem-i cemale intikal huyuracağı günlerde, yerine oğlu Abdullah'ı namzed göstermesini tavsiye edenlere verdiği cevap ne
kadar veciz ve mi'nalıdır : ,
- Bir evden, bir kurban yeter! ..
- 330 -
Bir cemaatin, bir cemiyetin ve hele bir milletin ve ülkenin
sevk ve idaresini yüklenmek, l!erçekten büyük bir yüktür. Böyle bir sorumluluğu üstlerine alanlar derin derin düşünmeJidirler. Bu ağır ma'nevi yükü dünya hayatında yalanla dolanla taşır gibi görünmek belki mümkün olur ama, o mahkeme-i kübra'da, Alla)ıu tea.Ia'nın huzurunda bunun hesabını verebilmek
sanıldığı kadar kolay değildir.
Biz, bu küçücük uyarınayı ahirete ve kıyamete inananlar
için yaptık. Allahu teala'ya ve Resul-ü mücteba'ya iyman eden
ve gönül veren kimseler, bu safanın bir de cefası olacağını asla unutmamalıdırlar. Bir milleti ve devleti idare kasdiyle işbaşma gelenler' yalnız o yüksek makamın adına ve cazibesine kap ılır ve halkı zalimlere ezdirirlerse, daha kötü bir ihtimalle görevlerini kötüye kullanarak bu makamlanndan şahıslan lehinde fayda sağlamağa yeltenirlerse, vazifelerlni hakkıyle ve layıkıyle yapamazlar, günlerini gün etmeğe çalışırlarsa, kıyamet
günü başianna gelecekleri Kur'an-ı azim-ül-bürhan hiçbir kuşkuya yer vermeyecek kesin hükümlerle beyan ve muhbir-i sadık efendimiz de olanca açıklığı ile ilan huyurmaktadır.
Devlet-i dehr ile olanlar mesrur,
içieri haraptır, dışlan ma'mur,
Saf-ı dil olmayan sofi-i maArur,
Çektiği hassa-i Esmi'yı bilmez ...
· Evet, o gün herkes defterini alacak, yaptığı iyilik veya kötülüğün, hayır veya şerrin, küçük veya büyük günahlannın ve
hatta gözle işaret ettiğinin veya kalbinden geçirdiğinin, düşündüğünün, niyyetinin ve kısacası bütün hayatının orada aynen
ve harfiyyen kayıt ve tesbit edilmiş bulunduğunu hayret ve
dehşetle görecek, bu telaş ve şaşkınlık içinde iken melekler
kendilerini mizana sevkedeceklerdir.
Mizan-ı ilahi, arş-ı Ralıman'ın önünde kurulacaktır. Sağ
tarafında cennet melekleri ve rıdvan, sol tarafında cehennem
melekleri ki, <;>nlara zebani'
ler derler, bulunacaktır. Sağ taraf-
- 331 -
taki meleklerin önlerinde cennet ehline mahsus hulleler, elbiseler, gözlerin görmediği ve kulakların rluymadığı çeşitli ni'
metler, Allah u teala'nın yarattığı altun dan, zümrüt ve yakuttan, incilerle işlenmiş ve süslenmiş kemerler, mücevherler, cennet ehlinin binmelerine tahsis edilecek Bürak'lar bulunacaktır.
Sol taraftaki meleklerin önlerinde de cehennem ehli için hazırlanmış kelepçeler' bukağılar' zincirler ve benzeri işkence aletleri hazır duracaktır:
Ve huıiO esAvira min fıddah._
El-Insan : 21
(Cennet ehli, günıüş bilezikleri takarak süslenirler.)
lnnA A 'tednA 111-kAfiriyne selbile ve aglillen ve sa'ıyrA ..
El-Insan : 4
(Biz, kafirler için zincirler, boyımiarına Jaleler ve alevii bir
ateş hazırladık ... )
Herkes, amel defterleri ellerinde bulunduğu halde sıralarını bekler ve sırası gelenleri melekler bütün malışer halkına
duyururlar ve böylelikle bütün insanların arnelleri tartılır. Hayrı galip olanlara cennet elbiseleri giydirilir, şerri galip olanlar
da zebanilere teslim edilerek ellerine kelepçeler ve ayaklarına
zincirler vurulur, boyunlarına ateşten laleler takılır ve bunlar
iymansızlıklarının ve kötülüklerinin cezasını çekmek üzere cehenneme, yani Allahu tea.J.a'nın hapishanesine gönderilirler.
(Böyle bir akibetten Hakka sığınırız!)
Her mevkıf, yani soru sorulan yerlerde beklenen süre k!�
firlere ve zalimlere bin sene kadar uzun, mü'minJere ise bir saat
kadar kısa gelir .. Kur'an-ı azim-ül-bürhanın bildirdiğine göre;
- 332 -
mü'minlerin yüzleri beyaz ve nurlu, kafirlerin ise maddeten ve
m!'nen kara, gözleri gök rengi�de olup işledikleri isyan ve günahları ve küfürlerinin miktarına göre mu'aheze olunacaklardır :
Vücuhün yevme'lzln müsflretün dAhlketün müstebşlreh .••
Abese : 38 - 39
(Nice yüzler, o gün aydınlanır, güler ve sevfntr ... )
FelemmA re'avhü zülfeten sly'et vücuhüllezlyna kefe rO ... '
El-Mülk : 27
(Va'dolunan azabı gördükleri zaman, o kilirierin yüzleri
çirldnleşir .)
Şu yalancı dünyada kalarn nu sanırsm?
Böyle gaftl gezmekle Hakkı bulam mı sanırsm?
Ey aşık-ı sadık :
Ey Allah korkusuyla gözleri yaşaran ve tüyleri diken diken
olan. Ey Allah sevgisiyle kalbi çarpan ve Hakkın emrine gözünü kırpmadan teslim olan, Allah rizasıyçün canını ve malını fedaya hazır bulunan, Allah Resulünü herşeyinden fazla sevmekle iymanı ve ahlakı kemal bulan mü'min kardeşim! .. Kıyamet günü, gerçektir ve haktır, yukarıdanberi aniatmağa çalıştığım olayların hepsi o gün mutlaka olacaktır. O gün, boynuzsuz koyun boynuzludan, mazlum zalimden, mağdur gaddardan
hakkını alacak, mutlak adalet yerini bulacaktır. O gün, mahkeme-i Kübra kurulacaktır. Yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler ara�nda bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen her
şeyin maliki olan Allahu azim-üş-şan KADI olup teker teker bütün yarattıklaruıa hesap soracaktır. Mizan kurulacak ve herkesin arnelleri tartılacaktır. O şiddet ve dehşet günleri gittikçe
bize yaklaşmaktadır. Evc�t. o gün hiç kimseye zulüm olunma ya-
- 333 -
caktır ama, kimsenin de yaptığı yanına kar kalmayacaktır. Her
kul yaptığının karşılığını muhakkak görecektir. Herkes, kaybettiğini sandığı hakkını orada alacaktır.
O, öyle bir gündür ki, dünya rütbeleri kaldırılacak ve Ahiret riitbeleri aşk ebiine tevdi olunacaktır. O gün, dünyada başkalarına zulmederierken gülenler, hüngür hüngür ağlayacaklar, ellerini dişleyip ısıracaklar, yaptıklarına pişman olacaklar
dır ama, bu gecikmiş nedamet onlara hiçbir yarar sağlamayacaktır. Buna mukabil, dünya hayatmda zulüm görüp ağlayanlar, hakları zorla ellerinden alınanlar gülrneğe başlayacak ve ziliınlerden haklarını alarak sevineceklerdir. O gün, mü'minlerin
handan ve şadan ve kafirlerle, zalinılerin ve münafıklarm makhur ve perişan olacakları gündür. O gün, mü'minler zevk ve safaya, kafirler, münkirler, zalimler ve münafıklar ise cevr-ü cetaya garkolacaklardır. O gün, kardeş, kardeşten, ana baba evlattan, evlat ana - babadan, kaçacaktır. O gün dünya hayatmda
çok defa hor görülen mü'm.inler, cennet elbiseleri giyerek süs·
lenecekler ve onları hor gören, hatta itip kakan kafirler ve zilimler siyah bir katrana bulanacaktır. O gün, mü'nıinler şeref
ve ihtişamla müjdeleyici melekler arasmda ebediyy�n kalmak
üzere cennete girerlerken, kafirler, zalimler ve münafıklar, elleri ve ayakları zincirlerle bağlanmış zelil ve perişan zebaniler tarafından cehenneme sürüleceklerdir. Hasılı, hak yerini bulacak,
herkes yaptığının tam karşılığım alacak ve ilAhi adalet kemaliyle yerine gelecektir.
İktlzayı kazayı KÜN FE-YEKiJN,
Kılc!ı her emri vakte merhfuı ...
Ve terel-mücrlmlyne yevme'izin mukarrenlyne fil-asfld serlbllühüm
min katıranin va tag,J vücuhehüm-ün-nlr ·-�
lbrahlm : 49 - &O .
- 334 -
(O gün, suçlulan ol'takları lle zinciriere vurulmuş görürsün. Gömlekleri katrand;mdır, yüzlerini de ateş kaplayacaktır .)
O gün, mü'minler birbirlerini sevinçle kucaklayarak kutlarlarken, kafider de bir birlerinin gırtlaklarına sarılacaklar ve
karşılıklı olarak birbirlc::rini suçlayacakladır. O gün, herkesin
sırrı açıklanacak, herkesin ayıpları meydana çıkacak, kimin ne
olduğu belli olacak, bu f.ani alemde herkese tepeden bakan, para ve servetlerine, geçici süs ve ziynetlerine mağrur ularak kendi halinde fakir kimseler:le eğlenen ve gönül eğlendirenler, Allah
yolunda kırk para fedakirlık edemeyenler ne boş hayallere, ne
anlamsız hülyalara kapıldıklarını anlayacaklar, bütün malışer
halkı önünde mahcup, zelil ve perişan olacaklardır.
İlahi! Gaflet gömleği giyene,
Müslüman der misin nefse uyana,
Kaz.anır kazanır verir ziyana,
Hak yoluna bir puluna kıyamaz . ..
Sağlığında ayet, hadis nesine;
Son deminde muhtaç olur Ya-sin'e,
iletip koyunca makberesine,
Oğlum, kızım, malım kaldı diyemez ...
Allahu teala'nın bahş ve ilisan buyurduğu ni'metlere razı
olan, aç kaldığı zaman Hakka şükreden, eline ekmek geçince
kendisinden daha fakiriere düşünmeden veren, kulluk görevlerini yerine getiren, ibadet ve ta'atten bir nefes bile ayrılmayanlar ise, sonu ve sınırı olmayan ilahi ikramlara nail ve mazhar
olacaklar, ebedi saadet ve selamete erişerek kanaat ve tevekküllerinin mükafatmı göreceklerdir.
Evet, o gün bu fani alem de Allah u teala' dan gayrısına kul
olmayanlar sultan olacaklar, nefislerine kul olanlar ise azap ve
ıztırap içinde kalacaklardır. Aslında, bu ahiret sultanları, dün·
ya hayatında da sultandırlar ama, giyim kuşamları, yiyip içmeleri bakımından bir çokları kendilerine ehemmiyet vermemiş-
- 335 -
ler, onlar da fakir ve garip görünmeği her zaman tercih etmişlerdir. Dünya hayatmda sultanlar gibi yaşayan, yiyen ve içenler de aslında sultan gibi görünrneğe özeneo birer şarlatandan
başka bir şey değillerdir. Hoş, gerçekten sultan- olsalar da neye yarar? Fira'un, Nemrud, Kisra'lar, Sezar'lar, krallar, imparatorlar, çarlar da sultan değiller miydi? Tahtları vardı, payitahtları vardı, orduları, hazineleri, özel muhafızları, tebaaları
vardı. N'oldu, nicoldu, nereye gitti o debdebe, o saltanat? Çünkü, onlar sultan değillerdi ama · kendilerini sultan sanıyar ve
sayıyorlardı. İnşa'aBalı mahşerde hepsinin akibetlerini, zillet
ve mezelletlerini göreceğiz. Hesapları görülüp, defterleri dürulecek ve hepsi de zebanilerin pençesinde inieye sıziaya cehenneme sürülecektir.
Netice itibariyle; kıyamette mü' minler iyinan ve · ta'atin,
kafider küfür ve inkarlarmm, zalimler zulüm ve haksızlıkıarı�
nın, zahidler züht-ü tekvalarının, abidler ihlas ile yaptıkları ibadetlerinin karşılığını alacak, hak ve adalet yerini bulacaktır.
Bu alemde, sureti insan olanlarm hakikatte bir hayvan ve
belki hayvandan da sapık ve şaşkın oldukları halde, vücutlarının bu hakikati gizlernesi gibi, fakir ve hakir görünen mü'minlerin bu halleri de ahiretteki hakikatlerini gizlemektedir. Bu
sebeple, dış görünüşe kat'iyyen aldanmamalı ve insanlar hakkında zahirierine bakarak hükme varmamalıdır. Öyleleri vardır ki, en pahalı kumaştan, en meşhur terzilere diktirdikleri elbiselerle dış yüzlerini süslerler ama, iç yüzleri daima çirkin kalır. Bir bakıma, o pahalı ve süslü elbiseler, ipekler, sırmalar,
mücevherler onların ayıplarını örter. Oysa, bir rüyadan farkı
olmayan bu fani alemde, iç yüzlerini süsleyip güzelleştiremeyenlerin bütün iğrençlikleri, bütün çirkinlikleri ahirette ve kıyamette meydana çıkacak ve bunların gerçek kimlik ve kişilikleri o zaman anlaşılacak tır. Dünya hayatında herkesin gÖzlerini kamaştıran bu zavallı gafiller tepeden süzdükleri, el öptürdükleri, önlerinde diz çöktürdükleri kimselerin lanet ve. hakaretine maruz kalacaklardır.
- 336 -
Ve kaiQ Rabbeni lnnl eti'ni alditani ve küberl eni fe-edallün-ea-aeblyll
Rabbeni ltihim dı'feynl mln-el-az:abi vel 'anhüm ll'nen llebiyrl ...
EI-Ahzlb : 87 • 68
(O gün, onlara tibi olanlar: cEy Rabbimiz! Gerçekten bü·
yüklerimize, ileri gelenierimize itaat ettik. Bize küfrü telkin etmişlerdi, yolumuzu onlar ŞBfırttılar. Ey Rabbimiz! Onlara iki
kat azap ver ve onları en büyük linete ujrat . . . • diyeceklerdir.)
Evet, bu konuyu biraz daha açıklayalım. Zenginlikleri,
mevki ve makam sahibi olmalan hasebiyle etrafianna bir sürü
çanak yalayıcı dalkavuklar, bir dediğini iki etmeyen sahtek�rlar, riyakirlar, mutabasbıslar toplayan ve onları hak ve hakikat yolundan alıkoyan, servet ve ihtişamlan ile göz boyayan
dünya saltanatı düşkünlerinden, çevrelerine topladıkları kimseler d�vacı olacak ve diyeceklerdir ki:
YA Rabbena! .. Bizler, kendilerini büyük adam saydığımız,
veli'ni'metimiz olduklarını sandığımız bu zalim ve alçak heriflerin sözlerine kandık, onlara inandık ve kendilerine uyduk.
Onların zulüm ve haksızlıklarına yardımcı olduk, kötülüklerine
alet olmaktan çekinmedik. Onları paralan ve malları çok olduğu ve herkesten üstün yaşadıklan için çok akıllı kişiler olarak tanıdık, onlara özendik, onlar gibi yapmağa ve yaşamağa
çalıştık. Meğer, Hak yolunu şaşırmış, o nurlu izi kaybetmişiz
ki, dt-ı ahadiyyetine, rizana, cennetine ve cemal-i la-yemline
davet eden iki cihan serverine, onun velilerine ve ilimlerine yüz
çevirdik, küfür ve dalalet, karanlık ve bataklıklannda kaldık ..
Bizleri Hak yoldan azdıran, isimlerimizi şaki'ler divanına yazdıran, sana olan ahdımızı bozduran, çirkin ve kötü arnellerimizle cehennem ateşini kızdıran bu zaliındir. Bizler de, onlara tAbi olmak suretiyle cehenneme ve azaba müstehak olduk.
Ey Rabbimizi Suçlarımızı biliyor ve huzur-u izzetinde hepsini
- 337 -
itiraf ediyoruz. Etmesek de, aliyın ve hakiyın olan sen yüce
Rabbimiz, günahlarımızı ve isyanlarımızı biliyorsun. Ancak,
zat-ı ülCıhiyyetinden niyazımız şudur ki, bizleri senin rizayı şerifine iletecek doğru yoldan ayıran bu zalimlere, bu ha'inlere,
bize vereceğin cezanın iki katını ver, bizlerin cehenneme girmemize, rahmetinden uzak kalmamıza ve hüsrana uğramamıza sebep olan bu alçaklardan intikamımızı al, onlara en büyük lanetlerle lanet eyle, diye yalvaracaklardır.
Yukarıda me'alen sunduğumuz ayet-i kerime bunun delili ve isbatıdır. Onun için, Kur'an-ı aziymi te'emmül ile, tefekkür ile okumalı, anlamağa çalışmalı, okuyup anlamak ve gereğince hareket etmek idrak ve İrfanını bahş ve ihsan buyurması
için Allahu tea.la'ya yalvarıp yakarmalıdır. Zira, Kitabullah'a
tabi olanlar, yukarıda örneğini verdiğimiz kafider gibi malıcup
olmailar, hak ve hakikatlerden mahrum kalmazlar, mahşerde
herkes ağlarken malızun olmazlar ve sonunda cehenneme ve
azaba mahkum olunmazlar.
Ey benim kardeşim :
Sizlere sık sık (EY AŞIK-I SADIKLAR! .. ) diye hitabediyorum. Neden bilir misin? Zira, aşık-ı sadık olanlar bütün bu
korkulardan emin olurlar, huzura kavuşurlar, Habib-i edib-i
Kibriya kendilerine şefkat ve şefaat ederek ağuşunu açar. Alemlerin Rabbine hakkıyle kul ol ve kulluk görevlerini layıkıyle :yerine getir, ibadetlerini ihlas ile bitir ki, cennet ve cemale eresin, cennet-i zata giresin, gözlerin görmediği ni'metleri göresin.
Nefislerine kul olanlar, iki cihanda da hasret ve hüsranda, Allahu tea.Ia'ya kul olanlar ise yine iki cihanda mağfiret ve gufrandadır.
Her kim, Allahu azim-üş-şana itaat ve Resul-ü zişana ittiha ve muhabbet ettiyse, feyzi aziyme nail olacaktır. Arnellerini
islah edenlerin bütün günahları yarlıganacaktır. Hatta, günahları denizierin dalgalarından ve kumların tanelerinden, hava
zerrelerinden fazla bile olsa affolunacaktır. Kafidere ve zalimEnvar-üi-Ku i Cıb, cilt : 2 - F : 22
- 338 -
lere, bu fani alemde verilen mal ve mülk, servet ve ihtişam, sakın sakın gözlerini kamaştırmasın, seni aldatmasın. Bu mal ve
mülk, bu servet ve ihtişam baki değildir, elden çıkıcıdır, eğretidir. Aklı başında olan hiç kimse, dünya hayatına, bu fani hayatın zevk ve ziynetine değer vermez. İyi bilir ki, bütün bunlar muvakkattir ve fanidir ve böyle olduğu için de gayet acı ve
çirkindir. Onun için de, ahirete talip ve rizaya ragıp olur.
Sözün burasında, bazı dinsiz ve densizlerin haksız sitem
ve iddialarına da cevap vermek isteriz. Biz, ehl-i iymanı ahiret
ni'metleriyle avutup aldat�rak dünya ni'metlerinden mahrum
etmek isteyenlerden değiliz. (İKİ GÜNÜ EŞİT OLAN, ZİY ANDADlR ... ) ve (HiÇ ÖLMEYECEKMiŞ GİBİ DÜNYA İÇİN VE
YARIN ÖLECEKMiŞ GİBİ AHiRET İÇİN ÇALlŞlP ÇABALAYINIZ . . . ) huyuran bir peygamber-i alişanın ümmeti olmakla
müftehiriz. Bizim kasdettiğimiz dünya, bütün risalelerimizde
ve cami-i şeriflerdeki derslerimizde açıkça belirttiğimiz gibi,
kula kulluğunu, ölümünü, ahiretini, sözün kısası sorumluluğunu unutturan dünya budur. Ehlullah indinde mezmum olan
dünya da budur. Yoksa, müslümanlar dünya için çalışmazlar,
yalnız mescitlere girip namaz kılarlar, hakkı zikrederler, ne bulurlarsa ona şükrederler demek istemiyoruz. Faka,t, dünyanın
yalnız maddeden ve maddecilikten ibaret olmadığını da iyi biliyor ve yalnız buna karşı çıkıyoruz. Dünyanın yalnız madde ve
maddecilik olduğunu kabul edersek ruhumuzu ve ma'namızı
red ve inkar etmiş oluruz. Bizim savunduğumuz gerçek budur.
Bu konuda, bu kadarcık bir açıklama ile yetinerek dersimize devam ediyorum :
Göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçen ve elden çıkan fani mülk e mağrur olanlar, tarih boyunca aldanmışlardır ve aynı
gurura kapılanlar dünya durdukça aldanacaklardır. Mevki ve
makama, rütbe ve mansaba, bankadaki hesaba, ne idüğü belirsiz kimselerin yazdıkları kitaba, masalarına, kasalarma güvenenler, daima aldanmışlar, yanılmışlar ve batıla inanmışlardır. Hazinelerine ve ordularına mağrur olanların çoğu, kıyametin geleceğine ve bu dünya hayatında yaptıklarının ve ettikle-
- 339 -
rinin hesabını vereceğine inanmadılar ama, hiçbirisi de ah.iretin ilk durağı olan kabre girmekten yakasım kurtaramadı. Bu
gibiler, işte o inanmadıkları kıyamette (Ah nolaydı, hayvanlar
gibi toprak olaydık! .. ) diye döğünecekler ama ne fayda!? ..
YQ'ref-ul-mucrimOne bi-simAhum fe-yu'hAzu bin'nevhiy vel-akdAm ...
Er-Rahman : 40
(Günah.karlar, suçlular kapkara yüzleri ve gök gözleriyle
yüzlerinden bilinir de, perçemlerinden ve ayaklanndan yakala
narak cehenneme sürülür ve baş aşağı ateşe atılır.)
�\ //.o� �-/ 5· \�.,�' a�)��\ !�/1--'\).( "'· '
� �� \.f:. 'j�J_y "("��� �o.U '? ..
, • ;... • ., .. ' • \ ,..
HAzihi cehennem-ulletiy yukezzibu bih-el-mucrimOne yetufOne
beyne ha ve beyne hamiymin an ...
Er-Rahman : 43 - 44
(İşte bu günahkarlarm ve suçlularm yalanladıkları cehennemdir, denilir ve onlar o cehennem ateşiyle kaynar su arasmda dönüp dolaşırlar .)
Kafirlere, zalimlere ve münafıklara cehennem azabından
kurtulabilmeleri için hiçbir çare yoktur, onlara şefaat edecek
kimse de bulunmaz. Onlar için cehennem ebedi bir mekan olacak ve orada ebediyyen cezalandırılacak, HAMİYM denilen o
kaynar sudan başka içecek ve ZAKKUM denilen cehennem bitkisinden başka yiyecek bulamayacaklardır.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, buyurmuşlardır ki :
- Mi'rac gecesi, bana cehennem arzolundu. Orada, hur·
ma ağacı kalınlığında yılanlar, katır büyüklüğünde akrepler
gördüm. Cebrail aleyhisselama bu yılan ve akreplerle kimlere
azap olunacağını sordum. Bana: «Ya hayre halkıllah ı .. Bunu,
cehenneme mü'ekkel olan Malik'e sorunuz .. » buyurdu. Ona da
- 340 -
sordum ve şu cevabı aldım: «Ya Resulallah! .. Ümmetine haber
ver ki, cehenneme kim girerse, bunlar onlara musallat olacaklardır. Cehennem ehline bunlar azap edeceklerdir.» dedi.
Allahu sübhanehu ve teala, Kur'an-ı· azim-üş-şan ve Resul-ü
zişan hürmetine sizleri ve
' bizleri narından azad eylesin ... (Amin
bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ... )
Beyler, efendiler, kardeşler :
Çevrenize dikkat ve ibretle bakınız. Dünyada gördüğümüz
bütün vahşi hayvanlar, bizlere cehennemde olacak azapların
nevilerine remz'dir, işarettir. Hiç düşündünüz mü, bu hayvanlar acaba neden yaratılmıştır? Rabbimiz, hiçbir şeyi batıl olarak yaratmadığına göre, hepsinin bir sırrı ve hikmeti vardır demektir. Evet, vardır! .. Ahirette ni'metlerini ve azaplarını gösterebilmek için, dünyada da birer örneğini halk ve icat buyurmuştur. Yaz geceleri bizleri rahatsız ve tedirgin eden sivri sinek, tatarcık, pire, tahta kurusu ve benzeri haşerelerin, aslında biz gafilleri ikaz için, tenbih için, hatırlatmak için yaratılmış bulunduklarını söylerneğe lüzum var mıdır? Ne var ki, bütün bunlar gören, bilen ve anlayanlar içindir. İrademiz elimizde iken bu başerelerin tasallutuna, eza ve cefasına tahammül
edemiyoruz ve onları def'e muktedir olamıyoruz. Özellikle, yılan, çıyan ve akrep gibi hayvanları görrneğe bile dayanamıyoruz. Oysa, bunların hepsi ahirette kafirlerin, münafıkların ve
günahkarların azap görecekleri yılanlara, çıyanlara ve akreplere remz'dir. Görenedir, görene! .. Köre nedir, köre ne? ..
insan, iyi bilmelidir ki ahirette azap göreceği yılanını, çıyanını ve akrebini bu alemden beraberinde götürür. Rizayı ilahi ve cennet de yine bu alemde kazanılır ve alınır. Dünya, ahiretin tarlasıdır. Burada ne ekerse, insanoğlu ahirette onu biçer.
Öyle ise, iyi ve yararlı şeyler dikelim ki, ahirette de iyi şeyler
biçelim ve hayrını görelim.
Allah rizasıyçün kırk adım taşıdığımız tabutun içinde yalnız ölen zatın cesedi yoktur. O sandukada taşınan ölenle onun
amelleridir. Mezara yalnız ölen girmez. Ölenle birlikte arnelleri
de defnolunur ve o karanlık çukurda arnelleriyle başbaşa kalır.
- 341 -
Tıpkı bunun gibi, malışer yerine de yalnızca ölenler dirilerek varmazlar. Kabrinden kalkan, yıllar ve hatta asırlarca kendisiyle birlikte kabrinde bulunan günah yüklerini de sırtlanır
ve o ağır yükün altında inieye oflaya malışer yerine varır.
Malışer yerinde bütün insanlar çırçıplak olurlar. Ancak,
iyman eden müttekiyler, aşık-ı sadıklar, hakka hakkıyle kul
olanlar cennet kaftanlarını giyerler.
Malışer yerinde bütün insanlar, korkunç bir hararet altında inim inim inlerlerken, yalnız adiller, sadıklar, şehitler ve salihler arşın gölgesinde serinlenirler. Orada, herkesin susuzluk- ·
tan dilleri damakları kururken, dünya hayatında su getiren,
kuyu açtıran, çeşme yaptıran, sebiller ve su arkları inşa ettirenler Rabib-i Huda'nın mübarek ellerinden Kevser şarabını içerek susuzluklarını giderirler. Mahşerde, herkes aç iken, dünya hayatında açiarı doyuran, muhtaçları kayıran ve bunları desinler, söylesinler diye değil, ancak ve yalnız Allah rizasıyçün
yapanlar ilahi ni'metlerle ağırlanırlar, izzet ve ikram görürler.
Amel defterleri okunurken, bütün insanlar keder ve büsranda, salih arneller işleyenler ise sevinç ve şükrancia olurlar.
Mizan'da herkes kaygulu iken, hayır kefeleri ağır gelenler memnun, mesrur ve duyguludur. Sırat'ta herkes nasıl geçeceği tasasında iken Resul-ü zişanın (Ya Rab!. . Bu, benim ümmetimdir ... ) buyurduğu mü'minler sürur ve safadadır. Cehennem ve
azap korkusu bütün malışer halkını sararken, hakkı ile:
! \J,, � 1 :"_.- '� vA ,' \ {ı� � �_;J.� L 4.ll )'J � , J
LA İLAHE İLLALLAH MUHAMMED ÜN RESÜLÜLLAH
diyenler nardan azad olacaklardır. Cenneti herkes arzulayacaktır ama, ancak kamil İyınan sahipleri bu ulu ni'mete mazhar
olacaklar, sadıklar Mak'ad-ı sıdk'a erecekler, salihler, abidler,
zahidler zat cennetine girecekler, dar-üs-selam'da safa sürecekler, civar-ı Mustafa'da iskan edilecekler, cemal-i la yezali göreceklerdir.
- 342 -
Yoksa, büyük bir gaflet ve vurdum duymazlık içinde :
- Canım, namaz da neymiş ? İnsanın kalbi temiz olsun
yeter, diyenler yanıldıklarını çok acı bir şekilde anlayacaklar- ·
dır. Evet, müslümanın içi de dışı da temiz olmalıdır. Müslümana yakışan da ancak budur. Kalbi de, kalıbı da temiz olmalı ama, namaz da kılmalıdır. (Benim kalbirn temiz!..) demekle iş
bitmez, böyle bir bi-namaz özrü ahirette savunmaya yetmez
ve bu gibilerin işleri iyi gitmez.
Gerçi, kalbi temiz olmayanın ibadetleri de ya reddolunur
veya sevabı hakkını gasbettiği mazlCı.mlara verilir. Bu sevap, o
kulun alacağına tekabül ederse ne a'la ... Yetmezse. o mazlti·
mun işlediği günah yükü de zulmedene yükletilir ve azaba iletilir. Evet, kalpleri temiz olmayanların kıldıklan namaz yorgunluktan ve tuttukları oruç da boşu boşuna aç kalmaktan ileri gitmezse de, namaz kıldığı ve oruç tuttuğu için bu ibadetlerinin kendisini bir gün Hakka iletmesi de umulur. Binaenaleyh, namaz da neymiş, insanın kalbi temiz olmalıdır palavrasından vazgeçmeli, namaz kılan mü'minleri hor görmemeli ve
kişi kendisini başkalarından. ve hele ibadet edenlerden üstün ve
yüksek bilmemelidir. Hem kalplerimiz, hem kalıplarımız temiz
olmalıdır ama mutlaka mutlaka namaz da kılmalıdır. Böyle yapılırsa, şeytanın yolundan ve izinden gidilmemiş, hak yolu terkedilmemiş olur. İnsan, başkalarının kusurlannı araştıracağı
yerde, kendi kusur ve noksanlarını arayıp bulmaya ve onlan
düzeltmeğe çalışırsa asla zarar etmez ve üstelik pek akıllıca bir
iş yapmış olur.
Şimdi beni iyi dinle :
İnkar etsen de, bu inkarının sana hiçbir faydası ve yaran
olmayacaktır. Sana, ahirette sorulacak sorulan haber vereyim de, kendini buna göre ayarla ve hazırla! .. Belki, Allahu teA·
la'ya iymanın var ama, o iymanının en belirgin alameti olan
namazlarını kılmıyorsun. Kılsan bile, erkanına ve adAbma riayet etmiyor, hatta belki de şartlarını dahi bilmiyorsun. Evet,
namaz iymanın alameti, Res·Cıl-ü zişAnın gözü nuru ve mü'min-
- 343 -
lerin mi'racıdır. Bir defa, bunun böyle olduğunu bil ve bunu
iyice belle ve senin de mi'racın olan namazını sakın terketme ...
Bunları bilip öğrendikten sonra, insan mü'minlerin mi'racı
olan namazı terkedebilir mi? Kıymet, ehemmiyet ve fazileti bu
kadar üstün olan narnazına nasıl önem vermez ve umursamaz?
Şu halde, namazlarının kıyamına, kıra'atine, rükıl'una, secdesine, farzlarına, vaciplerine, sünnetlerine, müstehaplarına ve
müfsidine (Namazı bozan şeylere müfsid denilir.) riayet etmeyen, bu ve bunlarla ilgili mes'eleleri öğrenmeyen, öğretmeyen,
öğrenilmesine veya öğretilmesine yardım etmeyen namazın iymanın alameti olduğunu nasıl bilir? Namazın kıymet, ehemmiyet ve faziletini nasıl anlar? İ yınanın alameti olan namaza, verilen ehemmiyet, aynı zamanda o mü'minin iymanına da alamettir.
Peygamberler peygamberi, aşık ve sadıkların önderi, abid
ve zahitlerin rehberi, nuru evvel ve ba'si ahir olan ve alemiere
rahmet olarak gönderilen Habib-i edib-i Kibriya'ya iymanın ve
muhabbetin bulunduğunu iddia ediyorsun ama, bu muhabbetten sende eser görünmüyor. Bu iddian, kuru kuruya !aftan, sözden ibaret kalıyor. Görmüyor musun ki, aşk-ı mecazi ile meclup olduğun bir kadını darıltmamak, küstürmemek, visalinden
mahrum kalmamak için bir dediğini iki etmiyor, bütün arzularına, naz ve niyaziarına katianıyor ve bu uğurda hiçbir fedakarlıktan kaçınmıyorsun da, Resul-ü mücteba'nın sünnetine,
siyretine, emirlerine kulak bile astığın yok. .. Peygamberine
hürmet ve muhabbetin bu mudur? Aşk-ı mecazi ile sevdiğin o
hesna ve müstesna kadının güzelliği bir gün salacak, sırma
saçiarına aklar dolacak ve günün birinde de toprak olacaktır.
Oysa, iki cihan serverinin muhabbeti, seni hem bu fani alem·
de, hem de mahşerde yüceltecek ve yükseltecektir. Her türlü
muhabbet, bazı fedakarlıkları gerektirir. Senin de gerçekten
Habib-i edib-i Kibriya'ya itaat ve muhabbetin varsa, herşeyden
evvel onun sünnetine ve siyretine özen, aline, evladına, ezvacına, ashabına, ensarına, ahbabına da hürmet ve muhabbette kusur etme, o zat-ı akdesin (GÖZÜMÜN NURU) buyurduğu nama-
- 344 -
zını erkanına ve adabına riayet ederek kılmağa, elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar onun ahlakı ile ahlaklanmağa, iyi
ve yararlı işler yapınağa alış ve çalış ...
Kıyamete iymanın olduğunu da iddia ediyorsun ama, zekatını. vermiyorsun, fakir mü'min kardeşlerine yardım elini
uzatmıyorsun, kendin tıka basa karnını doyuruyor ve türlü
dünya ni'metleriyle dolduruyorsun da yanı eaşında komşunun
aç yattığından haberin bile yok ...
Ölüme iymanım var diyorsun ama, kötülükleri, günahları
ve isyanları bir türlü bırakamıyorsun, nefsinin arzu Ye isteklerinden vazgeçemiyor, kendine bile söz geçiremiyorsun, ölenlerden de ibret alamıyorsun ...
Öldükten sonra dirilrneğe ve hakkın huzurunda hesap verrneğe iymanım var diyorsun ama, kendi kendini hesaba çekemiyorsun, karını zararını hesaplayamıyorsun ve dünyadan yüz
çeviremiyorsun.
Zenginlerin gitti bayrı,
Fakirin kalmadı sabn,
Ne oğulda ata kadri,
Ne anada şefkat var ...
Ne pirler ölümün yoklar,
Ne hatunlar usul bekler,
Ne kız edep, haya saklar;
Yiğitlerde cehalet var ...
Cennete talipsin amma, fazl-ı ilahiyye' den haberin bile
yok ... Cemal-i la yezale ragıpsın amma, aşktan eserin yok ... Rizaya mühtaçsın amma, ibadet ve ta'atten nasibin yok ... Ağzın
var, zikrin yok miden var, şükrün yok, kafan var, fikrin yok,
kalbin var, şefkat ve merhametin yok ... Elin var amma, hayır ve hasenatın yok ... Ayakların var, hayırlı yolun yok ... Cesedin var, canın yok ... Ruhun var, hürriyetin yok ... Kulağın
var, ibret alma ve öğüt dinleme hasletin yok ... Öğüt dinlesen
- 345 -
ve alsan da, amel etmezsin, amel etsen de ihlas ile yapmazsın ...
Tamam mı ? Şimdi sana daha önemlisini de haber vereyim,
belki aklını başına alırsın: Bütün bu saydığım uzuvların, bir
gün senin aleyhinde tanıklık edecekler ve seni mahkum ettireceklerdir. Bunu da unutma!..
Eğer, mahkum olmak değil de makbul olmak istiyorsan,
Usve't-ü hasene olan, yani seni Allah rizasma erdirecek, cennete girdirecek cemale getirecek olan Ahmed-i Mahmud-u Muhammed Mustafa'ya sıkı sıkı sarıl, onun mübarek izinden yürü, onun yolundan ayrılma ki, iki cihanda da sultan olasın, na'
il-i gufran olasın, cennet ve cemali bulasın, cennette ebediyyen
kalasın ... Rabib-i Huda ve şefi-i ruz-i ceza efendimiz, Hakkın
bize en büyük lutuf ve ihsanıdır, ni'metlerin en yücesidir ...
Rabbimizin sevgilisi olan o zat-ı akdesin sözü sadık ve şefaati
makbul ve fa'iktir. Ona tabi olanların dünyaları mesrur olur.
O, öyle bir nurdur ki, o nura tabi olanlar nurlanırlar. İki cihan
serverinin nazarı, nan nur, dertliyi mesrur, meçhulü meşhur
ve arnelleri mebrur eder. Onun elinden tutabiirnek bahtiyarlığına erişen cennet ve cemale erişmiş demektir.
Bütün bunları gözönüne getirerek, dünya hayatının devlet
ve servetine, sıhhat ve afiyetine, debdebe ve saltanatma aldanarak aman sakın alemierin Rabbini unutma ... Ölümü, kat'iy- ·
yen hatırından çıkarma ... Dünkü gün geçti, yarına çıkacağın
ise tamamen meçhul. .. Öyle ise, yaşadığın şu anı, bu zamanı,
nefes alıp verdiğin şu saat ve dakikaları ganimet bil, kulluğunu
hatırla ve kulluğuna dön ki, en büyük rütbe ve mertebe kulluktur. Hakka kul olanlar, ahirette sultan olurlar. Nefislerine
esir olarak kendilerine kul olanlar da iki alemde rezil, zelil ve
perişan kalırlar. Her gelecek zaman yakındır. Bak, çocukluk,
gençlik, orta yaşlılık derken ihtiyarlık geldi çattı, ecel sana ve
bana iyice yaklaştı. İşte ölüm, işte mahşer, işte hesap, iste sırat,
işte nar, işte cennet ...
Bu aleme gelinceye kadar geçirdiğİn akabeleri bir düşünmen bile kafidir. Vaktin ne kadar tez geçtiğini hemen anlarsm. Malışer günü, elli durakta, elli sual sorulan akabeler de
... - 346 -
var. Orada, bekleyiş mü'minlere bir saat kadar az ve kafidere bin yıl kadar uzun gelecektir. Demek oluyor ki, kafider elli
durakta elli suale cevap vermek için elli bin yıl beklerlerken,
mü'minler elli saatte bunları geçecekler ve hatta bazı mü'minler için bu süre bir hayvanın sağımı süresi kadar kısa olacaktır. Bazı aşıklar ve sadıkların da, sualsiz, mizansız ve azapsız
doğruca cennete girecekleri, Hadis-i şerif ile sabittir.
Malışer günü sorulacak sorulardan bazılarını buracığa kaydediyoruz ki, ibadullah bunların cevaplarını şimdiden hazıdayabilsinler. Bu soruları cevaplandıramayacak olan kafider için
malışer günü gayet zor ve çetin olacaktır. Yukarıda bir daha
belirtmiştik: Allahu sübhanehu ve teala, Kur'an-ı aziyıninde kıyameti seksen küsur isimle zikretmiştir. Bir şeyin isminin bu
kadar çok olması, o şeyin azametini belirtmek için kafi değil
midir?
İşte, malışer yerinde sorulacak bazı sorular şunlardır :
1. Gençliğini nerelerde ve nasıl yıprattın?
2. Ömrünü nerelerde ve nasıl çürüttün?
3. Parayı nerelerden kazandın ve nerelere sarfettin?
4 . Duyduğun ve öğrendiğin ahiret ilmiylt ne arneller eyleclin?
Mizan' dan geçirilirken sorulacak sorular :
I. Allah ve Resulüne nasıl iyman ettin?
II. Namazı niçin ve nasıl kıldın? Kıldığın namazın kıymet, ehemmiyet ve faziletini bildin mi? Bildinse, belirtisi ve işareti nedir?
III. Sana bahş ve ilisan huyurulan malın zekatını tamamen verdin mi? Helalinden kazanarak, hak yoluna
harcadm mı?
IV. Ramazan-ı şerifte oruç tuttun mu? Orucun hakkını
verdin mi?
V. Hac ettin mi?
VI. Gusül ve abdestin, Allahu teala'nın büyük bir lutuf ve
ni'meti olduğunu farkettin mi?
- 347 -
VII. Kimseye zulmettin mi? Zulmetti�in kimselerle helallaştm mı?
Bu mevkiflerde bu sor..ılar sorulurken, Rahmeten lil-alemiyn olan sevgili peygamberimiz :
- YA RAB! .. SELLİM, SELLİM ÜMMETİY ... niyazı ile
Allahu zülcela.I vel-cemal hazretlerinden, ümmstinin sırattan
salimen geçmesini dileyecek ve şefaatine nail olmak saadet ve
bahtiyarlı�ına erenler yani bu sorulan daha dünya hayatında
iken Allahu teala'nın bütün emirlerini yüce birer ilahi ni'met
olarak bilenler, hak rizasından bir an bile ayrılmayan aşıklar ve
sadıklar kolaylık ve rahatlıkla cevaplandıracaklar, Sırat'ı selametle geçecekler ve Allahu teala'nın fazlı, keremi ve lütfuyla
cennete gireceklerdir.
Şefaat-i Reswüllah'a mazhar olmayan bahtsızlar ise, Sırat'
tan nara atılacaklardır.
Ey benim mü'min kardeşim ve Hak yoldaşım :
Gece ve gündüz, Rabbimize dua edelim ki, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, bizleri şefaat-i rahmeten lil-alemiyne
nail eylesin. (Amin, bi-hürmeti seyyid-iş-şüheda).
Bab-ı şefaate geldim inayet eyle bana,
Ussat-ı ümmete zira şefik-u erham'sm ...
Habib-i Huda ve şefi-i niz-i ceza efendimiz, ümmetinden
bir fert kalmayınca ya kadar rı{ahşer yerinde kalacaklar, Mizan
ve sırat'a yetişerek iimmetine şefaat ve yardımcı olacaklardır.
Cennet ve cehenneme müstehak olanlar yerli yerlerine gidince, Hz. Yahya aleyhisselama ölümü kesmesi emr-ü ferman
buyurulacak ve Yahya al ey hisselam bir koç suretinde mahşer
yerine getirilecek, ölümü, cennetle cehennem arasında bir yerde kesecektir. Artık, ondan sonrası için ölüm yoktur. Mü'minler cennette ve ni'mette, kafirler cehennemde ve mihnette kalırlar. Ümmet-i Muhammed'den günahkar olup affı ilahiyye ve
şefaat-i Muhammediyye mazhar olamayanlar -ila maşa'allah-
- 348 -
Allahu teala'nın tayin ve takdir huyuracağı müddetçe cehennemde kaldıktan sonra, İyınanları sebebiyle ve Şefaat-i Resulü1·
lah ile çıkarılacaklar ve onlar da cennete alınacaklardır.
Cennet ehli, cennetin kapısı önünde toplanınca, Rabib-i
edib-i Kibriya efendimiz cennetin kapısına vuracak ve cennete
mü'ekkel melek olan Hazin, kim olduklarını soracak ve :
- Muhammed Resulullah'ım! .. cevabını alınca :
- Ya Resulallah! .. Zat-ı akdesinizden önce hiç kimseyi
cennete alınamakla emrolundum. Cennete ilk girecek olan zat-ı
risaletpenahileridir, merhaba ehlen ve sehlen, diyerek cennetin kapısını açacak ve en önde Resul-ü Rabbil-alemiyn olmak
üzere cennet ehli içeriye gireceklerdir.
Ey Allah'ım! .. Binbir esma ve sıfatın hürmetine, biz aciz
ve günahkar kullarına cemal-i ba-kemalinle tecelli buyurarak
bizleri narından azad ve fazl-ı kereminle cennetine idhal ederek cemalini gören, didarına eren ehl-i aşktan ey le ya Rabbi. ..
KÜNTÜ KENZ'in cevherisin ya Muhammed Mustafa,
Ka'inatın mihverisin ya Muhammed Mustafa,
Kendi nurundan yarattı seni Rabbil-alemiyn,
Dü-cihanın mefharisin ya Muhammed Mustafa ...
Enbiya'ya imam oldun ey Nebi'ler rehberi,
Evliya'nın baş tacısın ey Veli'ler önderi,
Kıl terahhum halimize ins-ü cin peygamberi,
Yevın-i ceza daverisin ya Muhammed Mustaf� ..
Lutf.ü hakla .mi'rac edip arşını seyreyledin,
Nice ayet, hikmet görüp alemler devreyledin,
Namaz ile ümmetine cennette yer peyledin,
Ehl-i aşkın serverisin ya Muhammed Mustafa ...
Malışer günü Liva-i hamd altında cem'olalım,
Şefaat-i uzman ile nardan necat bulalım,
Layık mıdır cemalinden bizler mahrum kalalım,
Uşşakının Kevseri'sin ya Muhammed Mustafa ...
- 349 -
İltifatm esirgeme kemter AŞKİ kuluna,
Anam, babam, canım kurban olsun senin yoluna;
Malışer günü reddeyleme, civarında buluna;
Malılukatm evnerisin ya Muhammed Mustafa ...
MÜNACAT
Ey lCı.tüf ve keremini VE LEKAD KERREMNA ile te'yid,
nusret ve inayetini İNNA FETAHNA ile te'kid, rahmet ve merhametini BİSMİLLAH-İR-RAHMAN-İR-RAHİYM ile tesbit buyuran, ALiM-ÜL-GAYBİ VEŞ-ŞEHADE olduğunu Kur'an-ı azimül-bürhanı ile bütün alemiere duyuran Allah! .. Arzuhale ne hacet ? Gönüllerden geçen fikirlerin ve niyyetlerin halı kı, görünen
ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin müstakillen
maliki ancak sensin .. Bütün hayırlı işlerimizi kolaylaştır, bizleri
rizayı ilahiyye'ne varan Sırat-ı müstakiyme ulaştır ya Rabbi. ..
Bizler, senin rübubiyyetini tasdik ve ülCı.hiyyetini takrir ve zat-ı
ahadiyyetini gönüllerimizde tevkir eyledik, tevhid, temcid ve
talımidinden bir nefes bile geri kalmadık, Rabib-i edib�ne iyman ve muhabbetle kalplerimizi süsledik, ne kadar hamd-ü sena etsek ve nasıl şükreylesek yine de minnet ve şükranlarımızı
arz ve ifade edemeyiz. EL-HAMDÜ LİLLAHİLLEZİ HEDANA
Li-HAZA ile tecelli buyurmamış olsaydın, bizler kendiliğimizden hidayet ve iyman yolunu bulamazdık, sen bize gelmeseydin,
biz sana gelemezdik, sen bize iymanı ve islamı layık görmeseydin, biz dalalet uçurumlarında, küfür ve zulmet bataklıklarında mahvolurduk. .. Sen, o Allahu azim-üş-şan'sın ki, senden gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur, ancak sen varsın ... Bütün noksan sıfatıardan münezzeh ve tekmil kemal sıfatlarıyla muttasıf olan yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler arasında görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemierin Rabbi, mürebbisi, maliki, rezzakı, settan
ve gaffarı ancak ve yalnız sensin ya Rabbi ...
Ey biz aciz ve günahkar kullarının bütün zorluklarını kolaylaştıran ve onları rizasına, cennetine ve cemaline ulaştıran
- 350 -
ulu Allah! .. Bizler, senin kullarınız, sana kulluk etmekle öğünen
kullarının evlatlarıyız, bizleri bir islam diyarında, müslüman bir
ana ve babanın sulhünden halk ve icat buyurdun, do�duğumuz
gün sa� kula�mıza ezan-ı Muhammediyi ve sol kula�ımıza kameti duyurdun, açtık doyurdun, zayıf ve mühtaçtık kayırdın,
bizleri di�er ümmetierden üstün kılarak sevdiğin kullar safına
ayırdın, ömür boyu mümkün olsa da başımızı secdeden kaldırmasak, yaşadığımız sürece gündüzleri oruç tutsak ve geceleri
namaz kılsak, yine de hamd ve şükür vecibemizi yerine getiremeyiz ya Rabbi. .. Bütün mahlukat-ı ilahi, senin kabza-i kudretindedir, bütün yarattıklarının ruhları ve canları senin kudret
elindedir, kalpleri, dilediği gibi çekip çeviren, dilediği kulunun
kalbini tevhit anahtarıyla açıveren, dilediği kulunun kalbine iyman ve hidayet nurlarını saçıveren ancak ve yalnız ı.at-ı üluhiyyetindir. İznin ve lutfün olmaksızın, hiçbir zerre kendi iradesiyle kımıldayamaz, hiçbir kulak tevhidini duyamaz, hiçbir
suçlu kötülüklerinden cayamaz, hiçbir gafil gaflet uykusundan
ayılıp uyanamaz, senin şerikin, nazirin, müşirin, vezirin yoktur.
Evvel sensin, ahir sensin, batın sensin, zahir sensin, sana sığındık, sana güvendik ve sana geldik, dergili-ı barigah-ı ahadiyyetine el açtık ya Rabbi. .. İsm-i a'zamın, veeh-i kerimin, din-i kavimin hürmetine rizayı ilahiyye'ne varan Sırat-ı müstakiymin,
seb'al-mesam ve kelamı kadimin izzetine, binbir kerre okunan
KUL HÜ-VALLAHÜ AHAD rif'atine, Beytullah-ı-haram ve Ka'
be-i muazzam re'fetine bizleri mahşerde bigane, hesapta divane,
mizanda avare ve sıratta biçare eyleme ya Rabbi. ..
Ya ekrem-el-ekremiyn ve ya erhaın-er-rahiıııiyn! .. Ey Kur'
an-ı kerim ve kelam-ı kadiminin nuroyla cehalet ve zulmeti gideren, Hadi ism-i eelilinin tecellisi olan hidayeti ile küfür ve
dalaleti reddeden, Rafi ism-i eelilinin tecellisi ile güneşi, ayı ve
yıldızlan ref'eyleyen, dünyamızı döşeyen, yaratan, dirilten, besleyen, büyüten ve öldüren yüce Rabbimiz, bizleri Habib-i edibine bağışiayarak narından azad ve nurunla dilşad eyle ya Rabbi. .. Huzur-u izzetinde havf ve haşyetinden bütün ruh sahipleri titrer, celal ve azametin karşısında cümle eşya zilletle ürpe-
- 351 -
rir 1 kudret ve kuvvetin akılları giderir 1 gazap ve azabın zalimleri ve kafideri sindirir, rahmet ve merhametin mü'minleri sevindirir, inandık ve iyman ettik ilahi Nuh peygamber aleyhisselamın gemisine bindirdiklerini azabından emin kıldığın gibi, senin din-i mübiynine girenleri, İyınan ve islam şerefine
erenleri, Habib-i edibine gönül verenleri, habl-i metinine sarılanları, küfür ve dalaletten arınanları da azabından ve gazabından emin ey le ya Rabbi. .. Bizleri, necat ve felaha eriştir,
Habib-i edibinle buluştur ve biliştir, mü'min kardeşlerimizle seviştir, salihlerle, ariflerle, abidlerle görüştür ve bizleri ehl-i dilin sırrına mahrem eyle ya Rabbi. .. isa peygamber aleyhisselama, izninle ölüleri diriltmek ve onlarla konuşmak imtiyazım
bahş ve ihsan buyurduğun gibi, bizlerin ölü kalplerimizi de dirilterek ilahi ilhamlarını kalplerimize havale buyur, dillerimizden ilm-i ledünnü takrire getir ve gönül evlerimizi tecellilerinle
süsle ve nurlandır ya Rabbi. ..
İlahi! Dilediğini aziz ve dilediğini zelil edersin, senden yine sana sığımr, zat-ı ülCıhiyyetine tevessül eyler, senden yardım
diler, nusret ve inayetini bekleriz, bizi mahrum eyleme ya Rabb
. Y" H .
. �:. K " ı Y" B"k" . " k ,. ı B" I . ul ı. .. a ayyu ya. ayyuın. .. a a ıyyı ya a ım. .. ız erı, z -
met ve dalaletten nura, zillet ve mezelletten şu'ura, mihnet ve
meşakkatten sürura yönelttiğİn ve ilettiğin gibi, rizayı ilahiyyene varan doğru yoldan ayırma ve o sırat-ı müstak.iyın üzerinde bizleri sabit-i kadem ey le ya Rabbi. .. Bizleri, surette insan
olarak halk ve icat buyurduğun gibi, siyrette de insan olmayı,
insan gibi yaşamayı, insan gibi ölmeyi, Fi Mak'ad-ı sıdk'a ermeyi, cennetine girmeyi ve cemalini görmeyi nasip ve müyesser
eylediğin aşıklar zümresine idhal ve ilhak ,ey le ya Rabbi. ..
Allahım! .. Bizlere, bilmediklerimizi bildir, görmediklerimizi gördür, kamil bir iyınan ile öldür, cennet ve cemalinle güldür
ya Rabbi. .. Ey bir KÜN emriyle cümle eşyayı yoktan var eden,
nice nice sırlarını fazl-ü keremiyle ehline izhar eden, emirlerini ve nchiyierini kitab-ı keriminde açıkça iş'ar eden, öldükten
sonra bütün yarattıklarını tekrar diriiterek arsa-i mahşerde
huzuruna ihzar eden hakim-i mutlak ve Rabbil-felak! .. Ey oğul-
- 352 -
dan, evlat ve sahip edinmekten münezzeh ve zat-ı ahadiyyetine ortak koşulmaktan müberra olan, ey hükmünde galip bulunan yüce Rabbimiz! .. Ancak sana kulluk ve ibadet eder . ve ancak senden yardım bekleriz. Bütün hamd-ü senalarımız, ibadat
ve ta'atimiz, tahiyyat, ta'zimat ve tekrimatımız yalnız zat-ı ülfıhiyyetine mahsus ve münhasırdır. Sen, Rahiym'sin, sen Rahman'sın, sen Aziz'sin, sen Cebbarsın, sen Gafur'sun, sen Gaffar'sın, sen Kerim'sin, sen Settar'sın ... Bizler, varlığına, birliğine, ortağın ve benzerin bulunmadığına, meleklerine, kitaplarına, Hak ve gerçek peygamberlerine, ahiret gününe, kaderehayrın ve şerrin senin takdirinde bulunduğuna, ölümden sonra dirilmeğe, malışer yerine sürülmeğe, hesaba, mizana, sırata,
cennete ve cehenneme ve bütün bunların hak olduğuna inandık, iyman eyledik, bu iyman ve iykanımızı dillerimizle takrir
ve kalplerimizle tasdik ettik, bizlerin kötülüklerden, günah ve
isyanlardan kaçınmağa, iyiliklere, hayırlı amellere, ibadet ve
ta'ate yönelmeğe gücümüz kuvvetimiz yoktur, bütün kuvvet ve
kudret senin elindedir, bu sebeple bizleri ibadet ve ta'at için
huzuruna kabul buyurman hususunda da yine senden yardım
dileriz, tevfikini refik ey le ya Rabbi ...
, Biz aciz ve zayıf kulların, lütuf ve inayetinle yegane kurtuluş yolu olarak Rabib-i edibine tabi olduk, kitabını okuduk ve
hükümlerine kayıtsız şartsız uyduk, ahdimizde sadık, cemal-i
la-yezaline aşık, rizayı ilahiyyene talip ve rıdvanına ragıbız, Resfıl-ü f:Iaşimi hürmetine bizleri dünya ve ahirette mahrum bırakma, ehl-i iymanın meclislerinde, ancak senin ve Rabib-i edibinin zikrolunduğunuz hak sohbetlerinde, dinimizi, diyanetimizi, istikametimizi gösteren derslerde ve bununla ilgili kitapların ve risalelerin okunup dinlendiği ma'nevi ziyafetlerde tevfik ve hidayetinle topladığın ve bulundurduğun gibi, malışer yerinde ve Arasat meydanında dikilecek ve sayesinde bütün peygamberlerin, sıddıykların, şehitlerin, adillerin, salibierin serinlenecek oldukları Rabib-i edibinin Liva-i hamd'i altında ve civar-ı Mustafa'da bizleri de haşreyle ya Rabbi...
Ey lfıtilf ve ihsanlarını, in'am ve ikramlarını gizleyen ve
- 353 -
kullarının işledikleri suç ve günahları SETTAR ism-i eelilinin
tecellisiyle setrederek örten, yüzüne vurmayan ve halk arasında teşhir ederek utandırmayan, üstelik o suç ve günahları kerem ve mağfireti gereği olarak bağışlayan ve yarlıgayan ulu Allah ... Defterlerin okunduğu, herkesin ayıplarının ve günahlarının meydana çıktığı, bütün insanların gerçek kimlik ve kişilikleriyle tanındığı malışer günü, bizleri hesapta, mizanda ve sıratta malıcup ve rezil olmaktan halas ey le, veliler, salihler, aşıklar ve sadıklar arasında u tandırma ya Rabbi. .. Bugün olduğu
gibi o müthiş günde de, senin sonsuz merhamet ve şefkatine
sığınırız, bizlere adlinle değil affınla muamele eyle, Habibi edibine bahşeyle, Kur'an-ı aziyıninde RA'UF ve RAHİYM olduğunu haber verdiğin Mahbub'unun merhamet kanatları altına sığınırız, bizi ondan ayırma ya Rabbi. .. İlahi! Muhbir-i sadık
efendimiz bildirdi: (LA İLAHE İLLALLAH benim hisarundır,
her kim bu metin hisara dahil olursa, azabırndan emin olur.)
buyurmuşsun, senin kal' e-i ilahiyyene sığındık, senin hükmün,
senin zirnınetin altında, senin kabzanda, senin himayende ve
senin kudretindeyiz, bizleri bu tevhit kal'esinden ihraç eyleme,
İblis gibi rahmetinden tard ve zirnınetinden reddeyleme, narında yakma, gazabınla yıkma ya Rabbi ... Sen, bizim her halimizi
ve her fiilimizi görüyor, ne yaptığımızı, ne ettiğimizi de hakkıyle biliyorsun, bizlere zat-ı ecelli a'lanı ve cemal-i la-yezalini müşahedeye tahammül edecek kadar basar ve hasiret ihsan eyle
ya Rabbi. ..
Peygamberlerin vasıtasiyle inzal buyurduğun semavi kitaplarına iyman ettik, Tevrat'ını sağ tarafımıza, İncil'ini sol tarafımıza, Zebur'unu arka tarafımıza aldık, yüz suhufu başımıza t;k ettik, Kur'an-ı azim-ül-bürhanını önümüze aldık, ona tabi olduk, onunla amel etmeğe çalıştık, etraf ve civarımızı kütüb-ü münzilenle te'yid ve iymanımızı Kur'an ile tecdid eyledik, Habib-i edibini şefaatçımız edindik ve sana geldik, sen bütün işlerimize, düşüncelerimize, niyyetlerimize vakıfsın, bizleri
zarar eriştirmesinden korktuğumuz şerlerden hıfz-u emin eyle,
Env&r-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 23
- 354 -
şeytanın şerrinden, hasetçinin hasedinden, kötülerin kötülüklerinden, kafirlerin küfürlerinden, zalimlerin zulümlerinden,
gözle görülmez, akla hayale gelmez her çeşit felaketlerden, musibetlerden, mihnet ve meşakkatlerden HAFİZ ism-i şerifin
hürmetine himaye ve vikaye ey le ya Rabbi. ..
Ey şarkların, garpların Rabbi, halıkı ve maliki olan Allah!
Zat-ı ahadiyyetini her işimize vekil edindik, biliyoruz ve inanıyoruz ki, senin vekaletinden daha emin ve daha güzel bir vekil
olamaz. Biz, sana ve Rabib-i edibine iyman ettik, gönül verdik,
sıdk-u sadakatle bağlandık, Yahudi'ler ve Hristiyanlar gibi peygamberler arasında risalet ve nübüvvet bakımından fark gözetmeyiz ve hepsinin de hak ve gerçek peygamber olduklarına
inanırız. Ancak sana itaat eder ve ancak senden yardım, merhamet ve mağfiret umarız. Bizleri, bu doğru yoldan ayırma, iymanımızdan sıyırma, şekavetimizi saadete, kötü ve çirkin huylarımızı, Ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye'ye tebdil ve tahvil buyurarak son sözlerimizi kelime-i tevhid ve Kur'
an-ı mecid eyle, hüsn-ü hatime ile çene kaparnayı cümlemize
nasip ve müyesser eyle ya Rabbi ... Dünyanın son ve ahiretin
ilk durağı olan kabirlerimizi nur-u Kur'an ve envar-ı tevhid-i
sübhan ile ma'mur ve münevver eyleyerek Münkereyn'in: (Rabbin kimdir? Kitabın hangi kitaptır ? Dinin ve mezhebin nedir?)
sorularına şaşırmadan ve yanılmadan: (Rabbim, Allahu zül-celal vel-cemal hazretleridir. Peygamberim, peygamberlerin sonuncusu Hazret-i Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellemdir. Dinim, dn-i islam, kitabım Kur'an-ı azim-üş-şan, mezhebim ehl-i sünnet vel-cemaat, mü'minler kardeşim, aşıklar yoldaşım, kıblem Kabe-i Muazzama, hakkıyle mü'minim ... ) diyebilmeği nasip ve müyesser ey le ya Rabbi ...
Kabir zulmetinden, kabir havf ve azabından Rabib-i edibin hürmdine halas ederek salih amellerimizi bize orada re
fik-i şefik eyle yi Rabbi. .. Derecelerimizi ali, menzillerimizi
mübarek ve kab irlerimizi cennet bahçelerinderi bir bahçe ola·
rak tezyin eyleyip cehennem çukurlarından bir çukur olmak
tan koru ve kurtar ya Rabbi ... Bizleri, Rabib-i edibine ve ehl-i
beyt-i Mustafa'ya bahşeyleyerek kabirlerimizde iltifat-ı ilahiy-
- 355 -
yeni görenlerden, lCıtf-ü Rabbaniyene erenlerden eyle ve bu a
tifat ve lCıtuflarını ila yevm-il başr-i vel-karar tezyid eyle y-3
Rabbi...
Sur üflenerek malışer yerine gitmek üzere kabirlerimizden
kalkarak emre müheyya beklediğimiz sırada VE NAHŞÜR-ÜLMÜTTEKIYNE İLER-RAHMANİ VEFDA ayet-i celilesinde beyan buyurduğun gibi cennet elbiselerini giyen, cennet Bürak'
larına binen zümre-i müflihiyn'e idhal ey le ya Rabbi. ..
Mahşerde, Rabib-i edibinin sancağı altında cem'eylediğin
arşın gölgesinde iltifat buyurduğun ve ağırladığın sevgili kulların zümresine bizleri de ilhak ey le ya Rabbi ...
Ehl-i islamı aziz ve ali eyle, ehl-i iymandan oldukları halde yanılıp isyana ve nisyana dalan kullarını lCıtfunla islah ve
isyanlarını itaate, nisyanlarını ibadete tebdil ve tahvil eyle ya
Rabbi. .. Ümmet-i Muhammed'in dünyev! ve uhrev!, sılri ve m:1.
nevi müşkillerini hallü asan ey le ya Rabbi ... Binbir esrna-i iB.
hiyyen hürmetine, Rabib-i edibin izzetine ümmet-i Muhammed'e merhamet eyle, din ve devlet, vatan ve millet yolunda ihlas ile hizmet edenleri bütün hayırlı işlerinde ve teşebbüslP,
rinde NASRUN MİN'ALLAHİ VE FETRÜN KARİB sırrına mazhar buyur ya Rabbi. .. Şanlı ordularımızı ve şerefli kumandan
larımızı düşmanlarımız karşısında daima galip, mansur ve muzaffer ey le ya Rabbi. .. Aziz vatanımızı, Veli'ler, şehitler ve gaziler diyarı sevgili Anadolu'muzu sinsi sinsi yıpratmağa çalışan hainlerin, zalimlerin, münafıkların şerlerinden hıfz-u emin
ey le ya Rabbi. .. Topraklarımıza bereket, rızıklarıınıza vüs 'at,
memurlarımıza hamiyyet ve istikamet, tüccarlarımıza helal kazançlarında kanaat, esnafımıza insaf ve ma'delet, san'atkarlarımıza gayret ve himmet, işçilerimize sabır ve metanet ihsan ve
inayet buyurarak büyük ve şerefli bir mazisi bulunan müslüman Türk milletinin üzerinden himem-i ruhaniyyet-i Ahmediyye'ni ve Ehlullah'ın, Evliya'ullah'ın himmet-i ma'neviyyelerini
eksik eyleme ya Rabbi. ..
Gözlerimizin bebeği, ciğerlerimizin köşesi evlatlarımızı
Allah ve Resulüne iyman ve ·muhabbet, vatan ve milletlerine sa-
- 356 -
dakat ve samim'_yyetle hizmet aşkı ile daldurarak tahsillerini
tamamlamağı ve sorumluluk almayı nasip ve müyesser eyle ya
Rabbi ... Bizleri evlatlarımız eliyle terbiye etme, yollarını şaşırmış, kimliklerini unutmuş, kirli ve gizli yabancı erneHere alet
olunmuş çocuklarımızı islah ve kendilerine zulmetmekten halas ey le ya Rabbi ... Ülkemizi ve diğer bütün islam ülkelerini,
yerlerden ve göklerden gelebilecek bütün afetlerden muhafaza
ederek her türli.:_ şerlerden, zulümlerden, kötülüklerden masun
ey le ya Rabbi. .. Ehl-i kitabı, dinsizler, iymansızlar ve Allahsızlar üzerine galip kılarak insanlığın yükselmesi, yücelmesi, huzur ve refaha ermesi uğrunda çrJışanların gayretlerini artır ve
gönüllerine hak ve hakikati ilham buyur ya Rabbi ... Hasta kullarına, şifa-i ilabiyyenle tecelli buyurarak, hayırlı şifalar, dertli
kullarına hayırlı devalar, borçlu kullarına da yine hayırlı edalar
ihsan eyle ya Rabbi.. Haksız olarak hapsedilmiş ve hürriyetinden mahrum bırakılmış kulların varsa, ilahi adaletinle tecelli
buyurarak halas eyle, kötülerini islah eyle ya Rabbi.. Ölmüşleriınize rahmet ve mağfiret, sağ olanlarımıza sıhhat ve saadet, hayırlı işlerimizde nusret ve muvaffakiyet ihsan ve inayet buyurarak ahir ve akibetimizi hayreyle ya Rabbi ... Bu duamızı, kabetullah'ta ve h.ızur-u Resulüllah'ta riıüstecap kıldığın dualar
meyanında kabul ve cümlemizi memnun ve mesrur eyle ya Rabbi. .. Hacca gidecek din kardeşlerimize helal malla haccetmeği,
yurt dışında ekmeklerini kazanmağa çalışan işçi kardeşlerimize refah ve saadetle anayurtlarına dönmeği nasip ederek kendilerini her türlü kazalardan, belalardan, fitne ve fesatlardan
emin ey le ya Rabbi ...
Bu naçiz risalemizi okuyan, okutan, dinleyen ve dağıtan
ehl-i iymanı Rabib-i edibinin feyzi ile feyizlendir, şefaati ile şereflendir, okuyı::.p anladıkları ile am el etmeğe heveslendir ya
Rabbi. .. Sağlığıınızda bize dua eden ve ölümümüzden sonra birer Fatiha-i şerife ile anan din kardeşlerimizi, iki cihanda aziz
ve ism-i a'zamın hürmetine rahmetine müstagrak eyle ya Rabbi. .. Yazdıklarıınızda veya söylediklerimizde rizayı ilahiyyene
muhalif beyanhınmız olmuşsa, hüsn-ü niyyetimize bağışlayarak nazar-ı af ve müsamaha ile setreyle ya Rabbi. .. Mürşitleri-
- 357 -
min ve hocalarıının kabr-i şeriflerini ilim ve irşadlarının nuru
ile pür-nur ve makamlarını cennet ey le ya Rabbi. .. Oğlum Cüneyd'imi, din-i mübiyn-i islamcia daim ve sırat-ı müstakimde
kaim eyleyerek, dinine, milletine ve memleketine hayırlı ve yararlı hizmetlerde bulunabilmeği nasip ve müyesser eyle ya Rabbi Kızım A'işe Fatıma'ını da, hüsn-ü hal ile tezyin ve taşıdığı
isimler hürmetine tekrim ey le ya Rabbi ... Ihvanımı iki cihanda aziz ve her türlü hayırlı muratlarına nail eyle, maddi ve ma'
nevi hayırlı rızıklarla merzuk ve herbirini kendi yuvasında
mes'ud eyle ya Rabbi ... Gönüllerini safaya erdirerek nur-u tevhid-i rü'yet edebilmeği nasip ve müyesser ey le ya Rabbi. ..
Dualarımızı, Hz. İmam-ı Hüseyin'in kanı, Hz. Zeyneb'in
feryadı, Hz. Zeyn-el-abidiyn'in ibadeti, Aliyyül-Mürteza'nın ilmi, Eba-Bekir-is-Sıddıyk'ın hilmi, Ömer İbn-il-Hattab'ın adli,
Osman-ı Zin-nCı.reyn'in haya'sı, aslıab-ı Soffe'nin sadakati, aşere-i mübeşşerenin vefası, Bedir ve Uhud şehitlerinin ve gazilerinin hürmetine lutfen ve tenezzülen kabul ve müstecap eyle ya
Rabbi. .. Cümle ashap, ensar ezvac, evlad, akraba ve ahibba-i
Resulüllah Üveys-ül-Karani, Hasan-ül Basri, Davud-u Ta'i, Ma'
ruf-u Kerhi, Süreyr-is-sakati, on iki imam, on dört masum, dört
imam, Bazullah-il-eşhep Abdülkadir Geylani, Ebül-alemeyn Ahmed-er-Rüfa'i, Ahmed Bedevi, İbrahim Düssuki, gaib erenleri,
Türkistan diyarı ve Rum Evliyaları, Horasan, Mekke-i Mükerreme ve Medine-i münevvere, Kudüs erenleri, Kümmeliyn-i Evliya'ullah, ma'sumlar, garipler, şehitler, gaziler, alimler, hafızlar, ind-i ilahiyyede makbul olan kullar hürmetine, hazretine
doğru varan yollar hürmetine, Tevrat, İncil, Zebur ve suhuflar
hürmetine, Hatem-ül Enbiya ve son kitap olan Kur'an ve esrar-ı Kur'an hürmetine kabul eyle ya Rabbi ...
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifun ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn, Kabul-üd-dua
ve kabul-ün niyaz EL-FATiHA ...
El-Hac
MUZAFFER OZAK
ENVAR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 17
MÜNDERECAT :
Et-Tiyn sure-i celilesinin tefsiri - İnsanın Alısen-i takviyın
üzere yaratılmasının sırrı - Kafirlerin ve münkirlerin uğrayacakları büsran ve mü'minlerin mazhar olacakları mükafatlar - Bir ibret kürsüsü olan mosallada ölünün son takriri nedir - Nefsin kötü ve çirkin sıfatları nelerdir - U'cub,
riya, kibir, hased, gazalı (Öfke) mal ve makam sevgisi ne
demektir ve bu korkunç illederin tedavileri nasıl olur - Hak
velileri iki kısımdır - Bütün mü'minler birer velidir - Fatiha
ve akibet konusunda değişik yorumlar - Hasan-ül-Basri hazretleri son deminde bir Yahudi'ye nasıl iyman telkin etmişti - Mahşerde riyakar zengin, şehid, gazi ve alim nasıl sorgulanacaklardır - Hz. Adem aleyhisselama Esma'nın talimindeki sırlar-Adem'e secdenin aslı ve hakikati nedir - Dört
unsurdan halk ve icat huyurulan insanoğlunun mayasında
bulunan ateş, su, hava ve toprağın değişik tezahur ve tecellileri - Adem aleyhisselama arzolunan üç nur ve üç zulmet
nelerdir - Hased'le gıbta arasındaki farklar - Hasedçi bir körün hikayesi - Şeytan ile Fira'unun karşılaşmalan - Hakkın
ve Hak velilerinin rahmet nazariarına mazhar olmanın kıyınet ve fazileti - Bayezid-i Bestarnİ ve İbrahim Edhem hazretlerinin irşadları - Münker ve Nekir'in kabirde soracaklan sorular - Öfke hakkında Restil-ü zişanın nasihat ve irşadlan - Mal ve makam sevgisi uğrunda iş1enen cinayetler, rezaletler - Mal ve makam sahiplerine düşen ilahi ve beşeri
vazifeler - Koca Ragıp Paşa ve şair Haşmet, Sultan Mustafa'nın huzuruna nasıl çıkınışiardı - Sabreden fakir mi, şükreden zengin mi daha üstündür - Bu konuda alimierin ve
şeyhlerin farklı görüşleri - Kazanılan mal helal -ise hesabı,
haram ise azabı vardır - Fatih Sultan Mehmed han ve Akşemseddin - İslamda mal sahibi olmak yerilecek ve kınanacak bir şey değildir - Allah ve Restilünün muhabbetine tahsis olunması gereken kalbe mal sevgisi sokmanın zararları -
Ihvanımıza bazı naçiz nasihatler - Dua ...
- 36 1 -
Sallu ala seyyidina Muhammed ...
Sallu ala şefi-i zünubimi Muhammed .. .
Sallu ala en var-i kulubina Muhammed .. .
El-evvelü Allah. .. El-ahirü Allah ... El-Batınü Allah. .. Ezzahirü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mfı'inuhu ve nasıruhu fid-dareyn-i Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlfıl ukdeten min !isani yefkahu kavli ve ufevvidfı emri Hallah vallahu basiyrün bilibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-elalim-ül- hakiym ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel-cevvad-ül-keriym ...
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya Ma'ruf .. .
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya Ma'bud .. .
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya Mezkfır .. .
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya MeşkCır .. .
.. ��:,--;. .. ,, >�
o
.... -=-Vl 1 ''J ...,_ �
j
.... "'"' ;.
1 / ......... .... .. •:\ ....- 'i / ) / � J O.: /, ,.
0 ��\�\�\�J0 ;;;J 0 _;;j\J��
' ' ...... ,
! :Jı..)\P';,
:-:ıf';}ı.:i>-.:.�0 � ' .. -:: ;• ........ r;:-:- (�_,t,\.' .. �"::\ \._;
o u :l�) _; ı ·_; �� IJ ı.) ı..,_) � ��
... , �_,# ' .,., \ ,
_ J. . )•...- ...-. "".-"" \·� : rr ı':\ 0 1}1� ..... )/\�� \ lı J-' l ·�.r. �� 16,.�\�J\�LJ)J J'
., :r-v;
.tti!. "" / .T _, .....
1:\
· ;;::.;
' ...... ..... _.., l �\1.\�
, • .....- ) .�(('
�:Ul?\ 0;(�.; ��)/�� �
E 'üzü billAhi min-eş-şeytan-i r-raciym
Bismil lah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Vet-tıyn-i vez-zeytOn-i ve TOr-i Siniyn'e ve haJ!:el-beled-i l-emin l ekad haleknelinsane fi ahseni takviym sümme redednilhu esfele safiliyn illel leziyne amenu ve
amil-üs-salihati felehüm ecrün gayr-i memnOn tema yükezzibüke ba'dü bid-din
eleys'AIIahu. bi-ahkem-il-hftkimiyn ...
Et-Tiyn : 1 - 8
- 362 -
(İncir hakkıyçün, zeytin hakkıyçün, Sina dağı hakkıyçün,
bu emniyetli belde hakkıyçün, biz Aziın:üş-şan insanı en güzel
bir biçimde yarattık, sonra da onu cehalet, dalalet ve küfrü yüzünden aşağısının aşağısına döndürdük. Ancak, iyman ederek
güzel ve yararlı arneller işleyenler için bitmek ve tükenmek bllmeyen, ardı ve arkası kesilmeyen ecirler, karşılıklar vardır. Öyle ise, bütün bu delillerden sonra, seni ve dini ve hesap gününü
yalanlamağa ve inkara götüren nedir? Allahu teala, hakiınierin
hakimi değil midir?)
Muhterem din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Et-Tiyn sure-i celilesinin meal-i mübiynini böylece özetledikten sonra, bazı açıklamalar ve yorumlar yapmak suretiyle
asıl konuya girmek ve sizlere bu hükm-ü eelil-i ilahinin ehem
miyet ve azametini, dilim döndüğü ve gücüm yettiği kadarıyla
anlatıp belirtmek isterim.
Evet, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri şöyle buyuruyor:
İncir hakkıyçün, zeytin hakkıyçün, Musa Peygamber aleyhisselftma ilahi tecellilerimizin vaki olduğu Sina (Siniyn) dağı
hakkıyçün, bu güvenlikli ve güven verici belde (Mekke-i mükerreme) hakkıyçün ...
Biz azim-üş-şan; insanı zahirde yani dış görünüşü bakımından boylu, poslu ve bütün uzuvları denk ve tam bir ahenk ve
uyuşum içinde, birbirleriyle mütenasip olarak en güzel biçimde yarattık. .. Batınlarını, yani iç alemlerini de ilahi sırları
yüklenip kaldırınağa elverişli, yetenekli kıldık. Ruh ve ma'nalarına istidat ve kabiliyet, gözlerine baktıklarından ve kulaklarına duyduklarından ibret alma bassası bahşettik. Onları, i�
duygularını rahatlık ve kolaylıkla açıklayabilecek, güzel ve hikmetli sözler söyleyebilecek dille süsledik. Kollarına, bilekerine
ve ayaklarına kuvvet, ellerine ve parmakianna türlü san'at, zenaat ve ma'rifet, kalplerine muhabbet, meveddet, şefkat ve merhamet ilka eyledik. Her türlü zorlukların üstesinden gelecek
gayret ve himmet, bütün girişimlerinde başanya ulaşmalarını
sağlayacak azim, irade ve muvaffakiyet ihsan buyurduk. Bu sa-
- 363 -
yede, her işi başarınağa kadir ve bütün yaratılmışlara hükmetmeğe muktedir olabilecek üstün sıfat ve hasletlere sahip oldular. Gerektiğinde dağları delip devirmeğe, akarsuları diledikleri
yerlere çevirmeğe, denizleri aşmağa, havalarda uçmağa yeterli
mümtaz vasıflara da malik bulundular. Zira, biz insanı HALİ
FETULLAH olarak yarattık. Fakat, insanlar bu yüce ni'metlerin kıymetini bilemediler, kibirlendiler, yaptıklarını kendi eser
leri sayarak ve sanarak böbürlendiler, kibire, gurura ve hatta
inkara yeltendiler. Asıllarının ve mayalarının ne olduğunu unuttular, küfür ve dalalet yolunu tuttular. İşte, o zaman onlart
kuvvetli ,iken kuvvetsiz, genç ve dinç iken ihtiyar, sağlıklı iken
hastalıklı, akıllı iken bunak, zengin iken fakir, hür iken esir
mutlu iken mutsuz, bahtlı iken bahtsız hale getirdik, hayatta
iken ölüme mahkum ettik. Evet, insanoğlu nankörlük etti, bir
katre sudan halk ve icat olunduğunu unutuverdi. Zayıf ve çelimsiz, kımıldanmağa mecali olmayan ve her an korunup kollanınağa muhtaç mini mini bir çocuk iken, kendisini gençliğe
ve dinçliğe iletenden, koşturup yürütenden, dil verip söyletenden, göz verip gördürenden, kulak verip dinletenden, türlü ni'
metleriyle besleyip büyütenden gafil oluverdi, bununla da kalmayarak Rabbine asi ve hatta düşman kesiliverdi. Biz de, kendisine bahş ve ihsan buyurduğumuz maddi ve ma'nevi kuvvetlerini, ni'metlerini geri aldık, onu aşağının aşağısına düşürdük, sefillerin en sefili haline getirdik ve cehennemin en aşağı tabakasına, yani ESFEL-İ SAFİLİYN'e attık ve bizden uzaklaştırdık.
Ancak, varlığımıza ve birliğimize iyman edenleri, meleklerimizi, kitaplarımızı, peygamberlerimizi tam bir inançla tasdik ve takrir eyleyenleri, ahiret gününe ve orada dünyada yaptıklarının hesabını vereceklerine inananları, kaderin, hayrın ve
şerrin takdirimizle olduğuna iyman edenleri, emirlerimize ve
hükümlerimize itaat ve nehiylerimizden kaçınanları, salih arneller işleyenleri de ardı ve arkası kesilmeyen, bitip tükenmeyen,
tam tersine günden güne çoğalıp fazlalaşan ni'metlerimizle mükafatlandıracağız.
Ey Habib-i zişanım! .. Taraf-ı ilahiden bunca delil, şahit ve
- 364 -
b ür han getirdiğİn halde seni yalanlamak c ür' etinde bulunan
kimdir, hangi bahtsızdır, hangi inkarcıdır?
Rabbin celle şane, hakimierin en iyisi ve hükmedenlerin
en adili ve hayırlısı değil midir ? Elbette ve elbette öyledir! ..
Yoktan var eyledi ka'inatını,
Gönderdi ayat-ı beyyinatını,
Mekandan münezzeh zat-ı pakini,
Ne va'iz feluneder, ne insan anlar ...
Ey hak ve hakikate talip olan aşık-ı sadıklar :
Ehl-i hakikat, bu sure-i celiledeki esrar-ı ilahiyye'yi, aşağıda size açıklayacağım şekilde tefsir buyurdular ve ma'nevi
aşktan zevki, kısmeti ve nasibi olanlara da böylece duyurdular.
Bu mübarek suı:ede bahsedilen TİYN' den, yani Allah u sübhanehu ve teala'nın kasem ettiği İNCİR'den murad, insanın sırlar
mahalli olan İLM-İ LEDÜN'nüdür. O ilm-i ledünnün zevki ve
lezzeti sarfolup matiab-ı a'la ve maksad-ı aksa'dır. Pusegah-ı
aşıkan ve tarik-i arifandır. Evet, arifler yoludur ve bu yolun nihayeti RAHMAN ve RAHİYM olan Allahu teala'nın kapısına
varır.
ilm-i ledünne arif ve agah olanlar, insanların kamilleridirler ki, nakıs olanların DOksanlarını tamamlar, tekmil ederler.
Bu zevat-ı ali-kadr her türlü alayişten, gösterişten, özenişten
beri, iki cihanın şehevatından tamamiyle kesilmiş, gönül evlerinden Hak'tan gayrısını yokedip sürmüş ve çıkarmış, gerçek
dostu, yani yar-ı kadimi bulmuş ve yar-ı baki' de yarı ile baki
olmuşlardır. Onlar, daha bu fani alemde iken ahiretin şiddet ve
dehşetini görürler, ölmeden önce ölürler, çiğ iken pişerler, ham
iken olurlar, erginleşir, olgunlaşır ve dolgunlaşırlar, aşk ile solgunlaşırlar da haşrı, neşri, hesabı, kitabı, mizanı daha burada
iken görürler, bu alemde iken okurlar, cezayı ve mükafatı
alem-i fanide tadarlar, Hakka ererler ve Hak ile Hak olurlar.
Onlar, kendi özlerini bilmişler ve daha bu alemde iken cennet-i
za ta ermişlerdir.
- 365 -
Bilindiği gibi, incir ağacının ömrü zeytin ağacına nazaran
daha az ve daha kısadır. Buna kıyasla diyebiliriz ki, irfan eblinin ömürleri de, diğer insanlara nazaran daha az ve kısadır.
Zira, bu kutlu ve mutlu kişiler, hayat-ı ebediyye ve saadet-i sermediyye'ye arif ve vakıf bulunduklarından, her türlü dünya
zevkleriyle ilgi ve ilişkilerini kesmişler ve diğer insanları Allah
yoluna, daha doğru ve açık bir deyimle vatan-ı aslilerine selametle eriştirecek ve iletecek doğru yola sevk ve irşad gayesi ile
gayret sarfederler ve insanlarla yalnız bu maksatla alakadar
olurlar, fakat bu görevlerinden de bir an önce kurtarılmalarını Mahbub-u hakikiden niyaz ederler. Çünkü, bakiyi bilenler
faniye meyil ve rağbet etmezler. Yar-ı kadime yar olanlar, dost
suretindeki düşmp.nı tanırlar ve ona gönül bağlamazlar. Gerçek
dostları tarafından kendilerine hürriyet, emniyet ve rahat makamı va'dolunan bahtlı kişiler, bir hapishaneden farklı olma-.
yan dünya hayatında mahpus olup kalmazlar.
Aşk ve şevk ehli veed-i hal ister,
Ne kemal ister, ne de mal ister ...
Dersimize devam ediyoruz :
Bu sure-i celiledeki ZEYTİN'den murad-ı ilahiyyi de, ehl-i
hakikat şöyle tefsir buyurmuşlardır. Burada, Allahu sübhanehu ve teala'nın kasem ettiği ZEYTİN ulum-u şer'ıyye (Şer'i
ilinıler) dir demişlerdir. Ulum-u şer'ıyye, denizler ve deryalar
misalidir. İnsanlığa büyük yararlar sağlayan ilimierin kaffesini nefsinde toplamış olup rehber-i ulum-u Rabhani ve mevahib-i
ledünnidir. Sedefsiz inci bulunamayacağı gibi, inci misali olan
bütün hakikatierin sedefi de şeri'attir, şeri'at-i garra-i Muhammediyye'dir. Deniz olmayınca gemiler yürüyüp yol alamadığı
gibi, şeri'at olmaksızın tarikat, hakikat ve ma'rifet de olmaz,
yürümez. Nasıl ki, zeytinin yeşil ve ham olanı acı ise, şer'i ilimlerin de evveli acıdır. Olgunlaştıkça lezzetlenir ve bir çok dertlere deva verir. Binaenaleyh, insanın zeytin gibi acı olması, şeri'atle olguulaşarak tatlılaşacağına ve kemale ereceğine delalet
eder.
·
- 366 -
Yukarıda, şeri'at denizi olmayınca tarikat, hakikat ve ma'
rifet gemisi yürümez demiştik. Tarikat, hakikat ve ma'rifet gemisi yürümeyince de, kutbiyyet, kurbiyyet ve ubu<.liyyet sahiline varılamaz. Bu sahile varılamayınca da, rizaya, rıdvana ve
cemale erilemez, gerçek dost görülemez ve onunla görüşülemez.
Sure-i şerifedeki TÜR-I SİNİYN (Sina veya Siniyn dağı)
den murat insanın kalbidir. İnsanın kalbi, ma'rifetullah'ı cami
olunca, Tfır-u ilahi haline gelir ve o insanın Allahu teala katındaki kadr ve kıymeti artar, makamı yüceleşir ve nazargah-ı
Mevla halin� gelir. Arş-ı ilahiden yüce, Kürsiyyi Ralıman'dan daha geniş olur, yerlere ve göklere sığmayan KUDRETULLAH ve
MA'RİFETULLAH o kalbe sığar.
İlahi emanetleri yüklenmekten kaçınan ve çekinen yerlere
ve göklere nazaran daha zayıf ve çelimsiz gibi görünen insanın
o yüce emaneti yüklenmesi ve kaldırması ma'nidar değil midir?
İnsan kalbinin haz ve halaveti, ma'rifetullah'ı cami, devlet ve
saadeti havi olmakla gerçekleşir. Ma'rifetsiz bir kalp, ahiret
lezzetini ve ukba saadetini bilemez ve bulamaz. Böyle bir kalp
ise, hayvanlarda da bulunduğundan, alelade bir et parçasından
başka bir şey olmayan o uzvu, kalp saymak hatalı ve hatta tehlikelidir. Öylesine bir kalp, iyman nurundan mahrum karanlık
bir ev, zulmetlerle dolu bir şeytan evidir. Baktığından ibret almayan bir göz, hak kelamı duymayan bir kulak, yar kokusunu almayan bir burun, şarab-ı ma'nevi olan zikr-i sübhaniyyi
tadmayan bir dil ve ağız, kalp ehli olanlar için insan uzuvlarından sayılabilirler mi? Hakkın en büyük ni'met ve ihsanı olan
organlarını bu hale getirenlerin, hayvandan ne farkları olur?
Bir göz ki, anın olmaya ibret nazarında,
Ol düşmanıdır sahibinin baş üzerinde ...
Kulak ki, öğüt alınaya her dinlediğinden,
Akıt ona kurşunu hemen sen deliğinden ...
Şol el ki, onun olmaya hayr-ü hasenatı,
Verilmez ona cennet ilinin derecatı ...
Ayak ki, ibadet yolunu bilmez onu kes,
Öğrensin onu, mescit önünde kapıya as ...
- 367 -
Bir dil kl, Hakkın zikriyle olmaya mu'tad,
Vunna sen o et parçasına dil diye ad ...
Nefsim deme şol dev' e ki, iletir seni şerre,
Nefs odur, onun fikir ve meyli ola hayre ...
Gönül müdür ol kiııı, içi vesvas ile dolmuş,
Kibir ile hased askeri her yanını almış ...
Şol can ki, cismi diri tuta, deme can;
Hayvanda da vardır, o damarlara dolan kan ...
Can ol ki, NEFAHTÜ dedi Kur'anda ona Hak,
Ol nefha-i Rahmaniyye' dir bu sırrı mutlak ...
Ol ruh-u izafiyye ki, erdi odur insan,
O nokta-i külıradır olan suret-i insan ...
İnsan da denir ona dahi Adem-i ma'na,
Hem ruh-u musavverdir o, hem akıl-ü dana ...
Zira ki, cihana neye geldiğini bildi,
Maksud olunan matlah-ı a'lasını buldu ...
Ol nefha imiş diri tutan cümle cihanı,
Ol nefha imiş ziynet eden bag-ı cinanı ...
Ol nefha ile doldu imaret bu avalim,
Ol nefha ile doldu kamu yedi ekaliın,
Ol nefha ile gözü açıklar görür ibret,
Ol nefha ile işitilir ma'nayı hikmet ...
Ol nefha imiş bil Ad em' e meşreb-i a'la,
Ol nefha imiş Kaf-ı vücudundaki anka ...
Dil onunla kıldı özünü zikre mfı'tad,
Ol nefha ile daim eder yar adını yad ...
El onunla venneğe meyleyledi malı,
Ayak dahi doğrulttu bu nefha ile yolu ...
Nefs onunla radiyye ve merdiyye oldu,
Emınareliğin terkederek tezkiye buldu ...
Ruh onunla etti semavata urfıcu,
Kıldı Melekfıt'a dahi onunla vülfıcu ...
Ulvi olup ıtlaka erişti sülfıkü,
Mülkü kim ki terkede bulur Şah-ı mülfıkü ...
iniş dahi .yokuş bir olur cümle yanında,
Cismindeki can ki, bulur dostu yanında ...
- 368 -
Gider ikilik, birlik olup herşey olur llak,
Çün gider bulut, aleme gün doğar muhakkak. ..
Ol nefha ki, Adem demidir Adem'i iste,
Ol demle erilir NİYAZİ menzil-i dosta ...
Sure-i celiledeki BELED-İL-EMİN'den muradın enfüsi ma'
nası Mekke-i mükerreme şehr-i şehiri olduğu gibi, insan-ı ka·
milin de vücud-u şerifidir, demişlerdir. Nasıl ki, kalp bedende
ise, Beytullah da Mekke-i Mükerreme şehrindedir. Binaenaleyh,
o vücut BEYTULLAH olari kalbi camidir.
Mekke-i mükerreme'ye dahil olanlar her türlü tehlikelerden ve musibetlerden emin oldukları gibi, öylesine· bir kalbe ve
vücuda sahip olanlar da şeytanın hiylesinden, şerrinden ve vesvesesinden emin olurlar. Zira; kalb-i kamil, Harem-i Halil ve
mazhar-ı celil olmuş ve bütün kemalatı cami ve esrar-ı ilahiyyi
ha vi bulunmuştur.
Ey aşık-ı sadık :
Bu gerçekleri böylece bil ve kalbini ma'rifet fırçası ile temizlemeğe, nazargah-ı ilahi olan gönül evini putlardan, pisliklerden ve kötülüklerden arındırmağa çalış ki, padişah temiz ve
pak olmayan haneye konuk olmayı sevmez. Dünya pislikleriyle
kirli olan kalp ve Hak'tan gayrısına meyli bulunan gönül sahipleri Mahbub-u Huda ve Ma'şuk-u Rahman olamazlar. Kalbini, Allahu teala'nın sevmediği ve Resul-ü zişanın kınadığı ve
yerdiği kötü ve çirkin sıfatiardan arındır, Hakkın düşmanlarından tamamiyle temizle ki, kalbin MUHABBETULLAH hanesi
olmaya layık olsun ves-selam ...
Bil, bul, ol!.. Bilmeden bulamazsın, bulmadan olamazsın ..
Rabbini bil, tanı ve bul. .. Yerlere ve göklere sığmayan Allahu
zül-celal vel-cemal, kalır-u galebesi seriyyeden Süreyya'ya, zerreden ka'inata, bilinen ve görünen alemlerden, bilinmeyen ve
görünmeyen bütün mekanlara, insan idrakinin erişemeyeceği,
dimağların düşünemeyeceği sonsuz kudret ve kuvvete malik
olan Mevlay-ı müte'al hazretlerinin senin ve benim gönülleriınize tecelli buyurduğunu hiç düşündün mü? Düşünmedinse,
- 369 -
düşün ve anla; insanın kıymet, ehemmiyet ve faziletini ve hamili bulunduğun ilahi sırları anlamağa . ve değerlendirrneğe
çalış ...
Karlrini ve kıymetini bil ey kardeşim, gafil olma! .. Görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemler, cennetler, cehennemler, dünya ve ahiret, melek ve felek, kitap ve
hitap hepsi, hepsi senin için yaratıldı. Yerler ve gökler senin
için yaratıldı. Gök kubbeyi süsleyen güneşler, aylar ve yıldızlar
senin için yaratıldı. Yerler, yerlerin altındaki bütün madenler,
altunlar, gümüşler, kömürler, petroller, elmaslar ve daha adlarını bilmediğimiz türlü ni'metler hep senin için yaratıldı.
Toprak, senin için süslendi ve yeşillendi. Ummanlar, küçük veya büyük denizler, göller, nehirler, dereler, ırmaklar, ağaçlar,
sebze ve meyveler, otlar ve bitkiler, kuşlar ve hayvanlar hep se�
nin için yaratıldı. Yağmur ve kar senin için yağıyor, ekseriya
toprağına ve mahsulüne bereket ve bazan da umulmadık musibetler saçıyor. Baharlar, yazlar, kışlar, mevsimler ve aylar,
rüzgarlar da senin için yaratıldı. Sayamayacağımız ve sayınağa
gücümüz yetmeyecek kadar çok ni'metler yanında nikbetler,
musibet ve meşakkatler, mihnet ve felaketler de, safalar ve cefalar da, hayat, ölüm, hayır ve şer hepsi hepsi senin için yaratıldı ve hazırlandı.
Dertli başını iki elinin arasına al ve insaf ile düşün! .. Bir
buğday tanesine senin için yüzbin buğday sirlandı. Bir tanesi
de, bin tanesi de senin için yaratıldı. O bir tane, bağ ve bos�
tan oldu, o bir tane yüz bin, yüz milyon, yüz milyar tane oldu.
Evet, ne olduysa hep senin için oldu. Sen ise, Hak için oldun.
Bütün bu saydıklarımı bir KÜN (Ol!) emriyle halk ve icat buyuran Allahu sübhanehu ve teala., seni yeryüzüne HALİFE kıldı. Ama, ne yazık ki, sen ve ben kadrimizi, kıyınetimizi, Hak
katındaki ehemmiyet ve faziletimizi bilemedik, ne yüce bir makama gönderildiğimizi fark edemedik, niçin yaratıldığımızın
sırrına eremedik, bu gurbete neden geldiğimizi ve buradan nereye gideceğimizi sezemedik. Evet, dağları devirdik, suları çeEnvllr·ÜI-KuiOb, cilt : 2 - F : 24
- 370 -
virdik, barajlar kurduk, denizleri aştık, sırasında havalarda
uçtuk, medeniyyetler ve mıl'mureler inşa ettik ... Peki, sonra?!.
Hepsi hak ile yeksan oldu, emekler boşa gitti, sevdik ve sevil·
dik, dövdük ve dövüldük, ağladık ve güldük ve sonunda safa
ararken cefaya, dünya ararJ.<.en belaya, rahatlık ararken rahatsızlığa, ağız tadı ararken tadsızlığa, hiç ölmeyecekmişiz sanırken ölüme, bunca emek ve alın teri döktüğümüz halde bastığımız ve çiğnediğimiz kara toprağın altına girrneğe mahkum olduk. Neden? Zira, yakında olanı, uzakta aradık. Buluruz sandık, muvaffak olamadık, bulmak istedik ama bulamadık, kendi sırrımızı çözemedik, Hakka giden yolu hakkıyle ve layıkıyle
çizemedik, nefislerimizin başını ezemedik, Hak ile tenhalarda
ve dost ile kalabalıkta gezemedik, aklımıza uyduk, nefsimize
güvendik, faniye dayandık ve sonunda isyan ve günahlara boyandık.
Yaşlandıkça hırslarımız ve tul-ü emellerimiz arttı da arttı.
Düşünernedik ki, çocuktuk genç olduk. Genç iken dinç olduk,
hep öyle dinç kalacağımızı sanırken ilıtiyarladık, saçımız ve sakalımız ağardı, bellerimiz büküldü, gözlerimizde fer, dizlerimiz·
de takat kalmadı, akranlarımız, çağdaşlarımız, yoldaşlarımız
birer ikişer göç ediyorlar, onları kabirierine kadar uğurluyoruz ama hallerinden ibr�t alamıyoruz, ölümün önünde sonunda bize de gelip çatacağını ve en sevdiklerimizin üzerierimize
acele acele toprak atacağını aklımıza bile getirmek istemiyoruz. Sanki, ölüm yalnız o tabutunun arkasında yüriidüğümüz
ve ellerimizle kara toprağa verdiğimiz kimseye mahsus imiş gi·
bi bir umursamazlık ve vurdum duymazlık içerisindeyiz.
Uyanalım kardeşlerim, uyanalım! . . Bu aleme niçin ve neden getirildiğimizi ve günün birinde ansızın öteki aleme götü·
rüleceğimizi asla unutmayalım. Ölümü anmak ve hatırlamak,
ölüm getirmez ama ölümü unutmak ve hatırlamamak, insana
ancak ve yalnız zulüm getirir. Bu dünyaya, yalnız yiyip içmeğe,
herşeyin en iyisini ve en güzelini seçmeğe, pahalı kumaşlardan
lüks elbiseler biçmeğe, kafayı çekip kendimizden geçrneğe gönderilmedik. Bu dünyanın bir de ahireti vardır, haşri ve neşri
vardır, hesabı ve mizanı vardır, orada bütün yaptıklarımızın
- 371 -
hesabını birer birer vermek vardır. Nasıl ki, bu misafirhaneye
gelmemiz için fikrimiz ve re'yimiz sorulmadıysa, yine fikrimize
ve re'yimize bakılınadan gideceğimiz muhakkak ve mukaciderdir. Bilmezlikten gelme ve hele inkar, insanoğluna hiçbir yarar
sağlamaz. Aldırış etmeyenler de, inkar ve hatta reddedenler de
ergeç o geçitten geçecekler ve akla karayı seçeceklerdir. Kur'
an-ı azim-ül-bürhanın açıkça ve kesinlikle bildirdiği ve iki cihan serverinin hiçbir şüphe ve tereddüde yer vermeyecek şekilde tebliğ eylediği geçitler, akabeler, sorular, berzahlar haktır
ve gereçktir ve her canlı bu geçitlerden geçecektir. İnkar edenlerin, bu korkunç akabeleri gözleriyle gördükten sonra ikrarları da hiçbir işlerine yaramayacaktır. Burada, bu fani dünyada Allahu teala'ya asi olanlar, gözlerini kırpmadan, küçük büyük demeden günah işleyenler, orada çok pişman olacaklar ama
ne fayda?
Çevrenize dikkat ve ibretle bakmıyor musunuz? Görmüyor
musunuz ? İlkbahar, yaz, sonbahar ve kış, bir yılın ömrünü nasıl tamamlıyorsa, bizim de çocukluğumuz örnrumüzün ilkbaharı, gençlik ve dinçlik çağımız örnrumüzün yazı, ihtiyarlığımız da ömrümüzün sonbaharıdır. Mutlak ve muhakkak olan
ölümlerimiz de, ömrümüzün kışını göstermektedir. Ne var ki,
bir yılın ömrü on iki aydan ve senin benim ömürlerimiz ise, altmış, yetmiş, haydi haydi seksen, bilemedin yüz seneden ibarettir ama sonu muhakkak ölümdür.
Bizden önce gelip göçenierin başlarına geldiği gibi, birgün
bizim de başımıza gelecek, ecelimiz erişecek, sayılı nefeslerimiz tükenecek, ağızlarımızın tadı bozulacak, sevdiklerimizden
ayrılacağız. Dostlarımız arkamızdan ağlayacaklar, varsa gafil
düşmanlarımız da kendi başlarına hiç gelmeyecekmiş gibi kahkahalada gülecekler ve belki de sevineceklerdir. Azametle oturduğun makamına, o makamı çok yakın bir gelecekte senin gibi başkalarına bırakıp gidecek biri geçecek, senden önce bir
başkasının oturduğu koltuğuna senden sonra da oturanlar bulunacaktır. Günah ve vebalini, cılız omuzlarına yüklenerek qıezarına götüreceğin malına, mülküne, kasana, kesene, bağına
bahçene, hanına, hamamına, apartmanma mirasıçiarın el ko-
- 372 -
yacak, aralarında güle söyleşe, çekişe çekişe paylaşacak ve onlar da başkalarına terketmek üzere bir süre o mal ve mülk ile
avunacaklardır. Ne hazindir ki, sevdiklerio ve dost bildiklerin,
malını talan ederlerken, düşmaniarına parmak ısırtacaklardır.
Kapına son bineğin olacak cansız at, yani tabut gelecek ve
günde üç defa elbise değiştiren müşkilpesendler kısmet olursa
bir kaç arşın beyaz beze sarılacak, böylece hakkın huzuruna varılacaktır.
Ölen zat, yakınlarından ve sevdiklerinden çok, ömür boyunca hor gördükleri, itip kaktıkları saf ve ma'sum müslümanların vefakar omuzlarında muhteşem bir ibret kürsisi olan MusaHaya konulunca, kendisini uzaktan uğurlamağa gelen ve cenaze namazında bile bulunmaktan kaçınan gafillere şöyle seslerrecektir :
- Ey, daha düne kadar huzurumda kat kat eğilen, bir dediğimi iki etmeyen, fakat bugün tabutumun altına girmekten
bile korkan ve çekinen iki yüzlüler! .. Ey, siyah elbiseler giyinip, sahte bir üzüntü havasına bürünen, matemli gibi görünen
müra'iler! .. Şu halime bakın da, benden i b ret alın ... Dün, ben
de sizler gibi yer, içer, şerefe kadeh tokuşturur, başınet ve azametle aranızda gezer dururdum. Siciliniz, benim elimde olduğu için, hepiniz daha uzaktan gerdan kırıp selamlamak için yarışa girerdiniz. Bugün, herşeyimi bıraktım, bana o vakur hali
veren en usta terziler elinden çıkmış pahalı elbiselerimden soydular, kefene sarıp tabuta koydular. Yüze gülerek, bel bükerek
elde ettiğim makamımdan beni hiç kimse aziedemez sanırdım
ama, şimdi hayattan azlolundum. Ölüm size de sıçrayacakmıı;;
gibi, benden hayli uzakta duruyorsunuz, mü'minler vakit namazını edaya girdi, siz filitreli sigaralarınızı bana doğru üfürüyorsunuz. Biraz sonra, namazlarını kılan müslümanlar cami-i
şeriften çıkacak ve tabutumun karşısında saf tutup Allah rizasiyçün cenazeme hazır olacaklar. Fakat, siz yine kıyıda köşede ve duvar diplerinde bulunacaksınız ve içinizden (Şu iş bir
bitse de, gidip karnıını doyursam, büroda da öyle çok işlerim
var ki! ..) diye telaşlanacaksınız. Çoğunuz da, bir bahane uydu-
- 373 -
rup mezarıma kadar olsun beni uğurlamak zahmetine katlanamayacaksınız. Sonra, beni zahirde sessiz ve ıssız gibi görünen,
fakat hakikatte ah-ü-vah diyarı olan mezarlığa götürecekler. Yılan ve çıyan diyarı olan kabir çukuruna indirecekler ve beni
orada amellerimle başbaşa ve suçlarımla karşı karşıya bırakıp
herkes yerli yerine dağılacak. Yün ve pamuk yatakları, kuştüyü yastık ve yorganları beğenmezdim, yatağım kara toprak olacak ... Olur olmaz her kumaşa elbise demezdim, sırtımda kefenden başka bir şey bulunmayacak ... Yalnızlıktan korkardım, karanlıkta ürperir ve titrerdim, şimdi kötü ve çirkin işlerim ve
davranışiarım bana yoldaş olacak, aydınlığa ebediyyen hasret
kalacağım, kabir zulmetinde yıllar yılı yatacağım. Ölümden ve
ölüden son derece korkar ve yanımda ölümün anılmasına bile
dayanamazdım. Şimdi, ben öldüm en yakıniarım da dahil olmak üzere hepiniz benden korkuyorsunuz. Bakın, beni bir gece olsun evimde alıkoymadılar, son misafirliğim olan ecel yatağında yatarken, bulunduğum odaya girmekten bile çekindiler. Haram he la! demeden topladıklarım şunun bunun elinde
kaldı ve dağıldı. Haram helal demeden beslediğim nazik tenimi
şimdi toprak altında bekleşen yılanlar, çı yanlar ve böcekler
kemirecekler. Evet, bana bakın ibret alın, yoksa sonunuz benim gibi zarardır, ziyandır, hüsrandır ...
Eğer İyınan olmaz ise yoldaşın,
Neler çeker senin o kutsuz başın,
Oğlun, kızın, kırk yıllık arkadaşın;
Bir gün bile seni evinde tutmaz ...
Var mı ecel şerhetinden içmeyen,
Eynine bir kefen sarıp biçmeyen,
Tabut denen binek ile geçmeyen,
Aklı olan bu gerçeği unutmaz ...
Musaila bir kürsi, ölen de va'iz;
En büyük va'izdir, dense de ca'iz;
Dilinden anlayan kemali ha'iz,
Nefsini bu fani mülkle avutmaz ...
- 374 -
Kabir denen o çukura girmeden,
Tedarik gör azap, ıkap görmeden;
Gaflet edip son nefesi vermeden,
Tövbe eden, gözyaşını kurutmaz ...
Dünya denen iki kapılı handır,
Konup göçer, tüm insanlar mihmandır;
AŞKİ der ki, hayat bir iıntihandır,
Hak buyruğun tutanları yanıltmaz ...
Evet, musalla denilen o ibret kürsisinden cenazenin bu
takririni ve dersini çok az kimse duyar ve anlar da i b ret alır.
Diğerleri bakar gibi yapar ama, bakarlar anlayamazlar.
Bu gidiş, son gidiştir efendiler ... Bu yoldan geri dönülmez.
Hoş dönülse de, herkes korkup bir tarafa gizlenir ve gideni öz
evine ve yuvasına bile kabul etmezler, korktuklarından dolay!
da kapıyı yüzüne kapatıverirler. Onun için, çaresiz:
- Dostlar el-veda! . . Buluşmak mahşere, kavuşmak haşir
gününe kaldı, diye feryat ederek mezarlık yolunu tutarsın, dünyanın son ve ahiretin ilk durağı olan kabrine yönelirken cema�
atine ya :
- Beni nerelere götürüyorsunuz? Aceleniz ne? Neden bu
kadar hızlı gidiyorsunuz? diye yalvarır veya:
- Beni yollarda oyalamayın, aman beni tezelden yerime
iletin, diye ricada bulunursun.
(Beni nerelere götürüyorsunuz, aceleniz ne, neden bu kadar hızlı gidiyorsunuz?) diyenler asi, günahkar, zalim ve kafir
olanlardır. (Beni yollarda oyalamayın, aman beni tezelden yerime götürün) diye ricada bulunanlar ise, ıriü'minlerdir, sadıklardır' aşıklardır.
Bu iki fırkadan hangisine mensup olduğunuzu hiç düşündünüz mü ? Ahiret alemini, ka bir ahvalini, aza bı, hesabı, mizanı gözönüne alarak nefsinizin muhasebesini yaptınız mı ? Uğrayabileceğiniz azap ve iztirabı aklınıza getirdiniz mi?
- 375 -
Bu sorularımıza olumlu cevaplar verenlere ne mutlu!. Yoksa; (iki günlük dünyayı, ahiret hesaplarıyla zehretıneğe ne lüzum var? Kabirmiş, azapmış, hesapmış, gidince görürüz bakalım ... ) diyeceklere de akıl ve basiret, inayet ve hidayet nİyazından gayrı elimizden hiçbir şey gelmez.
Siz, kıt ve kısır düşünceli, sapık mefkfıreli densizlere aldırmayınız mü'min kardeşlerim! Allahu teala hesaba çekmeden, kendinizi hesaba çekiniz, hayatınızın muhasebesini tutunuz, karınızı, zararınızı hesaplayınız, çok faydasını görür ve
sevinirsiniz.
Ad em olmak, yalnız şekil ve suretle değildir. Adam olmak,
yaratanı bilmekle, bulmakla, Hak aşkını tatmakla, kulluk makamında kaim ve daim kalmakla, Cemal-i La-yezali görmekle
ve ona gönül vermekle mümkündür. Onun için de, kinini dine,
riyanı ihlasa, kibirini tevazfı ve alçak gönüllülüğe, gazap ve öfkeni bilme, yumuşak başlılığa çevirmekle işe başlamalı, u'cub
denilen o korkunç illeti nefsini herkesten küçük görmekle, mal
sevgisini hak sevgisiyle ve faniyi bakiye tercih etmemekle, makam muhabbetini Resfıl-ü zişanın aşk ve muhabbetiyle deği;.·
tirrneğe çalışmalıdır ki, insan surette Adem olduğu gibi, haktkatte de Adem olabilsin. Adem olmayanlar ise iki cihand::ı cla
mahrum olur ve hüsranla kalırlar :
Hakikati bulursan,
Bak, kemalin görürsün;
Hakkıyle kul olursan,
Hak cemalin görürsün ...
ihlas ile abid ol,
Tevhidinde sabit ol,
Var Hudayı nabit ol,
Hak cemal in görürsün ...
Geceleri kaim ol,
Gündüzleri saim ol,
Gel rizada daim ol,
Hak cemalin görürsün ...
- 376 -
Her dem Hakkı zikreyle,
Kudretini fikreyle,
Ni'metlne şükreyle,
Hak cemalin görürsün ...
Sen seni bil, sen seni;
Bilen bulur Rabbini,
Mahrum etmez abdini,
Hak cemalin görürsün ...
Gelip geçer bu devran,
Hakka gönül ver heman,
Kalırsın mest-ü hayran,
Hak cemalin görürsün ...
Şeytana mağlftp olma,
Dünyaya medftp olma,
Nefsine matlup olma,
Hak cemalin görürsün ...
Bırak bu boş da'vayı,
Öldür nefs-i hevayı,
Terkeyle ma-sivayı,
Hak cemalin görürsün ...
Cihana ibretle bak,
Neler yaratmış HaDAk,
AŞKİ nefsln aşka yak,
Hak cemalin görürsün ...
Bu alem de Hakkı görmeyenler, fani dünya hayatında baş
gözleri olduğu halde hasiret yönünden kör olanlar, ebedi Ahiret aleminde de kör olacaklardır. Bunlar, elbette cemali göremeyeceklerdir, rahmet-İ ilahiyye'ye eremeyeceklerdir, hak ile
görüşemeyeceklerdir. Böylelerine hesap dahi yoktur. Zira, hesapta hak ile sohbet vardır. Bu gibi suçlular, zalimler ve kafir-
- 377 -
ler, yüzlerinden tanınacak ve bilineceklerdir. Zebaniler, onları
perçemlerinden tutarak ve yüzleri üstünde sürükleyerek cehenneme atacaklar ve onlara :
-- İşte, kafirlerin yalanladıkları, inkar edip inanmadıkları, iyman etmedikleri cehennem burasıdır. Haydi, döne döne
yan ve cehennemin kaynar sularını içerek susuzluğunu, zakkumundan yiyerek açlığını gider bakalım, böylelikle inkarının
ve küfrünün cezasını çek işkencelerini gözlerinle görerek tat.
Hem unutma ki, burada ebedi kalacaklardansın. Eğer dünyada
ebediyyen kalsaydın, yine kafir olarak yaşayacaktın, onun için
de burada ebedi azaba müstehak oldun, derler.
Ya Rab! Bizleri cehennem ateşinden, azaptan, ıkaptan koru, yüzlerimizin karasına bakarak bizi narına yakma ... eelalinden cemaline, narından nuruna, senden sana sığınırız Allahım ... Bizi yakar ve azap edersen, yine de bizler senin kulların
ve Rabib-i edibinin ümmetiyiz. Bizleri af buyurursan sen Gaffar, Rabman ve Rahiym'sin ilahi. ..
Ey aşık-ı sadık olan mü'min kardeşim! .. Ey Hak ve hakikate talip ve layık olan Allahu teala'nın kulları ve Rabib-i edibinin ümmeti olan Hak yoldaşım! ..
Bilmiş ol ki, gökyüzü yedi kattır. Yeryüzü de yedi kattır.
Dünya, yedi iklim ve renkler yedi çeşittir. Ses yedi perde ve
hafta yedi gündür. Cehennem de yedi tabakadır, yedi derekedir. Her insanda bulunan nefsin yedi çirkin sıfatı vardır. Bu
kötü ve çirkin sıfatları dünya hayatında islah etmeyenler ve gereği gibi kullanamayanlar, yedi dereke olan cehenneme dahil
olacaklardır.
Bu kötü ve çirkin yedi sıfatın neler olduğunu, sizlere anlatmağa çalışalım:
1. EHL-İ U'CUB : ibadetlerine mağrur olup güvenerek,
diğer bütün insanları ibadette ve Allahu teala'ya kullukta kendilerinden aşağı görenlerdir. Bunlar, genel olarak her işlerinde
kendilerini başkalanndan üstün sanan ve sayan gafillerdir kı,
ibadetlerine mağrur olmaları şeytanın kendilerini iğfal etmesindendir. İşte, böyle olan bedbahtlara ehl-i u'cub denilir.
- 378 -
2. EHL-İ-RiYA : Bunlar da gösteriş için, desinler, söylesinler ve övsünler diye ibadet edenlerdir. Oysa, Hakka kul imiş
gibi görünerek, nefislerine kul olduklarının ve kendi nefislerine
ibadet ettiklerinin farkında bile olmazlar. Bunlar, halka karşı
kendilerini dindar gibi göstermek isteyen ve aslında ibadetleri
Hakka değil, halka olan zavallılardır. Ri ya ile yaptıkları bu ibadetlerinin Hakka gizlice ortak koşmak gibi ağır bir suç ve günah
olduğunu dahi düşünmekten aciz olduklarından, gösteriş için
ibadet eden bu müra'iler, aslında müşriktirler ki, işledikleri suçun ağırlığını bilemeyen bu ta'ifeye de ehl-i riya denilir.
Ne beladır bu ri ya başına halkın ki eder,
Müptelasm iki alemde de safadan mahrum ...
3. EHL�İ-KİBİR : ilk defa kibirlenen ve kendisini karşısındakinden yüksek ve hayırlı gören ŞEYTAN'dır. Kibir, bütün
kötü ve çirkin ahiakın babası mahiyetindedir. Binaenaleyh,
karşısındakileri kendilerinden hor ve hakir gören ve kendilerini. başkalarından yüksek ve hayırlı bilenler, şeytanın halifeleridirler. Şeytanın halifesi ise aynı şeytandır. Halife, müstahlefinin aynı sıfatları harnil olan kimsedir.
İki cihan serveri : (Kalbinde zerre miktan kibir bulunan
cennete giremez.) buyurmuşlardır.
4. EHL-İ-HASED : Başkalarının nail oldukları ni'met veya fazileti çekerneyen ve kıskanan, o ni'met ve fazileti giderebilmek için elinden gelen herşeyi yapan, kimsenin övülmesine,
sevilmesine ve ikram görmesine katlanamayan, bunun için de
o ni'met ve fazilet sahiplerini her fırsatta kötülemekten çekinmeyen ha'inlerdir.
Az bela sanma efendi hasedi,
Mahveder hasidi kendi hasedi ...
S. EHL-İ-GAZAP : Olur olmaz herşeye öfkelenen, kızınca
her türlü kötülüğü yapmaktan kaçınmayan kimselerdir. Gazap
- 379 -
yani öfke, nefsin diğer kötü ve çirkin sıfatlarının anası mahiyetindedir. Kibir ile öfke bir araya gelince diğer bütün çirkin ve
kötü sıfatlar bu birleşmeden doğarlar.
6. HUBBU MAL: Buna mal sevgisi derler. Gerçi dilimizde (Mal canın yongasıdır.) diye bir tekerierne varsa da, unutmamalıdır ki her yonga gibi cana sokulan aşırı mal sevgisi de insanı yaralar. Elde bulunan mal ve para ancak geçimimizi sağlamak, ırz ve iffetimizi korumak, başkalarına muhtaç olmamak
ve gerektiğinde başkalarının da ihtiyaçlarını karşılamak gibi
ulvi ve nezih gayelerle kullanılırsa, mal sevgisi bir felaket ve
musibet olmaktan çıkar.
7. HUBBU CAH : Buna da makam sevgisi derler. Cenab-ı
Hakkın bir lutüf ve kereınİ olarak yükseldiği makama ve onun
şöhretine mağlup olan ikmseler, asıl görevleri olan adalet" ve istikamet yolundan ayrılırlar, sırasında kendilerinden daha yüksek makamlarda bulunanlara yaranmak için halkı ezmekten,
haksız yere zulmetmekten çekinmezler, buna mukabil o makamı işgale devam edebilmek uğrunda şeref ve haysiyetlerinden
fedakarlık yapmak balıasma dahi olsa olur olmaz herkese yaltaklanırlar ve bu davranışları ile bir çok nifak, fitne ve fesatlara yol açarlar.
Peygamberler ve ezelde veli olanlar dışında bütün insanlar, bu sıfatıardan birisine müptela olabilirler. Peygamberan-ı
izam ile, Allahu teala'nın ezelde severek yarattığı ve kendilerine tevfikini refik ettiği hak velileri bu sıfatıardan beridirler. Zira, peygamberlerin bütün işleri ve sözleri vahiyle olduğundan
bu sıfatlar onlarda bulunmaz, peygamberler ma'sumdurlar.
Hak velileri ise, böyle çirkin sıfatiardan mahfuzdurlar.
Peygamberler ve veliler, Hak katında yüce ve yüksek kişiler olarak müstesna yaratılmışlardır. Allahu sübhanehu ve teala, onları insanlar daha ruhlar alemine gelmeden seçmiş, hesna ve müstesna hasletlerle zahir ve batınlarını, evvel ve ahirlerini tahir ve mutahhir olarak zat-ı üluhiyyetine layık ve diğer
bütün insanlara fa'ik kullar olmalarını irade eylemiştir.
- 380 -
Evliya'ullah iki kısımdır :
Bir kısmını, Allahu teala ve tekaddes hazretleri peygamberler gibi ezel aleminde sevmiş, seçmiş ve kendilerine tevfikini refik ederek onları bütün kötülüklerden, çirkin sıfatiardan
mahfuz olarak yaratmıştır. Onları, bu alemde de peygamberlerine halife tayin buyurmuş ve bu zevat-ı zevil-ihtiramı birer hidayet kapısı ve kulluk meş'alesi kılarak mübeşşir eylemiştir.
Bu kutlu ve mutlu kişilere, tabi oldukları peygamberlerin neş'
esini ve şernınesini bahş ve ihsan buyurarak zuhura getirmiştir.
İkinci kısım Hak velileri ise, önceleri fasık ve facir oldukları halde, sonradan fısk ve fücurlarına nedamet ve tövbe ederek ve salih arneller işleyerek riza ve hidayet yoluna girmişler,
bütün kötü ve çirkin sıfatiarını iyi ve güzel ahlaka, şekavetlerini saadete. suç ve kabahatlerini ta'at ve ibadete, seyyi'atlarını
hasenata çevirmişler, tam ve kamil bir iymana, irfana ve ibiasa
nail ve mazhar olmuşlar, Allahu teala'yı ve onun Resulünü candan ve gönülden bir muhabbetle sevmişler ve neticede velayet
makamma yükselmişlerdir.
Birincisi zümreden olan hak velileri Allahu teala'nın bizzat sevdikleridir: Abdülkadir Geylani, Ahmed Rüfa'i, Ahmed
Bedevi, İbrahim Düssuki kaddesallahu esrarehüm hazretleri,
bu kutlu ve mutlu kişilerin, Allahu teala'nın has kullarının başta gelenleridirler.
İkinci zümre ise, önceleri günahkar iken sonradan nedametle tövbekar olarak velayet makamına yükselen zevattır ki,
bunlar da Allahu teala'yı sevenlerdir. Saadettİn Cibavi, Beşir
Hafi, Cemaleddin Yemani kaddesallahu esrarehüm hazretleri
de bunlara örnek olarak gösterilebilir.
Allahu teala'nın bizzat sevdikleri ve Allahu teala'yı seven
daha yüzlerce Hak velileri vardır ama, bu muhterem zevatın
mübarek isimlerini ve menkıbelerini sayınağa ne bu risaleciğin hacmi ve ne de fakirin ilmi kifayet etmez.
- 38 1 -
Mevlayı müte'al, himem-i ruhaniyyetlerini üzerimizde bulundursun ve onların feyizleri berekatıyla bizleri de feyizlendirsin.
Maksuduna sa'yeyle tarikin.i bulunca,
Deryaya erer akarsu giderse yolunca ...
Ey aşık-ı sadık :
Bir müjde vereyim ... Bütün mü'minler VELİ'dir. Ancak,
maddi alemde dereceler olduğu gibi, ma'nevi alemde de dereceler vardır. Mesela, güzel yurdumuzda ve şanlı bayrağımızın
altında yaşayan herkes bu vatanın eviadıdır ama, kimi Reisicumhurdur, kimi Başvekil, kimi vekildir. Bazıları okumuş yazmış profesör olmuştur, alim olmuştur, bazıları idareci, hakim,
savcı, eczacı, doktor olmuştur, kimi zengin, kimisi de fakirdir.
Fakat, hepsi de bu vatanın eviadıdır ve Türk'tür.
Tıpkı bunun gibi, bütün mü'minler de velidirler ama, aralarında dereceleri yüksek olanlar bulunduğu gibi, ona nazaran
daha alt kademelerde bulunanlar da vardır. Dereceleri yüksek
olanlardan bazıları hükumet-i Rabbaniyye'nin reisicumhuru,
başvekili, vekili, müsteşarı, genel müdürü, müdürü, generali,
albayı, yüzbaşısı olmuşlardır. Ne var ki, bunların derecelerini
dünya hayatında olduğu gibi makamlarından veya omuzlarındaki apoletlerden anlamağa imkan yoktur. Bunu ancak ve yalnız
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bilir. Evet, tekrar ediyorum: Bütün mü'minler velidirler ama, dereceleri ayrı ayrıdır .
Evliya'ullahı, Allahu teala'nın sevdikleri ve Allahu teala'yı
sevenler olarak iki zümreye ayırmıştık. Bu iki zümreden birincisine HABİB ve ikincisine HALiL denilir. Allahu zül-celalin
seçip sevdikleri HABİB, Allah u teala'yı severek velayet makamına erişenlere HALiL denilir ki, HABİB'lerin başı Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz ve HALİL'lerin başı Hz. İbrahim Halilullah aleyhisselamdır. Allahu
sübhanehu ve teala, HABİB'ine istemeden ihsan buyurur. HALİL'ine ise istediğini verir, HALiL'ini reddetmez. Bütün bu
- 382 -
açıklamalardan sonra, bu ikinci zümreye bilhassa dikkatinizi
çekerim. Allahu teala'yı sevdikleri için velayet makamına yükselen zevatın durumları, bütün insanlara ve özellikle biz müslümanlara bir ibret nümunesidir. Allahu sübhanehu ve teala
hazretlerinin lCı.tüf ve keremini ve kullarına karşı şefkat ve merhametini izah ve ispat için bundan daha veciz bir örnek bulunabileceğini sanmıyorum. Demek oluyor ki, kul ne kadar günahkar olursa olsun, ne kadar ma'siyyet işlemiş bulunursa bulunsun, sonunda nedamet eder ve tövbeye gelirse, iyman ve iykanını yenilerse, hayırlı ve yararlı işler işlerse, sözün kısası Allahu teala'ya gerçek ma'nada kul ve Resfılüllah'a gerçek ma'nada ümmet o labilirse velayet makamı kendisine açıktır. Önceleri günahkar iken sonradan samirniyetle tövbekar olarak velayet makamına kadar yükselen Hak velilerinin halleri bunun deIili ve şahididir.
Allahu teala'nın sevdikleri ile Allahu teala'yı seven velilerin aralarındaki fark, biri yokuş aşağı inmek ve diğeri yokuş
yukarı çıkmak gibidir. Söylerneğe lüzum yoktur ki, yokuş aşağı inenler Allahu teala'nın sevdikleri, yokuş yukarı çıkanlar da
Allahu teala'yı sevenlerdir.
Fatiha'sı hayırlı olmayanın, akibeti de hayırlı olmaz ...
Meşayih-i izam FATiHA'ya ve ulemay-ı kirarn da AKiBET'e
nazar ederler. Kelam bakımından bu sözde ihtilaf olsa da, ma'
na yönünden ihtilaf yoktur. Fatiha'sı temiz olan MÜTTEKİ
olur. Akibet ise müttekilerindir ves-selam ...
İş, kitaba ta'allfık eder. ilm-i ezeli değişmez. Fatiha ne ise
intiha da öyle zuhura gelir. Hatta, insan çalışır, uğraşır ve cennete girrneğe bir karış kalır, sonra iş Fatiha'ya dayanır, nara girer. Bazıları da, fisk-u fücur eder ve cehenneme bir sıfır kalır,
iş Fatiha'ya, kitaba, ilm-i ezele dayanır da, cennete gider buyuruyor iki cihan serveri. ..
Öyle ise aziz ka_rdeşim; ne kadar günahkar olursan ol, hatta asi ve münkir dahi olsan hemen küfrünü terket ve iymana
gel, günahlarına tövbe et, ikrara gel, isyanı terket, itaate gel,
yaptığın kötülüklere nedamete gel. .. Fatiha'yı ve akibeti karış-
- 383 -
tırma! .. Kaderle oynama ... Kader, öyle bir deryayı azimdir ki,
aslına, esasına, sırrına hiç kimse vakıf olamaz. Ancak ve yalnız Allahu teala ve tekaddes hazretleri bilir. Hayatlarının evveli şekavet ve akibeti saadet olan Hak velilerine tabi ol, nefsini
islah edegör, Hakka sadık kul ol, daima istikamet üzere bulun
ve doğruluktan hiç ayrılma ... Unutma ki, müstakiym olana keramet sırrı bahşedilir ve başına velayet tacı konulur, Hak ile
Hak olursun, kendi özünü bilirsin ... Kendi özünü bilen, Rabbini de bilir. Kendi özünü bulan, Rabbini de bulur. Rabbini bulan, Rabbi ile olur, muktedir olan Melik'in indinde makam-ı
sıdk'a varır, karar eder, sözü hak, özü hak, gözü, kulağı, eli ve
ayağı hak ile olur.
Böyle olanların vücutları BiNA-i iLAHi ve kalpleri
TAHT-I RABBANİ olur. Arş-ı sfıriyye istiva eden, arş-ı hakiki
olan mü'minin sadrına mekandan, zamandan münezzeh olarak istiva eder. HALİFETULLAH olursun, Halifetullah olan da
Adem olur, Adem'e Esma'nın hepsi öğretilir. Yalnız Esma'da
da kalmaz, müsemmaya gelirsin ...
BiL - BUL - OL! ..
Dostunun kim olduğunu bilemezsen, dostunu bulamazsın.
Düşmanın kim olduğunu tanıyamazsan, dostunu bulamaz ve
göremezsin. Tanıyamadığın düşmanın, önünde sonunda seni
tuzağa düşürür.
İyi bil! .. Dostun ALLAH ...
İyi bil!. . Düşmanın ŞEYTAN ...
Seni şerre ileten, kendi nefsindir. Şeytanını islam eyle, nefsini hükmün ve hakimiyyetin altına alınağa çalış .. Nefsine hakim olan insan olur. Yalnız insan olmakla da kalmaz, İNSAN-I
KAMiL olur. İnsan-ı kamil olanlar da meleklerden üstün olurlar.
Kötü ve çirkin huyların kötü ve çirkin sıfatiarını yukarıda yedi başlık halinde aniatmağa çalışmıştık. Burada, hemen
ilave edelim ki, bu sıfatiardan bazıları yerli yerinde kullanılırsa, sıfat-ı memduhe yani övülen ve beğenilen sıfatlar olur. O za-
- 384 -
man, bunlar Hak rizasma vasıl olmana sebep ve zemin hazırlar.
Bu sıfatlar, tıpkı silah kullanmak gibidir. Yerinde ve zamanında kullanılan bir silah, kişiyi iki cihanda da yüceltir ve yükseltir. I'layı kelimetullah için, vatan ve millet, namus ve mukaddesat için, hak yolunda, din yolunda zalime karşı mazlumu korumak, mazluma yardım etmek için silah kullananlar elbette
yücelir ve yükselirler. Ma'azallah bunların aksi olarak haksız
yere adam öldürmek, adam soymak, adaletle idare edilen devlete, adil emidere ve amiriere karşı, islam dinine karşı, ırz ve
iffete tecavüz maksadıyle silah kullanmak ise, insanı zindana,
sürgüne, mahkumiyyete ve hatta idama götürür.
Nefsin sıfatiarını da, Allahu teala'nın emir ve hükümleri
gereğince, Allah için kullananlar, yücelir ve yükselirler, cennete dahil olmakla da kalmaz, vasıl-ı didar olurlar.
Kötü ve çirkin sıfatiarın birincisi U'CUB'tur demiştik.
U'cub, gerçekten vahim bir derttir, ama her dert gibi devası da
elbet vardır. U'cub illetini tedavi etmek isteyenler, herşeyden
önce ibadetlerine mağrur olmaktan vazgeçmeli, ibadetlerine güvenmeyerek, Allahu teala'nın rahmetine ve fazl-ü keremine güvenmeli, ibadet bakımından kendisini herkesten aşağı görmeli, Rabbimizin BAHA Allah'ı olmadığını, BAHANE Allah'ı olduğunu düşünmeli ve kulunu affetmek için bahane aradığını akıldan çıkarmamalı, kimseyi hor ve hakir görmemeli ve hatta bir
kafir ile karşılaştığında :
- İyınan nasip olursa, bu kişi rizaya ve cennete girebilir.
Bana, son nefesimde iyman nasip olmazsa halim nice olur? diye
düşünmeli, herhangi bir kötülük görünce de :
- Ya Rab! Benden böyle bir kötülüğü zuhura getirmedin,
sana şükürler olsun! .. diye hamd-ü sena eylemelidir.
Hasılı, ibadetlerini kendiliğinden değil, tevfik-i ilahi ile
yaptığına inanıp iyman etmeli, işlediği bütün hayırlı ve yararlı işleri Allahu teala'dan ve bütün kötülük ve şerleri de nefsinden bilmeli ve her hal-ü karda zikirden, fikirden ve şükürden
farig olmamalı, tövbe ve istiğfar ederek işlediği günahlardan ve
kötülüklerden ötürü pişman olmalı ve gözyaşı dökmelidir ki,
bütün bu saydıklarımız U'CUB illetinin devası ve şifasıdır.
- 385 -
HiK AYE
Hasan-ül-Basri (Kuddise sırruh) hazretlerinin bir Yahudi
komşusu vardı. Günlerden bir gün, bu komşusunun hastalandığını duyan Hazreti imam, kendisini ziyarete karar verdi ve
haber gönderdi. Yahudi, bu habere o kadar sevindi ki, yakınlarına :
- O mübarek zatı yattığım yerde karşılayamam. Beni,
yatağıının içine oturtunuz, dedi. Etrafına yastıklar koyarak, isteğini yerine getirdiler. Hasan-ül-Basri hazretleri odasına girince, davranıp kalkmak ve bu müstesna misafirini ayakta karşılamak istedi ama, muvaffak olamayarak yatağına yığıldı. Misafir, kendisinden halini ve hatırını sordu, Yahudi teşekkürler
ederek hayret ve tecessüsle kendilerinden sordu :
- Beni bağışlayınız ya imam! Ben, sizin dininizden değilim. Acaba, islam dini bir gayr-i müslimin hastalığında ziyaretine ruhsat vermiş midir?
Hazret-i imam, derhal cevap verdi :
- Elbette, dedi. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem
efendimiz de, hasta olan bir Yahudi komşusunu ziyaret etmiş·
lerdir. Binaenaleyh, ruhsat vardır. Bahusus, seninle otuz küsur
yıldır komşuluk ediyoruz, eğer bu süre içinde bilmeyerek seni
üzecek veya ineitecek bir hareket veya davranışım olduysa, bana hakkını helal et.
Yahudinin gözleri doldu :
- Aman ya imam! .. Benim, sizin gibi muhterem bir zat
üzerinde ne gibi bir hakkım olabilir? diye sordu ve aralarında
şöyle bir konuşma oldu :
Senin, benim üzerimde gayet büyük bir hakkın vardır.
·- Ben böyle bir şey hatırlayamıyorum ya imam! ..
- Evet, vardır. Ben, bugüne kadar seni islama davet etmedim. Şimdi, bu hakkını yerine getirrneğe geldim. Sen, islam
dinine layık bir kimsesin, ahiakın da islam ahlakına tamamen
Envar-üi-Kulüb, cilt : 2 - F : 25
- 386 -
uygundur. Onun için gel bir tevhid eyle, canını nardan azad et,
ebedi saadet ve selamete er ...
- Doğru söylüyorsun ya imam! Fakat, Allahu teala iyman
ettirmiyor ki, iyman edebileyim.
- Öyle ise ben vazifeınİ yaptım ve sana zahirde iyman
teklif ettim. Rabbimden niyaz ederim ki, senin kalbine teklif
ve sana hidayet buyursun, diyerek odadan çıkınağa davranırken, hasta Yahudi kendisine seslendi :
- Ya imam!.. Allahu teala, şu anda bana zat-ı ahadiyyetitine ve Rabib-i edibine iyman etmeği nasip eyledi, lutfen teşrif et, mübarek ellerini bana uzat, sana bi'at ederek Allah ve
Resulüne iyınan getireyim, dedi.
Hasan-ül-Basri hazretleri geri döndü, hastanın yüzünden
küfür za'il olmuş ve simasında iyman nuru belirmişti. Hz. İmamm mübarek ellerini tuttu ve yüksek sesle :
- Şahid ol ya imam! .. Şahid ol Ya Rab!.. Eşhedü en la
ilahe iliallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve Resulühu, dedi ve derhal ilave etti :
- Ya İmam! .. Beni, cennete davet ediyorlar, sözleriyle ruhu a'layı ıllıyyin' e uçtu.
Onun, bu haline şahid olan Hasan-ül-Basri hazretleri derin
bir ah çekerek ağlamağa başladı. Merakla etrafına toplandılar
ve bu ağlamasının sebebini kendisinden sordular. Hıçkırıklar
arasında :
- Bu kadar yıl küfür ve dalalet bataklıklarında dolaştıktan sonra, son nefesinde ona iyman nasip ve sonu belli oldu.
Ama, benim son nefesimde ne olacağıını kim te'min edebilir?
buyurdu.
Gel gurbet diyarında esir olup kalan insan,
Gel dünya haralıında yatıp gafil olan insan,
Ne müşkildir ki, gafletle yatar hiç inanmadan;
Ölüm vaktinde Azra'il gelince uyanan insan ..
- 387 -
Ey u'cub illetine müptela olan gafil! ..
Bu kıssadan hisseni al, i b ret al ki, u' cu bunu terkedebilesin, ibadetlerine mağrur olmayasın, yapabildiğİn ibadetlerinin
sana Hakkın bir lütfu ve keremi olduğunu, hayır ve hasenatının tevfik-i Rabhani gereği bulunduğunu aniayarak bu vahim
illetten tez vakit te kurtulabilesin. .. Allah u zül-celal vel-cemal,
sana ve bana hidayet buyursun ... (Amin)
Kötü ve çirkin sıfatıarın ikincisi de RİYA' dır demiştik.
Riya, herhangi bir işi Allah için yapmayarak, halka gösteriş için
yapmak, desinler, söylesinler, övsünler ve sevsinler diye yapmaktır ki, riya'nın gizli şirk olduğuna da işaret etmiştik.
Bu öldürücü korkunç hastalığın ilacı ve devası da, riyadan
ve gösterişten vazgeçerek ihlasa erişmektir. Allah u sübhanehu
ve teala, şirkten gayrı bütün günahları affedebileceğini, yalnız
zat-ı ülfıhiyyetine ortak koşanların asla bağışlanmayacaklarını
Kur'an-ı azİminde açıkça beyan ve ilan buyurmuştur. Binaenaleyh, tekrar dikkatinizi çekerim, riyada gizli şirk vardır ve devamı halinde insanı dünya ve ahirette zelil ve rezil edebilir.
Onun için, aklı başında, vicdanı ve sağduyusu yerinde olanlar
için bu günahtan hemen tövbe etmek, yapılan her işi ancak ve
yalnız Hak rizasıyçün yapmak, gösterişten ve alayişten kurtulmak gerekir. Hakkın rİzasını tahsile çalışanlar, bu kötü ve çir·
kin sıfattan da kurtulabilirler. Kullar ne derlerse desinler, aldırış etmemeli ve söylenilenlerin hiçbirisini nazarı itibara almamalı, hak nazarında makbul olacak arneller işlemelidir ki,
bu amansız illetten kurtulmak mümkün olsun. Rabbim, sana
ve bana tevfikini refik eyleye ... (Amin)
Kıyamet ve nedamet günü, ol mahkeme-i kübra huzuruna
çıkarılacaklar arasında şu dört sınıfa mensup kişiler de bulunacaktır :
ı. Riyakar zengin,
2. Riyakar şehid,
3. Riyakar gazi,
4. Riyakar alim.
-- 388 -
. Riyakar zengine, kendisine verilen serveti ne yolda sarfettiği sorulacak ve o zengin şöyle cevap verecektir :
- Ya Rab! .. Malımı [nfak ettim, açiarı doyurdum, muhtaçları kayırdım, hayır ve ıasenatta bulundum.
Hitab-ı izzet şeref-sadi r olacak ve :
- Evet, dediklerinin hepsini yaptın ama, rizayı ilahimiz için değil, nefsini tatmin için, açiarı doyurup muhtaçları
kayırarak kulların hüsnü teveccühlerini kazandın, seni: «Ne
cömert adam, ne eli açık i nsan, ne iyiliksever kişi!..» diyerek
övsünler, sevsinler ve tak d ir etsinler, gıyabında ve yüzüne karşı iyi olduğunu açıklasınlar, herkes duysun ve bilsin diye yaptın ... Dileğin de yerine ge .di. Etrafındakiler seni övdüler, takdir ve tebrik ettiler, fakir .eri giydirdi, kimsesiz çocukları doyurdu diye gazetelerde isrr..in ve resmin çıktı, cömertliğin ve eli
açıklığın dillere destan oldu. Nasibini bol bol dünyada aldın
ve burada nasibin yoktur, buyurulacaktır.
Evet kardeşlerim, riy�L küfür ve şirk alametidir. Müra'inin
işlerine ESTAGFİRULLAH-EL-AZİYM ...
Riya'dan Laçın, iykana gel;
Şirki terk�yle, iymana gel;
Kullar sana ne derse desin,
İhlas ile st:n Rahman'a gel. ..
İkinci olarak, riyakar şehid divan-ı ilahiyye hesaba çağırılır ve şehitliğinin ne yolda olduğu kendisinden sorulur :
- İlahi, senin yolunda kanımı döküp, canımı verdim, cevabını verince, yine hitab-ı izzet şeref-sadir olur :
- Evet, gazaya girdin ama rizayı ilahimiz için şehid olmadın. Emsal ve akranına kendini yiğit ve bahadır gibi göstermek
ve halk arasında adını kahraman olarak yadettirmek, şan ve şeref sahibi olmak ve alkış toplamak için savaşırken şehid oldun.
Gerçekten dediğin gibi oldu. Senin için (Büyük kahraman), (Yiğit adam) dediler ve seni medheylediler. Senin de arzun esasen buydu, binaenaleyh nasibini dünyada iken aldın, dünyada
- 389 -
kulların sana layık gördükleri şan ve şeref sana yeter, burada
nasibin yoktur, buyurulur.
Üçüncü olarak, riyakar gazi huzura çağırılır ve nasıl gazi
olduğunu, düşmaniarına nasıl saldırdığını, gözünü kırpmadan
din ve devlet düşmaniarına nasıl kan kusturduğunu uzun uzun
anlatır.
Hak celle ve ala, ona da :
- Evet, gaza ettin ama rizayı ilahimiz için değil, şan ve
şöhret kazanmak, halka gösteriş yapmak, kahramanlığını,
yiğitliğini, babadırlığını meclis meclis, köy köy, kasaba kasaba
dolaşıp herkese anlatıp böbürlenmek ve öğünmek için savaştın. Bununla da matlup ve maksuduna eriştin, her gittiğİn yerde seni alkışladılar, selam durdular, seni övdüler, seni sevdiler.
istediğin de zaten buydu, nasibini dünyada aldın ve ahirette
nasibin yoktur, buyurur.
Son olarak riyakar �Jim huzur-u ilahiyye çağırılır, neden
ilim tahsil ettiği sorulur ve Hak rizasıyçün ilim tahsil ettiği ce·
vabını verince de kendisine :
- Hayır ey müra'i! .. İlim tahsilini rizayı ilahimiz için değil, sana alim desinler, ne bilgili adam diye övsünler, ağzından
çıkanları dikkatle dinlesinler ve başkalarına meaheçlerek söylesinler, bir meclise girdiğin zaman seni baş köşeye oturtsunlar, izzet ve ikramda bulunsunlar, girerken ve çıkarken ayağa
kalksınlar diye ilim tahsil ettin. Bu ilminle halka faydalı olmak
varken, ilmini paraya ve dünyaya çevirdin, ilmin sayesinde servet sahibi oldun, elini öptüler, karşında diz çöktüler, bir dediğini iki etmediler. Binaenaleyh ilim tahsilinden nasibini dünya
hayatında kullardan aldın, ahirette bundan dolayı nasibin yoktur, huyurulacaktır.
Hak rizasıyçün yapılmayan bütün amel sahiplerine bu şekilde muamele olunacağına ve herşeyi gösteriş için yapanların
ahirette nasipsiz kalacağına bir kerre daha önemle işaret etmek isterim.
- 390 -
Femen kana yercQ liki 'e Rabbihl fel-yft'mel arnelen
sAlihan ve lA yüşrik bi ·ibadeti Rabbihi ahada . ...
EI-Kehf : 11 O
(Kim, Rabbine kavuşmaJı dilerse, onun rizasım isteyerek
salih bir amel işlesin ve Rabbinin kulluk ve ibadetine kimseyi
şerik etmesin ... )
Ey aşık�ı sadık! ..
Bu ayet-i kerimeyi unutma ve mutlaka ezberle ... Hatırda
kalması için, biraz daha açıklayalım :
Her kim, Rabbinin rİzasını talep ederek Rabbine mülaki
olmayı dilerse, salih ameller, hayırlı ve yararlı işler işlesin. Fakat bu işleri riya ile ve kullara gösteriş olsun diye yapınağa kalkışmasın. Kulluk ve ibadetlerinde, hiçbir şeyi Rabbine şerik
etmesin. Gösteriş için yapılan işler ve hayırlar, kullar tarafından ya takdir edilir veya edilmez. Takdir etseler bile, bu ancak
dünya hayatına mahsus ve münhasır kalır. o işten dolayı, ahirette hiçbir nasibin olamaz. Bu güzel arneller Hak için yapılacak olursa, yapanı hem dünyada salih kullarına sevdirir, takdir
ettirir ve hem de ahirette ayrıca bunun için nasip verir.
Kıyamet gününde, ağızlar mühürlenir. Dili konuşturmağa
kadir olan Allahu teala, elleri konuşturur ve ayakları şahit tutar. Bütün amel ve ibadetlerde riya ve gösterişten kurtulabilmek için, Hakka gizlice ibadet etmelidir. Bu ibadet veya işlerin söylenilerek veya gösterilerek halka açıklanması, riyaya ve
gösterişe yol açar. Bunun için, yapılacak hayır ve hasenat ister gece ister gündüz olsun, gizlice yapılmalıdır. Gece karanlığı, bütün suç ve kabahatleri örttüğü gibi, ibadetlerini ve iyiliklerini ört ve gizle. . . Rab bin ile senin aranızda kalsın. .. Nafile
ibadetlerini de gizle ki, riya ve gösteriş onun sırrına hulul edemesin. Diğer ibadetlerini aşikar ederek halkı ibadete teşvik et-
- 391 -
rneğe çalış ama, (Ne iyi adam, ibadet ve ta'at sahibi adam ... )
desinler diye i badete özenme. .. Hak rizası için yapılan ibadetler, kulu iki cihanda da aziz ederler. Riya ve gösteriş derdinin
devası ve şifası da -Bi-iznillah- bunlardır. Allahu teala, sana
ve bana hidayet buyursun, zatına ve rizasma varan yolda ihlas
ile daim ve kaim eylesin. (Amin bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn.)
Ey talib-i Hak!
Kötü ve çirkin sıfatiarın ve nefis hastalıklarının üçüncüsü
de KİBİR'dir, demiştik. Kibir sahibi olanlar, şeytanın halifesi
hatta bir bakıma şeytanın ta
.
kendisidir. Kibir, sahibini cehenneme attıran, kulu rahmet-İ ilahiyyeden kovduran ve insanı
kulluğundan uzaklaştıran çok tehlikeli ve korkunç bir illettir.
Allahu sübhanehu ve teala, yerleri ve gökleri, cinleri ve
melekleri halk ve icat buyurduktan sonra, cinleri yerde ve melekleri gökte iskan eyledi. Sonra, meleklerine hitap buyurdu:
- Biz azim-üş-şan, yeryüzüne dört anasırdan vücut vereceğimiz bir halife göndereceğiz.
Melekler cevap verdiler :
- Ya Rabbel-alemiyn! .. Hikmetinden sual olunmaz. Ancak, dört unsurdan halk ve icat buyuracağın bu mahh1k, yeryüzünü fesada verir ve kan döker, bozgunculuk yapar. Biz ise,
zat-ı ahadiyyetini bütün noksan sıfatiardan tenzih ve tekmil kemal sıfatları ile tavsif ve tesbih ederiz. Vazifemiz, ancak ve yalnız zat-ı ülCıhiyyetine ibadet ve itaat etmek ve Cenab-ı vacib-ilvücudu takdis eylemektir. O halde, yeryüzüne bir halife göndermekteki sırrı ilahiyyen nedir?
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Ey meleklerim! .. Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, sabredin dört unsurla halk ederek yeryüzüne göndereceğim halifeyi sizler göreceksiniz. Eğer, o halifeyi yaratmayacak olsaydım,
yerleri ve gökleri, cenneti ve cehennemİ, melekleri ve felekleri
halk ve icat etmezdim. Birbirine zıd olan dört unsurdan yani
ateş, su, toprak ve havadan çamurunu yuğuracağım o vücut, ilahi sırlarımı harnil bulunacak ve bütün yaratılmışları ona müsahhar kılacağım. Ka'inatta herşey onun yaşaması için halk ve
icat olunmuştur. Güneş, ay, yağmurlar, rüzgarlar, denizler, dağ-
- 392 -
lar, salıralar, yazlar, kışlar ve baharlar, ar ş lar, kürsiler, cennet
ve cehennem, huri ve gılman, kevser ve vildan, çarh-ı felek ve
her canlı melek onun için, onun emrine müsabhar kılınmak için
yaratılmıştır. Bu vücudun harnil olacağı nur, bütün malılukatın evveli ve bütün peygamberlerin sonuncusu, benim matlup
ve maksudum, mahbubum olan nurdur. Dört muhalif anasır
ile yaratılacak bu vücudun zat-ı üluhiyyetime nasıl kulluk edeceğini ve ne gibi sırları harnil bulunacağını, yerlerin ve göklerin yüklenmekten çekinip kaçındıkları emanetimi nasıl yükleneceğini göreceksiniz.
Sonra, Adem aleyhisselamı yarattı, ona can, vücuduna kan
ve ruhundan ruh balışederek HAYY Esma'sını zuhura getirdi
ve Adem'e bütün Esma'yı öğretti. Adem'in fazlı ve meleklerin
aczi zahir olması için :
- Ey meleklerim; eğer sadıklardan iseniz bana Esma'dan
haber verin, buyurdu. Melekler, izhar-ı aczettiler ve :
- Ya Rab! Seni tenzih ve takdis ederiz. Senin öğrettiklerinden gayrı bizim hiçbir bilgimiz yoktur. Sen, herşeyi hakkıyle bilen ve her fiili hikmete uygun olan Rabbimizsin, dediler.
Hak celle ve ala, Adem'e hitap buyurdu :
- Ya Adem! .. Bsma'yı bana haber ver. ..
Adem aleyhisselam, kendisine öğretilen bütün Esma'yı
bildirdi.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, yine meleklere hitap
buyurdu :
- Ben size demedim mi ki, yerlerin ve göklerin gaybını,
olmuş ve olacağını, sizlerin açıkça söylediklerinizi de gizli tuttuklarınızı da hakkıyle bilenim, her emrinde galip olanım ...
Melekler, tasdik ve ikrar ettiler :
- Evet ya Rab ! .. Sen, herşeyin halıkı, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemierin müstakillen ınalikisin ve her emrinde elbette galipsin.
Dikkat buyurun uz mü'minler! ..
Buraya kadar anlattıklarımızda, Adem'in ve Ademoğullarının şeref ve haysiyetine, ilmin üstünlük ve meziyyetine ve in-
- 393 -
sanların ibadet ve ta'atteki ehemmiyet ve faziletine işaret vardır. Allahu teala, Adem aleyhisselamın üstünlüğünü ilimle izhar ve isbat buyurmuştur. Eğer, ilimden daha üstün ve şerefli
bir şey bulunsaydı, Adem'in faziını onunla açıklardı.
Dahi eyledi ol sahib-i ilm,
Beşikten mezara ol talib-i ilm ...
Evet, Adem aleyhisselamın ilmen üstünlüğü sebebiyle, meleklere secde etmeleri emrolundu ve bütün melekler Adem'e
arz-ı ta'zim için secde ettiler.
Ey Ehl-i iyman :
Hz. Adem aleyhisselama yapılan bu secde arz-ı ubudiyyet
için değil, arz-ı ta'zim secdesidir. Zira, ibadet için ancak ve
yalnız Allahu zül-celal vel-kemal hazrederine secde edilir. Allabu tea.Ia'dan gayrısına ibadet secdesi eden müşrik olur. Müşrikler ise, ebediyyen narda kalacaklardır.
İzninizle bu çok hassas mes'eleyi biraz açıklamak isterim:
Bizler, namazlarımızı Ka'be-i muazzamaya, yani kıbleye
ve onu belli eden ve gösteren mihraba yönelerek ibadet, secde
ve rükCı ederiz. Bu secdemize, milırabın bulunduğu cami-i şerifin duvarı ve Ka'be-i muazzamanın binası da karışır. Daha açık
bir deyimle, bu secde içinde cami-i şerifin duvarına ve Ka'be-i
muazzamanın binasına secde vardır. Fakat, asıl seederniz Allabu azim-üş-şfma olandır ki, ona S ECDE-İ iBADET, Ka'be-i muazzamanın binasına veya cami-i şerifin duvarına yaptığımız
secde de SECDE-İ TA'ZİM'dir.
Bazı kullar mihraba, bazı kullar Ka'be-i muazzamaya, bazı
kullar Sidre't-ül-müntehaya, bazı kullar da arş-ı Rahman'a, bazı kullar Kürsiyyi ilahiyye secde ederler. Fakat, hepsinin de
seedeleri ancak ve yalnız Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinedir. Her kul bir Makam-ı kudsiyye yönelir ama, secde yalnız alemierin Rabbinedir.
Binaenaleyh, meleklerin Adem aleyhisselama yaptıkları
secde de TA'ZİM secdesidir ki, Adem aleyhisselam Ka'be-i mu-
- 394 -
azzamanın binası meselbesinde olup aslında Cenab-ı Hakka edilen SECDE-İ iBADET'ten başka bir şey değildi.
Ne var ki, Şeytan bu büyük sırra vakıf olamadığından emr-i
ilahiyye ittiba ve imtisal etmemekle kalmadı, üstelik fiilen itiraza dahi yeltendi. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, şeytana hitap buyurdu :
- Adem'e neden secde etmedin ? Seni, bu secdeden men'eden ne idi?
Buracıkta, tekrar bir uyarma ve hatırlatma yapmak gerekiyor :
Allahu teala, gizli veya açık, olmuş veya olacak herşeyi, yarattıklarının göğüslerinden geçenleri, bütün düşünce ve temayüllerini hakkıyle bilen ALİM-ÜL-GAYBİ VEŞ-ŞEHADE olçluğu
halde, şeytana secde etmemesinin sebebini sorması, haşa sümme haşa bilmemesinden değil, şeytan aleyh-il la'nenin MAZHAR-I ITAB (İtab, tekdir ve azarlama anlamına gelir,) olmasından, suçunu kendi diliyle itiraf ettirerek sebebini bizlerin de öğrenmemiz ve ibret almamız içindir. Bunu da böylece bilmek ve
beliemek lazımdır.
Şeytan, cevap verdi :
- Ya Rab! Ben, Adem'den daha hayırlı ve yüceyim. Zira,
onu topraktan ve beni ise ateşten yarattın. Ateş, elbette topraktan üstündür, dedi.
Oysa, şeytanın kıt ve kısır bilgisiyle ve sapık bir mantıkla
yaptığı bu kıyaslama elbette doğru değildi. Ama, kibiri ona
ilmini unutturdu. Hakikati örttü, düşünemez, göremez ve bilemez oldu. Gerçekten de öyledir. Kibirli olanların bu kibirleri
kendilerine ilmi ve hakikatleri unutturur, salim bir kafa ile düşünmekten, ibretle bakacak bir gözden, hakkı teslim edebilecek vicdan ve muhakeme kabiliyetinden yoksun bırakır. Kendisinin ateşten yaratıldığını ve binaenaleyh Adem' den üstün ve
hayırlı olduğunu iddia eden şeytan da, Hz. Adem aleyhisselamın
ateş de dahil olmak üzere su, toprak ve havadan yaratılmış bulunduğunu bilerriemiş, anlayamamış, takdir edememiş, çünkü
kibirine mağlup olmuştu. Adem'in bu yaratılışında her türlü isti'dat vardı.
- 395 -
Dikkat ediniz: Ademoğlunun ateş tarafı galip gelirse, kibirli ve yakıcı, su tarafı galip gelirse akıcı ve yakıcı, hava tarafı galip gelirse şehvetine ve nefsi hevasına uyucu, toprak tarafı galip
gelirse gerçek ademliği bulucu olur, toprak gibi mütevazi, kötülüğe karşı iyilik edici, bağışlayıcı, kerem ve lutfedici olur.
Bunun için değil midir ki, Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-mu'ıyn efendimiz, Hz. Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh'a EBÜ TÜRAB (Toprak babası)
adını vermişlerdir.
Ateşin, iki sıfatı vardır: Biri CELAL ve diğeri CEMAL'dir.
Celal sıfatı gelince, yakar, yıkar ve mahveder. Cemal sıfatı gelince insanlara yararlı olur. Kışın ateşte ısınır, yemeğini pişirir, üst başını yıkamak için suyunu kaynatır ve daha sayınakla
bitmeyen bir çok yararlar sağlar.
Ateşin celali, insanda kibir illetinin zuhuru gibidir. İnsana
kibir sıfatı gelince, aklı giderir ve yerine kibir geçip oturur.
Kibirli olanların başlarında akıl kalmadığı için düşünemez, insaf kalmadığı için hakkı t_eslim edemez, kulakları hak kelamı
dinleyemez, ağızları ve damakları necasetle nefaseti ayırdedemez, dilleri hak kelamı söyleyemez, kalplerinde merhamet kalmadığından kimseye acıyamaz, el kalmadığından okşayamaz,
ayakları kalmadığından hayır ve yarar peşinden koşamaz. Kadavradan hiçbir farkı kalmayan bir insan kalıbı kalır ki, ona da
şeytan kolaylıkla girer ve tahtını kalp denilen o mükemmel uzva kurar ve o hak binası şeytanın bir oyuncağı, esiri haline gelir
ve o kimse şeytandan da aşağı ve bayağı olur.
Umumiyede bu hep böyle olagelmiştir. Kamil ve mükemmel olan herşey fesada uğrayınca, ondan zuhur eden kötülükler de kat kat, dereke dereke artar. Mesela, et ile yumurtayı gözönüne getiriniz. İhtiva ettikleri protein ve diğer besleyici maddelerle et ve yumurta ne kadar faydalı ve yararlı olursa, bozulup kokuşunca, yani fesada uğrayınca da o derece tehlikeli ve
zararlı olur, hatta bazan kişinin ölümüne bile yol açabilir. Kaldı ki, yenilmeseler bile bozulmuş et ve yumurtanın ne kadar
kötü koktuklarını söylerneğe bilmem lüzum var mıdır?
- 396 -
Yukarıda, ateşin cemal sıfatının y.ırarlı olduğuna işaret etmiştik. Kibiri, yerinde ve kibirliye karşı kullanmak da sadakadır, buyurulmuştur. Evet, tekrar ediyorum: Kibirliye karşı
kibirlenmek sadakadır.
Ateşte olduğu gibi, suyun da celal ve cemal sıfatları vardır.
Celal sıfatı gelince, önüne geleni yıkar, devirir, sürükler, boğar
ve helak eder.
Onun için, insan vücudundaki su galip gelince sel gibi, baskın gibi önüne çıkanı yıkar, devirir, sürükler ve helak eder.
Suyun cemal sıfatı gelince, herşeyden önce su mebde-i hayattır. Yaşatır, kandırır ve diriltir. Suladığı araziye bereket getirir, cihanı gülistana çevirir. Binaenaleyh, insan vücudundaki
suyu itidal üzere, insaf ile, Kur'an-ı azime iktida ve sünnet-i
seniyye-i Ahmediyye'ye ittiba ederek kullanırsa, çevresine ve
bütün dünyaya hayırlar, iyilikler ve mutluluklar bahşeder.
Havanın da, celal ve cemal olmak üzere iki sıfatı vardır.
Havanın eelali gelince, fırtınalar ve kasırgalar denizleri alt - üst
eder, gemileri ve insanları helake götürür, önüne geleni sürükler, asırlık ağaçları köklerinden koparır, dalları kırar, çiçekleri ve meyveleri hak ile yeskan eder. İnsan vücudundaki hava da
böyle galebe edince, hem kendisinden hem de çevresinde bulunanlardan mal, can, ırz ve namus mefhumlarını kökünden söker ve atar, şehvetine esir eder, kişiyi nefsinin kölesi haline getirir ki, bunların insan gibi konuşmalarından gayrı insanlıkla
ilgi ve ilişkileri kalmaz ve adeta hayvanlaşırlar.
Havanın cemali ise, insanlara nefes alabilmeleri suretiyle
hayat bahşeder, yelkenlerini şişirir, değirmenlerini döndürür
ve daha sayılamayacak kadar çok geniş faydalar sağlayarak her
ma'nada yararlı olur. Havanı, ehline karşı kullanınakla ise gerçekten insan olur ve insan olarak kalırsın.
Toprağın da, daha önce saydığımız anasır gibi iki sıfatı
vardır. Şu farkla ki, toprakta CEMAL-İ EWEL ve CEMAL-İ
SANİ sıfatları bulunur. Bu iki sıfata da sahip olanlar yalnız
adem olmakla kalmazlar, aynı zamanda kemale de ererler. Allahu teala'ya layık kul ve Resfı.l-ü mücteba'ya layık ve elyak bi-
- 397 -
rer insan-ı kamil haline gelirler. Bütün alemierin anahtarı ellerine verilir, ilahi sırlara erilir, iki cihanda da sultanlık mertebesine varılır. Bu alemde Hak ile gönül sultanı, baki ahiret
aleminde de mak'ad-ı sıdka nail ve mazhar-ı zat olunur.
Evet, dersimize devam ediyoruz :
Şeytan, kibirlenmesinden ötürü bütün bildiği ilimleri unuttu ve Adem'de olan sırları çözemedi, kıt ve kısır aklı ve düşüncesiyle Hakka teslim olacak yerde, ona itiraza yeltendi, bayrı
ve şerri seçemedi ve kendisinin daha üstün ve hayırlı olduğunu iddia etmek gaflet ve dalaletine düştü ve bu böbörlenmesinden dolayı da Rahmet-i ilahiyyeden kovuldu, iyman tacı başından alındı, kıyamete kadar lanet ve nefretle anılmağa ve malışerde de cehenneme atılmağa layık ve m üstehak oldu.
Böylesine korkunç ve tehlikeli bir illet olan kibiri, iki şekilde anlatmak mümkündür:
I) Kendisini, karşısındakilerden ve diğer bütün insanlardan üstün ve hayırlı görmek.
II) Hak kelamını kabul etmemek.
Gerçekten kibirli olanlar, yalnız kendilerini üstün ve yüce
görmekle yetinmez, aynı zamanda hak kelamını da dinlemez ve
kabul etmezler. Zira, kibirliler şeytanın uşakları ve halifeleridirler.
Bakınız, kibir denilen illetİn insanın başına ne büyük felaketler getirdiğini de size aniatmağa çalışayım :
Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse, cennete giremez.
Kibirlenenlerin yüzlerini, Allahu teala yerlere sürter. (Buna mukabil, tevazu sahiplerini de daima yüceltir ve yükseltir).
Kibir, ancak ve yalnız Allahu zül-celal vel-kemal hazrederine mahsus bir sıfattır. Kibir, Rabbimizin ridası (Örtü)dır. Bunun için kibir sıfatı ile sıfatianan kul, rahmet-İ ilahiyyeden
mahrum kalır.
Kibirliye karşı kibirlenmek ise sadakadır.
Yukarıda da belirtrneğe çalışmıştık: Her ilietin bir devası ve her marazın bir şifası bulunduğu gibi, kibir illetinden kurtulmanın da çaresi vardır.
- 398 -
İnsan, neden ve nasıl yaratıldığını bir an için olsun düşünebilirse, kibirlenınesi mümkün değildir. Zira, düşününce farkeder ki kendisi de, başkaları gibi bir katre meniden hasıl olmuş, idrar yoluyla ana rahmine düşmüştür. Akibeti de, çürümek ve toprak olmaktır. Hal böyle olunca, kibirlenmek neye?
Eğer, kişi aklına güveniyorsa, akıl hastası olamaz mı? Güzelliğine güveniyorsa, bir küçücük sivilee müthiş bir yara haline gelip, güzelliğini gideremez mi? Zenginliğine güveniyorsa, bir kıvılcım bütün servetini bir anda silip süpürmez mi? Nice kimseler, zengin yattılar ve müflis kalktılar. ilmine güveniyorsa, ilmi
elinden alınmaz mı? Beyninde çıkacak mini mini bir ur onda
ilim bırakır mı? Sağlık ve sıhhatine güveniyorsa, gözle görülmeyecek bir mikrop kendisini helak edemez mi? Yeryüzünün
Tanrı'sı olduğunu iddia eden Nemrud'un o muhteşem ordusunu, en aciz ve cılız malıluklar olan sivri sinekler ve bizzat Nemrud'u bir topal sivri sinek helak etmedi mi? Makamına güveniyorsa, nice padişahlar, krallar, imparatorlar, tahtlarından
indirilip cellat elinde can vermediler mi? (Ben sizin yüce Rabbinizim! .) diyen Fira'un ve ordusuna bir çoban asası kafi gelmedi mi?
Daha sayalım mı? Kimlerin nelere güvendiklerini ve bundan dolayı nasıl kibirlendiklerini ve sonunda da nasıl mahvolup gittiklerini öğrenmek için tarih kitaplarını dikkatle ve ibretle okumalıdır. Bilhassa, kendilerinde kibir illetinden zerre
miktarı iz bulanlar, ):Ukarıda saydıklarımızın hak ve gerçek olduğunu düşünüp anlamalı, tevazfı sahibi olmağa çalışmalı ve
mütevazi insanları Allahu teala'nın yükselttiğini ve yücelttiğini
hiçbir zaman hatıriarından çıkarmamalıdırlar.
Aziz mü'minler :
Başlarında akıl, gözlerinde ibret, kalplerinde merhamet
olan kimseler asla kibirlilik edemez, kibirlenemezler. Kibiri,
Allahu teala'ya mahsus ve layık bir sıfat olarak tanırlar, yalnız kendilerini değil, başkalarını da kibirli olmaktan tenzih
ederler. Zira, onlar iyi bilirler ki, kibirlenerek Allahu teala'ya
rekabete yelteneni, Allahu azim-üş-şan önünde sonunda mahv
ve helak eder.
- 399 -
Kibir, meni'den ve ateşten halkolunanın hakkı ve sıfatı
değildir. Kibir, evveli ve alıiri bulunan faninin de hakkı ve sıfatı değildir. Kibir, ancak ve yalnız evvel, ahir, batın ve zahir
herşeye kadir bulunan, varlığı bi-ztl.tihi kendisinden olan Malik-el-mülkün, celal ve ikram sahibi Allah'ın, gaybı ve şahidi
hakkıyle bilen Rahman'ın, Rahiym'in, Melik-il-kuddusün, selamün, mü'minün, müheyminin, aziz ve cebbarın ve Mütekebbir'
in hakkı ve sıfatıdır. Kibir, ancak Z�tt-ı Kibriya'sına mahsus ve
münhasırdır. Kibir, ancak ona yakışır.
Allahu zül-celal vel-kemal, Adem aleyhisselamı yarattığında lutfen ve tenezzülen ona hitap buyurdu :
- Ya Adem! .. Sağ yanına bak, orada üç nur göreceksin.
O üç n ura isimlerini, mekanlarını ve vazifelerini sor.
Hz. Adem aleyhisselam, bu emr·
·i ilahi üzerinde sağ yanında bulunan üç nura döndü ve sordu :
- Ey muazzez nurlar! .. Sizlerin isimleriniz nedir, mekanınız neresidir ve vazifeleriniz nedir?
Bu üç nurdan birisi cevap verd:i :
- Benim adım AKIL'dır. Mekanım insanın başıdır. Benim
bulunduğum başta din, dinin bulunduğu başta da iyman tacı
bulunur. İyınan bulunan yerde HAYA da vardır. Onun için, benim bulunduğum başlar kutlu ve mutlu başlardır. Zira, o başa tefekkür yani düşünmek ni'meti bahş ve ihsan buyurulınuştur, dedi.
İkinci nur da şöyle cevap verdi :
- Benim adım da HAYA'dır. Aklın bulunduğu başın gözünde bulunurum. Zira, akıl olan başlarda din ve iyman vardır.
Din ve iyman olan yerde de elbette HA YA da bulunur. Onun
için ben AKIL' dan hiç ayrıimam ve onun da dediği gibi o nerede ise, onunla beraber bulunurum. İçinde AKIL cevheri bulunan başların gözleri de HA YA'nın yani benim mekanımdır.
Haya sahibi bir göz, harama bakmaz, hıyanete cür'et edemez,
ibret sahibi olur. Hakkı gören göz olur, dedi.
- 400 -
Üçüncü nur da, Hz. Adem'e şöyle cevap verdi :
- Ya Adem! .. Benim adım da MERHAMET'tir. Mekanım
ise, başlarında AKlL ve gözlerinde HA YA bulunan insanların
kalpleridir. Benim bulunduğum merhametli kalp, Allahu teala'
nın beyti ve Ralıman'ın tahtıdır. Ralıman'ın Rahmaniyyeti, Rahiym'in merhameti o kalp sahibinden zuhura gelir, dedi.
Hz. Adem aleyhisselam, her üçüne de :
- Allahu teala, sizleri mükerrem kılsın, ne güzel nurlarsınız, vazifeleriniz ve mekanlarınız ne kadar mübarek ve ne kadar kudsidir, diye medh-ü sena eyledi.
Allah celle celalühu, Adem aleyhisselama tekrar hitap buyurdu:
- Sol yanına bak, üç z'ulmet göreceksin. Onlara da sor bakalım isimleri, mekanları ve vazifeleri nedir, kullanın duysunlar da i b ret alsınlar.
Hz. Adem aleyhisselam, o üç zulmetten birisine sordu :
- Ey zulmet! .. Ne kadar da çirkin yaratılmışsın. Adın ne,
mekanın neresi ve vazife n nedir?
Zulmetlerden, bu bitaba muhatap olan bi-iznillah cevap
verdi :
- Benim adım KİBİR'dir. Mekanım, insanların başlarıdır. Vazifem ise, girrneğe muvaffak olduğum başta ne akıl, ne
din, ne iyman, ne şükür, ne haya, ne merhamet, ne tevazu ne de
insanlıktan eser bırakmamaktır, dedi.
Hz. Adem aleyhisselam, ona çıkıştı :
- Sus, yalan söyleme! dedi. İnsanların başlarında akıl
bulunur.
Zulmet, hemen cevap verdi :
- Evet, haklısın ya Adem! .. Doğru söylüyorsun ama, akı1
bir an için ayrılıverirse, hemen o başa ben hakim olurum, dedi.
İkinci zulmet de soruyu şöyle cevaplandırdı :
- Benim adım da TAMAH'dır. Mekanım, insanların gözleridir. Benim bulunduğum gözün sahibinde ne haya, ne vicdan, ne namus, ne iz'an, hiç ama hiçbir şey kalmaz, hırslı, aç·
gözlü, doymak bilmez bir kişi olur gider, dedi.
- 401 -
Adem aleyhisselam ona da çıkıştı :
- Sus, yalan söyleme! dedi. İnsanların gözlerinde haya
bulunur.
Zulmet, hiç düşünmeden cevap verdi :
- Evet, doğrudur, insanların gözlerinde haya bulunur
ama, haya biraz uzaklaşıverince onun yerine ben hakim olurum,
dedi.
Üçüncü zulmet de aynı soruları şöyle cevaplandırdı :
- Benim adım HASED'dir. Allah ve Resfılü beni hiç sevmezler. Hatta (Hasedcinin hasedinden Rahbil-Felak olan Allabu aziın-üş-şana sığınırıın.) buyurulmuştur. Mekanım, insanların kalpleridir. Benim girdiğim kalplerin sahipleri, insan şeklinde birer canavar oluverirler. Yapmayacağım dena'at ve işletmeyeceğim kabahat yoktur. Benim girdiğiın kalpler, nazargah-ı
ilahi olmaktan çıkarlar, Rahmet-i ilahiyyenin zuhur ettiği mahal olan o kalp, kin, nefret, kıskançlık, çekememezlik, düşmanlık evi ve şeytan makarn haline gelir. Bütün kuilara zarar erişınesi en büyük emelimdir. Benim içinde bulunduğum kalp ve
o kalbin sahibi için için, sinsi sinsi yanan bir oduna benzer.
Ka'inatın helak olmasını isterim, dedi.
Adem aleyhisselam ona da çıkıştı :
- Sus, yalan söyleme! dedi. Kalpte merhamet bulunur.
Zulmet, diğerleri gibi cevap verdi :
- Evet, doğrudur, merhamet bulunur ama, merhamet bir
an için ayrılıverirse, ben hemen o kalbe hakim olurum, dedi.
Arif olan, bu yazdıklarımızdan ibret alarak tevazu sahibi
olur, nerede ve kimden olursa olsun hak kelamı duyunca kabul eder, evvelinin ne olduğunu ve sonunun neye varacağını düşünür, gözyaşlarıyla Rabbinden tevfik ve inayet dilerse, kibir
illetini tedaviye muvaffak olur. Mevlayı müte'al, sana ve bana
hidayet buyursun (Amin).
Nefsin kötü ve çirkin sıfatlarından birisi de HASED hastalığıdır deıniştik. Bu korkunç illetten, Rabbim cümlemizi koEnvar-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 26
- 402 -
rusun, yirminci asrın sonlarına yaklaştığımız bugünlerde bile
hala sebep ve nedeni bilinmeyen, çaresi ve tedavisi bulunamayan kanser hastalığı gibi bir marazdtr. Hased, insanların sol
memeleri altında bulunan ve bir çam kozalağını andıran kalplerinde karargahını kurar ve nazargah-ı ilahi olan o kutsal uzvu
mahv-u perişan eder. Bir ağacın içindeki mini mini kurtlar,
onun koca gövdesini nasıl yavaş yavaş kemirir ve bir gün yere
devirirse, hased de aynen böyle kalbi delik deşik eder. İçinde
bulunduğu kalbin sahibine asla rahat ve huzur vermez, baktığı
her güzel şeyden tiksinen, gördüğü her iyi şeyden iğrenen, hiçbir şeyden zevk ve lezzet almayan ve safa bulmayan huysuz, tedirdin, dirliksiz ve geçimsiz bir insan haline getirir.
Hased, sinsi sinsi, için için yanan bir ateş gibidir. Ateş nasıl değdiği heryeri yakar ve mahvederse, hased de sahibini aynen öyle yakar ve bitirir. Kıskançlığı ve çekemediği kimselerin
başlarına bir felaket gelince biraz rahatlar ve sakinleşir gibi
olursa da, o felaketzedeye birisi yardım eli uzatınca. tekrar alevlenir, yanınağa ve yakınağa devam eder. Hasedçi, neye hased
etmişse onun yok olmasını ister. Bunu sağlayıncaya kadar yapmayacağı kötülük, göze almayacağı aşağılık, başvurmayacağı
bayağılık kalmaz. Onun için hased ettiği zaman hasedcinin şerrinden Allahu teala'ya sığınınaktan başka çare yoktur. Hasid
yani hasedçi, ne kendi rahat eder, ne de başkalarına rahat yüzü gösterir.
Bir de GIBTA vardır ki, başkalarının sahip oldukları ni'
met ve fazile te insanın kendisinin de nail olmasını dilemesidir.
Bu hal şeri'at ehline caiz ise de, hakikat ehli için asla cevaz yoktur. (HASENAT-ÜL-EBRAR SEYYİ'AT-İL-MUKARREBİYN) denilmiştir. Yani, şeri'at ehlinin hasenatı, hakikat ehlinin seyyi'atı gibidir. Gıbta, her ne kadar hased gibi değilse de, kulun bulunduğu mevkiinden razı olmadığı gibi de yorumlanabilir. Hakikat ehli, Allah u teala' dan ve onun bahş ve ihsan buyurduğu
herşeyden razı olur ve ancak bu suretle Hak rizasma talip bulunur. Oysa, başkasının ni'met ve faziletine özenrnek ve onun
kendisinde de bulunmasını arzulamak, Hakkın verdiklerine ra-
- 403 -
.
zı olmamak anlamına gelmez mi? Daha korkuncu, Allah u teala'
nın verdiğine razı olmamak, Allah u teala' dan da razı olunmadığı gibi bir tehlikeyi göze almak değil midir ? Bunun içindir ki,
hakikat ehli: (Gıbta, şeri'at ehline caiz, hakikat ehline caiz değildir .. ) demişlerdir. Hakikate talip olanların bunu gözden uzak
tutmamaları gerekir. Bazı ehl-i hakikat, madde ve madde ile
ilgili şeylerde gıbtayı kat'iyyen caiz görmemişler ve fakat faziı
lette, ibadette ve insanlıkta gıbta etmeğe ruhsat vermişlerdir.
Ey ehl-i Hak! .. Hasid, yani hasedçi hased ettiği zaman yaptığının kar ve zararını düşünmez. Hased ettiği kimsenin helak
olmasını ister ve buna muktedir olamayınca kendisini helak
eder.
Şimdi aniatacağım hikayeyi can kulağı ile dinle! ..
H i KAYE
Hz. Musa aleyhisselam zamanında, bir mahallede iki kör
vardı. Bunlardan birisi hasid kişiydi ve bu hasetçi kör gece ve
gündüz Rabbine dua Eıder ve :
- İlalii! .. Sen neye kadir değilsin, lutfen benim gözlerimin nurunu iade buyur, diye yalvarır yakarırdı.
·
Evet, böyle dua eder, yalvarır ve yakarırdı ama, arkada·
şma da hased eder, fakat bunu belli etmezdi. Birgün, Hz. Musa aleyhisselam Tur-u Sina'ya gittiğinde, Hak celle ve ala şöyle buyurdu :
- Şu mahallede, gözleri görmeyen bir kulum, gece ve gündüz gözlerinin nurunun iadesi için dua ediyor. Kendisine söyle, diğer kör arkadaşının yalnız bir gözünün açılması için de
bana dua etsin, onun iki gözünü açayım.
Hz. Musa aleyhisselam, emr-i eelil-i ilahiyyi yerine getirmek üzere bulundukları mahalleye geldi ve o hasedçi köre durumu anlattı. Hasedçinin yüz hatları gerginleşti, kaşları çatıldı, dudakları titrerneğe başladı, beti benzi soldu ve gayr-i ihtiyari haykırdı :
- 404 -
Hayır!.. Ne onun bir gözü açılsın, ne de benim iki gözüm, istemiyorum. Tek o kör kalsın da ben de kör olarak yaşar
giderim, dedi.
Bir yerde ki, hased hükümrandır;
O yerde ziya yı hak niliandır ...
HiK AYE
Şeytan, Fira'unu ziyarete gitmişti. O esnada, Fira'un da hamamda yıkanıyordu. Şeytan, hamamın kapısını vurdu ve içeriden (Kim o?) diye cevap alınca girerek Fira'una takıldı:
- Hem herkese kendini (Ben, sizin yüze Rabbinizim!) diye
tanıtıyorsun, hem de kapının önünde kimin bulunduğunu bilemiyor (Kim o ?) diye soruyorsun, dedi. Fira'un cevap verdi :
- Ne ben o dediğinim, ne de sen kudret sahibisin. Ben
menfaat ve saltanat için, sen de Adem'e secde etmeyerek Allah'a
asi oldu�undan rahmetten kovulduk. Sen, şimdi onu bunu bırak da bana söyle bakalım: Yeryüzündeki kullar içinde senden
ve benden daha asi ve günahkar malıluk var mı?
Şeytan, hemen cevap verdi:
- Evet, dedi, vardır. Benim bir koca-karı yoldaşım, daha
doğrusu uşağım vardır. Bir çok işlerimi ona gördürürüm. Ben
cin şeytanıyım, isti'aze ve besıneleden kaçarım. Oysa, benim
uşaklarım olan ademoğulları ne (E'uzü) den ne de (Besmele)
den kaçmazlar, onun için de ısmarladığım her · işi rahatlıkla yaparlar. Hatta, onların yaptıkları kötülükleri yapmak için ben
Allah'tan korkarım. Oysa, onlar ne Allah'tan korkarlar, ne de
azabı ilahiyyeden yılarlar ve gözlerini kırpmadan kendilerine
emrettiğim her işi, her kötülüğü, her haksızlığı rahatça yaparlar. O koca-karı yoldaşım geçenlerde bana dedi ki :
- Ey şeytan! .. Senin bir çok mühim işlerini yüz aklığı ile
gördüm. Şimdi, benim de sana bir işim düştü.
Söyle bakalım, dedim. Yapabileceğim bir şey ise yapanm.
- 405 -
- Şu karşımızda oturan komşumuzun üç inegı var. Akşamları memeleri dolmuş eve dönüyorlar. O komşum da sağıp çoluk çocuğu ile afiyetle yiyorlar ve hatta komşulara da ikram ediyorlar. Buna hiç dayanamıyorum, ne olursun bir fırsatını bulup komşumun ineklerini bir yardan aşağı itiver, üçü de
gebersin gitsin, gözlerim görmesin dedi. Komşusunun kendisine de süt verip vermediğini sordum. istese hergün verdiklerini,
fakat içi götürmediği için istemediğini söyledi. Kendisine şöyle bir tekiifte bulundum :
- Fikrinden vazgeç, komşunun ineklerini öldürmeyelim,
ben sana onlardan daha besili, daha fazla süt veren altı tane
inek temin edeyim, senin ineklerin daha fazla olduğundan, daha fazla süt alır ve komşunu kıskanmaktan da kurtulursun, dedim. Bana çok kızdı, büyük bir hırs ve hiddetle bağırdı:
- Ben, senden komşumun ineklerinin yok edilmesini istiyorum, dedi. Komşumun ineklerİnİn yok olması, altı inek sahibi olmaktan bana daha zevkli gelir ve daha çok hoşuma gider.
Ey Fira'un! İşte, o hasedçi koca-karı var ya, o senden de
benden de daha asi ve günahkar, daha alçak ve daha şerlidir,
'diyerek şeytan kaybolup gitti.
HiK AYE
Geçenlerde, Aksaray' da yeraltı geçidinde dükkanı yanan
birisine rastladım. Teselli etmeğe hazırlanırken, onun büyük
bir sevinç ve neş'e içinde olduğunu görerek şaşırdım :
' - Geçmiş olsun, dedim. Herhalde senin dükkanın yanmadı değil mi? ·
- Yanmaz olur mu, yandı. ..
- Öyle ise dükkanın sigortalı idi ve yanan malının karşılığını sigortadan sana ödediler.
- Yok canım sigorta lı filan değildi.
- Affedersin ama, dükkanın yandığı ve sigortalı da olmadığı halde, bu kadar sevinçli ve neş'eli olmanı pek anlayamadım.
- 406 -
Bana rakip olan komşumun dükkanı da yandı da, onun
için seviniyorum, demez mi?
Rabbim, cümlemizi bu çeşit hasetçilerin şerlerinden hıfz-u
emin eylesin. (Amin).
HiK AYE
Hak velilerinden bir zatı şerifin dükkanının da bulunduğu çarşı tamamİyle yanmıştı. Kendisine :
- Çarşı tamamen yandı ama, senin dükkanına hiçbir şey
olmadı ve :kurtuldu, dediklerinde gayr-ı ihtiyari :
- El-hamdü lillah, diyiverdi.
Fakat, derhal hatasını anladı. Öyle ya, herkesin dükkanı
yanmış, bütün komşuları zarar görmüş iken kendi dükkanının
kurtulmasına sevinip hamdettiğinden dolayı tam kırk yıl, evet
tam kırk yıl Cenab-ı Haktan af ve mağfiretini diledi.
Erbab-ı fazl-ü hüner olmazdı mu'teber,
Herkes cihanda olsa eğer sahib-i h üner ...
İşte, hasedçi ile ihlas sahibi bir mü'min arasındaki fark
budur. Hasedçi, başkalarının elindeki ni'metin yok olmasını ve
hatta onlara sahip bulunanların da mahvolmalarını ister. Bu
hırs ve arzusu öylesine şiddetlidir ki, sonucun kendi aleyhinde
olması dahi onu bundan caydıramaz. Onlar için, herşeyin yalnız kendilerine ait olması ve bu mümkün değilse ne kendilerine ne de başkalarına kalmaması önemlidir. Halis bir mü'min
ise, başkalarının gördüğü zarar karşısında kendisinin zarar görmediğine hamdettiğinden dolayı kırk sene tövbe ve istiğfar
ediyor. ·
Hased illetinden kurtulabilmek için tek çare, Allahu teala'nın bahş ve ihsan buyurduğu her türlü ni'metlere kanaat ve
şükretmek, dünya hayatında daima kendisinden yukarıda ve
üstün refah seviyesinde olanlara değil, daha azıyla yetinen sabırlı fakiriere bakmak ve içinde bulunduğu şartlarla yetinmek-
- 407 - /
tir. Kanaatin, bitmez, tükenmez bir hazine olduğunu hiçbir zaman batırdan çıkarmamalı ve Allahu teala'dan tevfik ve hidayet niyaz etmelidir.
Sakın ümidini kesme, rızkın gelir elbet Hak'tan,
Düşün kendini ey gafil, seni var eyledi yoktan ...
Seyyid-ül-enam aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyeti ves-selam
efendimizin nübüvvetini inkar eden ehl-i kitap, o zat-ı akdese
hased etmelerinden dolayı rahmet-İ ilahiyyeden mahrum kalmışlardır.
Hasid, hasedinin cezasını hem dünyada, hem de ahirette
mutlak görecektir. Üstelik, bu unulmaz illetinden ötürü dünyada mahrum kalacağı gibi, ahi ret hayatında da hüsrana uğrayacak, dünyada hased ateşiyle yandığı gibi ahirette de cehennem ateşi ile cezalandırılacaktır .
Hasid, gözüyle herşeyi, her güzelliği yıkabilir. Kem nazar,
deveyi kazana ve insanı mezara iletir. Hasedçilerin şerlerinden
Allahu teala'ya sığınınaktan başka çare yoktur.
Hasedçi, kem nazarıyla herşeyi imha ettiği gibi, salih kişiler de iyi ve güzel nazarlarıyla herşeyi ihya ederler. Birincisinden salgın hastalıktan kaçareasma kaçmalı ve ikincisine yani
salibierin ve hak velilerinin nazariarına mazhar olabilmek için
can atmalıdır. Allahu teala'nın rahmet nazarına mazhar olanlar ise, hiç azap görmezler. Allahu azim-üş-şan, bir kuluna merhamet nazarıyla nazar buyurursa, o kul ebediyyen azaptan kurtulur. Ashabı kirarn Resul-ü zişa:ıın nazarına mazhar oldukları
için kıyamete kadar saygı ve mir.netle yad edilecekler, ümmet-i
Muhammed tarafından ta'ziz ve tekrim olunacaklardır.
H i KAYE
Zamanın kanunları gereğince ölüm cezasına mahkum edilen bir bahtsızın cesedi, halka ibret olması için darağacında sallanıyordu. Hz. Cüneyd-i Bağdadi (Kuddise sırruh) oradan na-
- 408 -
sılsa geçti ve o kutsuz kişinin hazin akibetine müteessir olarak,
ona nazar-ı merhametle uzun uzun baktı. O gece, Bağdat ilinin
ma'neviyyat yönünden ileri gelenleri, darağacında can veren o
kimsenin affa mazhar olduğunu ve cennete girdiğini gördüler.
Hayret ve taaccüple kendisinden sordular. Nasıl olmuştu da,
böyle bir ağır ceza ile ahirete intikal eden birisi affı ilahiyye
mazhar olabilmiş ve cennete girmişti. idam malıkumu olan zat,
kendilerine :
-. Haklısınız, ben aslında affa ve cennete layık bir kul değildim. Darağacında hüküm infaz edilerek, cesedim halka ibret için bekletilirken, oradan Hak velilerinden Cüneyd-i Bağdadi hazretleri geçti ve halime acıyarak bana merhamet nazarı
ile baktı. İşte, o zat-ı akdesin merhamet nazariarı affıma ve
cennete ginneme sebep oldu. Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri bana şöyle hitap buyurdu: «Has kullarım olan Veli'lerimin
merhamet nazarına mazhar olanlara, azap etmem. Seni, o Veli'
nin nazar-ı merhametine bağışladım, affıma ve mağfiretime layık kıldım, gir cennetime ... » Bu şekilde, Hakkın hltüf ve keremine nail oldum, dedi.
Ey Ehl-i iyman :
Bir Hak Veli'sinin merhamet nazanna mazhar olan affa uğrar ve cennete girerse, yerlerin ve göklerin sal:ıibi olan Allahu
teala'nın ve Rahmeten lil-alemiyn olan Resul-ü mücteba'nın rahmet nazariarına mazhar olanların erecekleri dereceleri sizlerin
İrfanımza terkederim.
Erişirse inayet yar elinden,
Halas olur kişi ağyar elinden ...
Nefsin kötü ve çirkin sıfatlarından birisi de GAZAP = ÖFKE'dir demiştik. Gazap, deliliğin bir şubesidir. İnsan, öfeklenince aklı başından gider ve kişi gerçekten deliden farksız bir
hale gelir. Bu çok korkunç ve kalıredici illet, insanı dünya hayatında kalır-u perişan ettiği gibi, ahirette de kalıreder ve ebediyyen narda bırakılabilir. Bir kimseye, odalar dolusu altun ve-
- 409 -
ya gümüş verilse, büyük servetler bağışlansa veya kendisine en
korkunç azap ve işkenceler yapılsa, dininden ve İyınamndan
dönmeyebilir. Fakat, gazaplanır, haklı veya haksız bir mes'eleye .öfkelenirse, kendisini kaybeder ve büyük servetiere feda etmediği, korkunç azap ve işkencelere tahammül ederek terketmediği din ve iymanını, ağzından öfke ile kaçıracağı bir söz veya yapacağı çirkin bir hareketle bedavaya verir ve kafir olabilir. Onun için atalarımızın: (ÖFKE İLE KALKAN, ZARARLA
OTURUR.) sözünü hiçbir zaman unutmamak lazımdır.
GAZAB'ın karşılığı HİLM'dir, yani yumuşak başlılıktır. Gazab, ne kadar mezmum, çirkin ise hilm de Allahu teala indinde
o kadar makbul ve memduhtur. Gazabını, yerinde ve sırasında .
hilmi ile birleştiren bahtiyar kullarda İZZET zuhura gelir. Ancak, kişi bu izzeti kendi nefsine değil; dinine, iymanına, Allah
ve Resulüne vermelidir. Zira, izzet ancak ve yalnız Allah ve Resulünün, islam dininin ve iymanın hakkıdır. Gerçek mü'minler,
kafidere karşı izzetli ve mü'min kardeşlerine karşı zilletli olmalıdır. Düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanın
kardeş olduklarını beyan ve ilan buyurduğu gerçek mü'minler,
birbirlerine karşı son derece merhametli, şefkatli, insaflı ve
halim olurlar ve yalnız savaş meydanında kafidere karşı hakkı
ve hakikati savunmak için şiddetli ve fakat yine de insaflı olurlar ki, böyle davranmaları iymanlarının alametidir.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, FETiH sure-i celilesinde Rahmeten lil-alemiyn olan Resul-ü zişanın maiyyet-i seniyyelerinde bulunmak ve nazar-ı iltifat-ı peygamberiyye mazhar olmak bahtiyarlığına eren kutlu ve mutlu kişileri, böyle tarif ve
tav s if buyurmak ta ve medh-ü sena etmektedir.
Buraya kadar anlattıklarımızı özetleyecek olursak, .kamil
mü'min olanlar öfkelerini yenerler ve onu hilmieri yani ağırbaşlılık ve yumuşak huylulukla birleştirirlerse din ve iyman yönünden büyük bir izzete nail olurlar. Ma'azallah, bunun aksi
olarak öfkelerini kibirleriyle birleştirirlerse, dinden İyınandan
yoksun kalır ve hayvan derekesine düşer, vahşet ve dehşetleri
bakımından hayvanlardan da aşağı durumda kalırlar. Kamil
mü'minler, gördükleri haksızlık ve kötülüklere karşı haklarını
- 410 -
müdafaa etmekle beraber, bu haksızlık ve kötülükten dolayı
öfkeye kapılmazlar, öfkelerini yener ve yutarlar, gerekirse suçluyu bağışlar ve hatta ona ikramda bulunurlar ki bu da iymanlarının kemaline işarettir. Onlar, bilirler ki Allahu teala muhsin yani iyilik eden kullarını sever.
H i KAYE
Hz. Bayezid-i Bestarnİ (Kuddise sırrt.ıh) efendimize edepsizin birisi öfkelenmiş ve kırılası elinde bulunan asa ile mübarek başına öyle bir vurmuştu ki, asası kırılmıştı. Bayezid-i Bestarnİ hazretleri, ona yeni bir asa gönderdi ve :
- Başımızda kırılan asasını böylece tazmin etmiş olduk,
buyurdu.
Yine Bayezid-i Bestami (Kuddise sırrah-üs-sami) hazretleri, aleyhinde ulu-orta konuşan birisine de bir çömlek bal göndermiş ve :
- Günahımızı alıp, duruyor, bu hareketi karşılıksız kalmasın, bu balı afiyetle yesin. Aleyhimizde konuşmasına bir diyeceğimiz yoktur, dilediği yerde ve dilediği gibi konuşabilir, diye de haber göndermişti.
H i KAYE
İbrahim Edhem (Kuddise sırruh) efendimizin de hazır bulunduklar:ı bir mecliste, padişah saraylarından, mimari zarafet
ve güzelliklerinden, mefruşatının zenginliğinden, ihtişamından
bahsediliyordu. ""Bu işlerden anladığı sözlerinden belli olan bir
zat, o muhteşem yapılara ait tafsilat veriyor, özelliklerini ve
güzelliklerini anlatıyordu. Bu konuşmaları, dikkat ve ibretle
dinleyen İbrahim Edhem hazretleri, civarda bulunan bir mezarlığı göstererek şöyle buyurdu:
- Medhettiğiniz, ihtişam ve azametini anlata anlata bitiremediğiniz o saraylar yakında harap olmağa mahkılmdur. Asıl,
imar ve tezyİn edilmesi gereken işte bu mezarlardır. O mezar-
- 41 1 -
lar ki, ya cennet bahçelerinden bir bahçe veya ma'azallah ce·
hennem çukurlarından bir çukur olabilir. Binaenaleyh, kişi bu
fani ellernde fani ma:ı;nureler bina ve inşa etmek yerine, o ebedi
makamını zikrullah ile salih arnellerle süslemeğe çalışırsa, daha akıllı ve daha tedbirli hareket etmiş olur, dedi.
Mecliste bulunan yüksek rütbeli bir asker, hazretin bu irşadını değerlendiremedi, ülkenin padişahına ta'riz ettiğini zannetti ve İbrahim Edhem hazretlerinin mübarek yüzüne kuvvetli bir tokat vurarak :
- Bu softalar da her işe burunlarını sokarlar, akıllarının
ermediği her işe karışırlar, dedi.
Hazır bulunanlar, kendisini ikaz ettiler :
- Aman, ne yaptığının farkında mısın? dediler. Yüzüne
şiddetle vurduğun ve aleyhinde bulunduğun bu zat-ı muhtercm,
bizim eski padişahımızdır. Bugün, tahtta oturan sultanımızın
da peder-i alileridir. o bir veliyyi a'zamdır, gönüller sultanıdır.
Tokat vuran zat, h�tasını anladı ve can derdine düşerek
hazretin ayaklarına kapandı ve özür diledi :
- Lütfedip beni bağışlayınız efendim, dedi. Zat-ı arifanelerini tanıyamadım, büyük bir suç işledim. Beni af buyurun ve
bu kötü davranışımı hanedanımza olan sadakatime ve hakikatleri görüp anlayamamak hususundaki hamakat ve cehaletime
bağışlayınız.
İbrahim Edhem hazretleri, o zatı omuzlarından tutarak
kaldırdı ve yüzüne gülümseyerek :
- Özrünüzü kabul ve sizi affettim, bu hareketinizden dolayı size hiçbir fenalık erişmeycceğini temin ederim, buyurdu.
O zat, hazretin bu ulüvvü cenabı karşısında ağlamağa başladı ve gözyaşları arasında :
- Suçumu bağışlayarak beni affettiğinizi söylemeniz, dünya hayatı ile ilgili ve bu fani alemdeki muhakememizin tecellisidir. Oysa, asıl suçum ahiret hayatına taalluk eder. Dünyada
beni affettiğiniz gibi, ahiretle ilgili hakkınızı da lutfen helal
ediniz, dedi.
İbrahim Edhem hazretleri, o zatın yüzüne şefkat ve merhametle bakarak şöyle buyurdu :
- 412 -
Evladım, senin ahiretle ilgili hakkın, benimkinden üstündür. Zira, bana tokat vurduğun zaman, elin mutlaka benim
yüzümden daha çok acınııştır. Onun için, lutfen sen bana hakkını helal et ...
Veli olmaz kişi taşlanmayınca,
Siva endişesinden boşlanmayınca,
Söğütte olur mu hiç tatlı elma?
Yarılıp, sartlıp aşlanınayınca ...
Ne kadar aklı çok olsa kişinin,
Okumaz hocaya başlanmaymca ...
Çocuk balij�, hem de akll olur mu?
Nice yıllar geçip yaşlanmaymca ...
Amel çokluğuna hiç itibar yoktur,
Kulundan Halıkı hoşlanmaymca ...
Ey öfkeleri burunlannın ucunda dolaşanlar. .. Ey olur olmaz nedenlerle şuna buna bulaşanlar. .. Öfkelerine mağlup olarak rastgele herkesle dalaşanlar ... Ey zikir, şükür, fikir yerine
dilleriyle sövüp saymaya alışanlar. .. Bu anlattıklarımı masal
gibi okuyup geçmeyiniz, kıssadan hissenizi alınız, öfkenize
mağlup olarak hayvan derekesine düşmeyiniz... Affı öğreniniz
ve affediniz ki, Allahu teü.la da sizleri affeylesin, öc alınağa kalkışmak insanlık değildir, kişi bağışlamasını bilmelidir, bağışlarsan bağışlanırsın, Allah sana (KULUM!) desin, Resul-ü mücteba seni ümmetliğe kabul buyursun da (BU BENİM ÜMMETİM!) desin. Allah'a kul ve Resulüllah'a ümmet olanlar, iki cihanda da aziz olurlar. Buna layık olmayanlar ise, hem bu fani
alemde hem de ebedi ahiret aleminde zelil ve perişan kalırlar.
Yukarıda kıssalarını nal< !ettiğim zevat-ı zevil-ihtiram, bakınız
asırlar ötesinden günümüze kadar nasıl hürmet ve ta'zi�le yad
ediliyorlar.
'
Ey sadık mü'min, ey ehl-i aşk! ..
Kendinü:e süslü kabirler hazırlamayınız. Kendinizi, kabre
hazırlayınız. Gafiller, yalnız kabirierinin üs tünii 3üslerler, renk
- 41 3 -
renk mermerlerle, oymalarla, yazılarla, sütunlada kabirierinin
dışlarını pırıl pırıl yaparlar, ama içinin ne kadar karanlık ve
dehşet verici olduğunu as)a hatırlamazlar. Kamiller ise, kabirlerini zikrullah ile, ibadet ve ta'atle, güzel ahlaklarının semeresi olan iyiliklerle, salih arnellerle süslemeğe çalışırlar, kalplerine merrnerierin ihtişamını değil, aşkullah, muhabbetullah ve
muhabbet-i Resulüllah'ı doldururlar, günün birinde nasılsa kırılacak mermerlerden, solacak yaldızlardan değil, Allahu teala'
nın sonsuz kerem, rahmet ve mağfiretinden meded umarlar.
Bilirler ki, dışından çok içi süslenen kabiderinde önünde sonunda arnelleriyle başbaşa kalacaklardır.
Evet, dünyanın son ve ahiretin ilk durağı olan kabre yerleştirilip üzerine acele acele toprak dolduran sevdiklerimiz ve
saydıklarımızın ayak sesleri uzaklaşmarlan MÜNKER ve NEKİR adlarında iki melek gelir ve kişiye arnellerine göre muamele ederek sorular sorarlar :
- Rabbin kimdir?
- D inin nedir?
- Kitabın hangi kitaptır?
- Peygamberin kimdir?
- Kıblen neresidir?
- Mü'minler neyin olurlar?
Kendisini, dünya hayatında iken kabre hazırlayanlar, bu
sorulara büyük bir kolaylık ve rahatlıkla cevap verirler :
- Rabbim, alemleri yoktan var eden Allahu azim-üş-şandır. Dinim -El-hamdü lillah- din-i islamdır. Kitabım, semavi
kitapların sonuncusu, yüz suhuf ve üç büyük kitabın özü ve özeti olan Kur'an-ı azim-ül-bürhandır. Peygamberim, �ahmeten
lil-alemiyn, şefi-ul-müznibiyn ve seyyid-ül-mürseliyn olan Allah'
ın sevgilisi Hazret-i Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve
sellemdir. Kıblem, Beytullah olan Ka'be-i muazzamadır. Mü'
miuler ise kardeşlerimdir.
Kendilerini kabre hazırlamaksızın, kendilerine süslü ve
muhteşem kabider hazırlayanlar, baş uçlarına altun yaldızlarla adlarını yazdırıp 1 mezar taşlarına iftihar vesilesi olarak süla-
- 414 -
Jelerinin asaletini kazdıranlar, on binlerce lira harcayarak dışını özene bezene süsleyenler ise, o kabir çukuruna girince aldandıklarını hemen anlarlar, kabiderinde ne tevhid, ne zikir,
ne namaz, ne oruç, ne hayır, ne hasenat bulunmadığını farkederler, dünya kadar servetleri, kamyonlar dolusu kitapları,
hepsi dünyada kalmış, üniversite diplomaları, doktoraları bulunduğu halde bu sorulara c�vap veremezler, çeneleri kilitlenir,
dilleri tutulur ve ağızlarını bile açamazlar.
Rütbe ve servetlerinin, makam ve etiketlerinin hiçbir faydası olmadığını, oğullarının, kızlarının, hayat arkadaşlarının,
tanıdıklarının ve sevdiklerinin kendilerine yardıma gelemeyeceklerini anlarlar ama neye yarar? O kabir, kendileri için lüks
bir fırından farkı olmayan bir yerdir, dışı gayet süslü ve ma'
mur ve içi ateşle do�u bir kümbet haline gelir.
Gel ey kardeş öğüdümü sen dinle,
Ahirete azık götür elinle,
Ne yaparsan o gidecek seninle,
Doğan ölür, kimse kalmaz dünyada ...
Bu soluklar birgün çıkmaz olacak,
Üzerine ergeç toprak dolacak,
iki melek gelip soru soracak,
Oğlun, kızın kimse gelmez imdada ...
Huzur-u fa'iz-in-nur-u Cenab-ı Falır-i risaletmeab'a girebilmek mutluluğuna erişen bir zat sordu :
- Ya Resulallah! .. Bana, nasihat ey le ...
İki cihan serveri saadetle buyurdu :
- Gazablanma! . . (Öfkelenme).
O zat tekrar niyaz etti :
- Ya Nebiyyallah! .. Bana nasihat ey le ...
Rabib-i edib-i Kibriya, saadetle tekrar buyurdu :
- Gazablanma! ..
Aynı zat, ağlayarak yalvardı :
- Ey AHalı'ın Habib'i, ey gönüller tabi bi! .. Lutfet, bana
nasihat ey le ...
- 415 -
Rahmeten lil-alemiyn efendimiz saadetle buyurdu :
- Gazabianınal ..
Dikkat ediniz aziz mü'minler! .. Muhbir-i sadık aleyhi ve
alihi selamullah-il-Halık efendimiz hazretleri, kendilerinden nasihat niyaz eden bir zata üç defa (Gazablanma = Öfkelenme!)
buyurmuşlardır. İnsaf ile düşününüz, bundan daha veciz bir
nasihat olabilir mi? Evet, gazap yani öfke insanı dinden ve iymandan çıkarır. İnsana insanlığını unutturur, hakkı terkettirir
ve batılı tutturur ... Öfkenin, insan sağlığına da zararı vardır.
Öfkelinin tansiyonu yükselir, kalp atışları sıklaşır, safra kesesi
kana karışarak rengi sararır, şeker hastası olur, kalp hastası
olur, akıl hastası olur. Daha nice nice sayılamayacak kadar çok
felaket ve musibetlere düçar olur. Başkalarını ezip üzmekle,
kırıp geçirmekle kalmaz, kendisi de mahvolur, dünyası perişan ve ahirette de büsran içinde kalır. Onun için, insan kinini
dine, gazabını bilme, cehlini ilme çevirmeli, insan olmağa hem
de kamil insan olmağa özenmelidir. Yoksa, bayrı şerden ayırdedemeyen, gazabın ve bilmin nerelerde gerektiğini bilmeyen,
neye evet ve neye hayır diyeceğini kestiremeyen kişi cahil ve
naclandır ves-selam ...
Gazap illetinin çaresi ve şifası İSTi'AZE etmek, yani Allabu sübhanehu ve teala hazrederine sığınmaktır. Bu sebeple, öfkelenen kimse herşeyden önce E'ÜZÜ BiLLAHi MiN-EŞ-ŞEYTAN-iR-RACiYM demelidir. Ancak, bu kudsi kelimeyi, duyarak, içten ve gönülden söylemelidir. Öfke yatışmazsa, eğer oturuyarsa ayağa kalkmalı, ayakta ise oturmalı, yine yatışmazsa
hemen abdest almalı ve namaz kılmalı, yine yatışmazsa sağ yanı üzerine yatmalıdır.
Bu arada, öfkelenilen kimsenin de bir insan olduğu, onu
da sevenler ve sayanlar bulunduğu düşünülmeli, kendisine karşı yapılan ve öfkelenmesine sebep olan suçu veya hatayı insanın kendisinin de işleyebileceği Ye başkalarını kızdırıp öfkelendireceği hatırlanmalıdır. Öfkesini yenenleri Allahu teala'nın seveceğini va' dettiğini akla getirmeli, kendisini öfkelendirenleri
bağışlarsa, kendisinin de Rabbini gazaplandıracak bir fiil irti-
- 416 --
kap ettiği zaman bağışlanacağını da gözönüne getirmelidir. Cenab-ı Hak, sizlere ve bizlere hidayet ve inayet buyursun (Amin
bi-hürmeti Ta-Ha ve Ya-Sin ... )
Nefsin kötü ve çirkin sıfatlarından birisi de HUBBU CAH
= MAKAM SEVGiSi'dir demiştik. Makama muhabbet de, insanı helak edici ve büsranda bırakıcı bir illettir. Tarih sahifelerinde korkunç ve kanlı izler bırakan, hırs ve saltanatları uğruna döktükleri mazlum kanları içinde isimleri lanet ve nefretle
asırlarca anılan, sözlerinin edildiği yerlerde bile zulüm ve vahşetleri leş gibi kokan bir çok zalimler, makam, hırs ve sevgisi
yüzünden bu feci a].(ibete düşmüşlerdir. insanlık tarihinin ibretle ve dehşetle hayat hikayelerini yazdığı bu canavar ruhlu
insanların, mahşerde Nemrud'larla, Fira'unlarla ve isimlerini
anmak dahi insana tiksin ti veren diğer zalimlerle cehenneme
atılacakları muhakkak ve mukadderdir.
Makam sevgisi illetine düçar olan kişinin, bu uğurcia işleyerneyeceği babaset ve göze alamayacağı rezalet ve denaat yoktur. Şeytanın bile akıl ederneyeceği binbir çeşit hiyle, dalavere
ve palavra ile işbaşma geçer ve o makamı elinden kaçırmamak
için hiçbir fedakarlıktan çekinmezler. Babasını ve hatta öz evladını katlettirmekten çekinmeyen bu alçaklar, işgal ettikleri
makamcia kalabilmek için binlerce ocağı söndürmekten, onbinlerce ma'sumu yetim ve öksüz bırakmaktan perva etmezler.
Kendilerinden daha kuvvetli olanlara yaltaklanarak, kendilerinden zayıf olanları ezip kırarak şeref, haysiyet, namus ve vicdan mefhuinlarını hiçe sayan bu canavar ruhlu insanlar, gerekirse kendi ırz ve iffetlerini ve hatta kendi millet ve memleketlerini yabancılara peşkeş çekmekten kaçınmazlar. Onların taptıkları makamlarıdır ve o makam kendilerine adeta bir put olmuştur, o puta taparlar, o puta kul ve köle olurlar. Onun için,
makam sevgisi illetine tutulanlarda din ve iyman da bulunmaz.
Sureta dindar görünseler bile, bütün fiil ve hareketlerinde olduğu gibi bu görünüşlerinde de samirniyetten eser yoktur. Makamın sevgilerinin gerektirdiği için dindar görüprnek isterler ve
kendilerini öyle gösterirler. Oysa, din, ve iymandan zerre kadar
- 417 -
nasipleri olsa, Allahu teala'ya ve ahiret gününe inançları bulunsa, bir makam uğruna bu derece fedakarlık yapabilirler mi?
Ebu-Cehil, Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin hak ve gerçek peygamber olduğunu elbette herkesten
iyi bilenlerdendi. Fakat, makamını ve Kureyş kabilesi üstündeki hüküm ve itibarını yitirmemek için iki cihan serverine iyman getirernemiştir.
Fira'un, kahinierin haber verdiği çocuğu bulabilmek ve rakibinden kurtulabilmek, makamında tek ve müstakil kalmak
için annelerinin kucağından aldırdığı onbinlerce ma'sumu katlettirmiş, ana ve babalarına gözyaşı döktürmüş ve neticede o
gözyaşlarından meydana gelen denizde orduları ile birlikte
mahvolup gitmiştir.
Yezid-i pelid, makamını kaçırmamak için Rabib-i edib-i
Kibriya'nın torunu İmam-ı Hüseyin ve yetmiş iki yaranını Kerbela'da susuz şehit ettirmiş, kıyamete kadar lanet ve nefretle
anıldıktan başka, mahşerde de ebediyyen cehennem ateşinde
azap görmek üzere ateşini bizzat kendisi hazırlamıştır. Keza.
anasının oğlu Zeyyad ibn-i Ebih Kufe valiliği makamı, Ömer
İbn-is-Sa'ad Taberistan valiliği makamı uğrunda Yezid mel'ununun bu korkunç cinayetine ortak olmuşlar ve onlar da efendileri gibi lanete ve nara kendilerini mahkum etmişlerdir. Sinan ve Şimr la'inleri de yine makamlarını muhafaza kaygusu
ile dinlerini dünyaya ve iymanlarını dinara satmışlar ve iki cihanda da büsranda kalarak bütün insanlığa ibret olmuşlardır.
Hangisini sayayım ve hangisini söyleyeyim?
Beyinsiz Nemrud, makam hırs ve sevgisi uğrunda Allahu
teala ile cenge kalkarak helak olmadı mı? İnsanlık tarihi yazılalıdan beri bir çokları makam muhabbeti yüzÜnden hüsrana uğramadı mı? Ama, ne var ki hepsinin de hevesleri kursaklarında kaldı, elleri işledikleri zulüm ve cinayetierin kanları ile
kirlendi, yüzleri kara, halleri harap her biri birer şekilde yastıkları yumruklayıp, tahtaları tırmalayarak ebediyyet alemine
intikal ettiler, lanet ve azap kervanını da peşleri sıra ilettiler.
Envar-üi-Ku iOb, cilt : 2 - F : 27
- 418 -
Neron'lar, Sezar'lar, Dara'lar, Şeddad'lar, kayserler, şahlar, padişahlar, hanlar, hakanlar, paşalar, beyler ve bunlara yaranabilmek için halkı inim inim inleten daha küçük makam sahip·
leri, büyük bir azap ve iztirap içinde o büyük hesap gününü
beklemiyorlar mı?
Asıl makam, makamların en ulusu ve yücesi kulluk makamıdır, kul olduğunu, fani olduğunu, gelip geçici ve bu dünyadan göçücü olduğunu, burada yaptıklarının hesabını bir gün
vermek zorunda bulunduğunu unutmamaktır. Makam, Allahu
teala'nın kuluna bir emaneti, bir vedi'asıdır. Bunu böylece bilenler, emaneti birgün başkalarına devredeceklerinin şu'uruna
varırlar, o makamı Allah u teala'nın ve Resfıl-ü mücteba'nın
emir ve irade huyurdukları mutlak bir adalet ve hakkaniyetle
idare ederler, halka hizmeti en büyük görev bilirler, zalime karşı mazhlmun yanında yer alırlar, zayıfı ve acizi korurlar, makamlarını değil, Allah ve Resulünü severler, o fani makama değil, Allah ve Resulüne bağlanır ve güvenider ve muvakkaten
işgal ettikleri o makamları cennete girmeğe, rizaya ermeğe, cemali görrneğe vesile ittihaz ederler.
Çünkü, onlar bilirler ki işgal ettikleri makamda, kendilerinden önce de birisi vardı ve binaenaleyh ona baki kalmadığı gibi o makam kendisine de baki kalmayacak ve bir gün bir başkasının olacaktır. Bu sebeple, kendilerinden önce gelip geçenlerden ibret alarak, kendileri başkalarına kötü ibret ve örnek
olmazlar. Netekim, tarih sahifelerinde böyleleri de vardır ve
insanlık l:endilerini daima takdir ile anmakta ve hatırasını tebcil etmektedir. Dünya hayatında böylece temiz bir nam ile tatyip olundukları gibi, ahiret hayatında da rahmet-İ ilahiyye ile
taltif olunacakları muhakkaktır.
Makam sevgisi, ne büyük bir felaket ve musibet ise, işgal
ettikleri makamları halka hizmet yolunda kullananlar için de o
kadar büyük bir ni'mettir. Din, dil, cins, ırk, mezhep farkı gözetmeksizin idaresi altında bulunan herkese eşit muamele eden,
hak ve adaletten ayrılmayan, zalimden mazlumun hakkını alan
ve zalimlere göz açtırmayan, ağlayanları güldüren ve sevindi-
- 419 -
ren, çaresizlerin dertlerine derman olmağa çalışan, yetimlere
ve öksüzlere şefkat, dul ve kimsesizlere merhamet besleyen, yaşlı ve kocamışiara destek olan ve bütün bunları kullara yaranmak, övülmek, sevilmek, alkış toplamak için değil, ancak Hak
rizası için yapanlar Hz. Ömer-ül-Faruk'a komşu, Hz. Osman-ı
Zinnureyn'e yoldaş ve Hz. Ali ile sırdaş olurlar. (Rıdvanullahi
aleyhim ecma'ıyn).
Makam sahipleri, ordularını din ve millet düşmanlarına,
kamçılarını ha'inlere ve zalimlere, servetlerini hak yoluna kullanırlar, hak ve adaletten ayrılmazlar ve İstikametten sapıtmazlarsa iki cihanda da aziz ve kerim olurlar. Makam sahiplerinin
böyle davrandıkları devirlerde, milletimiz cihana hakim olmuş
ve üç kıt' ada asırlar boyu hüküm sürmüştür. Sonradan bazı fırsat düşkünleri, birer vesile ile o makamlara geçip oturunca,
şahsi hırs ve menfaatleri uğruna hem memleketi, hem de milleti harap etmişlerdir.
Müslüman Türk milletine layık olan, doğru olan ve doğru
yoldan ayrılmayan atalarımızın izlerinden gitmek, milleti ve
devleti felaketiere sürüklemekten kurtarmaktır.
Cem'eylerse her kim bu dört hasletl,
Hakka ta'zim, halka vardır şefkat!,
Biri iyınan, birisi salih amel;
Din-i mübiyn için bunlardır temel. ..
H i KAYE
Koca Ragıp Paşa, teftiş ve mürakabe maksadiyle tebdil giyinerek bir mahalleden geçerken, küçük bir yavrucağın ağladığını gördü. Çocuk, hem ağlıyor ve hem de yerde bir şey arıyordu. Paşa, yaklaştı ve sordu :
- Oğlum, bir şey mi kaybettin, neden ağlıyorsun?
- Annem bir metelik verdi ve bakkaldan tuz alıp getirmemi söyledi. Parayı kaybettim, bir türlü bulamıyorum. Biz,
fakir bir aileyiz, annem dul ve ben çalışamayacak kadar küçü-
- 420 -
gum. Kaybettiğim para başkalarına belki bir şey ifade etmez
ama, bizim için kıymetlidir. Üstelik, parayı kaybettiğim için annem beni döver.
- Üzülme evladım, al ben sana beş kuruş vereyim, tuzu
al, annene götür, üst tarafıyla da başka bir şeyler alırsınız.
- Olmaz, kimseden para alamam. Paranın üstünü saklasam da, mes'eleyi açıklasam da yine bana inanmaz. Bu mahallede insana beş kuruş verecek kabadayı yoktur.
- Peki, onun da bir çaresi var. Annene, kaybettiğİn parayı arayıp ağlarken sadrazam Koca Ragıp Paşa beni gördü ve bu
beş kuruşu o bana verdi, dersin olur biter.
- Annerne böyle bir şey asla söyleyemem, söylesem de
inanmaz. Koca Osmanlı devletinin sadrazamı, kaybettiği metelik için ağlayan yetim bir çocuğa beş kuruş verir mi, der inanmaz ve beni yine döver.
Koca Ragıp Paşa, çocuğun zekasma hayran kalmıştı. Onu,
elinden tuttu ve annesiyle görüşmek üzere evlerine kadar gittiler. Kadına durumu anlattı ve izin verirse çocuğunu okutmak
istediğini söyledi. Fakir kadıncağız, bu teklifi minnet ve memnuniyetle kabul etti o yetim çocuk Koca Ragıp Paşanın himayesinde okuyup yetişti, divan sahibi meşhur bir şair oldu.
Bu şair kimdir bilir misiniz ? Meşhur şair HAŞMET ...
Ne yar-ı garı talih, ne izzü cah yapar;
Yaparsa hane-i maksudunu Allah yapar ...
HiK AYE
Cennet-mekan, Üçüncü Sultan Mustafa Han aleyh-ir'rahmeti vel-gufran, bir gün sadrazam Koca Ragıp Paşaya :
- Paşa! dedi. .. Senin bir Başınet'in varmış, zeki ve akıllı bir zattır diyorlar. Şunu huzuruma getir de bir göreyim.
Sadrazam paşa, tereddüt etti :
- Padişahım, dedi. Haşmet, gerçekten akıllı ve zeki bir .
.kimsedir. Fakat, biraz arsızcadır. Şevketlu padişahımı rahatsız
etmesinden endişe ederim.
Sultan, diretti :
- Hiç zannetmiyorum, dedi. Huzur-u şahanemizde arsızlık edecek bir kimse, medhedildiği kadar akıllı ve zeki olamaz.
Sen şunu bana mutlaka getir.
Koca Ragıp paşa, hükümdarın bu emri üzerine Haşmet'i
saraya götürmekten ve huzura çıkarmaktan başka çare kalmad.ığını anladı ve konağına dönüşünde kendisini çağırtarak abdest alıp gelmesini söyledi. Haşmet, merakından çıldıracaktı.
- Allah aşkına lutfedip söyleyiniz paşa hazretleri, ne oluyor?
Paşa, mes'eleyi anlattı ve talimatı da vermeyi unutınadı :
- Padişahımız seni görmek istiyor. Seni, hünkarın huzuruna çıkaracağım. Orada, bir gevezelik, bir münasebetsizlik yaparsan hem sen rezil olursun hem de ben çok utanırım. Şimdi,
Kur'an�ı azime el basıp yemin edecek ve huzur-u padişahide arsızhk ve yüzsüzlük etmeyeceğine ve zat-ı şahanelerinden hiçbir
şey istemeyeceğine dair and . içeceksin, tamam mı?
Haşmet, emrolunduğu gibi yemin etti ve birlikte saraya
gittiler ve huzura kabul edildiler. Üçüncü Sultan Mustafa, Haşmet'in sohbetinden, şiirlerinden, nüktelerinden pek hoşlandı
ve sadrazam paşaya onu sık sık huzura getirmesini irade eyledi. Huzur-u şahaneden çıkmalarına müsaade edildiği sırada
Başınet'in aklına padişahın mutad hilafına kendisine atıyye
vermediği geldi, birden döndü ve :
- Deviedu padişahım! dedi. Zat-ı şahanelerinden bir şey
so rm ama acaba müsaade huyurulur mu?
Padişahın muvafakatİ üzerine, boynunu bükerek divan
durdu :
- Sadrazam paşa kulunuzun günalıma girmek istemem
şevketltı padişahım ama, su-i-zan altında kalmasina da gönlüm
razı olmadığından sormağa cür' et ettim, affıını ni yaz ederim.
- Sadrazam paşanın neden günalıma giriyor ve ona niçin
su-i-zan ediyorsun?
- 422 -
- Çünkü efendimiz sadrazam paşa hazretleri kulunuzu
huzuru hümayununuza getirirken, zat-ı şahanelerinden hiçbir
şey talep etmeyecegime dair Kur'an-ı kerime el bastırarak yemin ettirdi. Kulunuz da bu yeminime sadık kalarak şevketili
hünkarımızdan bir şey talep etmedim. Birden aklıma geldi,
acaba sadrazam paşa, kulunuza bir şey istemeyecegime yemin
ettirdigi gibi, zat-ı şahanelerine de bu aciz bendelerine hiçbir
şey vermemeniz için yemin mi ettirdi ki, atebe-i aliyyelerine yüz
sürmek bahtiyarlığına mazhar olanlar gibi ihsan ve atiyyede
bulunmadınız?
Başta padişah olmak üzere buzurda bulunanlar kahkaba
ile güldüler ve padişah Haşmet'e bol bol ihsan ve atıyyeler
verdi.
Ma'rifet iltifata tabidir,
Müşterisiz mal zayidir ...
Makam muhabbeti ve bu aşın muhabbetten ileri gelen ihtira5 . l!iinümüzde övlesine yaygınlaşmıştır ki. uzak do�dan
pasifik kıvılanna kadar hemen her ülkede. bu korkunç ve meş'
um illete müptela kişiler, bulundukları makamlarını korovabilmek balıasma akla ve havale gelmez cinavetler ve rezaletler
planlamakta. kanlı darbeler hazırlamakta. ihanetler ve irtikAplar birbirini kovalamaktadır. Rüşvet olavlan günlük olaitan işlerin başına geçmiştir. Öyle makam sahipleri duyuluvor ki. yurt
savunması için alınan uçaktan, toptan, silahtan körolası nefislerine pav çıkarma�a çalışmakta. komisvon na mı altında resmen rüşvet almaktadır. Beri tarafta. açlıktan ve kıtlıktan kaditleri çıkmış minicik yavruların boy boy resimleri. gazete sütunlarmın, televizyon ekranlarının süsü haline gelmiş bulunmaktadır. Yetimlerin , öksüzlerin ve dulların haklarını korumak
şöyle dursun, makam sahipleri fırsat bulurlarsa bu zavallıla-
. rın ırz ve iffetleri ile oynamaktan çekinmemekte, fakirin ve
voksulun gözyaşı dinmemekte, geçim sıkıntısı, pahalıhk, darhk,
lotlık hergün binlerce ma'sum genç kızı fuhşun iğrenç kucağına itmektedir.
- 423 -
Oysa, dünya etme - bulma dünyasıdır. O makam sevgisiyle gözleri dönmüş kişiler düşünemiyorlar ki, yarın kendi evlatları da aynı akibete düçar olabilirler. Makam, hiç kimseye baki değildir. İşgal ettikleri makamları, şahsi hırs ve emellerine alet edenlerin çoğu bu dünyadan gayet kötü ve çirkin bir
nam bırakarak ayrılmakla kalmamış, çoluk çocukları da babalarının günahlarını yaşadıkları sürece omuzlarında taşımışlardır :
iyt - kötü herkes bulur alemde elbet ettiğin,
Kendi bulmazsa ceza miras kalır evladma ...
Abbasi halifelerinden Mansur, birgün nedimi Rebi ile konuşurken :
- Şu ölüm denilen şey olmasaydı, dünya hayatı ne güzel,
ne tatlı olurdu, dedi. Rebi, hemen cevap verdi :
- Dünyanın iyiliği ve güzelliği ölüm sayesindedir.
- Bu sözünü isbat edebilir misin?
- Elbette sultanım, eğer ölüm olmasaydı hilafet ve saltanat nöbeti size gelir miydi ? diyerek onu ve bizleri uyardı.
Evet, hiç kimsenin ikbal ve devleti daimi değildir. Makam
denilen emanet de hiç kimseye ebediyyen mal olmaz. Bir gün,
çocuklar ihtiyar, kuvvetliler kuvvetsiz oluverirler. Dünyaya
gelenler mutlaka ölürler ve pek sevdikleri makamları bir başkasına devredilir. Makam sahibi, bir süre işgal ettiği koltuğunda, Hakka ve halka hizmet ederse, makamını olmasa bile namını ebedileştirir. Hakka ve halka hizmet ise, Allah'ı bulmakla mümkündür. Rabbini bulan, kendini bulur, insan olur, insan-ı kamil olur, yalnız ona kulluk eder, Allah adı dilinde, korkusu kalbinde, muhabbeti gönlünde, lezzeti bedeninde, nuru fiil
ve hareketlerinde zuhura gelir. Bunları nefsinde cem'eden mutlu kullar, makamlarını değil, Allahu teala'yı severler, makamIarına değil, Allahu teala'ya sarılırlar, Allah azze ve celle de onları her türlü musibetlerden, felaketlerden, afetlerden korur
ve kurtarır. En büyük afet şöhrettir. Hakkıyle ve layıkıyle kul
olanlar, kendilerini tamamen silerler ve şöhret afetinden de
emin olurlar.
- 424 -
Makam sahiplerinin unutmamaları ve o makamda oturdukları sürece her an hatırlamaları gereken bir gerçek daha
vardır : Yalnız işgal ettikleri makamları değil, o makamda kendilerine hizmetle mükellef bulundukları halk da onlar için bir
Allah emanetidir. Bir makam sahibi ihmali yüzünden onarılmayan bir köprüden geçerken bir keçinin ayağı kırılırsa, bunun
hesabını Allahu teala'ya vermek zorunda olacağını hiç unutmamalıdır. Bir keçinin ayağının hesabı sorolacağına göre, hasta
bir insanın tedavisinde gösterilen ihmal veya la'übaliliğin , haksızlığa uğrayanın korunmamasının, zulme ma'ruz kalanın hakkının aranmamasının hesabını nasıl vereceğini derin derin düşünmelidir. Bayramdan bayrama bir nutuk çekmekle, milletin
parasını ödediği lüks arabalara kurulup caddelerden debdebe i1e
geçmekle makam sahibi olunmaz. Alınan maaşta, saçı bitmedik
yetim hakkı bulunduğunu bilmeli, karşılığını halka hizmetle
ödemelidir. Zalimlere destek olanlar, mahşerde onlarla birlikte ve suç ortağı olarak hesap vereceklerdir. Makam sahibi olanlar, Şeddad'lar, Nemrud'lar ve Fira'unlar, Yezidler gibi olmağa
özeneceklerine Hz. Ebu-Bekir, Ömer, Osman ve Ali {Rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn) gibi davranınağa heves etmelidirler. Bu dünyanın bir de ahireti vardır, orada yaptıklarının ve
ettiklerinin hesabını vermek vardır. Halka adaletle muamele
edenler, orada ilahi adaletin tecellisine şahit olacaklardır. Zulmedenler de cezayı sezalarını bulacaklardır.
Binaenaleyh, makam sahibi olanlar Allahu teala'nın rİzasına, rahmet ve mağfiretine, Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellemin şefaatine, salihlerin iltifatlarına nail olurlarsa, iki cihanda aziz olurlar, daha bu alemde gönüller sultanı, ebedi alemde
de cennet sultanı makamına erişirler, sonsuz ebedi ni'metlere,
cennete, rıdvana vasıl ve mazhar-ı zat olurlar.
Nice erler gitti bezm-i cihandan,
Bir vefa görmedi kevn-ü mekandan,
Hep gelenler göçtü bu hanümandan,
Baki değil, bu n_ıakama güvenme! .•
- 425 -
Nefsin kötü ve çirkin sıfatlarından ve hastalıkların birisi
de HUBBU MAL dediğimiz MAL SEVGiSi'dir deiniştik. Bu illet de, bundan önceki makam sevgisi gibi korkunç ve tehlikeli
bir marazdır. Kişiyi cennet ve cemalden uzaklaştırır ve tedavi
edilmezse nara attırır. Mali sevip, o malı kendisine bahş ve ihsan buvuranı unutmak ve sevmenıekten büyük bir musibet olabilir mi ?
Mal sahibi olmayan kişilerin nefisleri, kış uykusuna yatan
Kobra yılaniarına benzer. Yaz giineşi, nasıl yılanın uyanmasına sebep olursa, mal güneşi de nefis yılanını uyandırır. Onun
içindir ki, bir çok kimseler fakir iken, nefis yılanları uyuduğundan ibadet ve ta'atle meşgul olur, kendi hallerinde halim
selim insanlar gibi görünürler. Fakat, ellerine biraz mal. biraz
para ve hele hele bir de makam geçti mi, yılan gibi nefisleri
hemen uyanır, ne ibadet ve ta'at, ne şefkat ve merhamet, ne
gayret ve himmet hiçbirşeyleri kalmaz. O halim - selim göıiinen
zat, bakarsınız korkunç bir zalim kesilivermiş , o yumuşak başlı ve alçak gönüllü, kendi halinde insan gitmiş, yerine kibirli,
azametli, dediğim dedik bir ne oldum delisi gelivermiştir.
Zalim ve fırsat düşkünü bir kimse de, emekliye ayrılınca
elinde tesbihi, dilinde tevhidi eksilmeyen Hak erenler hüviyetine bürünüverir. Oysa, kendisine herhangi bir sebeple tekrar
vazife verilecek olsa, bakarsınız birdenbire elindeki tesbih kamçıya veya silaha ve dilindeki zikir küfür ve kötü söze dönüşür
de, gerçek kimliği hemen meydana çıkar, yumuşak başlılıkları
hiddet ve şiddete, alçak gönüllülükleri kibir ve azamete tahavvül eder.
Nefsinin aczini bilmeyen kimselerin ellerine mal ve makam geçince -Ne'fızü billah- kulluklarını dahi unuturlar, Allahu teala'ya asi ve hasım, kullarına amansız bir hışım haline
geli verirler.
Düşünmez ve akıl edemezler ki, kendilerini Allah u teala'nın
gazabından ve azabından ne çok güvendikleri makamları, ne de
mal ve paraları kurtaramayacaktır. Bu zavallı bahtsızlar, makamları ile öğünür, mal ve paralan ile böbürlenirler. Fakirleri
görürler ama, evvelce kendilerinin de fakir olduklarını, ölenle-
- 426 -
ri görürler ama bir gün kendilerinin de öleceklerini hesap etmezler, ibret almazlar. Bir gün, o pek güvendikleri makamlarının ellerinden çıkacağını, övünüp böbürlendikleri mallarının
ve paralarının sevmediklerine kalacağını düşünemez, akıl edemezler. Zira, bunlar bakarlar ama görmezler, işitirler ama duymazlar, duysalar da anlayamazlar. Çünkü, makamları ve malları, hak ile aralarında perde olmuştur. Daha açık bir deyimle,
bunları makamları ve malları, Haktan ve hakikatten uzaklaştırmıştır. Onların bildikleri ve güvendikleri bir şey vardır :
- Bu makam, benimdir, bu mal ve para benimdir. Bu
beden ve ruh benimdir, derler ve aslında hiçbirisinin kendilerinin olmadığını, hepsinin eğreti ve elden çıkıcı olduğunu düşünemezler.
Evet, o gafiller düşünemezler ki, mal Allah'ındır, şan Allah'ındır, ruh ve beden Allah'ındır ve herşey Allah'ındır. Düşmeyen ve kalkmayan yalnız Allahu teala'dır. Birgün, zenginler
fakir ve fakirler zengin olabilirler. Sağlıklı olanlar hasta, ve
hastalar sıhhatlerine kavuşabilirler. (Benim) diyenler yerlerde
sürünebilir. Mal ve para, hangi zenginin canını kurtarabilmiş,
hangisini bu dünya denilen mihnet evinde beş dakika fazla yaşatabilmiştir? Makam sahibi olduğunu zanneden ve kaftan kafa hükmeden nice hükümdarlar cellat elinde can vermişlerdir.
Kuştüyü yataklarda, ipek çarşaflarda yatarken belleri ağrıyan,
muhallebi yerken dişleri kırılan nazlılar ve nazeninler birgün
taş üzerinde kıvrılıp yatabilirler, başkalarının artığı kuru ekmeği boğazları yırtıla yırtıla yutabilirler, gözyaşlarını ağu gibi
aşiarına katabilirler. Hem de bunlar, makamları ve malları ellerinde iken dahi başlarına gelebilir. Gören gözleri görmez, duyan kulakları işitmez, yürüyen ayakları yürümez, tutan elleri
tutmaz olabilir. Bülbül gibi şakıyan dilleri tutulur ve kendileri loş ve karanlık bir hücrede unutulur. Füzelerle gökyüzüne
çıkmayı tasarlayan akıllar kafa taslarından alınır da sahipleri
akıl hastahanesine kapatılır. Malına ve parasına başkaları sahip olur, hatta kendisinin olduğunu sandığı malı ve parası, bir
cinayetle hayatının son bulmasına yol açabilir.
- 427 -
Etrafımza dikkat ve ibretle bakınız aziz mü'minler :
Fakir iken müslüman olan çok kişiler, biraz zenginJeyince,
ellerine biraz mal ve para geçince kafir oluvermişlerdir. Yoksuiken sofu görünen çok kişi, eline birazcık ni'met geçince asi
ve sefih oluvermiştir. Fakir iken elleri öpülenlerin, zenginleşince yüzlerine tükürolmüştür.
Halbuki, fakirin belki dünyası haraptır ama, ahireti ma'
murdur. Böyle olmasına rağmen, zenginleşince hak ve hakikati unutanların belki dünyaları ma'mur olur ama, ahiretleri harap ve perişandır. Onun için kendilerine akıl ni'meti bahş ve
ihsan huyurulan kişiler, Hakkın tevfikiyle bütün bunları düşünürler ve ellerine biraz mal ve para geçince azmazlar. hak yolundan sapıtarak kendi kuyularını kendileri kazmazlar. kendilerine o mal ve parayı eğreti olarak veren Allahu teala'yı asla
unutmazlar, ona şükürlerini artırır, ibadet ve ta'atlerini ve kulluk e-örevlerini çoğaltırlar. Böyle olunca, Allahu azim-üş-şan da,
kendilerine bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerini artırır, o mal
ve parayı hayır yollarına harcattırır ve böyle yapanlara hak ve
hakikati düşünecek bir kafa, görecek bir göz, Hak kelamı işitecek bir kulak ihsan buyurur. Özünü, sözünü, gözünü zat-ı Kibriyasından ayırmaz. Onu fakir ve muhtaç kullarını koruvup kollayan bir mu'temed, bir vekilharç makamına yükseltir, kullukta kaim, ibadet ve ta'atte daim olanlardan yani kul iken sultan
ve makbul-ü Ralıman olanlardan eyler.
Zira, zenginler Allahu teaM'nın mu'temedi. vekilharçları ve
fakirler de IYALULLAH'tır. Nasıl ki, herhangi bir devlet dairesinde amir-i ita olan zat, mil'temed tayin edilen kimseye bazı
masraflar yapması için bir miktar avans verdirir ve onu emrettiği yerlere sarfettirirse, zenginler de böylece Allahu teala
ve tekaddes hazretlerinin mu'temedleridir, ellerindeki para
Hakkın kendilerine bu maksatla sarfedilmek üzere ihsan buyurduğu bir avanstan başka bir şey değildir. O mu'temed, aldığı paranın hesabını amir-i ita olan zata verdiği gibi, zengin de
malının ve parasının hesabını mahşerde Allahu sübhanehu ve
teala'ya verecektir.
- 428 -
Görevini kötüye kullanmayan ve kendisine emanet edilen
avansı yerli yerinde kullanan mu'temed, memuriyetinde nasıl
terfi eder ve yükselirse, bu zenginler de öylece üstün derecelere terfi ettirilir, alemierin rabbi ile buluşur, onunla sevişir,
onunla sohbet ve ülfet ederler.
Bir çoklarının zannettikleri gibi, zenginlik Allahu teala'ya
kavuşmağa mani değildir. Bil'akis, Allahu teala'nın emrine ve
rizasma uygun yollarda kullanılan bir zenginlik, sahibinin nefsini bilmesi ve mutma'inneye ermesi sayesinde, Hakla buluşmağa ve sevişmeğe vesile bile olur. Yeter ki, kul Allahu teala'
nın hududunu gözetsin, ona hürmet ve riayet etsin ve : (Mal benim, makam benim!) sevdasına düşmesin, kendisine o zenginliği bahş ve ihsan huyuran asıl Gani'yi unutmasın ve onu gücendirmesin. Benlik iddiasına yeltenenlerin malları ve makamları elbette kendileri için fitne olur ve o mal ve makam Rabbiyle arasına bir perde haline gelir.
Mal ve para, şükreden zengin için hakka vasıl olmağa yararlı en güzel bir vasıtadır.
Mal ve para, münkirlerin ve kafirlerin ellerinde ise ne büyük bir musibet ve felaket ne azim bir beladır.
H i KAYE
Hz. Musa aleyhisselam, TCı.r'a giderken karşısına gayet fakir bir adam çıktı ve :
- Ya Nebiyallah! dedi. Allahu teala'ya arzeyle bana dünya malından bir şeyler ihsan buyursun. Şu halimi görüyorsun,
kışın soğuktan ve yazın sıcaktan harap ve perişanım. Kendimi
koruyacak, barınacak hiçbir şeyim yok. Bana ihsanda bulunmakla, hazinesinden mi eksilir?
Hz. Musa aleyhisselam Tur'a vardı. Gizli veya açık herşeyi hakkıyle bilen Allahu zül-celal vel-kemal şöyle buyurdu :
- Ya Musa! Bizden mal isteyen o kulumuza söyle, haline şükretsin. Zira, fakirlik kendisi için zenginlikten daha hayırlıdır.
- 429 -
Hz. Musa aleyhissehlm, dönüşünde emr-i eelil-i ilahiyyi o
kula tebliğ eyledi. Fakat, o gafil bu habere sevinecek ve haline
şükredip fakirliğine sabredecek yerde, kıt ve kısır aklıyle itiraza yeltendi :
- Verseydi, mülkünden bir şey mi eksilirdi? dedi. Beni
yarattığına göre böyle süründürmekten zevk mi alıyor?
o anda, hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Ya Musa! O kuluma söyle, kendisine dünya malı vereceğim. Kendisini gazahımdan ve bize asi olmaktan korusun ...
Gerçekten, o kimse kısa bir zaman içinde birdenbire zenginleşti, zenginleştikçe ewelce çektiği sıkıntıları unuttu ve zalim bir kimse oluverdi. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, mal güneşi nefis yılanını canlandırmış ve hatta kudurtmuştu. Fakirliğinden ne kadar aciz ve miskin ise, zenginliğinde de o derece
asi ve hain oldu.
Birgün, Hz. Musa aleyhisselam darağacında birisinin sallandığını gördü ve kendisini derhal tanıdı. idam edilen kişi, Allahu teala'dan zenginlik isteyen adamdı. Neden bu hale düştüğünü sordu :
- Ya Nebiyallah! dediler. Bu adam, evvelce çok fakir ve
aciz bir kimse idi. Sonra, birdenbire li-hikmetin zenginleşti.
Fakat bu zenginlik ona hiç yaramadı, azıttıkça azıttı. Yapmadığı rezalet, işlemediği denaat kalmadı. Öyle bir zalim oldu ki, nihayet cezasını buldu ve darağacında can verdi.
Zalimin zulmü ziyandır canına,
Zulmünün cezası kalmaz yanma ...
Evet, Salibe aleme ibret oldu ama, Salibe gibi olanlar bu ve
benzeri olaylardan ibret alamadıklarından, bir çok bahtsız kimseler azgınlıklarının ve taşkınlıklarının belası ile yine aleme ibret oldular.
Hakka asi olanların bu elkibederinden gerçekten ibret almak gerekir. Yoksa, ibret almayanlar başkalarına ibret olmağa mahkCı.mdurlar. Allahu teala'nın bahş ve ilisan buyurduğu
- 430 -
ni'metlere şükretmeyenler, üstelik Hakkın emirlerine karşı çıkarak küfran-ı ni'met edenler, birgün aynı akibete düşmekten
kurtulamazlar.
H i KAYE
Evvel zaman içinde bir karı koca vardı. Kendi hallerinde,
abit ve zahit kişilerdi. Hakkın verdiğine kanaat ve daima şükrederler, fakirliklerine sabreder ve her nefeste hamd-ü sena eylerlerdi.
Bir gün, kapıları çalındı ve açtıklarında Allahu sübhanehu
ve teala'nın kendilerine gönderdiği nebiyyi zişfuı, Hakkın emrini onlara tebliğ etti :
- Allahu azim-üş-şan sizlere selam ediyor ve soruyor. Murad-ı ilahisi size zenginlik ihsan buyurmaktır. Ancak, sizleri
muhayyer bıraktı. Kırk yaşına kadar zengin olup sonra fakirliği mi, yoksa kırk yaşımza kadar fakir yaşayıp sonra zengin olmayı mı dilersiniz?
Karı koca aralarında İstişare ettiler. Erkek, ihtiyarlıkta
fakirliğe tahammül etmenin zor olacağını, onun için kırk yaşından sonra zenginlik dilemelerini önerdi. Kadın ise tamamiyle aksi kanaatte idi. Kırk yaşından sonra gelecek zenginliğin hiçbir işlerine yaramayacağını, fırsat elde iken diledikleri gibi yaşayacaklarını, kırk yaşından sonra tekrar fakir düşseler bile
Allahu teala'nın rızıklarını elbette kesmeyeceğini, Rezzak-ı alem
olduğunu savundu.
Uzun uzun görüşüp anlaştıktan sonra, gençliklerinde zenginlik istediklerini ve kırk yaşından sonra fakirliğe razı olduklarını bildirdiler ve sebeplere sebep halk ve icad huyuran Halık-ı
zişana bu yolda niyazda bulundular.
Dedikleri ve diledikleri gibi de oldu. Allahu sübhanehu ve
teala, gaip hazinelerinden kendilerine öylesine bir zenginlik
bahş ve ihsan buyurdu ki, tam ma'nasıyla refaha ve huzura kavuştular. Fakat, kendilerine bu zenginliği ihsan huyuran Allabu teala'yı asla u·nutmadılar, servetleri arttıkça şükürlerini, rahatları yerine geldikçe ibadet ve ta'atlerini artırdılar, her ne-
- 431 -
feste Rabbil-alemiyne hamdü senada bulundular, böyle olunca
da servetleri ve ni'metleri arttıkça arttı. Zenginlik, kendilerine
kulluklarını unutturmadı, refah ve saadet onlara zikirlerini ve
şükürlerini ihmal ettirmedi. Açiarı ve muhtaçları doyuruyorlar,
yoksulları giydiriyorlar, kimsesiz ve garipleri barındırıyorlar,
ibadet ve ta'atten de fariğ olmuyorlardı.
Yaşları kırkı aştığı halde zenginlikleri devam ediyor, ni'
metleri eksilmiyordu. Birgün, yine kapıları çalındı ve açtıklarında kendilerine hakkın bu sonsuz ni'met ve servetini tebliğ eden
nebiyyi zişanı gördüler :
- Allahu teala'nın selamlarını ve rızasını tebliğe geldim,
buyurdu. Onlara, bahş ve ihsan buyurduğum ni'met ve servetin
süresi dolduğu halde, vaktiyle niyaz ettikleri gibi geri alınmamasının sebebini merak etmesinler. Biz, azim-üş-şan va'dimizden dönmeyiz. Kırk yaşından sonra ni'metimi geri alacaktım.
Fakat, şükredenlerin ni'metlerini artıracağıını da va'detmiş bulunduğumdan geri alamadım. Onlar ise hem şükrediyorlar hem
de verdiğimiz ni'metten başkalarına nasip ayırıyorlar, rizayı ilahimize uygun şekilde infakta bulunuyorlar. Onların bu şükür
ve fikirlerine karşı kendilerini mahrum etmek elbet şanımıza
layık değildir.
Bulan bulur, Hakkı kulluk yolundan;
Hüda kalb-i selim ister kultından ...
Muhterem ihvan-ı din-i mübiyn :
Allah u teala ve tekaddes hazretleri va' dedince, va' dinden
asla dönmez. Bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere şükredenlerin
ni'metlerini artırır. Küfran-ı ni'met edenler ise, bu inkarlarının
cezasını hem dünyada, hem de ukbada çekerler.
Bundan önceki derslerimizden birisinde de açıklamıştık.
Rabbimizin bizlere bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlerin en yücesi Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizdir. En
büyük Nİ'METULLAH Rahmeten-lil-alemiyn olan Rabib-i edib-i
Kibriya' dır.
- 432 -"
Bunu böylece bilip belledikten sonra, şu öğüdümü de sakın unutma! Allahu azim-üş-şfm, düstur-u mükerremimiz olan
Kur'an-ı azim-ül-bürhanında şükreden zenginle, sabreden fakiri aynı şekilde, aynı derecede zikretmekte ve her ikisini de aynı üshlp ile medh-ü sena eylemektedir. Buna misal olarak, biz
aciz ve gafil kullarına Hz. Süleyman ile Hz. Eyyub aleyhimüsselamı göstermiştir. Bilindiği gibi Hz. Süleyman aleyhisselam, insanlara, cin ve şeytaniara ve rüzgarlara hükmetmiş, nübüvvet
ile emareti yani peygamberlik ile devlet başkanlığı makamlarını nefsinde cem' eylemişti. Kuşların lisanlarına vakıf ve rüzgara
dilediği gibi hükmederdi. Üç aylık yolu, öğle ile ikindi arası
seccadesiyle kat'eder ve bütün yaratılmışların dillerinden anlardı. Onun için, Kur'an-ı kerimde şöyle buyurulmuştur:
,. ').) � \-;\ � \�!-�, ... • -���� .... J.;J("';��� ..... ;, � !) ,...... \.Wl) j...JI) • �.J." ' \ •
1
Q .. • , • , .. ..).aJ ,,l • :J./
Ve vehebn3 li-D3vude Süleyman nı 'm-el-abdü innehO evvAb ...
Sad : 30
(Biz, Davud'a Süleyman'ı bahşettik. O, ne güzel kuldu, her
halinde Allahu teala'ya tevbe ve rücu ederdi.)
Buna mukabil, Eyyub aleyhisselam gerek fakirlik ve gerekse malıyla, canıyla ve eviadıyla ma'ruz kaldığı musibetlere en
güzel bir sabırla tahammül ederdi. Onun içinde aynı sure-i celilede şöyle huyurulmuştur :
"
In na vecedn3hü s3biren nım-el-abdü innehO evvab . .•
S3d : 44
(Biz, Eyyub'u cidden nefsine, ebiine ve mal�a erişen musibetlere sabreder bulduk. O ne güzel kuldu, daima Allahu teala'ya tövbe ve rücu ederdi.)
"·'V·!\ -�
Görülüyor ki, Allah azze ve celle Süleyman peygamber
aleyhisselamı mazhar olduğu ni'metlere şükreden, ona tövbe
- 433 -
ederek sığınan bir kul olarak tarif buyurduğu gibi, Eyyub aleyhisselamı da bütün musibetlere rağmen sabreden bir kul olarak tavsif buyurmakta ve her ikisi hakkında da (O, NE GÜZEL
NE İYİ KULDU ... ) tabirini kullanmaktadır.
Eskilerin, ağniyayı şakiriyn (Şükreden zenginler) dedikleri
kullar ile fukarayı sabiriyn (Sabreden fakirler) dedikleri kulların bu suretle müsavi tutulmaları, ni'metlere şükredenlerle,
musibetlere sabredenlerin Allahu teala katında eşit olduklarını
bu ayet-i kerimelerle is bat etmek mümkündür. Zira, fukarayı
sabiriyn zengin olunca ağniyayı şakiriyn' den ve ağniyay-ı şakiriyn de fakir düşünce fukaray-ı sabiriynden olurlar. Eğer, Süleyman aleyhisselama, o mülk ve saltanat yerine, Eyyub aleyhisselama verilen musibetler verilseydi, elbette o da sabredenlerden olacaktı. Netekim, Eyyub peygamber aleyhisselama da o
musibetler yerine, Süleyman aleyhisselama bahş ve ihsan huyurulan mülk ve saltanat verilseydi, elbette o da şükredenlerden
olacaktı. Bu sebeple her iki Nebiyyi zişan haklarında da (Ni'
MEL-ABDÜ ENNEHÜ EVV AB = O, ne güzel ne iyi kuldu. Her
halinde Allahu teala'ya tevbe ve rücu ederdi. .. ) ayet-i kerimesi
nazil olmuş ve her ikisi de medh-ü sena edilmişlerdir.
Onun için, bu ayet-i kerimenin sırrına dayanarak tanınmış
bazı alimler : (Şükreden zengin ile, sabreden fakirin dereceleri aynıdır.) demişlerdir. ilimleriyle amil olan bazı Evliyayı arifiyn de : (Bize taraf-ı ilahiden zenginlik ve refah verildiği zaman bu ni'mete şükretmemiz, isabet edecek bela ve musibetlere sabrederek erişeceğimiz dereceden daha sevgilidir.) buyurarak, Cenab-ı hakkın eelalinden kaçınayı ve cemaline sığınmayı evla bulmuşlardır.
Gerçekten, bela ve musibetlcri ni'metlere tercih etmek,
her babayiğitin karı değildir. Zira, musibetlere sabredebilmek
ne kadar zor ise, ni'metlere şükredebilmek de o derece zordur.
Bazı kimseler için fakirlik ve bazıları için de zenginlik hayırlıdır. Hakkında zenginlik hayırlı olan fakir düşerse, o fakirlik
kendisi için bir bela ve musibet olur. Hakkında fakirlik hayırlı
Envar-üi-Kulüb, cilt : 2 - F : 28
- 434 -
olan da zenginleşirse, bu zenginlik de o kimse için bela ve musibet olabilir.
Fakir veya zengin, hiç kimse kendisi için fakirliğin mi, yoksa zenginliğin mi hayırlı olacağını bilemeyeceğinden, her halinde Allahu teala ve tekaddes hazrederine sığınıp teslim olmalı,
Rabbinin bahş ve ihsan buyurduk.larından razı kalmalı ve Hakkın rizasım beklemelidir.
Fakir olanın fakirliğe razı olmaması ve fakirlik istememesi ne kadar büyük bir hata ise, zengin olanın da zenginliğinden
razı olmaması ve zenginlik istememesi o kadar büyük bir hatadır. Kula varlıkta ve darlıkta, yoklukta ve çoklukta Rabbinden razı olması ve içinde bulunduğu durumdan ve şartlardan
sızianmaması gerektir. Bu, yalnız kulluk icabı değil, insanlık
şi'andır.
Şeyh Ebül-Abbas-el-Mersi (Allah ondan razı olsun) şükreden zengini, sabreden fakire tercih ederdi. Zira, şükreden zengin Allahu teala'ya karşı kulluk görevini şükriyle ifade ve izhar
etmektedir. Oysa, sabreden fakirin elinde fırsat olmadığından
henüz ne yapacağı belli değildir. Sabreden fakirlerden gibi görünen bir çokları, ellerine küçük bir fırsat geçince, bir çok zalimlere taş çıkartmıştır ki, bunun günlük hayatımızcia da çeşitli örnekleri gözlerimizin önündedir. İşte, Hazret-i şeyh bu ictihadıyla bunu açıklamak istemektedir.
Tırmezi-il-hakim, ni'mete şükür cennet ebiinin sıfatıdır.
Fakirliğe sabretmek ise böyle değildir. Zira, fakirliğe sabretmek, ateşe tahammül etmek gibidir. Ni'mete şükür cümlesinden
olarak, cami-i şerifler, mektepler, medreseler, çeşmeler, sebiller.
köprüler yapılır, açlar doyurulur, susuzlar kandırılır, çıplaklar
giydirilir, ordular silahlarla donatılır, din ve mukacidesat düş .
.
manları ile savaşılır ve bütün bunlar şükreden zenginlerin şü ·
kürleri ile gerçekleşir. Onların yaptırdıkları cami-i şeriflerde
sabreden fakirler namaz kılarlar, inşa ettikleri mektep ve medreselerde okur ve karınlarını doyururlar, şükreden zenginlerin
kurdukları aşhanelerde sabreden fakirler yemek yerler. Şükreden zenginlerin yaptırdıkları çeşmelerden, sabreden fakirler su
- 435 -
içerler, inşa ettikleri köprülerden geçerler, onun satın aldığı silahlarla savaşırlar, onların yaptırdıkları hastahanelerde tedavi
olurlar, onların satın aldıkları ilaçlarla şifaya kavuşurlar.
Acaba, bütün bu ni'metlere nail olan sabırlı fakiriere böyle bir zenginlik verilse, şükreden zenginlerin yaptıklarını yapabilirler mi ? Bunu, Allah u teala' dan gayrı hiç kimse bilemez ...
Malik olduğun mal ve servet, helal ise hesabı var, haram
ise azabı var dersek, bu hakikaten böyledir. Fakat, haramdan
kazanılanın helale sarfedildiği pek görülüp işitilmemiştir. Buna
mukabil, hayra sarfolunan para mutlaka helal maldır. Öyle bir
kimse düşününüz ki, elinde bulunan helal mala, bilerek veya
bilmeyerek, isteyerek veya istemeyerek bir miktar haram karışmıştır. O kimsenin, hayır işlerine sarfettiği para, haram
helal karışık servetinin mutlaka helal olan bölümündendir. Zira, haramdan kazanılan mal ve para hayra asla sarfolunmaz,
hayıra sarfolunan muhakkak helal mal ve paradır. Haram malı ve parası olan bir kimse de, bu malını ve parasını hayra sarfedemez, o parayı ancak ve yalnız isyana ve sefahat yollarına
harcar veya harcayamamışsa biriktirir biriktirir ve başkalarına
bırakır gider. Sorulsa, kimin için biriktirdiğini de bilemez ve
söyleyemez. Böylesine sefahat ve ma'siyyet yollarına para harcayanlarla, başkaları için biriktirenler, toplayıp toplayıp hak
yoluna bir türlü sarfedemedikleri haram mallarını beraberlerinde cehenneme götürürler ve onları zebaniler kızgın ateşte
kızdırarak alınlarına, yanlarına, bellerine yapıştırarak azabı
tadarlar. Ölümlerinden sonra kimin için biriktirdiklerini bilme·
dikleri mallarına ve paralarma kendileri varis olurlar. Atalarımız : (KİM KAZANA, KİM YİYE ? KEL KAZANA, KÖR YİYE)
demişlerdir.
Kazanılan mal veya para helal ise, hesabı var demiştik.
Ancak, helal mal ve para hayır işlerine sarfedildiğinden, Allahu
teala o hayır sahibi kulunu korkutmadan, incitmeden, lCıtüf ve
iltifatıyla hesaba çeker. Böyle bir hesap ne kadar uzun sürerse sürsün, kulun Rabbi ile ve Rabbinden iltifat görerek hesaplaşması, Rabbini sevenler için en büyük bir iltifat değil midir?
- 436 -
Haramdan kazanılarak harama sarfedilen mal veya paraların sahiplerinin ise, Rabbinden azar işitmeleri ve Rabbini kendilerinden razı bulmamaları ve gazabıyla karşılaşmaları cehennem ateşinden ayrı bir azap değil midir? Bu, azap üzerine
azaptır ki, sonu cehennem ateşine sevkolunmaktır. Şükreden
zenginler de, hesapta nail olacakları iltifat-ı ilahiyyeden başka
cennette de ayrıca taltif olunacaklarından elbette memnun ve
mesrur kalırlar ve hatta bu hesabın bitmemesi için niyazda bulunurlar.
Sözün kısası, kazanılan mal veya paranın hela.I veya haram
olduğu, sarfolunan yerlerden bilinir ve anlaşılır.
H i KAYE
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin: (İstanbul'u fetheden kumandan, ne güzel bir kumandandır.) iltifatı·
na mazhar olan Cennet-mekan Fatih Sultan Mehmed Han (Aleyh
-ir-rahmeti vel-gufran) bir gün, bu belde-i tayyibenin ma'nevi fatihi olan aziz mürşitleri Şeyh Akşemseddin (Kuddise sırruh)
hazretleri ile yemek yiyorlardı. Padişah, bir ara mürşidine latife yapmak istedi ve :
- Efendi! dedi. Yediğimiz bu pilav devlet parasıyla yapılmıştır. İçinde, saçı bitmedik yetim ve gözü yaşlı dul hakkı vardır. Bakıyorum, hela.I mi haram mı aldı-rış etmeden, siz de benim gibi kaşıklıyorsunuz ...
Şeyh Akşemseddin, gülümseyerek cevap verdi :
- Müsterih ol padişahım, biz onun hela.I tarafından yiyoruz.
Padişah, şeyhin dalgınlığından istifade ederek pilav lengerini çevirdi, kendi önüne isabet eden kısım şeyhe ve şeyhin önüne isabet eden kısım da kendi önüne gelmiş oldu. Sonra, büyük
bir iştiha ile pilavı kaşıklamağa devam eden şeyhe :
- Biraz önce sorduğum zaman, helal tarafından yediğinizi söylemiştiniz. Oysa, siz farkında olmadan lengeri çevirdim
- 437 -
ve haram tarafı sizin önünüze, helal tarafı da bize gelmiş oldu,
deyince şeyh ellerini kaldırdı :
- El-hamdü lillah, dedi. Bizim önümüzde helal ve sizin
önünüzde haram kalmamıştı. Lengeri çevirmekle, herkes yine
kendi payına kavuşmuş oldu.
Takdir buyurulacağı veçhile, bu kıssa bir latifeden ibarettir. Fakat, muhakkaktır ki Allahu teala dilerse helal ile haram
karışık bile olsa, helali haramdan ayırınağa kadir ve muktedirdir.
Binaenaleyh, malından ve parandan hayır işlerine sarfedebiliyorsan, o malın ve paranın helal olduğuna şüphe etme! .. Hayır işlerine sarfedilemeyen veya sefahat ve ma'siyyet yollarında harcanan yahut zekat ve sadakası verilmeyen ve hayır işlerine harcanamayarak kasada ve küpte biriktirilen mal ve para da mutlaka haramdır, bunu da böylece bil ve unutma!..
Kula, her hal ve karda şükretmek gerekir. Şükür, ni'metin
artmasına sebeptir.
Bazı arifler ve bilhassa Leta'if-i Minen sahibi derler ki :
Hakikatte, iyman ve islamları sebebiyle sabreden fakirlerle şükreden zenginler, aynı derecede ve müsavidirler. Zira,
sabreden fakir, aynı zamanda şükreden zenginlerdendir. Şükreden zenginler de, sabreden fakirlerdendir.
Zira, sabreden fakirler niyyet-i halisa ile şükreden zenginlerin derecelerine nail olur. Şükreden zenginler de, fakr-ü zarurete ve musibete düçar olsa, sabreden fakirler gibi sabrederek aynı dereceye vasıl olurlar.
Asıl hüner, dereceleri geçmek ve o dereeelerin sahibine vasıl olmaktır. Çünkü, zenginlik ancak islam, iyman ve kanaat ile,
Allahu teala iledir. İslamın kalbi, iyman ve kanaat sahibi olur,
Allahu teala ile zenginleşir. Böyle olunca da, o kalbin sahibinin
elinde bir tek kuruş bulunmasa dahi şükreden zenginlerden sayılır.
Zenginlik, mal ile değil, kanaat iledir. Ehl-i hakikat, elde
bulunan mala itibar etmezler. Eldeki mala itibar edenler, hak
ve hakikatleri göremeyen gafillerdir. Öyle bir el düşününüz ki,
dünya hazinelerine girip çıkmaktadır. Fakat o elin sahibi islam-
- 438 -
dan habersiz, iymansız, kanaatsiz ve hele Allah'sız ise, inanın ki
o kişi dünyanın en fakir, en bahtsız mahlCıkudur. Buna mukabil,
kalp iyman ve islam ile, kanaatle, Allah ile zengin olur ama, el
fakirdir, mala, mülke ve paraya sahip değildir. Siz, buna fakirdir diyebilir misiniz? Bazan da, el paraya, mala, mülke sahip
olduğu gibi, kalp de iyman ve islam ile, kanaat ile, Allah sevgisiyle dopdoludur, All ah ile zengindir. İşte, bu zatın dışı infak ve islam ve içi iyn ıan, muhabbet, cömertlik ile zengindir.
Zenginlik, aslında kam attedir.
H i KAYE
İbrahim Edhem ( (uddise sırnıh) hazretlerine, dervişlerinden birisi yüz dirheı n altın verdi. Hazret, bunları kabul edemeyeceğini söyleyince :
- Ya Şeyh! dedi. Bunları lutfen kabul buyunınuz. Ben
zengin bir kimseyim. I .Ili bin altuna varan büyük bir servetim
vardır. Ayrıca bir çok gayr-i menkulüm, atım arabam, bağım
bahçem vardır.
İbrahim Edhem h lzretleri, gülümseyerek sordu :
- Sahip olduğunu söylediğin elli bin altunun, elli bir bin
olmasını ister misin?
Derviş, düşünmeden cevap verdi :
- Helalinden olursa elbette isterim şeyhim, dedi. Servetinin fazlalaşmasını kim istemez ?
Hazret-i şeyh, başını salladı :
- Sen daha zengin olamamışsın evladım, dedi. Senin gibi
bir fakirin parasına el süremem.
Böylece, hem o dervişe ve hem de bizlere gerçek zenginliğin paranın çokluğunda değil, kanaatte olduğunu isbat ve bizleri de böylece irşad eyledi. ..
H i KAYE
Yine, İbrahim Edhem (Kuddise sırnıh) hazretleri, padişahlığı sırasında tebdili kıyafet edip gezerken, dükkanı olmadı-
- 439 -
ğından sokak kenarlarında müşterilerini traş eden bir herbere rastlarlar ve ona traş olurlar. Şimdi, kıssayı onun mübarek
ağzından dinleyelim :
(Traşı bitirdikten sonra, herbere bir kese dolusu altun
verdim. Keseyi aldı ve üzerine aletlerini dizdiği yere koydu ve
onunla hiç ilgilenmedi. Kendisiyle konuşmaya başladım. Maksadım, halkın dertlerini yine halktan birisinin a�zından dinlemekti. Tam bu sırada bir fakir geldi ve herherden Allah rizasıyçün bir sadaka istedi. Berber, hiç düşünmeden kendisine verdiğim bir kese altunu o fakire verdi. Dayanamayarak sordum:
- O kesenin içinde ne kadar para oldu�unu biliyor musun?
- Bilmez olur muyum? dedi. Altunla dolu idi. Benden sadaka isteyen fakir ise, gördüğünüz gibi çok yaşlı, hastalıklı, çalışıp kazanamayacak kadar güçsüz bir insandı. Benim ise, iyi
kötü bir san'atım ve geçim vasıtam var. Nasıl olsa, çalışır çoluk
çocuğumun nafakasını temin ederim.)
İbrahim Edhem hazretleri ilave buyuruyorlar ki :
- Ben, hayatımda bir çok kanaat sahibi ve cömert kimseye rastladım. Fakat, o herherden daha kanaatkarını ve cömerdini henüz göremedim ..
Veeh-i yare duş olan alemde seyran Istemez,
Canını canana teslim eyleyen can istemez,
Bu cihanm Ianiliğin fehm-ü idrak eyleyen,
Hane-i kalbinde Hak'tan gayn milıman istemez ...
Ey ehl-i iyman! ..
Bu açıklamalarımızdan da anlaşılacağı gibi, islamda mal
sahibi olmak, yerilecek ve kınanacak bir şey de�ildir. Fakat,
bunun bazı şartları vardır. Herşeyden önce, o malın helalinden
kazanılması lazımdır. Sonra, yine o malın Allahu teala'nın emretti�i yolda, güzel, iyi ve hayırlı işlerde harcanması lazımdır.
En önemlisi de, elde bulunan mala de�il, o malı bahş ve ihsan
huyuran Allahu teala'ya, Resul-ü müctebaya muhabbet etmek,
- 440 -
o malın kula Rabbinden bir atiyye, bir emanet olduğuna inanmak ve ona gönül bağlamamaktır. Daha önce de belirttiğimiz
gibi, kulun eli karda ve gönlü yarda olmalı, kendisini yoktan
var eden, besleyip türlü ni'metler ile büyüten, sağlık ve afiyet
balışeden ve fazl-ü keremiyle mal ve servet ihsan eden Rabbine
kulluk görevini tam ve eksiksiz olarak yerine getirrneğe çalışmalı, Allahu teala'nın bu lıltüf ve inayetine layık olabilmek ve
onun rizasını kazanabilmek için mümkün olan gayret ve himıneti esirgememelidir.
, -. ... ,.·
Böyle yapılmaz ve Allahu teala'nın muhabbetiyle dolması
gereken kalbe dünya malı muhabbeti yığılırsa, o mal ve servet
kişi için büyük bir musibet ve felaket olur. Yarin yeri kalp ve
malın yeri ise yalnız ellerdir. Hatta, bir vesile ile söylediğimiz
gibi, para tuttuktan sonra akıllı olan ellerini hemen yıkamalıdır. Eğer, kulun kalbi yarda yani Rabbinde olursa, varda ve darda o da seninle olur. O seninle olunca da, kalp ve kalıp mülküne yalnız onu melik yaparsın, o seninle ve sen de onunla olursunuz. Can ile canan bir bedende buluşurlar.
Akıllı insan, herşeyi yerli yerinde kullanmasını bilendir.
Mekanı el olması gereken bir şeyi, mekanı kalp olan şeyin yerine koyanların rahatları, huzurları kaçar, ruhan tedirgin olurlar, hiçbir şeyden zevk alamazlar, kalplerine doldurdukları mal
ve onun sevgisi ruhlarına ve bedenlerine ağır bir baskı olur. Nazargah-ı ilahi olan kalbini temiz tutmağa çalışmalı ve o kutsal
makamı kimseye kaptırmamalıdır. Kalpsiz bir insanın yaşaması mümkün olamayacağı gibi, kalbini mal sevgisiyle doldurmuş ve bu sebeple Allah ve Resulüllah sevgisine yer bırakmamış ve netice itibariyle İyınandan ve ebedi saadetten de mahrum kalmış olur. İnsan, bir çok zorluklarla karşılaşmak ve sayısız sıkıntılara ma'ruz kalmak balıasma dahi olsa, elsiz yaşayabilir ama, kalpsiz yaşayamaz. İçinde, Allah ve Resulüne muhabbetin, iyman feyiz ve bereketinin, islam saadet ve selametinin bulunmadığı bir kalbe, elbette kalp denilemez. Böylesine
bir uzva kalp denilemeyeceği için de, o kalbin sahibine yaşıyor
denilemez. İnsan parasız, pulsuz, çulsuz yaşayabilir ama, inanç-
- 441 -
sız, iymansız, dinsiz ve Allah'sız asla yaşayamaz. Allah ve Resulüne iyman ve muhabbet, insan için hava kadar, su kadar
önemlidir. Zira, havasız ve susuz hayatın sürdürülmesi mümkün
değildir. Mal ve para ise, hela gibidir. İhtiyaç def'olunca hemen
terkedilir. Elinizle tuttuğunuz malın ve paranın kirini, su ile
yıkar ve temizleyebilirsiniz ama, onu kalbinize daldurarak o
kutsal yeri kirletirseniz, orasını temizlerneğe atiantik dahi yetmez.
Bütün bunlar gözönünde bulundurularak, yıkanıp temizlenmesi kolay ve mümkün olan bir yerden, yıkanıp temizlenmesi hemen hemen mümkün olmayan bir yere mal . ve para muhabbeti kirlerini bulaştırmamağa özen gösterilmelidir. Tekrar
ediyoruz, mal muhabbetiyle kirlenen bir yerde Allah muhabbeti bulunamaz, Allah muhabbeti bulunmayan yerde de iyman
n uru görülemez. Bütün dünya, tapulu malın olsa Allah u teala'
nın mahluku olan aciz ve cılız bir kul olduğuna ve önünde sonunda ona döneceğine göre, malik bulunduğunu zannettiğin herşey, kendin de dahil olmak üzere Allahu azim-üş-şana ait bulunmaktadır, bunu da hiçbir zaman aklından çıkarma ... Malik
olduğun maldan geç, Malik-el-mülk'e vasıl ol, canından geç, canana vasıl ol, dünya ve ahiretten geç, rizayı Rahman'a vasıl ol..
Hak ile buluş, onunla görüş, matlup ve maksuduna eriş vesselam ...
HiK AYE
Meşayih-i kirarndan rivayet olunmuştur ki; Magrib diyarında çalışkan, zahid ve cömert bir şeyh vardı. Balıkçılık yaparak geçimini sağlardı. Zaten, islamın şanlı devirlerinde şeyhler
ve alimler devlet hazinesinden para ve maaş almazlardı, herbiri bir işle meşgul olur ve kazançları ile hem kendi geçimlerini
sağlar, hem de yoksul talebelerine, muhtaçlara, sakatlara, dul
ve yetimlere yardımda bulunurlardı. Mahlukat-ı ilahiyye'ye şefkat ve merhamet ederek bütün insanlara örnek olurlar ve aynı
zamanda halkı irşad ederlerdi. Mesela, Hanefi mezhebi müctehidi İmam-ı a'zam hazretleri manifaturacılık yapar ve devlet
- 442 -
hizmeti kabul etmezdi. Kazaneını da okuttuğu talebelerine harcardı. Dedik ya, o çağlarda bütün alimler ve şeyhler bir iş tutarlar ve kimseye yük olmazlardı.
Magrib diyarında balıkçılık yapan zat-ı şerif de bunlardan
birisiydi. Avladığı balıkların bir kısmını yoksullara dağıtır ve
kalanı ile de ailesini geçindirirdi. O devirlerde İspanya bir islam ülkesiydi. Bizim balıkçı şeybin de dervişlerinden birisi İspanya'ya gitrneğe karar verir ve efendisinden ruhsat ister.
Sözü edilmişken hatırlatmadan geçemeyeceğim : Her müslüman, mutlaka fırsat bulup İspanya ve Endülüs tarihini
okumalıdır. Benlik davasına düşen ve sen - ben çekişmeleriyle birbirleriyle uğraşan milletierin başlarına neler geldiğini
öğrenmelidir. Bu kıt ve kısır çekişme ve didişmeler, islam devletlerine ve milletlerine çok büyük zararlar vermişlerdir. Kitab-ı
kerimimiz açıkça birbirinizle çekişmeyiniz, kavga etmeyiniz,
zayıflaşırsınız, korkaklaşırsınız, nusret ve devletiniz elden gider
buyuruyor. Tarihten ibret alamayan ve iç çekişmelerle birbirlerine düşen milletler inkıraza, dağılıp parçalanmağa mahkumdur. Sen - ben kavgalarından vazgeçmeli, birlik ve beraberlik
içinde dinimizi, devletimizi ve milletimizi korumalı, milli ve
ma'nevi varlıklarımızı savunma uğrunda birleşmeliyiz. Kuvvet
tevhiddedir, birlik ve beraberliktedir. Son yüz yıllık tarihimiz,
bu iç çekişmelerin bize neler kaybettirdiğini açıkça göstermektedir. Aklımızı başımıza alalım, geçmişten ibret ve örnek alalım, son pişmanlık fayda etmez, bir çok misalini gördük, din
ve millet düşmanları kimsenin gözünün yaşına bakmaz, derlenip toparlanalım, hak yolunda, tevhid yolunda toplanalım.
Şeyhi, o dervişe İspanya'ya gitmesi için izin verir ve kendisine :
- İspanya'nın ...... şehrine varırsan, orada bizim bir din
ve yol kardeşimiz vardır, adı şeyh Abdullah'tır, duası reddolunmayan bir hak velisi ve mürşid-i kamildir. Kendisini ziyaret
et, selam ve hürmetlerimi ilet, duasını niyaz ettiğimi de söyleyiver, der.
Derviş, İspanya'ya gider ve yolu o şehre düşer, şeyhinin
emrini yerine getirmek üzere o mübarek zatı araştırır, kendisi�
- 443 -
ne saray misali bir konak gösterirler ve orada oturduğunu söylerler. Konağa gider ki ne görsün! .. Bir hükümdar sarayı kadar
muhteşem .. Ne ise, hazret-i şeyhi görmek istediğini söyler, hizmetçiler :
- Siz içeri buyurun ve İstirahat edin, kendileri şimdi hükümdarla görüşmek üzere saraya gitti, neredeyse gelir, derler
ve kendisine ikramda bulunurlar.
Hazretin bu debdebe ve saltanatını, kendi şeyhinin fakir
ve mütevazi yaşayışı ile mukayese eden derviş, bir mürşid-i kamilin böylesine bir servet ve ihtişama nasıl sahip alabildiğine
şaşar, kalır ve muammayı çözemez. Bir süre sonra, cins bir
arap atının üzerinde, pırıl pırıl giyinmiş, atının özengileri altundan, murassa eğer takımları velhasıl her haliyle vekar ve ihtişam içinde ve hükümdarlara mahsus bir debdebe ile şeyh konağına döner. Fakir derviş, bir aralık kendisine hiç görünmeden ve görüşmeden çekip gitmeyi bile düşünür ama, sonra bu
zatı kendi hesabına değil, şeyhinin emrini yerine getirmek üzere ziyaret ettiğini hatıriayarak bu fikrinden cayar ve Şeyh fazla bekletıneden ziyaretçisini huzuruna kabul eder.
Bizim fakir derviş, orada daha büyük bir sürprizle karşılaşır. Şeyhin etrafında gayet süslü elbiseler giyinmiş hizmetçiler elpençe divan durmaktadırlar. Ziyaretçilerini kabul ettiği
yer de, hükümdarların elçileri kabul ettiği salonlar kadar müzeyyen ve muhteşemdir, yerlerde gayet kıymetli halılar, pencerelerde ipekli ve sırmalı perdeler, yumuşacık sedirler, bir
hal ki görülmeğe değer ..
Şeyh hazretleri, dervişe iltifat eder, halini, hatırını ve ziyareti sebebini sorar. Derviş maksadını anlatır :
- Efendim fakiriniz Magrib diyarından geliyorum. Orada sizin hak kardeşiniz ve aşk yoldaşınız olan Şeyh Abdülvehhab efendi zat-ı arifanelerine selam ve ta'zimlerini arza ve duanızı niyaza beni memur eyledi. Mübarek yüzünüzü görmek,
ayaklarınıza yüz sürmek ve şeyhimin emirlerini yerine getirmek
üzere huzurunuzda bulunuyorum, der.
- Demek kardeşimiz Şeyh Abdülvehhab'tan geliyorsunuz,
şu halde dönüşünüzde kendisine bil-mukabele selamlarımı ileti-
- 444 -
niz ve lutfen sorunuz. Bu dünya ile daha ne kadar meşgul olacak? Hala, dünyaya teveccüh ve · rağbetini kesmeyecek mi ? Bu
meşgale arasında Allahu teala'ya vakit bulup muhabbet edebilir mi? Kendisinden rica ediyorum, artık dünya'ya olan meylini
kessin, dünya ikbaline teveccüh ve iltifat etmesin, deyince dervişin aklı fikri allak bullak olur. Öyle ya, bu kadar debdebe ve
saltanat içinde yaşayan bir şeyh efendi, balıkçılık ederek geçimini sağlayan ve kendisinin yüzde biri kadar bile refaha kav:uşamayan kendi şeyhi aleyhinde nasıl böyle konuşabilir? Dünyaya meyil ve rağbet kendisinde, debdebe ve saltanat kendisinde,
üstün hayat seviyesi, refah ve huzur kendisinde, hala da fakir
bir balıkçı şeyhine dünyaya rağbet etmesin diyor, diye düşünür,
bu irşada hiçbir mana veremez, hayret ve ta'accüb içinde kendi
ülkesine döner.
Şeyhi, kendisine verdiği vazifeyi yerine getirip getirmediğini sorunca, Endülüs'teki şeyhin sözlerini tekrarlamağa utanır
ve :
- Hiçbir şey söylemedi efendim, diye geçiştirrnek ister
ama, şeyhi de diretir :
- Haydi haydi beyhude inkar edip saklama, mutlaka bir
şeyler söylemiştir, deyince mes'eleyi olduğu gibi anlatır.
Balıkçılıkla geçinen şeyh efendi, bu sözler üzerine ağlamağa başlar ve gözyaşları arasında :
- Evet, doğru söylemiş diye tasdik eder. Hiçbir şey anlayamayan dervişine de, şeyhin ne demek istediğini açıklar :
- o zat-ı akdes, bizzat gördüğün o debdebe ve saltanat
içinde nefsini dünya muhabbetinden, dünya heveslerinden ve
dünya rağbetinden temizlerneğe muvaffak olmuş bir merd-i ilahidir. Senin gözlerini kamaştıran o dünya ni'metlerini yalnız
eline ve zahirine vermiş, kalbine ve batınma ise Allah ve Resulüllah aşkından gayrı bir şey koymamıştır. Ben ise, dünya ni'
metlerinden hiçbirisine sahip bulunmadığım halde, dünya rağbet ve muhabbetini kalbime doldurmuş bulunuyor ve hala dünya ile uğraşıyorum, buyurur.
- 445 -
Geç bu gafletten, yeter gel gayrı insan ol gönül;
Gönlünü erdir huzura, ehl-i irfan ol gönül. ..
H u bbu fillah, buğzu fillah dediler duyınadm ını? .•
Sev, sen Hakkın dostların, düşmana düşman ol gönül. ..
İrtikap ettinse eğer bir günah hasb-el-beşer,
Tövbekar ol sen hemen kalbinden pişman ol gönül. ..
Muhterem kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Ağzı dua'lı, göğsü iymanlı, ilmiyle amil, vücuduyla kamil
bir zat bulunduğunu öğrenirsen, uzak yakın deme Allah için
ziyaretine git, duasını al ve rahmet nazarına mazhar ol. . ..
Kaçtır söylüyorum, dünya - peresdik fakirlik veya zenginlik ile değildir. Dünya - perestlik, dünyaya düşkünlük, dünyaya aşırı muhabbet yalnız mala ve paraya kıyınet ve ehemmiyet
vermek, bunun dışında hiçbir meziyet ve fazilete sahip olmamak, Allahu teala'yı unutmak, kulluğundan gafil olmak ve tamamen dünya ile uğraşmaktır. Böyle olan kimselerin bir kuruş
paraları bile bulunmasa, bugününden yarınını düşünür v� tasalanırsa ona dünya - perest derler. Zira, dünya vesvesesi ile
kalpleri doludur. Buna mukabil, bütün cihan malı olsa ve onu
kalbine sokmasa dünya - perest değil, Hak - peresttir.
Hak velilerine gelince, bu zevat-ı alişanın halleri zenginlik
veya fakidikle tesbit edilemez ve ölçülemez. Zira, velayet bir
emr-i kalbidir. Onun için, bu sırrı herkes bilemez ve anlayamaz.
Ancak, Allahu teala'nın tahsis ettiği ve bildirdiği kimseler bilirler.
Aziz kardeşim!
Ni'met elde ve ilahi muhabbet gönülde olursa, bu büyük
bir devlet ve özel bir ni'mettir. Bunun zıddı olarak, ni'met elde
ve onun hırs ve muhabbeti kalpte olursa, o bir ni'met değil
sahibi için bir musibet ve felakettir. Hele, elde ni'met bulunmadığı halde kalpte dünya muhabbetinin yığılmış bulunması, musibet üzerine musibettir.
Bunları, şöyle sıralayarak özetleyebiliriz :
A) Dünya ni'meti elde ve Hak muhabbeti gönülde olursa
sahibini cennet ve cemale, riza ve rıdvana erdirir.
- 446 --
B) Ni'met elde ve dünya muhabbeti kalpte bulunursa,
sahibini dünyada zahiren rahatlığa ve ahirette de cehenneme iletir.
C) Ni'met elde bulunmadığı halde, kalpte dünya meyil ve
muhabbeti bulunursa, sahibini dünya hayatında hapishaneden zindana ve belki de darağacına, ahirette de
cehennem ateşine götürür.
Bunun bir dördüncüsü yoktur, başka türlü yorumlamak da
mümkün değildir. Kişi, hangisini seçerse onun akibetine hazır
olmalıdır. Ona göre düşünmeli, taşınmalı ve hazırlanmalıdır.
Adem oğlu, Adem olmak mı istiyorsun? Adem suretinde
iken, Adem siyretine girmek mi di1iyorsun? Halifetullah olmağa mı özeniyorsun? Cennetten çıktığını biliyor ve bir daha çıkmamak üzere cennete girmek mi arzuluyorsun? Senin, zat�ı ülfıhiyyetinden razı olduğun gibi, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin de senden razı olmasını mı bekliyorsun?
Öyle ise, Allah'tan geldiğine ve: yine ona döneceğine iyman
et, Allah'ı bil, Allah'ı bul ve Allah ile ol. .. Nefislerinin aczini bilenler, Kaviyyül-aziz'i bulurlar, nefislerinin acizliğini görenler,
cemal-i la-yezali keyfiyyetsiz görürler. Fakat, nefsin kötü ve
çirkin sıfatıarını Allahu teala'nın sevdiği, Resfıl-ü mücteba'nın
övdüğü ve beğendiği mümtaz hasletlerle, üstün meziyetlerle
süsleyenler ve bunu yaparken de Hakkın tevfik ve inayetini göz.
leyenler de mazhar-ı zat olurlar. Fani vücudunu, baki olana
hasr-u tahsis et ki, baki ile baki olabilesin. Nefsinin u' cu bunu
zillete, riya'sını ihlas ve uzlete, kibirini tevazu ve safiyete, hasedini teslimiyyete, gazabını hilmiyyete, makam ve mal sevgisini ilahi muhabbete çevirebilirsen Mahbub-u Ralıman olan Hz.
Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin nurlu ve mübarek yoluna girmiş, adımlarını onun adımiarına uy"
durmuş olursun ki, bu yol seni ebedi saadet ve selamete, cennete ve cemale vas ıl eder.
Tevfik ve inayet Allahu teala'dandı:ı·.
Risalemizi bitirirken, din kardeşlerimize ve Hak yoldaşlarımıza bazı nasihatlerde bulunmayı yararlı gördük :
- Merhamet edene, merhamet olunur.
- 447 -
- Gönül rİzasıyla Hakka secde etmeyeni, zorla kula seede ettirirler.
- Cami-i-şerife isteğiyle gitmeyenleri, önünde sonunda
tabuta koyar ve dört kişi kollarından tutarak götürürler.
- Müslümanların aleyhinde bulunanlar, birgün onlara
muhtaç olabilirler.
- Hakka secde etmek ve el açıp yalvarmak için cami-i-şerife gelmeyenler, birgün o kutsal yapının kapısında halka el
açabilir ler.
- Ölüden ve ölümden ibret almayan kişinin, hiçbir şeyden ibret almakta nasibi yok demektir.
- Kendisinden yardım dileyen bir fakire gönül rİzasıyla
sadaka vermeyenierin mallarını birgün zalimler zorla ellerinden alırlar.
- Kapma gelen fakirin rızkı, senin üzerine yazılmışsa,
kapına kadar geldiği halde vermediğini, o fakiri diyar diyar
arayıp vermek zorunda kalırsın.
- Hak rizasıyçün sarfedemediğİn malın düşmaniarına
kalır.
- Hak rizasıyçün sarfedilmeyen malın, önünde sonunda
şeytan ve nefis rizası yolunda harcanacağını müjdelerim.
- Allah'sız kalbe şeytan hükmeder.
- Çingenenin zurna çalmasını men'edersen, o zurnayı
Türk' e çaldırırsın.
- Rumların meyhanecilik yapmalarını yasaklarsan, Türk'
ler meyhaneci olurlar.
- Ezan-ı Muhammedi okunınası yasaklanan yerlerde bir
gün çanlar çalınır.
- Allah'sız gönül, şeytan evidir.
- İçki içenin başına, her türlü felaket gelebilir.
- Din kardeşinin düşmesi için kazdığın kuyuya kendin
düşersin.
- Nefsini ibadet ve ta'atle meşgul et! . . Nefsini ibadetle
meşgul etmezsen, o seni Rabbine isyan ve günah işlemekle meşgul eder.
- 448 -
Zahirde zengin gibi görünen bazı kimseler aslında fakir �,ie zahirde fakir gibi görünenler hakikatte zengindirler.
- Kim olursa olsun, servetinin artmasını isteyen kimse
fakirdir.
- Dünyaya doymayan gözler, iki avuç toprak ile dolar ve
doyar.
- Dünyaya sığmayanlar, iki arşınlık yere sı ğarlar.
- Haramla beslenen ve semiren vücutlar, mezarda kurtlar için hazırlanan nefis bir ziyafettir.
- Allah u teala'ya s ecd e etmeyen başlar, birgün toprağa
�erilir.
- İbretsiz göz, başta taşınan düşman gibidir.
- Düşünme kabiliyetinden yoksun bir kafa ve beyin, vücut için boşuna taşınan bir yükten başka bir şey değildir.
- Hakkı işitmeyen kulaklar, sahiplerinin düşmanlarıdırlar.
- Hakkı konuşmayan, hakkı zikretmeyen dil, alelade bir
et parçası .olduğu halde iki cihanda da büyük bir musibettir.
- Hayır ve hasenat yapmayan bir el, kıyamette sahibinin
başını döğmekten başka bir işe yaramaz.
- Hayra sarfolunmayan malla, ancak cehennem satın alınabilir.
- Hayır yoluna gitmeyen ayaklar insanı dünyada dara ve
ahirette de na ra götürür.
- İnsanın şerefi nesebi ile değil, tekvası iledir.
- Her insan Hz. Adem aleyhisselamın oğludur ama, her
oğul adem değildir.
- Özü pak olanın, sözü de pak olur.
- Gözlerinde ibret olanlar, gerçek insanlardır.
- Sözünde sadık oh;mın, özü de sadıktır.
- Allah'a kulluk etmeyen, kula kulluk eder.
- Hakka secde etmeyeni, Allahu teala aciz bir kuluna
secde ettirir.
- 449 -
- Okunmayan kitaplar, kimsesiz ve gariptirler.
- Babana yaptığın muameleyi, oğlundan misliyle görürsün.
- Malını sarfettiğin yerlere göre kazancının helal mi, yoksa haram mı olduğu anlaşılır.
Ya Rab! .. Alısen-i takviym üzere yarattığın biz aciz ve günahkar kullarını Esfel-e safiliyne atma, zat-ı ülCı.hiyyetine ve
Habib-i edibine hakkıyle iyman edenlerden, salih arneller işleyenlerden, sana kul ve Resulüne ümmet olmak şeref ve bahtiyarlığına erişen gerçek mü'minlerden eyle ve bizleri Felehüm
ecrün gayr-i memnlın sırrına mazhar buyur Allah'ım! .. Amin
bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn ..
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifun ve selamün alelmürseliyn, vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-FATiHA ...
El-Hac
MUZAFFER OZAK
EnvAr-üi-KuiQb, cilt : 2 - F : 29
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 18
MÜNDER ECAT :
En'am sure-i celilesinin 6. ayet-i kerimesinin tefsiri - Daha
önce gelmiş geçmiş kavimlerin ve milletierin neden helak
edildik1eri · Helak edilen kavimlerden artakalan harabelerden almacak ibretler · Fira'un ve Hz. Musa aleyhisselamm kıssası • Va'izlere ve halkı irşad görevi yüklenenlere
naçiz tavsiyeler · İslamda tevhidin kıymet, ehemmiyet ve
fazileti · Tevhidin tefrikaya dönmesi, milli birlik ve beraberliğin bozulması ne demektir? - Resfıl-ü zişanm talim
buyurduk1arı bir dua · Yeryüzünde gezip dolaşmanm ö"nemi · Balkanlarda yapılan bir geziden intibalar · Sen-ben
kavga ve çekişmelerinin bu millete nelere mal olduğu .
JJin ve millet düşmanlarının sinsi faaliyetleri karşısında
her Türk'ün uyanık bulunmasının gerekli olduğu - Dil, din,
gelenek ve görenekierin korunup kolianmasının faydaları •
Hristiyan devletlerin mukaddes ittifakları günümüzde nasıl yürütülmektedir · Balkanlarda altıyüz bin müslümanın
hayatma mal olan korkunç katl-i-am ve cinayetler · Daha
once helak edilen kavimlerin aldbederinden ibret alamayanlarm, kendilerinden sonra geleceklere ibret olacakları ·
Ad ve Semud kavimleri neden ve nasıl helak edilmişierdi ·
Fira'unun, İsrail oğullarına yaptığı zulüm ve vahşetler ·
İsrail oğulları, peygamberlerini yalaniayıp katiettikleri için
bu azaba müstehak olmuşlardı · Fira'unun gerçek kimliği
ve kısa hayat hikayesi · Cemiyette fitne ve fesadın doğura- 1
cağı maddi ve ma'nevi zararlar - İnsanları, dünya hayatında belaya ve ahiret hayatında acı bir cezaya sevkeden onbeş çirkin haslet nelerdir? · Zenginlik, mal ve para toplamakla değil, kanaat iledir · Eşierine itaat ve analarına muhalefet eden, alıhapiarına ikram ve ihsanda bulundukları
halde babalarmı mahrum bırakan evlatlarm akibetleri .
Hürriyet ve istiklalimizi korumak için ma'neviyyat ve mukaddesata bağlanmamız, milli birlik ve beraberlik içinde
bulunmamız gerektiğine dair ibret verici örnekler · Dua ...
- 453 -
Saliii ala seyyidina Muhammed ...
Saliii ala şefi-i zünubina Muhammed .. .
Saliii ala envar-i kulubina Muhammed .. .
El-evvelü Allah. .. El-ahirü Allah ... El-batınü Allah. .. Ezzahirü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlul ukdeten min lisani yefkahu kavli ve ufevvidu emri Hallah vallahu basiyrün bilibad ...
E'Ozü billAhi min-eş-şeytan-lr-raclym
Bismil lah-ir-Rahman-ir-Rahlym
Elem yerev kem ehleknA min kablihim min karnin mekkennllhüm fil-ardi mil lem
nümekkin Jeküm ve ersel-nes-semll'e alevhim midrilren ve ce'al-nel-enhllre
tecrlv min tahtihim fe-ehleknllhüm bi-zunObihim ve enşe'nll min bil'dihim karnan
lharlyn . ..
EI-En'Am : 6
(Onlar, kendilerinden önce nice nesilleri helak etti�
görmediler mi? Ki, biz onlara yeryüzünde size vermediğimiz
kuvvet, servet ve bütün imkanları verdik. Ve üzerlerine ihtiyaç duyduklan zaman bol bol yağmur indirdik. Evlerinin ve
bahçelerinin altından ırmaklar akıttık. Refah ve saadet içinde
bulunduklan halde, günahları, şükretmemeleri ve küfran-ı ni'·
met etmeleri yüzünden onları helak ettik ve yerlerine başka
nesiller yarattık.)
Muhterem ihvan-ı din-i mübiyn! ..
Yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler arasında bilinen ve bilinmeyen alemierin müstakillen maliki, Rabbi, Mürebbi'si, Ma'
budu, Maksudu, Mahbubu ve Rezzak'ı olan, bizleri analanmı-
- 454 -
zın rahminde kudret fırçası ile insan şekline koyan, ademoğullarını bütün yarattıklarından üstün ve mükerrem kılan, zat-ı
ahadiyyetine kul ve Habib-i edibine ümmet olabilmek şeref ve
bahtiyarlığına mazhar buyuran, mü'min kullarına ebedi alemde riza, cennet ve cemalini va' deyleyen Allah u azim-üş-şan; ahkarnı daima genç ve dinç kalacak olan ve zat-ı üluhiyyetinden
korkanlara hidayet yollarını gösteren, kalplere safa, ruhlara
cila ve mü'minlere şifa bahşeden, kafidere ise büsran ve hicranlarını hatırlatan düstur-ü mükerremimiz ve kitab-ı ekremimiz Kur'an-ı azim-ül-bürhanda El-En'am sure-i celilesinin 6.
ayet-i kerimesinde şöyle huyurmaktadır :
ELEM YEREV KEM EHLEKNA MİN KABLİHİM MİN
KARNİN : Ey Habib-i zişan ve ey Peygamber-i ali-şan! .. Onlar,
kendilerine muvakkaten ve emaneten bahş ve ihsan buyurduğumuz kuvvet ve kudretlerine, fani olan mal ve servetlerine mağrur olarak sana iyman etmeyen, hasedierinden dolayı senin risalet ve nübüvvetini tasdik eylemeyen, senin kendilerine tebliğ ettiğin ilahi emiderimizi ve hükümlerimizi dinlemeyen, baktıkları halde görmeyen, işittikleri halde duymayan, duyduklan
halde anlamayan ve anladıkları halde anlamamazlıktan gelen
gafiller acaba görmediler mi ? Atalarından -ve dedelerinden duyup öğrenmediler mi? Sık sık gidip geldikleri Mısır' da, Suriye'
de, Yemen'de, Irak ve İran'da ve dünyanın diğer ülkelerinde,
kendilerinden önce gelip geçen ve Zat-ı ahadiyyetimizi ve gönderdiğimiz peygamberleri inkar eden kavimleri ve milletleri nasıl kahrettiğimizi, nasıl helak eylediğimizi görmediler mi, farketmediler mi, onların akibetlerini duyup öğrenmediler mi ? Oysa, helak ettiğimiz bu kavimler ve milletler, kendilerinden daha zengin, daha kudretli ve daha kuvvetli idiler. Gönderdiğimiz
peygamberleri tanımamaları, onların nübüvvetlerini inkar etmeleri ve yalanlamaları ve dolayısiyle zat-ı üluhiyyetimize de iyman etmeyerek isyana yeltenmeleri yüzünden mahv-u perişan
oldular. Kaldı ki, onlar sana iyman etmeyen Mekke kavminden
daha üstün medeniyyetler kurmuşlar, daha geniş imkanlara kavuşmuşlar, kuvvet ve kudret, refah ve saadet bakımından daha
ileri bir hayat seviyesine ulaşmışlardı.
- 455 -
MEKKENNAHÜM FİL-ARDİ MA LEM NÜMEKKİN : Biz,
onlara senin Hak peygamber olduğunu red ve inkar eden Mekke kavmine vermediğimiz bir çok imkanlar, ni'met ve servet
bahş ve ihsan eylemiştik. Yerleştikleri ülkeler de iklim ve tabiat bakımından daha elverişli ve verimliydi Bunun için onlar
daha zengin, daha kudretli ve kuvvetli idiler.
-
LEKÜM VE ERSEL-NES-SEMA'E ALEYHİM MİDRAREN:
Evet, o kavimleri ve milletleri iskan ettiğimiz topraklar daha
verimli ve bereketli olduğu gibi, ihtiyaçları olduğu zamanlarda
da bağ, bahçe ve bostanlarını, tarlalarını sulamaları için semadan bol ve bereketli yağmurlar da indirdik.
VE CE'AL-NEL-ENHARE TECRİY MiN TAHTİHiM : Evlerinin ve bahçelerinin altından da ırmaklar akıtarak, daha fazla mahsul almaları için topraklarını bereketli kılmış ve onları
ni'metlerimize garketmiş idik.
Ey Rabib-i edibirnin risalet ve nübüvvetini inkar eden
münkirler! .. Bütün bu ni'met, bereket ve servete rağmen nankörlük ederek gönderdiğimiz peygamberleri yalanlayan o gelmiş geçmiş kavimterin akibetlerinden ibret almıyor musunuz?
Bize iyman ve gönderdiğimiz peygamberleri tasdik etmeyenlerin başlarına gelenlerin, birgün sizlerin de başınıza geleceğini
düşünemiyor musunuz? Neyinize güveniyorsunuz?
FE EHLEKNAHÜM Bİ-ZÜNUBiHiM : Isyanları ve iymansızlıkları ve işledikleri korkunç ve iğrenç günahlar, onları helake sürükledi. isyanlarında ve günahlarında ısrar eden o kavim ve milletleri, sonunda tamamiyle helak ettik.
VE ENŞE'NA MiN BA'DİHİM KARNEN AHARİYN : Evet,
onları tamamİyle mahv ve helak ettikten sonra, yerlerine başka
nesiller, başka kavimler ve milletler vücuda getirdik. Neden
gerçekleri görüp anlayamıyorsunuz? Neden inkarınızda ısrar
ediyorsunuz ? Sizden önce gelip geçen ve her bakımdan sizden
kuvvet ve kudretli olan kavimleri ve milletleri helak eden biz
- 456 -
azim-üş-şan, kuvvet ve kudret yönünden daha zayıf, nüfus bakımından daha az ve küçük olan sizleri, bütün iymansızları,
bütün inkarcıları helak edemez miyiz sanıyorsunuz? Sizler de
biliyorsunuz ki, buna gücümüz yeter ve kudret-i ilahiyyemiz
sizden öncekileri olduğu gibi sizleri de helak etmeğe kafidir.
Eğer, Rabib-i edibime karşı inkannız devam ve iymansızlıkta
ısrar edecek olursanız, sizden öncekileri olduğu gibi sizleri de
kalır-u tedmir eylerim.
Hey yarenler bu dünyanın sonu viran olur blrgün,
Buna maA-rur olanların, çog-u pişman olur blrgün ..
Ey rizayı ilahiyye'ye talip, cennete ragıp ve cemal-i la-yezale aşık olanlar :
Hiç düşündünüz mü? İnsan ile hayvan arasındaki fark nedir? Acaba, bir insanda bulunan uzuvlar ve hassaları hayvanlarda da var mıdır?
İnsanda vücut olduğu gibi, hayvanda da vardır. İnsanda
göz, kulak, el, ayak, dil, diş, tırnak, et, deri, kan ve kemik gibi
uzuvlarla, düşünme, görme, duyma, tad alma, soğuk veya sıcağı ayırma gibi hisler ve hassalar, hayvanlarda da vardır. İnsanlarda bir beyin bulunduğu gibi, hayvanlarda da birer beyin
bulunmaktadır. Bizim konuşmamız varsa, hayvanların da kendilerine mahsus lisanları vardır. İnsanlar, cemiyet halinde yaşadıkları gibi, bir çok hayvanlar da bir arada ve cemiyet halinde yaşarlar. Buna örnek olarak karıncaları, anları, kırlangıçları, leylekleri ve daha sayamayacağımız kadar çok hayvanları
gösterebiliriz. Üstelik, cemiyet halinde yaşayan bu hayvanların
da birer liderleri (Beyleri veya kraliçeleri) hakimleri, doktorları, revir ve hastahaneleri de bulunduğu ilmi bir gerçektir. Özellikle, arıların ve karıncaların toplumsal yaşantıları, bir çok ilim
adamlarına aylar ve yıllar süren inceleme ve araştırma konusu
olmuştur.
Fakat, aralarında bazı istisnalar bulunmakla beraber, hay-
- 457 -
vanlann gözlerinde ibret alma bassası yoktur. İstisnaları vardır demiştik, mesela hemcinsinin tuzağa yakalandığını gören
bir kuş, o tuzak etrafına serpilen yem taneciklerine asla yaklaşmaz. Buna, daha bir çok misaller verebiliriz. Bir kıyaslama
yapacak olursak, aynı tuzağın insanoğlu için kurulmuş oldu�unu gözönüne getirelim. İnsan, kendi aklına güvenir ve tuzağa
düşen gibi kendisinin yakalanmayacağını sanır ve bu güvenci
sonunda mutlaka aynı tuzağa düşerek helak olur. Oysa, insano�lundan beklenen, başkalarının ma'ruz kaldıkları musibetlerden ibret alması, daha do�rusu alabilmesidir. Böyle oldu�
içindir ki, insanoğlu başkalarından ekseriya ibret alamaz ve bir
çok defa görüldü� gibi, kendisi başkalanna ibret olur. Oysa,
ibretsiz göz üzerinde bulunduğu başın düşmanıdır. Ölffi.t kabul
etmeyen kulaklar da, sahibinin en büyük hasmıdır. Zikir ve tevhid etmeven, Hak kelamı söylemeyen, Hakkı ve Hahk'ı üzen ve
inciten dil, sahibini dünya hayatında belalara, sıkıntılara ve
musibetlere soktuğu gibi ahiret hayatında da azaba ve ıkaba
dücar eder. İymansız bir kalp, muhabbetsiz bir gönül, basit ve
alelade bir et parçasından başka nedir? Hayır ve hasenata alıştırılmamış, yararlı işler gördürülmemiş bir el, dünya ve ahirette sahibinin başını yumruklamaktan, Allah yoluna yürümeyen,
rizayı ilahiyye varamayan bir ayak da boşuna yorgunluktan
gayn neye yarar?
İnsan olduğunu ve insan gibi yaşamak istedi�ni iddia
edenlerin gözleri ibret ve hava ile süslenmiş, başları akıl ve fikirle bezenmiş olmalıdır. Bövle olanların, yani suretleri kadar
sivretleri de insan olanların kulakları da öğüt alır, dilleri alemlerin Rabbini zikretmekten Hakkı ve doğruyu söylemekten tad
alır, ayakları Allah yolunda, hayır yolunda, riza yolunda vol
alır. Onların gönülleri Hakkın beyti olmuştur, kalpleri aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile dolmuştur. Allahu teala'nın sevmediği ve Resfıl-ü mücteba'nın daima kınadığı ve yerdiği u'cub, kibir, hased, gazap, kin, şehvet, mal ve makam sevgisi ve saire gibi korkunç ve tehlikeli illetler, böyle bir
kalbe asla yerleşemezler. Onlar, ilahi hükümlerle aşılanmışlar
ve sünnet-i seniyye ile bu gibi hastalıklara karşı bağışıklık (Mu-
- 458 -
afiyyet) kazanmışlardır. İçieri ve dışları, özleri ve sözleri haşyetullah ile titrediğinden, bütün malılukata karşı şefkatli, merhametli olurlar. Ellerinden ve dillerinden hiç kimseye zarar
erişmez. Bil'akis, ellerinden geldiği ve güçlerinin yettiği kadar
herkese faydalı ve yararlı olmağa çalışırlar. Zira, bu kutlu ve
mutlu kişiler, Kur'an-ı aziymi kendilerine imam ve rehber, Usve't-ül-hasene olan Rabib-i edib-i Kibriya'nın sünnet-i seniyyelerini önder ve siyret-i Nebeviyyelerini peyrev edinmişlerdir.
Onun için, her nefeste Hak rizasım arar ve gözetider, her hallerini veli'lere, sadıklara, aşıklara benzetider ve neticede arifler zümresine girerler, muradlarına ererler, maksut ve matluplarını bulurlar.
Bilindiği gibi, arifler Hak'la görür, Hak'la işitir ve Hak'la
söylerler. Onların kalpleri Beytullah ve kendileri Abdullah'tır.
Zatları aziz ve sıfatları afif, nezih ve temiz olur. Öyle bir ibretle
bakarlar ki, baş gözü ile baktıklarını kalp gözü ile görürler.
Evet, basar ile bakarlar ve basiretle görürler, eşyanın hakikatlerine arif ve agah olurlar. Böyle bir kemal ile arif olanlar özüne de arif olur. Özüne arif olan, sözüne de arif olur. Özüne ve
sözüne arif olanlar da elbet Hak cemalini görür. İş, bakmakta
değil, görmektedir. Görmekte de değil, tadmaktadır. Tatmakta
da değil, olmaktadır.
Cahiller helak oldu, alimler kurtuldu ..
Alimler de helak oldu, arniller kurtuldu .. Arniller de helak oldu, muhlisler kurtuldu ..
İbret almayan gözlere toprak doldu. Öğüt kabul etmeyen,
Hak kelamı dinlemeyen kulak, kurşun akıtılarak helak oldu.
Zikretmeyen ve Hak söz söylemeyen diller, kurak oldu. İymansız gönüller şeytanlada doldu. Şefkat ve muhabbeti olmayan
kalpler, hased ateşiyle yanıp kül oldu. Hayır ve hasenatı bulunmayan eller ve Hakka yürümeyen ayaklar sahiplerinden davacı
oldu, akibet bu gibiler için çok acı oldu, gün geldi eller ve ayaklar konuşturuldu da sahiplerini mahkum ettirdiler :
- 459 -
El-yevme nahtimü alA efvAhihim ve tükellimünA
eydiyhim ve teşhedü ercülühüm bimA kAnu yeksibOn .• ",
YA - Sin : . 65
(O gün, onların ağızlarını mühürleriz. Kazançlan ne ise,
biz� elleri söyler ve ayakları da tanıklık eder.)
İbretli göz, bastığı yeri görür, akla karayı ayırdeder, zulmetle nuru farkeder, dostla düşmanı seçer, geçtiği yerlerden
kimseyi ineitmernek için dikkatle geçer. Her adımını attıkça,
bastığı yerin altında yatanlar bulunduğunu ve daha da yatacaklar olduğunu idrak eder. Daha önce gelmiş ve geçmiş olanların akibetlerini düşün ür. Kendisinden daha üstün ve ku\rvetli oldukları halde, günün birinde yerlere serilenlerin acıklı hallerini gözleriyle görmüş gibi bilir ve kendisine bu ni'met ve kuvveti kimin bahş ve ihsan buyurduğunu takdir eder. Bu ni'met
ve kuvveti kendi malları sayan, kendilerine hak ve gerçek yolu
gösterrneğe memur edilen peygamberleri yalanlayan, maliarına
ve akıllarına, şehvet ve hevalarına uyan gafillerin, münkirlerin,
kafirlerin nasıl mahvolup gittiklerinin şu'uruna varır.
Evet, onlar mahvolup gitmişlerdir ama, eserleri meydanda durmakta ve o eserler daha sonra gelen gafilleri, hazin hazin
feryat ederek, inleyip sıziayarak uyarmaktadır. Görene ve duyana ne mutlu! ..
Kara toprakların altında yatanların pişmanlıklarını, feryatlarını, sızlanıp yakınmalarını duyabilenler, bu alemde gülebilirler mi ? Hani, yeryüzünün ilahı olduğunu iddia eden Nemrud? Hani, ENE RABBİKÜM-ÜL-A'LA (Ben, sizin yüce Rabbinizim!) diyen Fira'un ? Hani, peygamberan-ı izamı yalanlayan ve
onlara inanmayan gafiller, sapıklar ve cahiller? Nerede dünyaya kan kusturan o zalimler? Fira'unlar, gelip göçtüler ama,
- 460 -
yaptırdıkları ehramlar, iğrenç hatıralarını asırlardanberi nesillerden nesillere aktarıyor, on binlerce ma'sum kanına, dul ve
yetim hakkına, fakir ve muhtaç halkın bir lokma ekmeği babasına yaptırılan o zulüm ve vahşet abideleri, yalnız üzerlerindeki
hiyeroglifleri okuyabilen alimiere değil, ziyaret edenlere ve resimlerini görenlere de bir çok gerçekleri bütün tafsilat ve teferruatı ile açıklıyor. Sanki, kalkıp bir yudum su içmeğe muktedir
olacakmış gibi, mumyalarının yanına konulan altun su tasları,
dünyada doymayan ve dolmayan karınıarına bir parça yemek
ilave etmek mümkün imiş gibi altun yemek tabakları, dünya
sUslerine ahirette de devam edebilecekler imişcesine bırakılan
bir takım kıymetli ziynet eşyası, onların nasıl bir gaflet ve daIllet içinde ömür tükettiklerinin adil bir şahidi olarak, ziyaretçilerin gözleri önüne seriliyor. Haşa sümme başa, Allah'lık iddiasıyla halkı kendilerine taptıranlar, ta prnayanları cayır cayır
ateşte yaktıranlar, çağlarında insanları inim inim inletenlerin
iğrenç leşleri, bugün hasiret sahiplerinin dikkat ve ibretlerine
sunulmuş bulunuyor.
Ölümle vücudu ortadan kalkıveren, başlangıcı bir katre
m eni ve sonucu kokuşmağa mahkum bir leşten ilah olur mu?
Fakat, n:eye yarar ki sahip oldukları kuvvet, kudret ve serveti
kendilerinin zanneden ve bu batıl inançları ile yalnız kendilerini aldatan iymansızlar, bugünlerini düşünebilselerdi bu hale düşerler miydi ? Hz. Musa aleyhisselamı bulup öldürebiirnek için
onbinlerce meme yavrusunu, analarının kucaklarından aldırıp
boğduran o sapık, Hak tarafından kendisine hak ve hakikati
tebliğ etmek vazifesiyle görevlendirilen, kendi ebedi saadet ve
selameti için çalışan bir nebiyyi zişanın mu'cizelerinden bile
ibret alamamış, saltanat hırsı uğrunda hem dünyasını, hem de
ahiretini kendi elleriyle yıkmıştır. Fira'un, Musa aleyhisselam::.n
mu'cizelerinden olsun uyanabilseydi, onun elindeki asanın başta kendisi olmak üzere bütün ordusunu helak edeceğini belki de
farkederdi. Fakat, hayır! .. Onda, hakkı ve hakikati görebilecek
bir göz, gerçekleri kabul edebilecek bir öz yoktu. Mülk ve saltanatma öylesine mağrur, elindeki ni'met ve kuvvete öylesine
mecbur idi ki, kahinierin verdikleri habere inanarak Musa aley-
- 461 -
hisselamı ortadan kaldırmak için on binlerce cinayete karar
verdiği halde, Musa aleyhisselama ve onun vasıtasiyle davet
olunciuğu Hakka, inanamamış ve iyman edememişti.
Ve iz enceynllküm min lll-i Fir'avne yesOmOneküm sO'el-azab
yukatti lune ebnll,eküm ve yastahyana nisll'eküm ve fi zliJi.küm
belli'ün min Rabbiküm aziym •. -
El - A'raf : 1 41
(Hani, sizi Fira'un oğullarmdan kurtarmıştık Id, onlar size
işkencenin en kötüsünü yapıyorlardı. Erkek çocuklarınızı öldürüyorlar, kızlarmızı hizmetlerinde kullanmak için diri bırakıyorlardı. Bunda, size Rabbiniz celle şaneden bir mihnet ve beli
vardı.)
Evet, Fira'un denilen zalim, Allahu teala ve Resulüne inanmamış, ne idüğü belirsiz kahiniere bağlanmıştı ama, �ıldığı bütün tedbirler ilahi takdiri değiştirememiş, hatta kahinierin bildirdiklerinin de, aldığı tedbirlerin de takdir-i ilahi olduğunu
farkedememişti. Kahinler, cinlerden ve şeytanlardan aldıkları
haberi Fira'una ulaştırmışlardı :
- Beni - İsrail'den bir çocuk dünyaya gelecek ve bu çocuk senin mülk ve saltanatma son verecektir. Bu çocuk, ana
rahmine hafta içinde şu gece düşecektir. Gerekli tedbirleri almanızı tavsiye ederiz, demişlerdi.
Fira'un, nefsini ve saltanatını koruyabilmek için aklınca
bazı çareler düşündü. Asıl maksadını ve tedbirini halktan gizlemek için, kahinierin ana rahmine düşeceğini haber verdikleri
gece için büyük bir eğlence tertipledi. Tellallar vasıtasiyle hal-
- 462 -
ka duyurarak, İsrail oğullarının kadınlarını bir tarafa ve erkeklerini onlardan çok uzak başka bir tarafa toplattırdı. Böylece,
bir arava gelmelerini önleyebileceğini sanıyordu. Hz. Musa aleyhisselamın annesi de İsrail oğullarındandı ve tabiatiyle kadınların bulunduğu tarafta oturuyordu. Ancak, bu eğlencelerden
hoşlanmamıştı. Böyle bir eğlencede bulunmaktan ise, evinde
kocasıyla başbaşa kalmayı tercih ederdi. Fakat, Fira'unun emri
gereğince o da herkes gibi bu eğlencelere zoraki katılmıştı. Kocası Imran Fira'unun sarayında görevliydi. O muhterem kadın,
bir an önce kocasına kavuşmak arzu ve iştiyakı ile eğlence yerinden ayrıldı ve mümkün olduğu kadar gizlenip kendisini göstermerneğe çalışarak sarayın yolunu tuttu.
Oysa, onu saraya doğru sürükleyen bir kuvvet vardı. Saklanması ve gizlenmeğe çalışması boşunaydı. Onu belki görenler olmuştu, ama hiç kimse tanıyamamıştı. Zira, kader Hz. Musa aleyhisselamın annesini almış ve kendisine bakanların gözlerine sanki perde indirmişti. Evet, böyledir, kaza ve kader gelip
çatınca gören gözler göremezler, bilinen ilimler bilinemez, işiten kulaklar duyamaz. O mübarek hatunun da, kocasına kavuşmaktan başka hiçbir isteği yoktu, hatta bu uğurda ölmekten bile korkmuyordu. Burada, ölümden söz edişimize şaşmayınız. Fira'unun emirlerine karşı çıkmanın tek cezası vardı :
ÖLÜM ... Ne var ki, bundan da korkmuyordu ...
Hz. Musa aleyhisselamın babası, Fira'unun özel hizmetine
bakardı ve o gece için sarayda nöbetçi idi. Fira'unun yatak odasının kapısında nöbet beklerken, sevgili karısının koşarak kendisine doğru geldiğini gördü ve koşup onu karşıladı. Kadın,
kocasına karşı ne kadar istekli ise, kocası da onu bu gece daha
güzel ve daha zarif bulmuştu. (Olmaz, olmaz deme! Olmaz, olmaz .. ) diye bir tekerierne vardır, tıpkı onun gibi olmayacak gibi görünen şeyler oldu ve Hz. Musa aleyhisselam, Fira'unun
bütün hazırlık ve tedbirlerine rağmen işte o gece ana rahmine
düştü.
Kahinler, ka derin önüne geçilemediğini ve Fira "unun helakine sebep olacak çocuğun hem de o gece ana rahmine düş-
- 463 -
tüğünü, yine cinler ve şeytanlar vasıtasiyle tesbit ettiler ama elden ne gelirdi ki? Evet, Hz. Musa aleyhisselamın yıldızı, gökyüzünde parlamağa başlamıştı. O gece hayli endişeli ve ruhan tedirgin olan Fira'un, kahinierin feryat ve figanlan üzerine gürültünün sebebini sordu, Imran emri gereğince halkın eğlendiğini ve bu gürültülerin oradan geldiğini söyledi. Fira'un, korktuğuna uğramış, İsrail oğullarının kadınlarını bir tarafa, erkeklerini başka bir tarafa ayırarak önlemeğe çalıştığı birleşme, kendi
yatak odasının önünde vukubulmuş ve can düşmanı bildiği Mu·
sa aleyhisselam ana rahmine düşmüştü.
Bir süre sonra kahinler huzura gelerek durumu kendisine
bildirdiler:
- Maalesef, tedbir takdire karşı gelemedi ve olanlar oldu, dediler.
Fira'un, çabuk yılan bir insan değildi. Yeni tedbirler düşünmeğe ve aklınca takdiri bozmağa kalktı ve gözünü kırpmadan emri verdi :
- Bugünden itibaren, doğacak bütün erkek çocuklar katledilsin! ..
İsrail oğullarının oturdukları mahalle ve sokaklara baskınlar yapılıyor, zorla evlere giriliyar ve yeni doğan erkek çocukları analarının kucaklarından alınarak öldürülüyordu. Tarihlerin rivayetlerine göre, bir kaç yılda dokuz yüz binden fazla erkek çocuk katiedildL
Bu yetişmiyarmuş gibi, İsrail oğulları arasında kolera hastalığı başladı ve bu salgın da büyük telefata yol açtı. Ülkenin
ileri gelenleri, Fira'una müracaat ederek :
- Emriniz gereğince, doğan erkek çocuklar öldürülüyor.
Salgın hastalık da yetişkin erkekleri kırıp geçiriyor. Böyle giderse bir kaç yıl sonra İsrail oğullarından ağır işlerde kullanacak kimse bulamayacağız, dediler. Fira'un, bir yıl erkek çocuklarının öldürülmesini, ertesi yıl doğacak çocukların sağ bırakılmalarını emretti ve sözüm ona böylece denge kurulmuş olacaktı.
- 464 -
Bu arada da Hz. Musa aleyhisselam dünyaya gelmişti. Hz.
Musa, KESİM yılı denilen, doğacak erkeklerin öldürülme sırası olan sene ve kardeşi Harun ise, bağışlanma sırası olan A VUN
yılında doğmuşlardır. Bu sebeple, eviadının erkek olduğunu gören muhterem annesi, onun akibetinden kaygulanmış ve içinden gelen bir hisle ciğerpare yavrusunu bir sandığa yerleştirerek Nil nehrine salıvermişti. Sandığın nereye gittiğini veya sürüklendiğini izlemek üzere de, kızına takip ettirmişti Sandık,
li-hikmetin Fira'unun sarayına doğru gitmiş ve o sırada eşi Asiye ile sarayının bahçesinde gezinen ve suda oynaşarak efendilerinin gönüllerini eğlendiren birbirinden güzel cariyelerini seyreden Fira'un tarafından görülmüştü. Sandığın derhal Nil'den
çıkarılarak huzuruna getirilmesini emretmiş ve açılan sandıktan nur yüzlü bir çocuğun çıktığını görerek hepsi hayretler içinde kalmışlardı. Çocuk, baş parmağını emiyor ve kendisini büyük bir ilgi ve sevgiyle seyredenleri etkilemek istercesine hepsinin ayrı ayrı yüzlerine bakıyordu. Asiye sultanın bu çocuğa kanı kaynamış ve bir anda tekmil vücudunu anndere mahsus şefkat ve rikkat kaplamıştı. Sanki, yıllardır aradığı halde bir türlü elde edemediği bir emeline nail olmuş gibi sevinç ve heyecan
içinde idi. Cariyelere, yavruyu kendisine vermelerini emretmiş
ve onu sevgi ile koklayarak bağrına basmıştı. Başuçlarında,
tüyleri diken diken olmuş, gözleri fal taşı gibi açılmış, içindeki
zulmün ve gaddarlığın, korkunç ve iğrenç yüzüne akseden belirtileriyle yüz hatları gerilmiş ve kaşları çatılmış olan Fira'un,
eşinin bu çocuğa bu derece ilgi ve sevgi göstermesine sinirienmiş ve mini mini yavruyu hışımla onun kucağından çekip almıştı. İşte, bu sırada hiç beklenmedik ve umulmadık bir şey olmuş ve o küçücük çocuk Fira'unun yüzüne bir tokat vurmuş ve
bu tokatın acısı o zalim adamın içine oturmuş ve onu adeta kudurtmuştu :
- İşte, aradığım çocuk budur. Benim mülküme ve saltanatıma son vereceği kahinler tarafından haber verilen çocuk,
bundan başkası olamaz, diye haykırıyor ve derhal öldürülmesini emrediyordu. Asiye sultan, araya girdi ve kocasını yalvarıp
yakararak uyardı :
- 465 -
Ve kalet'imre'etu Fir'avne kurretu aynin li ve lek la taktuiOhu asa
en yenfa'anil ev nettehizehu veleden ve hüm ltı yeş'urun ...
El - Kasas : 9
(Fira'unun eşi Asiye binti Müzahim kocasına: «Bu çocuk,
bana ve sana göz aydınlığı olsun, onu öldürmeyin .. Olur ki, bize
faydalı olur veya evlat ediniriz» dedi. Oysa, işin farkında değillerdi.)
Evet, Asiye sultan o zalime yalvarıyordu :
- Bu yavrucağı ben çok sevdim, o senin ve benim gözümüz nuru olabilir, gel bu ma'sumu öldürtme!.. Olabilir ki, ileride bize çok yararlı ve hayırlı olacaktır, ben buna inanıyorum,
yüzündeki nur ve ma'sumiyet de bunu gösteriyor. Onu, kendimize evlat edinelim, diyordu.
Fakat, zalim Fira'un da bildiğinden şaşmıyordu:
- Olmaz! diyordu. Ben de bu çocuğun benim mülk ve saltanatıma son vereceği haber verilen çocuk olduğuna inanıyorum.
Sanki, Hz. Musa aleyhisselam güneştİ ve Fira'un da yarasa gibi onun ışığından ürküyordu. Buna mukabil Asiye sultan
da, güneşe hasret kalmışçasına, onu kaybetmeğe razı alamıyordu. Gerçekten zulmette kalmışlardı ve böylesine bir güneşe ve
nura her ikisinin de ihtiyaçları vardı. Karı - koca aralarında bu
mes'eleyi münakaşa ve münazara ederlerken, kader çizgisinden
ve istikbalde olacaklardan haberleri yoktu. Evet, Asiye sultanın ilgi ve sevgisi elbette boşuna değildi. Hz. Musa aleyhisselam, onun şehadetine ve dolayısiyle ebedi saadet ve selametine
sebep olacağı gibi, Fira'unun da zulmüne son verecek, ona fani
dünya mülk ve saltanatma mağrur olarak (ENE RABBİKÜMÜL-A'LA - Ben sizin yüce Rahbinizim .. ) derneğe yeltenenlerin
Envar-üi-KuiOb. cilt : 2 - F : 30
- 466 -
başlarımı gelecek feci akibeti gösterecek, kendisinden sonra buna cür'et ve cesaret edenlere de ma'ruz kalacakları azap ve. ıztırabı bildirmiş olacaktı. Sahip olduklarını zannettikleri mal ve
mülklerinin, tae ve tahtlarının, ordu ve silahlarının, kuvvet ve
kudretlerinin Fira'un ve benzerlerinden bu azabı defu ref edemeyeceklerini ilan ve isbat etmiş olacaktı. Bu gibilere, dünya
hayatında uğrayacakları bela ve musibetlerle işi savuşturamayacaklarını ve ahiret hayatında da daha feci ve daha elim azaplara uğrayacaklarını bildirecekti. Zira, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri onlara :
Çıkar feryadıınız göklere istiındat şeklinde,
Olur semadan nazil bin bela iındat şeklinde ...
dedirtecekti. Ama, ne var ki bu sırrı hiç kimse çözemediği gibi
Asiye ile Fira'un da çözememişti. Buna, kader sırrı denilirdi.
Fira'un, herkesten kuşkulanıyor ve bu yüzden doğan her
ma'sum çocuğu öldürtüyordu. Aklınca, önleyici tedbir aldığını
sanıyordu. Oysa, bütün bu tedbirler de takdirden idi ama, o bunu anlamaktan acizdi. Asiye, kocasının şüphe bataklıklarında
düştüğü azap ve ıztırabı seziyordu. Kuşku mikrobu gerçekten
onu için için kemiriyordu. Bu sebeple, Nil sularının sürükleyip
sarayının bahçesine kadar getirdiği sandığın içinden çıkan yavruyu, eşinin sevmesine ve hatta evlat edinmek istemesine son
derece kızıyor ve mutlaka öldürtmek, vücudunu ortadan kaldırmak istiyordu. Asiye sultan ise hala ümidini kesmemiş ve yalvarıyordu :
- Bu kadar küçük bir çocuğa, böylesine düşman kesilmenin sebebini bir türlü anlayamıyorum, bu ma'sum yavrucaktan
insana zarar gelir mi? diyordu. Fira'un ise :
- Senin o ma'sum yavrucak dediğin, kucağıma alır almaz
bana tokat vurmak küstahlığında bulundu, deyince eşi hemen
cevap verdi :
- Senin koskoca bir hükümdar olduğnu bu kadar küçük
- 467 -
bir çocuk nasıl bilebilir? Emret, bir tabak altun ve bir tabak
da ateş getirsinler, bakalım çocuk hangisine el uzatacak? Eğer,
ateşe uzanmaz ve altuna saldırırsa, onu dilediğin gibi öldürürsün.
Fira'unun aklı yatmıştı :
- Evet, dedi. Onu şimdi dediğin gibi imtihan edeceğim.
Hizmetkarlarına emretti, bir tabak dolusu altun ve bir tabak içinde de ateş getirdiler ve iki tabağı da çocuğa yaklaştırdılar. Hz. Musa altun tabağına uzanmak üzere iken, Allahu teala Cebra'il aleyhisselama irade buyurdu ve Musa'nın elini ateş
dolu tabağa doğru ittirdi. Musa aleyhisselam tabaktan bir parça ateş alıp ağzına götürdü ve derhal ağlamağa başladı. Ateş
elini yakınarnıştı ama, dilini yakmıştı.
Asiye sultan davayı kazanmıştı. Muzaffer bir eda ile :
- Sana demedim mi? dedi. Gözlerinle gördün, ateşi tutınakla kalmadı, üstelik ağzına bile götürdü. Fark ve temyiz edebilecek olsaydı hiç böyle yapar mıydı? Senin hükümdar olduğunu bilseydi, tokat atar mıydı ?
Derler ki, Hz. Musa aleyhisselam, işte o ateşi ağzına aldığından dolayı peltek kalmıştır. Onun, ateşi tuttuğu halde elinin yanmamasma mukabil, ağzının yanmasını ehl-i hakikat şöyle yorumlamışlardır :
Musa aleyhisselam, o zalime tokat vurduğu için ateş elini
yakmamıştır. Fakat, o zalimin kucağına gittiği zaman kendisine
(Baba .. Baba .. ) demesi yüzünden dili yanmıştır. Zira, Fira'un
kendisini kucağına aldığı zaman Musa aleyhissehim ona (Baba ..
Baba .. ) diye hitap etmiştir.
Zalimi tokadayan el, o zalimi hak ve hakikate davet için
konuşurken, onu yaralayan dil asla ateşte yanmaz. Bunun aksi
olarak, zalime zerre kadar meyletse, meylettiği uzvu hangisi ise
eli, dili veya kalbi ateşler kuşatır. Netekim, Kur'an-ı kerimde de
böyle buyurulmuştpr :
- 468 -
Ve ı� terkana ilel leziyne zalema fe-temessekümün-n�rü ve
m� leküm min d ünil iahi min evliy�·e sümme 1� tunsarün ...
Hüd : 113
{Zalimlere meyletmeyin ki, size cehennem ateşi dokunur.
Sizin, Allahu teala'dan gayrı yardımcınız yoktur. Sonra, ondan
da yardım göremezsiniz ... )
Evet, zalime kıl kadar meyledeni mutlaka ateş kuşatacaktır. Hem bu kuşatma dünya hayatında iken başlayacak, zalime
meyledenler önünde sonunda o zalimin zulmüne uğrayacaktır.
Zalimin, zulmüne yardım edene, Allahu teala birgün muhakkak
o yardım ettiği zalimi musallat eder. Binaenaleyh, zalimlere bilerek veya bilmeyerek yardım edenleri, ergeç o zatimin zulmüne bizzat hazır bulunmaları haberiyle müjdelerim.
Ehl-i irfana sormuşlar :
- Zalime meyletmek ne demektir?
Şu cevabı almışlar :
- Yaptığı zulümlere razı olmadığı halde, zalimlerle bir
arada bulunmak, onlarla oturup kalkmak, onların yüzlerine
bakmak, onlarla konuşup sohbet etmek, zalimlerle bir adım
bile olsa yol almak, zalime meyletmektir, demişlerdir ki zalime
bu kadarcık meyledeni Kur'an-ı azim�üş-şan cehennem ateşinin
kuşatacağını açıkça beyan ve ilan buyurmaktadır.
Aniatacağım bu kıssa, zalime meyletmenin ne demek olduğunu izah ve isbata yetecek mahiyettedir:
H I KAYE
Emevi hükümdarlarından birisi, bir Allah- dostunu ziyarete gitmişti. Hükümdarın, ma'iyyeti ile birlikte zaviyesine doğru
geldiğini gören o veli, hemen içeri girmiş, höcresine kapanmış,
- 469 -
yüzünü örterek yatmıştı. Hükümdarı, zaviyenin kapısında o veli'nin oğlu karşılamış ve babasının rahatsız olduğunu ve kimseyi kabul edemeyeceğini bildirmişti. Hükümdar, bir Hak veli'si
tarafından kabul edilmeyişine üzüldü ve :
- Eğer yanılmadıysam, biz karşıdan gelirken zaviyenin
kapısında oturuyorlardı, bizi görünce içeri kaçtılar. Acaba, birdenbire hastalandılar mı ki böyle yaptılar? deyince, o Hak veli'si içeriden seslendi :
- Hayır! Hasta filan değilim, dedi. Sizin yüzünüzü görmemek için içeriye kaçtım ve yüzümü de örttüm. Zira, zalime
meyledenleri, nar-ı cahiym kuşatacaktır. (VE LA TERKENÜ
İLLELLEZİYNE ZALEMÜ .. ) ayet-i kerimesini hiç okumadınız
mı? Zalimin yüzüne bakmak, cehenneme bakmak gibidir, derler, hiç duymadınız mı ?
Hükümdar, bu sözleri duyunca ağlamağa başladı, o zamana kadar yaptığı zulüm ve haksızlıklara pişman oldu, tövbe istiğfar eyledi ve o günden sonra milletini ve memleketini adaletle idare etmeğe başlayarak affı ilahiyye mazhar oldu.
Suçunu bilip tövbe eden buldu selamet,
Zulmeyleyeni adi ile ınizcina çekerler ...
Müflis ona derler ki yarın rfız-i cezada,
Hak sahipleri hak diye divana çekerler ...
Evet, zalimin zulmünü yüzüne karşı söylemek, onun zulmünden vazgeçmesine sebep olur. Fakat, şunu da asla unutmamalıdır :
Od'ü ilA sebiyll Rabbike bll-hikmeti vel-mev'ıza't-11
hasaneti ve cAdi lhüm bil letiy hiye ahsen . ...
En - Nahl : 1 25
- 470 -
(Ey Habib-i zişanım! .. Rabbinin yoluna hikmetle, güzel
öğütlerle davet et ve onlarla mücadeleni en güzel şekilde yap .. )
Yoksa; sert, haşin, kıncı, incitici, küçük düşürücü sözler
sarfederek büsbütün çileden çıkarmamalı, inkara ve isyana
zorlamamalıdır. Gerçi Ehlullah'tan bazıları yerine ve icabına
göre acı sözler de söyleyerek halkı iykaz ve irşad eylemişlerdir
ama, biz kendimizi onlarla kıyaslayamayız. Zira, Ehlullah arslan gibi ve halkın gönülleri orman gibidir, derler. Ehlullah'ın
fiilleri, sözleri, özleri Hak ile olup, kendilerinden zuhur edenler de haktandır. Bizler, bu hallere bu sırlara vakıf ve agah olamadığımız için kime karşı sert ve kime karşı yumuşak davranılması gerektiğini tayin ve takdir edemeyiz. Böyle olunca da,
Kur'an-ı azim-üş-şanın hükümlerine aynen ve harfiyyen uymak,
elimizden ve dilimizden geliyorsa, güzel ve hikmetli sözlerlz,
güzel ve tatlı öğütlerle, ibret verici örneklerle halkı hakka davet etmek, daha uygun ve maksada muvafık olur.
Bazı insanlar, sert ve acı konuşmalardan, bazıları da tatlı
ve yumuşak sözlerden anlarlar. Bunları, bu özelliklerine göre
teşhis ve temyiz edebilmek kolay bir iş değildir. Elbette, böyle
bir ayırımı kolayca ve rahatlıkla yapabilen bahtiyar kişiler de
vardır ama, bu bir ilim, tecrübe ve mümarese ister. Dikkat edilecek olursa, Allahu teala ve takaddes hazretleri, Kur'an-ı keriminde bazı insanları cehennemle, zebanilerle, azap ile, ıkap ile
korkutmakta ve daha önceleri gelmiş ve geçmiş ümmetierin kötülüklerden, isyan ve günahlardan vazgeçmedikleri için çok feci ve elim akibetlere düştüklerini hatıriatmakta ve bu gibi asilerin ve günahkarların nasıl kahredildiklerini, nasıl helak olunduklarını, yeryüzünden nasıl silinip gittiklerini beyan buyurmaktadır. Muhlis kullarını ise, cennetle, ni'metle, riza ve rıdvan ile, huri ve gılman ile, cennet dereceleri ve cemal-i la yezali ile tebşir buyurarak Hak ve hakikat yoluna çağırmaktadır.
Bizler de -İnşa'allah- yakın bir gelecekte nerede . EVET
ve nerede HA YIR diyeceğimizi öğrenir, kiminle ACI ve kiminle
TATLI konuşulacağını anlar, bizzat kendimiz hak yoluna gire-
- 47 1 -
riz de, ondan sonra başkalarını aynı yola çağırmak bahtiyarlığına ereriz. Bu hale gelinceye kadar, daima tatlı konuşmalı ve
bütün din kardeşlerimizi hayırlarla, iyiliklerle tebşir ve tebrik
etmeliyiz.
HiK AYE
Abbasi halifelerinden birisiyle nasılsa karşılaşan bir zahit,
aklı sıra hükümdan doğru yola davet etmek maksadiyle, kaşlarını çatıp, parmağını tehditkar bir ifade ile sallayarak, sert ve
ağır cümleler kullanınağa başladı. Emir-el-mü'miniyn, bu zata
şöyle söyledi :
- Ey Va' iz! .. Ne sen Hz. Musa aleyhisselamdan daha büyük bir davetçisin, ne de karşında bulunan ben Fira'undan daha
zalim ve günahkar bir hükümdarım. Bilmez misin ki, Allahu
sübhanehu ve teala hazretleri, Hz. Musa ve Harun aleyhimüsselamı vazifelendirerek Fira'unu Hakka davet için gönderdiği
zaman : (Senin ve benim düşmanımız olan Fira'unu tatlı ve yumuşak sözlerle hakka ve hakikate çağırınız. Olur ki, aklı başına gelir de düşünür ve azabımızdan korkar.) buyurmuştur. Sen,
Ta-Ha sfıre-i celilesini hiç okumadın mı? dedi ve ayet-i kerimeyi
okudu :
' , A -' / ' / )' / 1 • ' �.-.. , ,,...o,..., }j"' ,...,� ...... .,G,'' .. � , ... �, .. , \-: ...... j\' ...... "· ' . .
.) ..\..:-1 \ . .. ... / .• ;/J � ;ı . � ,...:, "' J" ---" � � ., '--"' .) • ;" .. .. ....
lzhebA ilA Fir'avne lnnehu tega fe-kuiA lehu kavlen
leyyinan la'allahQ yatazakkarO av yahşA ...
TA - HA : 43 - 44
(Fira'una gidin, zira o kibirlenınesi ve Allah'lık iddiası lle
tuğyan ederek cidden haddi aştı. Onunla yumuşak konuşun,
kendisine rıfk ile muamele edin, olur ki öğüt alır, düşünür ve
azab-ı ilahimizden korkar .)
Umulur ki, halifenin bu sözleri ve özellikle okuduğu ayet-i
celile kendisini asık surat ve çatık kaşla, sert ve acı sözlerle hak
- 472 -
ve hakikate davet ettiğini zanneden o zahidi hak ve hakikate
iletmiştir.
Deniz gibi derununda saklayıp güherin,
Hüner göstenneğe meyletme, vaı·sa hünerin ...
Savaş meydanlarında galip gelen bir çok milletler, fethettikleri ülkelerde yaptıkları haksızlık ve zulümler sonucu mağlup olmuşlardır. Zalim, müslüman dahi olsa asla payidar olmaz. Onun için küfür adl-ü adaletle payidar olabilir, demişlerdir. İnsan, kendisine yapılmasından hoşlanmadığı şeyi, başkalarına reva görmemelidir. Atalarımız: (İğneyi kendine, çuvaldızı başkalarına batırınız) sözünü, boşuna söylememişlerdir. Va'
izler, her hallerinde halka örnek olmalıdırlar. Va'izliğin, asıl kimin sıfatı olduğunu hiçbir zaman unutmamalıdırlar. Zira, din
demek öğüt demektir. Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin bu konudaki tenbih ve irşatlarını daima hatırlamalıdır. Mümkün olabildiği kadar kolaylaştırmalı, herkesin
kolaylıkla ve rahatlıkla anlayabileceği güzel ve hikmetli sözlerle halkı uyarmalı ve aydınlatmalı, dini konularda zorluklar çıkarmaktan daima kaçınmalıdır. İki cihan serveri: (Allahu azimüş-şam kullarına sevdiriniz ki, Allahu teala da sizleri sevsin .. )
buyurmuşlardır. İlahi emirleri ve nehiyleri ümmet-i Muhammed'e sevdirmeli, onları rahmet ve mağfiret-i sübhaniyye ile
sevindirmelidir. İnsanlara, Hak sevgisini, hak peygamber sevgisini, din sevgisini telkin ettirip tattırmalı, her zaman güler yüzlü ve tatlı sözlü olmalı, asık surattan ve çatık kaştan medet
ummamalıdır. Aksi halde, herkesi dinden, iymandan, Allah ve
peygamber sevgisinden soğutup uzaklaştırmaktan başka olumlu bir sonuç alınamaz. Özellikle, küçük yaştaki çocukları ve erginlik çağına girmiş gençleri, dinden tiksindirmemeli, dinin
faydaları ve yararları onlara hakkıyle ve layıkıyle ve anlayabilecekleri sade bir dille açıklanmalıdır.
En önemlisi de, hazır bulunanların ve dinleyenlerin istidat
ve kabiliyederine göre sözü idare etmesini bilmek, onların İrfan ve iz'an seviyyelerine göre konuşmak, ilgilerini ve dikkat-
- 473 -
lerini çekecek güzel, ibretli ve hikmetli konuları seçmek, konuşur k en kimseyi gocundurmamak ve suçlamamak, hiç kimsenin
ayıbını yüzüne vurmamak ve onları topluluk önünde küçük düşürmemek, cemaat huzurunda kimseyi imtihan etmeğe kalkışmamak, herhangi bir konuda bilgisizliği aniaşılanı açıkça eleştirmekten kaçmarak hatasını veya yanlış bilgisini kimsenin
görüp duyamayacağı tenha bir yerde düzeltmeğe çalışmaktır.
Hemen ilave edelim ki, halkı uyarıp aydınlatmağa memur zevat,
bu görevlerini görürken, içlerinden de cemaatlerinin uyarılmasını ve hidayete erdirilmesini Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinden niyaz etmeli ve mü'min kardeşi lehinde yapacağı duaya meleklerin (AMİN) diyeceklerini de hiçbir zaman aklından
çıkarmamalıdır. Aciz tecrübe ve kanaatimize göre, va'iz bir gece önce evinde oturup hazırladığı dersi, ertesi gün kürsüye çıkarak takrire başlarsa, hiçbir netice alamaz. Bu görevde bulunanlar PSİKOLOG olmalı, Allahu teala'dan tevfik ve inayet dilemeli ve kürsüye çıkınca hazır bulunan cemaatin medeni ve
içtimai seviyesini hemen tayin ve tesbit edivererek, ona göre
söze girmeli ve dersini vermelidir. Cemaatine karşı gayet şefkatli ve merhametli olması gerektiğini hatırlatınağa lüzuin. dahi yoktur. Şurası muhakkaktır ki, halkı dinden nefret ettirenler, yorgunu yokuşa koşareasma sert, acı, kaba telmihler ve iymalarla cemaati dağıtıp uzaklaştıranlar, ahirette mutlaka mes'
ul olacaklar ve bu hatalarının cezasını elim bir azapla çekeceklerdir.
Hİ KA YE
Nureddin-i Sivasi (Kuddise sırruh) hazretlerinin kapısına
giden birisi :
- Ya Şeyh! Sizden bir şey sormak istiyorum. Lutfen aşağıya inip bu müşkilimi halleder misiniz? dedi ve o şeyh-i muhterem kapıyı açınca, soru sahibi :
- Unuttum! .. diyerek çekilip gitti. Bu hal, tam yedi defa
böylece tekerrür etti. Sekizinci defa şeybin kapısına gelen adam:
- 474 -
Efendim, çok merak ediyorum: Acaba, sizin saç ve sakalınızdaki kıllar mı, yoksa şu karşıdaki çayırcia otlayan hayvanların kılları mı daha efdal, daha yararlıdır?
Hazret-i şeyh kendisine şu cevabı verdi :
- Oğlum, ne için yaratıldığıını düşünmez, Ma'bud-u hakiki olan Allahu teala ve tekaddes hazrederine iyman, ibadet ve
ta'at etmezsem, alemiere rahmet olarak gönderiltn Sahib-i şeri'
at aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyet efendimizin üstün ahlakı ile
ahlaklanmazsam, elbette o hayvanların kılları benim saç ve sakalımdaki kıllardan efdal ve yararlıdır.
Meğer, bu soruyu soran bir Yahudi imiş, şeybin bu beliğ
ve veciz cevabı ve irşadı, sabır ve semabati üzerine, esasen ezel
bezminde iyman etmişlerden olduğu için şeref-i islam ile müşerref olmuş ve uzun yıllar o zat-ı şerifin ralıle-i tedrisinde bulunarak kendisinden feyiz almış, dünya ve ahiret saadet ve selametine kavuştuğu gibi bir çok din düşmanlarını da Hakka
davet etmek suretiyle aşk-ı ilahiyye saki olmuştur.
HiK AYE
Bazı sefih kimseler bir araya gelmiş, Bağdat şehrinin mesiresi olan Dicle nehri kenarında içki içiyor, çalgı çalıyor ve
hep bir ağızdan şarkı söylüyorlardı. Akıllarınca, çılgınlar gibi
yiyip içiyor ve eğleniyorlardı. Onların bu hallerini gören ve din
gayreti ile sabredemeyen bazı dervişler Ma'ruf-u Kerhi hazretlerine koşarak geldiler ve açıkça günah işleyen bu topluluğu
göstererek :
- Ya Şeyh! dediler. Şu asilere bak, Allahu teala'ya açıkça
isyan ediyorlar ve herkese de kötü örnek oluyorlar. Şu zalimlere bed-dua et de, Allahu zül-celal bunları kahretsin ..
Ma'ruf-u Kerhi hazretleri, onlara acıyarak baktı ve :
- Öyle ise ellerinizi açınız ve edeceğim duaya Amin deyiniz, dedi.
Dervişler, can ve gönülden el açtılar ve AMİN derneğe hazırlandılar. Ma'ruf-u Kerhi (Kuddise sırruh) gözlerind�n yaşlar
dökerek Rabbine niyazda bulundu:
- 475 -
- İlahi! .. Bu kullarını, bu dünya aleminde böyle zevk ve
safada, neş'e ve sürurda bulundurduğun gibi, ahirette de onların zevk ve safalarını, neş'e ve sürurlarını daim eyle ...
Dervişler bu duaya şaşırıp kalmışlar ve fakat şeyhlerinin
emrini yerine getirerek AMİN demek zorunda kalmışlardı. Lihikmetin, dua o anda kabule karin oldu ve bu duayı işiten serhoşlar bir anda derlenip toparlandılar, içki şişelerini kırıp döktüler, sazları parçaladılar ve hep birden tövbekar oldular ve kadehlerine aşk-ı ilahi şarabını doldurup mest-ü hayran kaldılar.
Şarkı ve türküleri, zikrullah'a tahvil olundu, gazelleri münacat
haline geldi ve na'at-ı şerif olarak okundu, günah ve isyan kirlerinden arınarak gerçekten ebedi alemde de zevk ve safaya,
neş'e ve sürura kavuştular.
Ma'ruf-u Kerhi hazretleri, bu niyazı ile hem o günahkarların hidayete erişmelerine vesile ve hem de dervişlerine din-i
mübiyn-i islamın insanları imha için değil, ihya için, bed-dua
için değil, hayır dua için taraf-ı ilahiden gönderilmiş en üstün
ve faziletli bir din olduğunu isbat etmiş oldu. Onun için, la'net
edeceğine salavat getir, kötü söz söyleyeceğine tatlı dille konuş
ki, iki cihanda da aziz olasın ...
Bilmem anlatabiliyor muyum? Bayram sabahı, yıkanıp süslenip cami-i-şerife koşan ibadullah'ı :
- Beş vakit namazlarını kılmayanların, bugün burada işleri ne? diyerek kıran ve inciten va'iz veya hatip görevini kötüye kullanmıştır ve ind-i ilahide sorumludur.
Buna mukabil, bayram sabahı sevinç ve heyecanla cami-i
şerife koşan cemaatin fazlalığını ganimet bilerek, onlara mescitleri ve ibadetleri sevdirecek, Allah ve Resulüne muhabbet ettirecek, zevklerin en üstünü, hazların en yücesi olan ibadet aşk
ve şevkini kalplerine yerleştirecek şekilde güzel ve hikmetli sözler, ibret verici örneklerle onların kalplerini kazanan ve mescide bağiayabilen va'izler ve hatipler de bu vazifelerini Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin emirlerine, iki cihan serverinin
mümtaz ve müstesna öğütlerine tam manasıyla uygun hareket
etmiş ve büyük ecre hak kazanmış olurlar. Hatta, bayram günleri cami-i şerife gelmeyenleri bile, yolda, kahvede, ziyaretlerde
- 476 -
karşılaştıkça irşad ve ikaz etmek, onları da hak ve hakikate davet etmek ve bunu mutlaka güler yüzle ve tatlı sözle yapmak
yalnız va'izlerin ve hatiplerin değil, bütün müslümanların en
kutsal görevleridir.
Bazan, kendilerini hak ve hakikate ve Allah yoluna davet
ettikleri için, halk, va'izleri, hatipleri ve din görevlilerini taşlayabilir, dövebilir, sövebilir, tersieyebilir ama, onlar asla yılınamalı, kendilerine atılan taşa gülerek bakmalı, döven elleri samimiyetle sıkmalı, söven dili tatlılıkla ağızlarına t
lkmalı, tersleyen kişiyi mülayemetle doğru yola sokmalıdır. Va'izliğin, hatipliğin, mürşitliğin şam ve şi'arı budur. Yoksa, taş atana taş
atarak, döveni dövmeğe kalkarak, sövene aynı kelimeleri kullanarak, tersleyenleri acı acı kınayarak bu mukaddes vazife
yürütülemez.
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bunca hakarete, eza ve cefaya, mihnet ve meşakkate rağmen daima güler yüzlü, her zaman tatlı sözlü, affedici, bağışlayıcı, hoşgörücü
olmuşlardır. Kendilerini mahrum edenleri, asla mahrum etmemişlerdir. Davetine icabet etmeyeniere bizzat kendileri gitmişlerdir. Kendilerini yerlerinden ve yurtlarından hicrete mecbur eden zalimleri affetmişlerdir. Hatta, zalimler mübarek dişlerini kırdıkları gün, aslıab-ı kiramın :
- Ya Resulallah! .. Dua buyur, Allahu zül-celal vel-kemal
hazretleri bu kafideri topyekun helak etsin, dedikleri zaman :
- Hayır! Ben, halka bed-dua için gönderilmedim, ancak
alemiere rahmet olarak gönderildim, buyurmuş ve mübarek ellerini açarak :
- ALLAHÜMME EHİD KA VMİY FE-İNNEHU LA YA'LEMUN (Ey yüce Allahım! .. Kavmiıne hidayet buyur, onlar hak ve
hakikatleri bilemiyorlar.) diye niyazda bulunmuştur.
HiK AYE
Bayezici-i Bestarnİ kuddise sırrabus-sami hazretleri, sokak
. aralarından geçerek zaviyesine gidiyordu. Bazı haylaz çocuklar
peşine takıldılar ve hep bir ağızdan :
- 477 -
- Yahudi'ye bak ... Yahudi'ye bak ... diye el çırparak bağırınağa başladılar. Hazret, onlara kızınadı ve gayet mülayim
bir ifade ile :
. - Çocuklar, ben Yahudi değilim. Bakın. kelime-i şehadeti söylüyorum: (Eşhedü en la ilahe illailah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve Resfılühu ... ) şimdi müslüman olduğuma inandınız mı ? buyurdu.
Fakat, çocuklar yine bağırışiyorlardı :
- Yahudi'ye bak ... Yahudi'ye bak ...
Hazret-i şeyh, her defasında Yahudi olmadığını söylüyor ve
kelime-i şehadeti tekrarlıyorrlu ama, çocuklar bildiklerinden
şaşmıyorlardı.
Oradan geçmekte olan ve kendisini tanıyan birisi çocuklara çıkıştı :
- Böyle söylerneğe utanmıyor musunuz? Bu zat-ı şerif
Hak velilerindendir, haydi dağılın bakayım! ..
Bayezici-i Bestami hazretleri, çocuklara kızan şahsa döndü
ve :
- Neden onları men'ettiniz, dedi. Onların, bana Yahudi
demeleriyle ben Yahudi olmam. Fakat, bana her defasında YAHUDi d.iye seslendikçe ben de Kelime-i şehadet getiriyor ve iymanımı yeniliyordum. Onları men'etmekle izhar-ı şehadet etmeme de mani oldunuz ...
H i KAYE
Bayezici-i Bestarnİ hazretlerinin yukarıda sizlere naklettiğim kıssasını mütalaa etmeden on yıl kadar önce, birgün dükkanıma gafil müslüman kardeşlerimden birisi girdi ve selam
bile vermeden bir kitap istedi. Kendisine :
- İnsan, bir yere girince selam verir, ondan sonra ne diyecekse der. Bize acaba neden selam vermediniz? diye sordum.
O gafil müslüman, pervasızca cevap verdi :
- Evet, doğru söylüyorsun ama, selam müslümana verilir, mukabdesinde bulundu.
- 478 -
Hemen ayağa kalktım ve ona :
- Benim mü'min ve müslüman olduğumu herhalde bilmiyordunuz, dedim ve kelime-i şehadet getirerek izhar-ı iyman ettim.
Oysa, o zat benim müslüman olduğumu, cami-i şeriflerde
halka va'azü nasihatte bulunduğumu ve mükerreren Kabetullah'a ve Ravza-i Restile yüz sürmek bahtiyarlığına eriştiğiınİ pek
ala biliyordu ama, bu hareketiyle tecdid-i şehadetime sebep ol- .
muş tu.
Binaenaleyh, halkı irşad görevini yüklenenler, Rahmeten
lil-alemiyn olan o zat-ı akdesin siyretlerine de ittiba etmekle
mükelleftirler. Hakkın lutf-u keremiyle çıktıkları kürsülerde
ve minberlerde, okuduğunu anlayamayan, anladığını da anlatamayan bazı zevatın yaptıkları gibi halkı kırıp geçirmekten, kendi kafacıklarına uymayanları cehenneme sürmekten başka söz
bilmeyenler, i yınanın kemali gibi hi dayetin de yalnız ve ancak
Rabbimizin bir balışayişi olduğunu unutmamalı, derslerinden
ve hutbelerinden evvel ve sonra hitabettikleri cemaatin hidayeti için dua etmeli, yalnız kendi cemaati için değil, ümmet-i Muhammed' den asi ve günahkar olanlara da hidayet buyurmasını
niyaz eylemelidirler.
Günlerden birgün, server-i alem, mefhar-i beni-adem, Nebiyyi ali-himem efendimiz hazretleri, mescid-i saadetlerinde ashab-ı kirama ilahi emirleri ve hükümleri tebliğ, talim ve tahlil
buyururlarken, cemaatten bir a'rabi (Çöl arabı, bedevi, köylü)
yerinden kalktı, cemaatten biraz uzaklaştı ve def'i hacet için
mescidin duvarı dibine çöktü. Onun bu kaba ve çirkin halini
gören ashaptan bazıları, kendilerini tutamadılar ve kendisine
haddini bildirmek üzere kılıçlarını çekerek üzerine yürüdüler.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri, mübarek elleriyle işaret buyurarak kendisine dokunmalarını men
edip ashabına bildirdi. A'rabi, işini bitirdi ve sanki hiçbir şey
olmamış gibi dönüp yerine oturdu ve iki cihan serverinin her
biri birer dürrü yekta mahiyetinde olan sözlerini dinlerneğe koyuldu. Cenab-ı Falır-i Risalet, sözü mescit adabına getirerek,
Hakka secde edilen yerlerde böyle çirkin ve yakışıksız davra-
- 479 -
nışların caiz olmayacağını, hacet sahibinin mescidi terkederek
daha münasip bir yerde bu ihtiyacını girlerınesi gerekeceğini
anlattı. Fakat, o kababati işieyenin şahsını hedef tutmadı ve
kendisini ayıplayarak halka teşhir etmedi. Fakat ne kadar cahil dahi olsa, o da nihayet insandı. Resul-ü zişana sokularak istifay-ı kusur eyledi ve :
- Ya Resulallahi .. Bnndan sonra böyle çirkin bir işe asla tevessül etmem, bilmeyerek bir hata işledim, beni affediniz,
dedi.
Dikkat buyurulsnn, fıkıh kitaplarında abdest bozana bakılmaması, selam verilmemesi ve hiçbir suretle ilişilmemesi beyan buyurulmuştur. Zira, o tabii ihtiyacı korku veya utançla
yarıda kalacağından şahıs hastalanabilir ve hatta hayatı tehlikeye girebilir.
Hikayemize devam edelim :
Aradan zaman geçti, Habib-i edib-i Kibriya Mekke-i mükerreme'yi teşrif buyurmuşlar ve yine aslıab-ı kirarn ile Ka'be-i
muazzamayı tavaf ediyorlardı. Mültezim'de dua buyurup, makam-ı İbrahim'de tavaf namazını da edadan sonra, çevresinde
bulunanlara hitap buyurdular :
- Ey benim ashap ve ensarım! .. Bana hanginiz, Kabe-i
muazzamayı yıkmaya teşebbüs eden hakkında ne hüküm verilmesi gerektiğini söyleyebilirsiniz ? diye sordular. Ashaptan bazıları :
- Ya Resulallah! Kabe-i muazzamayı yıkınağa teşebbüs
edecek kimse ya kafir veya zalimdir. Bunlardan gayrı hiç kimse, bu kutsal yapıyı yıkamaz, dediler.
İki cihan serveri tekrar sordu :
- Peki, Kabe-i muazzamayı kim bina etmiştir?
- Evvela Hz. Adem aleyhisselam ve daha sonra da ceddi
erneedimiz İbrahim Halilullah ile oğlu İsmail aleyhimüsselam
bina etmişlerdir.
- İbrahim Halilullah ile oğlu İsmail aleyhimüsselamın
yaptıkları bir binayı yıkınağa teşebbüs eden kimse zalim veya
'�afir olur, diyorsunuz. Baria söyler misiniz, insanı bina eden ve
aratan kimdir?
- 480 -
- Allah celle celalühu hazrederidir.
- Evet, doğrudur. Ancak, kulların yaptıkları bir binayı
yıkınağa kasdeden zalim veya kafir olur da, Allahu azim-üş-şanın yarattığı bir insanı yıkmaya yani ö�dürmeye te�
ebbüs eden
ne olur? Bunu, hiç düşündünüz mü? Ihrahim ve Isınail aleyhimüsselamın yaptıkları binayı yıkmak isteyene kafir veya zalim diyen sizler, bilmediği için mescitte def'i hacet eden o a'rabinin neden üzerine yürüdünüz, neden Allahu teala'nın yarattığı 0 muazzam binayı yıkınağa kasdettiniz? buyurdu. Resul-ü
mücteba'nın bu beyanlarını duyanlar ağlamağa başladılar.
Görülüyor ki, Seyyid-ül-enam aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyete vesselam efendimiz hazrederi, hilmiyyeti ile gönüller fetheylemişlerdir.
Sensin ancak sırac-ı nur-u münir,
Zir-ü balayı eyledin tenvir ...
Pirenin elde ovalanıp öldürülmesinin caiz olup olmadığı
hakkında müftüden fetva isteyen bir müslüman, bakıyorsunuz
basit bir menfaat uğrunda gözünü bile kırpmadan bir mü'min
kardeşini öldürüyor. Yani, bir beyt-i ilahi olan o insana, pireye
acıdığı kadar acımıyor. Acımak şöyle dursun, sonradan pişman
bile olmuyor. Elli kuruşluk bir bardağın kırılmasına üzülen ve
yakınan bir diğer müslüman da, nazargah-ı ilahi olan mü'min
kalbini kırmaktan çekinmiyor, hatta bundan dolayı üzülüp pişman olmuyor, kalbini kırdığı kimseden helallık dilemiyor.
Çok hazin ve acı da olsa, bir gerçeği açıklamadan geçemeyeceğim. Birer makam-ı Muhammediyye olan kürsülerden, mihrap ve minherlerden halka hitap ederek, irşad ve ikaz namı altında Restll-ü zişanın yüce ahlakına muhalif hareketlerden kaçınmayanlar, sert, haşin, acı ve yıpratıcı beyanlada halkı dinden soğutup uzaklaştıranlar, bilmeyerek din düşmanlarının
kirli ve gizli emellerine alet olmakta, islam ve iyman aleyhtarı
milletierin ve cemiyederin milyonlarca lira sarfederek elde edemedikleri neticeleri hazırlamakta ve netice itibariyle islam davasına her bakımdan zararlı olmaktadırlar. İslam, dağıtıcı değil
toplayıcıdır. İslam, ayıncı değil birleştiricidir. İslam, yıkıcı de-
- 481 -
ğil yapıcıdır İslam, tiksindirici değil, sevindiricidir. İslam, zorlaştırıcı değil, kolaylaştırıcıdır.
Bu dünya aleminde herkesin istidat ve kabiliyeti aynı değildir. Aynı sınıfta, aynı öğretmenden, aynı kitaptan, aynı dersi okuyan elli talebeden birisi birinci, diğeri de ellinci olur. Herkes, birinci olamayacağı gibi, herkes ellinci de olamaz. Kabiliyet ve istidadına, hatta bizim deyimimizle nasibine göre herkes
alacağı kadarını alır. Zorlamak, sıkıştırmak, lüzumundan fazla ürkütüp korkutmak hiçbir işe yaramaz. Bizler, ne kaybettikse bundan kaybettik. Yaşları eliiyi ve altınışı aşanlar, itiraf
ederler ki, vaktiyle sopalı eğitim bir çok kimselerin tahsilsiz ve
ilim ni'metinden mahrum kalmasına sebep olmuştur.
Halkı uyarınakla görevli bulunanlar nerede, ne zaman,
kimleri ve nasıl korkutmaları, kimleri neden ve nasıl sevindirmeleri gerektiğini tayin ve takdir edebilecek kadar irfan sahibi
olmazlarsa, hem cemaati dağıtır hem de kendileri gülünç durumlara düşerler. Dinsizlerin ve densizlerin ağızlarında sakız
gibi çiğnenir, uluorta alay mevzu'u haline gelirler.
Bu risalemizi okuyanlar bize kızmasınlar, darılmasınlar,
gocunmasınlar. Bize inanmıyorlarsa, Hadis kitaplarını ve Resfıl-ü zişanın siyretlerinden bahseden mu'teber eserleri okusunlar. Lehül-hamd, bir belde-i tayyibe olan İstanbul şehrinde ve
aziz yurdumuzun diğer belli başlı şehir ve kasabalarında atalarımızın armağan ettikleri kütüphaneler ve ciltlerce mu'teber
eserler vardır. Zahmet edip okusunlar, araştırsınlar, anlasınlar.
Hakikat-i Muhammediyye'ye vasıl. olmağa çalışsınlar, siyret-i
Nebeviyye'ye agah olmağa gayret ve himmet göstersinler. Temenni ve ümit ederim ki, sonunda bize hak verecekler ve tuttukları yanlış yoldan döneceklerdir. Biz, iddia ve ısrar ediyoruz: Güleryüzlü ve tatlı sözlü olmak, halkı uyarmak ve irşad
etmekle görevli olanların ilk ve en önemli vasfıdır.
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Söze, Hz. Musa aleyhisselamın kıssası ile başlamıştık, söz
sözü açtı ve buralara kadar uzandı. Allahu teala'nm kendileriEnvAr-üi-KuiQb, cilt : 2 - F : 31
- 482 -
ne akıl ni'meti bahş ve tevfikini refik ettiği kimseler için gerçekten Hz. Musa aleyhisselam kıssasında büyük ibretler vardır.
Yeter ki, kişi kıssadan hissesini ala bilsin. Eğer, Fira'un denilen
zalim İsrail oğullarının erkek çocuklarını öldürtm�seydi, Musa
aleyhisselam annesi tarafından bir sandık içinde suya bırakılmaz, Fira'unun bahçesine sürüklenmez ve onun kucağında büyümezdi. Medeni cesaretleri olmadığından ötürü. Fira'unun
elinde hak ve hürriyetlerinden mahrum ve en ağır hizmetlerde
ve işlerde kullanılınağa mahkum İsrail oğullarının elinde büyür ve terbiye edilirdi. Medeni haklarından, cesaretten mahrum
ve esarete mahkum bir milletin içinde yetişen de Fira'un gibi
devlet ve saltanatı, hazineleri, orduları, teşkilatı bulunan bir zalimi hak ve hakikat yoluna davete cesaret edebilir miydi?
Ne var ki, Fira'una da gaflet gömleği giydirilmiş, can düşmanını bulabilmek için onbinlerce ma'sum yavruyu merhamet
etmeden öldürtürken, kendisini tacından, tahtından, saltanatından ve hatta hayatından mahrum edecek olan Hz. Musa
aleyhisselamı da kucağında büyütmüştü. Hiç kimsenin yıkamayacağını zannettiği o saltanatı, basit bir asa yıkınağa kafi gelecekti. Yenilmeyeceğini sandığı muazzam orduları, denizin bir
dalgalanmasiyle mahv-u helak olup gidecekti. ENE RABBİKÜMÜL-A'LA (Ben, sizin yüce Rabbiniziın .. ) diyen kuruyası ağzı, iymansız olarak Kızıldenizin çamuru ile dolacak, pis leşini deniz
bile kabul etmeyerek kıyıya vuracak ve Allah'lık iddiasına yeltenen o acizin feci akibetini İsrail oğullarına gösterdiği gibi, kıyamete kadar da gelecek milletiere ve ümmetiere bir ibret nümunesi olacaktı.
Fira'un, kendisinden önce gelip geçen zalimlerin akibetinden ibret alamadığı gibi, Fira'undan sonra fira'unluğa özenenler de onun başına gelenlerden ibret alamamışlardır. Bundan
dolayı, her asırda bir çok fira'un taslakları, zalimler ve kafider
cihana hükmedeceklerini sanmışlar ve hepsi de kalırolup gitmişlerdir. Fakat, kıyamete kadar da bu cinsten zalimler ve kafirler eksik olmayacaklardır.
Acaba, Fira'unun bu akibet ve felaketinin sebebi neydi ?
Nasıl olmuş ve neler yapmıştı da, bu hallere düşmüş tü? Fira'un,
- 483 -
mülkünü, memleket ve milletini severdi. Milletini refah ve saadet içinde yaşatmak, ülkesini imar etmek isterdi. Ancak, İsrail
oğullarına karşı hiç merhameti yoktu. Onları, boğazı tokluğuna
en ağır işlerde çalıştırır, taş kırdırır, ağır yükler taşıtırdı. Onlara karşı gerçekten zalim ve merhametsizdi. Denilebilir ki,
onun bu feci ve elim akibetini hazırlayan da işte bu haksızlık ve
zulümleri idi. Oysa, Fira'undan sonra gelen ve ona özenen
zalimler, kendi milletlerine, öz kardeşlerine, dinciaşiarına zulmetmişler, haksız ve kötü muamelede bulunmuşlar, kendi ırkclaşlarının malları, canları ve ırzları ile oynamışlar, zulüm ve
haksızlıkları yüzünden kendi ülkelerini de viran ve harap bırakmışlardır. Kendi ırkdaşı ve dinciaşı olmayan İsrail oğullarına eza ve cefa ettiğinden dolayı bu feci akibete ma'ruz kalan
Fira'unun torunları kendi soydaşlarına, kendi dinciaşiarına zulmeden, memleket ve milletlerine ihanetten çekinmeyen zalimlerdir ki, bunların nasıl bir la'net ve azaba müstahak olacaklarını akıl ve hasiret sahiplerinin irfan ve iz'anlarına bırakırım.
Bir de şu var : Zalimlerin zulüm ve haksızlıklarına uğrayan halk kitleleri, o zalimlerin başlarına gelecek musibetle teselli olmaktadırlar. İbret, göz sahiplerinin, iyman ise gönül sahiplerinindir. İbretten nasipleri olmayanların dörder gözleri
olsa neye yarar? İyınandan nasibi olmayanların, bir yerine beş
tane kalpleri bulunsa ne fayda? ilimden ve akıldan nasibi olmayanların, kocaman bir kafaları olsa, ne iş� yarar? Dinlediğinden nasibi olmayanların, radar kadar büyük kulakları bulunsa ne fayda? Dinsiz, iymansız bu dünyadan göçene, som altundan kubbe yapılsa, neye yarar? Amelsiz, ibadetsiz, yiyip içmek ve gezip tozmakla ömür tüketip mezara girenlerin, başuçlarına mum değil, elektrik jeneratörü konulsa da, ampullerle çepçevre kab ri donatılsa ne fayda?
Göze ibret gerektir, gönüle ise iyınan;
Dü-cihanda sultandır, insan ancak o zaman ...
.,.
Ağızın süsü, Hakkı zikretmektir. Ayakların süsü, doğru
yola gitmek, sahibini mescide iletmektir. Mescidin yolunu bil-
- 484 -
meyen ayaklar, sahibinin düşmanıdır. Hak için vermeyen, vurma yan, yazmayan eller de, sahibi için hüsrandır. Allahu teala'ya
muhabbeti bulunmayan gönül, şeytan evidir. Allahu teala'yı seven, Resül-ü mücteba'ya gönül veren, her defasında Hak muhabbetiyle vuran bir kalp, hakkın aynası olur, Allah korkusuyla dökülen her gözyaşı damlası, cehennem ateşini söndüren birer rahmet damlası haline gelir. ibretle bakmasını bilir ve öğrenirsen, neler görürsün ve daha da neler göreceksin? Allah u
teala, Kur'an-ı aziyıninde : (Rabbin aslıab-i fil'e neler yaptı gördün mü ey Habibim? Ad ve Semud kavimleri ne oldular? Nuh
kavminin başlarına neler geldi ? Bu alemde, başlarına hiçbir
musibet ve felaket gelmemiş zalimler de var ama, onlar da ölümle karşılaşarak herbiri aınelleriyle, zulümleriyle, haksızlık ve
iymansızlıkları ile başbaşa kalmadılar mı? Şimdi, kabiderinde
tam bir müflis olarak, herbiri bin türlü azap ve ıztırap içinde
yatmıyorlar mı ? Gördükleri bu azap ve ıztırap, ileride görecek�
lerinin başlangıcıdır. Dünya, ne zalime, ne adile, ne kafire, ne
de mü'mine kalmaz ... ) buyurmuyor mu?
H i KAYE
Abbasi halifelerinin ileri gelenlerinden Harun-er-Reşid'e,
Fransa kralı gayet naclide bir gül fidanı hediye göndermişti. Halife, bu fidanı bahçıvan başısına teslim etti, itina ile bakıp büyütmesini ve bundan kendisini sorumlu tutacağım söylemeği
de ihmal etmedi. Fidan, büyük bir dikkatle bakılıp büyütüldü
ve ilk goncasını verdi. Bahçıvan, onu daima gözaltında bulundururken, bir bülbülün feryat ve figan ederek goncaya doğru
saldırdığını ve bir kanat darbesiyle gülü dağıttığını gördü. Etrafa saçılan yapraklarını toplayarak halifenin huzuruna çıktı
ve :
- İnanınız ki, suçum yok! dedi. Büyük bir titizlikle bu
goncayı koruyup kolluyordum. Ancak, bugün bir bülbül ona
saldırdı ve müdahale etmeme fırsat bırakmadan oneağızı da
�ttı.
- 485
Halife kendisini teselli etti :
,_ Üzülme, dedi. Dünya, o bülbüle de kalmaz! ..
Aradan bir kaç gün geçti ve bahçıvan gülü bir vuruşta dağıtan bülbülün bir yılan tarafından yutulduğunu gördü ve keyfiyeti halifeye bildirdi. Harun-er-Reşid gülümseyerek :
- Sana dernedim mi ? dedi. Dünya, o yılana da kalmaz.
Gerçekten bir kaç gün sonra da, bahçıvan bülbülü yutan
yılanı kıstırdı ve bir kazma darbesiyle onu öldürerek durumu
halifeye de bildirdi. Halife, hafifçe gülümseyerek :
- Bu dünya, sana da kalmaz ey bahçıvan başı!.. dedi.
Bir zaman daha geçti, bahçıvan ağır bir suç işledi ve ölüm
cezasına mahkum edildi. İnfaz yerine götürdüler, son arzusunu sordular.
- Halife hazrederine bir çift sözüm var, dedi.
Mahkum un bu son arzusunu hal if eye bildirdiler, huzuruna
getirilmesini emretti. Bahçıvanı huzura götürdüler, halifeyi selamladıktan sonra şunları söyledi :
- Ya emir-el-mü'miniyn! Bana, Fransa kralından hediye
geldiğini söyleyerek bir gül fidanı vermiş ve dikkatle bakıp büyütmemi emretmiştiniz. Bütün ga)rret ve ihtimamıma rağmen,
o fidanın verdiği gülü bir bülbül parçaladı, durumu zat-ı şahanelerine arzettim. Bana : (Dünya, bülbüle de kalmaz!) buyurdunuz. Gerçekten dünya bülbüle de kalmadı ve onu da bir yılan yuttu. Bunun üzerine siz : (Dünya, yılana da kalmaz! ..) buyurdunuz. Bir zaman sonra da, fakiriniz o yılanı öldürünce :
(Dünya, sana da kalmaz!) buyurmuştunuz. Hakikaten, dünya bana da kalmadı sultanım, biraz sonra haksız olarak cellat elinde can vereceğim. Sizden aldığım derslerle size hitabediyorum:
Bu yaptığınız iş adalete uygun değildir ve unutmayınız ki, bu
dünya size kalmaz halife hazretleri! dedi.
Harun-er-Reşid, başını önüne eğerek mırıldandı :
- Seni affediyorum, dedi. Temenni ve ümit ederim ki,
Rabbim de beni af ve merhametine layık bulur.
- 486 -
Bahçıvan baş1 bu suretle ölümden bir süre için kurtulmuş
oldu. Aslında, halife kendisini affetmişti. Zalimlerin zulümle
verdikleri hükümler, hükmedenlerin aynı hükümle kendi kendilerini mahkum etmeleri demektir.
HiK AYE
Emevi hükümdarlarından birisi, kendisine karşı isyan
eden ve silah kullanan bir kabilenin ileri gelen silahşorlannı
yakalatıp ölüm cezasına mahkum etmiş ve cellat boyunlarını
vururken kendisi de onları seyrediyordu. Dokuz kişinin başı
gövdesinden ayrılmış ve sıra onuncu malıkuma gelmişti. O kimse, kendilerini büyük bir vicdan huzuru içinde seyreden hükümclara seslenmiş ve :
- Ya Emir! Eğer, senin eline düşecek yerde zalim bir kafirin eline geçseydik, acaba bize ne muamele yapardı? diye
sormuştu.
Hükümdar, düşünmeden cevap vermişti :
- Hiç şüphe yok ki, benim size yaptığımı yapardı. ..
- Yani eellada teslim eder ve başını vurdururdu değil mi?
- Evet ...
- Biz, el-hamdü Iiilah müslümanız, sen de müslüriıan olduğunu söylüyorsun, ama zalim ve kafirlerin yapacaklarını aynen yapıyor ve bizi cellat elinde öldürüyorsun. Şu halde, seninle o zalim ve kafir arasında ne fark vardır?
Hükümdar yaptığı hatayı anladı ve :
- Bu zat, beni önceden irşad etseydi, hiçbirini öldürmez
ve hepsini bağışlardım diyerek onu ve geri kalanları affetti,
ihsan ve ikramlarda bulunarak serbest bıraktı.
Zalimlere birgün dedirir Kudret-i Mevla,
Tallcüıi lekad aserek'allahü aleyna ...
Evet, Hz. Yusuf aleyhisselamın kardeşlerinin dedikleri gibi, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, zalimlere de zulmettik-
- 487 -
leri kimselere hitaben : (Allah'a yemin ederiz, gerçekten Allahu
teala seni bizden üstün kılmıştır .. ) dedirtir.
Yukarıda, bir vesile ile zalimlerin kabirde görecekleri azap
ve ıztırabın ileride göreceklerinin başlangıcı olduğuna işaret
etmiştik. Tıpkı bunun gibi, mü'minler ve mazlumlar da, ölümü
tattıkları andan itibaren işledikleri hayırlı arnelierin ve gördükleri zulmün mükafatı olan ni'metlerin başlangıcında olurlar.
Kafidere asıl azap ve ıztırap ve mü'minlere de asıl mükafat ve
sevap mahşerde hesaptan, mizandan sonra verilir. Kafirler,
ebedi felaket ve meşakkate sürülürlerken, mü'minler de ebedi
saadet ve selamete iletilirler. Kur'an-ı aziymin ASHAB-1-YEMİN
olarak tebşir buyurduğu kutlu ve mutlu kişiler, cemal-i ilahiyye'yi seyrederek ebedi ni'metlere ererlerken, kafirler ve zalimler de en acı ve en çetin bir azaba düçar olurlar. Mü'minler, iymanlarının semeresini görürlerken, münkirler de küfürlerinin
ve zulümlerinin cezasını çekerler, herkes yaptığını lilulur ve ektiğini biçer.
Ey Cemal-i la yezale aşık olan mü'min kardeşim :
Geceleri çok uyuma! .. Çünkü, yakın bir gelecekte, nasıl olsa uzun bir uykuya yatacaksın. Bu uykudan seni ancak İsrafil
aleyhisselamın suru uyandıracaktır. Hatırıma gelmişken hemen söyleyivereyim : Mü'ezzin efendilerin ezan okurken çıkan
sesleri, İsrafil aleyhisselamın suruna remizdir. Namaza gidenlerle gitmeyenler de, kıyamette mü'minler ile mücrimlerin ayrı
ayrı toplanacaklarına işarettir. İnsanın, yatmak için yatağa girmesi, önünde sonunda kabre gireceğine, kendisini sivri sinek,
tahta kurusu ve saire gibi başerelerin tedirgin etmesi de kabir.
hayatında musallat olacak yılan, çıyan ve diğer böceklere işarettir. Yorucu ve yıpratıcı bir iş gününden sonra, rahat bir döşeğe
girmek, sinek, sivri sinek ve diğer başerelerin hücumuna uğramadan sabaha kadar deliksiz bir uyku çekmek ve dinlenmek,
dünya hayatında Rabbini bir an için olsun unutmayan, günlerini
ibadet ve ta'atle değerlendiren, elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar hayırlı ve yararlı işler işleyen, kamil bir iyman ile
can veren muhlis bir mü'minin kabirdeki istirahatine delalettir. Bunun ma'azallah aksi olarak dünyaya meyledip Allah ve
- 488 -
Resulünü unutmuş, günah ve ma'siyyet yolunu tutmuş, kendisini bir takım heves ve vesveselerle avutmuş, nefsini içki ve sefahatle uyutmuş kimselerin, sabaha kadar yataklarının içinde
türlü kabuslarla, korkunç rüyalarla kıvranmaları da kabiderinde görecekleri azaba işarettir. Münkirlerin ve kafirlerin kabusları ve korkulu rüyaları, kabir azaplarına işaret olduğu gibi,
mü'minin göreceği güzel ve tatlı rüyalar da, kabrinde iltifat-ı
ilahiyyeye nail olmasına ve cennetteki makamını görmesine delalettir.
Ancak, hemen ilave edelim ki, kabir azabı rüya gibi değildir. Biz bu misali sizlere kabir azabını veya kabir istirahatini,
cennet derecelerini anlatabilmek için verdik. Zira, kabir azabı
yalnız rüyada olduğu gibi görmekle değil, tatmakla olacaktır.
Ancak, korkulu bir rü'ya gördükten sonra dehşetle uyananların, bütün vücutlarının nasıl titrediğini, kalplerinin nasıl çarptığını ve yataklarının içinde doğrularak (Oh .. El-hamdü lillah,
rü'ya imiş ! . .) dediklerini de hepimiz görmüşüzdür. Rü'yada bu
derece korkan ve titreyen, Allah korusun kabir azabına nasıl
katlanabilir? Rabbim, cümlemizi kabir azabından ve cehennem
ateşinden korusun ve kurtarsın. (Amin bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn.)
Ey kardeş! ..
Gerçekten aşık-ı sadık isen, geceleri ma'şukunla sohbet et ..
Unutma ki bir çok ayet-i kerimelerde gece vakti kısa zamanda
çok uzak mesafeler kat'edildiği bildirilmektedir. Mi'rac-ı güzivn, gece vukubulmuştur. O, öyle bir leyle-i şerifedir ki,
KURB-U VİSAL, RÜ'YET-İ CEMAL o mübarek gece tahakkuk
eylemi ş, doksan bin kelime ile ilahi sırlar Rabibi edi bi Kibriya'
ya o gece zuhura gelmiştir.
Ve Je-sevfe yO'tike Rabbüke fe-terdA
Ed - D uhA : 5
- 489 -
(Ey Nebiyyi zişan, Rabbin seni razı kılana kadar sana istediğini verecektir.)
tebşirat-ı sübhaniyyesi, o gece vaki olmuştur. Hak celle ve
ala, Resfıl-ü mücteba'ya hitap buyurmuş :
(Ey Rabib-i edibim! .. Senin sevdiğin, benim sevdiğimdir.
Senin sevmediğin, benim menfurumdur .. ) makam-ı ulyası o gece Rabib-i Huda efendimize bahş ve ihsan olunmuştur.
Evet, geceleri derin derin gaflet içinde uyuma! .. Mi'rac,
gecelerdedir. Kadir, gecelerdedir. Berat, gecelerdedir. Feyz-i
Rahman, gecelerdedir. Rizayı ilahi, gecelerdedir. Dost ile buluşmak, gecelerdedir. Mevlud-u Nebi gecelerdedir. Rega'ib, gecelerdedir. Dost ile söyleşmek ve sevişmek gecelerdedir. Allahu
teala'nın yemini, gecelerde olmuştur. Aşıklar, Hak rİzasını gecelerde bulmuşlardır, didara ermişlerdir. Rabib-i edib-i Kibriya, Rabbine gecelerde dua ederdi. Sen de, gecelerde Rabbine
ni yaz ey le ... Teheccüd, Resul-ü zişana farz idi, sana dostun yolunda yüriimek sünnet oldu. On geceyi unutma ve ihmal etme,
gaflet içinde yatacağına Rabbin ile söyleş.
Evet, geceleri derin derin gaflet içinde uyuma! .. Rabbin ile
söyleş ... Olur ki, sana da inayet-i Rabbaniyye erişir, gecelerden
birisinde mi'rac eder ve Rabbinle göriişürsün. Zira, sen de Rabib-i edib-i Kibriya'nın ümmetisin. Cennet-i a'la, cemal-i ilahi,
Rizayı Rahman, Rıdvan ve cinan senin için hazırlanmıştır. İnsan'sın, kamil insan olmağa, Ralifetullah olmağa gayret et, hayırlı ve yararlı arnellerde bulun .. Başına akıl, kalbine iyman, gözüne ibret, gönlüne muhabbet, diline zikir ve şükür, emrine her
türlü ni'met bahş ve ihsan buyuruldu.Allahu teala ve tekaddes
hazrederine kul, Rabib-i edibine ümmet olabilmek şeref ve imtiyazına mazhar oldun, Mevla sana (Ey iyman eden, ey şeref-i iyman ile müşerref olan mü'min! .. ) diye hitap buyuruyor. Seni,
zat-ı ahadiyyetine muhatap kılmak . bahtiyarlığına nail etmiş,
seni affedeceğini, cennetine koyacağım, cemalini göstereceğini
Kitab-ı keriminde müjdeliyor.
Akıl ni'metinin ne yüce, ne ulu bir ni'met olduğunu biliyor musun? Allah celle, Kitab-ı aziyıninde bak nasıl buyuruyor:
- 490 -
Hel fi zAIIke kasemün 11-zly hıcr . . •
El - Fecr : 5
(Şüphe yoktur Id, bunlarda akıl ve idrak sahipleri için birer yemin vardır.)
Bu ayet-i kerimede, akıl ve idrak sahiplerine yemin vardır.
Ma'rifet nuru ile münevver olan akıl sahiplerine işaret bulunan bu nassı celilede Allahu teala'nın akla HİCR adını vermesinin sebep ve hikmeti ve hakikati şudur : HİCR, men'etmek anlamına gelir ve bilindiği gibi insan Allahu azim-üş-şanın yasakladığı şeyleri işlemekten, hakkın tevfiki ile men'eden elbette
aklıdır. Akıl nerede ise haya oradadır ve haya nerede ise iyman
oradadır. Bunlar, birbirinden hiç ayrılmayan üç n url u kardeştirler. Biri neredeyse, di�er ikisi mutlaka oradadır. Akıl, nefse
galip ve hakim olursa o kimseye HAKİYM derler. Akıl, kalbin
ruhudur. Nasıl ki, cesedin yani bedenin ruhu da ruh-u insani ise,
akıl da kalbin ruhudur. Aklı olmayan bir kalp ruhsuzdur. Ruhsuz olan kalpte de akıl kamil de�ildir, hatta o kalp bir nevi ölüdür. Allahu sübhanehu ve teala, bu sebeple kalirierden ÖLÜ'
ler olarak bahsetmektedir. Hadis-i kudside : (Biz, ancak dirileri
eelalimizle korkutur, dirileri cennetimize ve cemalimize erdirir
ve onları rizarnızla tebşir ederiz.) buyurulmuştur.
Bilindi�i gibi, ölülerde irade ve tasarruf olamaz. Tasarruf
olmayınca da, kalp nefs-i emmareye mahkum olur . Nefs-i emmareye esir olan kalpler ise sahiplerini dünya hayatında isyana
ve nisyana, kabir hayatında azap ve ıztıraba ilettiği gibi, ahirette de cehenneme attırır. Oysa, kalbin iki kapısı vardır. Bir tarafı halka ve di�er tarafı da Hakka açılmıştır. Kalp, Hak tarafına açık kapıdan işlerse o kalbin sahibi Hak ile söyler, Hak için
sever, yer ve içer, Hak için, girişi ve çıkışı Hak kapısından olan
Hak ile yaşar ve bunlar dünyada dış görünüşleriyle kul, Allahu
teala katında ise sultandır. Söylerneğe lüzum yoktur ki, böyle
kutlu ve mutlu kişiler ahirette de Fİ MAK'AD-1 SIDK'a vasıl
olurlar.
- 491 -
Giriş ve çıkışları halk kapısından olanlar da, herkesin nazarında hür gibi görünüderse de, aslında nefs-i emınarelerinin
esiri olmuşlardır. Bu yüzden, bu gibilerin kalpleri nifak ve şikaktan, bütün arnelleri gösterişten, dilleri yalandan, gözleri
hıyanetten bir türlü arınıp uzaklaşamaz. Bu çeşit kalp sahipleri de dünyada sultan bile olsalar, hakikatte köleden farksız
bulunduklarından, ahiret aleminde saadet ve selametten mahrum kalırlar ve eğer tövbe edip salih arneller işlemez ve yaptıklarına pişman olmaziarsa cehenneme ve azaba mahkum olurlar.
Hatemül-Enbiya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya efendimiz
hazretleri bu kötü ve çirkin sıfatiardan kurtulmamız için aşağıda aynen sunduğum dua ile Allahu teala'ya sığınmamızı taJim buyurmuşlardır :
Allahümme tahhlr kalbiy mln-en-nlfak-1 ve ameliy min-er-riya-ı ve l lsAniy
min-el-kezibi ve ayniy min-el-hıyAneti fe-inneke tA'Iemü hAinet-el a 'yünl
ve ma tuhf-is-sudQr ...
(Allahım! Kalbimi nifaktan ve arnelimi riya'dan ve dilimi
yalandan ve gözlerimi hıyanetten, her türlü harama bakmaktan sen azim-üş-şan temizle, anndır, muhafaza ve himaye buyur. Gözlerin hıyanetini ve göğüslerden geçen fasit niyetleri
hakkıyle bilen sensin, gizli veya aşikar herşeyi bilensin ya Rabbi! .. )
Aziz kardeşim :
Kalbini nifak ve şikaktan, Allahu teala'nın tevfikini niyaz
ederek dua ile, mücahede ile temizlerneğe ve arındırmağa çalış.
Zira, kalp nazargah-ı ilahi ve Beyt-i Rahman'dır. Yerlere ve
göklere sığmayan Mevlayı müte'al muhlis ve mü'min kulunun
kalbine tecelli eder. Nifak ve şikaktan arındırılmayan kalplere
asla ilahi tecelliler tenezzül etmez. Sen ve ben, evveli bir damla
- 492 -
su ve alıiri çürümeğe ve kokuşmağa mahkum bir bedene sahip
iken oturacağımız veya muvakkaten bulunacağımız yerin temiz
olmasını istiyoruz da, yerlerin ve gÖklerin ve yerlerle gökler
arasında bilinen ve bilinmeyen, görünen ve görünmeyen herşeyin müstakillen maliki, Rabbi ve mürebbisi olan Allahu zül-ce�
lal vel-kemal hazretleri, nifak ve şikak kirleriyle çöplüğe dönmüş bir kalbe tecelli buyurur mu? O halde, kalplerimizi nifak
ve şikaktan, u'cuptan, riya'dan, kibir ve hasedden, kin ve gazaptan, Allahu teala'nın sevmediği ve ResUl-ü mücteba'nın daima kınadığı ve yerdiği pisliklerden ve kötülülkerden paklayalım, arındıralım ve daima temiz tutalım. Kula layık görülmeyen pis ve kirli bir yer, Allahu sübhanehu ve teala hazrederine
layık ve münasip görülebilir mi ?
Bütün bu kötü ve çirkin sıfatları kalplerimizden sökelim
ve atalım. Kalplerimizi Allah ve Resulüllah muhabbeti, iyman
nuru ve Kur'an boyası ile temizleyip süsleyelim ki, kalplerimiz
nazargah-ı ilahi olsun, tecelliyat-ı sübhaniyye ile dolsun, ilahi
sırlara vakıf ve agah bulunsun. Bunun da çaresi, bütün amellerimizi riyadan ihlas ve ismete, dillerimizi yalandan doğruluk ve
hakikate, gözlerimizi hıyanetten sadakat ve ibrete çevirmektir
ki, insan bu sayede HALİFETULLAH olmağa layık olur ve hak
kazanır. İbretsiz gözlerin kişiye faydası yoktur, zararları ise
pek çoktur. Mesela, göz zinası asıl zina fiilinden daha kötü ve
beterdir. Zina fiilinde vücudun belirli bir takatİ vardır ve çabuk doyar. Oysa, göz bakınağa doymaz ve göz zinası da sürer
gider. Özellikle, insan gözlerini temiz tutmalıdır ki, baktığı yerlerde pislik ve kirlilik görmesin. Gözlerini temizleyemeyenler
ise, pis ve kirli şeyler göreceklerine göz kapaklarını kapatabilirler. Kişi, gözlerini haramlardan, Allahu teala'nın yasakladığı
şeylerden koruyup kollamalı ve afet-i basar denilen manevi göz
hastalıklarından kurtarmalıdır. Harama şehvetle bakan gözler,
kıyamette ateşle patlatılır. Gözünün en büyük süsü olan ibret
ziynetini, devamlı gözlük kullananlar gibi sakın hiç çıkarına! . .
Bak, o zaman neler, neler göreceksin. Ma'nevi körlükten kurtulacaksın. İnsan, bakar ama göremez, ancak Allahu teala gösterirse görebilir. Her bakan göremez, fakat mutlaka bakan gö-
- 493 -
rür. Her iyman eden iymanını kurtaramaz ama mutlaka iyman
eden kurtarır. Her okuyan, büyük makam sahibi olamaz ama
mutlaka okuyan bu makama nail olur. Her salih arneller işleyenin arnelleri kabul olunmaz ama, mutlaka salih arneller işleyenierin arnelleri şayan-ı kabul olur. Her çalışan zengin olamaz ama, mutlaka çalışan zengin olur.
BİL - BUL - OL! ..
Bilmece söylemiyorum, hakikatten bahsediyorum. Bak ve
gör! Gözü olan görür. Gözü olduğu halde görmeyeniere KÖR
denilir ki, bu alem de kör olanlar' ahiret aleminde de kör kalacaklardır. Evet, bak ve gör! .. Göremiyorsan, gördüğünü göstermesini Rabbinden niyaz et. Zira, Hak celle ve ala BASİR'dir, görür ve dilediğine de gösterir.
Rabib-i edibine, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında şöyle hitap
buyuruyor :
(Ey Nebiyyi zişanım! .. Kullarıma söyle, yeryüzünde gezip
dolaşsınlar. Zat-ı ülCı.hiyyetimize karşı utanıp sıkılmadan suç
işleyen mücrimleri görsünler. Bizi inkar eden kafirlerin, yarattıklarımıza zulmeden zalimlerin akibetlerini görsünler, ibret alsınlar ve işledikleri suç, hata, isyan ve günahlardan pişman
olup hem kendilerine hem de başkalarına zulmetmekten vazgeçsinler, kötülük ·ve haksızlık etmesinler. Kendilerinden önce gelip geçen, zat-ı ahadiyyetimize iyman etmeyen ve üstelik bizi red
ve inkara yeltenen, bize ortak koşanların ve gönderdiğimiz peygamberleri yalanlayanların, kendilerine indirdiğİrniz kitaplara
yüz çevirenlerin, küfür ve isyanlarında ısrar edenlerin nasıl helak edildiklerini, yeryüzünden nastl silinip gittiklerini gözleriyle
görsünler de ibret alsınlar. Bu günah ve ma'siyyetlerine devam
edecek olurlarsa, onları da daha öncekileri gibi kalır-u tedmir
eder ve kendilerinden sonra geleceklere ibret kılarım :
Kul siyrQ fil-ardi fanzurO keyfe l�ne akibet-ül-mücrimiyn ..•
En-Nemi : 69
- 494 -
(De ki, yeryüzünde gezin de mücrimlerin nasıl bir akibete
uğradıklannı, ibret ve basiretle görün ... )
Evet, Rabbimiz böyle buyuruyor : (Habibim Ahmed ve Resulüm ya Muhammed! .. Kullanma, Kur'an-ı aziyın ile söyle, kendilerinden önce yeryüzünde yaşayanların eserlerini görsünler ve
düşünsünler, inceleyip araştırsınlar, soruştursunlar. Bize karşı
isyan eden mücrimlerin sonları ne olmuş ? Küfür ve isyan, zulüm ve cehalet, inançsızlık ve dalalet onların nasıl hclak olmalarına sebep olmuş, anlasınlar.)
Devre çıktık, devrin ahvali perişan anladık;
Devr-i ahir olduğunu aniayıp kan ağladık,
Çeşm-i ibretle nazar kıldık zamanın haline,
Kimsenin halince devretmez bu devran anladık ..
Hak yolunu bırakan, peygamberleri yalanlayan, nefislerine köle olup hırs ve şehvetlerine uyan, hidayeti dalalete, ilmi
cehalete, istikameti ihanete, zulmü adalete, saadet ve selameti
musibet ve felakete tercih edenler topyekun helak olunmuşlar
ve kendilerinden sonra geleceklere de ibret olmuşlardır. Binaenaleyh, iyman eden, aklının başında, vicdanının ve sağduyusunun yerinde olduğunu iddia eyleyen kişiler, onların hallerinden
ibret almalı ve aynı akibete uğramamak için ellerinden geldiği
ve güçlerinin yettiği kadar Hak rizasım kazanınağa çalışmalıdırlar.
El-Hamdü lillah, bizler mü'min ve müslümanız. Kitabımız,
yüz suhufun ve üç semavi kitabın özü, özeti olan Kur'an-ı azimüş-şan, peygamberimiz bütün peygamberlerin sonuncusu olan
Resul-ü zişan, bizleri hidayet ve selamet yoluna iletmek maksadiyle gönderilmişlerdir. Bizden önce gelip geçenlerin, Allah ve
peygamber tanımayanların, İnanmayanların, dini ve ahireti yalanlayanların feci akibetleri, kitab-ı kerimimizde açıkça beyan
huyurulmuştur. Allah u teala ile kulları arasındaki ilgi ve ilişkilerin mahiyeti ve hedefi kesinlikle belirtilmiştir. Rabbimizin
emirleri ve nehiyleri, hiçbir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek
- 495 -
açıklıkla bildirilmiş ve Allah celle celalühu bizlerin, daha önce
gelip geçen ve işledikleri suç ve ma'siyyetler yüzünden helak
edilen kavimlerin ve milletierin akibetlerine şahit olacağımızı
beyan buyurmuş ve sevgili Peygamberimiz : (Biz, seni ancak
şahit, müjdeci ve korkutucu olarak gönderdik .. ) hitab-ı izzetiyle taltif olunmuştur.
Nebiyyi muntazırrı ahir zaman sensin,
Mu'ahhar ise zuhurun, şeha mukaddemsin;
K.itabe-i lakabın ger�;i üınınidir amma,
Emin-i levh-ü kalem,. Enbiya'dan a'lemsin ...
Nuh aleyhisselamın kavminin, inkarlarından ve peygamberlerine reva gördükleri eza ve cefadan başlarına gelenler o
kitapta açıklanmıştır.
Hud aleyhisselamın kavminden peygamberlerine iyman
edenlerin nail oldukları saadet ve inanmayanların ma'ruz kaldıkları felaket o kitapta beyan olunmuştur.
Lut ve Şu'ayıb aleyhimüsse.lamın kavimlerine indirilen ilahi azap yine o kitapta bildirilmiştir.
Musa aleyhisselamın kavminin başlarına gelenler o kitapta tafsilat ve teferruatı ile belirtilmiştir. Nemrud'un, Fira'unun,
Yunanlıların, Romal'ıların, Mısır'lıların, İran'lıların, Geldani'
lerin, Asuri'lerin, Hitit'lerin ve daha isimlerini sayamayacağımiz bir çok kavim, kabile ve milletierin nasıl helak edildiklerini de o kitap vasıtasiyle öğreniyor, onlardan artakalan harabeleri, viraneleri, eserleri de gözlerimizle görüyor ve ibretle seyrediyoruz.
Buna rağmen, bütün bunlardan ibret alamıyor ve bir türlü derlenip toparlanamıyoruz. Başımıza gelen bunca musibet
ve felakete rağmen hala gafletten uyanamıyoruz. SEN - BEN
çekişmeleriyle, hırs ve kişisel çıkar didişmeleriyle, siyaset çelişmeleriyle birbirimize kıyasıya ve kırasıya saldırıyor, bölünüp parçalanıyor, din ve devlet düşmaniarına kolayca avlanıyor, gelip geçici ve elden çıkıcı servet ve menfaatlerle oyalanıyoruz.
- 496 -
Allahu teala'ya hamd-ü senalar olsun ki, atalarımızın tam
ve mutlak bir adaletle zapt ve teshir ve çoğunu temiz kanlarını
akıtarak fethettikleri ülkelerin bir çoğunu görmek ve gezmek
bahtiyarlığına nail oldum. Bu ülkelerde, öyle korkunç ve ibret
verici sahnelerle karşılaştım ki, hatırladıkça içim burkulur ve
gözlerim yaşarır. Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Yugoslavya, Avusturya, orta doğuda da Suriye, Irak, Lübnan, Filistin, Basra, Küveyt ve Hicaz, Yemen ile şimali Afrika'
da Mısır, Somali, İtalya, İsviçre, Fransa, Almanya, Belçika, Danimarka ve İngiltere'ye kadar uzandım. Türk müslümanları ile
tarihi münasebetleri bulunan devlet ve milletlerle, Türk müslümanlarının idare ve hakimiyyetinde yaşamış beldeleri ve sakinlerini yakından görüp tanıdım. Üzülerek itiraf etmek zorundayım ki, Türk müslümanlarının başlarına gelenler, diğer milletiere ibret olacak derecede korkunç ve acıdır. Mesela, dörtyüz
küsur yıl Türk hakimiyyetinde kalmış bulunan Yunanistan'da
tek bir Türk ve müslüman eseri bulamaz ve göremezsiniz. Gerçi, kuzey Yunanistan'da yaşayan batı Trakya'lı müslüman Türk'
ler, hala başlarında ab ani sarıklı, nur gibi beyaz sakallı yaşlı
müslümanların Hakka ibadet ettikleri mescitlerini koruyorlar
ama, sinsi sinsi yürütülen Türk düşmanlığı, zulüm, vahşet ve
terör rahat ve huzurlarını tamamiyle kaçırmıştır. Bu bölgede
şahit olduğum bazı olayları dikkatinize sunmakta fayda görüyorum :
lpsala'dan Yunanistan'a girişimizden itibaren Atina'ya kadar hemen her kilometrede bir ve bazan daha yakın mesafede
camekanlı kutularda Hz. Meryem ile kucağında Hz. lsa'yı gösteren İkona'lar vardı. Karanlık basınca halk bu ikona'ların önüne mum ve kandil yakıyorlardı. Rumlar, dinlerine bu derece
bağlı idiler. Oysa, vaktiyle yol kenarlarında ve su başlarında
atalarımız birer namazgah yapmışlar, kıbleyi belirleyen taşlar
dikmişlerdi. Fütuhat devirlerinde, atalarımız buralardan geçerlerken namaz vakitlerini kaçırmazlar, hemen abdest alıp o namazgahlarda münferiden veya cemaatle namazlarını kılar, kendilerine bu ni'metleri bahş ve ihsan huyuran Allahu teala'ya
şükrederek kulluk görevlerini yerine getirirlerdi.
- 497 -·
Şimdi, o namazgahlardan eser kalmamıştı ama, rumlar yukarıda da arzettiğim gibi İkona'ların önünde mum ve kandil
yakarak kulluk görevlerini yerine getiriyorlardı.
İskeçe'de bir mescit gördüm ki, üstünde haçlı bir Yunan
bayrağı dalgalanıyordu. O mescitte namaz kılmıyordu ama, o
haçlı bayrak bana gayr-ı ihtiyari Kur'an-ı kerimin bir haçlı örtü
ile sarılması veya imam efendinin papaz elbisesi giymesi gibi
acaip geldi.
Bu, neden böyle olmuştu? Zira, kamil birer mü'min ve mütekamil birer Muhammedi olan dedelerimizin, Hak rizasıyçün
cihad ederek fethettikleri o toprakları, islam dinine sırt çeviren,
adaletten ayrılan ve zulme dalan, Allahu teala'mn kendilerine
ihsan buyurduğu bu yüce ni'metin kıyınetini bilerek hakkıyle
ve layıkıyle şükretmeyen fasık babalarımız, bir daha ele geçmemek üzere o şehit kanları ile sulanmış mübarek toprakları kaylıetmemize sebep olmuşlardı. Dedele:rimizin güzel ahlakları ile
ahlaklanamadığımız halde onların torunları olmakla öğünerek
böbürlenirken, hristiyanlar onların üstün ahlak ve yüksek hasIetlerine özenmişler ve bu sayede mevcudiyetlerini devam ettirmişlerdir.
Size basit bir misal vereyim :
Dedelerimiz, nerede olursa olsun, kahvede, aşçıda veya evde bir misafir gelince, önüne bir sürahi soluk su ile temiz bir
bardak getirir ve koyarlarmış. Bu, Türk müslümaniarına mahsus güzel bir adettir. Halbuki, bugün anayurdumuzda bile adam
gazoz, koka kola veya meyve suyu satahilrnek için, parasıyla
dahi su vermiyor ve sonra da TÜRK ve MÜSLÜMAN olduğunu
iddia ediyor. Çünkü, bir şişe sudan kazanacaiı para meşrubat
unvanı ile piyasaya sürülenlerden daha azdır. O kazanacak, hem
çok kazanacak diye ölsen bir bardak su içemeyeceksin, yerine
gazoz, bilmem ne kola, meyve suyu :içme�e mecbur olacaksın,
sonra da ona Türk ve müslümandır diyeceksin! .. Halka, bir bardak suyu çok gören, susuzluktan ölse� bile ona su vermeyen ve
daha fazla kazanç temini için bir takım karışık sular içmeğe
EnvAr-01-KuiQb, ciit : 2 - F : 32
- 498 -
zorlayandan da zalim, daha Y ezid olabilir mi? Dedelerimizin,
müslümanlar ve hatta bütün insanlar içsinler, susuzluklarını gidersinler diye yaptırıp vakfettikleri sebilleri, Vakıflar idaresi
kiraya veriyor ve böylesine ulv1 gayelerle kurulmuş o yerlerde,
Hakkın men'ettiği şeyler satılıp ticarethane gibi kullanılıyor.
V aldedildikleri konulardan tamamen ayrı ve uzak yönlerde kullanılan çeşmelerden, kuyulardan ve sebillerden, inanın ki şimdi su yerine kanlı gözyaşları akmaktadır. Vakfeden hayır sahiplerinin de hiç şüphesiz mezarlarında kemikleri sıziamaktadır.
Bu hali görenler de, hayır yapmak isteseler bile içlerinden gelmiyor, yarın kendi vakfedecekleri hayırlara da aynı şekilde ihanet edileceğini hesaplayarak bundan vazgeçiyorlar.
Buna ·mukabil, asırlarca hakimiyetimiz altında yaşamış
milletler, dedelerimizin iyi ve güzel ahlaklarını, hayırlı ade tl erini, insanlığa yakışır gelenek ve göreneklerini benimsemişler,
onları kendilerine mal etmişler ve bunları günümüze kadar sürdürmüşlerdir.
İpsala kapısında, Türk topraklarından çıkarak Yunan topraklarına girince ilgili gümrük memurlarının arama yapabilmeleri için otobüsten inmiştik. Aramadan sonra tekrar otobüse
girdiğimizde, yerimizin iki rum tarafından kapıldığını hayretle gördüm ve kendilerinden orasının bize ait olduğunu ve kalkmalarını rica ettim. Aldırış etmediler ve hatta yüzüme bile bakınadılar. Bu haksız muamele beni üzmüştü. Kendilerine :
- Bu hareketi, az önce Türk topraklarında iken yapmış
olsaydınız, Türk ve müslüman olarak sizi misafirlerimiz telakki
eder ve bu kabalığınıza göz yumardım. Ancak, ben şimdi sizin
misafirinizim ve mutlaka yerime oturmak istiyonım. Onun için,
mes'eleyi büyütıneden lutfen yerimizden kalkınız, dedim.
Biraz yüksek sesle konuşmuş olacağım ki, diğer yolcuların dikkatini çekti ve en ön sıralardan birisi çocuklarını kaldırarak bana yer gösterdi. Kendisine teşekkür ettim ve :
- Bana ikram ettiğiniz yer, benim oturduğum yerden daha rahat ve güzel olabilir. Fakat, önce çocuklarınızın ayakta kalmalarına razı olamam, sonra da açıkgözlüğü bir ma'rifet sanıp
- 499 -
başkalarının haklarına tecavüz edenlerin bu cür' etlerini yanlarına bırakamam. Zalimler ve haksızlada mücadele, Türk ve
müslüman olanın şi'arıdır. Onun için, bunları mutlaka kaldırtacak ve yerime oturacağım, dedim. Otobüs yolcuları benim
haklı olduğumda ittifak ettiler ve aniayabildiğim kadarıyla galiz sözler sarfederek yerimi işgal edenleri kaldırdılar. Otobüs·
te, benden başka bir Türk daha vardı ve bir de Türk tabiiyeünde olduğu pasaportundan anlaşılan bir rum bulunuyordu. Tekrar yola koyulduğumuzda, önümdeki koltukta oturan ve adının Vasil olduğunu söyleyen birisi bana dönerek iki hemcinsinin yaptıkları haksızlıktan ötürü üzüldüklerini bildirdi ve otobüs yolcuları adına özür diledi. Ona da teşekkür ettim, bana aynen şunları söyledi :
- Haksızlıklara karşı çıkmasını ve mücadele etmesini biz
sizden öğrendik. Babalarımızdan duyup diniiyoruz ki, siz Türkler bu topraklar üzerinde tam bir adaletle dört yüz yıl hüküm
sürmüşsünüz. Ne dinimize, ne dilimize, ne mezhep ve inancımıza, ne kilisemize, ne de gelenek ve görenekierimize karışmamış
ırzımızı, canımızı ve malımızı korumuşsunuz. Gerçi. bazı ki liselerimizi cami haline getirmişsiniz ama, ne de olsa yine ibadethane olarak kullanmışsınız, tarihi eserlerimizi yıkmamışsınız.
Siz, buralardan çekilince biz cami olarak kullandığınız ibadethaneleri yine kiliseye çevirdik ve: eski haline koyduk. Doğrusunu söylemek lazım gelirse, biz size aynı hakkaniyyet ve adaletle mukabele edemedik. Bütün Türk ve islam eserlerini yıktık.
Buna rağmen, bilmelisiniz ki, Yunan halkında göreceğiniz bazı
meziyetler, siz Türklerin üzerimizde bıraktığınız tesirinizdir.
Kavala ve Selanik'te, bir iki tarihi yapıdan başka hiçbir
Türk eseri kalmamıştır. Hatta, bütün Yunanistan'da ve Mora'
da bir kaç cami, minare ve han duvarları kalıntılarından başka Türk eseri maalesef bulamazsınız. Hepsi, yakılmış ve y1kılmıştır. Oysa, siz Türkler isteseydiniz bizleri zorla müslümanhğı
kabule mecbur bırakır, kabul etmeyenleri de kılıçtan geçirebilirdiniz. Fakat, Türk ve müslüman olarak böyle bir vahşet ve
cinayete tenezzül etmediniz. Ben, sizin şahsınızda işte o Türk-
- soo -
lerin celadetini, cesaretini ve efendiliğini gördüm. O büyük milleti temsil ettiğiniz, konuşmalarınızdan, davranışlarınızdan kolayca anlaşılıyor. Sizin yerinizi kapan ve uyarmanıza rağmen
kalkmak istemeyen iki edepsizden, milletim narnma utanç duyuyorum, dedi.
Dedelerimizi rahmet ve minİıetle yadederek Fatiha'lar okudum ve onların emanet ettikleri tarihi emaneti koruyamayanların affını da Rabbimden diledim.
Sözü uzattık : Atina'da bir lokantada yemek yiyecektik. Siparişimizi bekleyen garsona ben becerebildiğim kadar Almanca ve yol arkadaşım da İngilizce hitabediyorduk. Fakat, aramızda Türkçe konuştuğumuzu farkederek memnwı bir ifade ile
Türk olup olmadığımızı sordu ve olumlu cevap alınca :
- Sizi yabancı sanm:tştım. Demek Türkiye' den geliyorsunuz? Vatandan ne haberle:r getirdiniz ? dedi ve aslen Kayseri'li
olduklarını, mübadele ile buraya geldiklerini anlatırk�n gözleri
yaşardı. Doğduğu yerleri hatıriamanın sevinç, hüzün ve heyecanı içinde olduğu belliydi. Lokantanın pikabına bağlama ile çalınan bir Kayseri havası p.lağı koydu ve orada bulunan ve kendisi gibi Türkiye'de doğmuş olan bir arkadaşına da, müjde haberi verir gibi bizim Türk olduğumuzu ve Türkiye'den geldiğimizi bildirdi. Bir yandan hizmet ediyor ve bu arada konuşuyordu :
- Aslını inkar edene, bizim oralarda haramzade derler.
Biz, buralara düştük ya, oraları da hiç unutamadık, ben vasiyet
ettim ölünce şu pasaportum u. göğsüme koysunlar diye, dedi ve
cebinden bir Türk pasaportu çıkarttı, öptü ve başına koydu.
Daha sonra gelen bir genç adam da, Makaryos'a çirkin bir
küfür savurdu ve :
- Türklerle kardeş gibi geçiniyorduk, dedi. O domuz aramızın açılmasına sebep oldu. İster inanın, ister inanmayın, biz
de Türküz ve herbirimiz Anadolu'nun veya İstanbul'un bir yerinden kopmuş, buralara düşmüşüz, ama aslımız da neslimiz de
Türktür ves-selam ...
İpsala'dan Atina'ya kadar uğradığımız her lokanta veya
kahvehanede ya Türkçe veya Türkçeden rumcaya aktarılmış
- 501 -
Türk şarkıları çalınıp söyleniyordu. Bazan, insana (Acaba Türkiye' den ayrılmadık mı?) kuş k us u geliyordu. Türkiye'yi ve Türkleri tanıyanlar, hasret çekiyorlar gibiydiler. Yunani stan. Yunan
elbisesi giyinmiş , rumca konuşan bir Türk'ü andırıyordu. Konakladığımız bir otelde Türk olduğumuzu öğrenen Şişli'de doğmuş büyümüş bir garsonun bize gösterdiği ilgi, saygı ve sevgiyi ve hele otelden ayrılırken ayağının aksamasına aldırmaksızın bize taksi çağırmak için seği:rtmesini hiç unutmayacağım.
Bunun gibi yaşlı bir rumla konuşurken, bana :
- Burada yaşayan azizleri (Türk ve müslümanları demek
istiyordu) aldınız ve yerlerine biz şeytanları gönderdiniz, diyerek Anadolu'dan Yunanistan'a gönderilen Karamanlı rumların
hallerinden yakınması da gözümün: önünden hiç gitmez.
Atina'ya yaklaşırken, yeşil tarlalar arasında yetişmiş gelinciklerin göz alan yaygın kırmızılığı, bana buralarda dökülen şehit kanlarını hatırlattı. Yer yer başgösteren sarı renkli çiçekler
de, yaraları sarılmış Türk gazi ve mücahitlerini, beyaz papatya
kümeleri de beyaz sarık saran yeniçeri ve sİpahileri gözümde
canlandırdı.
Evet, ne kadar çok gelincik vardı. Tıpkı, vaktiyle bu topraklara dökülen müslüman Türjderin kanları gibi! . .
Nereye bakılsa, hangi tarafet. yönelinse sanki bir hatıra beliriyor ve bütün canlılığı ile kafamda şekilleniyordu. Adını dahi öğrenemediğim metruk bir Türk kasabasından geçerken rastladığımız bir mescit kalıntısı, bana vaktiyle orada huşu ve hudti içinde namaz kılan, Rabbine rii ku ve secde eden kahraman
ve dindar dedelerimi hatırlattı. Birden içim ürpererek irkildim:
- Acaba, burada yapılan ibadetler ve edilen dualar ind-i
ilahide kabule şayan olmadı mı :ı Hemen tövbe ve istiğfar ederek düşündüm. Bu dersimizin başında tefsire çalıştığımız ayet-i
kerime aklıma geldi. Hayır! .. Onların ibadet ve duaları elbette
müstecap olmuş ve bu topraklar üzerinde adaletle hüküm sürmüşler ve kulluk görevlerini de yerine getirmişlerdi. Fakat,
kendilerinden sonra gelenler, bu e manete layık olamamışlar,
kibir ve gurura kapılmışlar, adaletten ayrılmışlar ve elbette helak olmuşlardı. Yoksa, onların yolundan gidilseydi, onlar gibi
-- 502 -
iyman ve ihlas ile ibadet edilseydi, hak ve adalet güdülseydi, bu
kasaba böyle metruk kalmaz, bu mescit böylesine harap olmaz, bu toprakları kimse onların elinden almazdı. Yani, mücrimlerin akibetleri, mü'minlere ibret olması gerekirken, mü'
minlerin akibetleri mücrimlere ibret olmuştu. Bir ülke, küfrile
payidar olabilir ve fakat zulmile asla payidar olamazdı. Onun
içindir ki, Hakka kıyam, rüku ve secde edilen bu mihrap bakiyyesi, işte alemierin Rabbinin ism-i celilini Rabib-i edibinin
ism-i şerifiyle tevhid ederek mü'minlerin namaza ve felaha çağırıldıkları minare kalıntı�;ı bunu ispatlıyordu.
İyi ama, mü'minler nasıl olmuştu da mücrimlere ve hatta
bütün ka'inata i b ret olmuşlardı ? İslamiyyet, her alanda yükselmeyi, ilerlemeyi, tekamül etmeyi emreden bir din olduğu halde, müslümanlar neden her sahada geri kalmışlar, sefil ve perişan olmuşlar, yoksul ve muhtaç hale gelmişler, başkalarının
yardımı ile yaşamağa, yabancılara el uzatmağa katlanmışlardı ?
Akla ilk gelen cevap şu olabilirdi : Demek ki, Allahu teala'ya asi olmuşlar, Hak ve hakikat yolundan ayrılmışlar, iymandan sıyrılmışlar ve gazab-ı_ ilahiyye uğramışlardı. Başka türlü
olabilir miydi ? On dört asırdanberi Kur'andan ve islamdan kuvvet ve feyiz alarak kurulan bütün islam medeniyetleri başka nasıl yıkılabilirdi ? Müslümanlar, nasıl olur da yabana ve yabancıya muhtaç olabilirdi ? İsHtm toplulukları, medeniyyet dünyasında nasıl olur da (GERi KALMIŞ ÜLKELER) tabir ve tavsifi ile anılabilireli?
Fakat, Allah celle celalühu, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında
ve Al-i-İmran sure-i celilesinin 139. ayet-i kerimesinde hükmünü koymuştur : VE ENTÜM-ÜL A'LEVNE İN KÜNTÜM MÜ'
MİNİYN - Eğer, siz Allahu teala'nın va'd ve yardımına inanıyorsanız, onlardan üstünsünüz. Yani, hakkıyle iyman ederseniz, sizi bütün ka'inatta yüceltir, üstünleştirir ve aziz kılanm,
huyurulmuştur.
Şart buydu ve bu şartın behemehal yerine getirilmesi gerekirdi ki, Allahu zül-cela:l vel-cemal hazretleri de mü'minleri
- 503 -
üstün kılsın. Netekim dedelerimiz Hakka hakkıyle iyman ederek aziz olmuşlardır. Sonradan gelenler ise, iymanın lafzı ile yetinmişler ve dolayısiyle İyınandan nasiplerini kesmişJer, Hakkın istediği ve emrettiği gibi bir iym�ma sahip olamadıklarından
zillete ve perişanlığa düşmüşlerdir. Adaleti bırakıp zulme meyledenlerin, Hakkın emirlerini dinlemeyenlerin, gazabından
korkmayanların, eelalinden yılmayanların, aczine ve çelimsizliğine bakmadan isyana devam edenlerin, ibadet ve arnellerinde ihlastan ayrılarak riyaya ve gösterişe kapılanların akibetleri de elbette bu olurdu. Bu gibiler aziz olamazlar, zelil olurlardı,
zillet içinde kalır ve yaşarlardı.
Yaşlı bir rahip, bana :
- Hoca efendi! .. Sizler dünyaya talip olarak ibadet ve
ta'ati terkettiniz, sefahat ve r�zalete düştünüz. Bizim en edepsizlerimizin hal ve davranışlarından örnek aldınız. Biz de, sizin
dedeleriniz gibi ahireti seçtik, bakalım hangimiz karlı çıkacağız? demiş ve fakiri günlerce ağlatmıştı.
Evet, biz medeniyyet namına, modern olmak balıasma batının en kötü, en çirkin ve en berbat örneklerini aldık. Batılı
nasıl çalışır, nasıl kazanır, nasıl yaşar, ailesine, içinde yaşadığı
topluma ve milletine nasıl muamele eder, bunları araştırmadık. Nasıl kafayı çeker, nasıl danseder, koç katımına nasıl katılır, favorisi nasıldır, perçemi alnının neresine düşer, eteklerinin hangi yanı yırtmaçlıdır, pantalonu dar mı yoksa bol mudur,
eteklikler maksi midir, mini midir, hep bunları inceledik, bunları soruşturduk, bunları izledik ve işte akibetimiz! .. Çoğumuz
yavrularımızın yalnız cesetleriyle ve sıhhatleriyle ilgiliyiz. Aman
vitamin verelim, aman balık yağı içirelim, üşümesin, sırtına bir
yün gömlek daha giydirelim, bademcikleri şişmesin, boğazına
atkı saralım, velhasılı yalnız bedenlerini gözettik, semirttik, haram - helal ne 'bulduksa yedirdjk, ruhlarını ve ma'na alemlerini
aklımıza bile getirmedik, onların bir de inanç sahibi olmaları
gerektiğini düşünmedik ve sonunda işte besleyip büyüttüğümüz
çocuklardan korkar hale geldik. Neden? Çünkü, tertemiz boş
bir kap düşününüz. Eğer, siz bu kabımza iyi, temiz ve güze]
şeyler koymaz, yalnız dışının tozunu almakla ve kırılmamasına
- 504 -
dikkat ve itina etmekle yetinirseniz, eloğlu gelir o kabın içine
her türlü pisliği doldurur. Bizler de, tertemiz birer kap misali
olan yavrularımıza iyman ve islamı telkin edemediğimiz, kulluk
görevlerini öğretmediğimiz için, boş kaplarını yabanın uydurmaca düzenleriyle doldurdular, din ve devlet düşmanlarının
emellerine alet oldular, kendi millet ve memleketlerine ihanete
kadar varan davranışlardan sakınmıyorlar.
Bizde yok başka bir sermaye riya'dan başka,
Elimizden ne gelJr Hakka duadan başka?
Düşmüşüz öyle bir çukura ki kurtulmak için,
BUmeyiz başka şey Hakka ricadan başka ...
Evet kardeşlerim :
Bu heMkimizin ve zilletimizin biricik sebebi, Kur'ana, islama ve Resfıl-ü zişana sırt çevirmek, Kitabullah'ı bir kenara bırakmak, her türlü kötülük ve haksızlığa göz yummak ve hatta
bunları mübah saymaktır. TA-Ha sure-i celilesinin 124. ayet-i
kerimesinde, Rabbimiz bakın nasıl buyuruyor :
VE MEN A'RADA AN ZİKRİY FE-İNNE LEHU MA'İYŞETEN DANKEN VE NAHŞÜRtİHU YEVM-EL-KIY AMETİ A'MA .•
- Kim, bizbn zikrimiz olan kitabımızdan ve Restllümiizden
yüz çevirirse, onun geçimini daraltır ve kıyamet günü de kendisini gözü ve kalbi kör olarak haşrederiz. Evet, her kim Kur'
an-ı azim-üş-şandan ve Resul-ü zişandan yüz çevirir, Allahu teala'nın emirlerine ve nehiylerine uymaz, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ye tabi olmazsa Kur'anın ve Resul-ü mücteba'nın ahlakı ile ahlaklanmazsa, o kimseyi dünyada geçim darlığı ve zilletle kıvrandırır, ahirette de gözlerini kör ederek haşreder ve
elim bir ceza ile cezalandırırız, buyurulmaktadır.
HiK AYE
MevlA, garka-i garik rahmet eylesin, hocalarımdan Hacı Şakir Efendi Balkan harbinde, hristiyanların müslümanlara reva.
gördükleri zulümleri anlatırken, başta Sereı; katl-i ammı olmak
- 505 -
üzere bir çok kasaba ve köylerde işlenen vahşet ve cinayetleri,
arkadaşlarımdan Haydar beye şöyle hikaye ediyor :
- Bunlar anlatmakla, sayınakla tükenir gibi değildir ya,
bazılarını nakledeyim. Düşman, bulunduğumuz şehre girerken,
rahmetli anacığım bizi evin bodrumuna saklamıştı. Şehre giren her düşman askerinin süngüsünün ucunda, kundakta bir
Türk çocuğunun saplanmış olduğunu bizzat gördüğünü göz•
yaşları ile ve yemin ederek söylerdi. Gebe kadınların kannlarının deşiJdiğini, mini mini çocukların insafsızca süngülendiğini, annelerinin gözleri önünde genç kızların ırzına geçildiğini,
fırınlarda odun yerine müslümanların yakıldığını, vahşi hayvanları ve hatta canavarları bile tiksindirecek sayısız cinayetIerin işlendiğini o acı çağları yaşayanların unutabilmelerine
imkAn ve ihtimal yoktur.
Birgün, nasılsa karşılaştığımız bir papaza bütün bunları
sayıp döktükten sonra sordum :
- Ey rahip efendi, Hz. İsa aleyhisselama n!zil olan İncil-i
şerifte bu cinayet ve vahşetlere ruhsat veren bir hüküm var mıdır? İsa aleyhisselam : (Sağ yanağınıza bir tokat vurulunca, sol
yanağınızı çeviriniz) buyunnamış mıdır?
Papaz, tasdik etti :
- Evet doğrudur, dedi. Bizim dinimizde bu gibi vahşet
ve cinayetlere cevaz yoktur.
- Şu halde, dindaşlarınızın j şledikleri bu kanlı cinayetleri, katl-i amları, barbarlıkları nasıl yorumlarsınız ?
- Bak hoca efendi! Ben sana işin içyüzünü anlatayım. O
zulmü, o vahşet ve cinayeti size reva görenler aslında bizden
değillerdir. Onlar, müslüman erkeklerin bizim kadınlarımız ve
kızlarımızla zina etmelerinden doğan sizin çocuklarınızdır.
Kurt köpeği, kurda çok zarar verdiği gibi sizin gayri meşru çocuklarınız da siz müslümanlara bu zulümleri ve cinayetleri rev! görmüşlerdir, dedi.
Merhum hocama Fatiha-i şerifeler ithaf ederek düşünürum
de, papazın söylediklerinde gerçek payı bulunduğunu kabul ederim. Bazı sefih ırkdaşlarımızın ve dindaşlarımızın, hristiyan
- 506 -
kadın ve kızları ile zina ettikleri, şarap içtikleri, kutsal dinimizin kesinlikle yasakladığı menhiyyatı işledikleri doğruydu. Zina
mahsulü evlatlarından da elbette kendilerine rahmet okumaları beklenemezdi. Bil'akis, analarının telkin ve teşvikleriyle
bütün müslüman Türklere düşman kesilmeleri ve ellerine fırsat geçince intikam alınağa kalkmaları tabii ve akla da uygundu. Kur'an-ı kerimin sarih hükümlerine rağmen sefahat ve fuhşiyyata meyledenlerin dünyada böyle rezil ve zelil olmakla kalmayarak, ahirette de elim bir azaba uğrayacakları muhakkaktır. Binaenaleyh, bir kötülük işleyen hemen tövbe etmeli ve Allahu teala'ya dönmelidir ki, af ve mağfirete mazhar olabilsin.
Kendini mizana çeksin Hak'tan ihsan isteyen,
Tövbekar olsun günaha, afvü gufran isteyen .•
Allahu teala'nın affetmeyeceği günah yoktur. Dilerse, şirkten gayrı bütün günahları bağışlayabilir. Cenab-ı Hakkın yasakladığı hususlardan kaçınmayan, münkir olmadıkça kafir olmaz
ama, o kötü ve çirkin hareketi de hiçbir zaman yanına kar kalmaz.
Yunanistan'dan Yugoslavya'ya geçerken, sınır kapısında
bizi karşılayan sert tavırlı ve asık suratlı memurlar arasındaki
yaşlıca birisi, yanımıza kadar sokula.rak kulağımıza :
- Türk müsünüz? diye fısıldadı.
- Evet, deyince gözleri yaşararak.
- Bizi ne zaman kurtaracaksınız? diye sordu.
Bu ve buna benzer karşılaşmalarımız, bu gezimizin bence
en dikkate değer özellikleriydi. Trende, kendisinden iki kase
sütlaç aldığımız bir diğer dindaşımızın da, Türk olduğumuzu
öğrenince para almak istememesini ve :
- Helal .. Helal be! .. diyerek hakkını helal etmesini hatırlarım.
Üsküp'e doğru yol alırken geçtiğimiz Köprülü'de cami-i
şerifler ile minarelerinin bize adeta : (Hey nereye gidiyorsunuz?
Biz de islamız!. .) diye seslendiklerini duyar gibi oldum.
- 507 -
Nihayet Üsküp'e vardık. Şehri dolaşırken girdiğimiz müslüman mahallelerinde yollar bozuk, sokaklar çamurlu ve kirliydi. Bir fesçi dükkanının vitrinine bakarken, sonradan adının
Abbas olduğunu öğrendiğimiz bir zat seslendi :
- Hoş gelmişsinizi Türkiye'den mi gelirsiiıiz? Buyurun
çay içelim.
Hiç tanımadığımız bu misafirsever dindaşımız ve ırkdaşımız, bizi civardaki bir kahvehaneye götürdü, çay ve kahve ikram etti, başka bir arkadaşına da haber saldı ve o da gelerek
bizimle sohbet etti. Kendilerinden, bize Üsküp'ü gezdirecek parab bir milımandar bulmalarını rica ettik, Hüdayi efendi namında bir zatı bize rehber olarak verdiler. Üsküp'te yetişmiş bazı büyük zevatın ve bu arada şair Yahya Kemal Beyatlı'nın yetiştiği Rüfa'i dergahına götürdü, dergahın şeyhi olup aynı zamanda öğretmenlik de yapan Şeyh Haydar efendi ile tanıştık.
Bu zat, islam, Türk ve tekke göq,rüsüyle bize karşı büyük bir ilgi ve konukseverlik gösterdi, evinde yemek pişirterek ikramda
bulundu ve Üsküp'ten ayrılana kadar hizmetimizde bulundu.
Evet, islamiyyet muhakkak ki çok yüce, çok ulvi bir din-i
mübiyndir. Fakat, müslüman Türklerin bu kutsal dine hizmet
yolundaki himmet ve gayretlerini ne dille aniatmağa ne de kalemle yazmağa bence hiç kimsenin gücü yetmez.
Eski Üsküp, tam ma'nasıyla bir Türk - İslam şehriydi. Bana, Bursa'yı andırıyor gibi geldi. Üzülerek ilave etmek zorundayım ki, ölü bir Türk ve müslüman cesedine, ruhsuz bir bedene de benziyordu. Gerçi, her tarafı cami, mescit, _tekke, türbe, han, hamam ve benzeri islam eserleriyle süslü idi ama, bu
arada yıkılan ve tamamiyle kaybolan eserler de pek çoktu. Şehre, uzaktan şöyle bir bakılınca şanlı mazisi içinde uzanıp yatan
bir şehit gibi, sessiz ve vakur yatıyordu gibime geldi.
Bu şehrin sakinleri olan Türklerin çoğunluğu Türkiye'ye
ve İstanbul'a hicret etmişlerdi. Bu bakımdan, cemaati hayli
azalan cami-i şerifler, düşman ordusunda askerlik yapan ihtiyar bir Türk gibi başlarını dik tu tınağa çalışsalar bile, hüzünlerini gizleyemiyorlardı. Son zelzele esnasında yıkılan ve onarılmayan belki de bir daha da onarılınayacak olan cami-i şerifler,
- 508 -
minareler ve şadırvanlar, ıssız bir dağ: başında ölüme terkedilmiş bir müslüman yaralısı gibi, kaderlerine razı olmuş, mütevekkilrute bekleşiyorlardı.
Üsküp'te Türk ve müslüman azdı ama, Türklük diğer milletlerde de kendisini gösteriyor ve adeta onlarla yaşıyor gibiydi. Mesela, bir tekke' de tek kelime Türkçe bilmeyen Arnavut
dervişlerin Yunus Emre'den, Sezai'den, Kuddusi'den ilahiler
okuduklarına şahit olduk.
Altıyüz yıl idaremiz ve hakimiyetimiz altında yaşamış, taşı,
toprağı, ağacı ve yaprağı ve her şeyi ile Türk olan, şehit kanlanyla yuğurulan, gazi terleriyle sulanan bu mübarek yerler
nasıl olmuştu da gerçek benliklerini kaybetmişler, asıl sahiplerinden koparılıp alınmışlar ve bu feci akibete düşmüşlerdi ?
Hemen cevap verelim : TEVHİD'den ayrılmamız, SEN -
BEN çekişmeleri içine düşmemiz, birlik ve beraberliğimizi koruyamamamız ve safianınıza yabancıların ve yabancı ernellerin
sızınalarına ve yerleşmelerine fırsat ve imkan hazırlamamız, bu
korkunç sonucu doğurmuştur.
Üsküp alimleri ve şeyhleri, her şehir ve kasabamızda olduAu gibi, halkı TEVHİD yerine TEFRİKA'ya düşürmüşler, birbirleriyle uğraşmağa, birbirlerinin kuyularını kazmağa, birbirlerinin ayıplarını meydana çıkarınağa başlamışlar, bunlara tabi
olanlar da elbette taraf tutmuşlar, biri diğerini gözden düşürmek, alt etmek için akla hayale sığmaz yalanlar, iftiralar, tezvirler, entrikalar çevirmişler, hatta yabancı erneilere casusluk
etmişler, bir çok müslüman haksız olarak tutuklanmış, kin ve
intikam duyguları yaygınlaşmış, adileşmişler, bayağılaşmışlar,
birbirlerine pusu kurmuşlar, karşılıklı tuzaklar hazırlamışlar
ve elbette din ve millet düşmanları da bundan faydalanmış, bu
anlaşmazlığı körükleyip hızlandırmış ve neticede olan olmuş,
bulan bulmuş ves-selam ..
Aziz ruhuna fatihalar ithaf ederek Merhum Mehmed Akif'
in şi'irini teberrüken ibretinize sunuyorum :
SEN - BEN desin efrad, aradan vahdetl kaldır;
Milletler için işte kıyamet o zamandır ...
- 509 -
Mazilere in, malışer-i edvarı bütün gez;
Kanun-u ihüıi göreceksin ki, değişmez ...
Tarih, o bizim eştiğimiz kanlı harabe,
Saklar sayısız lahd ile milyonla kitabe ...
Her hufre bir ünunet, şu yatanlar bütün akvam,
Encama bu ahengi veren aynı ser-encam ...
Ey za'ir-i avare işittin ya demek ki,
Birmiş bütün ümmetierin esbab-ı helaki ...
Lakin, bilemem doğru mudur eylemek işhad,
Mazileri, mazideki milletlerİ? Heyhat! ..
Boştur hele ibret diye a'makı tecessüs,
Ayat-ı ilahi dolu afak ile enfüs ...
Bunlarda tecelli eden asara bakanlar,
Ümmetler için ruh-u beka ncrdedir, anlar! .•
Bilmem, neye bel bağlayarak hayır umuyorduk,
Bizler ki, o ayata bütün göz yumuyorduk ...
Ey millet-i merhume güneş hattı, uyansan! ..
Hala mı hükiimetleri, dünyalan sarsan,
Seylahelerin sesleri, afakın enini,
A'sara süren uykun için gelmede ninni..
Efradı hemen milyar olur bir sürü akvam,
Te'min-i beka narnma eyler, durur ikdam ...
Bambaşka iken herbirinin ırkı, lisanı;
Ahlaki telakkileri, iklimi, cihanı,
Yekpare kesilmiş tutulan gaye içün de,
Vahdetten eser yok bir avuç halkın içinde . ...
Post üstüne hem kavgaların hepsi nihayet,
Hala mı boğuşmak? Bu ne gaflet, ne rezalet! .•
(Hürriyeti aldık) dediler, gaybe inandık;
Eyvab, bu baziçede bizler yine yandık. ..
Cem'iyyete 1Jir fırka dedik, tefrika çıktı;
Sapsağlam iken milletin erkanını yıktı ...
Turan ili namıyle bir efsane edindik,
Efsane fakat gaye diyip az mı didindik ...
Kaç yurda veda etmedik artık bu uğurda,
Elverdi gidenler, acıyın eldeki yurda ...
- 5 10 -
Evet, hep post kavgası ve kemik da'vası! .. Ne tarihten i bret alabiliyoruz, ne helak olmuş milletierin akibetleri bizi uyandırıyor, herkes aklınca, kafasınca bir yol tutturmuş, İLERICİ,
GERİCİ, DEVRİMCİ, TUTUCU, birbirleriyle kıyasıya, kırasıya
vuruşuyorlar. Neye varır bunun sonu? Hiç düşünen yok, tek
koltuğu ben kapayım, lokmayı ben yutayım, köşt:: başını ben tutayım hırsı, daha yarım asır önce milli ve dini birlik ve beraberlik sayesinde, kendisinden kat kat üstün düşmanlarını ezmiş, kahretmiş, onların ölüm ve ateş saçan merrnilerine çıplak
göğsünü germiş bir milletin evlatlarını kamplara, karşı safiara
ayırdılar, birbirlerine düşman haline getirdiler. Peki, neye varacak sonu bu· işlerin? Söylerneğe dilimiz varmıyor ama, bu düzenbazlıkların sonu ve sonucu dağılmak, parçalanmak, islamın
son kalesi olan aziz Anadolu'muzu kantonlara bölmektir. Din
ve millet düşmanlarının arzuları budur, bunun için geeeli gündüzlü çalışıyorlar, milyarlarca lira harcıyorlar, gençlerimizi
silahlandırıyorlar. Neden? .. Öz kardeşlerini, ağabey lerini, analarını, babalarını, amcalarını öldürmek için! ..
Ayıptır, günahtır efendiler, beyler, paşalar! .. Bu dünyanın
bir de ahireti var. Dünyasını, ahiretine tercih edenlerin sonları
bellidir. Adlarımızı saygı ile minnede andırmak da var, lanet ve
nefretle hatırlatmak da var. SEN - BEN kavgası yfu:ünden bir
çok yurda veda ettik, bundan sonra gidecek ve sığınacak yerimiz de yoktur, iyi bilelim. Anadolu yarımadasını da elimizden
kaybedersek, bizi kimse kabul etmez, hiçbir ülkeye sığmamayız,
rezil oluruz, perişan oluruz.
Kan kardeşiyiz, can kardeşiyiz, din kardeşiyiz. Ayrımız
gayrımız yoktur ve olmamalıdır. Birimiz hepimiz ve hepimiz
birimiz için ilkesinden sapıtırsak, birlik ve beraberliğimizi yabancı propagandalara kaptırırsak, halimiz haraptır. Dost görünüp yüzüroüze gülenler bile, halimize acımaz, belki bir tekme
de onlar vururlar. Birbirimizi sevmeğe, birbirimizi saymağa,
birbirimizin eksiğini tamamlamağa mecburuz ve muhtacız. Bazı gafil kardeşlerimiz inansanlar da inanmasalar da, ölüm vardır, kabir vardır, malışer vardır, hesap vardır, mizan vardır,
- 511 -
cennet ve cehennem vardır, hepsi de haktır ve gerçektir .. Yalnız dünyaya inanan ve güvenenler dünyalarını ahiretlerine tercih edenler, kıyameti, hesabı, kitabı, mizanı düşünmeyenler ve
önemsemeyenler, önünde sonunda al dan dıklarını anlayacaklardır. Fakat, korkulur ki bu idrakleri o zaman hiçbir işlerine yaramayacaktır. Üç günlük dünya mülk ve saltanatma tamalı
ederek kendi milletine ihanet edenler, kardeş kanı dökenler,
dünya mahkemelerinden yakalarını kurtarsalar bile, ilahi adaletin tecellisinden kurtulama yacaklarını bilmelidirler. Sağcı,
solcu, ilerici, gerici geçinmek ve görünmek hüner değildir. Asıl
hüner, milletine ve memleketine, dinine ve mukaddesatma hürmet ve hizmet etmek, gerektiğinde din ve millet düşmaniarına
karşı kan dökmektir. Ölüme ve ölüm sonrasına, ahirete, ceza
gününe İnanmayanlar, şeklen insan gibi görünseler de, aslında
insan postuna bürünmüş vahşi ve kuduz bir köpekten farkları
yoktur. Dünya bir leştir ve bu leş e rağbet ve tamalı edenler ise ·
ancak köpektir.
Peygamberlerin zuhuru, insanlara canan yolunda canlarını feda etmelerini öğretmek içindir. Herkesi kötü görüp, kendilerini iyi bilenler, kör veya şaşı değillerse, mutlaka sapıktırlar.
Ma'rifet, kendisini kötü ve herkesi iyi görebilmektedir. İsimlerini hünnet ve ta'zimle andığımız Hak Veli'leri :
El arpa, biz saman;
El yahşi, biz yaman ...
diyebilmiş er kişilerdir. Bunu söyleyebilmek, bunu kabullenmek ve bununla hallenmek kolay mes'ele değildir. Yalnız,
kendisini beğenen ve başkalarını beğenmemekle kalmayarak en
sert ve haşin kelimelerle eleştiren, yeren ve kınayanın, aklından
zoru yoksa şeytanın halifesidir. İnsanlıktan nasipleri ve İstidatları olanlar, bu nasip ve istidatları kadar insanlıktan nasip
alırlar, nasibi olmayanlar da açıkta kalırlar. Kendisini beğenen
şeytan halifeleri, başlarında değirmen taşı kadar sarıkiarı bulunsa, er postuna otursa dahi insan sayılamazlar, sayılmayacaklardır. Kendisini bilen, aczini bilir, aczini bilen Rabbini bi-
- 5 12 -
lir, hiçliğini anlar, ömrünü olmayacak batıl da'valar uğrunda
değil, şahsına. ailesine, milletine ve memleketine hayırlı ve faydalı olacak hizmetler yolunda tüketir, ölümünden sonra da adı
saygı ile, minnet ve şükranla anılır. Aksine hareket edenler ise,
dünya durdukça lanet ve nefretle yad edilirler ve kendilerinden
sonra gelecek zalimlere de i b ret olurlar ..
Değil bir müslüman kardeşine, hatta bir kafirle dahi konuşurken :
- Bu kişiye son nefesinde iyman nasip olabileceği gibi,
bana da son nefesimde küfürle çene kapamak cezası verilebilir.
O zaman, halim neye varır? diye düşünmelisin ve kimseyi hor
görmemelisin.
Bir asi ve günahkar insanla da konuşurken :
- Bunun yaptığı hareketi gayet kötü görüyorum ama,
vaktiyle buna benzer bir kötülüğü benim de yapmadığım ne
malum? Yapmamış olsam bile bundan sonra yapmayacağıını
kim te'min edebilir? Ne var ki, bu bahtsızın kötülüğünü bütün
çevresinde bulunanlar öğrenmişler. Benim kötülüğümü ise Allahu teala'dan gayri hiç kimse bilmiyor, diye düşünmelisin.
Bir genç ile konuşurken :
- Bu zatın yaşı benden küçüktür. Benim kadar yaşamadığı için, günahı da elbet daha azdır, diye düşüıımelisin.
Daha yaşlı birisiyle koımşurken de :
- Bu zat benden daha yaşlı olduğu için, elbette hakka
benden fazla ibadet ve ta'at etmiştir, Rabbil-alemiynİ benden
çok zikretmiştir diye düşünmelisin.
Bu düşünceler, kişiyi yüceltir ve iki cihanda da aziz olmasını sağlar. Nice abidler ve zahidler, u'cub, riya, süm'a illetine
düçar olmuşlar, gösteriş hevesiyle, desinler, söylesinler, sevsinler özentisiyle helak olmuşlardır. Nice günahkarlar da, işledikleri kötülük ve günahlara pişman olmuşlar, gidişlerinin gidiş
olmadığını anlamışlar, tövbe ile Hakka ıiicfı etmişler ve ilahi
rahmet ve mağfirete mazhar olmuşlardır. İslamcia izzet-i nefs,
izzet-i din ile kaim ve daimdir. Kul, ibadet ve ta'atinin kendisinden olmadığını, hayırlı ve yararlı işlerinin �endi iyiliğinden ile-
- 513 -
ri gelmediğini, bütün bunların Rabbinin tevfiki ile gerçekleştiğini anlarsa, u'cub, riya ve süm'aya düşmez. Bu korkunç illetlere müptela olanlar, ibadet ve arnellerini kendilerinden bilen
gafiller ve cahillerdir :
EynemA tekOnu yüdrikküm-ül-mevtü ve lev küntüm fl bürOcin müıseyyedeh ve In
tusibhüm hasenetün yekulü hllzihi min ındiiiAh ve in tusibhüm seyyi'etün yekulü
hllzihi min ındik kul küllün min ındiiiAh femAii hA 'uiA'il-kavmi lll yeklldune yefkahune hadiysA mA esabeke min hasanetin fe-min 'AI Iahi ve ma esabeke min seyyi 'etin fe-min nefs ik ve ersalnılke lin-nasi ResOlan ve kefil bil lAhi şehiydll . ..
En-Nisil : 78-79
(Nerede olursanız olun, yüksek ve sağlam burçlarda, kale
ve köşklerde olsanız bile ölüm size erişir. Onlara, bir iyilik ve
güzellik erdi mi, bu Allah u teala' dandır derler. Bir musibet ve
kötülük geldiği vakit bu sendendir, derler. De ki, iyilik ve güzellik de, musibet ve kötülük de hepsi Allahu teala'dandır. Hal
böyle iken o kavme ne oldu ki, Kur'an-ı keriıni anlamağa çalışmıyorlar. Sana eren bir ni'met ve iyilik, Allahu teala'nm fazl-ü
keremindendir. Her ne ki kötülük de erişirse, o da kendinden,
işlediğin günahlardan ve yararsız işlerdendir. Biz, azim-üş-şan
seni bütün insanlara peygamber gönderdik. Risalet ve istikametine Allah u azim-üş-şanın şahitliği kafidir.)
Envllr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 33
- 514 -
Bilmem, anlatabiliyor muyum aziz kardeşlerim : Bir çok
günahkarların affı ilahiyye ve mağfiret-i sübhaniyye'ye ermelerine ve A'layı ılliyyine girmelerine, yaptıkları kötülükleri kendi nefislerinden bilmeleri sebep olmuştur. Gerçi, hayrın ve şerrin halıkı şüphesiz Allahu teala'dır. Böyle olduğu halde, kulun
hayrın taraf-ı ilahiyye' den ve şerrin de kendi nefsinden olduğunu kabul etmesi, kulluğun şi'arıdır, Rabbine karşı terbiyesinin gereğidir. Bir kimseden bir kötülük zuhura gelince: (Acaba, Rabbime karşı nasıl bir isyanda bulundum ki, Mevlayı müte'al bana bu şerri layık görerek onu benden zuhura getirdi?)
dive düşünmeli ve affını niyaz etmelidir. Eğer. kendisinden bir
hayır zuhura gelmişse, o zaman da: (Rabbimin tevfiki eriştiği
için benden bu hayır zuhura geldi) diye düşünmeli ve Rabbine
şükür ve hamd-ü senada bulunmalıdır. (MA ESA:REKE MiN
HASENETiN FE-MiN'ALLAHi VE MA ESABEKE MiN SEYYİ'ETİN FE-MiN NEFSİK) ayet-i celilesi, bizlere bu gerç�ği kesinlikle açıklamaktadır.
Ey aşık-ı sadık :
Din ve millet düşmanları, her asırda olduğu gibi günümüzde de pusuya yatmış ve fırsat kollamaktadırlar. GizH veya açık
düşmanlarımız, dün nasıl ki islam kitleleri arasına ektikleri fesad ve fitne tohumlarının meyvelerini dermişler, bizi bölmüşler, parçalamışlar, birbirimizden koparıp ayırmışlarsa, bugün
de aynı sinsi ve gizli faaliyetler sürüp gitmektedir. Peraset sahibi
mü'minler, bunun farkına varmışlar ve iyman cephesinde şu'
urlanmışlardır. Ne yazık ki, ferasetten yoksun olanlar ise, düşman hiylelerine aldanmış, batıla inanmış, can düşmanını dost
sanmış ve öz kardeşine amansız düşman kesilmiştir. Dün, nasıl
alimler, şeyhlere, şeyhler din görevlilerine, din görevlileri cemaate, cemaat birbirine düşürülmüşse, bugün de millet fertleri aynı kandan, aynı dinden oluşan, aynı dili konuşan Türk
gençleri aynen öyk birbirlerine düşmüştür. Tevhid bozulmuş ,
ittihad kalmamış, milli birlik ve beraberliğin yerini demokrasi
namı altında bir takım safsatalarla süslenmiş politika düzenleri almıştır.
- 515 -
Ancak, dün olduğu gibi bugün de olup bitenleri büyük bir
üzüntü ve ıztırap ile takip eden, olaylar karşısında eriyip biten
kamil insanlar ve mütekamil müslümanlar elbette vardır. Dünden bahsederken, ilimleriyle amil olan alimleri ve geniş halk
kitlelerini hak yoluna, hidayet yoluna iletmek uğrunda bir çok
fedakarlıklara katianan mürşitleri tenzih ederiz. Zira. bu kabil
zevat Rahmeten lil-alemiyn ve şefi-ul-müznibiyn olan iki cihan
serverinin sünnet-i seniyyelerine ve siyret-i Nebeviyyelerine varis olan kutlu ve mutlu kişilerdir ve bizim kasdettiklerimiz bu
muhterem zevat değildir.
Bizim şikayet ettiklerimiz, zahirde alim veya şeyh gibi görünen ve aslında cidden ve hakikaten cahil ve zalim olanlardır
ki, bunların da Varis-i Muhammedi olabilmeleri esasen mümkün ve mutasavver değildir. Bunlar, dünya hır� ve menfaatlerine kapılan ve açıkça dünyalarını ahirete tercih eden naclanlardır. Oysa, kendisine söz geçiremeyenin, başkalarına söz geçiremeyeceği, kendi nefsine va'az-ü nasihat edemeyenlerin, cemaate va'az-ü nasihatte bulunamayacakları, nefislerini islam edemeyenlerin başkalarına islamiyyeti telkin edemeyecekleri tabiidir. Onun içindir ki, alim kılığında kürsüye çıkan, şeyh kisvesiyle posta oturan bu cahil ve zalimler, ellerinde bulundurdukları dünya menfaatlerini kaybetmemek balıasma mileti bölmüşler, parçalamışlar, birbirlerine düşman etmişler ve din ve devlet düşmanlarının kirli ve gizli emellerini gerçekleştirmişlerdir.
Tevhidi yalnız dilleriyle söyleyen ve fakat bunlar gibi menfaat
uğrunda tevhid-i islamı bozan ve dağıtan zalimler, elbette gerçek mü'min değillerdir. Bunlar, MÜNAFIK'lardır, fesatçılardır,
bozgunculardır. Bu gibilerin rnakarrını da Allahu teala Kur'an-ı
keriminde açıklamış ve bu gibilerin cehennemin en alt tabakasında çok elim ve vahim azaplara uğrayacaklarını da beyan ve
ilan buyurmuştur.
Bunlar, yarın huzur-u izzette Resul-ü mücteba'nın mübarek yüzüne nasıl bakacaklar ve ondan nasıl şdaat dileneceklerdir? Zira, iki cihan serverinin hiç sevmediği ve ikrah ettiği şey,
müslümanların İsrail oğulları gibi dağılıp parçalanmasıdır. Bu
- 5 16 -
görüşü, bir çok Hadis-i şerifler ile ispatlamak mümkündür. Fakat, en önemlierinden birisini arzedeyim :
Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyet efendimiz,
birgün saadetle şöyle buyurmuşlardı :
- Benden sonra ümmetim yetmiş üç fırkaya bölünecektir. Bunun yetmiş iki fırkası ehl-i nar olup, ancak bir fırkası
kurtulacaktır.
Aslıab-ı kirarn (Rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn) sormuşlardı :
- Ya Resulallahi Kurtulacağını tebşir huyurduğunuz fırka hangisidir?
İki cihan serveri, saadetle cevap vermişlerdi :
- Benim sünnet ve ıtretim ve siz aslıahırnın yollarından
gidenler kurtulacaklardır ...
ilahi! Dilerim senden, beni benden haberdar et,
Bana fazlınla nefsim bildirip agah-ı esrar et,
Günahkarım gerçi, estağfirullah tövbeler olsun,
Şefi'im ol Muhammed, Hamid, Malunud ·U M�tar et ..
Bu hadis-i şerifteki (EHL-i-NAR) olacakların yalnız ahirette ve cehennem ateşinde azap göreceklerini sanmak ahmaklıktır. O ateş kadar hatta bir bakıma ondan daha yakıcı ve azap
verici olan esaret, düşman yumruğu, düşman zulmü de dünya
cehenneminin ateşi değil de nedir?
Netekim, bu Hadis-i şerifin sırrı zuhura gelmiş, müslümanlar arasındaki tevhid parçalanmış ve kendi kıt ve kısır
menfaatlerini din ve millet düşmanlarının menfaatleriyle birleştirmek zilletinden kaçınmayan sahte alimler ve şeyhler, bunun tadını dünyada tattıkları gibi yarın ahirette ve kıyamette de
tadacaklardır ve bunların oradaki azap ve ıztırapları, diğerlerinden daha fazla ve daha acı olacaktır.
Tevhidi bozan kişi,
Fitnedir daim işi,
Yarın malışer gününde,
Müşkildir gayet işi ..
- 517 -
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, yine bir
gün :
- Gayr-i müslimler, islam ülkelerini tirit yer gibi yiyecekler ve birbirlerini de bu yemeğe davet edeceklerdir, buyurduğunda aslıab-ı kirarn :
- Ya Resulallah! O zaman dünyada hiç müslüman kalmayacak mı ? diye sorunca, efendimiz saadetle şöyle buyurdular :
- Kumlar sayısınca çok olacaklar ama, dünya hayatına
muhabbet edip ölümden korktukları için, bu zillete düşeceklerdir.
Evet, aziz mü'minler : Hak için ölmesini bilmeyenlerin, yaşamaya da hakları yoktur. Dünya bir leştir ve o leşe talip olanlar da ancak köpeklerdir. Bunun için, dünya menfaati uğrunda
tevhidi bozanlar, tıpkı leşe dadanan kuduz bir köpek gibidir.
Kim olursa olsun, hakkındaki hüküm budur.
Resul-ü zişanın en büyük kaygusu elbette buydu. Netekim,
bir Hadis-i şeriflerinde de :
(Benden sonra, İsrail oğulları gibi bölük, bölük, fırka fırka olmanızdan korkarım .. ) buyurmuşlardır.
Bir milletin yeryüzünden ve harita-i alemden silinip gitmemesi için üç şeyi koruyup kollaması ve üç şeye de hakkıyle dikkat ve riayet etmesi lazımdır :
1) Dilini
2) Dinini
3) Gelenek ve göreneklerini koruyup kollamayan milletler, önünde sonunda dünya haritasından silinir ve giderler. Bu
üç kutsal emanet, millet fertlerini sevgi ve saygı ile birbirlerine
bağlar, karşılıklı hak ve menfaatlerine riayeti sağlar. Onun için,
diline, dinine, gelenek ve göreneklerine sadakat ve samirniyetle
bağlanmalı ve bunları elden kaçırmamak için çok dikkatli ve
ihtiyatlı bulunmalıdır. Yoksa, aynı dilden konuştuğu, aynı dine ve aynı gelenek ve görenekiere sahip bulunduğu halde, dünya çıkarları için düşmaniarına yardım edenleri bu zümreden
saymak caiz değildir. Bu münafıkların ve zalimlerin dilleri, din-
- 518 -
leri, gelenek ve görenekieri ancak şahsi menfaatleri, dünya hırs
ve hevesleri, hayvani zevk ve şehvetleridir. Bu gibilerle ilgi ve
ilişkimiz olmadığı için, bunlar konumuzun da dışında kalırlar.
Dinine sahip olan kimse, insana ve insan haklarına hürmet
ve riayet eder. İnsana sevgi ve saygıları olmayan, gördüğü bir
yardım ve iyilikten dolayı hemcinslerine teşekkür bilmeyen bir
kimsenin, Allahu teala'ya da sevgi, saygı göstermesine ve şükretmesine imkan yoktur. Bir Hadis-i şerifte : (BiRBiRiNiZi
SEVMEDiKÇE iYMAN ETMiŞ OLMAZSlNlZ. BENi, HERŞEYİNiZDEN FAZLA SEVMEDiKÇE DE iYMANINIZ KEMALE ERMEZ .. ) buyurulmuştur. Resf:ıl-ü zişan efendimiz daima
birbirimize sevgi ve saygı göstermemiz gerektiğini, her vesile
ile izhar ve beyan buyurmuşlardır.
Ey aşık-ı sadık :
Bilmiş ol ki, mü'min kardeşine karşı göstereceğin sevgi
Allah Resulüne sevgidir. Allah Resulüne sevgi ise, hiç şüphesiz
Allahu teala'ya sevgidir. Bunun zıddı olarak, mü'mine ihanet
Allah Resulüne ihanettir. Allah Resulüne ihanet ise kuşkusuz
Allahu teala'ya ihanettir.
İnsan sevgisi olmayanlarda, hiçbir zaman gerçek ve kamil
bir iyman olamaz. Mü'mine ihsan etmek, Allahu teala'ya ihsandır. Zira, alemierin Rabbinin mübarek isimlerinden birisi de
MÜ'MİN'dir.
Kıyamette, Allahu teala ve tekaddes hazretleri, bir kuluna
şöyle buyuracaktır :
- Ey kulum! .. Ben, hasta idim, neden beni ziyarete gelmedin?
- Ya Rab! Zat-ı üluhiyyetini noksan sıfatiardan tenzih
ederim. Hastalık ve sağlık, ancak kulların halleridir.
- Ey kulum! Komşun olan din kardeşin hasta idi. Onu ziyarete gitseydin, beni orada bulacaktın ..
Allah celle celalühu, bir başka kuluna da şöyle hitap buyuracaktır :
- Ey kulum! Ben açtım, neden beni doyurmadın?
- Ya Rab!.. Seni noksan sıfatiardan tenzih ederim. Yemek ve içmek kulların halleridir.
- 5 19 -
- Komşun olan din kardeşin açtı, onu dayursa idin, beni
doyurmuş olacaktın ..
Bu Hadis-i Kudsi, insanın kıymet, ehemmiyet ve faziletini
ve ind-i ilahideki değerini ispat etmektedir. Rabbim. bizlere bu
gerçekleri anlamak ve gereğince amel etmek hususunda tevfikini refik eylesin ve bizleri lütuf ve keremiyle arifler zümresine
iJhak buyursun.
Demek oluyor ki, milletierin ve cemaatlerin başlarında bulunan zevata büyük sorumluluklar düşmektedir. Mürşit olduğunu iddia ederek ortaya çıkan ve fakat islamın bu emrini yerine getirmeyen, vazifesi tevhidi telkin etmek olduğu halde tefriki telkin eden, insana sevgi ve saygı bilmeyen, insana değer
vermeyen gerçek mürşit değildir. Bir toplumun başında bulunan kişinin, herşeyden önce insanları sevmesi ve insanlara sevgiyi telkin etmesi şarttır. Kendisine hakaret edeni hoş görme·
si, kendisini mahrum edene vermesi, kendisine zulmedeni af·
fetmesi, kendisini terkedeni terketmemesi de bu çok önemli · görevin gerektirdiği zorunluluklardır.
Hepiniz bilirsiniz, Yunus Emre hazretleri dervişliği halka
talim ve telkin edebilmek için ne güzel buyurmuştur :
Dövene elsiz gerek,
Sövene dilsiz gerek,
Derviş gönülsüz gerek,
Sen derviş olarnazsın! ..
İnsaf ediniz, derviş olmadan da mürşit olmak mümkün
müdür? Şu halde, şeyh ve alim diye birbirleriyle uğraşanların.
didişenlerin de gerçekten şeyh veya alim olmadıkları anlaşılmaz mı? Tevhidi bozan, birliği ikiliğe, ayrılığa çeviren kişiye
mü'min ve müslim değil, hatta insan denilebilir mi ? Tevhid ve
birlik, milletleri dünya saadetine ve ahiret selametine iletir ve
eriştirir. Tevhid ve birlik, kulu Hak rizasma ulaştırır. Birbirlerini seven, birbirlerini sayan, karşılıklı hak ve menfaatlerine
saygılı olan milletler, dünyada üstün bir refah seviyesine nail
oldukları gibi, ebedi alemde de vasıl-ı didar olurlar.
- 520 -
Kaybettiklerimizi işte böyle kaybettik, tevhidi bırakıp tefrikaya düştük. Yunanistan üzerinden Yugoslavya'ya geçişimizde ve Üsküp'teki konaklayışımızda bunları düşünerek ürperdim ve Merhum Mehmed Akif' e bir kerre daha hak verdim :
Girmeden tefrika bir millete düşman giremez,
Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez ..
Oysa, islam aleminde ve özellikle yurdumuzda tefrika sürüp gidiyofdu. Fatih Sultan Mehmed Han aleyh-ir-rahmeti velgufran İstanbul' u fethettiği zaman, Batı'lılar MUKADDES İT ·
TİF AK namı altında bir birleşme yapmışlardı. Maksatları, müslüman Türkleri Avrupa'dan Asya'ya atmak ve orada esir gibi
tutmaktı. Gerçi, artık EHL-İ SALİB orduları, omuzlarına haçlı
pelerinler, başlarına miğfer ve ellerine kargılar alarak islam
dünyasına saldırmıyorlardı ama, müslüman Türkleri imha etmek için içten ve dıştan, siyasi ve iktisadi baskılarla, çeşitli
hiyle ve desiselerle, sinsi propaganda faaliyetleri ile ve hepsinden feci olarak maddi menfaatler karşılığında avladıkları ve
kendi kirli emelleri lehinde kullandıkları yerli hain ve gafiller
le (ÖNCE PARÇALA, SONRA YUT!) düsturunu hala kullanıyorlardı.
Yunan hudurluna girişimizden itibaren Üsküp'e varıncaya
kadar geçtiğimiz Türklerin en çok bulundukları Dedeağaç, İs·
keçe, Kavala, Vodina, Selanik ve diğer Türk ve islam kasaba
ve şehirlerinde Balkan harbinde müslümanlara yapılan zulümlerin, katl-i arnların iniltileri ve belirtileri hala duyuluyor ve görülüyor gibiydi.
ilahi! .. Altıyüz bin müslüman birden boğazlandı,
Yanan can, yırtılan ismet, akan seller hep kandı ..
Ne bikes hanüınanlar işte yangın verdiler yandı,
Şu küllenmiş yığınlar hep birer insan, birer candı ..
Ezanlar sustu, çanlar inletip durmakta afakı,
Yazık, şarkın semasmda hileilin geçti işrakı.
Ocakları sönen, iffet ve isınetleri kirletilen altun saçlı Ru·
nıeli kızlarının hıçkırıkları kulaklanından gitmiyordu. Nur gi-
- 521 -
bi beyaz sakailanndan kızıl kanlar damlayan ak yüzlü dedeler,
evlatlarının ve torunlarının feci akibetleri karşısında saçlarını
başlarını yolan yaşlı nineler, düşman süngülerine geçirilmiş
ma'sum küçücük bebeler gözlerimin önünde tekrar canlanıyordu. Allahu teala'ya rükCı. ve secde edilen cami-i şerifler, aşk mey
dam olan ve aşıklara vahdet meyi sunulan, zikrullah ile ser-mes�
olunan tekkeler tamamiyle kaybolup gitmişler, bazılarının virane halindeki bakiyyeleri boynu bükük yetimler gibi sessiz inliyordu. Evvelce tevhit, tehlil ve tekbirlerle çınlayan bu kubbenin altında şimdi kafider hora tepiyorlardı, bazıları ahır veya
samanlık haline getirilmişti. Yol kenarlarında, susturulmuş b i.
rer şahit gibi duran namazgahlarda kıbleyi gösteren taşlar, mü·
tevekkil bir eda ile boyunlarını bükmüşler, (Gelip geçenlerden
bir namaz kılan olur mu?) diye bekliyorlardı. Oysa, gelen geçen
çok ama, namaz kılan yok! ..
Öylesine duygulanmış ve öylesine bunalmıştım ki, bağrım·
dan kopup gelen bir feryatla Allahu teala'ya münacatta bulundum :
(Ya Rab! .. Haşa, zulümden beri'sin, zalimleri sevmediğini
de Kur'an-ı keriminde açıkça beyan buyurmuşsun. Bu yerleri,
müslüman Türklerin ellerinden alarak bu kafirlere verdin. Her
ne kadar asi ve mücrim dahi o ls ak, seni daima tevhid eder, senden rahmet ve mağfiretini dilerdik. Yüzbinlerce şehit kanına
mal olmuş bu mülkü kendilerine verdiğin de kulların ama onlar zat-ı ahadiyyetini inkar ve sana ortak koşmak cür'etinde
bulunan kafirlerdir. Bizler ise, günahkar dahi olsak asla ve başa müşrik olmadık. İlahi! Bunun sırrı nedir? Bu topraklardan
neden mü'minleri çıkardın da sana ortak koşanları bu yerlere varis kıldın?)
Hıçkırıklar boğazımda düğümlenirken, içimden sessiz ve
harfsiz bir kelam beni irşad edip uyandırdı :
LA yüs'elü amma yef'a !ü ve hüm yüs'eiOn ...
El-EnbiyA : 23
- 522 -
(Allahu teala, yaptığından sorumlu olmaz. Kullar ise sorumlu olurlar.)
Bu ayet-i celile ile susturuldum. Kafir, adaletle payidar
olur. Mü'min, zulümle payidar olmaz, yıkılır. Bir çok galipler,
yaptıkları zulümle mağlılp olmuşlardır.
Evet, gezdiğim ve gördüğüm bu ülkelerde, müslüman Türk
milletine ait ne kadar hatıra varsa yıkılıp yok edihneğe çalışılrr�ıştı ama, Türklük ve müslümanlık o mübarek topraklara öylesine sinmişti ki, her yıkıntı (Ben Türk'üm! .. ) diye haykırıyor
ve islama ait her kalıntı (Ben müslümanım!) diye sesleniyordu.
Dikkat ve ibretle bakmasını bilenler, zorla kafir elbisesi giydirilmiş çok yaşlı bir müslüman Türk'le karşılaşmışcasına irkilip
ürperiyorlardı.
İstanbul'da da ne zaman tarihi Ayasofya cami-i şerifinin
önünden geçsem, günümüzde müze olarak kullanılan bu ulu
ma'bedi, minareleri ve çevresindeki türheleriyle müslüman olmuş ve Türk elbiseleri giymiş bir papaz gibi göıiiıiim.
İstanbul şehrinin umumi görünüşü de bana, müslüman
olmuş ve Türkleştirilmiş cilveli ve işveli bir rum dilherini hatırlatır. Hayırsever atalarımızın yaptırdıkları iki ınİnareli cami-i
şerifler de bana, ellerini açmış, dua eden bir mü'minin halini
andırır. Altı muhteşem minaresiyle Sultanahmet cami-i şerifi
ve dört minareli Süleymaniye cami-i şerifi de, tolgaları başlarında, süngüleri omuzlarında Allah yolunda cihada hazırlanmış
müslüman - Türk gazilerini anımsatır. Emsalsiz kahramanlıklar, şanlar ve şereflerle dolu tarihimizin bağrından kopup gelen her hatıra, beni sanki o günlere götüıiir ve bu hallere nasıl
düştüğümüzü derin derin düşündürür. Aynı meclis binasının
çatısı altında, aynı vatanın ve aynı milletin evlatları olduklarını unutarak, iktidar - muhalefet dengesini kuracak ve yürütecek yerde, düşmancasına birbirine saldıran İttihat ve Terakki
Partisi ile Hürriyet ve İtilaf Partisinin bu hırs ve gafletleri, basiret, itidal ve karşılıklı anlayışa dönebilseydi, siyaset ordu saflarına kadar sokulmasaydı, 191 1 yılında İtalyan'lar Trablusgarb'a hücum edebilir ve hemen arkasından on iki adayı işga-
- 523 -
le cür'et ederler miydi ? İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf
Partileri, birbirlerine düşecek yerde dış düşmanlarımızı kollayabilseydi, Rusların da boş durmadıklarını, Balkan devletlerini
Türk topraklarını paylaşmaları için teşvik ve tahrik ettiklerini
fark edemez miydi ? Ş imalden gelen Slav baskısı altında tirtir
titreyen Yunan'lıların Sırhistan ve Karadağ ile anlaşmalarını
önleyemez miydi ? Rusların hazırladıkları plan ve program dahilinde Bulgaristan, Yunanistan ve Sırhistan arasında bir anlaşma imza edildiği zaman olsun uyanamaz mıydı ? Oluk gibi
kan akıtarak aldığımız o mübarek toprakların göz göre göre
Balkan devletleri arasında paylaşıldığını sezerek tedbir alama�
mıydı ? Makedonya'nın Sırbistan'a yakın bölümünün Sırplara,
Bulgaristan'a yakın bölümünün Bulgarlara, cenup tarafının da
Yunanlılara peşkeş çekildiğini ve üstelik doğu ve batı Trakya'
nın Bulgarlara, Selanik ve Girid'in Yunanlılara va'dedildiğini
ve Sırpların da Adriyatik kıyılarına dayanacaklarını öğrenemez miydi ?
Hayır! . . İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf Partileri
birbirleriyle öylesine uğraşıyorlardı ki, Balkanlarda esen fırtınadan haberleri bile yoktu, hatta Balkanlardan tehlike um·
mamak gibi anlaşılmaz bir gaflet içinde idiler. Bu yüzden, Rumeli'de yapılan büyük bir manevradan sonra orduyu terhis bile etmişlerdi.
Herkesin ve hepimizin bildiğimiz olayları tekrarlayarak
işi uz_atmayalım. Yalnız, şu kadarını söyleyelim ki, büyük bir
yenilgiye uğrayıp geri çekilirken bile gerek ordu saflarında ve
gerekse halk arasında hala parti taraftadığı ve hala SEN - BEN
kavga ve çekişmeleri sürüp gidiyordu. Neticede, altı yüz bine
yakın kurban verdik, bir çok arazi kaybettik, facialar birbirini
takibetti ve bugünlere kadar geldik.
Yol boyunca, bütün bunları düşünüyor ve içim sızlıyor,
yüreğim kan ağlıyordu. Kulaklarımda, ma'sum Anadolu kadınının ağıtları yankılanıyordu :
- 524 -
Tez gel ağam tez gel dayanamiyrem,
Uyku, gaflet basmış uyanamiyrem,
Ağam şehid olduğuna inanamiyrem ..
Hangi şehit kadınının söylediğini bilemediğim bu ağıtta
asıl uyanamayan o günün idarecileri, particileri idi ? Onların
gaflet ve uykusu bu aziz millete çok pahalıya mal olmuştu. Yoksa, Anadolu kadını gidenlerin neden gelmediklerini pek ala biliyordu :
Ano Yemen'dir, gülti tikendir;
Giden gelmiyor, acep nedendir?
O gidipte geri gelmeyenler, i'layı kelimetullah için canlarını veren vatan ve millet uğrunda, hak yolunda seve seve kanlarını döken Mehmet'çiklerdi. Yiğit ve kahraman Mehmetçik,
Allah yolunda, vatan ve millet uğrunda can verir, kan dökerken,
politika canbazları koltuk kavgası ile uğraşıyor, ne Balkanlarda zulüm ve vahşetle katledilen yüzbinlerce müslüman Türkün
canı, ne cephelerde oluk gibi akan Mehmetçiğin kanı toprak doIası gözlerini doyurmuyor, hırs ve gafletten onları uyarmıyordu.
Yugoslavya'dan Avusturya sınırına girdiğimizde, pasaport
kontrolu yapan memur asık bir suratla :
- Neden geldiniz? diye sorunca, kendi kendime söylendim :
- Merak etme memur efendi! .. Viyana'yı kuşatmağa ve
işgal etmeğe gelmedik .. Ne Kanuni Sultan Süleyman'ım, ne
Merzifon'lu Kara Mustafa Paşayım ..
Turist olduğumuzu öğrenen memur, kafamdan geçenlerden
habersiz soruyordu :
- Döviziniz var mı ?
- Var, dedik ve devletimizin verdiği dövizi göstererek
elinden kurtulduk.
Aziz kardeşim :
Bunları laf olsun diye yazmıyorum. Hepimiz fırsat ve imkan bulunca gitmiş ve görmüşüzdür. Bütün seyyahat intibala-
- 525 -
rımı yazmağa kalksam ayrıca bir kitap meydana gelirdi. Ancak,
TEVHİD yerine TEFRİKA'nın, BİRLİK ve BERABERLİK yerine SEN - BEN kavgalarının bize nelere malolduğunu hep birlikte hatırlayabilmemiz için, bu kadarcığını kaydetmekten kendimi alamadım. Rabbim, cümlemize inayet ve hidayet buyursun, bizleri kardeş kavgasından korusun, kalplerimizdeki nefret ve husumeti, karşılıklı sevgi, saygı ve anlaşmaya tebdil ve
tahvil ederek, yeniden dağılıp parçalanmaktan kurtarsın. (Amin
bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn .. )
Bir vakta erdi ki, bizim günümüz;
Yiğit belli değil, mert belli değil;
Herkes yarasma derman arıyor,
Deva belli değil, dert belli değil ..
Ey aşık-ı sadıklar :
İbretsiz göz, insanın başında taşıdığı düşmanı olduğu gibi, ibretli göz de sahibinin en aziz dostudur. Bir kişinin yaptıklarına bak ve onun yaptıklarını kendin de yapmadığın için Allahu teala'ya şükret .. Diğer birisine bak, kendi halini düşün ve
fikret .. Allahu azim-üş-şan, bir çok kavimlerin nasıl helak olduklarını, ibret alabilmemiz için Kur'anı aziyıninde a�ıklamıştır.
Ne var ki, biz insanlarda çoğu zaman ibret alacak göz bulunmadığı için, onların musibet ve felaketlerinden ibret alamıyoruz, aynı hata ve günahları tekrarlıyoruz ve sonunda aynı akibete uğrayınca da şaşıp kalıyoruz.
Çevrenize ibret ve dikkatle bakınız, bizler geçmişten ve
geçmişte yaşayan insanlardan hakkıyle ibret alabilseydik, bugün hala SEN - BEN kavgasına düşer miydik? Gözlerimiz var,
ibret alamıyoruz. Kulaklarımız •Jar, hak kelamını duyamıyoruz. AğızlarımiZ var, hak kelamını söyleyemiyoruz, akibetimizi
düşünemiyoruz, başımıza gelecekleri idrak edemiyoruz. Mezbahaya sürülen koyun sürüleri gibi, uydum kalabalığa gidiyoruz.
Allah'ımız var, kulluğumuz yok.. Yüce bir peygamberimiz
var, ama bizler için o yüce peygamberin ümmeti derneğe yüz
bin şahit gerek .. Kur'an-ı kerim gibi bir kitabımız var, o muh-
- 526 -
kem kitaba uygun arnelimiz yok.. Kuvvetimiz var, çalışmamız
yok .. Ne yaptığımız işlerin, ne sözlerimizin, ne özlerimizin dünyaya yararı olmadığı gibi, ahirete de hiçbir faydası yok ..
Artık, bu gaflet uykusundan uyanmalıyız. Uyku zamanı değildir. Nasıl olsa, çok yakın bir gelecekte uzun, çok uzun bir
uykuya yatacağız. Yatacağımız o yer karanlıktır, oraya ışık götürmek gerek. O karanlık yer yılan ve çı yan yuvasıdır, ilaç göt4rmek gerek ... Fakat, bu hazırlıkları yaparken de, çoluk çocuğumuzun, ailemizin, milletimizin bekası için hürriyet ve istiklal
gerek. Yakınlarımız, tanıdıklarımız, sevdiklerimiz ve sevmediklerimiz birer ikişer göçüp gidiyorlar, kendimizi hiç ölmeyecek
sanıyor ve ibret alamıyoruz. Bunca milletler, yeryüzünden silinip gitmişler, hala uyanamıyoruz. Balkanlarda, Ortadoğu'da,
Anadolu' da, bunca şehit verdik, bunca arazi kaybettik, hala ayılamıyoruz. Hala, birbirimizle uğraşıyor ve düşmanlarımızın ne
fırıldaklar çevirdiklerini, içeride ve dışarıda geeeli gündüzlü
bizi yıkmak, ezmek, bölmek ve parçalamak için nasıl milyarlar sarfettiklerini farkedemiyoruz. Evet, ölüm var, mahşıu var,
hesap var, mizan var, cennet ve cehennem var .. Bu gafletlerimizin hesabını birgün bizlerden sorarlar .. Allah korusun, bir
daha dağılır ve parçalanırsak, bu dünyada ırzımız, iffetimiz,
malımız ve canımız gittikten başka ahiret aleminde de hesap,
azap ve ıkap var ..
Kulaklarımızdan gaflet pamuğunu çıkaralım ve şu ayet-i
kerimelerden dikkat ve ibretle dinleyip ezberleyerek ibret alalım. Ömür sermayesini boşuna, sayılı nefeslerimizi bedavaya
harcamayalım, hasiret sahibi olalım.
Elem tera keyfe fe'a le Rabbüke bi-Ad 'in ..
EI-Fecr : 6
(Rabbin celle şanenin, Ad kavınine neler yaptığını görmed
. ın mı. " ')
- 527 -
Allahu azim-üş-şan, Habib-i edibine hitap buyuruyor ve diyor ki :
(Habibim Ahmed, Residüm ya Muhammed! .. Gözlerini e görür gibi Umin taallôk etmedi mi? Duymadın, işitmedin mi? Rabbin, Ad kavmine küfür ve isyanları sebebiyle nasıl azabetti ve
onları nasıl helak eyledi?)
Bilindiği gibi, Ad kavmine peygamber olarak Hud aleyhisselam gönderilmişti. Fakat, onlar Hud aleyhisselama inanmadılar ve iyman etmediler. Küfürlerinde ısrar ve inat ettiler.
Allahu sübhanehu ve teala, Kahhar ism-i eelilinin tecellisiyle bu
kavmin üzerine sekiz gün ve yedi gece korkunç uğultularla kükreyen bir tayfun ve aynı zamanda dondurucu bir soğuk havale
buyurarak onları tamamen mahv ve helak etti. Kuyuların diplerine girenler ve çok yüksek yerlere çıkanlar dahi, canlarını
kurtaramadılar. İhtiyar bir kadın, can korkusuyla bir kuyuya
girip saklanmıştı, o korkunç tayfun bir ot koparır gibi onu da
bulunduğu yerden söküp aldı ve helak etti. İşte, bu ihtiyar kadının saklandığı yerden çıkarılıp helak olmasıyla başlayan sekiz gün ve yedi gecelik zamana günümüzde de KOCAKARl SOGUKLARI denilmektedir. Her yıl, bütün insanlık o korkunç
azaptan artakalan bu soğuğu hala görür ve tadarlar. .
Hud kavminin, vücutça kuvvet ve kudret bakımından, diğer insanlardan üstün oldukları söylenmektedir. Siyer kitaplarına göre, boyları yüzaltmış zıra uzunluğunda idi. O kadar
güçlü idiler ki, kızdıkları zaman bir kayayı yerinden söker,
sırtına yüklenir ve kime kızınışiarsa onların üstlerine atarlardı. Bu kayanın altında kalanlar, tamamİyle helak olup giderlerdi. · Süngüleri, cami sütunları kadar uzun ve ağırdı. Bu .kadar
kuvvet ve bedeni kudrete malik iken Allahu azim-üş-şanın azabına tahammül edemediler ve üzerlerine gönderilen soğuk ve
korkunç rüzgarlada perişan ve mahvoldular. İlahi azaba tahammül edilemezdi elbette, Allahu teala'nın kuvvet ve kudretine hangi kul dayanahilirdi ?
Ad kavmi, Yemen taraflarında Ahkaf denilen bölgede yaşarlardı. Ahkaf Yemen'de ŞEMR denilen kumsal bir vadidir.
- 528 -
Bu kavim (AD-İ ULA) ve (AD-i AHiRE) diye iki devre ayrılır.
Bu kavmin kafideri helak olmuşlar ve Hz. Hud aleyhisselama
iyman edenler kurtulmuşlardır. O kafirlerin üzerlerine esen
tayfun, o koca cüsseli iri yarı insanların ayaklarını yerden kesmiş ve havada birbirlerine çarpa çarpa helak etmiştir. Hud
aleyhisselama iyman edip kurtulanlar (AD-İ AHİRE) adını almışlardır. Bu kavmin helak olması, Hz. Adem aleyhisselamın
yeryüzüne indirilmesinden 3040 yıl sonra vukua gelmiş ve Hud
aleyhisselam kendisine iyman edenlere yetmiş yıl kadar hak ve
hidayet yollarını göstermiş ve 460 yaşında bir mihnet ve meşakkat diyarı olan bu fani alemden safa ve sürur evi olan ebedi ahiret alemine intikal buyurmuştur.
lreme zAt-il imAd-i..
EI-Fecr : 7
(Yüksek sütunlu binalar ve saraylarla misli görülmeyen
İrem şehri halkının başianna gelenler ... )
İREM, kavmin ismidir. Ayet-i kerimede buyuruluyor ki,
dünyada bugün bile inşası mümkün olmayacak sütunlar üstünde saraylar, konaklar bina ettiklerinden ZAT-IL iMAD olarak
adlandırılan İrem halkının başlarına gelenleri de gördün mü?
Yüksek sütunlar üzerine yapılan bu saraylar, dağlar gibi
uzaklardan görünürdü. Bu kavimden, bu ümmetten bugün herhangi birisi karşımıza çıkacak olsa, korkudan tiril tiril titrerdik. Bakışları o kadar ateşli ve tavırları o kadar şiddetli idi ki,
görenlerin korkuya kapılmamaları mümkün değildi. Sütunlar
üstüne inşa ettikleri saraylarının taştan yapılmış kapılarının
bir kanadını, günümüzün en güçlü beşyüz kişisi bir araya gelseler, yerinden kımıldatamazlardı. Oysa, aynı kapıyı bu halktan
herhangi birisi kolaylıkla açar ve kapatttbilirdi. Bunlardan herhangi birisi, kızıp ayağını yere vuracak olsa, ayağının altındaki
toprak kar yığını gibi ezilir ve çukurlaşırdı. Dokuz yüz seneden
fazla yaşarlardı. Yüz yaşında ölenlere çocukken gitmiş gibi ba-
- 529 -
kadardı. Sözün kısası, ömürleri uzun, vücutları kuvvetli ve medeniyet bakımından çok ileri idiler. Hatta, Mısır medeniyetinin
de bunlardan ilham aldığı söylenilebilir.
Rivayete göre, Ad'in iki oğlu vardı. Birisine ŞEDDAD ve
diğerine ŞEDİD adını vermişti. Her ikisi de, gayet kuvvetli ve
kudretli birer padişah olmuşlar, büyük ordular beslemişler,
tam bir saltanat sürmüşlerdir. Fakat, ne kadar kudretli ve kuvvetli, ne kadar debdebe ve saltanatlı dahi olsalar, her fani gibi
önünde sonunda ecel şerbetini içmeğe mahkum idiler. Netekim,
bunlardan Şedid de ölüm acısını tadınca saltanat nöbeti Şeddad'a gelmiş ve kendisine ram olmayanları ezip kalıreden Şeddad, dokuz yüz yıldan fazla bu alemde saltanat sürmüştü.
Dünya aleminde, dört kimse böylesine saltanat sürmüştür
ki, bunlardan ikisi mü'min ve ikisi de kafir idiler. Mü'min olanlar Hz. Süleyman aleyhisselam ile Zül-Karneyn'dir. Kafir olanlar ise Nemrud ile Şeddad'dır.
Günlerden birgün, Şeddad'ın huzurunda konuşulurken, Allahu tea.Ia'ya ve gönderdiği peygamberlere iyman edenlerin
cennete gireceklerinin va' dedildiği söz konusu edildi, cennetin
ni'metlerinden ve ziynetlerinden bahsedildL Şeddad; hiç düşünmeden :
- Ben, sizin bahsettiğiniz bu cennetin benzerini yaptınnın, dedi ve Aden sahralarının havası güzel ve suyu bol en güzel bir yerinde üçyüz yıl çalışıp emek vererek aklınca bir cennet inşa ettirdi. Bu cennetin sarayları altundan ve gümüşten,
direkleri zeberced ve yakuttan idi. Bu cennetin bahçelerinde
benzeri görülmemiş nefis kokulu çiçekler, tadına d oyum olmayan meyveler veren ağaçlar diktirilmiş, ortasından ırmaklar
akıtılmış, ırmakların kenarlarını incilerle süslemişti. Bu görülmemiş zerafet ve Jetafetinden ötürü halk buraya (İREM BAGI)
adını vermişti.
Bu sahte cennetin inşası tamamlanınca halkını ve tebaasını görrneğe çağırdı. Hükümdarın bu emri üzerine halk akın
akın bu sahte cenneti görmek üzere yollara döküldü ve bir gün
EnvAr-üi-KuJQb, cilt : 2 - F : 34
- 530 -
bir gece devam eden yolculuktan sonra oraya yaklaştıklarında
(RIYH-I SAR-SAR) dedikleri korkunç bir rüzgar esmeğe başladı. :au rüzgar, korkunç bir tayfun idi ve oralarda canlı cansız ne varsa hepsini hak-i helake serdi. Rıyh-ı sar-sar, kıyamette de esecek, dağları yerinden sökecek, ka'inatta herşeyi dürndüz edecektir. Netekim, Şeddad'ın kavmi de bu korkunç tayfunla mahv-u helak olup gitmişlerdir. Şeddad ise, amansız bir
hastalığa yakalanmış, bir lokma ekmek yiyememiş, bir yuduın
su içememiş, bütün servet ve saltanatma rağmen aç ve susuz
helak olup gitmiştir.
Görenedir, �örene! .. Köre nedir, köre ne?
Aklı başında, vicdanı ve sağduyusu yerinde olanlara ne büyük bir ibret levhası ...
İsmail Dariri hazretleri, Şeddad'ın mezarının başucundaki taşta şunlar yazılıdır diyor :
(Ey Şeddad! .. Bin sene yaş adın, bir çok orduları darmadağın ettin, binlerce emirin saltanatlarına son verdin, bin kadınla evlendin, bin erkek evladın oldu, binlerce defineye ve hazineye malik idin. Aklınca cennet de inşa ettin ama, sonunda aç
ve susuz olarak bu düya aleminden çekilip gittin ... )
Hz. Muaviye't-ibni Ebu-Süfyan'ın saltanatı sırasında İbn-i
Kılabe (Radıyallahu anh) Şeddad'ın yaptırdığı bu sahte cenneti tesadüfen gördüğünü söylüyor. Bu zattan başka hiç kimse
bu sahte cenneti görememiştir. İbn-i Kılabe buyuruyor ki :
- Devemi kaybetmiştim, onu ararken Şeddad'ın yaptırmış olduğu cennete tesadüf ettim. Oralarda dolaştım ve o yalancı cenneti gezip gördüm. Oradan bir hayli kıymetli eşya alarak yerime döndüm.
Haberin yayılması üzerine Hz. Muaviye kendisini çağırarak mes'eleyi öğrendikten sonra işi Ka'ab-ül-Ahbar radıyallahu
anh hazrederinden sordurdu. Hazret, kendisine şöyle haber
gönderdi :
- İbn-i K.ılabe'nin gördüğü, Şeddad'ın yaptırmış olduğu
İREM bağıdır. İrem bağına, ehl-i iymandan ancak bir kimse girecek olup, o zattan sonra hiç kimse oraya giremez. Zira, oraya
memur olan melekler, onu halkın gözünden saklarlar ...
- 531 -
El letiy lem yuhiAk m isluhA fil-biiAd
EI-Fecr : 8
(Onun yaptırdığı binanın bir benzeri, dünyada bir daha bina edilmemiştir�>
Evet, Şeddad'm yaptırdığı o sahte cennetin bir benzeri,
dünyada bir daha bina edilmedi ve edilmeyecektir. Bugünün
ilim ve medeniyyeti henüz o seviyeye, o zirveye ulaşamamıştır.
Ey mal ve mülklerine, mevki ve rütbelerine güvenip mağrur olarak Hak kelamı dinlemeyen, Allah ve Resulüne iyman
ve itaat etmeyen, gafiller ve cahilleri .. Hiçbiriniz, Şeddad'ın saltanat, servet ve medeniyetine malik değilsiniz. Onu. bu saltanat ve serveti nasıl ki, Hakkın gazap ve azabından kurtaramadıysa, bütün debdebe ve ihtişamına rağmen ahiret aleminde
makarn nar ve .karı ah-ü zar olduysa, küfür ve inkarınız sizleri de aynı akibete sürüklemektedir. Cenab-ı Rabbil-alemiyn, zaman içinde zaman ve mekan içinde mekan halk ve icat buyurduğundan, İREM bağının mekanı da, mekan içinde mekan olmuş ve insanlardan gizlenmiştir.
H İ KAYE
Birisi, Sultan-il-arifiyn Bayezid-i Bestarnİ kuddise sırralıus-sami hazrederine sordu :
- Ya Şeyh! .. Zat-il-İmad olan İrem bağını gördünüz mü?
O şehri gezip temaşa eylediniz ki, dünyada onun bir misli bina
olunmamıştır buyuruyorsunuz, dedi.
Hazret, bu söze fena halde kızdı ve :
- Sus ey kişi, sus ve beni iyi dinle .. Ben, Allahu teala'nın
mülkünde, Rabbime ait bin şehre dahil oldum ki, senin İrem
diye sözünü ettiğin, onların en aşağısından daha aşağıdır, buyurdu.
- 532 -
Allahu teala'nın velileri ve hasiret sahipleri, bu alemde iken
öyle ni'met ve mazhariyedere nail olurlar ki, bu ikram ve iltifat-ı ilahiyye'yi ancak hasiret sahipleri ikrar ve gaflette olanlar
da bilemediklerinden inkar ederler.
Binaenaleyh, Bayezid-i Bestarnİ hazretlerinin, İrem bağından kendi gördüğü bin şehrin aşağısının en aşağısı olarak tavsif buyurmaları (LEM YUHLAK MİSLÜHA FİL-BİLAD) ayet-i
kerimesine zahirde muhalif görünürse de gerçek şudur : Hazretİn vasıl olduğunu bildirdiği bin şehir, Allahu teala'nın zatına
mahsus olup, dilediği velilerini kabul ve idhal buyurduğu şehirlerdendir ve gördüğümüz yeryüzünde değildir.
Ve SemQd-elleziyne cllb-us-sahra bil-vlldi. ..
EI-Fecr : 9
(Ya vadide kayaları oyan Semud'a yaptıkları ... )
Semud kavmi de, kayaları yerlerinden sökerler. onları oyarak, etrafını kesip biçerler, kendilerine ev yaparlardı. Taşçılık
san' atının eve-i balasına çıkmışlardı. Evet, Allahu teala Habib-i
edibine hitap buyurarak soruyor : (O kayaları peynir gibi doğrayan, oyan, yontan Semud kavmine yaptıklarımızı görüp
duymadın mı ?)
Semud kavmi, Kura vadisinde 1 700 şehir inşa etmişler ve
ülkelerini ma'mur bir belde haline getirmişlereli Bu şehirlerin hepsi, kayalardan oyulmuştu. Bunlar, aynı zamanda cesaret ve şecaat sahibi kimselerdi. Siyer kitaplarının yazdıklarına
göre, bunlardan bir ailenin kazanlarında pişirip yediklerini ümmet-i Muhammed'den bir kavim yese doyar da artardı. O kadar iri cüsseli kimseler idiler ki, kedi ve köpekler, bunların yanında sinek kapar küçük ve cılız kalırlardı.
Ne var ki, Semud kavmi de, kuvvet, san' at ve azametlerine
mağrur oldular ve kendilerine gönderilen Salih peygamber aleyhisselama :
- 533 -
- Ya Salih! .. Bizi, Rabbinin azabıyla korkutma .. Eğer, senin bizi korkuttuğun azap doğruysa, bize teveccüh ettiği zaman
biz onu def'etmeğe her zaman muktediriz, dediler ve onun öğütlerini ve irşadlarmı dinlemediler, peygamberlerini inkar ettiler ve ona iyman getirmeyerek yalanladılar.
Bu inkar ve ısrarları üzerine sabr-ı ilahi ve müsamahayı
Rabhani tamamlandı ve bir gece sabaha karşı korkunç bir ses,
onları helak etmeğe kafi geldi, o pek güvendikleri ve her türlü
tehlikeden kendilerini koruyup kurtaracaklarını sandıkları taş
evlerinin içinde birdenbire kömür kesiliverdiler. Ebedi alem de
nar-ı hadide giriftar olarak dünyadan silinip gittiler
İyman edenler ise, Salih aleyhisselam ile birlikte kurtuldular, dünya ve ahirette saadet ve selameti buldular. Zira, akibet müttekilerin, Allahu teala'dan korkanlanndır.
Her işin sonuna bakmahdır. Allahu teala. Rabbil-alemiyn'
dir. Fakat, akibet müttekilerindir. Zahirde küfıiin, isyanm, günahın zevki var zannedilir. Oysa; ne küfür, ne isyan ve ne de
günah sahibinin akibetleri hayır üzere değildir, akibct ah-ü zardır :
Kimi vicdana dokundu, kimi cism-ü cana;
Zevk namıyla ne yaptırnsa pişman oldum ...
Yalnız mü'minlerin, salibierin ve müttekilerin akibetleri
hayırdır.
Ve Fir"avne zl l-evtAdl -
EI-Fecr : 10
(Ya o kazıklar sahibi Fira'una yaptıkları ... )
Evet, Fira'un da veted (Kazık anlarnma gelir, çoğulu EvtAd'
dır.) sahibidir. Zira, o kafir de kızdığı kimseleri tahtalara çi·
viietir ve mıhla azabederdi. İsrail oğullarını sınıfiara ayırmış,
kimini çiftçi, kimini dülger, kimini dağdan taş söküp getirme-
- 534 -
ye memur eder, en ağır, yorucu ve yıpratıcı işleri onlara gördürürdü. Bir kısmını serbest bırakır ve kazançlarından vergi alırdı. İsrail oğullarının elleri, yüzleri düzgün, yakışıklı delikanlı
ları ile, en güzel kızlarını da şahsi hizmetlerinde ve ileri gelen
devlet adamlarının evlerinde kullanırdı. Vergi ödemekle mükellef olanlar, bu vergilerini güneş batınadan öderneğe me<.;bur
idiler. Vergi ödemeyenleri, çok ağır şekilde cezalandırırdı. İsrail oğullarından birisi kendisine verilen işi savsaklar, geri ve
bırak1r, emre karşı gelir veya vergi ödemezse, o kimsenin sağ
elini boynuna kelepçeler, bir ay böylece ceza çektikten sonra
ayrıca cezaya çarptırılırdı. Cezalar da, yapılan hareketin cinsine göre değişir di. Bazılarını çarmıha çaktırır, bazılarını toprağa gömdürür ve bunların başlarının ucuna zehirli yılanlar
saldırtarak imha ederdi. Aklınca, İsrail oğullarına azabmm tadını tattınrdı.
Aslında, İsrail oğulları da bu ceza ve azaba müstehak idiler. Zira, haksız olarak kendilerine gönderilen peygamberleri
katletmişler, Allahu teala'nın emirlerini dinlememişler ve Allahu sübhanehu ve teala hazretleri de bu zalim kavme, gerçekten müthiş bir zalim olan Fira'unu musallat etmiş, İsrail oğullarının peygamberlerine karşı yaptıkları zulmü bu suretle onlara da tattırmıştı.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri AZİZÜN ZÜL-İNTİKAM'dır. Zulme yeltenen zalimlere, başka zalimleri musaHat
eder ve mazlumların intikamını da böylece alır. Mazlum ahı,
zalimin yanında kalmaz :
Zalim yine bir zulme giriftar olur 4hir,
Elbette olur ev yıkanın hanesi viran ...
Fira'un, tabiatİyle bilmeyerek İsrail oğullanndan haksız
yere öldürdükleri peygamberlerinin intikamını alıyordu, ama
bu zulümleri elbette onun da yanına kar kalmayacaktı.
Herhangi bir pisliği süpürge ile temizledikten sonra, o süpürge nasıl ki ateşe atılarak yakılırsa, İsrail oğulları etrafa yayılmış bir pislik ve Fira'un da süpürge gibiydiler. Allahu teala,
- 535 -
İsrail oğulları pisliğini, Fira'un süpürgesiyle temizledikten sonra, Fira'unu ateşe yani cehenneme atmıştır.
Şu var ki, Fira'un, İsrail ouğllarına yaptığı bu zulümlerle,
kendi kavminin ve milletinin rahatını sağlıyordu. İsrail oğullan en ağır işlerde çalışıyor, en ağır vergileri ödüyorlar ve Mısır'lılar rahat ve huzur içinde yaşıyorlardı. Sonradan gelen Fira'un taslaklan, bu azap ve ıztırabı kendi kavimlerine ve kendi
milletlerine reva görrnekten haya etmemişlerdir
Bilindiği gibi Fira'un, bir özel ad olmayıp bir milletin reisine verilen unvandır. O zamanlar, Kıbıt kavminin reisine FİRA'UN, İran milletinin reisine KİSRA, Rum milletinin reisine
KAYSER, Türk milletinin başbuğuna HAKAN - HAN veya PAŞİDAH, Habeş milletinin reisine NECAŞİ, Yemen halkının melikine TUBBA, Fransız ve İngiliz milletlerinin reisierine KRAL
veya İMPRA TOR denilirdi.
Fira'un, aslen İsfahan'lı ve bir rivayete göre de Antalya'lı
idi. Antalya'da attarlık ederken, halkı dolandırrnış, aldığını
vermemiş ve herkese gırtlağına kadar borçlanmıştı. Bu sebeple, Antalya'dan kaçarak Şam'a gitmiş ve orada da tutunamayarak Mısır'a yerleşmişti. Denilir ki, Mısır'da karpuzlan dilimieyerek satar ve çekirdeklerini toplayarak saklarmış. Derken,
Mısır'da büyük bir kıtlık olmuş ve Fira'un sak.Iayıp biriktirdiği karpuz çekirdeklerini yüksek fiyatla halka satarak büyük
bir servet sahibi olmuştur. (LA YÜS'ELÜ AMMA YEF'AL) sırrı
tecelli eylerliğinden o ülkenin başı'na geçmiş, aczini unutmuş,
mazisini kafacığından silip atmış, Allah'lık davasına kalkmış,
ne idüğü belirsiz basit ve günahkar bir yaratık iken, bir damla sudan halkolunduğunu, sonunun da çürümeğe ve kokuşmağa mahkum bir leşten başka bir şey olmadığını hatırlayamamış ve (ENE RABBİKÜM-ÜL-A'LA - Ben, sizin yüce Rabbi.ntzfm ... ) safsatasıyla haşa Allah'lığını da ilan ederek kendisine
iyman etmeyeniere türlü işkenceler yaptırmış, zalim olan İsrail oğuHanna zulümlerinin tadını tattırmıştı. Fakat, sonunda
Hz. Musa aleyhisselarİun vurduğu bir asa ile yanlıp açılan denizde ordusuyla birlikte batmış ve gitmişti.
- 536 -
Düşünebilenler için ne muhteşem bir i b ret man�arası! ..
Ey hakka talip olan ehl-i safa! ..
insanoğlu, tabiatı itibariyle ma'nada inatçı olduğundan,
Ad kavmi gibi fesat ve kötülüklerine inat ve israrla devam ettiğinden, kendilerine nasihat edenlerin sözlerini dinlememiş,
bildiğinden şaşmamış ve caymamış, Semud kavmi gibi şehvet
ve heveslerine mağlfıp olmuş, sfıri ve zahiri kuvvet ve kudretine, muvakkat dünya servet ve saltanatma güvenip gurura kapılmış, hak ve hakikate ve hak rizasma rağbet etmemiş, yaratanına asi olmuş, Fira'un gibi gazap ve ihtirasa kapılarak Allah'lık davasına bile kalkışmış ve sonunda ya bir şiddetli rüzgar, veya bir semavi afet, yahut İsrail oğulları gibi başka bir zalimin zulmüne giriftar olmak ve nihayet Fira'un gibi, bir asa
darbesiyle denizde bozulmak suretiyle yeryüzünden silinip gitmiştir.
El lazlyne tegav fil-billldl. o o
EI-Fecr : ı 1
(Bunlar, kendi ülkelerinde tuğyan ve isyana kapılmışlar ve
gunırlanmışlardı ... )
Evet, Yemen'de Ad kavmi, Şam'da Semfıd kavmi ve bunlardan da önce Nuh kavmi, Allahu teala ve gönderdiği peygamberlerine isyan ve tuğyan eylemişler, Hududullah'a tecavüz etmişler ve bu yüzden hepsi de kalır-u helak olmuşlardır. Bunların akİbetierinden ve helak olmalarından ibret alamayan Nemrud'lar, Fira'unlar da elbette aynı ceza ve akibete düçar olmuşlar, Hakkın kendilerine bahş ve ihsan buyurduğu ni'metlere rağmen inkarlarının cezasını ebediyyen cehennem ateşine
m üstehak olmak suretiyle görmüşlerdir.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri zulüm ve tesadı sevmez,
zalim ve fasitlere de asla yardım etmez. Zalim ve fasider için,
rahmet kapıları ebediyyen kapalıdır. Hatta, fesat ehli mü'min
- 537 -
dahi olsa, Hakkın emir ve iradesi hilafına fesatları ile halka
zararlı olduklarından, iymanlanna rağmen azab-ı ilahiyye'ye
müstehak olur. Ümmet-i Muhammed'e kafir elinde esir olmak
ve zalimlerin zulümlerine uğramak suretiyle ilahi azap tattırılmıştır.
Tarihlerimizi dikkatle okuyunuz. Göreceksiniz ki, fesat eblinin zulüm ve fesatları, islam milletlerinin esaretiyle neticelenmiş, bir çok zalim müslümanlara musaHat olarak kendileri de
müslüman olduklarını iddia ettikleri halde dindaşlarına yapmadık zulüm bırakmamışlardır.
Diyeceksiniz ki, bu zulüm ve . esareti bu ümmetin kötüleriyle birlikte salihlerinin de çekmesi garip değil midir ? Oysa,
bu salih kişiler kötülerle mücadele etmediklerinden ve üstelik
iradelerini de kötülere kaptırdıklarından bu azaba ortak olmuşlardır. Kötülerle mücadele etmeyen ve her türlü kötülüğe
göz yumanlar, bu azabı çekrneğe mahkCı:mdur.
Ancak, kötülerle elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar
mücadele ettikleri halde başarı elde edemeyenler için, bu esaret ve zulüm derecelerinin yükselmesine vesile olur. Kötülerin
çektikleri zulüm ve musibetler ise, zulmün bu alem aynasında
zuhuru mahiyetinde olup onlar bir nevi ektiklerini biçmiş olurlar. Salih kişilerin çektikleri zulüm ve musibetler, bir ma'nada da kötüye ve kötülüğe göz yummalarının meydana getirdiği
günahlarına kefaret olur.
Allah celle hazretleri mütteki ve muhsinlerle beraberdir,
günah ve fesat ehlini hiç sevmez. Fesatçılar mü'min ve müslim· dahi olsalar, azaba müstehak olurlar ve bundan asla kurtulamazlar. Kirlenen şeyler, yıkanarak temizlendiği gibi, günah
ve fesat ehlinin günah kirleri de ancak ateşle temizlenir. Eğer,
günah ve fesadına tövbe eder, gözyaşı dökerek kendisini bunlardan arındırmağa çalışırsa, dilerse şirkten gayri bütün günahları af ve mağfiret buyuracağmı va' d eden Allah u teala um ulur ki, bunları da rahmetine layık bulur.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri :
- 538 -
(Fesad ehlinden altı kişi nara girer :
1. Zulümle hükmeden hakimler
2. Cahil şehirliler
3. Şehrin ileri gelen kibirlileri
4. Taassuba kapılanlar
s. İlim ehli alimierin hasetçileri
6. Ticaretlerine ihanet eden tüccarlar, cehennem azabını
mutlaka tadacaklardır.) buyurmuşlardır.
Fe-ekserO fih-el fesade fesabbe alayhim Rabbuke sevta a zab
EI-Fecr : 12 - 13
(Halka zulümleriyle fesatianın artırmışlardı. Bu yüzden
Rabbin celle şane de üzerlerine bir azap kamçısı döktü.)
Dikkat buyurunuz, zulümleriyle fesatiarını artıraniann
üzerlerine bir azap kamçısı ineceği beyan buyunılmaktadır.
(SEVTA AZAB) tabirinin hikmeti budur. Zalimlerin, kafirlerin
ve fasitlerin dünya hayatında görecekleri azap, kamçıyla dövülmek suretiyle olacaktır. Hürriyet ve istiklallerini kaybeden
milletlerin, düşman çizmesi ve düşman kamçısı altında ezilmelerinin sırrı da budur. Bunlara, ahirette de kılıçla vurularak azab edilmek gibi acı bir azap uygulanacaktır. Bu ayet-i celilede, bu hükme işaret vardır. Netekim :
KOIICi nefsin zll'ika't-ül-mevt .. _
EI-AnkebOt : 57
(Her nefis, ölümü tadacaktır ... )
ayet-i kerimesinde beyan buyurolan ÖLÜMÜ TADMAK tabiri de, ölüm acısının üçyüz kılıç darbesi kadar korkunç olması anlamına gelir ki, ahirette görecekleri azabın yanında bunların ölüm acısından adeta ZEVK ALMAK gibi bir hale düşecekleri iyma olunmaktadır.
- 539 -
Hemen ilave edelim ki, bu kafirlerin, zalimlerin ve fasit·
lerin ölümleri ve ahiretleriyle ilgilidir. Yoksa, mü'minlerin ölüm
anında tarlacakları vuslat zevki de, ahiret aleminde vasıl olacakları zevk ve saadetin başlangıcıdır.
Zikr-ü fikrlm gece gündüz budur ey kalb-i selim,
Beni mesrtir ede firdevs lle ol Rabbi Kerim ...
Ey rahmetinin hududu ve mağfiretinin tulü ve hCı'dü olma·
yan yüce Rabbimiz! .. Ey günahkar kullarını affü mağfiretiyle
şadeyleyen ulu Allah! Gaffar ism-i eelilinin hürmetine, bizlen
her türlü maddi ve ma'nevi pisliklerden, kirliliklerden, kötülüklerden arındırarak, içimizi ve dışımızı, özümüzü ve gözümüzü
temizle. .. Bizleri, rizayı ilahiyye'ne layık ve muvafık kıldığın
salih kulların zümresine ilhak, cennet ve cemali ba-kemalini
müşahedeye müstehak Aşıklar ve sadıklar safına mülhak eyle
ya Rabbi! .. Bi-bereket-il-Kur'an-il-aziyın ve bi-hürmeti men erseltehu Rahmeten lil-alemiyn ..
Muhterem din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarımi ..
Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin, düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda, daha önce gelmiş ve
geçmiş kavimlerin ve ezcümle Ad, Semud kavimleriyle Fira'un,
Nemrud, Şeddad gibi zalimlerin ve Nuh, Lut, Şu'ayib kavimlerinin mazhar oldukları ni'metlere mukabil isyan, tuğyan ve
kötülükleri sonucu nasıl helak edildiklerini beyan buyurmasından murad; biz ümmet-i icabete ibret, Rabib-i edib-i Kibriya'·
ya İyınan etmeyen kafideri ve münkirleri tehdid ve Resul-ü zişanı teselli içindir. Gerek bu saydıklarımız, gerekse onlardan
önce ve sonra günümüze kadar Allahu teala'ya isyan eden ve
azab-ı ilahi ile kaldırılan ümmet ve kavimler pek çoktur. Fakat, ne yazık ki bunların neden kahrolunduklarını, neden helak
edildiklerini, neden yeryüzünden silindiklerini düşünen ve ibret alanlar pek yoktur .
Muhbir-i sadık aleyhi ve Alihi salavatullah-il-Halık efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır :
- 540 -
- Ümmetimden, on beş çirkin hasleti işleyenierin üzer·
lerine dünya hayatında taraf-ı Hak'tan belalar inmesine ve ahiret aleminde de cehenneme girmesine sebeptir :
1. Ümmetimin zenginleri, ganimet malını aralarında bölüşür ve fakirleri bundan mahrum ederlerse ...
2. Gaza ve cihada (Savaşa) i'layı kelimetullah için değil de,
mal kazanmak maksadile giderlerse ...
3. Kendilerine zekat vermek farzolanlar, zekatlarını gönül rizası ile ve tam olarak vermezler ve kendilerine zekat vermek ağır gelirse ...
4. Erkekler, karılarının her sözüne itaat ettikleri halde
annelerine muhalefet ederlerse ...
5. Kişi, arkadaş ve yoldaşlarına seve seve yaptığı ihsan
ve ikramı babasından esirger ve ona ihanet ederse ...
6. Mescitlerde ilim ehli olmayanların sesleri yükselirse ...
7. Kavmin reisi o kavmin günahkarlarından olur ve ka vmin salihleri ayaklar altında kalır ve ezilirse ...
8. Emanet olarak bırakılan bir mal ganimet sayılırsa ...
9. Bir kimsenin bir diğerine ikramı onun kötülÜğünden
korunmak ve şerrinden kurtulmak için olursa ...
10. Toplumda gıybet (Dedi-kodu) çoğalır ve herkes birbirini çekiştirirse ...
ll. Toplumda içki yaygınlaşır ve çoğunluk serhoşluk verici içkiler kullanınağa başlarsa ...
12. Giyim kuşam bakımından ifrata varılır, herkes ipekli
kumaşlar giyinrneğe başlarsa ...
13. Ümmetimden sonra gelenler, daha önce gelip ahirete
göçeniere söver ve lanet ederlerse ...
14. Çocuklar babalarına, atalanna ve dedelerine söver, sayar ve lanet ederlerse ...
15. Karşılıklı sevgi ve saygı kalmaz ve ümmetim arasında
fitne ve fesat artarsa, dünyada beladan ve ahirette de cehennem azabından kurtulamazlar.
Ey zenginliği yalnız mal ve para toplamak, kimseye metelik koklatmamak, zenginliğine güvenip gururlanınaktan ibaret
- 541 -
zanneden gafil! Bilmiş ol ki, zenginlik malın çokluğunda değil,
kanaattedir. Aniatacağım bu hikayeyi dikkat ve ibretle oku, gerçek insanlığın neleri e mümkün olabileceğini anlamağa çalış ...
H i KAYE
Gayet zengin bir kimse, Ehlullah'tan bir zat-ı şerifin huzuruna giderek, bazı hususlarda aydınlatılmasını rica etti ve
aralarında şöyle bir konuşma oldu :
- Allahu sübhanehu ve teala hazrederinden neler isteyim
ki, bütün hayırlar ve iyilikler onun içinde bulunsun?
- Zenginlik, sıhhat ve afiyet niyaz et. ..
- Hamd-ü sena ederim ki; çok zenginim, sıhhat ve afiyetim de yerindedir.
- Kanaat sahibi olmayı ni yaz et ...
- İ şlerimi kimlere havale edeyim?
- işlerini daima kendisini bilenlere havalet et ...
- Kimden emin olayım?
- Hased'siz dosttan ...
- Bir insana ömrü içinde en çok ne lazımdır?
- Gençliğinde ilim ve hüner öğrenmek, ihtiyarlığında iyi
ve güzel ahlak sahibi olmak ve diğer vakitlerinde ibadet ve ta'·
atıyle, iş ve gücüyle meşgul olmak lazımdır.
- Aslında doğru olduğu halde, halkın çirkin bulduğu şey
nedir?
- Kişinin her fırsat ve vesileden faydalanarak kendisinden bahsetmesi ve kendi kendisini medhetmesidir.
- Büyük adam kime denir?
- İyiyi kötüden, bayrı şerden, doğruyu eğriden ayırdedebilen ve işlerini ehline gördürendir.
- Kimlerden sakınayım?
- Yüze gülüp yaltaklananlardan ve sonradan zengin olmuş sefihlerden.
- Cömert kime denir?
- 542 -
- Birisine bir şey verdiği zaman yürekten sevinendir.
- Mürüvveti ne gibi haller giderir?
- Zenginlerde cimrilik, zelbitlerde u'cub, kadınlarda edepsizlik ve ahlaksızlık, erkeklerde yalan söylemektir.
- Bu dünyada bahtsız kime denir?
- Kibirli fakiriere denir.
- Akıllı kime denir?
- Çok şey bilip, az söyleyene denir.
- Akıllı adam hangi hallerde pişman olur?
- İşlerinde acele etmekten ...
- Hamiyyeti gideren nedir?
- Tamah'tır.
- İlınin afetleri nelerdir?
- Ehli olmayana ilim öğretrneğe çalışmaktır.
- Y enilip içilmediği halde insana zarar veren şeyler nedir?
- Haklı veya haksız azar işitmek, fakir ve yoksul düşmek, namerde muhtaç olmaktır.
Ahlak iledir nizam-ı alem,
Ahlak iledir kemal-i adem ..
Ahlaka nazar edilmeyince,
Semt-i edebe gidilmeyince,
Alemde nice maarif ehli,
Tercih ediyor ilime cehli! ..
Evet, zenginlik ahlak ve kanaat iledir. Bir bakıma, zenginlik silah gibidir. Ahlak sahibi bir kimsenin elinde bulununca,
onunla ırz ve iffetini korur, vatan ve milletinin mukaddesatını
onunla savunur, yoksul ve yardıma muhtaç olanları himaye
eder, hasılı zenginlik silahını daima hayra kullanır. Ahlaksız
bir kimsenin elinde ise o korkunç silah bir afet olur. Rastgele
ateş ederek bir çok cana kıyar, şehevi ve hayvan! arzularını
tatmin için onu tehdit vasıtası olarak kullanır, her işini onun-
- 543 -
la zorla gördürrneğe kalkışır ve sonunda o silah geri teperek
sahibini de helak eder.
Zenginliği mal ve para toplamaktan ibaret sanan ve sayan
çok cahiller ve gafiller, yemeğe fırsat bulamadan bu dünyadan
göçmüşler, mülevves vücutlarını yılanlar ve çıyanlar, kemiklerini toprak yemiş, severek biriktirdikleri ve üzerine titredikleri malları ve paraları sevmediklerine kalmış, kendileri o mal
ve paranın hesabını verrneğe çalışırken, başkaları onu lanet ve
nefretle anarak mallarını ve paralarını yemişlerdir.
Üstelik, biriktirdikleri ve Allah yolunda sarfedemedikleri
o mallar ve paralar, yarın cehennem ateşinde kızdırılarak yanlarına, bellerine, alınlarına yapıştınlacak ve kendilerine : (Tadm bakalım tadını!..) denecektir.
Ey fedakar ve vefakar anasını, karısına tercih eden şaşkın!.
Ölüm sana eriştiği gün, anacığına tercih ettiğin o kadın,
belki bir başka erkekle evlenecek, onun koynuna girip seni unutacak, hatta ikinci kocasını senden daha çok sevecek ve sayacaktır. Fakat, talihsiz anacığın, ölünceye kadar arkandan gözyaşı dökrneğe devam edecek, içi sıziayarak seni anacak, kıyamete kadar evlat acısı ile yanacaktır. Seni dokuz ay on gün,
binbir zahmet ve meşakkatle karnında taşıyan, iki yıla yakın
gece gündüz demeden seni sütüyle besleyen, çamaşırını yıkayıp pisliğini temizleyen, biraz ateşli olduğunu görünce sabah·
lara kadar gözlerine uyku girmeksizin başucunda bekleyen, bir
parça düşüneeli olduğunu farkedince derdinle derdenen sevgili anacığını karına tercih ederken için sızlamıyor mu? Karının kaprislerine alet olarak anacığına bağırıp çağırmaktan
utanmıyor musun? Sevgili peygamberimizin : (CENNET, ANALARlN AYAKLARI ALTlNDADlR.) buyurduklarını hiç duymadın mı ? Senin uğrunda bir ömür harcayan, senden başka umudu ve arzusu olmayan anacığını, yarın başına ne işler açacağı
bilinmeyen bir kadına değiştirirken, insanlık duygularından ne
kadar uzaklaştığını sezemiyor musun? Unutma ki, bunun sonu
· dünya hayatında beladan belaya uğramak ve ahiret hayatında
da elim bir azaba m üstehak olmaktır. Ana · baba hakları konu-
- 544 -
sundaki naçiz öğütlerimizi, İRŞAD adındaki üç ciltlik eserimizde okumanızı tavsiye ederiz.
Ey baba hakkı gözetmeyen, ne idüğü belirsiz arkadaşlarını babasına tercih eden, ihvan ve yaranına ihsan ve ikramda bulunduğu halde babasını mahrum eden zalim! .. Çok yakın bir gelecekte, babana yaptıklarını kendi oğlundan göreceğini sana
müjdelerim. Ömür boyu, sizin daha rahat, daha mutlu yaşamanız, kimseye muhtaç olmamanız için çalışıp didinen babacığını kırıp ineitmekle insanlığından neler kaybettiğini hatırlatmak, bilmem aklını başına getirir mi ? Ey babaları şunun bunun eskileriyle idare ederken, en pahalı kumaşlardan, en usta
terzilere elbiseler diktirip giyen gafil evlatlari .. Yarın, kefeninizin ipek kumaştan olacağını mı sanıyorsunuz ? Babalarına,
atalarına, dedelerine sövüp sayan, onları lanetleyen ahmaklari ..
Bu cennet vatancia insan gibi yaşayabiliyorsan, o beğenmediğİn, kuruyası dilinle her zaman incittiğİn dedelerin bu emaneti
kanları balıasma bırakmamış olsalardı, halinin neye varacağını hiç düşündünüz mü? Hiçbir şey görmüyor, hiçbir şey bilmiyorsanız, kendi evlatlarınızın sizlerden babalara, dedelere sövmeği öğrendiklerini ve sırası gelince onların da size söğeceklerini akıl edemiyor musunuz ?
Bu risalelerimizi okuyan, okutan ve dinleyen, okuduğu veya dinlediği ile amil olmaya gayret eden Hak yoldaşlarıma, şu
hikayeyi sunmakla bahtiyarım.
HiK AYE
Ali Bin Hamza Isfahani diyor ki : (Basra' da _ Süheyl bin
Tüsteri hazretlerinin dervişleri ile görüşüyor ve onlardan Hazret-i şeyhin veciz bazı sözlerini ve menkıbelerini dinliyordum.
Sonra da bunları, ihvanımdan yazısı güzel bir zata yazdırarak
topluyordum. Birgün, bir akar su kenarında abdest alırken,
bu defteri suya düşürdüm. Akıntıya kapılan defter ısiandı ve
yazılarının bir çoğu da maalesef bozuldu. Çok üzüldüm ama,
neye yarar? Olan olmuştu.
- 545 -
O gece, rü'yamda Hazret-i Süheyl'i gördüm. Bana :
-· Defterin suya düştüğü için çok üzülüyorsun değil mi ?
buyurdu.
- Evet, dedim. Çok ama pek çok üzgünüm ..
- Doğru söyle! . . O deftere yazdırdığın sözler ve menkıbelerle am el edebiliyor musun?
- Huzurunuzda yalan söyleyemem efendim, deftere yazdırdıklarımla amel etmeğe gücüm yetmez, dedim.
Bu sırada, Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mu'ıyn efendimizin aslıab-ı soffeden bir cemaat ile
teşrif buyurduklarını gördüm ve ziyadesiyle memnun ve mesrur olarak huzur-u Risaletmeablarına yüz sürmek niyazı ile yöneldim. İki cihan serveri, tebessüm buyurarak, iltifat-ı seniyyelerini ibzal buyurduktan sonra Aslıab-ı soffeyi ve cenab-ı Süheyl'i işaretle :
'
- Bu ta'ifenin, bu zata ve sözlerine muhabbetleri aynıdır.
Neden hakikati söylemiyorsun? buyurunca, Cenab-ı Süheyl
arz-ı i'tizar ederek :
- Estağfirullah .. Estağfirullah ya Resulallahi .. dedi.
Ben de, bu halin neş'e ve süruru ile uyandım.
Bu kıssayı okuyan ehl-i irfan, ne demek istediğimizi elbet
kendi kendilerine ve uzun uzun düşünürler.
Hatm-i Risalet emrini tescil için kalem,
Nam-ı şerifin eyledi isbat-ı iddia! ..
Evet, bu dünyada öyle işler vardır ki, o işleri görmek nafile hac etmekten daha hayırlıdır. Dedelerinıizin, kurb-u Muhammed' de olmalarının sebebi, Resül-ü mücteba'ya fart-ı muhabbetlerindendi. Böyle olunca da, gerek devlet ve hükumet işlerinde ve gerekse diğer bütün işlerinde iki cihan serveri efendimiz kendisini sevenlere yol gösterirdi. Rahmeten lil-alemiyn
olan zat-ı akdesin sevdiği ve yol gösterdiği kimseler de elbet her
işlerinde galip ve muvaffak olurlardı.
EnvAr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 35
- 546 -
HiK AYE
Abdullah Savcı diyor ki : Vezir Nizam-ı Mülk, hacca gitmek üzere Dicle kenarında çadır kurdunnuştu. Tedariklerini
tamamlamağa çalışıyorlar ve yol hazırlığı yapıyorlardı. Bir iş
zımnında kendisini görmem icabetti, yanına doğru giderken bir
. derviş zuhur etti ve bana :
- Bunu vezire veriniz, bir emanettir! dedi.
Gayr-i iradi uzattığı mektubu aldım ve vezirin huzuruna
gittim. Mektubu kendisine takdim ettim, açıp okudu ve ağlamağa başladı ve bir süre sonra bana :
.Bu mektubu getiren zatı bana çağır, emrini verdi.
Dışarı çıkıp her tarafı aradım ve arattım ama o dervişi bulamadım. Kendi kendime bu mektupta ne olduğunu düşünerek
ve eğer zararlı bir şey ise getireni bulamadığım için azarlanacağıını tahmin ederek tekrar vezirin huzuruna döndüm ve neticeyi arzettim. Vezir, mektubu bana uzatarak okumaını emret·
ti. Mektupta şöyle deniliyordu: (Fahr-i alem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimizi, dün gece rü'yamda gördüm. Git Nizam-ı
Mülk'e söyle! Neden hacca gidiyor? Biz, kendisine sultanın yanında bulunmasını, ümmet-i Muhammed'in ihtiyaç ve maslahatını görmesini emretmemiş miydik? buyurdu .. )
MA al-er-ResOii 'i llel-beiAg .....
El-MA'ide : 99
(Peygamber üzerine vacip olan, ancak emrolunduiunu, ahkarn-ı ilahiyye'yi tebliğ etmektir.)
ayet-i kerimesiyle de bu mektup sona eriyordu. Mektubu
okuduktan ve içinde yazılana vakıf olduktan sonra, Nizam-ı
Mülk bana :
- O dervişi ne zaman ve nerede bulursan, mutlaka bana
getir, duasını alalım, dedi. Emr-i peygamberi üzerine hacca gitmekten feragat etti.
- 547 -
Bir müddet sonra o dervişi Dicle kenarında çamaşır yıkarken gördüm ve yanına yaklaşarak selam verdikten sonra :
- Ey aşık!.. dedim. Vezir, seni görmek istiyor. Haydi, lutfet beraberce huzuruna gidelim.
Bana, yan yan bakarak :
- Benim onunla hiçbir işim yok, ona bir emanet vardı,
seninle göndererek vazifeınİ yaptım, dedi.
Resul-ü zişanın, şevk-i ruhaniyyetinin himmeti üzerinde
olsun, iymanın kemal bulsun, iyman-ı kamilin zevkini ve din-i
mübiynin tadını gönlün duysun, görmediğini gör ... Dünya, senin ve benim zannettiğiıniz gibi boş değildir.
HİK AYE
Hacca gitmekte olan bir zat , Bağdat'ta Bazullah-il-Eşheb
Hazret-i Abdülkadir-il Geylani mescidinde otururken, Bağdat'·
ta gördüğü fitne ve fesadı havsalası almadı ve kendi kendisine :
(Hey gidi burc-u Evliya olan Bağdad-ı behişt-abad ... Bir zamanlar, Hak velileriyle dolu idin. Şimdi o velilerden eser kalmamış ... ) diye düşünürken, uyku ile uyanıklık arasında kendisine
hitap olundu :·(Ey hacı namzedi! .. Sakın, su-i zan etme, bu mecliste bile, kümmel-i evliya'ullah'tan beş zat hazırdır .. ) Aklı başından gider gibi oldu ve bu bitabm Rahmani mi, yoksa Şeytani mi olduğunu ayırdetmeğe uğraşırken, çevresinde bulunanlardan Mgan'lı salih bir zat dikkatini çekti. (Herhalde, mevcudiyetleri bildirilen beş zattan birisi bu olmalıdır) diye düşünürken, Afgan'lı yerinden kalktı, yanına geldi ve kulağına şunları
fısıldad.ı :
- Ben, o bahsedilen beş veliden birisi değilim! .. dedi.
Ya Rabbi! .. Resul-ü Haşimi hürmetine, bizlere sevdiklerini
sevdir, yerdiklerini yerdir. Bizleri, insan kıymeti bilenlerden,
insana layık olduğu değeri verenlerden, insanlığın zevkine
erenlerden, insanda Kudretullah'ın başınet ve azametini gören-
· - 548 -
lerden, gerçekten insan olanlardan eyle ya Rabbi. .. Bizlere
Hakkı görecek göz, hakkı zikredecek söz, hakkı hakkıyle sevecek öz ihsan ve inayet eyle ya Rabbi. .. Baktığı halde görmeyen,
işittiği halde duymayan, türlü ni'metlerini yediği halde doyma�
yan gözden, kulaktan ve karından sana sığınırız ilahi, bizleri bu
gibi illetlerden hıfz-u emin ey le .. Bizleri, giydirmek lütfunda bulunduğun insan kisvesine layık, seçkin kullarına bahşeylediğin
mümtaz hasletlerle fa'ik, bu dünya alemine neden ve niçin geldiğinin şu'uruna varmış ayık kullarından ey le ya Rabbi. .. Rizayı ilahine vasıl olan Sırat-ı müstakiymde sabit, kamil bir ihlas
ile abid, dünyaya meyil ve muhabbet eylemeyen zahid kulların
zümresine ilhak ey le ya Rabbi. ..
Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym ...
Kal'Allahu teala (Ve Iiliah-il esma'ül-hüsna fed'fıhu biha -
Allahu teala'nın esrna-i hüsnası vardır. Onu, o isin;ı.lerle anarak dua edin .. ) buyurmuşsun ilahi! .. Kur'an-ı azim-ül-bürhanında ehline vakıf kıldığın ism-i a'zamın hürmetine, Rabib-i edibin
izzetine, Enbiya ve Evliya devletine ancak zat-ı ülCıhiyyetine sığınan, ancak zat-ı ahadiyyetine kulluk ve ibadet eden ve ancak
zat-ı Rübubiyyetinden yardım dileyen biz aciz ve günahkar kullarına lutüf ve inayetin, kerem ve hidayetinle tecelli buyur ya
Rabbi. ..
Ya Allah ... Ya Rahman ... Ya Rahiym ...
Ey bütün ka'inatın halıkı, bilinen ve bilinmeyen, görünen
ve görünmeyen alemierin müstakillen maliki olan ulu Allah ...
Sana döndük, yüzümüzü sana tuttuk, senin bitmez ve tükenmez rahmet ve merhametine el açtık ... Binbir esrna-i şerifin
hürmetine bizleri kapıdan boş çevirme ya Rabbi. .. Bizl�ri affına ve mağfiretine layık gördüğün, rahmet ve merhametinle taltif buyurduğun kullarına ilhak eyle ya Rabbi. ..
Ya Rahman .. Biliriz ve yürekten inanırız ki, ka'inatın her
zerresi seni zikr-ü tesbih eder, her şey KÜN emr-i celilinle vücut
- 549 -
bulunmuştur, her zerre senin meşiyyet ve iradenle harekat ve
ve sekenatta bulunmuştur, sen bizi istersen, biz seni isteyebiliriz, sen bize Allah demek nasip edersen, biz Allah diyebiliriz,
sen bizleri lutfu keremin ve tevfik-i inayetinle huzuruna kabul
buyurursan, bizler huzuruna varabiliriz, sen bize kıyam, kıraat, rüku, secde, tekbir, tehlil, tesbih edebilmek bahtiyarlığını
bahşedersen, bizler sana kulluk ve ibadet edebiliriz. Ralıman
ism-i şerifin hürmetine bizleri huzuruna kabul buyurduğun,
Habib-i edibin izzetine kendilerine ihlas ile ibadet zevkini duyurduğun has kulların safına dahi eyle ya Rabbi. ..
Aşkullak ve muhabbetullah ile gönülleri titreyen, Haşyetullah ile kalpleri ürperen, zat-ı Kibriya'na ve Resul-ü mücteba'na iyman ederek gönül veren, aşk ve şev k ile gece gündüz inleyen aşıkların ve sadıkların mahrem-i esran olmayı bizlere nasİp ve müyesser ey le ya Rabbi. ..
Ey Rahiym olan ulu Allah ... Canlı veya cansız, . yarattığın
hiçbir malıluk yoktur ki, zat-ı üluhiyyetini tanımasın, sana ibadet etmesin, seni tesbih ve takdis ederek anmasin ... VE İN
MİN ŞEY'İN iLLA YÜSEBBİHÜ Bİ-HAMDİHİ buyurmuşsun
ilahi, inandık ve iyman getirdik ki, ka'inatta he.r zerre seni tesbih ve takdis ederek hamdederler. Seni tanımamak, sana iyman
etmemek, kendi kendini tanımamak ve kendi kendini inkar etmek demektir. Münkirlerin inkarlarında bile, senin varlığını ve
birliğini tasdik vardır. Kafirlerin küfür ve inatları da, sana iyman ve itaat edenleri isbat içindir. Hamd-ü sena ederiz ki, bizler erginlik çağımızdan itibaren varlığını ve birliğini takrir ve
tasdik ederek zat-ı üluhiyyetine iyman edenlerden, Habib-i edibine göriül verenlerden, din-i mübiyni islama sadakat ve samirniyetle bağlı olanlardanız, bizleri bu nurlu yoldan ayırma, başlanmızdan iyman tacını, eynimizden şeri'at libasını alma, alnında secde izi olanlardan, ibretle bakacak gözü bulunanlardan, Hak kelamı duyanlardan ey le ya Rabbi...
Ya Melik ... İyınan ve tasdik ederiz ki, bütün ka' inat, melekler ve felekler, güneşler, aylar, yıldızlar, insanlar ve cinniler, denizlerde balıklar, yarattığın her şey canlı veya cansız se-
- 550 -
ni tesbih ve takdis ederler. Uçan kuşlar, öten bülbüller, açan çiçekler KAL veya HAL lisanı ile ism-i celilini zikreder, hamd-ü
senada bulunurlar. Kendilerine düşünmek ni'metini bahş ve
ihsan buyurduğun kulların ise, seni ve senin yarattığın herşeyi
ayrı ayrı düşünerek kudret ve azametini tasdik ve takrir ederler, tam ve kamil bir nizarn ve intizam içinde devran eden alemlere bakar, mest ve hayr�n kalırlar, kalp sahibi kıldıkların seni
ve senin sevdiklerini severler, senden gayrı kulluk ve i badete
layık ve müstehak Hak ma'bud bulunmadığını bilirler, seni bütün noksan sıfatiardan tenzih ve tekmil kemal sıfatiariyle tavsif ederek kendileri yücelir ve yükselirler, kamil insan haline
gelirler, sana hakkıyle layık kullar olurlar. Bizleri de, onlar gibi
arifler zümresine idhal eyle ya Rabbi. ..
Bizleri iyınan ni'metinden, kulluk devletinden, islam satvetinden, insan haysiyetinden mahrum eyleme ya Rabbi. .. Resiilüs-sakaleyn hürmetine, Haseneyn-il ahseneyn izzetine, Hatice'tül-Kübra ve Fatıma't-üz-Zelıra mürüvvetine bizleri bu fam aleme islam ve insan olarak getirdiğİn gibi islam ve insan olarak
ömür sürmeği, islam ve insan olarak emanetini geri vermeği
nasip ve müyesser eyleyip, islam ile öldür, iyman ile oldur, kalplerimizi tevhid nurları ile daldur ve akibetleri hayır ve felalı
olan müttekilere, aşıklara, sadıklara, nardan azad olunup cennete girenlere, didara erenlere, cemal-i la yezalini görenlere, fi
mak'ad-ı sıdk'a varanlara ilhak ey le ya Rabbi. .. --�
Ya Kuddus ... Bütün malılukatın içinde akıl cevheriyle müzeyyen ve düşünme ni'meti ile münevver olarak yarattığın ve
diğer yarattıklanna mümtaz bazı vasıf ve hasletlerle üstün kıldığın insanoğlunun, zat-ı ahadiyyetini tanıyabilmesi, sana kulluk ve ibadet görevini yerine getirebilmesi, sana muhabbet edebilmesi ancak gönderdiğin peygamberler ve o sevgili kullarına
indirdiğİn kitaplada mümkün olabilmiştir. Eğer, lutüf ve keremin, inayet ve merhametin gereği olarak Peygamberler göndermeseydin, kitaplar indirmeseydin, bizler bu kıt ve kısır aklımız
ve kısıtlı yeteneğimizle sana yol bulamazdık. Biliriz ve inanırız ki, seni bilmek ve özellikle seni bulmakta akıllar aciz kalır-
- 551 -
lar. Kudret ve azametini ölçebilmek için akıl terazisi yetersizdir. Bizler, zat-ı üluhiyyetini lutfen ve keremen gönderdi�in pey·
gamberler vasıtasiyle bulabildik. Bizleri Resuller Resitlü Muhamıned'inden ayırma ya Rabbi. .. Zira, Muhammed'siz muhabbet olmaz, olsa da lezzeti bulunmaz. Muhammed'siz muhabbetler ebterdir. Bizleri Habib-i edibine balışeyle ve onun sanca�ı
altında haşreyle, bütün aşık kullarını çeşme-i feyz-i muhabbetinden hissedar ey le ya Rabbi. ..
Ya Selam ... Ya Allah ... Bizler, senin aciz ve günahkar kullarınız. Sana muhtacız ve senin sonsuz rahmetine dehalet ve
iltica ediyoruz. Sen Gani'sin, bizler senin fakirleriniz. Sen
Kavi'sin, bizler zayıfız. Sen Galib'sin, bizler ma�lftbuz.. İlahi,
bizlerden hata, senden ata ... Bizleri nefislerimize zebun ve şeytana mağlup eyleme ... Bizleri rizana varan, zatına eren, aşk ve
muhabbet güllerinden deren aşıklar zümresine idhal eyle ya
Rabbi. ..
Ya Mü'min ... Ya Allah ... İymanımızı iykana ve iykanımızı
irfana te b dil buyurarak bizleri dünyevi ve uhrevi, suri ve ma'.
nevi azap ve ıztıraplardan, zaliınlerin zulmünden, münafıkların
şerrinden, fesatçıların fitne ve fesatlarından, hasetçilerin kem
gözlerinden ve hasetlerinden emin eyle, bizlere adlinle değil,
affınla, lutfunla muamele eyle, korktuklanmızdan emin ve umduklanmıza nail eyle ya Rabbi. ..
Ya Müheymin ... Ya Allah ... Yalnız senden umar, senden
diler ve senden bekleriz. Bizleri, kendi kapından ayırma, başka kapılara el açtırma, bütün niyazlarımız, ibadetlerimiz ve
arnellerimiz ancak sana mahsus ve münhasırdır. Sen, kullarının ve bütün yarattıklarının hallerine hakkıyle vakıfsın, gönüllerden geçenleri, gizlenenleri veya açıklananlan bilirsin. Bizleri zat-ı ecelli a'lana kul ve babib-i müctebana ümmet olabil·
rnek mazhariyyetinden ayırma ya Rabbi. . .
Ya Aziz ... Ya Allah ... Rizayı ilahiyyen yolunda al kaniara
batan, yeri bile bilinmeyen mezarlarında kefensiz yatan şehitler hürmetine, zalimler elinde zulüm ve işkence ile can veren
- 552 -
ma'sum yavrular, kızlar, gelinler hürmetine, bizleri Allah düşmaniarına zebun etme, müslüman Türk milleti için kötülük düşünenleri, izzet ve celalinle kalır-u perişan ey le ya Rabbi. .. Dinimiz, milletimiz, devletimiz için din ve millet dü.şmanlarına
kahramanca göğüs geren yiğit gaziler hürmetine, türlü baskı
ve eziyyetlere katlanarak tevhidinden vazgeçmeyen mü'minler
hürmetine, müslüman Türk milletini kıyamete kadar payidar
ey le ya Rabbi. .. Veliler yatağı, gaziler ocağı, şehitler bucağı
olan ve her karışı mert ve kahraman atalarımızın i'layı kelimetuilah uğrunda seve seve döktükleri kana bulanan aziz yurdumuzu kıyamete kadar refah, saadet, hürriyet ve emniyet içinde
iç ve dış düşmanlarımızın şerlerinden hıfz-u emin eyle ya Rabbi. .. Livayı iyman ile musaffa ve ism-i Muhammed ile müsemma olan (Nİ'M-EL-EMİR ve Nİ'M-EL-CEYŞ) ile şam tebcil edilmiş bulunan şerefli ordularımızı ve kumandanlarımJzı Mehmetçikleriyle daima mansur ve muzaffer kılarak zalimlere ve
kafidere karşı VE YANSUREKALLAHÜ NASRAN AZİZA sırrına mazhar eyle ya Rabbi ...
Ülkemizi ve diğer bütün islam ülkelerini her türlü semavi ve aradi afetlerden mas un ve mahfuz ey le ya Rabbi. ..
İnsanlık davası, insanlık ideali uğrunda çalışanları, mazhar-ı insan buyurarak makbul iymana nail eyle ya Rabbi ...
Bu risalemizi okuyan, okutan ve dinleyenleri ve bütün din
kardeşlerimizi iki cihanda aziz ve daima mesrur eyle ya Rabbi.
Bilmeyerek, istemeyerek bir hata işlemişsem, iyi niyyetime bağışiayarak affu setreyle ya Rabbi.. Okuduklarımız ve dinlediklerimizle amil olmayı cümlemize nasip ve müyesser eyle
ya Rabbi. .. Kötü ve çirkin huylarımızı, ahlak-ı Kur'aniyye ve
ahlak-ı Muhammediyye'ye tebdil ve tahvil ederek dünya hayatında hicaptan ve ahiret hayatında azaptan halas eyle ya Rabbi. .. Ölmüşlerimize rahmet, kalanlara sıhhat, saadet ve selametler, rızıklarımıza vüs'at ve bereketler, hayırlı işlerimizde
hayırlı muvaffakiyeder bahş ve ihsan buyurarak bizleri rizayı
- 553 -
ilahiyyene muvafık yararlı arneller işlemeğe muvaffak eyle ya
Rabbi. ..
Bu aciz risalemizi bütün insanlığa hayırlı ve yararlı ey·
le, ilivanımı dareynde saadete vasıl eyle, son kelamımızı keli.
me-i tevhid ve Kur'an-ı mecid ey le ya Rabbi. .. Bizleri, sağlığımızda hayır dua ve ölümümüzden sonra birer Fatiha ile şadeyley�nler�, Habib-i edibine ve ehl-i beytine balışeyle ya Rabbi. ..
,. .
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifCın ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn EL-FATiHA ...
El-Hac
MUZAFFER OZAK
ENVAR-ÜL-KULÜB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS · 19
MtİN DEREC A T :
FAtır sdre-i eelllesinin 29 - 30. ayet-i kerimesinin tefsirl -
Kltabullah'm ulviyyet ve azameti - Kur'an-ı aziyml hakkıyle okuyup anlayanlarm dünya ve ahirette yüceldikleri, okumayanların veya okudukları ile amil olamayanların ise perişan olduklan - Endülüs müslümanlannın feci ve hazin
Aklbederi - İnsanı helak eden beş zehir ve panzehirleri nelerdir - Musa bin Gazarn'ın veciz ve şecl hitabesi - Abdullah Sagir' e annesinin acı sözleri · Aynı zamanda rahip olan
bir Alman profesörü ile münazara • Müslümanlık ilerlemeyi, yükselmeyi emreder · Bazı cahil ve gafil kardeşlerimizin,
bütün toplumu töhmet altında bırakan çirkin hareketleri ·
İmam-ı Zeyn-ei-Abidlyn'in münacatı • Restil-U zlşBnın yüce
şahsiyyetl ve yüksek ahlAk ve faziletleri - Ahlak-ı islimiyye
nedir? Fudeyl hazretlerini yaralayan üç ok • Rahmet-l iiAhlyyeden ümit kestimemesinin lüzum ve ehemmtyetl • Namazın kıymet, ehemmlyet ve fazileti - Kendilerini kötülüklerden alıkoyamayanlann kıldıklan namaz - Namaz, kulu
nelerden ve hangi tehlikelerden korur ve kurtarır • Hiç namaz kılmayanlara büyük tehditler - Ezandan sonra okunacak dua • Besmele-t şerlfenin kıymet, ehemmlyet ve fa·
zlletl • İmam-ı Cafer-ls-Sadık hazretlerinin mühlm bir ir·
şAdlan · FAtiha sure-l celilesinin kıymet, ehemmtyet ve fazlletl - Ya-Sin sdre-1 celilesinin kıymet, eheınmlyet ve faziletl - Mülk sdre-1 cebleslnln kıymet, ehemmlyet ve fazileti ·
Kehf sore-l ceiDesinln k.ıymet, ehemmiyet ve fazileti · İhlAs
s6re-1 eelllesinin kıymet, ehemmlyet ve fazlleti · Mu'avezeteyn sôre-i celilelerinin kıymet, ehemmiyet ve faziletleri •
Ayet-ül-Kürsinin kıymet, ehemmlyet ve fazileti · Haşr sure-1 eelllesinin son Ayetlerinin kıymet, ehemmiyet ve fazlletleri • Bakara sure-i eelllesinin son Ayetlerinin kıymet,
ehemınlyet ve fazlleti - Tevhidin kıymet, ehemınlyet ve faziletl · Tevhldln bazı şartları - Ehlullah'ın tarif ve tavslfi •
Ehlullah'a hürmet ve riayetin faydaları · Mi'rAc-ı güzln hAtıralan · Mensur hazretlerinin kıssası · MünAcat ...
- 557 -
Sallu ala Seyyidina Muhammed ...
Saliii ala şefi-i zünubina Muhammed .. .
Saliii ala envar-i kulubina Muhammed .. .
El-evvelü Allah ... El-ahirü Allah. .. El-batınü Allah. .. Ezzahirü Allah .. Hayriyi ve şerrihi min1Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mf:ılinuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlf:ıl ukdeten min lisa
ni yefkahu kavli ve ufevvidf:ı emri Hallah vallahu basiyrün bilibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakiyın ...
Sübhaneke la fehıne lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül keriym ...
E'Ozü bi llAhi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismil lah-lr-Rahman-ir-Rahimy
lnnellezlyne yetiOne kitabailahi ve ekam-us-saiAte ve enfeku mimmA rezaknAhüm sırren ve a iAniyyeten yereOne ticAreten lan-tebOr l i-yüveffiyehüm ücCırehüm
veyezidehüm min fadlih innehu gafurün şekOr ...
FAtır : 29 - 30
(Onlar ki, Kur'an-ı aziymi okumaya devam ve gereğince
aınel ederler 1 namaz kılarlar 1 kendilerhıe rızık olarak verdiklerimizden gizli veya açık başkalarını da doyurup, beslerler. İşte
onlar bu ta'atleriyle kesat bulınayacak, ardı arkası kesilmeyecek bir ticaret umabilirler. Allahu azim-üş-şan, onların ecirlerini tamam.iyle verdikten başka, fazl-ü keremiyle daha da artıracaktır. Allahu sübhanehu ve teaJ.a, onların günahlarını bağışlayıcı ve iyiliklerini kat kat karşılayıcıdır.)
- 558 -
Allahu teala'nın varlığına ve birliğine iyınan eden ve bu iymanları ile kalplerini ve kalıplarını nurlandıran, Habib-i Huda
ve şefi-i ruz-i ceza a'ni-bihi Ebel-Kasım Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimize gönül vererek, herşe.
yinden ziyade sevmekle iymanlarını kemale erdiren, ahiret ve
kıyamet gününe inanan ve o müthiş günde dünya hayatının hesabını vereceğine, zerre kadar hayır işlemişse o haynnın karşılığını ve zerre kadar şer işlemişse o kötülüğünün cezasını göre
ceğine sadakat ve samirniyetle iyınan eyleyen, Allahu teala'nın
rizasma talip, cennetine ragıp ve cemal-i la-yezaline aşık olan
Hak yolculan ...
Mü:minlere şifa ve rahmet, münkirlere cefa ve hasret, iyman edenlere ebedi saadet ve selamet, iyman etmeyeniere dün·
ya ve ahirette azap ve felaket, hükümlerine tabi olanlara ina·
yet ve hidayet, tabi olmayanlara zillet ve rezalet, emirlerine
uyanlara şeref ve izzet, uymayaniara reda'et ve dena'et yollarını ve kapılarını açıp gösteren, Hak ile batılı gerçek ile yalanı,
hayıda şerri, iyilikle kötülüğü en belirgin örneklerle aÇık se
çik bildiren, Rabbimiz tarafından Namus-u ·ekber Cibril-i emin
vasıtasiyle li-hikmetin yirmi üç yılda Hatem-ül-Enbiya aleyhi ve
alihi efdal-üt-tehaya efendimize indirilen düstur-u mükerremi·
miz Kur'an-ı azim-ül-bürhanda Fatır sure-i celilesinin 29 ve 30'
uncu ayet-i kerimelerinde, bizleri yoktan var eden, çıplak iken
giydiren, aç iken doyuran, muhtaç iken kayıran, cahil iken ilim
nuroyla nurlandıran, iyman ve islam ile şu'urlandıran, cennet
ve cemal ile sürurlandıran, biz aciz ve günahkar kullarına HiTAB-I KERAMET'le hitap buyurmak tenezzülünde bulunan,
bizleri zat-ı ülCıhiyyetine muhatap kılan Allahu zül-celal vel-cemal şöyle huyurmaktadır :
(Este'ıyzü billalı: İNNELLEZİYNE YETLCNE KİTABAL
LAHİ) - O mutlu ve kutlu kullarım ki, Kitab-ı · kerimim olan
ve ulum-u evveliyn vel-ahiriyni cami bulunan Kur'an-ı aziymi
okurlar, alıkamma tabi ve emirlerine muti olurlar, ilahi hükümlerimiz ve emirlerimiz gereğince hareket etmeğe çalışırlar, rizayı ilahiyye'mize nail ve mazhar olabilmek ümidiyle ibadet ve
- 559 -
ta'at etmeğe, hayırlı ve yararlı işler görrneğe alışırlar, her işle·
rinde ve her nefeslerinde kitabımızı kendilerine rehber edin
rneğe uğraşıdar ...
(VE EKAM·tlS-SALATE VE ENFEKU MiMMA REZAKNAHtlM SIRRAN VE ALANiYYETEN) - Evet, o mutlu ve kutlu kullanm ki, din-i mübiyni islamın direği, Rabib-i edibirnin
gözü nuru, mü'minlerin mi'racı, muhlislerin baş tacı, derdilerin
ilacı olan ve diğer bütün ibadetleri nefsinde toplayan namazla·
rını vaktinde, dosdoğru, tam bir huşfı ve hudfı içinde, erkanına dikkat ve riayet ederek kılarlar. Onlara, nzık olarak bahş ve
ihsan eylediğim ni'metlerle gizli veya açık başkalarını da doyururlar, açlan ve muhtaçları kayırırlar. Onlara emaneten verdiklerimle, emirlerime uyarak kullarıma ve bütün yarattıklarıma infak ederler.
(YERCUNE TİCARETEN LEN TEBÜR) - Emiderimize
uyarak yerine getirdikleri kulluk görevleri ve itaatlerinden dolayı, benden kesadı bulunmayan, ardı arkası kesilmeyen ecir isterler. Bu mutlu ve kutlu kullarımın, bu durum ve tutumlan
öyle yüce ve ulu bir ticarettir ki, asla kesadı olmaz. Sahibini
hiçbir suretle zarara ve ziyana uğratmaz. Böylesine bir ticaret
yapan, hiçbir zaman pişman olmaz ve mutlaka karşılığını görür.
(Lİ-YÜVEFFİYEHÜM ÜCiJREHtlM VE YEZİDEHÜM MiN
FADLİH) - Biz, azim-üş-şan, onların eciderini tamamiyle veri·
riz. Bu ticaretlerinin karını ve yararını yakın bir zamanda görürler. Onları, yalnız dünya hayatında ecirlendirmekle kalma·
yız ve kendilerine bu dünya sevabmdan başka ahirette de fazl-ı
ilahimizle gözlerin görmediği, kulakların işitmediği, insanların
hiçbir zaman akıllarına bile getiremerlikleri ve düşünemedi.lde�
ri ebedi ni'metler bahş ve ihsan ederiz.
(İNNEHiJ GAFURUN ŞEKÜR) - Emiderimize ve rizamıza uygun hareket eden o mutlu ve kutlu kullarımızın günahlan.
nı bağışlar, iyiliklerini kat kat karşılar ve onların kulluk ve itaatlerine karşı şekur oluruz.
- 560 -
Ey aşık-ı sadık! ..
Bu ayet-i celileye verebildiğimiz ma'na ve yapabildiğimiz yorum, denizlerden bir ka tre ve güneşten bir zerre gibidir.
Bu ayet-i kerimede bir çok esrar-ı ilahi ve sayısız iltifat-ı sübhani mevcuttur. Kıyamete kadar yazılsa veya anlatılsa, zamanlar tükenir, nefesler tükenir, fakat Allahu teala'nın ayetlerine
nihayet olmaz. Binaenaleyh, ma'nasının ve yorumunun bu kadarcık olduğunu iddia edenler, gökyüzünde gördükleri güneşin
börek tepsisi büyüklüğünde olduğunu zannedenler kadar kıt ve
kısır bilgili k.imselerdir. Netekim; Allahu azim-üş-şana ve Kur'
an-ı azim-ül-bürhana uzak olanlar da, gerçek ilimden uzaklaş·
mış bulunduklarından Kur'an-ı kerimi küçük görürler. Oysa,
onların gördükleri kendi küçüklükleri ve cahillikleridir.
Allahu teala'nın sonsuz kudret ve azametini düşününüzi
Bütün ka'inat ve mükevvenatı bir KÜN - OL emriyle yaratan ve bir emriyle de yoketmeğe kadir ve muktedir bulunan,
dilerse yine bir emriyle bütün bu yarattıklarının milyonlarca,
milyarlarca mislini yaratmağa da gücü yeten, gözle görünme·
yen mikroskopik bir höcre ile, görünen ve görünmeyen, bilinen
ve bilinmeyen bütün alemleri halk ve icat edebilecek olan Allahu teala'mn kudret ve azametini iyice düşündükten sonra,
varsa gözlerinizi kendinize çevirerek aczinizi, hiçliğinizi, zayıf·
lığınızı ve çelimsizliğini gözlerinizin önüne getiriniz. İşte o za�
man, Allahu teala'nın kudret ve azametini anlayacaksınız ve o
zevki tadacaksınız. Kur'an-ı aziymin, laalettayin bir kitap olmadığını, gerçekten Hak kelamı olduğunu, mislinin ve benzerinin asla ve kat'a vücuda getirilemeyeceğinin idrak ve şu'uruna varacaksınız.
Evet efendiler :
Pasifiklerden, atiantiklerden başlayarak büyük veya küçük
denizleri bir araya getirmek ve bunu bir kaç misli çoğaltmak
mümkün olsa ve elde olunan sıvı mürekkep olarak kullanılsa,
yeryüzünde ve gökyüzünde mevcut alemler kağıt olarak kullanılsa, bütün ağaçlar kalem olarak kullanılsa, ve bütün melekler, inşanlar ve cinler bir araya gelerek işbirliği yapsalar, Allahu teala'nın ayetlerine nihayet bulamaz ve aciz kalırlar :
- 561 -
Kul lev kllnel-bahrü midllden li-kelimllti Rabbiy Le-nefidel-bahrü kable en tenfeda
kelimatü Rabbiy ve lev ci 'nll bimisl ihi mededll ...
EI-Kehf : 1 09
(De ki : Rabbim celle şanenin Uim ve hikmetine ait sözle· rini yazmak için, bütün denizierin suyu mürekkep olsa, yardım
cı olarak bir misli daha ilave edUse, herhalde Rabbimin sözleri
bitmeden, denizler tükenirdi.)
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri açıkça beyan buyuruyor :
Ey Ekrrrel-ir-rüsul! .. Beni tanıyan ve bana iyman eden kul·
larıma tebliğ et ve deki : (Rabbimin kelamını ve o ilahi kela
mm ma'nalarını ve hikmetlerini yazahilrnek için, bütün denizler mürekkep olsa ve ona bir o kadar daha ilave olunsa, Rabbimin sözleri nihayet bulmadan, mürekkebiniz tükenirdi. Zira,
denizler belirli ve kısıtlıdır. Allahu teala'nın sözlerine ise niha
yet yoktur.)
Bu ayet-i celilenin ma'na, ehemmiyet ve faziletini her kul
ancak ilmi, iradesi, kudreti ve nasibi kadar aniayabilir ve çözümleyebilir. Karşıdan bakınakla suların tükenmediği, nefes
alıp vermekle havanın eksilmediği gibi, her kul nasibi kadar
Kur'an-ı aziynıden alacağını alır. Fakat, aldığı ve anladığı kadarıyla kelimetullah nihayete ermez. Onun içindir ki bin ciltlik, beşyüz ciltlik tefsi:ı;ler yapılmıştır, ki bu tefsirler İspanya'
da yaşayan müslümanlar tarafından yapılmış ve kafirler tarafından hepsi yakılmıştır. Otuz veya on beş ciltlik tefsirlerin
müfessirleri de, nasipleri kadar Kur'an-ı kerimden anladıklannı yazabilmişlerdir.
Bu sebeple, biz de bu ayet-i celileye nasibimiz miktarı anlayabildiğimiz kadar ma'na verrneğe ve yorum yapınağa çalışEnvllr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 36
- 562 -
tık ve onun için de buna güneşten bir zerre ve denizden bir katre tabirini kullandık. Allahu teala, ciimlemize alıkarnı ile amil
olmayı ve ihlas ile yapmayı nasip ve müyesser eylesin.
Bir zamanlar, Karadeniz ve Akdeniz müslümanların birer
havuzu gibi idi. İspanya, müslümanların ellerinde bulunuyordu. İspanya müslümanları, ilim ve medeniyyette çok ileri bir
seviyyeye ulaşmışlardı. Denilebilir ki, bugünkü Avrupa medeniyyeti, İspanya'daki müslümanlardan feyiz ve ilham almıştır.
Fütuhat devri olan o çağlarda, müslümanlar Allah'ın kitabını
okur ve her işlerini ona uydurur, Kitabullah'ı kendilerine rehber edinirlerdi. Allahu teala da her işlerinde onlara tevfikini
refik eder, başarılarını artırırdı. Daha açık bir deyimle, dünya
hayatında Kur'an-ı kerim ile amil olmalarının mükafatını, Mevlayı müte'al onlara kat kat ihsan buyuruyordu. Sonradan, Kur'
an-ı aziymi bıraktılar, nefis ve hevalarına uydular ve sonunda
da belalarını buldular. Hezimetleri de o nisbette acı oldu. Merhaınetsiz kafirler, Balkan harbinde Türk müslümanlara reva
gördükleri zulmün daha ağırını İspanya müslümaniarına tatbik
ettiler, korkunç katl-i-amlarla bütün müslümanları kadın, erkek, genç, yaşlı, hasta, sağlam, sakat veya çocuk demeden kılıçtan geçirdiler, birer ilim hazinesi olan kitaplarını ve kitaplıklarını baştan aşağı yaktılar, aralarında canlarını kurtarmak
için hristiyanlığı kabul edenleri dahi öldürdüler. Müslümanların yaptırdıkları bütün ma'bedleri, islam eserlerini yıktılar, Elhamra sarayı hariç olmak üzere hepsini hak ile yeksan ettiler.
7 ı ı yılında, bir avuç islam mücahidi tarafından fe thedilen İspanya'da kurulan müslüman hakimiyeti 103 ı yılından sonra ön·
ce Emevi saltanatının ve 1491 yılınd:ı da bütün müslümanların
inkırazı ile sonuçlanmış ve 780 senelik koca bir medeniyet yok
olup gitmiştir. Küçücük bir misal olarak arzedelim ki, muhtelif islam ülkelerinden getirilen ilim ve san'at adamları vasıtasiyle edebiyatta, musiki ve güzel san'atlarda kaydedilen terakkiler bir yana, 822 - 857 tarihleri arasında saltanat süren ikinci
Abdurrahman, mükemmel bir posta teşkilatı kurmuştur ki,
böyle bir teşkilat Fransa' da kendisinden ancak beşyüz sene
sonra kurulabilmiştir.
- 563 -
Fakat, ne yazık ki kendisini takiben tahta çıkan halefieri
zamanında karışıklıklar ve kargaşalıklar başgöstermiş, Müvellidiyn denilen İspanyol dönmeleri ile Herberi'ler ve Araplar arasındaki iktidar mücadelesi İspanya'nın kuzey ve kuzey batısındaki Hristiyanların fırsatı ganimet bilerek ayaklanmaları ülkede rahat ve huzur bırakmamıştır. Bundan sonra isyanlar isyanları, fesatlar fesatları takibetmiş ve neticede o koca medeniyet yeryüzünden silinip gitmiştir.
Bu olayları masal gibi, efsane gibi dinlemeyelim. Onların
başlarına gelenler, bizim de başımıza gelmez zannetmeyelim.
Eğer; dinimize, dilimize, gelenek ve görenekierimize sahip olmazsak, eğer TEVHİD'i bozarsak, milli birlik ve beraberliği yıkarsak, korkulur ki bizim de başımıza aynı akibet gelecektir.
Tarihi okumalı ve ondan ibret almalıdır. Mazisini bilmeyen, halini değerlendiremez ve istikbalini güvenlik altına alamaz. Onun için tarihe bakmalı ve istikbali tayin etmelidir. Son
pişmanlık, hiç kimseye yarar sağlayamamıştır. Çalışmalı, hem
de çok çalışmalıyız. ilim ve irfan sahibi olmalı, dinimize, milletimize ve yurdumuza hayırlı ve faydalı hizmetlerde bulunmak
için birbirimizle yarışmalıyız. Böyle yapmaz ve birbirimizle uğraşırsak, birbirimizin kuyusunu kazınağa çalışırsak, dinimize,
milletimize ve yurdumuza ihanet etmiş oluruz. Vatana ve millete ihanet ise, bu dünyada işlenebilecek suçların en rezili, en
bayağısı ve en zelilidir .
.
Çocuklarımızı okutalım, yüksek tahsil yaptıralım, birer
meslek ve san'at sahibi olmalarına yardım edelim. Fakat, herşeyden önce onlara Allah ve peygamber sevgi ve saygısını, din
sevgisini, millet sevgisini öğretelim. Küçük yaşlardan itibaren
körpe dimağlarına fitne ve fesat tohumları ekmeyelim. Dinsiz
insan olmaz, dinsiz cemiyet yaşamaz, dinsiz millet payidar olamaz. İslamiyyet ilmi, fazileti, üstün yüksek ahlakı, bütün yaratılanlara sevgi ve şefkati, çalışmayı, ilerlemeyi emreder. Körü körüne din düşmanlığı, şeri'at aleyhtarlığı bize hiçbir şey
kazandırmamış, üstelik pek çok şeyler kaybettirmiştir. Aklımızı başımıza devşirelim, adam olalım, kamil insan olalım, müte-
- 564 -
kamil müslüman olalım. Allahu teala, bize cennet gibi bir vatan
b alış ve ihsan etmiştir. Aşağılık duygularımızdan kurtulalım,
birbirimize sarılalım, birbirimizi tanıyalım ve tamamlayalım.
Topumuzu, tüfeğimizi, silahımızı, uçağımızı, zırhlımızı, fabrikamızı, motörümüzü, ağır sanayiimizi kendimiz yapalım. Merde, namerde muhtaç olmayalım. Düşmanianınıza el açmayalım.
Bundan önceki derslerimizden birisinde belirtmiştik, milletierin kıyametleri hürriyet ve istiklallerinden mahrum kalmaları,
düşman çizmesi ve düşman kırhacı altında inim inim inlemesidir. Bir yere misafir gidiyoruz da, en lüks otellerde bir kaç gün
içinde tedirgin olmaya başlıyoruz ve kendi yuvamızı hasretle
arıyoruz. Allah korusun, eğer yok edilmez isek, bu aziz yurttan
kovulmak ve ayrılmak zorunda kalırsak, nerelere gider ve kim·
lerin yanına sığınırız? Sığınabilsek bile rahat edebilir miyiz?
Yerinden ve yurdundan ayrı düşmek, en büyük musibet ve en
korkunç zillettir. İyi bilelim ki, şeklen ve zahiren dost gibi görünenler de dahil olmak üzere yabancıların gözleri bu cennet
vatandadır. Altmış yıl önce, Batı'lı devletlerin sevgili Anadolu'
muzu aralarında nasıl bölüştüklerini gözlerimizle gördük. Müslüman Türk halkına karşı işledikleri vahşet ve cinayetlere şahit olduk.
Hemen söylemeliyim ki, fakiri pür-taksirin hiç kimse ile
bir alacağı vereceği yoktur. Kendimden gayrı hiç kimsenin aleyhinde bulunmaktan korkar ve çekinirim. Binaenaleyh, maksadım siyaset değil, hakikattir. Biz, yarım asır önce başımıza gelenleri, kahraman babalarımızın ve ağabeylerimizin nelere katlandıklarını, kendilerinden kat kat üstün, en modern silah ve
teçhizada donatılmış işgalcileri yurdun harim-i ismetinden kovmak uğrunda ne büyük fedakarlıklar yaptıklarını tamamiyle
unutmuş görünüyoruz. Çektiğimiz sıkıntıları, meşakkat ve musibetleri mübarek ağızlarından dinleyebileceğimiz kahraman
gazilerden -Lehül-hamd- yaşayanlar vardır. Onun için, bu çekişmelerden, bu tenbellikten, bu gaflet ve cehaletten silkinip
kurtulalım, diyoruz. Ma'azallah, bu uyuşukluğumuzdan faydalanarak dost veya düşman hüviyetinde yurdumuzu istilaya hazırlananlan, bizi bölüp parçalamağa çalışanları, tekrar sürüp
- 565 -
çıkarabilir miyiz? Bilmem ama, çıkarsak bile çok kan döker ve
çok şeyler kaybederiz. Ne ırz kalır, ne iffet! .. Ne mal kalır ve
can! .. Ne koltuk kalır, ne iktidar! .. Ne namus kalır, ne mukaddesat! ..
Gidişimiz gidiş değildir. Bilerek veya bilmeyerek vatana
ihanet, hiç şüphe yok ki dine ve o dinin sahibi olan Allah ve Resulüne ihanettir. Allah ve Resulüne ihanet edenler ise, bugüne
kadar yeryüzünde tutunamamış ve yok olup gitmiştir. Bir takım Allah'sızların ve dinsizlerin yeryüzünde söz sahibi olmalarına aldanmayınız. Eğer, bizler Hakka hakkıyle kul olur, kulluk görevlerimizi tam ve eksiksiz yerine getirirsek, Kur'an-ı
aziymin yalnız Hafız efendilerin ağzından dinlemek için değil,
amel etmek için gönderildiğini fark ve temyiz edersek, o Allah'
sızlar, o ·dinsizler yeryüzünde bannamazlar, kısa zamanda kahrolur ve giderler. Bundan önceki dersimizde Fira'unun İsrail
oğullarına yaptığı zulüm ve kötülüklerden bahsederken, İsrail
oğullarının da Allahu teala'ya asi olmak, gönderdiği peygamberleri yalanlamakla kalmayarak katietmek cür'etinde bulundukları için bu cezaya müstehak olduklarını belirtrneğe çalışmıştım. Biz de Allah1,1 teala'ya hakkıyle kul ve Resulüne layık
bir ümmet olursak, Mevla o zalimlerin zulümlerinden bizi de
bütün dünyayı da kısa zamanda halas edecektir.
Bunun da, biricik şartı ve çaresi Kitabullah_'a sıkı sıkı sarılmak, Kur'an ahlakıyle ahlaklanmak, onun YAP dediklerini
seve seve ve cana minnet bilerek yapmak, YAPMA dediklerinden de salgın hastalıktan, canavardan kaçar gibi kaçmak ve sakınmaktır.
Doğrudan doğruya Kur'andan alıp Uhamı,
Asrın idrakine söyletmehylz islamı! o o
Başka yol yoktur, bu hastalığın başka ilacı mevcut değildir. Sekiz asra yakın müslümanların elinde bulunan İspanya,
altı asra yakın Osmanlı devletinin hakimiyyetinde bulunan topraklar, on üç asra yakın müslümanların idaresi altında bulunan
- 566 -
Kudüs şehri ve Kur'an-ı aziymde adı geçen üç mescitten birisi
olan Mescid-i Aksa, bugün müslüman cemaatlerinin esir muamelesi gördükleri diğer ülkeler hep bu yüzden kaybedilmiş;
Kur'ana, islama, dine, iymana sırt çevirmek yüzünden hemen
bütün islam ülkeleri geri kalmış, müslümanlar kafirlerin ve Allah'sızların zebunu olmuşlardır. Çünkü, Allah'ın kitabını oku·
mam1şız, okusak bile anlamamışız, aniasak bile amil olmamışız. Okumadığımız, anlamadığımız ve amil almadığımız için
de, dünya hırsına kapılmış, küçücük menfaatler karşılığında
yalnız islama değil, topyekun müslüman toplumuna, kendi dindaşlarımıza ihanet gibi ağır suç ve vebal altına girmişiz, ırzımız, iffetimiz, malımız, canımız kafirlerin elinde oyuncak olmuş , ma'neviyyat ve mukaddesatımiz çiğnenmiş, benliğimiz ve
kimliğimiz unutturulmuş, gayret ve hamiyyet duygularımız
uyuşturulmuş, yabancılara avuç açmaktan utanmaz, başkalarından yardım dilenmekten haya etmez, tenbel, miskin, atıl
ve batıl kalmışız. Sömürgeciler ve sömürücüler bir kuru dilim ekmek atacak diye kuyruğa girerken, o zalimler tabii servetlerimizi, milli kaynaklarımızı kendi çıkarları istikametinde
rahat rahat kullanmışlar, sırtımızdan para kazanıp refaha kavuşmuşlardır.
İnsanın söylerneğe dili varmıyor ama, bunun sebebi nedir
bilir misiniz ? Bir çok islam ülkelerini idare edenler, Allah u teala'ya kul olmayı unutmuşlar, falanca krala, filanca başkana
kul olmuşlar, hasis menfaatler karşılığında yabancı şirketlerle
ortaklıklar kurmuşlar ve sonunda hem kendileri sefil ve rezil
düşmüşler, hem de milletlerini berbat ve perişan hallere düşürmüşlerdir. Düşünememişler, kendilerinden önce gelip geçen kavimlerden ve milletlerden i b ret alamamışlardır. Hristiyan alemi . ac kurtlar gibi müslüman Afrika'ya saldırmış, İngiliz, Fransız, İ talyan, İspanyol, Portekiz, Hollanda, Belçika ve daha adlarını sayamayacağımiZ bir çok mÜstevli devletler musallat olmuşlar, ellerinde birer haç bulunan misyoner papazların öncülüğünde o verimli kıt'anın tabii servetlerini aralarında bölüşmüşler, saf ve ma'sum Afdka halkının sülük gibi kanını emdikten başka, inim inim inletmişlerdir,
·
- 567 -
Medeniyet ve kültürü Avrupa kıt'asına götürenler ise müslümanlardır. Avrupa'lılar, kendilerine müslümanlardan kalan
bu medeniyet ve kültür mirasını kendilerine göre temessül etmişler ve karşılık olarak müslüman Afrika'ya vahşet, cinayet ve
sefalet götürmüşlerdir. Aradaki fark budur. İslamın Avrupa'ya
yayılmasından ve yaygınlaşmasından telaş ve helecana kapılan
kilisenin önderliğinde kurulan ve yürütülen gizli faaliyetler, ne
yazık ki meyvelerini vermiş, İspanya'da kurulan Endülüs - Müslüman medeniyetini, kurucuları ile birlikte mahvetmişlerdir.
İbret verici bir misal olduğu için belirtmek isterim :
Müslümanların İspanya' daki son başkentleri Granada şehriydi. Kral Ferdinand, kiliseden ve diğer Avrupa ülkelerinden
aldığı maddi ve ma'nevl destekle Granada'yı şiddetle tazyik ediyordu. Kuşatma uzamış ve daha da şiddetlenmişti. Bu sırada
Granada emiri Ebu-Abdullah Sagir'in emriyle toplanan harp
meclisinde, Allah'ın kitabına sırt çevirmiş, din ve millet düşmanı hainler de bulunuyordu. Haramla biriktirdikleri servetlerinin ellerinden çıkmasından gayrı hiçbir kayguları bulunmayan
bu zalimler, düşmanla anlaşmayı ve ülkeyi terketmeyi öneriyorlardı. Bu vicdan ve ahlak yoksulları, kendi dindaşlarına ihanetten zerre kadar çekinmeyen bu alçaklar ve yabancı uşakları, ahiret ve kıyamete inanmadıkları için, o toprakları fethetmek için Allah yolunda seve seve canlarını veren şehitlerin, güle güle kanlarını döken gazilerin yüzlerine mahşerde ne cesaretle bakabileceklerini düşünmüyorlar, ancak kendi çıkarlarını korumak, nefislerinin arzusunu yerine getirmekten başka
bir şey yapmıyorlardı. Onların kor dalası karıniarına bir şeyler girsin, zevk ve şehvetleri yerine gelsin de ne olursa olsundu . .
Evet, Allah'tan korkmayandan, Peygambere İyınan etme·
yenden, Kur'ana uymayandan, din ve milletine sadakat göstermeyenden başka ne beklenebilirdi? Bunlar, üstelik dindar gibi
görünüyorlar ve işledikleri bütün fuhşiyyatı, kötülükleri din
narnma yapıyor tavrını takınıyorlardı. Zira, menfaatleri böyle
gerektiriyordu.
- 568 -
Bu harp meclisinde bulunan hamiyyetli kumandanlardan
Musa bin Gazzam bu hainlere, bu din ve devlet düşmanlarına,
gayet mü'essir ve veciz bir hitabede bulunmuştu. Ne var ki, bu
kabil konuşmalarda ayet ve hadis okumanın tesiri, ancak iymana istidadı olanlar içindir. Oysa, gözlerini dünya hırs ve
menfaatleri karartmış kimseler için ne söylenilse, ne kadar
ayet-i kerime ve Hadis-i şerif okunsa, asla kar etmez ve onlar
hak ve hakikate yönelemezler. Hatta, bu ayet-i kerimeleri iki
cihan serveri, ins-ü cin peygamberi dahi okusa, bu gibilere hiçbir tesiri olmaz ve onlar doğru yola gelemezler.
Derslerimizde sık sık tekrarlıyoruz : Bir kimseye, hırs ve
tamalı arız olunca onda ibret ve haya kalmaz. Bir insanda ya
akıl vardır veya kibir, ya haya vardır veya hased ve tamah ...
Akıl ve haya bulunan başlarda mutlaka iyman vardır, iymanlı
başın kalbinde merhamet bulunur. Merhametsiz kalpler hased
ve tamalı yuvası, şeytan evi haline gelir ve artık ondan her tür•
lü kötülük beklenir. Bu gibiler için Allah, peygamber, din. iymnn, insan sevgisi söz konusu bile değildir. O yalnız. üç günlük hayatını dilediği gibi tüketmeyi ve bunu sağlamak için de
şahsi menfaatlerini koruyup kollamayı düşünür, ölümü, ahireti, kıyameti, mahşeri, hesabı, azabı aklına bile getirmez. Böylelerini cennetle müjdelesen de ne çıkar? Cehennem ile korkutsan ne anlar? Merhamet duyguları körleşmiş, hamiyyet hissi sağırlaşmış , bütün insani hasletleri törpülenmiştir. Kişisel çıkar·
ları uğrunda gerekirse, bütün insanlığı dahi feda etmekten çekinmez. Vatan elden gitmiş, millet esir ve perişan olmuş, onun
urourunda bile değildir. Ne giderse gitsin, kim ölürse ölsün, tek
onun menfaatlerine dokunulmasın ...
Ehl-i irfan, insanı helak eden beş zehir vardır, demişlerdir.
Bu beş zehir, yalnız dünyada zehiriernekle kalmaz, ahiret hayatında da elim bir azaba sürükler. Bu beş zehirle helak olanların sayıları pek çoktur. Çevrenize, dikkat ve ibretle bakarsanız, kimlerin bunlarla zehirlenmiş olduklarını hemen farkedersiniz. Şimdi, bu beş korkunç zehirin neler olduklarını birer birer sayayım ve aklım erdiği kadar bunların ilaçlarını da salık
vereyim :
- 569 -
1) DÜNYA SEVGİSİ'dir. (Panzehiri KANAAT'tir. Dünya
sevgisi zehiriyle zehirlerienler, kanaat Hacını kullanır·
larsa iyileşir ve sağlıkianna kavuşurlar. Aksi halde, de·
belene debelene geberip gitmeleri muhakkak ve mukad·
derdir.)
2) MAL SEVGİSİ'dir. (Panzehiri TEVEKKÜL ve TESLİ·
MİYYET'tir. Mal sevgisiyle zehirlenenler, tevekkül ve
teslimiyyet Hacını kullanırlarsa, malın gerçek sahibinin
Allah u teala ve tekaddes hazretleri olduğunu anlarlar,
o mala gönül vermez ve bel bağlamazlar, ellerindeki
malı gerekli yerlerde kullanırlar, zekatlarını ve sadaka·
larını verirler, muhtaçlara yardım ederler. Aksi halde,
dünya sevgisiyle zehirlenenler gibi geberir giderler,
mallan helal ise hesabını verirler, haram ise azabını görürler.)
3) DÜNYA KELAMI'dır. (Panzehiri, boş ve faydasız, değersiz ve anlamsız sözleri terketmek, dilini tutmak ve
lisanını zikrullah ile, daima doğru ve gerçek söylemekle, hakkı ve sabrı tavsiye ve talim etmekle, Allah ve Resiılüne, Hak yoluna çağırınakla elde edilir.)
4) ÖMÜR'dür. (Ömürlerini zevk ve sefahatle, günah, isyan
ve kötülüklerle geçirenler, bu korkunç zehirle dünya
hayatında zarar ve ziyanla, ahirette de ebedi hüsranla
karşılaşmaktan kurtulamazlar. Bunun da panzehiri v�
ilacı, kulluğunu bilmek, kulluk makamında daim ve ka·
im olmak, ömrünü ibadet ve ta'atle, hayır ve hasenatla, şahsına, ailesine, milletine yararlı hizmetlerde bu·
lunmakla geçirmek ve gençliğinden itibaren Hakka kullukla kocalmaktır.)
S) DÜNYA GÜNLERİ'dir. (Günlerini, hiçbir işe yaramayan boş, faydasız ve anlamsız işlerle ve eğlencelerle geçirenler, ömür sermayelerini havaya verenler, ahiretin
tarlası mahiyyetinde olan dünyada hayır ve iyilik to·
humları ekerek sonradan bol mahsuller alacaklarını
düşünmeyenler, nereden gelip nereye gittiklerini, ne-
- 570 -
den yaratıldıklarını, asıl görevlerinin neler olduğunu
fark ve temyiz edemeyenler, takvim yaprağı gibi birer
birer koparıp attıkları günlerini isyanlarla, kötülükler·
le, günahlada boşuna harcayanlar için gelip geçen, hergün elbette öldürücü bir zehri yudumla içmiş gibi olurlar. Bunun da panzehiri ve ilacı; Allahu teala'ya ve Resul-ü mücteba'ya inanmak, gönül vermek ve iyman etmek, dünya hayatının gelip geçici olduğunu düşünerek
her gününü kulluk ve ibadetle değerlendirmek, namaz,
larını vaktinde, erkan ve adabına uyarak tam ve eksik
siz kılmak, oruç tutmak, zikrullah ile meşgul olarak işi
ni görmek, özüyle, gözüyle, sözüyle doğru olmak, elinden ve dilinden hiç kimseye zarar vermemektir.)
Bu elem yurdu deni dünyanın,
Derdine, mihnetine gayet yok;
Bir çürük diş gibi bence bu can,
Çıkmadan sahibine rahat yok! ..
Allah korkusu, Allah ve peygamber sevgisi ile, ölüm ve öte
si, karanlık kabir, sual, mahşer, hesap, azap korkusu ile ağla
mayan gözler; kişinin kalbinin taştan daha katı olmasındandır.
Kalbin katılığı da, günahların çokluğundan ileri gelir. Çok günah işlernek ise, ölümün unutulmasından olur. Ölümü unutmak, tul-ü emeldendir. Tul-ü emel ise, dünyayı gereğinden faz·
la sevmekten, ona meyil ve aşırı muhabbet etmekten doğar.
Böylesine aşırı bir muhabbet bütün suçların ve hataların başı
ve başlangıcıdır.
Evet, iddia ve israr ediyorum: Dünya muhabbeti, bütün kö
tü ve çirkin ahlakların başıdır. Hırs, tamah, hased, kibir, zulüm, isyan ve tuğyan aşırı dünya muhabbetinin mahsulleridir.
Bunlar, dünyayı sevenlere hoş gibi görünseler bile, aslında mih·
net, meşakkat, kaygu ve tasadan başka bir şey değildir. Dünyaya düşkün olanlar, hiçbir şeyden zevk almazlar, huzur bulmazlar, rahat etmezler. Günleri para saymak, ömürleri mal ve para
biriktirmekle geçer. Bu uğurcia bir çok rezaletlere, aşağılıkla-
- 57 1 -
ra, bayağılıklara katlanırlar. Ellerine fırsat geçerse, o mal ve
paralarma güvenip dayanarak zulmetmekten çekinmezler, kötülük ve haksızlıklardan sakınmazlar, başta şeref ve haysiyetle
ri olmak üzere gerekirse herşeylerini bu yolda feda etmekten
kaçınmazlar. Fakat, gün gelir va'deleri dolar, ecel yakalarma
yapışır, zillet ve mezelletle topladıkları o mal ve paraları yiyemeden, kısmet olursa sekiz arşın beze sarılırlar ve en yakınları
tarafından götürülüp bir çukura atılırlar. Üzerlerine titredikleri malları, mülkleri, paraları ve servetleri başkalarına kalır,
karılarını başkaları alır, oğulları ve kızları zevk ve sefahate dalar, mirasyedi ho vardalı ğı ile etrafa dehşet salar, kendisi de ahirette ter döküp bocalar. Kazandığı helal ise hesabı, haram ise
azabı vardır, kabir denilen çukur gayet dardır ve o dünya düşkününün kıyamete kadar işi gücü ah-ü zardır. Bu hal, kıyamete
kadar böylece sürüp gider, ibret almaktan nasipleri olanlar da
onların bu hallerini dikkat ve hayretle seyreder.
Granada' daki harp meclisinden sözü nerelere getirdik, ba
�ışlayınız! .. İnsan, bazı gafillerin hallerini anlatırken, çoğu zaman ne diyeceğini şaşırıyor. Fakat, Granada harp meclisinde
konuşan Musa bin Gazzan, dünyaları için ahiretlerini, dini ve
milli haysiyetlerini feda eden o iki yüzlülere, kişisel çıkarları
için İspanya kralından aman dilerneğe kadar alçalan o hayasız·
lara şöyle haykırıyordu :
- Ey kraldan aman dilemeği öneren gayretsizler! ..
Haram olarak biriktirdiğiniz mallarınızı koruyabilmek için
kraldan aman dilernekle selam et bulacağınızı mı sanıyorsunuz?
Düşünmüyor musunuz ki, bu teklifiniz bunca Ümmet-i Muhammed'in helak olmalarına razı olmak demektir. Allahu teala bilir, ama bu re'yiniz gayet kötü bir re'ydir ve gayet kötü sonuçlar verir. Başka delile ne hacet? Bizden önce bu kralın hakimiyyeti altında bulunan müslüman kardeşlerimizin halleri ve
akibetleri kafi değil midir? İspanyolların, aleyhimizdeki düş·
manlıkları, intikam duyguları Granada'yı almakla yatışır mı sanıyorsunuz? Onlar, bir kerre TEVHİD'imizi bozarlar, birlik ve
beraberliğimize son verirler ve bizi dağıtıp parçalarlarsa, bü-
- 572 -
tün yurdumuzu elimizden kolaylıkla ve rahatlıkla alacakların1
biliyorlar. O zaman görürsünüz başımıza ne ateşler yağdıracaklarını? Bugün, Granada hükumetinde üç milyon müslüman var·
ken, bu islam hükumetini mahvederek İspanyollara teslim olmak, onların esiri haline gelmek zilletine neden düşelim? B izle·
re vacibolan, son nefesimize, son damla kanımıza ve son eri·
mize kadar Allah ve peygamber rizasıyçün, vatan ve millet uğrunda çarpışmaktır. Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, maz·
lum kullarının her zaman ve her yerde yardımına yetişmiş, nusretini ve inayetini hiçbir zaman esirgememiştir. Namus ve haysiyetimizle şan ve şerefler içinde ölmek, namus ve haysiyetten
mahrum, şerefsiz bir hayat sürmekten daha hayırlı ve üstündür. Sürünerek yaşamaktansa, ölmek evladır. Düşman kalın ve
çizmesi altında esir olmaktansa, hür ve müstakil yaşamak uğrunda bin canım olsa, hepsini feda etmekten asla çekinmem, diyordu.
insanlığı parnal eden alçaklı�ı yık, ez! ..
Billah yaşamak yerde sürüklenmeğe değmez ...
Fakat, ne hazindir ki İspanya kralının neşrettiği yalan va'
adler ve özellikle halkın iyman zayıflığı ve hamiyyetsizliği
ve dünya hayatına aşırı muhabbetlerinden ileri gelen vatan hainliği, Musa bin Gazzam'ın re'yi ve teklifi hilafına onlara dünya ve ahirette düşecekleri zilleti unutturdu ve maalesef şehrin
kral Ferdinand'a teslimine karar verdiler.
Granada teslim edildi ve Perdinand her bakımdan muradına erdi . Şehrin teslimine karar verenler, düşmanlarından öylesine hakaret ve zulümler gördüler ki, bu esirliği tatmaktansa Musa bin Gazzam'ın söylediği gibi son damla kanlarını akıtıncaya kadar çarpışarak ölmediklerine pişman oldular ama
neye yarar? Olan olmuş ve düşman başkentlerine girmişti. Esaretin, hakaretin, zulüm ve binbir felaketin tadını tadan halk,
Granada'yı İspanyollara teslime razı olan ileri gelenleri alçaklık, korkaklık ve hainlikle suçluyordu. Ama, asıl hüner esir olmadan ölmesini bilmekti. Onlar dünya hayat ve menfaati için
- 573 -
ölümü göze alamamışlar ve elbette esirliğin, zulmün ve her
türlü kötülüğün tadını gayet acı bir şekilde tatmışlardı, ömürleri boyunca da tatmak zorunda idiler.
Musa Bin Gazzam, bütün bu felaketlerden sonra, etrafında toplanan, Allahu teala'ya ve Resul-ü mücteba'ya sözde inanıp -iyman etmiş, gönül vermiş, ölümü ve ahirtti düşünen sözde hamiyyetli müslümanlara şöyle hitabediyordu :
- Ey gayretli müslümanlar! ..
Allahu teala'ya iyman eden ve Kitabullah'ı kendilerine
_ rehber edinen aziz mü'minler! Ağlayıp sızlamak, yanıp yakınmak kadınlarla çocuklara yakışır. Ağlamayı bırakın, gözyaşı
yerine son damlasına kadar kanlarımızı dökelim. İymanımızın
gerektirdiği mertliğimizi, yiğitliğimizi gösterelim. Dinimiz, milletmiz ve vatanımız uğrunda canlarımızı feda ederek daha önce bize bu toprakları armağan eden kahraman atalarımızdan
şehitlerin arasına, gazilerio sırasına girelim. Böyle şerefli bir
ölüm, rahat döşeğinde çevresinde gözyaşı dökenler arasında
can vermekten bin kat hayırlıdır. Düşmanın alıdinde ve va'dinde sadık kalacağını sananlar varsa, iyi bilsinler ki, aldanıyorlar.
Onların, bizim kanlarımızı dökrneğe nasıl susamış olduklarını,
bugüne kadar olup bitenlerden sezinleyememek büyük bir hata
ve gaflet olur. Böyle aciz ve zelil bekleşerek uğrayacağımız zulüm ve hakaretten ise, çoğumuzun korktuğumuz ölüm daha hafif kalır. Malları ve mülkleri ellerinden gitmemesi için, namus
ve şereflerini feda edenler, dinlerini, iymanlarını ve Kur'anlarını terkedenler, iyi bilmelidirler ki, bu korkaklıklarının ve iymansızlıklarının cezasını çekmekte gecikmeyecekler, üzerlerine titredikleri malları ve mülkleri düşman tarafından yağma edilecek,
gözlerinin önünde kadınlarının ve kızlarının ırz ve iffetlerine
göz dikilecek, bu faciaları görmemek için ölmeği göze alamayanlar, karılarını ve kızlarını düşman askerlerinin kucağında
onlara şarap kadehi sunarken görecekler ve çok pişman olacaklardır ama, korkarım o zaman iş işten geçmiş olacaktır.
Gelin ey müslüman kardeşlerim, Allah u teala' dan nusret
ve inayetini ni yaz ederek Afrika' daki islam meliklerinden yardım isteyelim. Yardım gelsin veya gelmesin, o zamana kadar el-
- 574 -
birliği, gönül birliği ederek gücümüz yettiği kadar vatanımızı
ve mukaddesatımızı müdafaa edelim. Ben, şahsen bu alçaklıktan kendimi kurtarmanın yolunu bilirim. Fakat, ümmet-i Muhammed'e acının, diyordu.
Musa bin Gazzam'ın bu hitabesine hiç kimse cevap verememişti. Bütün gayreti boşunaydı. Bu hamiyyetsiz insanların,
düşman ayağı altında çiğnenmesi gerekiyordu. Hak yolunda ölmesini bilemeyenlerin, yaşamaya da hakları olamazdı. Netekim, öyle de oldu ...
Göğüsü İyınan ile dolu yiğit ve kahraman Musa bin Gazzam (Allah ona rahmet etsin) bu toplulukta da kendisine refik-i
şefik bulamayınca tek başına bir bölük zırhlı İspanyol askeriyle savaştı. Bir çok kafirin canını cehenneme yolladı, sonra kendisi de yaralanarak atından düştü. Fakat düşmanlarının eline
geçmemek, onların hakaret ve zulümlerine ma'ruz kalmamak
için dizleri üstünde sürünerek kendisini yüksek bir tepeden
denize attı ve şehitlik rütbesine ulaştı. Rabbim, gerek ona ve
gerekse onun gibi din, millet ve mukaddesatları uğrunda seve
seve canlarını feda eden kahramaniani garka-i garik rahmet eylesin.
Şehir, tamamiyle düşmanların ellerine geçti ve o kahpeler hiçbir din ve mezhebe, hiçbir insani ölçü ve meşrebe sığmayan kötülüklere başladılar, ahiderini tamamen unuttular, anlaşmaları umursamayarak ne kadar mescit varsa ya yıktılar veya kiliseye çevirdiler. O muhteşem Elhamra sarayına haçlı bayrak çekildi. Yüzlerce müslüman kadın ve kızları, Avrupa krallarına hediye olarak gönderildi. Yüzbinlerce müslüman, zulüm
ve hakaretlerle inim inim inletilerek öldürül9-ü, binlerce yuva
söndürüldü. Yüzbinlerce mu'tena ve mil'teher islam eserleri,
emsalsiz kitaplar ve bu arada bin cilt ve beşyüz cilt olarak yazılmış tefsirler üzerlerine zift dökülerek tamamiyle yakıldı, edebiyata, musikiye ve güzel san'atlara ait en küçük bir örnek bırakılmaksızın islam san'atına ait ne varsa, hepsi yok edildi.
Zulüm ve vahşet o kadar ileri götürüldü ki, Granada halkına abdest almasını unutturmak için el ve -yüz yıkamaları bile
yasaklandı. Müslümanların kıyafetleri ve yazıları değiştirildi.
- 575 -.
Aralarında, can korkusuyla hristiyanlığı kabul edenler bile,
vaftiz edildikten sonra : (Artık ruhun arınıp paklan dı. .. ) deni·
lerek ateşte yakıldılar.
Granada' da müslüman halka reva görülen zulümlerin aynı, bir önceki dersimizde açıkladığımız gibi Balkanlar'da müslüman Türk'lere de uygulanmış ve daha sonra Yunan'lıların
Anadolu'muzu işgale cür' etlerinde de bütün bu zulüm ve hakaretler tekrarlanmıştır. Kundaktaki ma' s um Türk çocuklarının
top gibi havaya fırlatılarak süngü ile karşılandıklarını, gebe kadınların karınlarının yarıldığını, yaşlıların cami-i şeriflere daldurularak diri diri yakıldıklarını çoğumuz gördük, görenlerden
dinledik ve öğrendik.
Musa bin Gazzam, ölmüştü de mal ve mülklerini para ve
servetlerini korumak ve kurtarmak için düşmanla anlaşmaya
razı olanlar, esirlik zilletini kabul edenler hala yaşıyorlar mı?
Elbette hayır! .. Her ikisi de öldüler ama, Musa bin Gazzam ve
benzerleri şehitlik rütbesini alarak ahiretlerini ma'mur ettiler.
O zilleti kabul edenlerse, kabul ettikleri zillet, mihnet ve felaket içinde yok olup gittiler.
Kral Ferdinand'ın orduları Granada'ya girerken, can kaygusuna düşen gayretsiz ve hamiyyetsiz emir Abdullah, kendisine emanet olan ümmet-i Muhammed'i sefil ve perişan düşmanIarına terketmiş, tacını, tahtını, sarayını, hazinelerini, herşeyini geride bırakmış ve bir dağın tepesine tırmanmıştı. Son defa olarak Granada'ya bakarken, içi yanmış ve kirli ağzı ile ALLAHU EKBER diyerek ağlamağa başlamıştı. Annesi A'işe, oğlunun bu halini görünce, rivayete gÖre ona şöyle demişti :
- Ağla namussuz ve hamiyyetsiz alçak, ağla! .. Vatanını,
milletini, saltanatını erkekçe, yiğitçe müdafaa ve muhafaza
edemedin, ibadullahı ayaklar altında bıraktın, ağla şimdi kadınlar gibi ağla! .. Senin gibi hayırsız, korkak ve alçak bir evlat
doğuracağıma, taş doğursaydım .. Ağla utanmaz ağla .. Her taşı
bir cevher, her zerresi bir cana bedel vatanın nasıl harap edildiğini, milletinin nasıl esir alındığını gör ve kana kana ağla! ..
Sancağı şerif altında canlarını feda etmek üzere toplanan bahadırlara neden yardım etmedin? Neden o yiğitler arasında ve
- 576 -
hatta onların başlarında bulunmadın? Düşrnanlarma galip ge1ernesen bile, bir kılıç çekmeden, savaşrnadan, çarpışmaaan
neden kaçtın ? Vatanını ve mukaddesatını din ve mıliet düşınaniarına karşı neden savunrnadın? Bu savaşın bir zaierle neticelemese bile, tarihler senin şanlı müdafaanı yazacaklar,
adını hürmet ve minnede anacaklardı. Sen, saraylarını ve saltanatını, dinine, rnukaddesatına, vatan ve milletine tercih ederdin ama, bak o saraylarm şimdi can düşmaniarına kaldı. Sana
ise, ancak zillet ve meskenet payı düştü. Rahat ve huzurunu,
zevk ve sürurunu herşeyin üstünde tutar, asıl görevin olan vatan ve milletin için çalışmazdın. Bağ ve bahçelerde nefsinin arzularına hizmet eder, kendinden gayrı hiç kimseyi düşünmezdin. Işte, nefsinin bu arzu ve hevesleri uğruna bunca şan ve şerefi ayaklar altına aldın. Bir kerrecik olsun, geleceğini, bugünlerini düşünrnedin. Şimdi ağla, ağlayabildiğin kadar ... Granada'yı, Elhamra'yı, Elbeyda'yı kimlere teslim ettin? Hazinelerini kimlere bıraktın? Mülk ve saltanatın ne oldu? Yiğitlikleri,
cesaret ve şecaatleri, heybet ve mehabetleriyle düşmanlan daima perişan eden kahramanları, hangi din ve millet düşmanlarına karşı kullandın ? Hani küheylan atların, hani sana atalarından yadigar kalan şanlı kılıçlar? Şu geniş sahralara, şu münbit
ovalara, şu büyük şehirlere, o koca koca saraylara, paha biçilemeyecek ilim hazineleriyle dolu kütüphanelere, her yanı bir
şehit kanıyla sulanmış şu mübarek topraklara bak! .. Granada,
Elhamra alevler içinde yanıyor ... Senin alçaklığın yüzünden
kül yığını haline gelecek, koskoca bir islam başkenti, senin gayretsizliğin ve harniyyetsizliğin yüzünden harap olup gidecek,
İsmullah'ı ilan eden minarelere çanlar takılacak, saf ve muhlis
mü'minlerin Hakka secde ettikleri cami-i şerifler ve mescitler,
ya yıkılacak veya kilise haline getirilecek ... Bir avuç islam mücahidiyle bu topraklara kanlarını akltarak sana armağan edeı;ı
atalarının, ırzları, canları ve malları sana emanet edilmiş olan
tebaanın, din kardeşlerinin, bütün müslümanların yüzlerine nasıl bakacaksın? Ağla, doya doya, yana yana ağla ... Sana, ancak
ağlamak yaraşır .. Bundan sonra Afrika çöllerinde haşerat gibi
yaşayacaksın, kaçacak, sığınacak delik arayacaksın .. Kaç, ayak-
- 577 -
larında henüz kuvvet varken kaç, bakalım nerelere kadar kaçacaksın? Nereye gitsen, nerede otursan artık seni zillet ve meskenet bekliyor. Tarih ve insanlık seni lfmetle ve nefretle yadedecek, mezarında bile rahat edemeyeceksin .. Mezarının önünden geçenler : (Burada Endülüs gibi muazzam bir islam medeniyyetini, islam milletini korkaklığı ve alçaklığı yüzünden malıveden adam yatıyor, ülkesini kendi elleriyle din ve millet düşmaniarına teslim eden Ebu-Abdullah'ın leşi burada azap görüyor .. ) diyecekler ve kıyamete kadar adını iğrenerek, tİksinerek
anacaklar ... Tarih, seni ve senin gibi vatanını ve milletini şahsi hırs ve menfaatleri uğruna satanları, dinine ve milletine ihanette bulunanlan daima böyle anmıştır ve böyle anınağa devam edecektir ... Sen ki, kanları ile tevhidi yazan atalarının torunusun .. Sen ki, islam meş'alesini kutsal bir emanet olarak bu
topraklara şanlar ve şerefler içinde getiren babaların oğlusun ..
Dinin, milletin, vatanın, mukaddesatın için onlar gibi kanını seve seve akıtmaktan, !'layı kelimetullah için güle güle ölüme
koşmaktan ve bu uğurda şehit düşmekten nasıl korkar ve kaçarsın? Bahtsız kafanı taşiara vura vura ağla! .. dedi.
Kudret ettikte ta'allf:tk fıtratm ahkaınına,
Kahr-ı Hak bir dev yaratmış esaret namına,
Alemin çökmüş o siklet sine-i aramma,
Dehşetinden inliyor her zerre hala dinleyin! ..
Endülüs müslümanlarının başlarına gelenden, yalnız bizler değil bütün insanlık ibret almalıdır. Bizler ki, el-hc-.mdü IilIalı müslümanız, iymanımız var, Kur'anımız var ... Kur'an-ı aziymi okuyalım, hükümleriyle amil olalım, tevhide gelelim, tevhidde olalım, ayrılığı, gayrılığı kaldıralım. Din kardeşiyiz, kan
kardeşiyiz, can kardeşiyiz, din ve millet, vatan ve mukacidesat
yolunda silah arkadaşıyız. Elbirliğiyle, gönül birliğiyle, samimi
işbirliğiyle aşamayacağımız engel, yenemeyeceğimiz müşkil
yoktur. Kitabımız, Allah kelamıdır ve Allahu teala bu kelam-ı
Envllr-üi-KuiQb, ciit : 2 - F : 37
- 578 -
kadiminde bize bunları emir ve irade buyurmaktadır. Endülüs'·
lüler de Kur'an okuyorlardı ama, hükümleriyle amel etmiyorlardı. Dünya hayatına meyletmiş, mala, mülke, servete aldanmış, hepsi birer emanet olan o mal ve servet k.ıyamete kadar
ellerinde kalacak sanmış, tevhidden ayrılmış ve tefrikaya düşmüşlerdi. Kitabullah'ı okudukları halde ona uymayanların,
onun hükümlerini dinlemeyenlerin akibetleri de elbette böyle
olacaktı.
Birbirimizi sevip saymaya, birbirimizi tanıyıp tamamlamaya, saflarımızı sıklaştırmaya, aramıza bozguncuların, münafıkların ve hainlerin sızınalarına engel olmaya, sevinçlerimizi de,
kederlerimizi de paylaşmaya, birbirimize destek olmaya mecburuz ve muhtacız. Vatanımız, milletimiz, dinimiz ve mukaddesatı·
mız için gerekirse canımızı vermeğe, kanımızı akıtmağa hazır olmalıyız. Musa bin Gazzam rahmetullahi aleyh ve benzerleri görevlerini yaptılar, ömürlerini şerefle tamamladılar ve ebediyet aleminde hakettikleri yerleri aldılar. Onlardan geri kalamayız, dünyada olup bitenlere bigane olamayız, adam bana ne diyemeyiz. Din bizimdir, vatan bizimdir, millet bizimdir. Ölüm,
her fani için muhakkak ve mukadderdir ve ondan kurtuluş yoktur. Fakat, cephede din ve millet düşmanlarıyla savaşırken şehit olmakla, evinde rahat döşeğinde ölmek arasında büyük farklar vardır. Ölümü göze alamazsak, yaşamağa hakkımız olmaz.
Hem, din ve millet uğrunda çarpışanlada yerlerin ve göklerin
sahibi Allahu teala beraberdir, Resfıl-ü mücteba'nın himem-i
ruhaniyyeti üzerlerindedir. Daima uyanık, şu'urlu ve tetik bulunmalıyız, elimizden Allah kitabı, dilimizden Allah adı eksik
olmamalıdır. Yarım asır önce, dünyanın belli başlı büyük devletlerinin üstün silah ve teçhizatiarına rağmen onları aziz yur·
dumuzdan kovup çıkaran babalarımızın, ağabeylerimizin, bize
bugün hür ve müstakil bir yurt bırakmak için seve seve canlarını veren aziz şehitlerimizin yollarından gitmeli, üç buçuk boz
&Uncuya yenilmemeli ve ezilmemeliyiz.
Ey aşık-ı sadık! ..
Kur'an-ı kerimi okumak, zikirdir. Hatta, okumadan Kur'
an-ı aziymin sahifelerine bakınakla da ziyaret sevabı alınır. Na-
- 579 -
mazlarında okuduğun Kur'an ayetlerinin her harfine yüz, abdestli olarak okuduğun ayetlerin her harfine elli, Kur'anı eline
almaksızın ezberinden abdestsiz olarak okuduğun her ayetin
her harfine on sevap verilir. Cünüp iken Kur'an okumak, kat'
iyyen caiz değildir. Dua yerine Fatiha-i celileyi (El-Hamdü IilIahi Rabbil-alemiyn ve ilh ... ) Besmele-i şerifeyi okumak ve salavat-ı şerife getirmek caizdir. Hemen ilave etmeliyiz ki, mü'mine layık olan asla cünüp gezmemektir. Cünüplük, evli olanların eşleriyle birleşmelerinden ve diğerlerinin rü'yalarında kirlenmelerinden sonraki ve yıkanmadan önceki haldir. Avam için,
cünüplüğün tarifi budur. Havas için ise, fuhşiyyatı düşünmek
ve harama şehvetle bakmak dahi cünüplüğü gerektirir. Havassul-havas içinse, Allahu teala'yı bir lahza için unutmak daW
cünüplük gibi sayılır. Hak velilerinden birisine sordular :
- Cünüplük ne demektir?
- Sizin için belalinizle birleşme veya rü'ya görme neticesi has ıl olan kirliliktir, ki böyle bir hal sezince derhal gusül
abdesti almanız gerekir, buyurdu. Tekrar sordular :
- Sizin için keyfiyet başka mıdır ki, bizi ayırdınız?
- Evet, bizler Allahu teala'dan bir an için gafil olur, Rabbimizi bir lahza unutursak gusletmemiz icabeder, buyurdu.
Din-i mübiyn-i islamda, üstün ve yüksek dereceli kutlu ve
mutlu kişiler vardır ki, onlar Allahu teala'ya tekarrüp eden
kimselerdir. Bizler gibi avamdan olanlara helal olan, onlar için
haram, bizim için sevab olanlar onlar için günah sayılır. HASENAT-ÜL-EBRAR SEYYİ'AT-İL-MUKARREBİYN'dir, buyurulmuştur.
Evet, Kur'an-ı aziymi okumak zikrullah'tır ama, iş bu kadarıyla da bitmez. Müslüman, okuduğu Kur'anın emirlerini ve
nehiylerini bilmek ve bu sayede nefsini islah etmek zorundadır. Hırsızlık, adam öldürme, gasıp ve saire gibi bir suçla adalet
huzuruna çıkarılan bir kimsenin :
- Ben, Türk Ceza Kanununu okudum, işiediğim gerçekten bir suçtur, demesi kendisini cezadan kurtaramayacağı gibi,
Kur'an-ı keri�i okuduğu halde kendisini kötülüklerden alıko-
- 580 -
yamayanların, Hakkın emirlerine uymayanların, okudukları
ayetlerin sahife ve yaprakianna saygı göstermelerin.! rağmen
hükümlerine tabi olmayanların da bu okumaları kendilerini
cehennem azabından kurtaramaz. Hatta, Kur'anı okumakla yetinenlerin azaptan kurtulamayacakları gibi, okudukları ile ihlassız amel edenler de helak olmaktan kurtulamazlar. Onun
için, Kur'an-ı kerimin emirlerine ve nehiylerine tam bir ihlas
ile uymak şarttır. Allah celle, muhlislerle beraberdir.
Tarif ettiğimiz şekilde Kur'an-ı aziymi okuyanlar kurtulurlar ve iki cihanda da safa ve sürura ererler. Kur' an ile amil
olanlar ve bu arnellerinde ihlas sahibi bulunanlar gerçek muhlislerdir. Kur'an, Allahu teala'nın emirlerini, nemylerini kıssa,
dua ve ibadetleri açık açık beyan buyurmuştur. Binaenaleyh,
k.itabımızın yapılmasını emir ve ferman buyurduğu şeyleri cana minnet bilerek seve seve yapmalı, yasakladığı hususlardan
da son derece kaçınmalıdır. Kula, kulluk gerektir. Kul, Rabbini kırmaktan, incitmekten ne kadar korkar ve çek.inirse, emirlerine canla başla sarılır, yasaklarından kaçınırsa, dünya ve
ahirette saadet ve selamete erişir. Okuduklarından ibret, kıssalarından hisse alır, her işini Kitabullah'a uydurur, onu kendisine rehber edinirse, sureti insan olduğu gibi siyreti de insan olur,
Kur' an ahlakı ile ahiaklanır, Allah boyası ile boyanır, kalbi ve
kalıbı nurlanır. Yoksa, Kur'an okuduğu halde emirlerine uymayan, nehiylerinden kaçınmayan, kıssalarından ibret ve hisse almayan, Rabbine dua ve ibadet etmeyen, kulluk görevlerinden
hiçbirisini yerine getirmeyen, kötülüklerden, günahlardan, isyan ve nisyanlardan kendisini alıkoyamayan, Kur'an-ı aziymi
hiç okumamış gibidir. Böyle Kur'an okuyaniara Kitabullah şefaat edemez, bil'akis kıyamette o kimseden davacı olur ve hatta ona la'net eder. Bir Hadis-i şerifte :
Rubbe tillin yel'anüh-üi-Kur'an._
buyurulmuş, gafillere de ariflere de gerçek böylece duyurulmuştur.
- 581 -
Müslümanlar, dörtyüz yıldır Kur'an-ı kerim yazmışlar,
basmışlar ve hafızlar yetiştirmişlerdir. Fakat, ezilip üzülerek
kabul ve itiraf etmek zorundayız ki, Kitabullah'ın yalnız cildine, sahifelerine, tezhibine itina ve ihtimam gösterilmiş, ayet-i
kerimelerio hükümleriyle amel edilmemiş, emirlerine ve nehiylerine uyulmamış, Kur'an ahiakından nasip alınamamış, Allabu teala'nın istediği gibi kul ve- Resul-ü mücteba'nın arzuladığı
gibi ümmet olunamamış ve bunun tabii ve zaruri bir neticesi
olarak da islam ülkeleri kafirlerin, zalimlerin tasallutlarından
kurtulamamış, zebun ve hakir, hatta bir çokları esir haline gelmiş, bunca ibret ve tecrübeye rağmen bir türlü derlenip toparlanamamıştır. Bu korkunç zehirlenıneye karşı panzehir kullanmayı dahi akıl edemediklerinden, ilk zehirleome olayından sonra daha öldürücü ve kalıredici olanlarını seçmişler, yabancı
ideallerin ve ideolojilerin kurbanı olmuşlar, kısacası izzet yeri�
ne zillete, gayret yerine atalete ve meskenete, uhuvvet yerine
husumete, muhabbet yerine nefrete, saadet yerine felakete mahkum olmuşlardır.
Almanya ziyaretimde, bir Alman profesörü ile ilmi konularda görüşüyorduk. Profesör bana şöyle dedi :
- Mademki, Kur'an Hak kelamıdır. O halde, nasıl olur
da o kitap ile amel eden sizler böylesine geri kalmış, sefil ve zelil düşmüşsünüz? İncil, tahrif edilmiştir diyorsunuz ama, görüyorsunuz ki biz hristiyanlar ilim, teknik ve medeniyyet bakımından siz müslümanlardan ileri ve üstün seviyyede bulunuyoruz.
Fakir, kendisine şöyle cevap verdim :
- Herşeyden önce, iyi bilmelisiniz ki sizi yükselten ve yücelten bugün İncil diye elinizde bulundurduğunuz dört kitap·
tan biri olmadığı gibi, bizim geri kalmışlığımıza, fakirliğimize
ve cahilliğimize de sebep Kur' an- ve islam değildir. Siz, Hristiyanlar gerçekten tahrif edilmiş bulunan İncil'i geri attınız ve
ilerlediniz. Biz ise, Kur'an-ı aziyın gibi muhkem bir kitabı terkettik, hakikat-i islamiyyeden ve hakikat-i Muhammediyye'den
yüz çevirdik ve bundan dolayı geri kaldık ve fakir düştük. Yani, sizler hiçbir aslı ve esası bulunmayan hristiyanlığı bıraka·
- 582 -
rak ilerlediniz ve bizler de Allah dini olan islamı ve Kur'anı bırakarak geriledik.
Aynı zamanda bir rahip olan Alman profesörü, ya gerçekten anlamadı veya anlamamış görünerek tekrar sordu :
- Bu görüşünüzü delillerle isbat edebilir misiniz? dedi.
- Hay hay! .. cevabını verdim. Mesela, islamiyette günde
en az on kerre el yıkamak, beş kerre de ellerle birlikte yüzü ve
ayakları yıkamak emrolunmuştur. Oysa, günümüzün müslümanı sağlığın en önemli şartı olan yıkanmak şöyle dursun, sudan
ve beden temizliğinden ateşten kaçar gibi kaçıyor. Oysa, siz
hristiyanlarda yıkanmak yasak olduğu halde, her birinizin günde en az iki defa duş yaparak baştan aşağı yıkandığınızı görüyorum. Biz, bu pisliğimizle müslümanlıktan çıktığımızın farkında olmadığımız gibi, sizler de hristiyanlıktan çıktığınızın farkında değilsiniz.
Alman profesörü elimi sıkarak beni tasdik ve tebrik etti.
Evet, gafil veya cahil müslüman kardeşlerimiz farkında olmadan İslamiyetten çıkmakta, her türlü kötülük ve günahı rahatlıkla işleyebilmekte, neler kaybettiğini idrak edememektedir. Buna mukabil, hristiyanlar da müslümanlığın gereği olan
bütün iyi ve güzel şeyleri adet haline getirmiş bulunmakta ve
onlar da böylece hristiyanlıktan çıktıklarının farkında olamamaktadırlar. Avrupa ülkelerini gezip dolaşanlar, bu sözlerimde
ne büyük bir gerçek payı bulunduğunu kabul ve tasdik edeceklerdir.
Kimseyi kırmak, incitmek ve hele suçlamak istemiyorum.
Fakat, müşahedelerimi söylemeği de bir vazife ve borç biliyorum. Almanya'da, işten kaçmak için namaz kılanları. çalıştıkları müesseselerden yaptıkları hırsızlığı ibadetleriyle örtrneğe
çalışan gafil müslümanları gördüm. Müslüman olduklarını iddia edenlerin çoğunun işleri yalan - dolan, ihanet, sahtekarlık,
adam kandırmak, aldatmak, çalıp çırpmak, vurmak, kesmek,
biçmek, sözünde durmamak, emanete hıyanet etmektir. Vicdan
ve insafınıza güvenerek soruyorum :
- Müslümanlık bu mudur? İslamın gerekleri bunlar mıdır?
- 583 -
Haşa! .. Bunlar, müslüman sıfatı değillerdir. Hatta, affımza sığınarak ilave edeyim : Bunlar, insanlık sıfatı da değillerdir.
Kur'an-ı kerimi okuyup anlamış, hükümlerine tabi olmuş müslümanın kalbinde Allah korkusu olur. Kalbinde Allah korkusu
bulunmayan, mü'min olabilir mi? Hakiki müslüman, ri ya için,
gösteriş için, hele işten kaçmak için namaz kılmaz, ibadet ve
ta'atte bulunmaz. Halis müslüman, hırsızlık yapmaz, yalan söylemez, hiç kimseye ihanet etmez, sahtekarlık yapmaz, adam kandırmaz, kimseyi vurmaz, kimseyi incitmez, sözünde durur, emanete ri'ayet eder ve müslümanın elinden ve dilinden herkes
emin olur. Gerçek mü'minlere elbette hiçbir diyeceğim yok, onların ayağı türabıyım ve arada tabiatiyle böyleleri de var. Fakat, esefle söyleyeceğim : sayıları pek az! ..
Avusturya hududundan çıkıp Alman hududuna girdiğimizde, gümrük memuru yanımdaki arkadaşıma :
- Haşiş var mı? diye sordu. Arkadaşım anlamayınca açıkIadı :
- Eşyanız arasında esrar var mı?
Yol arkadaşım, kendisine sükunetle cevap verdi :
- Bizler Muhammedan'ız, öyle şeyler bizde bulunmaz! ..
Alman gümrük memuru, pişkin pişkin sırıttı :
- Kızınayın canım, böyle pis işleri çoğunlukla Muhammedan olduklarını söyleyenler yapıyor. Esrarı ve eroini (Biz
müslümanız!) diyen İran'lılarda, Araplarda ve Türklerde buluyoruz. Daha geçen yıllarda sizin bir milletvekiliniz Fransa' da
uyuşturucu madde sokarken yakalanarak hapsedilmedi mi?
dedi.
Esefle itiraf ederim ki, Alman gümrükçüsünün bu sözleri
beni çok üzdü ve adeta kahretti. Zira, sahte müslümanların
yaptıkları pis işler ve kötülükler, muhlis mü'minleri de töhrnet
altında bırakıyor ve hatta kirletiyordu.
Evet kardeşler! .. Kur'an-ı kerimi hakkıyle okuyan ve Ki·
tabullah'a sıkı sıkı sarılan mü'minler Allahu teala'nın emirleri·
ne uyar, nehiylerinden kaçar, onun gazabından ve azabından
korkar, cemaline aşık ve Hakka talip olur, kıyamet gününe iria-
- 584 -
mr, zerre kadar hayır işlemişse mükafatını, zerre kadar şer işlemişse mücazatını göreceğini yakinen bilir, Hak huzurunda
muhakeme edileceğine, bütün yaptıklarının hesabını vereceğine, tekmil arnellerinin mizanda ölçüleceğine, uzuvlarının lehinde veya aleyhinde tanıklık edeceklerine iyman eder, elbette ve
elbette böyle kötü ve çirkin hallere ve akibetlere düşmez. Allah
korkusu bulunmayan kalp, gerçekten şeytan yuvasıdır.
Kalplerinde iyman nuru bulunan kimse, karanlık bir evde geceleyin lambaların yakılmasından sonra dışarıya ışığın
sızması ve o evde aydınlık bulunması gibi derhal belli olur.
Onun için, kalplerinde iyman bulunanların nurları, vücutları
evinin birer penceresi mahiyyetinde olan ellerinden, ayaklarından, gözlerinden ve kulaklarından, ağzından ve dilinden dışarı
akseder.
Bir müslüman ülkesinde, müslüman bir anadan ve babadan dünyaya gelerek, nüfus hüviyet cüzdanının belirli yerinde
İSLAM kaydı bulunmasından gayrı müslümanlıkla ilgi ve ilişkisi bulunmadığı halde müslüman olduklarını iddia edenler,
hiç olmazsa şu gerçeği gözönünde bulundurmalıdırlar. Eğer,
Allahu teala'ya, Resul-ü mücteba'ya, kıyamet ve ahirete iymanları yoksa bile, bu vatanın ve bu milletin şeref ve haysiyeti vardır. Çoluk çocukları ve bütün yakınları bu kutsal topraklarda
oturmakta ve barınmaktadır. Şu halde, bütün Türkleri, bütün
müslümanları töhmet altında bırakabilecek, hatta şeref ve haysiyederini kırabilecek kötülükler yaparken olsun -Varsa- insanlıklarından utanmaları gerekir. Kaldı ki, Allah ve Resulüne,
ahiret ve kıyamete iyman eden Kur'anı kendisine rehber edinen hiçbir müslüman böyle kirli ve gizli işler yapmaz. İslamın
şerefini, milletinin haysiyetini düşünür ve gücünün yettiği kadar bunları korur. Rabbinden korkar ve Rabbini sever. Rabbini kırmaktan ve incitmekten çekinir. Helalden kazanır ve helale sarfeder ve harama asla tenezzül etmez. Ölümü ve ölüm ötesini düşünür, malışer mahcubiyetini hatırlar, dini ve milli şeref
ve haysiyetine gölge düşürmez. Dünyanın akibetinin harap olduğunu, bu aleme gelenlerin önünde sonunda bu alemden gi-
- 585 -
deceklerini, yakın bir gelecekte arnelleriyle başbaşa kalacağını
hiçbir zaman unutmaz.
Hİ KA YE
Ismi'i hazretleri diyor ki :
Mehtaplı bir gecede, Beytullah'ı tavaf ediyordum. Kulağıma hazin bir ses geldi ve beni pek etkiledi. Sesin geldiği tarafa
yöneldim. Genç ve güzel yüzlü bir zat, Ka'be-i muazzamanın
destarına sarılmış, ağlayarak şöyle riiyaz ediyordu :
- Ya Rab! .. Şu anda, bütün gözler uyudu. Biliyor ve inanıyorum ki sen uyumazsın, sana dalgınlık ve gaflet arız olmaz.
Hayyü kayyılm'sun ... Bütün kapılar kapandı, ancak senin rahmet kapıların sa'iline açıktır. ilahi, ancak senden ister ve senden umarım, günahkarım, fakir ve miskinim, esirim ... Kapına
geldim, rahmetini bekliyorum ya erham-er-rahimiyn! .. diyor,
müessir beyider okuyor ve dualar ediyordu. En sonunda, ellerini ve başını yukarıya doğru kaldırdı ve gözyaşları dökerek
yalvardı :
- Ya İlahi! .. Eğer, sana itaat edebildiysem, bunu senin
ihsan ve tevfikine medyunum. Eğer, bilmeyerek isyanda bulunduysam, o ·da benim cahilliğimdendir, ki bu isyanım da aleyhimde höccet olacaktır. Ya Rab! .. Ni'metinin izharı -ve höccetinin isbatı için bana rahmeyle ve günahlarımı mağfiret buyur.
Gözümün nuru dedem, Nebi ve Safi babib-i edibin Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemi görmekten ve şefaat-i uzmasından bu aciz kulunu mahrum eyleme! .. dedi ve yine bazi beyitler okudu. Sesi hazin hazin yükseliyor, münacatı ve ağlaması devam ediyordu. Nihayet buna tahammül ederneyerek yere düştü
ve bayıldı. Hemen yanına koştum ve gördüm ki, o zat-ı akdes
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin torunu şehid-i Kerbela Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anhın malıdurn-u
mükerremleri Cenab-ı Zeyn-el-abidiyn idi. Mübarek başını dizlerimin üstüne aldım ve bu hale içim dayanamayarak ben de
ağlamağa başladım. Gözyaşlarım, nurlu yüzüne damlayınca gözlerini açarak sordu :
- 586 -
- Beni, Rabbimin zikrinden alıkoyan kimdir?
Hıçkıra hıçkıra cevap verdim :
- Ya Seyyidi! .. Ey benim canım efendim, Ismi'i kölenizim, dedim ve kendilerini teselli için devam ettim :
- İki gözümün n uru efendim!.. Siz, ehl-i beyt-i Nübüvvettensiniz. Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri hakkınızcia şöyle buyurmuştur :
�--fi�t;)\�/�·�:�ç;�:
��oy�J ' .
InnamA yQridullahii 1 1-yüzhlbe anküm-ür-rlcse ehl-el-beytl ve
yutahhlreküm tathiyrA ··-
EI-AhzAb : 33
(Ey Ehl-i Beyt! .. Allahu teala, sırf sizden her türlü kirWiği
ve bütün günahlan gidermek için, sizi tertemiz etmek istiyor.)
Hal böyle olunca, bu derece ağlamanızın ve iniemenizin sebebi nedir? deyince, Hazret-i imam :
- Ya Ismi'i! .. Heyhat ki, Allah u teala ve tekaddes hazretleri cennet-i a'layı Habeş'li köle bile olsa, zat-ı ülllhiyyetine itaat edenler için yarattı. Cehennemİ ise, Kureyş meliki bile olsa,
zat-ı ahadiyyetine isyan edenler için yarattı, buyurdu ve şu ayet-i
kerimeyi okudu :
Fe-lzA nüfiha fls-sQrl f.elA ensAbe beynehüm yevme'lzln ve
18 yetesA'eJQn ...
El-MO'minQn : 1 01
(Sdr üflendiği zaman, o gün haseb ve nesebin hısım akraba arasmda kimsenin kimseye faydası dokuRmaz. Birbirlerinin
hallerini sormaya da imkan bulamazlar .)
- 587 -
Sonra, ibadete ve düaya başladı, ben de sessizce huzurlarından ayrıldım, diyor.
Tenl mA'mur eder ak:val-i La Ma'bude illA Hü;
Dili mesrur eder ef'al-i La Mevcude illi Hd ..
Ey gafil! Sen neyine güveniyorsun? Hak'taB gayn güvenecek var mı? Neyine dayanıyorsun? Allahu teala'dan başka dayanacak var mı? Bütün cihan, tapulu mülkün olsa sen fani olduğuna göre, malik olduğunu sandığın herşey de fanidir, eğretidir, gelip geçicidir, elden çıkıcıdır. Diplomaların, doktora sertifikalann, uzmanlık belgelerin, malın, mülkün, bankadaki hesabın, çil çil altınların ve gümüşlerin, kasalann, masaların, keselerin, koltukların, oturakların hepsi ama hepsi yakın bir gelecekte elinden çıkıverecek, maddeleri burada kalacak, ma'nevi mes'uliyetlerini çelimsiz omuzlarına yüklenip kabrine götüreceksin, oradan onları tekrar sırtlanıp malışer yerine sürükleneceksin, asıl hesap ve kitap orada olacak, neler getirdin, neleri geri bıraktın o zaman anlayacaksın ..
İsmi'i hazretlerinin kıssasından hisseni ve nasibini alabildin mi? Aldıysan, ne mutlu ve kutlu sana! .. Alamadıysan, vay
başına, yazıklar olsun sana! .. Bu münacatı yapan kim, aniayabildin mi? İki cihan serveri, aşıkların ve sadıkiann rehberi, velilerin önderi, ahir zaman peygamberi Hz. Muhammed Mustafa
sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin sevgili torunu, saki-i
Kevser Hayder-i Kerrar'ın ve (VE ENTİ BID'ATÜN MİNNİY
SEN, BENiM PARÇAMSIN! .. ) Hadis-i şerifi ile kadr-i valası beyan ve ilan huyurulan Hz. Fatıma't-üz-Zelıra radıyallahu anha'
nın torunları, Şehid-i mazlum-u Kerbela Hz. İmam-ı Hüseyin
radıyallahu anhın sevgili oğlu Hz. İmam-ı Zeyn-el-abidiyn radıyallahu anh hazrederidir.
Böyle iken, o zat-ı akdesin Allahu sübhanehu ve teala'ya
nasıl yalvarıp yakardığını, nasıl niyazda bulunduğunu, nasıl
gözyaşı döktüğünü, okudun ve öğrendin. İşte, gerçek ittika budur, Hazret-i imarnın muhterem ceddine, sevgili dedesine ve
- 588 -
babaannesine, mazlum atasına ve amcasına rağmen Allahu teala'dan nasıl korktuğunu umarım ki anladın. Oysa, bütün mü'
minler, melekler ve cinniler bilirler ki, Hak sübhanehu ve teala
hazretleri Habib-i edibinin şan-ı valasını Kur'an-ı azim-ül-bürhanında açık seçik beyan ve ilan buyurmuştur :
Ve mil remeyte Iz remeyte ve lll kin' Alla he remll ...
EI-Enflll : 17
(Ey Habib-i zişan! .. Onlara, bir avuç topraAı atan da sen
değildin. Fakat, atan Allahu teala idi ... )
Lekad cll'eküm ResQiün min enfüsiküm aziyzOn aleyhl ml anlttilm
harisün aleyküm bil-mü'miniyne ra'ufün rahiym,_
Et-Tövbe : 1 28
(Yemin ederim, size kendinizden öyle bir peygamber geldi
ki, bir sıkıntı ve meşakkate uğramanız, ona pek aAır gelir. O,
hidayet ve salahmıza haristir. Sizin üzerinize titrer, bütün mü'
mlnler için ra'uf ve rahiyındir .)
Ve ml ersalniike 11111 Rahmeten I H-IIemiyn ...
El-EnbiyA : 1 07
(Hablbim Ahmed, Resulüm ya Muhammed! .. Biz, seni ancak alemiere rahmet olmak üzere gönderdik ... )
- 589
Sübhanellezi esrA bl-abdihi leylen min-el meseld-il harami
ilel mescid-il aksA .. _.
El-lsrll : 1
(Bütün noksan sıfatiardan münezzeh ve tekmil kemal sıfatlanyla muttasıf bulunan .Allahu teala, mübarek bir gecenin
mübarek bir cüz'ünde abd-i hassını Mescid-i Haram' dan Mescid-i Aksa'ya yani Kudüs'e götürdü ... )
""' / /' • � r-:;:;
• f. l-( � � V ," /\� \ t(.. o \'C.""'
\ � .,;J \;] .. ,.., \.f �� ... i:,) .) J
.J ..• , ....
�,( ·-:.<ı _. " .... ��lfb �::;cf; e�� \,...1 �� .... .. ,
Ve mA ersalniike i llA kllffeten lin-niisi beşiyren ve neziyrll
Sebe : 28
(Ey Nebiyyi zişan! .. Biz, seni bütün insanlara, ancak ta'at
ehline müjdeci, kafire ve zalim ve asivlere ve Allahu team'nın
azabıyla korkutucu olarak gönderdik.)
0�� �.>2J.�;��;:i
Le'amrüke innehOm lefiy sekretihim yll'mehOn ...
EI-Hıcr : 72
(Ey ResUller Resulü! Hayatm hakkıyçün, onlar hayret ve
dalaletlerinden mütereddittirler .)
Fe-kAna kaba kavseyni ev &dnA .. ..
En-Necm : 9
(Ona iki yay kadar, belki ondan yakın oldu ... )
- 590 -
lnnelleziyne yüblyi'Qneke Innemi yübAyi 'un'AIIah . . .
El-Feth : 10
(Muhakkak ki sana bi'at edenler, hakikatte Allahu teala'ya
bl'at etmişlerdir.)
Ved-Duhl vel-Iayli izi secA • .•
Ed-Duhl : 1 - 2
(Habibim! .. Senin doğduğun günün sabahı hakkıyçün ...
yüzünün
Hak rizasma erişilen gece hakkıyçün ... Sabah vakti gibi olan
nuru ve mi'raca erdiğin gecenin karanlığı misali saçının zülfünün siyahlığı hakkıyçün ... )
Elem neıırah leke sadrek. _
El-lnııirah : 1
(Senin göğsünü şerhetmedik mi? Kalbini hikmet ve ma'rifetle doldurmadık mı? Seni, safalı, sabır ve sebatlı kılmadık
mı?)
Bütün bu ayet-i keriınelerle kadr-i alileri tafsil huyurulan
iki cihan serveri ve ehl-i beyti hürmetine bütün ka'inat ve mevcudatın halk ve icat huyurulduğu Hadis-i Kudsi ile sabittir :
- 591 -
LeviAks leviAk lemA halaktül efiAk •.•
(Seni yaratmayacak olsaydım, ka'inatı yaratmazdıın.)
Böyle olduğu halde, başta sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi efdal-üt tahiyyet efendimiz olmak üzere, onun ehl-i beytinin, evlad ve ahfadının Allahu azim-üş-şandan nasıl korktuklarını, Allahu teala'yı nasıl sevdiklerini ve bu ittika ve muhabbetleri sayesinde ne yüce derecelere yükseltildiklerini insaf ile düşünelim de, halimize gülrnek mi ağlamak mı gerekeceğine sonra karar verelim.
Bir mes'ele daha var : Onların ittikaları, senin ve benim
tekvamız gibi değildir. Onlar, bu ümmetin en kerimi olduklarından :
lnne ekremeküm indal lahi etkaküm ...
EI-HucurAt : 13
(Muhakkak ki Allahu teala katmda en şerefll ve üstün ola·
nınız, en zlyade mütteki olamnızdır.)
ayet-i kerimesinin icabını yerine getirmek suretiyle tekvanın kıymet, ehemmiyet ve faziletini biz gafillere anlatmak istemişler ve Allahu teala ve tekaddes hazretleri de onların ka'inatta en üstün, en yüce ve en şerefli insanlar olduklarını yine bu
ayet-i celile ile beyan buyurmuştur.
HiK AYE
Yahudi alimlerinden Zeyd bin Sane, ilahi hidayete mazhar
olmuş ve ezeli İyınanını izhar buyurmuştu. Kendisi, olayı şöyle
anlatıyor :
(Huzur-u fa'iz-in-mlru cenab-ı Falır-i risalete girmek bahtiyarlığına nail olmuş ve veeh-i saadetleri ile şeref bulmuştum.
- 592 -
Nübüvvet alametleri mübarek ve münevver yüzlerinde açıkça
görülüyordu. Ancak, kuşkularımı tamamiyle gidermek için, aklımca iki hususu daha tecrübeye ihtiyacım vardı. Birincisi HİLM
sıfatı idi. Bildiğime göre, peygamberan-i izamda hilm, gazabmdan ziyade olmalıydı. İkincisi de, başkalarının cahilane muameleleri, peygamberlerin ilminin artmasına sebebolur diye · biliyordum. Bu iki müşkilimi mutlaka halletmeliydim. Ondan sonra, gönül rahatlığı ile İyınanımı arz ve izhar edebilirdim. Bunun
için de, kendileriyle münasebetleriınİ sıklaştınnağa başladım.
Belirli bir süre sonra ödenmek üzere kendilerine veresiye hurma verdim. Fakat, aklım fikrim o iki tecrübede idi. Bunun için,
borcun ödenmesine bir kaç gün kala, kendileri ile karşılaştım
ve elbiselerinden tutarak sordum :
- Ya Muhammed! Borcunu daha vermeyecek misin? Siz,
Abdülmuttalip oğulları, borcunuzu uzatmayı seversiniz.
Hz. Ömer-ili-Faruk radıyallahu anh bana çok kızdı ve bağırdı :
- Ey Allah'ın düşmanı, Rabib-i edib-i Kibriya'ya böyle
muamelede bulunmağa nasıl cesaret edebilİyorsun? Vallahi, o
zat-ı akdesin huzurunda edebe aykırı davranarak kendilerini incitmekten korkmasam, senin o murdar · kafanı pis gövdenden
ayırırdım, dedi.
Resul-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il Mennan efendimiz, büyük bir süktınetle tebessüm buyurarak dediler ki :
- Ya Ömer! .. Gerek ben ve gerekse alacaklım olan bu zat,
senden daha başka muamele beklerdik. Gönül isterdi ki, ona
böyle şiddetle bağırıp çağıracak ve tehditte bulunacak yerde,
alacağını daha yumuşak bir dille ve tatlılıkla istemesini ilitar
ve bana da derhal borcumu ödememi tavsiye edebilirdin ve böyle davranman daha uygun olurdu. Şimdi, senden rica ediyorum,
git benim namıma bu zata borcumu öde ve kendisine karşı öfke ile konuştuğun ve tehdit ettiğin için ayrıca yirmi sağ ölçek
de fazla ver, buyurdular.
Hz. Ömer-ili-Faruk radıyallahu anh, bu emr-i peygamberiyyi derhal yerine getirdi ve benden de özür diledi. Kendisine :
- 593 --
- Ya Ömer! dedim. Ben bu alacak mes'elesini kasden tertipledi.m. Resül-ü zişanın mübarek yüzlerinde Nübüvvet alametlerini farketmiştim. Fakat, bazı hususları daha görmem gerekiyordu. Şimdi anladım ki, bütün kemal sıfatları kendilerinde mevcuttur, inandım ve iyman ettim ki o gerçekten Hak peygamberdir. Şahid ol ya Ömer, iyman ve iykanım tamamlandı.
(EŞHEDÜ EN LA· iLAHE İLLALLAH VE EŞHEDÜ ENNE MUHAMMEDEN ABDÜHU VE RESÜLÜHU) diyerek şeref-i islam
ile müşerref oldum.)
Ol cihanm fahrinin sırnna kurban olayım,
Hutbe-i Levlak inen şanma kurban olayım,
Kabe kavseyn-i ev edna'suıa kurban olayun,
Ben onun ilimine irfanına kurban olayım,
Ben onun esrar-ı mi'racına kurban olayım ..
Ol Ebu-Bekr-ü Ömer, Osman, Ali dört yandır,
Ol Risilet bağının onlar gül-ü gülzarıdır,
Cümle ashap hidayet rabının en varıdır,
Ben onun aline, ashabına kurban olayım,
Ben onun ashap ve ahbabına kurban olayım ...
Ol Hasan han·etlerine zehir içirdi eşkiya,
Hem Hüseyn oldu susuzlukla şehid-i Kerbela,
İkisidir asl-ı nesi-i cümle al-i Mustafa,
Ben onun iline, eviadına kurban olayım,
Ben onun evlad-ü ensabına kurban olayım ...
Cümle üınınetten hayırlıdır o şahın ümmeti,
Üınınetine cümleden artık eder Hak rahmeti,
Enbiya onunla buldu bunc:a lôtf-u izzeti,
Ben onun lôtfuna, ihsanına kurban olayım,
Ben onun enva'ı eltafına kurban olayım ...
Her ne denlô Enbiya ve mürseliyn geldiler,
Ümmeti olmaklığı Hak'tan temenni kıldılar,
Evli ya ona NİYAZİ kul-u kurban oldular,
Ben onun ayağının tozuna kurban olayım,
Yoluna gidenlerin izine kurban olayım ...
Envllr-üi-KuiOb, cilt : 2 - F : 38
- 594 -
Aziz müslümanlar :
İşte, ahlak-ı islamiyye budur. Ahlak-ı Muhammediyye budur. Allahu teala'riın sevdiği ve övdüğü huy budur. İslam ve
iyman yolu budur. Kulu Hak rizasma erdirecek, cennete girdirecek, cemali gördürecek yol ve ahlak budur. İşte, mü'min ve
Muhammedi olduklarını iddia edenlere yakışan güzel ahlak budur.
Böyle üstün bir ahlak seviyyesine özenenler, daima yücelmişlerdir. Mak'ad-ı sıdk'a ermişler, matlup ve maksuda erişmişlerdir. Kur'an-ı aziymi hakkıyle ve layıkıyle okuyanlar, ilm-i
Nebiyye ve hilm-i Muhammediyye varis ve sahip olurlar.
Hak velileri, hep bu yolu izlemişler ve her nefeslerinde
Hak rizasım gözlemişlerdir. Bundan önceki dersimizde, İbrahim Edhem ve Bayezid-i Bestami hazretlerinin, kendilerine vuran ve sövenlere nasıl muamele ettiklerini anlatmıştım. Unuttuysanız, rica ederim bir daha okuyunuz, anlayınız ve anlatınız.
Yoksa, yapılan hareket veya hakarete aynen mukabele etmek
h üner değildir. Resul-ü zişana üınmet olduklarını ileri sürenler ve Hak veli'lerinin yolundan gitmek istediklerini söyleyenler, kendilerine yapılan haksızlık ve kötülükleri affederler, hatta affetmekle de kalmazlar, ona kin de beslemezler ve imkan
olursa ihsan ve ikramda bulunurlar. Ne var ki, bu yazıldığı veya söylendiği kadar kolay bir mes'ele değildir.
Varis-i Enbiya olanlar merhametli olurlar. Zira, tabi oldukları Nebiyyi zişan gayet merhametli, ra'uf ve rahiymdir.
Bütün yaratılmışlara karşı şefkat ve merhamet müslümanlığın
şi'arıdır.
Teşbihte hata olmaz, kendisini merkep tepen birisinin,
merkebe tekme vurması bir nevi merkepleşmek olmaz mı ?
Kendisini ısıran köpeği ısırmağa kalkışanın o köpekten ne farkı kalır?
Peygamberler ve Hak velileri birer insan-ı kamildirler.
Onların nurlu izlerinden gitmeyen insanlar ise, sureta insan
gibi görünseler bile aslında hayvan sıfatı ile sıfatianmış olurlar. Birinciler, kendilerine yapılan haksızlık ve kötülüğü ba-
- 595 -
ğışladıkları halde ikinciler, ayniyle mukabele etmek isterler.
Aradaki fark bu kadar basit ve sadedir.
HiK AYE
Birisi, kibar-ı meşayihten bir zat-ı şerife derviş olmuş ve
uzun müddet o şeyh-i azize hizmet etmişti. Birgün konuşurlarken, Hazret-i şeyh, dervişinden bir isteği olup olmadığını sordu. Bundan cesaret alan derviş kendisine ism-i a'zamın talim
buyurolmasını niyaz etti. Şeyh :
- Kendinde ism-i a'zamı öğrenmeğe ehliyet görüyor musun? diye sorunca derviş hiç düşünmeden :
-. Evet efendim, cevabını verdi. Şeyh, bunun üzerine ona:
- Filan yere git, hiç konuşmadan orada otur. Neler görürsen, dönüşünde bana anlat! emrini verdi.
Derviş, şeyhinin emrettiği yere gitti, bir müddet oturup
çevresine bakındı. Nur yüzlü bir ihtiyarın merkebine odun yüklemiş olduğu halde geldiğini gördü. Tam bu sırada başka bir
adam meydana çıktı ve o nur yüzlü ihtiyarın sakalından tutarak dövmeğe başladı. Bu yetmiyormuş gibi zavallı ihtiyarın getirdiği odunları da aldı ve gitti.
Bizim derviş geri döndü ve gördüklerini olduğu gibi şeyhine anlattı. Şeyh hazretleri kendisinden sordu :
- İsm-i a'zamı bilseydin, o ihtiyarı döven ve odunlarını
alıp giden adama ne yapardın?
Derviş, hemen cevap verdi :
- O zalimi helak etmek için okur ve zavallı ihtiyarın odunlarını kendisinden alarak sahibine iade ederdim, deyince şeyh
gülümsedi :
- Senin gibi sabırsız ve merhametsiz birisine ism-i a'zamı
talim etmek caiz değildir. Bir merkep ve bir yük odun için,
adam öldürülmez. Ey oğul bilmiş ol ki, ben ism-i a'zamı senin
dayak yediğini ve odunlarının elinden alındığını gördüğün zat-ı
muhteremden talim edip öğrendim.
- 596 -
Evet, aziz müslümanlar :
Peygamberler ve onların varisieri olan Hak veli'leri, sabırlı ve halimdirler. Kendilerine yapılan haksızlık veya kötülüklere hilıniyyetle muamele ederler. Hatta, günden güne hilmiyederini artırırlar. Bunun için, kendilerinde iymana, islama ve gerçek ma'nada ir.ısan ve müslüman olmağa kabiliyyet ve istidat
bulunanlar, peygamberlerin ve Hak veli'lerinin gösterdikleri
hilmiyyet karşısında hatalarını ve zaaflarını anlar, insafa gelir
ve gerçekten insan ve islam olurlar. Kendilerinde iyman ve isliim istidadı bulunmayanlar ise, yaptıkları kötülüklere karşı
peygamberlerin ve Hak velilerinin yumuşak davranmalarını
kendilerinden korktukları için böyle davranınağa mecbur kaldıkları şeklinde yorumlarlar, zulüm ve haksızlıklarını artırırlar.
Buna rağmen peygamberler ve veliler sabreder ve halim olurlar ama, Allahu azim-üş-şan adaletiyle tecelli buyurur ve o zalimlerden peygamberlerinin ve velilerinin intikamını alır. Zira,
peygamberler ve veliler, Allahu teala'nın himayesindedirler. Onlar, kendilerine yapılan haksızlık veya kötülüğü bağışlasalar ve
buna razı olsalar bile, Mevlayı müte'al kendilerine zulmeden zalimlerden onların öcünü alır. Unutmayalım, Rabbimiz AZİZÜN
ZÜL-İNTİKAM'dır.
HiK AYE
Süfyan-ı Sevri hazretleri, bir arkadaşı ile birlikte bir alimden ders ve feyiz alıyorlardı. Bu alim ve fazıl zat, hayli yaşlı
olduğundan, evine yakın bir yerde ve komşulardan birisinin evinin önündeki ağacın gölgesinde derslere devam etmek üzere
izin aldılar. O evin sahibi, anahtarını oralarda bir yere saklıyor ve evine girerken sakladığı yerden alıp açarak evine giriyordu. Dersleriyle meşgul olmalarına rağmen, onlar da bu hali uzaktan görüyorlardı.
Günlerden bir gün, kimsenin bulunmadığı bir zamanda birisi geldi, o ev sahibinin sakladığı yerden anahtarı aldı, kapıyı
açıp içeriye girdi ve bazı kıymetli eşya alarak savuşup gitti. Ev
sahibi, dönüşünde bu hırsızlık olayını farkedince, hemen o ders
- 597 -
okuyanlardan kuşkulandı ve ertesi sabah yine ağacın gölgesine gelip oturunca karşıianna dikildi ve Süfyan-ı Sevri hazret·
lerinin yakasına yapışarak :
- Evimin anahtarını sakladığım yeri sizlerden başka gören ve bilen yok. Bunun için, bu hırsızlığı sizlerden birisi yapmıştır, çıkarın bakalım çaldığınız eşyalarımı, diye tutturdu.
Her ne kadar :
- Ne anahtarını aldık ne de evine girdik, dedilerse de
dinletemediler. Adam, işi azıttı, bağırıp çağınnağa başladı,
halk başlarına toplandı, her kafadan bir ses çıkınağa başladı.
Süfyan-ı Sevri hazretleri mübarek ellerini açarak :
- Ya Rab!.. Kur'an-ı keriminde :
Ve lA ye'b-eş-şühedA'ü lzA mA dü'O •.•
EI-Bakara : 282
( Şahitler, tanıklık etmek üzere çağırıldıklan vakit kaçınıp
çekinmesinler ... )
buyunnaktasın. Benim, senden başka şahidim yok ilahi! . .
Şimdi, seni benim doğruluğuma ve bu zatın evine girmediğime,
onun malını çalmadığıma şehadete çağırıyorum, bana tanıklık
et ya Rabbi! .. diye niyazda bulundu.
Tam bu sırada uzaktan birisinin seslendiği duyuldu :
- Süfyan'ı bırakınız, o eşyayı ben çaldım, aradıklannız
bendedir, diye acı acı feryat ederek bir adam bulunduklan yere geldi. Çaldığı eşyayı sahibinin önüne koydu, boynunu büktü
ve toplanan kalabalığa :
- Evet, bunlan ben çaldım, cezam neyse razıyım, dedi.
Kendisinden sordular :
- Bunlan senin çaldığını kimse bilmiyordu, hatta senden
kuşkulanan bile yoktu. Yoksa, çaldığına pişman mı oldun? Neden, çaldıklarını elinle getirip teslim ettin ve kendini de ele
verdin?
- 598 -
HırMz, önüne bakarak itiraf etti :
- Çaldığım eşyayı hemen satayım mı, biraz saklayım mı
diye düşünürken hatıftan müthiş bir ses işittim : (Çabuk çaldıklarını götürüp sahibine teslim et.. Sevdiğim kullanından ve
velilerimden Süfyan-ı Sevri çok müşkil durumda kalmıştır.
Git onu kurtar, yoksa seni helak ederim. Gerçi, o takdirimize
razıdır ama, ben onun Rabbiyim. Kendisine yapılan bu isnad
ve iftiraya sabnm ve tahammülüm yoktur ... ) denildi ve ben bu
ilahi tehdidi duyunca hemen çaldıklarımı geri getirdim, dedi.
Ev sahibi haksız olarak bir ma'sumu suçladığına, hırsız
hırsızlık yaptığına pişman oldular, tövbe ettiler. Süfyan-ı Sevri
hazretleri de her ikisinin özürlerini kabul ve kendilerini affettiğini müjdeledi ve ilave etti :
- Ben buna da razı olurdum ama, Rabbim ma'ruz kaldığım bu iftira ve haksızlığa razı olmadı, buyurdu.
Daha önce de muhtelif vesilelerle arzetmiştim. Peygamberlere, velilere ve bütün mü'minlere yapılan ihanet, Allahu teala'
ya ihanettir. Netekim, peygamberlere ve velilere itaat de, Allabu tala'ya itaat gibidir. Bunun içindir ki, Allahu zül-celal velkemal hazretleri peygamberlerinin ve velilerinin dileklerini asla reddetmez. Ancak, peygamberler ve veliler de Allah u teala'.
nın rahmet sıfatının ka'inatta zuhurudurlar. Kulların işledikleri kötülük, isyan ve günahlardan ötürü inecek azabı bu zevat
rahmet kanatları ile karşılarlar. İstidad-ı ezelisi bulunanlardan
dilediklerini irşad ederler, onlara insanlıkta bulunan keramet
tadını tattırırlar. İnsanları, büsran ve zulmet aleminden alır,
Hak katında yüceltirler, onları arif-i billah ve vasıl-ı zat ederler.
İksir-i a'zamdır notk-u Ehlullah,
Bir nazarda haki kimya ederler ..
Nebi'lerin en büyük mu'cizeleri MÜ'CİZE-İ VÜCUDİYYE-1
MUHAMMEDİYYET'tir. Bu mu'cize-i vücudiyyeye varis olan
veliler KERAMET-i VÜCUDİYYE'ye malik olurlar ki, bu da
lSTİKAMET'tir. Müstakiym olana LİBAS-I KERAMET giydiri·
- 599 -
lir. Müstakiym olmayan kişilerden zuhura gelen barikulade
haller keramet değil İSTİDRAC'tır. Bu görüşümüzü, Hadis-i şerif ile isbat edebiliriz. Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz :
Şeyyebetnly sOre-O HOd�-·
(Hud sure-t celilesi, beni yıprattı)
huyurdukları zaman, aslıab-ı ba-safa sordular :
- Ya Resulallahi Hud peygamber aleyhisselamın başına
gelenlerden ötürü mü, bu sure-i celile beni yıprattı, kocalttı buyuruyorsunuz?
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz saadetle
şöyle buyurdular :
- Hayır! Hud sure-i celilesindeki iki kelimelik bir ayet-i
kerime bana bu teFiri yapmıştır :
Festakım kamli ümlrte_
(Emrolundu�uz gibi, istikamette bulunun ... )
Dünya hayatında, ilahi emirlerin en büyü�, en önemlisi
İSTİKAMET'tir. Müstakiym olanlar keramete layık olurlar.
Fakat, akıllı olan keramete değil, istikamete talip olmalıdırlar.
Peygamberlere ve Hak velilerine emrolunan istikamet, sana ve
bana emrolunan istikamet değildir. Kendimizi o kutlu ve mut·
lu kişilerle kıyaslarsak, batıl bir mukayese yapmış ve yanılmıa
oluruz.
H i KAYE
Sultan Mahmud-u Gaznevi, Ebui-Hasan-il Harakanİ haz�
retlerine sordu :
- Bayezid-i Bestarnİ nasıl bir veli idi?
- 600 -
- Onu gören, Allahu teala'ya iyman ederdi, cevabını alınca kızar gibi oldu ve :
- Ey Sofi! dedi. Bu nasıl söz? İki cihan serverini gören
Ebu-Cehil ve avanesi, neden iyman etmediler ve islama girmediler?
Hazret hiç düşünmeden cevap verdi :
- Ebu-Cehil ve avanesi, Resfılüllah sallallahu aleyhi ve
sellem efendimize baktılar ama, Resfıl-ü zişanı göremediler. Allah resfılünü, karşılarında Ebu-Talib'in yetimi gibi gördüler ve
kendileriyle kı yas ederek küfür ve dalalette kaldılar. Eğer, o
zat-ı akdesi Hak nebi olarak görebilmek bahtiyarlığına erişebilselerdi, şimdi a'layı ıllıyin'de bulunmaları gerekirdi.
Evet, müslümanlar kaçtır tekrarlayıp duruyoruro : İş, bakmakta değil, görmekte, görebilmektedir.
Peygamberler ve Hak velileri, Allahu teala'nın yeryüzündeki halifeleridir. El ele ve el Hakka yettiğinden, onlara bi'at
Allahu teala'ya bi'attır. Onun için de, ezelde iyman nasibi olan
bir şaki, gerçek bir hak velisinin dileğiyle önce hidayete ve daha sonra da velayete erişebilir. Allahu teala'nın sevgili ve has
kulları olan velileri sev ki, Rabbin de seni sevsin!..
H i KAYE
Meşahir-i Evliya'ullahtan Fudeyl hazretlerinin Mekke-i mükerreme'deki kabr-i şerifleri, bir zamanlar ziyaretgah idi. Fakat, Hicaz kıt'asının idaresini ellerine aldıktan sonra Vehhabi
kardeşlerimiz, bütün islam kabirierini yıktırmışlar, bir çok islam eserlerini ortadan kaldırmışlardır. Bu arada, bu zat-ı akdesin türbesi de kaybolmuştur.
Rivayet olunur ki, Fudeyl gençliğinde yol kesen, dediği dedik, astığı astık korkunç bir eşkiya imiş .. Fakat, bir adeti varmış, soyduğu kimselerin adlarını ve adreslerini yazarmış. Bir
gece, yoldaşları bir geçİtte pusu kurup bekleşirlerken, o da başını kölesinin dizine koymuş dinleniyormuş. Bir kafile, bulundukları yere yaklaşmış ve bunların pusularına düşmüş, önce
- 601 -
direnmek istemişler ama Fudeyl'in de orada bulunduğunu öğrenince büsbütün telaşlanmışlar ve ne yapacaklarını şaşırmışlar. Meğer, bu kafilenin arasında zamanın alimlerinden, ehl-i
Kur'andan velayet derecesini ihraz etmiş üç zat-ı şerif varmış.
Bunlar, yol arkadaşlarına şöyle demişler :
- Şimdi, biz Fudeyl'e üç ok atacağız. Vurabilirsek ne a'la,
vuramazsak kaderinize razı olun.
Bu üç zattan birincisi, dağları taşları titreten bir sesle şu
ayet-i kerimeyi okumuş :
Elem ye'ni lil leziyne amenQ en tahşe'a kuiObühüm li-zikril lahi ve ma nezele
min-el-hakkı ve la yakOnu kel leziyne ü 'tül-kitabe m in kablü fe-taıe aleyhim·
ül-emedü fakaset kuiObühüm ve kesiyrün minhüm fbikOn ...
EI-Hadid : 16
(İyman edenlerin kalplerine, Allahu teMa'nın zikri ve Hak
ile indirilen Kur'anı okuyarak korku ve saygı ile ywnuşaklık
gelmedi mi? Onlar, daha önce kendilerine kitap verildiği halde,
sonradan peygamberleri ile aralannda uzun zaman geçmiş olması yüzünden kalpleri katılaşmış, günahlara ve kötülüklere
dalmış bulunanlar gibi olmasınlar ... )
Bu ayet-i kerime, Fudeyl'in kulağına varınca, yattığı yerden doğrulmuş ve :
- Eyvah, bana bir ok geldi ve yaralandım, diye haykırmış.
Kölesi, efendisini yaralayan oku aramış ama bulamamış.
Evet, ok yokmuş ama, Fudeyl gerçekten yaralanmış imiş. Ayet-i
kerimenin tesiriyle inim inim inliyormuş, ağlıyormuş, saçını
başını yoluyormuş. Şaşkın şaşkın hala ok arayan kölesine :
- 602 -
- Boşuna beni yaralayan oku arama! demiş. Zira, o Allahu teala tarafından geldi.
Yolcu kafilesinde bulunan Ehlullah'tan ikinci zat da, yine
yüksek sesle şu ayet-i kerimeyi okumuş :
Fe-flrrO IlAilah innly leküm minhü nezlyrOn müblyn_
Ez-ZIIrlyAt : 60
(O halde, hemen Allahu teala'ya kaçın, küfrü ve dalaleti bırakıp iyınan ve tevhide gelin, Hakkın azabından rahmetine fl.
rar edin. Şüphe yok ki, ben size onun tarafından gönderllıniş
bir korkutucuyum. .. )
Fudeyl, bu ayet-i kerime üzerine bir daha haykırmış :
- Bana ikinci bir ok daha saplandı! .. derneğe kalmadan
Ehlullah'tan üçüncü zat, en katı yürekleri bile ürperten bir sesle şu ayet-i kerimeyi okumuş :
�G��-���::.ı�kl:;·�sJ���
/ ' ... c ) (ı � .\
J).� J�
Ve eniybO ilA Rabbikum ve eslimO lehO min kabil en
ye'tiyeküm-iil-azabü siimme lll tunsarun_
Ez-Ziimer : 54
(Size azap gelmeden önce, Rabbinize tövbe ve rücu edin,
ona teslim olun, sonra yardım olunrnazsmız ... )
Fudeyl, bir sayha vurarak bütün arkadaşlannı yanına çağırmış ve onlara :
- Haydi, savulun gidin başımdan ... Ben, yaptıklanma
pişman olarak tövbe ettim, kalbime Allah korkusu sindi, demiş ve evvelce li-hikmetin tesbit ettiği adresleri dolaşarak bütün hak sahiplerine haklarını ödemiş, Mekke-i mükerreme'ye
gelmiş ve ömrünün bakiyyesini orada ibadet ve ta'atle geçirmiş.
- 603 -
Harun-er-Reşid, ziyaret maksadıyle Mekke-i mükerreme'ye
gidince ona uğramış ve demiş ki :
- Ya Fudeyl! .. Rü'yamda bana, Fudeyl Rabbinden korktu ve halıkının hizmetini ihtiyar etti, dediler deyince Fudeyl;
kendisini hizmetine kabul buyuran, tevfikini refik eden ve kendisini af ve mağfiret eyleyen ve tekva libasını giydirerek velileri arasına alan Allahu teala'ya hamd-ü senada bulundu.
Sensin bana can-ü cihan,
Sensin bana genc-ü nlhin,
Sendendürür zarar, ziyan;
Ne Iş gelir benden bana ...
İnsan, ne kadar günahkar olsa da, rahmet-İ sübhaniyyeden ümidini kesmemelidir. Allahu teala'ya iyman edenleri, Allah ve Resulünü sevenleri, Allah yolunda fedayı can edenleri
sevmelidir. Bu kutlu ve mutlu kişilere sevgi ve saygı. kişiyi muhakkak Hakka ulaştırır.
Şunu iyi bilmelidir ki, gönül şehri etrafı açık bir ova gibidir. Gönül şehrine her yönden rüzgar esebilir. Herkesin kötü gördüğü ve adam olmaz dediği, gün olur Fudeyl gibi Hak
velilerinin attıkları ma'nevi oklarla deva bulur ve rahmete ererler. Bütün ümid kapılarının kapandığı zaman bile, Allahu teala'nın yüzbinlerce rahmet kapısını birden açıvereceği asla unutulmamalıdır. Onun için, mahlukat-ı ilahiyye'yi asla hor görmemelidir. Nice viraneler vardır ki, bağrında defineler gizlidir.
Bütün yaratılmışlar uyuduğu zaman, hiç uyumayan, kendisine
gaflet ve dalgınlık da arız olmayan Hayyü Kayyf:ım'u düşünmeli, onu zikretmeli ve ondan rahmetini, mağfiretini, feyiz ve
selametini niyaz etmelidir. Allahu teala, kapısına geleni boş çevirmez, Allah diyen kulunu reddetmez, hiç bir malılukunu mahrum bırakmaz.
Dahası da var : Kullar, kendilerinden bir şey İstenince kızarlar. Allahu teala ise, kendisinden istemeyene kızar. Onun
için, kuldan ümidini kesmeli ve gerçek dost olan Allahu zül-celal vel-kemal hazrederine bağlanmalı ve ona teslim olmalı, on-
- 604 -
dan yana kaçmalıdır. Kişinin günahları dağlar kadar büyük,
kumlar kadar çok, sular kadar engin bile olsa, Rabbimizin rahmet ve mağfireti hepsinden ziyadedir. Allahu teala, kulundan
asla vazgeçmez. Kendisine döneni, yaptığına pişman olanı, tövbe ve istiğfar edeni affu mağfiret eder. O Gaffar'dır, o Settar'·
dır, o Rahman'dır, o Rahiym'dir.
HiKAYE
Basra şehrinde salihattan bir hanım, Hasan-ül-Basri hazretlerinin meclis-i irşadına devam ederdi. Bu kadıncağızın çapkın ve başarı bir oğlu vardı. Oğluna, Hasan-ül-Basri hazrederinden duyup öğrendiklerini aniatmağa çalışırdı ama ne fayda?
Delikanlının bir kulağından girer, diğerinden çıkardı Günlerden bir gün, bu genç adam hastalandı ve hastalığı oldukça ağırlaştı. Annesine, Hasan-ül-Basri hazretlerini çağırmasını, onun
huzurunda tövbe etmek istediğini söyledi. Fakat, Hazret-i imam:
- Ben, o azgın haylazın yanına gitmem! dedi.
Kadıncağız malızun ve mükedder evine dönerek durumu
oğluna bildirdi. Hasta delikanlı :
- Sahib-i mürüvvet olarak bildiğimiz bu zat-ı akdes acaba neden bana tövbe ettirmek üzere gelmedi? diye sorunca, annesi :
- Ay oğlum, dedi. Senin işlemediğİn günah, yapmadığın
kötülük mü var? O mübarek zat nasıl gelir?
Delikanlı ağlamağa başladı :
- Anneciğim, dedi. Sana vasiyyetim olsun, ben öleceğimi
biliyorum. Emr-i Hak vaki olunca, beni sakın mezarlığa gömdürme, evimizin bahçesine bir mezar kazdır ve orada defnettir.
Ayaklarıma da bir ip bağla ve beni sürükleye süriikleye o çukura kadar götür. Sağlık ve afiyette herkes benden kötülük görmüş ve incinmişti, ölümümden sonra hiç kimseyi rahatsız etmek istemem. Düşün, ben ne kadar kötü bir insanım ki, Hasan-ül Basri hazretleri gibi merhamet ve mürüvvet sahibi dahi gelmedi ...
- 605 -
Gerçekten, o genç adam öldü. Kadıncağız, ağlayarak oğlunun vasiyyetini yerine getirrneğe çalışırken kapı çalındı ve Hasan-ül-Basri hazretleri eve girdi. Kadına durumu şöyle anlattı :
- Rü'yamda bana : (Ey Hasan! .. Hakkın kullarına, Hakkın rahmetini esirgeme, onların rahmet-İ ilahiyyeden ümitlerini
kesmelerine sebep olma. Tövbe etmek için seni çağıran o kulum, nefsini günahkar bilerek pişman olduğundan tövbesini
kabul ve kendisini af ve mağfiret eyledim, git o kulumun bağrı
yanık anasına haber ver, teçhiz ve tekfini ile bizzat meşgul ol,
namazını sen kıldır ve şehir kabristanına götürerek ellerinle
defnet! .. ) buyurold u. İşte, bu vazifeyi yerine getirmek üzere
geldim, dedi ve o gencin hazırlıklarını yaptı, namazını kıldırdı
ve defnettirdi. Bu haberi öğrenen bütün şehir halkı cenazesinde hazır bulundular ve bir cem'i gafir ile o genci ebedi istirahatgahına uğurladılar.
Unutma ölümü her dem düşün de fikreyle,
Unutma ni'met-i iymanı durnıa şükreyle ...
Ey aşık-ı sadık! ..
Dünyanın son durağı kabirdir. Onun için, ahiretin ilk durağı da yine kabirdir. İymanh, iymansız, dinli, dinsiz, denli,
densiz herkes dünyanın bu son menzilinden, ahiretin ilk menziline girerler. Ne var ki, iyman sahibi mü'minleri kabirleri,
gurbetten gelen eviadını bağrına basan ana gibi hasretle, şefkatle kucaklar. İymansız kafideri de kucaklar ama öyle bir sıkar ki, kemikleri birbirine geçer ve üzerine kaya parçası atılmış bir yumurta gibi ezer. Bu sıkma sonucu kafir öyle bir korkunç na'ra atar ki, onun bu sesini insanlardan ve cinnilerden
başka bütün yaratılmışlar duyarlar. Eğer, insanlar bu sayhayı
duysalar, bir daha hiç gülemezler, iki taşı üst üste koyamazlar,
dünyayı böylesine ma'mur edemezler.
Evet, bu aleme gelen mutlaka ölüm pınarından içer, eynine sekiz arşın bir kefen biçer, cansız ata biner ve etrafına dehşet, salarak geçer, kabir kapısından içeri girdimiydi, artık ne
olursa orada olur. Her kul layık olduğu menzili bulur. İyınan
- 606 -
edip iyi ve yararlı işler işleyenler hakettikleri mükafatı, iyınan
etmeyen, kötülük ve günahlada ömürlerini tüketenler de yine
hakettikleri mücazatı bulurlar.
Sağlık ve sıhhat içinde bulundukları zaman Kur'an-ı aziymi okuyanlar Kitabullah'ın şefaatine nail ve mazhar olurlar.
Okudukları Kur'an, karanlık kabirierine nur olur aydınlatır,
iyi ve yararlı işleri yoldaş olur ferahlatır, ibadet ve ta'atleri reh·
her olur cennet ni'metlerini hatırlatır. Evet, Kur'an-ı kerimi
okuyup hükümleriyle amil olanlar, ebedi alem de sultan olurlar.
Amil olmayanlar ise, ahiret aleminde çok pişman olurlar ama,
iş işten geçer. Kur'an-ı hakiyme sırt çevirenler, mahşerde kör
olarak haşrolunurlar. Kur'an-ı kerimi hiç okuyamayan ve anlayamayanlar ise, binbir felakete düçar olurlar. Kulun, Rabbine
karşı ta'zimini, tekrimini ifade eden, dinin direği olan namazlarını kılmayanlar, yahut kıldıkları halde kıyınetini bilmeyenler,
edep ve erkanına riayet etmeyenler, yasak savar gibi namaz kılanlar ne büyük kayıplara ve zarariara uğradıklanm anlarlar.
BUmiş ol, mü'minin mi'racı namaz,
Beş vakit eda et, Hakka kıl niyaz,
Cilvegah-ı Hazret-i Hak'tır namaz,
Terkeden mü'mln değildir, EL-IYAz! .•
Namazını kıl kardeşim, bir vakti bile kaçırma, tenbellik
etme, Rabbine asi olma! .. Bazı densizlerin ve dinsizlerin söyledikleri gibi :
- Namaz da neyıniş ? Ne var namazda? deme ..
Namaz, bir hısn-ı ilahidir. Allahu teala'nın sağlam ve metin bir kalesidir. Namaza devam edenleri, Allahu sübhanehu ve
teala hazretleri bütün afetlerden korur ve kurtarır, kötülükleri
ve Allahu teala'nın sevmediği, Resul-ü zişanın daima yerdiği
çirkin alışkanlıkları giderir ve önler. Namazı, hakkıyle ve layıkiyle kılanlar için en yüce ve şerefli bir ibadettir. Namaz kılar
gibi göründükleri halde, kıymetini bilmeyenler, hakkını vermeyenler ise namaz göstermiş olurlar. Bunu anlayabilmek için
çok basit bir yol vardır. Eğer, kıldığın namazlar seni kötülük-
- 607 -
lerden ve fuhşiyyattan önlüyorsa, günah işlernekten Hakka asi
olmaktan koruyor ve kurtarıyorsa, kıldığın gerçekten namazdır. Eğer, namaz kıldığın halde kötülüklerden ve fuhşiyyattan
kaçınamıyorsan, günah ve kötülükleri rahatça işleyebiliyorsan,
danlma kardeşim, sen namaz kılınıyor, namaz gös teriyorsun.
Oysa, namaz kulu Hakka iletecek bir mi'racdır. Kötülük ve günah işleyerek kılınan namazlar ise, kulu ancak Rabbinden uzak-
��:
.
Men lem tenhehu saiAtühu an-l l fahşA-i vel-münkeri lam
yezded min'AIIahi illA bQ'dA •.•
(Kıldığı namaz, kendisini Allahu teila'nın men'ettiği ve
benim zernınettiğim kötülüklerden, günahlardan ve ma'siyyetlerden alıkoymaz ve önlemezse, o kimsenin namazı kendisini
Allahu aziın-üş-şandan uzaklaştırmaktan gayrı hiçbir fayda vermez.)
Hadis-i şerifi, bunun delili ve isbatıdır.
Cehennem ateşinde yanmak istemiyorsan, o korkunç ateşin sana haram olmasını arzu ediyorsan, beş vakit namazın ilahi bir emir olduğunu, kulluk görevi bulunduğunu bilerek kıl. ..
Abdest alırken başlayacak olan dikkat ve ihtimarnın kıyam, kıraat, rükCı, kavme ve secdelerinde, celselerinde, tahiyatta devam etmeli, ta' dil-i erkana itina göstermeli, huşu ve hud u içinde
namaz kılınağa gayret ve h imm et etmelidir.
Kıyamet günü, ilk muhasebe namazdan başlar. Namazın
hesabı doğru ve kesin olarak verilebilirse, diğer arnelierin de
kabulüne yardımcı olur. Ma'azallah, namazın hesabı verilemezse, bu hesapta eksiklik ve noksanlık çıkarsa, emin ol iş biraz
çetin olur. Bir mü'min, bazı günahlarından dolayı cehenneme
- 608 -
girse bile, secde eseri bulunan uzuvlarını ateş yakmaz. Allahu
teala'ya iymanın alameti ve belirtisi namazdır.
Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyete ves-selam
efendimiz hazretleri buyurmuşlardır ki :
- Bir kimsenin kapısı önünden bir nehir geçse ve o kimse günde beş vakit o nehre girerek yıkansa, nasıl ki kendisinden kirden ve kirlikten eser kalmazsa, beş vakit namaz da aynen böyledir. Beş vakit namazını dikkat ve itina ile kılanlarda
da günah ve ma'siyyet kirleri görülmez. Kıldığı namazlar, onu
arındırır ve paklar.
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
- Beş vakit namaza devam edenler, Allahu teala'nın beş
büyük lutfuna mazhar olurlar. 1) Kabir azabından halas olurlar. 2) Kabir darlığından kurtulurlar. 3) Amel defterleri sağ
ellerine verilir. 4) Sırat'ı yıldırım gibi sür'atle geçerler. S) Cennete girerler.
Ancak, tekrar ediyorum ve tekrar etmekte fayda görüyorum :
Namazları, angarya nev'inden, yasak savma kabilinden,
tavuk yem gagalar gibi değil, şartlarına ve adabına aynen ve
harfiyyen dikkat ve riayet ederek kılmalı, göstermelik için değil, hakkıyle namaz kılınağa çalışmalıdır. Bunun için de: (Adam
sende, bizden geçti, varsın gençler okusun) dememeli, ilm-ü-ha·
li okuyup öğrenmeli, ef'al-i mükellefiyni, on sekiz şer'i hükümleri, namazların farzlarını, vaciplerini, sünnet ve müstehaplarını, ne gibi hallerin namazlarımızı ifsad ettiğini, hangi hallerde
sehiv secdesi yapmak gerektiğini, keza gusülün, abdestin ve orucun farzlarını, vaciplerini, sünnetlerini, müstehaplarını güzelce bellemelidir. Yaşlılar bana gücenmesinler, vaktiyle okuduk·
larını unutan ve bilmeyerek namazı bozan hallerde bulundukları halde farkında olmayanlara sık sık rastlıyoruz. Sormak ve
öğrenmek ayıp değildir. İki cihan serveri : (İhtiyarlar, ilim tahsili için gençler arasında oturmaktan utanmasınlar.) buyurmuşlardır. Sormamak, öğrenmernek ve bilmernek hem ayıptır,
hem de günahtır. İnsan, bir işe başladı mı, onu en güzel ve en
- 609 -
mükemmel şekilde yapmaya çalışmalıdır. Görsünler, desinler
mescide gidiyor diye söylesinler diye yalan yanlış abdest alıp,
ta'dil-i erkanına, şartlarına ve adabına riayet etmeden namaz
kılmak, boşuna yorgunluktan başka bir şey değildir. Öylelerini
görüyoruz ki, mahalle mescidinde bir gece önce yatsıyı kıldıran imam efendinin, yanlışlıkla kendilerine beş rekat namaz
kıldırdığını, ertesi gün sorup şer'i hükmünü öğrenmeğe çalışmaktadırlar. Bu çok mühim gerçeği gözden kaçırmayalım, sorup öğrenmekten, okuyup anlamaktan korkmayalım. Boş kafa ile kılınan namazlar, sahibine ancak hasret ve nedamet getirir. Bre müslüman, madem kılıyorsun hakkıyle kıl. .. Dünya
siyaseti denildi mi, kimseye ağız açtırmıyorsun, meslek hatıralarını birer birer anlatıyorsun, boş ve faydasız hikayeleri dilinden düşürmüyor ve hiç unutmuyorsun. ibadet ederken bu kayıtsızlık, bu vurdum duymazlık neye?
- Bak emekliye ayrıldı, saçı sakalı ağardı, hala namaz
kılınıyor, cami-i şerife gelmiyor! demesinler diye mescide gitmenin ve namaz kılmanın sana hiçbir faydası olmaz. Hazır bu
yola girmişsin, yaz kış, soğuk sıcak demeden mescide gelmişsin,
zahmetlere katlanıp abdest almışsın, ne olur şunun en iyisini,
en mükemmelini yapsana ... Bilmediklerini sorup öğrensene ...
Elin ağzı torba değil, çekip büzesin ... Eğer, konuşacaklarsa
önleyemezsin, iyisi mi doğrusunu yap kimsecikler ağzını açıp
bir şey diyemesin, gönlün rahat etsin ... Evet, namazını vaktinde ve cemaatle kil, kazaya bırakma, vaktini geçirmeden namazını kılmakta, ecel erişmeden tövbe etmekte acele et.. Kötülük
lerden, dünya kir ve pisliklerinden ellerini yıka, gönlünü, gözünü ve özünü tövbe ve nedamet ile arındır.
Aziz din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Beş vakit namaz, bülıiğa yani erginlik çağına ermiş kadın
veya erkek her iyman edene farzdır. Erkek çocuklar on iki ve
kızlar dokuz yaşından itibaren namaz kılmakla mükelleftirler.
Onlara, bu farzı öğretmek de anne ve babaların görevleridir.
Bilindiği gibi namaz EF'AL-İ MA'LÜME ve ERKAN-I MAHSUEnvAr-üi-KuiQb, cilt : 2 - F : 39
- 610 -
SA'dır. Namaz, Resiı.l-ü zişan efendimizden görüldüğü, onun
kıldığı gibi kılınır, başka türlü namaz olmaz. Kıyama, rükCı'a ve
secdeye kudreti olmayanlar, iyma ile kılarlar. Yani, ayakta duramıyor, eğilemiyor ve başını secdeye koyamıyorsa, bunları başı veya gözüyle işaret ederek kılabilir. Terki ise, kat'iyyen caiz
değildir. Hiçbir sebep ve mazeretle namaz terkedilemez. Son
nefesimize kadar Rabbimize ibadetle mükellef bulunuyoruz.
Namaz diyip geçmeyelim : İki rekat namaz, ka'inatın bütün mertebelerini camidir. İki rekat namazda bütün malılUkatın ibadetlerinin zübdesi, özü ve özeti müşahede edilir. Onun
için, namazın kıymet, ehemmiyet ve faziletini anJamalı ve takdir etmelidir.
Ademiyyet mertebesine, namazda kıyamla işaret vardır.
Hayvaniyyet mertebesine namazda rü.k:Cı ile işaret vardır. Cemadat mertebesine namazda secde ile işaret vardır. Melekler
mertebesine, namazda huzur ile işaret vardır. Meleklerin kıyam
ve ku'udu, nebatlar ve hayvanların tesbihi ve tefridi, cemadatın tevhid ve takdisi bir araya geldiğinden, Allahu teala'ya yapılan i badetierin umdesi sayılır.
Namaz, kalbin tevhidi sureti olup, tevhid-i ef'ali isbat ettiğinden aynı haptan addolunur. Abid ile ma'budun birleştiği
makamdır ve onun için de mü'minlerin mi'racıdır. Resul-ü zişanın gözünün nuru, dinin direği, iyman ve islamın alametidir,
iyman ve islamın işaretidir. Terki büyük günah ve inkarı ise
ma'azallah küfürdü.r.
Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmuştur :
' . �·· ı ı. -' � ·:.�1_51 (� � --::� � ..... , _.----:;' 1 --- ·� y "'"" 1.4> .)""' -\A)o • ,.4 o !ı o( • • ,.Aı - ...... "" """'""U'""
(Allahu teila'ya kıyamete, peygambere iyman eden namazını terketmez. Vaktinde kılar ve kazaya da bırakmaz. Namazım ta'dll-1 erkinına rlayetle huşu ve budu içinde kılar, ölümün
şlddetinden, kabrin zulmetlnden, mahşerln dehşetinden ve cehennem azabından kurtulur, cennet ve cemale nall olur.)
- 61 1 -
Ey aşık-ı sadık! ..
Sabah namazını, Adem aleyhisselam yere in
-
dirildiğinde iki
rekat olarak kılmıştır.
Öğle namazını Yunus aleyhisselam balığın karnından kurtulduğunda dört rek§,t olarak kılmıştır.
İkindi namazını İbrahim aleyhisselam, Nemrud'un narından kurtulduğu zaman kılmıştır.
Akşam namazını İsa aleyhisselam, Yahudi'lerin kendisine
hazırladığı hıyanetten kurtulduğu zaman kılmıştır.
Yatsı namazını Musa aleyhisselam Tur' da kendisine vahyolunduğu zaman dört rekat olarak kılmıştır.
Binaenaleyh, beş vakit namazlarını kılanlar bu beş peygamberin sevabına nail olurlar.
Namaz, Mi'rac-ı güzinde elli vakit olarak farzolunmuş, ancak Rahmet-i ilahiyye ile beş vakte indirilmiştir. Bunun için
beş vakti muntazaman kılanlara, elli vaktin ecri ihsan buyurulur. Beş vakit namazın, Mi'rac-ı güzin hediyesi olduğunu bilerek kılan mü'minlere müjdeler olsun .. Namazda nice esrar-ı
ilahi vardır. Bir kaçını sayarak açıklamağa çalışalım :
İnsan vücudunda cismani kuvvetler beş olduğu gibi, ruhani kuvvetler de beştir. Bunun için, namaz gerek vücudumuzun
ve gerekse ruhumuzun Allahu teala'ya şükrüdür.
Şeytan, insanın vücuduna beş kapıdan girebilir : GÖZ .
KULAK - AGIZ - NEFİS - KALP . . . Hakka, hakkıyle namaz kılan gözüyle harama bakmaz. Kulağı ile dedi - kodu, boş ve faydasız sözler dinlemez .. Ağız, yalan ve kötü söz söylemez ve haram yemez. Nefis, salalı bulur, kötü şeyler ve kötülükler düşün
mez. Kalp, haktan gayriye yer vermez. Gözü ibrette, özü şükür
ve itaatte, kulağı faydalı nasihatte, ağzı zikir ve halavette, kalbi şefkat, merhamet ve muhabbette olur. Beş vakit namazını
kılanlar, şeytana bütün kapılarını kapatmış olurlar.
Her insan için, beş korkunç geçitten geçmek muhakkak
ve mukadderdir. Bu geçitlerden ve akabelerden geçmeyecek hi;
kimse yoktur. Bu beş tehlikeli ve korkunç geçit şunlardır :
- 612 -
1) Ölüm şiddeti
2) Kabir zulmeti
3) Mahşerin vahşet ve dehşeti
4) Sıratın rikkati
S) Narın şiddeti
Bu beş tehlikeli ve korkulu geçitten selametle geçişten, ki·
şiyi ancak kıldığı namaz kurtarır.
Sabah namazını kılanlar, ölüm acısını hiç duymazlar. O
vakitte kılınan iki rekat farz, kılanın cismini de ruhunu da nurlandırır.
Öğle namazı vakti, güneşin en hararetli ve parlak olduğu
zamandır. Vaktinde öğle namazlarını kılanların kabirieri de
nurlanır ..
İkindi namazı, insanı malışer korkularından emin eder.
Akşam namazı, bilindiği gibi üç rekattır. Sırat da üç kısımdır. Çıkış, düzlük ve iniştir. Akşam namazını vaktinde kılanlar,
sıratın bu üç bölümünden de rahatlık ve kolaylıkla geçerler,
selamete ererler.
Yatsı namazı vaktinde, insan tabiatının harareti galip geldiğinden, o tabii harareti abdestle söndürerek yatsı namazını
kılanlar, ahirette cehennem ateşinin şiddetinden de korunmuş
ve kurtulmuş olurlar.
Kurre't-ül-ayn isimli kitapta, namazı özürsüz olarak terkedenlere on altı musibetin arız olduğu haber verilmektedir.
Bu musibetlerin altısı dünyada, üçü ölüm anında, üçü kabre
girildiğinde ve üçü de malışer yerindedir.
Dünyada uğradığı musibetler şunlardır :
Ömrü bereketsiz olur. Yüzünden nur-u ilahi gider. Diğer
iyi arnellerinden tad almaz. Duaları acilen yerine gelmez. Melekler kendisine buğzederler. Mü'minlerin namazlarmda yaptıkları dualardan mahrum kalırlar.
Ölüm anında uğradığı musibetler de şunlardır :
Zelil ölür, müjdeci melekler gelerek kendisini cennetle tebşir etmezler. Aç ölür ve kendisini suya atsalar hararetini gideremez ve susuz ölür.
- 613 -
Kabirde görece� musibetler şunlardır :
Kabir azabına uğrar, azap melekleri kendisine daima musallat olurlar, vakitleri girdikçe terkettiği namazları için kendisine aynca azap olunur.
Mahşerde uğradığı musibetler de şunlardır :
Hesabı gayet şiddetli görülür. Allah u teala'yı gazap lı bulur.
Affı ilahi imdadına yetişmezse cehenneme atılır.
Allahu azim-üş-şan, Kitabullah'ın neresinde salatı yani namazı zikretmişse, hemen arkasından zekatı da zikreylemiştir.
Onun için, sizlere biraz da zekat konusunda bilgiler sunmak
isterim :
Dersimizin başında okuduğunuz ayet-i kerimede : (Allahu
teala'nın kitabı olan Kur'an-ı aziymi okurlar, namazlarını erkanına dikkat ve riayet ederek kılarlar, onlara rızık olarak bahş
ve ihsan buyurduklanmızdan başkalarını da infak ederler ve
bu infaklarını gizli veya açık olarak yerine getirirler,) huyurulduğu hatırlanacaktır. Bu ayet-i kerimede de, islamda en mühim
olan iki riiknü belirtilmektedir. Namaz ve hemen onun arkasından zekat ve yardım emrolunmaktadır.
Bir kimse namazını kılsa ve fakat zekatını vermese, kıldığı namaz reddolunur. Zira, bir kimse Allahu teala'ya iyman et·
se de, Resf'Ll-ü mücteba'ya inanmasa veya Res·Ul-ü zişana iyman etse de Allahu sübhanehu ve teala hazrederine inanmasa.
iymanının reddolunduğu gibi, namaz kıldığı halde zekat vermeyenin de namazı reddolunur.
Rabbimizin, bu iki arneli daima bir arada zikretmesinin
sebebi de şudur : Bu arnellerden birisi terkolunursa, diğeri de
kabule şayan olmaz. Bunun için, namazını kılanlar nisaba malik iseler mutlaka zekatlarını da vermelidirler. Zekat verenler
de namazlarını kılmalıdırlar ki, ibadet hem ruhan, hem bede-
. nen ve hem de malen yerine getirilmiş olsun.
Namaz kılmayaniann veya kıldıkları halde şartlarına ve
adabına riayet etmeyenlerin uğrayacakları musibetleri açıklamıştık. Şimdi de, zekatlarını vermeyenierin uğrayacakları azabın bazılarını söyleyelim. Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sel-
- 614 -
lem efendimiz hazretleri bir Hadis-i şeriflerinde buyurmuşlardır ki :
- Kendisine zekat vermek vacip olduğu halde, sahip olduğu malın zekatını vermeyenierin bu malları, azap için birer
çivi haline getirilse ve malışer günü cehenneme girdiğinde kızgın ateşte kızdırılarak vücuduna çakılsa gerektir.
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
- Zekatı verilmeyen mal, ahirette ateşten bir yılan suretine sokularak zekatını vermeyen tamalıkar asinin boynuna dolanır. Zekatını vermeyerek muhtaç rnü'rninlere yardım etmeyen
o elleri koparsa gerektir.
Ebül-Leys (Tenbih-ül-gafiliyn) adlı eserinde şu Hadis-i şerifi zikretrniştir :
Allah celle, cennetinin kapısına şu yazıyı yazdıracaktır :
Ey cennet! .. Sana, üç kimsenin girmesini haram kıldım.
Birincisi cimri ve tarnalıkar olanlar, ikincisi zekatlarını vermeyen asiler, üçüncüsü karılarını başkalarına kiralayan ahlaksız
ve haysiyetsizlerdir.
Kendilerinde bu kusurlardan herhangi birisi bulunanlar,
iyrnan ile ahirete göçtükleri takdirde, iyrnanları sebebiyle cennete de en son gireceklerdir. Zira, Allahu teala'ya iyman edenler, cehennemde ebediyyen kalmayacaklardır. Cezalarını gördükten sonra cennete gireceklerdir. Keba'ir dediğimiz büyük
günahları işleyenler, işledikleri günahı helal saymadıkça kafir
olmazlar. İşiediği günah küçük veya büyük, kişi günah işlediğini bilirse, günahkar olur, fakat dinden çıkmaz. Küçük günahlarda ısrar edenler ise sonunda helak olurlar.
Tamalıkar ve cimri olanlar, ne kendileri yerler, ne de başkalarına yedirirler. Bazıları da, kendileri yer, başkalanna yedirmez. Zekatlarını vermeyenlerle karılarını başkalarına kira-
- 615 -
!ayan haysiyetsizler büyük günah işlemiş olurlar. Bu davranış·
larını helal addetmedikçe, asi ve günahkar olmakla beraber, iymanları baki kaldığından cezaları miktarı azap gördükten sonra cennete girerler.
Zekatlarını veren mü'minlerin ise mazhar olacaklan ilahi
iltifatlar şunlardır :
Birinci kat gökte isimleri KERIM, ikinci kat gökte CEVVAD, üçüncü kat gökte MUTİ, dördüncü kat gökte SAHİ, beşinci kat gökte MAKBUL, altıncı kat gökte MAGFUR, arş-ı a'la
da ise HABİBULLAH olarak isimleri ayrı ayn anılır ve kendilerine melekler tarafından tekrim olunur.
ZekAtını veren mü'minih, ölümünden sonra amel defterleri kapanmaz. Verdikleri bir nevi sadaka-i cariyye olur. Sevabı,
kıyamete kadar amel defterlerine yazılır. Zekatlarını vermeyenierin ise, kabirden başlayarak kıyamete kadar suçlanacaklan haber verilmektedir. Allahu sübhanehu ve teala, cümlemizi irşad ve bizlere lutf-u keremiyle inayet ve hidayet buyursun.
Aklın varsa, toplayıver başına;
Malrur olma bu dünya salaşına,
Felek er-geç zehir katar aşma,
Yatınrlar şu mosallA taşma,
Hiç güvenıne eşine, yoldaşma;
KJınse bakmaz bllmlş ol gözyaşma,
Mağlôp olma kör şeytan savaşına,
Tedarik gör yolculuk telişma ...
Evet kardeşlerim! .. Aklı olan, bakiyi faniye tercih etmez.
Altunu tenekeye değişmez. Kısacık ömrünü isyanlarla, kötülüklerle geçirmez, Allahu teala'ya kulluk eder de sultan olur,
ebediyyen saadet ve selamet bulur.
Azrail aleyhisselamın kılıcı, pek yakında senin ve benim
enselerimize inecektir. Günah kirlerini yalnız abdest suyu temizler zannedenler aldanıyorlar. Günah kirleri, Qeğil gusül ve
abdest aldığın su ile, bütün denizierin ve nehirlerin suları bir
araya getirilse yine de temizlenmez. Bu kirleri, ancak ve yalnız
- 616 -
gözyaşı arındırır ve paklar. Gusül ve abdest insanın yalnız z!
hirini, dış yüzünü kısmen temizler. Batınının kirlerini nedamet,
tövbe, istiğfar ve gözyaşı ile temizlemek mümkündür. Batını
temiz ve saf olan kutlu ve mutlu kişilere ve gönül aynalarını temiz tutabilen bahtiyar kullarına tecelliyat-ı ilahi ve lutf-u sübhani zuhur eder. Onlar, Allahu teala'ya layık ve Resul-ü zişana
aşık birer insanı kamil olurlar, Halifetullah olarak mükerrem
kılınan kullar zümresine girerler. Arif-i billah ve vasıl-ı Hallah
payesi ile kurbiyyet-i ilahiye mazhar olurlar. Bu bahtlı kişiler,
namazlarını gerçek birer mi'rac olarak kılarlar ve :
- Ancak sana ibadet eder ve bu ibadet için ancak senden
yardım bekleriz, dedikleri zaman kendilerine :
- Evet, kulum bana ihlas ile kul oldu, ben de kuluma her
hususta yardımcıyım, hitab-ı izzeti ile taltif olunurlar ve bu
zevki tadarlar, (FE-KANE KABE KAVSEYN) sırrına varis bulunurlar, abdiyyet ile ma'budiyyetin birleştiği yer namaz olduğundan iLM-EL-YAKİN, AYN-EL-YAKİN ve HAKKAL-YAKİN
kurbiyyetin ne yüce bir ni'met olduğunu fark ve temyiz ederler.
Namazlarını gösteriş için kılanlar, başka bir tA.birle namaz
gösterenlerle, namaz kılmak ni'metine hiç eremeyenler veya kıldıkları halde ta'dil-i erkanına dikkat ve riayet etmeyenler, hem
namazın büyük ecrini kaybederler ve hem de bu gibilerin halleri ve akibetleri gayet müşkil olur. Gün gelir ki, bunlar namazlarını vaktinde kılmayarak kazaya bıraktıklarına, ta' dil-i erkanına dikkat ve riayet etmediklerine çok pişman olurlar ama, bu
nedametleri kendilerini azaptan ve ıkaptan kurtarmaz. Bu gibiler de neler kaybettiklerini şimdiden derin derin hesaplamalıdırlar.
H i KAYE
Salihlerden türbedar Abdullah efendi, bir yol inşaatı sırasında nakli gereken bir mezarı açar ve başka bir yere defnetmek üzere çıkan kemikleri bir zenbile doldurur, yeni kabre vardığında topladığı kemikleri yerleştirmek üezre elini atınca zen-
- 617 -
bilde kemik bulunmadığını farkeder. Şaşkınlıkla etrafına ha�
kınırken, biraz önce yerinde olmadığını gördüğü kemiklerin
zenbilde bulunduklarını görür ve içine korku düşerek oradan
uzaklaşır. Fakat, bu hadise kendisine çok tesir eder. Büyük bir
kaygu ve düşünce içinde yatağına girer ve o gece bir rü'ya görür. Rü'yasında yüzü sapsarı, gayet zayıf bir kimse gelerek ken·
disine selam verir. Selamma mukabele ettikten sonra kim olduğunu sorar ve :
- Ben, bugün mezarını nakletmek üzere kemiklerini top·
ladığınız kişiyim, cevabını alır. Abdullah efendi büyük bir me·
rakla sorar :
- İlk mezarından kemiklerini topladıktan sonra ikincı
mezarının başına geldiğimde kemiklerin zenbilde bulunma�
dıklarını gördüm. Sonra, yine aynı kemikler zenbile iade olundular. Bunun sebebi ve hikmeti nedir?
Zayıf ve yüzü sararmış kişi cevap verir :
- Ben, maalesef dünya hayatında hiç namaz kılmazdım.
Ahirete intikalimden sonra Allahu teala beni hergün ihya ediyor, azap melekleri namaz vakitlerinde beni cehenneme iletiyorlar ve sağlığımda terkettiğim namazlarımı bana cehennem
ateşi üzerinde zorla kaza ettiriyorlar. Sonra, yine kemik olarak
kabrime getirip bırakıyorlar. Bu azap yüzünden halim perişan,
der. Abdullah efendi tekrar sorar :
- Senden gayrı böyle bir azaba duçar olanlar da var mı?
- Evet, benim gibi hayatlarında namaz kılmayanlara bu
şekilde azap olunmaktadır, der ve ağlayarak uzaklaşır.
Mecmu'a-t-il feva'id isimli kitaptan naklettiğim bu kıssa,
umarım ki bazı gerçekleri, irfan sahiplerine açıklamıştır.
Onun için namazlarımızı asla terketmeyelim kardeşlerim!
Bu talihsiz din kardeşimizin başına gelenler, bir gün bizlerin de
başımıza gelebilir. Günde beş vakit, cehennem ateşi üzerinde
terkedilmiş namazların kazasına zorlanmak, kolay tahammül
edilir bir mes'ele değildir.
Kaldı ki, namazını terkedenler, dinlerini yıkmışlardır demektir. Zira, iki cihan serveri :
- 618 -
- Namaz, dinin direğidir. Her kim, namazlannı kılarsa,
dinini tamamlamış olur. Her kim, namazlarını terkederse, di·
nini yıkmış olur, buyurmuşlardır.
Diğer bir Hadis-i şeriflerinde de namaziarım terkedenleri
korkutmuşlardır ki, anlamak bahtiyarlığına erenler için bunun
ne büyük bir tehdit olduğu aşikardır :
- Kim, sabah namazlarını terkederse, iyman ve islam, ondan uzaklaşır. Öğle namazlarını terkedenlerden, Kur'an-ı aziynı
uzaklaşır. İkindi namazlarını terkedenlerden bütün melekler
uzaklaşır. Akşam namazlarını terkedenlerden peygamberler
uzaklaşırlar. Yatsı namazlarını terkedenlerden ise, Allahu tealA
uzaklaşır.
Namaz borçlarının, tövbe etmekle veya hayır hasenAt işlemekle sakıt olmayacağında alimler müttefiktirler. Ancak, terkolunan namazların kazası mümkündür. Namazlarını terkedenleri, Allahu sübhanehu ve teala, dilerse affeder, dilerse azab
eder. Onun için, aklı başında olan namazlarını vaktinde kılar
ve akibetini düşün ür.
Allahu azim-üş-şan, rahmetinin gazabını geçtiğini beyan ve
ilan buyurarak Rabib-i edibine :
- Kullarıma söyle, günahianna tövbe edenlerin tövbelerini kabul ve kendilerini affederim. Ben Ralıman ve Rahiym'im.
Rahmaniyyetim dünyada ve Rahimiyyetim de mü'min ve muti
kullarım iÇin Ahirettedir, buyurmuştur.
Evet, Rabbimiz GANi'dir. Kendi hakkından vazgeçebilir.
Fakat, kul hakkı ve hele kafir veya hayvan hakkı gayet mühim
dir. Kıyamet ve Ahirete iyman eden mü'minler bu haklara son
derece dikkat ve riayet ederler. İyi bilmek gerekir ki, bir kimsenin başka birisinden gasbettiği yedi dirhem arpaya mukabil,
hak sahibine yediyüz vakitte kılınan namazlarının sevabı verilecektir. Bu, namaz kılanlar için böyledir. Namaz kılmayanlara ise, hak sahiplerinin günahları da yükJetilir ve bunlar yüzüs·
tü cehenneme atılırlar.
- 619 -
Ey Hakka talip :
Bir kimse, ezan veya karnet · okunurken : (Ben, Allah'ımdan razıyım. Dinim, el-hamdü Iilialı islam dinidir. Din olarak
islamdan razıyım. Peygamberim Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellemdir. Peygamber olarak ondan da razı
yım .. ) dese, Allahu teala o kulundan razı olur ve Allahu teala'
nın razı olduğu kul da cennet ehlinden olur.
Sultan-ı serir-i din-i-mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il
Mu'ıyn efendimiz buyurmuşlardır ki :
- Ümmetimden her kim, ezan okunduktan sonra :
Al lahümme Rabbi hAzih-id-dA 'vet-it-tAmme vas-salAt-il-ka 'i me
llti Muhammeden-i l-vesilete val-fazilete veb'ashü makaman
Mahmud-en-lllezl vA'adtehu ...
(Ey bu da'vetin ve namazın sahibi olan Allah'ım! .. Muhammed aleyh-is-salatü ves-selama vesile ve fazilet ihsan buyur, onu
va'dettiğin makama layık olarak gönder.)
duasını okursa, o kimseye şefaatim vacip olur.
Sana mahsustur nam-ı Muhammed ya Resôlallah,
Senindir vasf-ı pak-i ism-i ,
Ahmed ya Resôlallah ...
Nebiyyi ins-ü can aleyhi ve alihi salavatullah-ir-Rahman
efendimiz hazrederinden rivayet olunmuştur ki :
- Rahat bir ölüm isteyen, o mühlik anda ölüm hararetl
görmemek, iyrnan ile göçmek, şeytan-ir-raciyın'in hiyle ve desiselerinden emin olmak isteyen, geçmiş günahlarına nedamet
ederek rabbini zikretsin ve içinde bulunduğumuz bu üç aylarda oruç, ibadet ve ta'atle ihtiram etsin ki, selam-ı ilahi ile Allah'ın cennetine dahil olsun, buyurulmuştur.
--- 620 -
Halk arasında üç aylar dedi�imiz RECEB - ŞABAN -RAMAZAN aylarında iç ve dış taharet her mü'min için lazımdır.
Zahiri taharet, koltuk ve kasık kıllarını gidermek, abdest alırken misvak kullanmak (Misvak bulamayanlar için diş fırçası
kullanılabilir) hiçbirisi yoksa parmakları ile dişlerini yıkamak
gerekir. Misvak kullanmak, sünnet-i seniyyedir. Bir çok faydaları vardır. Mü'min temiz ve tahirdir ve her zaman böyle temiz
kalması şarttır. Mü'minlerin, elbiseleri, iç çamaşırlan, bütün
giyecekleri temiz olmalıdır.
Mü'min, kötüye ve harama bakarak gözlerini de kirletmemeli, baktı� herşeyde bir güzellik bulmalı, çirkin tarafı bulun·
sa bile bakmamalı, kimsenin ayıbını ve kusurunu gönnemeli·
dir. İnsan, kendi ayıplarmı ve kusurlarını gönne�e alışırsa, esasen başkalannda ayıp ve kusur arayacak vakit ve fırsat olmaz.
Gözlerini böylece temiz tutanlar, Hak'tan pyrısım görmezler.
Mü'min, kulaklarını da dedi - kodu, kötü sözler, çirkin şakalar, boş ve anlamsız lakırdılar dinlemekten de arındırmalı,
Hak kelAmı dinleme�e, nasihat kabul etme�e. do�ruyu ve gerçe�i işitme�e alıştırmalıdır.
Mü'min, dilini de temiz tutmalı, Hak kelamı söylemekle,
zikrullah ile, dua ile, niyaz ile süslemeli, kötü sözler söylemekten, sövmekten, incitmekten son derece sakınmalıdır.
Mü'min, gönlüne Allah ve peygamber sevgisinden başka
hiçbir sevgi yerleştirmemeli, gönül evini aşkullah, muhabbetul
lah ve muhabbet-i Resulüllah ile doldurmalıdır.
Öz ve özet olarak, mü'minin dışı şeri'atın tahareti ile, içi
de muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile temizlenmiş ve
arınmış bulunmalıdır. Su ile alınan abdest, dış kirlerimizi gi·
derdi�i gibi, tövbe, istiğfar ve zikrullah ile de iç kirlerimizi gidermek mümkündür. Yukarıda, her abdest alanın günahlan
abdest almakla dökülmez demiştik. Fakat, mutlAka abdest alanın günahları dökülür.
Abdest aldıktan sonra, iki rekAt abdest namazı (Şükür na·
mazı) kılmalıdır ki buna ŞÜKR-Ü VÜDO namazı denilir. Bu na·
- 621 -
mazı, her abdest aldıkça kılanın abdestli olduğu müddetçe vü�
cudunda bulunan üçyüz altmış mafsalı tesbih eder. Bu namaza devam edenler, bu alemden iyman ile göçerler. Abdest, şey
tan ile daima mücadele eder. Abdestli gezmeyi adet edinen kim·
seye nüzül (İnme) illeti isabet etmez. Aldığı abdest, kudretten
mühürlenerek kıyamete kadar arş-ı a'lanın altında Allahu tea4
la'ya tesbih okur. Sevabı, şükr-ü vüdu dediğimiz abdest nama.
zını kılan kulun amel defterine yazılır. O kul, bu namazlarının
şefaatiyle cennete girer.
Kadın veya erkek her iyman eden abdest alırken, namaza
veya herhangi bir meşru işe başlarken :
E'Ozü bll llhl mln·&f·f&vtan-lr-raclym - Biamillah-lr-Rahman-lr-Rahıym
derse, şeytan ile insan şeytanlarının vesveselerinden emin
olur. Dili günahlardan arınır, vücudundaki kılların sayısıneo
amel defterine salih arneller yazılır. Yiyeceği, içeceği ve her tuttuğu hayırlı ve helal işi bereket bulur. Duaları kabul buyurulur. Eşine, (E'üzü Besmele) ile yaklaşırsa, kendisine salih zürri·
yet ihsan huyurulur.
BİSMİLLAH, ism-i a'zamdır. Kudret kaleminin herşeyden
önce arşa yazdığı Besmele-i şerifedir. Besmele, Kur'an-ı kerimin
anahtarıdır. Bütün Kur'an, BİSMİLLAH'ta cem'olmuştur.
Her kim, sabah namazının sünnetini kıldıktan sonra, on
dokuz defa Bismillab-ir-Rahman-ir-Rahiyın dese, cehenneme
mü'ekkel olan on dokuz zebaniden necat bulur. Geceleri yatacağı zaman, yirmi bir defa (Bismillah-ir-Rahınan-ir-Rahiym) dese, o gece bütün afetlerden emin olur. Haksız yere hapsolun·
muş bir kimse, bulus-u kalp ile her gece bin defa besmele oku:
sa, hapishaneden kurtulur ve zalimlerin şerrinden halas olur.
Bir kimse, üzerinde (Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) veya
Allahu teala'nın yahut Resul-ü mücteba'nın mübarek isimleri
veya Kur'an harfleri yazılı bir kağıdı yerden kaldırırsa, sıddıykler zümresine dahil olur, sadıklada haşrolunur, ana ve babaları kabir azabında iseler bu azapları kaldırılır veya hafifletilir,
o ana veya babalar müşrik veya kafir dahi olsalar iltifat-ı ilahiy·
ye'ye mazhar olurlar.
- 622 -
Yetmiş türlü beli yy e ve her türlü dert ve gama d uçar olan
bir kimse, hulCıs-u kalp ile her gün : (BİSMİLLAH-iR-RAHMANİR-RAHİYM VE LA HAVLE VE LA KUVVETE iLLA BiLLAHİL ALİYYİL-AZİYM) tesbihine devam ederse, kısa zamanda bütün musibet ve felaketlerden kurtulur, sürura erer. Besınele-i
şerifenin kıymet, ehemmiyet ve faziletine nihayet yoktur.
HiK AYE
Saliha bir hatun, ism-i a'zam ve miftah-ül-Kur'an olan Besmele-i şerifeyi hiç dilinden düşürmezdi. Ne yazık ki, kocası iti·
katsız bir adamdı ve üstelik karısının bu haline kızar ve sinirlenirdi. Dikkat edilirse, her münkir tıpkı bu adam gibi mü'mine
kızar.
İşte, bu bahtsız adam, birgün eşine çıkıştı :
- Hanım, Bismillah kelimesini ne zamana kadar okuyacaksın? dedi.
Kadıncağız, safıyetle cevap verdi :
- Son nefesimi verinceye kadar! ..
- Bana söyler misin? Ne faydasını gördün ki, son nefesine kadar devam edeceğim diyorsun?
- Acaba sen bana söyleyebilir misin? Ne fenalığını gör
dün ki, sen hiç okumuyorsun? Hem, senin bu mübarek kelimeyi okumadan aldığın zevki, ben okuyarak alıyorum. Zira, Rabbimi zikrediyorum ve benim için bundan daha zevkli bir şey
olamaz. Besınele-i şerife, öyle bir ism-i a'zamdır ki, onunla başlanan işin sonu daima hayır olur, onunla saklanan şeye zarar
erişmez, onunla yapılan her şey bereketli ve feyizli olur. Bütün
kitapların başı, aşıkların yoldaşı, ma'şukların sırdaşıdır.
Bu sözlerden hiçbir şey anlayamayan itikatsız adam, bıyık
altından gülerek aklınca karısının safdilliği ile eğlenmeyi aklına koydu ve bir şeytanlık düşündü. Cebinden bir kese dolusu
madeni para çıkararak eşine uzattı ve :
- Şu paraları bir yere saklayıver. Lazım olunca ben senden isterim, dedi. Kadıncağız, keseyi Besınele çekerek aldı, yine
Besınele ile sandığına sakladı.
- 623 -
Bir iki gün sonra, eşinin evde bulunmamasından fayda
lanarak kocası keseyi sandıktan aldı ve evlerinin bahçesindeki
kuyuya attı. Karısını böylelikle malıcup edeceğini sanıyordu.
Ertesi gün karısına keseyi getirmesini söyledi ve hatun adeti
olduğu üzere besınele çekerek sandığı açıp elini uzattı ve hayretler içinde kaldı. Zira, kesenin bulunduğu yer ıslaktı. Kendi
kendisine söylendi :
- Allah ... Allah ... Bu sandıkta bir ıslaklık var, acaba neden ısiandı? diye sırsıklam olmuş para kesesini suları damlayarak Besınele ile kocasına uzattı.
Evet, Allah diyen mahrum olmaz, Allah diyen malıcup olmaz, Allah diyen asla malızun olmaz.
Münkir koca, yaptığına pişman olmuştu. Besınele-i şerifenin gözleriyle gördüğü bu kerametinden sonra Hakka teslim
olarak eşinden özür diledi ve affını istedi. Neler tasarladığını da
anlatarak :
·
- Seni, dünyada malıcup etmeyen Allahu teala, kıyamette
de elbet malıcup etmeyecektir, dedi ve inkarı iymana te beddül
ederek hidayete erdi.
Hİ KA YE
Unvanı Basri olan bir zat diyor ki : Uzun yıllar, Malik bin
Enes'ten ilim tahsil etmiş tim. Ehl-i beyt-i Mustafa' dan İmam-ı
Cafer-is-Sadık hazretlerinin Medine-i münevvere'ye teşrif buyurduklarını öğrenmiş ve kendilerinden feyiz alabilmek ümidiy·
le bir kaç defa huzur-u arifanelerine gitmiştim. Birgün bana :
- Evladım, benim de gece gündüz derslerim ve evrad-ü
ezkarım var. Anladığıma göre sen de ilim tahsil ediyorsun, rica
ederim beni meşgul etme ve Enes Bin Malik'ten derslerine devam et, buyurdu.
Bu sözlerine çok üzüldüm ve kendi kendime : (Bu zat-ı
akdes, bende hayır alametleri görseydi, beni feyizlerinden ve
himmederinden mahrum etmez, lfıtfunu benden esirgemezdi..)
diye düşünerek ertesi sabah Ravza-i Nebiyye vardım ve niyaz
eyledim :
- 624 -
- Ya Rab! .. Ceddi erneedi hürmetine hazret-i imaının kalbini bana çevir, bana muhabbetini ihsan buyur ve bu aciz kulunu ilminden nasibedar eyle, sırat-ı müstakiym üzere rizayı ilahiyye'ne vasıl olayım, dedim ve evime döndüm. İkindi namazından sonra, yüzümü kızdırarak tekrar huzurlarına vardım. Hizmetinde bulunan zat ziyaret sebebini öğrenmek istedi. Vechi
enverlerini görmek istediğimi söyleyince meşgul olduklarını bil
dirdi. Bir müddet daha sabırla bekledim. Lutfen kabul ve benim için dua buyurdular ve künyemi sordular ve Ebu-Abdullah
olduğunu öğrenince, aramızda şöyle bir . konuşma oldu :
- Haydi, ne soracaksan sor bakalım, dediler.
- Bu aciz kölenize teveccüh ve muhabbet buyurmanızı ve
fakiri ilminizden merzuk kılınanızı niyaz ederim.
- Ya Eba-Abdullah! .. İlim, yalnız ögrenmekten ibaret de
gildir. tlim, öyle bir nurdur ki, Allahu sübhanehu ve teala hi·
dayetini murad buyurduğu kulunun kalbinde zuhura getirir.
Eğer, maksadın ilim ise, önce kendinde kulluğunun hakikatini
ara ve ilme amel etmek için talip ol ve anlayabilmek için de
Cenab-ı Hak'tan fehm-ü idrak niyaz eyle, o dilerse sana anlatır
ve öğretir.
- Kulluğun hakikati nedir ya İmam, lutfedip söyler misiniz?
- Üç şeydir : Birincisi, halkın vereceği şeylerden hiçbirisine kendini malik görmemektir. Çünkü, Hakkın sevdiği kullar, kendilerini hiçbir şeye malik görmezler. Malı, Allahu teala'·
nın malı olarak bilirler ve onu kendilerine bahş ve ihsan buyuranın emirlerine uygun olan yerlere sarfederler. Allahu teala
indinde makbul olan kullar, onun emirlerini canla başla yaparlar ve nehiylerinden şiddetle kaçınırlar. Hiçbir zaman, kendi
fikir ve kanaatleriyle hareket etmezler. Elindeki malın Allah'a
ait olduğunu bilen kul, onu emrettiği yere kolaylıkla sarfeder.
Her işlerinde ve her tedbirlerinde Hakka tefviz-i umur ederler
ve bunun için de dünya mihnet ve musibetlerinden müteessir
olmazlar. Kul, emri hakkıyle ifa ve nehiyden kaçarsa, insanlara gösterişe, riyaya vakit ve fırsat bulamaz.
- 625 _,
Cenab-ı Vahib-ül-ataya kuluna üç şey ikram ederse, dün
ya, şeytan ve insanlar o kimsenin gözüne büyük görünemezler,
ki şunlardır :
1) Dünyaya mal ve para biriktirmek ve onunla Öğünüp böbürlenmek için talip olmazlar.
2) İnsanlarda bulunan makama, ulvi ve izzet için talip olmazlar.
3) Günlerini ve ömürlerini batı! şeylerle geçirmezler.
Bunlar, tekvanın birinci derecesine ait yüksek hasletlerdir
ki, Allahu teala ve tekaddes hazretleri :
Tllk-ed-dAr -ü i-Ahlretu nec'aluhA Iii iaziyne lA yuridOne uluvven
fil-ardl ve lA fesaden vei-Akibetü lil-müttek·iyn._
EI-Kasas : 83
(Biz, ahiret evini yeryüzünde kibirlenip böbürlenmeyenlere, haksızlıkla başkalannı ezmeyenlere, fesat çıkarmak istemeyeniere veririz. Akibet, Allahu teala'nm emirlerini yerine ge·
tiren ve nehiylerinden kaçınıp çekinen müttekilerindir .)
buyurmuştur .
Kendilerinden, biraz daha irşadda bulunmalarını niyaz ettim.
- Sana dokuz tavsiyede bulunacağım. Bunlar, tarik-i hakka girmek isteyenlere aynı zamanda vasiyyetlerimdir. Rabbimden, senin de bunlarla amil olmanı dilerim. Bu vasiyyetimin ilk
üç maddesi nefsin riyazatına, üçü bilme ve üçü de ilme dair ola
caktır. Bunları iyice ezberle ve öğren, başkalarına da öğret ve
gereğine göre hareket et. Riyazat hakkındaki öğütlerim şun·
lardır :
I. İştihan olmayan şeyleri yeme!.. Zira, iştihası olmayan şeyleri yemek, insana ahmaklık ve bönlük getirir.
EnvAr-ui-KuiOb, cilt : 2 - F : 40
- 626 -
Il. Karnın iyice acıkmadan yemekten sakın.
III. Ne yersen helalinden ve mutlaka Besınele-i şerife ile
ye •• _.
Hilm hakkındaki tavsiyelerim de şunlardır :
a) Bir söylersen on işitirsin diyen kimseye, sen on söylersen benden bir karşılığını dahi duymazsın cevabını ver
b) Bir adam sana söver ve kötü sözler söylerse, eğer bu
sözlerin doğru ise Rabbim beni af ve mağfiret buyur
sun, yok sen bunları kendiliğinden uyduruyor ve yalan
söylüyorsan Rabbim seni af ve mağfiret buyursun diy�
mukalıele et.
c) Bir kimse sana kötülük yapacağını söylerse, sen de kendisine nasihat ve dua edeceğin karşılığında bulun.
İlim hakkındaki öğütlerim de şunlardır :
ı. Bilmediğini, alimlerden sor ve öğrenmeğe çalış, ama
sakın bu soru o zatı tecrübe ve imtihan etmek için olmasın.
2. Kendi re'yin ve fikrinle amel etmekten sakın, ihtiyata
yol bulduğun yerlerin ve şeylerin hepsinde ihtiyatlı bulun.
3. İnsanlara, hangi konuda olursa olsun fetva vermekten,
arslandan kaçar gibi daima kaç.
İşte sana öğütlerim ve nasihatlerim bunlardan ibarettir.
Artık, beni meşgul etme, zira ben kendi nefsimle meşgulüm, buyurdu ve ben de huzurlarından sevinerek ayrıldım.
Ey aşık-ı sadık! ..
Kur'an-ı aziymi oku, anlamağa çalış, hükümleriyle amil ol,
bütün amellerin tam bir ihlas ile olsun. Sakın sakın Besınele-i
şerife okumadan hiçbir meşru işe başlama .. Amelsiz ilimden
son derece kaçın, hilm ve sabır sahibi olmağa çalış ve arnelIerin efdali olan namazını kıl, zekatını, sadakanı, yardımlarını
zamanında ve yerli yerince yapınağa alış, malın Allahu teala'
ya ait olduğunu unutma, bütün musibetleri insanların kendi el·
leri ve nefisleriyle kazandıklarını hatırından çıkarma ki iki ci
handa da başına saadet tacı konulsun.
- 627 -
Şimdi, sizlere Kur'an-ı kerimin bazı sure-i celilelerinin kıy
met, ehemmiyet ve faziletlerinden de bahsedeyim ki, Kur'an
okumağa rağbet edesiniz ve Kitabullah'ı okumanın Hak'la soh
bet olduğunu bilesiniz :
FATiHA SÜRE-İ CEL iLESi
Bir kims·e, Fatiha sure-i celilesini:
1) Besınele ile bir nefeste okursa, Kur'an-ı aziymi hatmeylemiş sevabına nail olur.
2) Günahları affolunur ve hasenatı kabul buyurulur.
3) Kabrinde rahatlık bulur, kabir azabından, kıyamet gününün şiddet ve dehşetinden kurtulur.
Bu sure-i şerife, bütün derdere şifadır. Herhangi bir illet
üzerine onbir veya kırkbir veya yüz, üçyüz, bin kerre gibi bu
minva.I üzere okunursa, bi-kudretillah o dertten şifa bulur. Bu
sure-i celilenin fazileti hakkında Allahu teala ve tekaddes hazretleri :
Ve l ekad lteyn.lke eeb'en min-el-medniy vei-Kur'an-el-aziym ... �
EI-Hıcr : 87
(Cela.Iiın hakkıyçün, biz sana her namazda okunup tekrarlanan yedi ayeti ki Fatiha i\ire-i celilesidir, ve şu büyük Kur'anı
verdik.)
buyurmuştur. Me'aninin hepsi Fatiha sure-i şerifesindedir.
Bütün Kur'anı cem'ettiği için ÜMMÜL-KUR'AN denilmiştir. Namazların her kıyam rükünlerinde okunduğu için SÜRE-İ-SALAT dahi denilir.
YA- SIN SURE-İ CELILESi
Herşeyin kalbi vardır. Kur'an-ı aziymin kalbi de Ya-Sin
sure-i celilesidir. Abdestli olduğu halde :
1) Hergün bir defa Ya-Sin sure-i şerifesini okuyan kimse, Kur'an-ı aziymi on defa hatmetmişçesine sevaba nail olur.
- 628 -
2) Bütün ahiret korkularından ve malışer günü susuz kalmaktan korkanlar, kabir azabından kurtulmak isteyenler bu sure-i celileye bu minval üzere devam etmelidirler.
3) Hergün bir defa bu sure-i celileyi okuyanlar, yirmi defa Ka'be-i muazzamayı tavaf etmişçesine sevaba nail
olurlar.
· .. , .. ie"ın.:.it:.:>=:HUPfji;
Bir kimsenin ölümü anında yanında Ya-Sin suresi okunsa,
şeytan def' olur, o kimse şeytanın şerrioden emin olur, iyman
ile göçer, her bir harfine on melek nazil olarak ölen zat için Allahu teala'dan rahmet ve mağfiret niyaz ederler. Bu melek ordusu, o zatı kabrine kadar uğurlarlar ve okudukları tesbih ve
tekbiri onun ruhuna bağışlarlar.
Her kim, bir müşkili için yedi veya yirmi bir veya kırk bir
defa okursa, o müşkili hallolur ve muradına erer. Ya-Sin sure-i
şerifesi büyük bir ganimettir. Öz ve özet olarak bu kadarıyla
iktifa ettik.
MÜLK S U RE-İ CELİl.E Sİ
Halk arasında (TEBAREKE) diye anılan bu sure-i celileyi,
abdestli olarak her gece akşam ile yatsı arasında bir defa okursa, o kimse kabir azabından ve cehennem ateşinden kurtulur. O
gecenin bütün afetlerinden emin olur. Hadis-i şerifte (MÜLK
sure-i şerifesini ezberleyin, eşinize ve çoluk çocuğunuza da öğretin. Zira, bu mübarek sureyi okuyanları Mülk sure-i şerifesi
okuduğu andan ölümüne ve ölümünden cennete girişine kadar
terketmez ve onlarla birlikte bulunur.) buyurulmuştur.
KEHF SÜRE-İ CELİLE Sİ
Bu sure-i şerifeyi cuma gecesi ve günü okumaya devam
eden kimseye Allahu teala yetmiş bin melek mü'ekkel kılar ve
bu melekler bu süreyi okuyanlar için istiğfar ederler. Okuduğu
cuma gecesinden ertesi hafta cuma gecesine kadar vaki olabilecek bütün fitnelerden masun ve mahfuz olurlar.
- 629 -
Her kim, sabah namazının sünnetinden sonra, yüz defa :
Sübhıınııl lııhl ve bl-hıımdlhl ııübhıınııllııh-11 ııziym ve bihamdlhi estağfirullııh . . •
okursa, çok kısa zamanda feyzini bizzat müşahede eder.
Kadın veya erkek hangi müslüman Kehf sure-i şerifesin�
hergün ikindi namazının farzından sonra bir defa okursa, rızkı
genişler ve kıyamet afetlerinden emin olur. Malışer yerinde su�
suz kalmaz. Resul-ü zişan efendimiz : (Ümmetim bu sure-i celileyi okuyup öğrensin, eşlerine, çoluk ve çocuklarına da öğret�
sin, ki Allahu teala'nın rahmetine nail olsun. Bu sureyi devamlı
okuyanların, şirkten gayri bütün günahları af ve mağfiret olunur.) buyurmuşlardır.
Ey aşık-ı sadık! ..
Eğer, Kur'an-ı kerirrıi okuyabilmek ni'met ve bahtiyarlığına nail olabilmişseniz, Kitabullah'ın en kısa surelerinden olan
İHLAS-I ŞERİF'in kıymet, ehemmiyet ve faziletlerinden de
bahsedeyim ki, okumağa devam ederek sayısız ni'met ve mazhariyedere ere bilesiniz ...
İHLAS S "Ü RE-İ CELiLESi
İhlas-ı şerif dört ayettir. İhlas adı verilmesinin sebep ve
hikmeti, bu sure-i celileyi devamlı okuyanların kalplerinde tam
bir İHLAS'ın hasıl olacağını iyma içindir. Her kim, bu sure-i şerifeyi abdestli olarak okumağa devam ederse, Allahu teala o kulunun bütün arnellerini ibiaslı kılar. Ölüm acılarını duymaz,
ölüm anında şeytanın hiyle ve desiselerinden emin olur, iyman
ile göçer, kabirde meleklerin suallerine cevapları kolay olur, kıyamet korkularından emin bulunur.
Bu sure-i celilenin bir ismi de SIFAT-UR-RAHMAN'dır. Bir
diğer ismi de NUR-U KUR'AN'dır. Bu sureyi okuyanlara, hak
- 630 -
teala tarafından merhamet olunur. Nur-u Kur'an olduğundan
okuyanların kabiderindeki karanlık nura tebdil olunur. İhlas,
sure-i ism-i a'zamdır. İhlas'ı devamlı okuyanlar, şeytanın şerrinden ve cehennem azabından emin olurlar. Kalpleri şirk ve
nifaktan arınır.
İhlas-ı şerifin bir adı da SÜRE-İ NECATtır. Okuyanları,
dünya ve ahiret dert ve elemlerinden ve nar-ı cahiymden kurtarır. Bir kimse, ölümü anında bizzat kendisi veya yanında bulunanlardan birisi İhlas-ı şerifi okursa, ruhu kolaylıkla kabzolunur, ka bir azabından tamamen kurtulur, Münker ve Nekir'in
sorularına kolaylıkla cevap verir, yahut kendisine bu sorular
hiç sorulmaz. İhlas-ı şerif Kur'an-ı aziymin üçte birisidir, üç
bölümünden bir bölümüne tekabül eder. Onun için, üç ihlas
okuyan, Kur'anı hatmeylemiş sevabına nail olur. Günde elli
defa okuyanların, bir senelik günahları affolunur. Günde yüz
defa okuyanlar, matlup ve maksudarına tez zamanda kavuşur.
Bin defa okuyanlar nefislerini cehennem ateşinden azad etmiş
olurlar. Bu saydıklarımız MENBA'İL-HAKAYIK isimli kitapta
böylece beyan olunmuştur.
HiK AYE
Huzur-u fa'iz-in-nuru Cenab-ı Falır-i risa.Ietmeaba yüz sürmek bahtiyarlığına nail olan bir a'rabi :
- Ya Resulallahi dedi. Hadsiz, hesapsız günahlar işledim.
Rabbimin, beni affetmesi için ne yapmamı tavsiye buyurursunuz?
İki cihan serveri saadetle :
- Süre-i ihlasa devam et, buyurdular.
Ziyayı dide-i kalhim benim nur-u Huda'dandır,
Hidayet buldoğum ancak Tarik-i Mustafa' dandır ..
Bir kimse, müşkil bir haceti için, bir selamla dört rekAt
namaz kılsa, birinci rekatta Fatiha-i celileden sonra on ihlas-ı
şerif, ikinci rekatta yirmi, üçüncü rekatta otuz ve dördüncü
- 63 1 -
rekatta kırk ihlas okuyarak selamdan sonra elli istiğfar, elli ihlas, elli salavat ve elli defa da LA HAVLE VE LA KUVVETE
iLLA BiLLAH-İL ALİYYİL-AZİYM dese, dua ve niyaz ederek
matlubunu Allahu teala'dan istese, muradına nail olur.
Bu sure-i şerifede SAMED esması vardır ki, Rabbimizin
yüce isimlerinden bir isimdir. Harpte ve sıkıntılı zamanlarda,
zorluklarla karşılaşıldığında yüz otuz dört defa ihlas-ı şerif
okuyan kimse açlık ve susuzluk eleminden kurtulur.
·
MU'AVEZETEYN SURE-İ
C E LiL ELERİ
El-Felak ve En-Nas adları verilen (Kul E''llzü bi-RabbD-ielak) ve (Kul e'uzü bi-Rabbin-nas) sure-i celileleridir. Bir kimse
sabah ve akşam üçer defa İhlas-ı şerif ile bu iki sureYi okusa,
Allahu teala kendisini bütün insaniann ve kötü cinlerin şerlerinden, belalanndan, hasetçilerin hasedlerinden, büyücüterin
şerrinden, zalimlerin zulmünden halas eyler. Bu sureleri çok
okuyaniann kalpleri nurlanır, ahirette mizanın sağ kefesi ağır
gelir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, Ukbe radıyallahu anha :
- Ya Ukbe! .. Sabah ve akşam devamlı olarak bu üç sure-i
celileyi oku ve Rabbine niyaz et, bütün ibadetlerinde, ölüm
anında şeytanın galip gelmemesi ve vesvese vererek iymandan
mahrum etmemesi için sana sığınırım ilahi diye Hakka sığın,
buyurmuşlardır.
AYET -EL-Ktİ RSİ
Bir kimse, günde beş vakit namazını kıldıktan sonra, her
birisinin sonunda ayet-el-kürsi'yi okur ve otuz üç kerre S'ÜBHANALLAH, otuz üç kerre EL-HAMDÜ LİLLAII ve otuz üç kerre de ALLAHU EKBER derse ve LA İLAHE İLLALLAHU V AH·
DEHU LA ŞERiKE LEH LEH'ÜL-MÜLKÜ VE LEHÜL-HAMDtİ
YUHYİ VE YÜMİT VE HÜVE ALA K'ÜLLİ ŞEY'İN KADİR'i ila·
- 632 -
ve ederse, bütün günahları affolunur ve o kimsenin cennete girmesine ölümden gayrı hiçbir şey engel olamaz, mealindeki Hadis-i şerifi dikkat ve ibretinize sunarım.
Bir kimse, sabah ve akşam yedişer kerre §.yet-ül-kürsiyyi
okusa, akşamdan okuduğu ertesi günün sabahına ve sabahtan
okuduğu o günün akşamına kadar o kişiyi kötü insanların, kötü cinlerin ve görünmeyen kuvvetlerin şerlerinden, z§.limlerin
zulmünden korur ve kurtarır, evine, işine ve ticaretine feyiz ve
bereket verir, yalnız okuyana değil, ailesine ve hatta komşularına da faydası olur.
Ayet-ül-kürsinin faziletleri sayılamayacak kadar çoktur.
Biz, bu kadarıyla iktifa eyledik. Rızkının genişlemesini, borçlarından kurtulmasını, haksız yere atıldığı hapishaneden selametle çıkmasını isteyen ve düşmanlarının şerlerinden emin olmak dileyen veya bir hacetinin kabul olunmasını özleyen abdestli olarak yüz yetmiş defa okursa, bütün murat ve isteklerine nail olur.
Zalimlerden, düşmanlarından, yol kesici eşkiyadan veya
yırtıcı hayvan şerrinden korkanlar, Ayet-ül-kürsiyyi yedi defa
okuyarak bir kerre de LA HA VLE VE LA KEVVETE iLLA BİL·
LAH-İL ALİYYİL-AZİYM ilavesiyle yoluna devam ederse bütün korktuklarından kendisine hiçbir ziyan gelmez.
Resf:ı.l-ü zişan efendimiz, İmam-ı Ali kerremallahu vechehu
ve radıyallahu anh'a :
- Ya Ali!.. Evlad ve ıyaline, komşularına ve sevdiklerine
Ayet-ül kürsiyyi öğret, faydası pek çoktur, buyurmuşlardır.
HAŞR SÜRE-İ CELiLE S İ NİN
SON AYETLERİ .
Bir kimse, hergün sabah ve akşam namazlarından sonra,
üçer defa : (E'ÜZÜ BİLLAH-İS-SEMİ'İL ALİYMİ MiN-ES-ŞEYTAN-İR RACYM) dedikten sonra bir kerre veya üç yahut yedi
kerre (BİSMİLLAH-İR-RAHMAN-İR-RAHİYM) diyerek : (LEV
ENZELNA HAZEL KUR' ANE) ayet-i kerimesinden başlayarak
sonuna kadar okusa, Allahu teala o kuluna yetmiş bin melek
- 633 -
mü' ekkel kılar ve bu melekler o kul için istiğfar ederler. Ömrünün sonuna kadar onu hıfzederler, vaki olabilecek hatalarını mahvederler ve kendisini şehitler defterine yazarlar.
Kur'an-ı kerimin surelerinin faziletini öğrenmek isteyenler
Ziynet-ül Kulub nam eserimize müracaat etmelerini tavsiye ederiz.
B A KARA SÜRE-İ CELiL E S İ NİN
SON AYETLERİ
Bir kimse Bakara sure-i celilesinin sonu olan AMEN-ERRESÜL'tl' den başlayarak nihayetine kadar her gece yatsı namazından sonra bir defa okursa o geceyi ibadetle geçirmiş sevabına nail olur.
Bir kimse içten, gönülden, tam bir aşk ve ihlas ile LA. İLAHE İLLALLAH dese, mizanda sevabı yedi kat yerlerden ve yedi kat göklerden ağır gelir. Mizan-ı ilahiyye'yi doldurur. Dört
bin büyük günalıma kefaret olur. Bu mübarek kelimeleri bin
kerre tekrarlarsa, Allahu teala o kulundan doksan dokuz beliyyeyi def'eder, ki en adisi gam ve kederdir. Her kim, yetmiş bin
defa LA. İLA.HE İLLALLAH derse, ölümünden önce cennetle
müjdelenir. Yetmiş bir bin defa tekrar ederse, canını cehennemden ebediyyen azad etmiş olur. Zira, cennetin kapısında LA
İLA.HE İLLALLAH yazılıdır. Tevhid, cennetin anahtandır. Cennet, ancak bu anahtarla açılır. Bu kelime-i münciyyeyi daima
söyleyeniere azap ve ıkap yoktur. Kelime-i tevhid, yirmi dört
harftir. Gece ile gündüz de yirmi dört saat olduğundan, günde
bir defa söyleyeniere her harfi bir saate kefaret olur ve o kimse gece ve gündüz Rabbine ibadet etmiş gibi olur.
Tevhid, yedi kelimedir. Cehennem de yedi derecedir. Her
kelime, cehennemin bir kapısını kapatır. Hak teala, tevhid eden
kullarını cehenneme koymaz, zira tevhid cehennem ateşini söndürür. Ancak, tevhid edenlere şu sıfatlar lazımdır :
- Tevhid eden kişinin, Hakkın gazabından korkması şart·
tır.
- 634 -
- Tevhid eden, dilini yalandan korumalıdır.
- Tevhid eden, kimseyi çekiştirmemeli, kimsenin arkasından konuşmamalı, dedi-kodu yapmamalıdır.
- Tevhid eden, haram lokma yememelidir.
Bütün aza ve cevarihi ile Rabbil-alemiyne kulluk etmeli�
kulluk görevinde kaim ve Rabbinin hizmetinde daim olmalıdır.
Bunları yapabilenler, okudukları tevhidin faydasını görürler ve
kısa zamanda menril-i maksudarına ererler.
Ey aşık-ı sadık!
Kur'an-ı aziymi okumanın kıymet, ehemmiyet ve faziletlerinden bir nebzecik bahsettim. Alıkamma dikkat ve riayet edilerek okunacak Kitabullahın kişiye neler kazandıraca�nı. Al�
lahu tealA katında ne üstün ve yüce derece ve mertebelere ulaştıraca�ını aniatmağa çalıştım. Onun için, bunları gözönünde bulundurursan HAKKAL-YAKİN bu lutfa mazhar olursun. Buraya kadar okuyup anlayabildiklerin seni İLM-EL-YAKİN'e eriştirdiği gibi, hükümlerine dikkat ve riayet ederek okuyaca�ın
Kur'an-ı aziyın de seni önünde sonunda BEYN-EL-YAKİN'e iletecektir.
- - -��.- -��,...,.,-·c�-""'1·-·----�
Kur'anı hükümleriyle �mil olarak okudu�n takdirde, tam
ma'nasıyla HALİFE-t HAK olur, ahlAk-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı
Muhammediyye ile ahlaklanır, istikamete erişerek hakikaten
MÜSTAKİYM olursun. Müstakiym olanlar ise Allahu teMa'nın
dostları olan veliler safına girerler. Ölüm, güleryüzle gelir, dünya hayatında erdirdiği kerametin lutfunu ölümle görme�e başlarsın ve bu kerametler hergün artar ve hiç eksilmez.
Okuduğun Kur'an ile Allahu teala'nın ehli olursun. Onun
için tam bir ihlas ile okumağa ve amil olmağa çalış, okuyamıyorsan mutlaka öğren, okuduğun Kur'an ile amil ol, arnellerinde muhlis ol, çoluk çocuğuna da Kur'anı okut ve öğret, öğrenmeğe çalışanlara elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar yardımcı ol.. Kur'an-ı aziymin yalnız cildine, sahifesine, tezhibine
değil, emirlerine ve nehiylerine de saygılı ve bağlı ol. .. Zira Kur'·
an-ı kerim, aziz ve şeriftir. Okuyanları da aziz ve şerif eyler.
- 635 -
Ebu-Hureyre radıyallahu anh diyor ki :
- Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden
işittim. Allahu teala'nın likasma (Yani ona kavuşmağa) rizasına, cemaline ve iltifatına nail ve mazhar olmak isteyen, Allahu
teala'nın ebillerine ta'zim ve ikram etsin, buyuruyorlardı. (Ya
Resulallah! Allahu teala'nın ehli var mıdır?) diye sorulunca saadetle : (Evet, Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin ehli vardır. Ehlullah, dünya hayatında Kur'an-ı kerimi okuyan ve hükümleriyle amil olanlardır. Onlara, hürmet, itibar ve ikram etmek, Allahu teala'ya hürmet, itibar ve ikram gibidir ve bunun
mükafatı da cennettir. Her kim bu zevata hıyanet ederse, muhakkak ki Allahu teala'ya ihanet etmiş gibi olur ve bu gibiler
cehenneme atılırlar. Ya Eba Hureyre! Allahu azim-üş-şan indinde hamil-i Kur'an olandan daha kerim bir kul yoktur. Onların
fevkinde olan yalnız peygamberlerdir.) buyurdular.
Enes bin Malik radıyallahu anh, Resul-ü zişan efendimizden rivayet ediyorlar ki :
Birgün, Rabib-i edib-i Kibriya saadetle buyurdular :
- Size kıyamet gününde, ümmetimden efdal olanı bildireyim mi?
- Lutfet ya Resulallahi
-· Kıyamet günü, ümmetimden en efdal olanlar Kİtabullah olan Kur'an-ı aziymi okuyanlar ve hükümlerine tam bir ihlas ile bağlananlardır, buyurdular.
Kıyamet günü, Allah azze ve celle Cebra'il aleyhisselam vasıtasiyle ehl-i Kur'an olanları huzur-u izzetine davet buyuracaktır. Bu davet, Cebra'il aleyhisselam--tarafından üç kerre tekrarlanınca, ehl-i Kur'an olanlar huzur-u izzete varacak ve saf bağlayıp duracaklardır. Ortalığı derin bir sessizlik kapladığı sırada, Hz. Davud aleyhisselam ehl-i Kur'anın ortasında yer alacaktır. Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri :
- Ya Davud! .. Sesini yükselterek oku .. emrini verecektir.
Davud aleyhisselam okuduktan sonra, diğer ehl-i Kur'an olanlar da yine emr-i ilahi ile okuyacaklardır. Okuyacakları ayet-i kerimeler kendilerine tarafı haktan ilham olunacaktır. Her Ha-
- 636
fız-ı Kur'an, okuduğu Kur'anın derecelerine yükseltilecektir.
Kur'an-ı aziymi okurken gösterdikleri riayet, onların derecelerini tayin edecektir, ki bu dereceler tecvidine, sesine, nağmelerine ve okurken takındığı huşu ve hudu'a, tedbirine, alıkamma
ve te'emmülüne gösterdikleri ihtimam ile tesbit edilecektir.
Sonra, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, ehl-i Kur'ana
hitap huyuracak ve :
- Ey benim ehlim olan hamele-i Kur' an! .. Dünya hayatında iken size hürmet ve iltifat edenler, sizlere iyiliklerde bulunanlar, iyi muamele edenler gösterilse, kendilerini tanıyabilir
misiniz? diye soracak ve ehli Kur'an müsbet cevap verince :
- Öyle ise, şimdi malışer yerine varınız ve size ikram ve
iltifatta bulunanları ayırınız, onları da sizlerle beraber cennetime koyacağım, heraberinize alarak cennetime giriniz, buyuracaktır.
Alimiere ve hamil-i Kur'an olanlara hürmet ve riayet gösterenler, böyle bir iltifat-ı ilahiyyeye nail olacakları gibi bunlara ihanet eden bahtsızlar da gazaba ve azaba uğrayacaklardır.
Almak istersen eğer himmet-i Ehlulah'ı,
Bi-edep olma, gözet hünnet-i Ehlullah'ı;
Nam-ı alilerini, yad ile kıl istimdat,
Göresin ta ki, nedir kuvvet-i Ehlullah'ı ..
Ebedi Hay olarak terk-i fena eylerler,
Sanma herkes gibidir rıhlet-i Ehlullah'ı,
Kurb-u Hakka varamaz dağdağa-i kesretten,
Bulamayan şehrah-ı vahdet-i Ehlullah'ı ..
tım-i ilahinin, Allahu teala' dan Resul-ü mücteba'ya ve Resul-ü zişan efendimizden de alimiere ve hamil-i Kur'an olanlara
talim huyurulduğu muhakkaktır. Onun için, alimiere ve Kur'an
ehline hürmet, Allah ve Resulüne hürmettir. Ma'azallah alimlere ve Kur'an ehline ihanet ise, Allah ve Resulüne ihanettir. Bu
gerçeği hiçbir zaman gözden uzak bulundurmamalıdır.
Sahib-il Makam-il-Mahmud aleyhi ve alihi salavatullah-il
Vedud efendimiz şöyle buyurmuşlardır :
- 637 -
- Mi'rac gecesi, Rabbim bana : (Ey habibim! Dmınetine
emret, şu üç sınıf kimseye hürmet, riayet ve ikramda bulunsunlar.
BiRiNCİSİ Anne ve babalardır.
iKiNCİSİ ilimleriyle amil olan alimlerdir.
ÜÇÜNCÜSÜ Hamil-i Kur'an ve Rafız-ı Kelam olanlardır.
Ey Nebiyyi zişan! .. Ümmetine tenbih et, bu üç sınıf insanın öfkesinden çekinsin ve sakınsınlar. Bu zevata ihanet etmesinler. Onların beddualarına uğramaktan kaçınsınlar. Unutmasınlar ki, onlara gazap edenlerin gazabından benim gazahım daha şiddetlidir. Onların haklarını ben alırım. Ehl-i Kur'an olanlar benim ehlimdir. Eğer, Rafız-ı kelam olanların sadrmda benim kelamım hıfzolunmasaydı, dünya helak olurdu. Onun için,
kıyamet günü hamil-i Kur'an olanlara azap edilmeyecektir. Onlar, hesaba da çekilmeyeceklerdir. ilimleriyle amil olan alimlerimden ve Kur'anımı harnil olanlardan birisi vefat edince yerler ve gökler ve yerlerle gökler arasında bulunan bütün melekler ağlayıp yas tutarlar.
Ey Rabib-i edibim! .. Cennetim, üç kimseye aşıktır :
1) Sana ve senin arkadaşların ashabın olan Ebu-Bekir,
Ömer, Osman ve Ali'ye,
2) Hamil-i Kur'an olanlara,
3) Kur'anıma ta'zim eyleyen ve hükümlerine dikkat ve riayet eden kullanma,
Evet aziz müslümanlar, gaflet etmeyelim, boşuna ömür tüketmeyelim, elimizden geldiği ve gücümüzün yettiği kadar hak
ve hakikatleri öğrenmeğe çalışalım. Bir diğer Hadis-i şerifte de:
(Ümmetim içinde en hayırlınız, Kur'an-ı kerimi öğrenen ve
öğreteninizdir.) buyurulmuştur. O halde, kendimiz öğrenelim,
yavrularımıza ve sevdiklerimize de öğretelim ki, bu ümmetin
hayırlılarından olmak şeref ve bahtiyarlığına erişelim.
H i KAYE
Mensur ibn-i Arnmar gayet müessir va'az-ü nasihatleriyle
tanınmış, kalabalık bir cemaati bulunan, duası müstecap olan
- 638 -
a.Iimlerdendi. Bu muhterem zatın bulunduğu ülkede, bunun tam
aksine sefahat ve işret düşkünü zengin bir kimse yaşıyordu. Hergün kafadarlarını toplar ve sabahlara kadar içki içerek, sözüm
ona eğlenirlerdi.
Burada bir hatırlatma yapmak isterim : Ehl-i şeri'at llsanında içkiye bütün habasetlerin anası demek olan Ümmül-haba'is derler. Gerçekten, içki bütün kötülüklerin anası mahiyetindedir. Bilindiği gibi, insanın en kıymetli cevheri AKIL'dır.
Akıl nerede ise din oradadır. Din nerede ise iyman oradadır. İyman nerede ise haya oradadır. Raya nerede ise namus ve iffet
oradadır. Binaenaleyh, içki ile akıl gidince din gider, din gidince iyman gider, iyman gidince ha ya gider, ha ya da gidince
ne namus kalır ne de iffet! .. Onun için, içki aklı giderdiğİnden
dolayı ümmül-haba'is olmuştur. Bugünkü tıb ilmi, Allah koru·
sun akıl hastalıklarında hastanın hangi belirtilerle neler yapabileceğini kestirmekte ve önleyici tedbirler alabilmektedir. Oysa, serhoşun ne yapacağını önceden kimse kestiremeyeceği için,
kendisinden her türlü fenalık beklenir. Onun için acizane deriz
ki, aklının başında olduğunu iddia edenler, alın teri dökerek
kazandıkları helal para ile içki satın alıp içerek yalnız haram
işlemekle kalmazlar, aynı zamanda kendi paraları ile akıllarını
iptal etmiş olurlar. Böylelerine akıllı demek caiz olup olmadığını sizlerin irfanınıza terkederim.
Her ne hal ise, hikayemize devam edelim :
O sefih ve ayyaş zenginin salih bir kölesi vardı. Onu çağırdı ve kendisine biraz para vererek meze tedarik etmesini emretti. Yolu, va'iz Mensur'un halka nasihat ettiği cami-i şerifin
önünden geçen köle, kalabalığı görünce dayanarnadı ve içeriye
girdi. O gün, Mensur'un da ağzından ballar dökülüyor, etrafa
birer hazine değerinde olan veciz hikmetler, i b retler saçıyordu.
Herkes gibi, o köle de çarşıya niçin çıktığını unutarak sonuna
kadar onu dinledi. Dersin sonlarına doğru, Mensur kürsinin dibinde oturan bir zatı göstererek:
- Her kim, bu fakire Allah rizasıyçün dört dirhem verirse, ona Allah u teala' dan dilediği dört isteğinin yerine gelmesi
için dua ve niyaz ederim, dedi. Ru sözleri, başından itibaren
- 639 -
dinlediklerinin tesirinde kalan köleyi büsbütün etk.iledi ve cemaati yararak ileriye fırladı ve efendisinin kendisine meze almak için verdiği dört dirhemi gösterile� fakire verdi. Mensur,
kendisinden sordu :
- Birinci dileğin nedir?
- Rabbim beni bu kölelik esaretinden halas buyursun ve
beni hürriyetime kavuştursun.
Mensur ellerini açarak :
- Ya Rab! Bu kulunu esirlikten kurtar, diye dua etti ve
cemaat (AMİN) dediler.
- İkinci dileğin nedir?
- Allahu teala beni ve efenciimi mağfiret buyursuni
Mensur yine dua etti, cemaat {AMİN) dedi ve sordu :
- Üçüncü dileğin nedir?
- Şu fakire verdiğim dirhemleri, Rabbim bana iade buyursun.
Mensur yine dua etti ve cemaat (AMİN) dedi. Tekrar sordu:
- Dördüncü ve son dileğin nedir?
- Rabbim, Zat-ı alinizi ve duamza (AMİN) diyen bu cemaati de affı mağfiret buyursun ...
Hazret-i Mensur yine dua etti ve cemaat can ve gönülden
(Amin) dediler ve dağıldılar. Köle, elleri boş olarak eve dönünce efendisi sordu :
- Bu kadar zamandır nerelerde i din? Hani, istediğim mezel eri neden almadın? Saatlerdir, sofra başında seni bekliyoruz,
diye çıkışınca köle mes'eleyi başından sonuna kadar efendisine
anlattı. Aslında bir yüce sultan olduğu halde köle gibi görünen
ve yine aslında bir köle olduğu halde efendi gibi bilinen sefih
adam, kölenin anlattıklarına hayran oldu. Geciktiğinden ve beklettiğinden ötürü kölesini dövmek üzere hazırladığı kamçı elinden düştü, elleri ve ayakları titrerneğe başladı, gözlerinden yaşlar boşandı, kölesini derin bir şefkat ve merhametle bağrına
basarak kucakladı ve ona :
- Sen köle değil gerçekten efendi imişsin de, benim haberim yokmuş. Ben de kendimi efendi sandığım halde, nefsimin
kölesi olduğumu şimdi anladım. Seni azad ediyorum ve seni
- 640 -
şahit tutarak söz veriyorum, bundan sonra asla içki içmeyeceğim, Allahu teala'nın haram kıldığı hiçbir şeye değil el sürmek,
yakininden bile geçmeyeceğim, dedi, tövbe ve istiğfar ederek
azad ettiği kölesine dörtyüz bin dirhem ihsan etti ve :
- ilk üç dileğin oldu, dedi. Sonuncusu benim elimde değil ama, umarım ki Cenab-ı Rabbil-alemiyn, bu dileğini de kabul buyuracaktır.
O gece, rü'yasında kendisine : (Ey kulum! .. Sen elinden
geleni yaptın, biz azim-üş-şan da cami-i şerifte bulunan ve AMiN
diyenierin hepsini af ve mağfiret eyledik.) hitabına mazhar oldu.
Ehl-i dilden budur muradım ki,
Hayır ile adımı yad edeler,
Eyledikçe nazar bu risaieye,
Bir dua ile beni şad edeler ..
Ya Rabbi! Bizleri, Kur'an-ı azim-ül-bürhanı hakkıyle ve layıkıyla okuyup anlayan, hükümleriyle tam bir ihlas içinde amil
olan, ilahi sırlarına ve tecellilerine mazhar bulunan has kulların
zümresine ilhak eyle. (IHDINAS-SIRAT-EL-MÜSTAKİYM) niyazımıza (HÜDEN LİL-MÜTTEKIYN) hitab-ı izzetinle cevap
verdiğin has kullarından bizleri ayırma ya Rabbi. .. Namazlarımızın içinde ve dışında okuduğumuz ayat-l beyyinatındaki hikmetlerini (YÜ'T-İL HİKMETE MEN YEŞA) sırrına muvafık kılarak öğrenmemizi nasip ve müyesser buyur (VE MEN YÜ'T-İLHİKMETE FEKAD UTİYE HAYREN KESiYRA) cilve-i sübhaniyyenin tadını bizlere duyur ya Rabbi. .. Bizleri, namazlarında
uruc eden muhlis mü'minlerden, rızık olarak bahş ve ilisan buyurduklarını rizayı ilahiyyen yolunda infak edenlerden, Rabib-i
edibinin nurlu yolunda gidenlerden, TİCARETEN LEN-TEBÜR
mazhariyyetine erenlerden ey le ya Rabbi. .. Bizleri, son nefesimize kadar iymandan ve Kur'andan ayırma ya Rabbi ...
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifıln ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn (EL-FATiHA).
İKİNCİ CiLDiN SONU .
ÜCÜNCÜ CiLDi SUNARKEN ...
Tevfikat-ı sübhaniyyesi ve füyuzôt-ı Rabbaniyyesi berekôtıyla (ENV.AR-ÜL-KULÜB) adındaki bu ôciz ve rıôciz eserimin ücüncü cildini de
tamamlayarak aziz ve muhterem din �:ardeşlerimin ve Hak yoldaştarımın tetkik ve tetebbCılarına sunabilmek mazhariyyet ve muvaffakiyyetine
beni eriştiren Rabbime hamd-ü senôlar eyler, bahş ve ihsan buyurduğu
sayısız ve sınırsız ni'metlerine hakkıyle ve lôyıkiyle şükredernemenin aczi
ve zilleti içinde, zôt-ı Kibriyôyı üiCıhiyyetine kemal-i huşü ve hudCı ile
secde ederim.
H imem-i ruhôniyyet-i seniyyeleri ilE,, ehl-i iymanı ilô-yevm-il kıyam
irşeıd ve ikaz buyuran Sahib-ül-ôyati \'el-mCı'cizôt vel-alômat-il bôhirôt
aleyhi ve ôlihi ekmel-üt-tahiyyat efendim:z hazretlerine de, bu vesile-i hasene ile salôvat, tô'zimat ve tesl imatım ızı te'yid ve tecdid eylemeği de
cana minnet bilirim.
ENVAR-ÜL-KULÜB'e başlarken yazdığım mukaddimede, bu m ütevazi
eserimizin kaç risôle veya koc cilt olacağını, ehl-i iyman ve irfanın iltifatları tayin edecektir, demiştim.
Leh-ül-hamdü vel-minne, ilk iki c ilc i yurt i ci nde olduğu kadar yurt
dışında da hiç beklemediğim ve hattô ummadığım geniş ve samimi bir
alôka ile karşı lanmış, fıtrat-ı asliyyeleri uereği olarak iyman ve isiörndan
nasipleri olan bir cak kimselerin kalpinrini ve yol larını nurlandırmıştır.
Esasen, matlup ve maksudumuz da böyle hayırlı bir sonuca ulaşmak olduğundan, ne kadar memnun ve mesrur olduğumuzu huzurlarınızda açıklamakla, bu sürurumuzu paylaşacağınızclan emin bulunuyorum.
Cenab-ı Hak ve Feyyôz-ı ·nutlôk, cümlemizi ilmiyl'� ômil, örneliyle
körnil has kul ları zümresine ilhak ve Hcıbib-i edibinin (TABI K-UN-NA'L-i
BiN-NA'L) izinde olarak şefaat-i uzmôsıııa müstehak ümmet-i merhumesinden eylesin. (Amin).
Bu eserimizi neşreden Ali Silici ve Solahaddin Demirtaş'a, Dizgi ve
baskısını yopan özal Matbaası'na. okuyan. okutan ve dinleyen aziz ve
muhterem din kardeşlerimin zehirlerini şeri'at-ı Garrayı Ahmediyye ve
sünnet-i seniyye-i Muhammediyye ile te<:yin ve bôtınlarını aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i ResCılüllah iJE, tenvir t;>uyurduğu tırka-i nôciyyeye idhal buyursun .
(Ve mô tevfiki illô billöhi aleyhi tevekkeltü ve ileyhi üniyb) .
Mufavvakiyetim, ancak Allahu teôlô'nın hidayet ve muavenetiyledir.
Ben yalnız ona tevekkül ve itimad ettim, bütün işierirnde rücu'um da ancak onadır, ôyet-i celilesiyle sözlerimi bitirirken, hepinize şükranlarımı
ve hayır dualarımı te'yid ve tekrar ederim.
EL-HAC
MUZAFFER OZAK
ENV AR-ÜI.-KU LOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 20
MÜN D ER ECA T:
Münacat -Ankebut sure-i celilesinin 57. inci ayet-i kerimesinin tefsiri - iyi ve güzel adetleıin yayılmasının yararı, kötü ve çirkin adederin yayılmasının zararı - Sureti gibi siyreti ile de insan olmanın faydaları -Cenaze, cemaatine neler söyler ve nasıl yalvarır - O!nnet ni'metleri hakkında
Resul-ü zişanın irş8dlan - Ezan-ı Muhammedi, ilahi ziyafete davettir - Mü'minlere cennet te verilecek ilahi ziyafet -
Ölüm acısını kimler nasıl duyarlar - Mü'rninlerin ruhlarını
teslim etmeleri nasıl olur - Ölümü tadmak ne demektir?
Bu tadış, mü'rninlere neden taı:lı ve kafirlere acı gelir -
Kafirlerle münafıklann ahiretteld feci akibetleri - Mü'minlere mahsus olan sıfatlar nelerdi:r - Dünya hayatına mağrur
olmanın zararlan - Ahirete iyrrıansız gitrneğe sebebolan
dört şey nedir- Nasıl olursa olsun ibadet ve ta'ate devam
etmenin faydaları - ibadet ve ta' at bazan şakileri said edebilir -Allahu teala'ya hQsn-ü zannetmenin faydaları - Su-i
zannedenlerin helak olmalannın sebebi - Öğrendiği ilmi
başkalarına öğretenierin hocalarına borçlarını ödemiş olacakları - San'at ebiinin de ustahırına borçlarını aynı şekilde ödemeleri gerektiği - Emaned ebiine tevdi etmek farz
olduğu gibi, ehil olmayana vermt�k de günahtır - Dünya hayatında içilen bir bardak soğuk myun veya çayın da hesabının sorulacağı - Alimin ölümü, bir alemin ölümü gibidir -
Helal kazanıp helcil yiyip içmenin faydaları - Musaila'da •
cemaati yalan şahitliğe mecbur f tınemek için gerçekten iyi
insan olmağa çalışmak gerektir · Kabir azabı ve Münker -
Nekir sorularına cevap verebilm·!k için Resul-ü zişanın bir
müjdeleri - ölümü düşünmenin fayda ve yararlan -
-9--
5a1lu ala Seyyidina Muhammed ...
Sal1u ala Şefi-i zünôbina Muhammed . . .
Sallô ala Şems-id-Duha Muhammed .. .
Sallô ala Bedr-id-Düca Muhammed .. .
Sallô ala envar-ı-kulôbina Muhammed ...
El-evvelü Allah ... El-ahirü Allah ... Ez-zahirü Allah ... El-Batınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mô'inuhu ve nasırubu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlCıl ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil-ibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakim ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül kerim ...
Sübhaneke ma arefnake Hakka ma'rifetike ya Ma'ruf .. .
Sübhaneke ma abednake Hakka ibadetike ya Ma'bud .. .
Sübhaneke ma zekemake Hakka zikrike ya Mezkôr .. .
Sübhaneke ma şekernake Hak ka şükrike ya Meşkôt .. .
E'ôzü billahi min-eş-�;eytan-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahman ir Rahiym
Ey Kadir-i Kayyum ... Ya Zül-celali vel-ikram ... Ey Mu h yi
ve Mürnit ve hüve hayyün la-yemut ...
- 1 0 -
Ellerimizi barigah-ı zat-ı ahadiyyetine ve gönüllerimizi rahmet-İ zat-ı samedaniyyetine açtık ... Boyunlarımızı bükerek ve
gözyaşlarımızı dökerek bab-ı lütfuna geldik, bizleri mahrum
ve malızun eyleme ya Rabbi ... Sen, o zat-ı ecelli a'lasın ki, rahmet ve merhametine nihayet, nusret ve inayetine haddi gayet
yoktur. Allah diyene cevap verirsin, aff.ını dileyeni affedersin,
sana yürüyerek gelene, koşarak gelirsin, dilediğine dilediğini
verirsin, seni dua ile davet edene mutlaka icabet edersin, Allah
diyeni boş çevirmezsin ... Biz aciz· ve günahkar kullarını Habib-i edibine bağışla ve rahmetine müstagrak eyle ya Rabbi. ..
Bilerek veya bilmeyerek, yanılarak veya unutarak işlediğimiz
günah ve isyanlada kararan gönüllerimizi, nazar-ı rabmetin ve
inayet-i Rübubiyyetinle arındırarak, Habib-i edibine layık olan
salihler ve sadıklar ve cemal-i la yezaline gönül veren aşıklar
zümresine ilhak ve idhal ey le ya Rabbi ... Bizleri yoktan var
eden, zelil iken aziz eyleyen, ana rahminde kudretinle insan
şekline koyan, ruh veren, besleyen, el ayak, göz, kulak, kalp ve
kalıp bahşeyleyen, en güzel biçimde halkeyleyen, akıl, idrak,
haya ve iyman ni'metlerinden mahrum etmeyen, VE LEKAD
KERREMNA BENi ADEME sırrına mazhar huyuran yüce Rabbimiz ... Açtık doyurdun, çıplaktık giydirdin, cahildik okuttun,
rizayı ilahine vasıl olabilmemiz için Hak ve hakikat yoluna hidayet lutfettin, zat-ı ahadiyyetine kul ve Habib-i edibine ümmet olabilmek şeref ve bahtiyarlığı ile mümtaz kıldın, zikrinden, şükründen ve fikrinden nasibedar eyledin, Kur'an-ı azimül-bürhanında biz acizlere (EY MÜ'MİN KULLARIM!) hitab-ı izzetiyle müstesna bir paye verdin, eğer inayet-i ilahiyyen
ve hidayet-i sübhaniyyen erişmeseydi, bizler bu dosdoğru yolu
kendiliğimizden doğrultup çıkaramazdık .. Bizleri, bu fani dünya fıleminde sayamayacağımiz ve hatta sayınağa gücümüzün
yetmeyeceği kadar bol maddi ve ma'nevi ni'meı ve mazhariyet1erinden mahrum bırakmadığm gibi, ebedi ahiret aleminde de
Ye özellikle vuku'u muhakkak olan Mahkeme-i kübra'da yine
(EY MÜ'MİN KULLARIM!) hitabıyla huzur-u izzetine kabul buyur,arak, malışer halkına karşı bu iltifatını izhar ve tekrar eyle ya Rabbi ... Amel defterlerimizi, sağ taraflarımızdan i ta bu-
- l l --
yurarak o müthiş ve korkulu günde lutf-u atıfetinle inıdad ve
affu mağfiretinle bizleri dilşad ey le ya Rabbi ... Küfür ve dalaletlerinden dolayı yüzleri simsiycth kararan, ellerine ve ayaklarına kelepçeler ve bukağılar vurulan; rahmet ve mağfiretinden kovulan, bütün malışer halkı arasında, peygamberler ve
veliler huzurunda �elil ve perişan olan şakiler ve asiler gürulıundan eyleme ya Rabbi .. . Hesaı:ta bigane ve mizanda divane olan, yaptıkları zulüm, haksızlık ve kötülükleri hatıriayarak
ellerini ısıran, saçlarını ve sakall2.rını yolan suçlular gibi yararı olmayan bir pişmanlığa bizleri düşürme ya Rabbi ... Affına eren, fazl-ü kereminle cennetine. giren ve cemal-i la yezalini gören aşıklar ve sadıklar zümresine bizleri ve bütün ümmet-i
Muhammed'i ilhak ey le ya Rabbi . .. Amin bi-hürmeti Seyyid-ilmürseliyn ve bi-hürmeti Ta-Ha vE Ya-Sin ...
E'ôzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Küllü nefsin za'ika't-ül-mevt sümme ileyna türce'un ...
El-Ankebut: 57
(Her ndis ölümü tadıcıdır. Sonra, bize döneceksiniz.)
Ey aşık-ı sadık .. . Ey rizayı ilahiyye'ye ragıp, cennet-i a'Iaya talip ve cemal-i la yezale aşık )lan aziz mü'minler :
BiL- BUL- OL ! .. .
Bilmeden bulamazsın, bulmad:m olamazsın ... Bilmek kafi
değildir, bulmak gerektir. Bulmak da kafi değildir, olmak gerektir. Olamazsan, ham kalırsın, onun için bütün gayret ve
. himmetinle olmağa çalış . .. Bilmiş ol ki, olmadan ölenler, gerçekten ölürler. Olanlar ise, ölmez er oludar ... Kaçtır tekrarlayıp duruyoruro : Cahiller helak Cıldu, alimler kurtuldu, alimler de helak oldu, arniller kurtuldu, arniller de helak oldu, an-
- 12 -
cak muhlisler kurtuldu. Onun için ne yapıp yapmalı, her işiınizde ve davranışımızda, her fiil ve hareketimizde ve bilhassa
bütün ibadet ve ta'atlerimizde tam bir ihlas üzere bulunmalı
ve gerçekten muhlislerden olmalıyız. Bu aleme gelen, muhakkak gidecektir. Gelmeseydik, gitmezdik. Toplanmasaydık, dağılmazdık, bir bina yapılmasaydı, yıkılmazdı. Onun için her
doğan mutlaka ölecektir.
Ölüm, mahiyet ve hakikatini bilemeyenlere korkunç gelmektedir. Oysa, ölen büsbütün yok olmaz, bir süre gözlerden
kaybolur. Cesedi mezara ve ruhu berzah alemine naklolunur.
Buna rağmen, dünya ile ilgisi ve ilişkisi kesilmez, tam aksine
devam eder. Mesela, bir ülkeye hayırlı ve yararlı bir eser bırakanın, o eserinden insanlar faydalandığı sürece amel defterine sevap yazılır. Allah korusun, bunun zıddı olarak bir ülkeye herhangi bir kötülük getiren ve bırakan kimsenin de, o
ülkede getirdiği kötülüklere devam edenler bulunduğu siirece
amel defterleri kapanmaz, o kötülüğü işleyenierin günahlannın
bir misli, o kötülüğü getirip yaygınlaştıraniara da yazılır.
Buhari-i şerifin rivayetine göre, Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz :
- Bir kimse, iyi ve güzel bir islam adetini, bir ülkeye
yayarsa, o ülkede o iyi ve güzel amel yapıldıkça, onu yayanın
amel defterine bir misli sevap yazılır. (Ne büyük ni'met ve ne
yüce bir mazhariyet!) Bunun aksi olarak, bir kimse bir ülkeye
kötü ve çirkin bir adet getirse ve yaysa, o kötü ve çirkin arneli
işleyenler devam ettikçe, bu kötü ve çirkin arneli getirip yaygınlaştıranın amel defterine de bir misli günah yazılır. (Ne
korkunç bir felaket ve ne müthiş bir akibet!) Yine bir kimse,
başka birisine bir kötülük öğretse ve fakat kendisi o kötülüğü
bizzat yapmasa bile, öğrettiği kimse o kötülüğü işledikçe kendisine onu öğretenin de amel defterine bir misli günah yazılır.
Allah rizasıyçün, cami, mektep, çeşme, köprü, hastahane,
aşhane ve benzeri hayır müesseseleri yaptıran veya kuranların,
o hayır müesseseleri faaliyete devam ettiği sürece amel defterlerine sevap ve hasenat yazılır. Bütün bunların birer sc:ı.daka-i
13 --
cariyye olduklannı, Muhbir-i Sadık aleyhi ve alihi salavatultah-il Ralık efendimiz haber vermişlerdir.
Ağaç dikmek, dikilen ağaçlan korumak ve çoğaltmak, çocuk okutmak veya okutturmak, kendisinin veya başkalannın
yetimlerini koruyup kollamak, or.ları doyurmak, giydirmek,
tahsil ettirmek, bir san'at ve meslek sahibi etmek de sadaka-i
cariyyedendir ve bu gibi hayırlı ve y�rarlı işler işleyenler, büyük sevapiara nail olurlar, cennet ve cemal ile tatyip ve taltif
olunurlar.
Çalış gamhlan şadetmeğe, şadolınak istersen;
Sevindir insanlan gamdan azad olmak istersen ...
E"Yet, elinden geliyorsa hemen iyilik yap ve hayır işle! ...
Fırsat elde, can kuşu ten kafesinde iken, bu fani alemden göç·
meden, ecel şerbetini Azrail aleyhis�;elamın elinden içmeden iyilik ve hayırlarda bulun. Allah korkusuyla titreyen bir kalbe,
gözyaşı döken bir çift göze, hayır v�� hasenat sahibi ellere, Hak
yoluna yürüyecek, yardım ve iyili.�e koşup yetişecek ayaklara, Hakkı zikredecek ve insanlara hakkı ve sabrı tavsiye edecek, dertlileri teselli edecek, gönül dacak bir dile, Hakkı ve bütün yarattıklarını sevecek bir gönüle sahip olmağa çalış. Zira,
ölüm peşimiz sıra gelmektedir, bir gölge gibi bizleri takibetmektedir.
Ölüm, sana talip iken sen dünyaya talip olup nefsine ve
şeytana uyrna, sen de Hakka talip ol ki, o sana talip olsun.
Kendine kabir hazırlama, kendini kabre hazırla! Kula, Rabbinden razı olarak Hak rizasım beklemek gerekir. Kul, Rabbinden razı olmadığı halde onun rizasım beklerse, boşuna beklemiş olur. Muhammed'siz kalpte muhabbet ve muhabbetsiz
kalpte de Muhammed sevgisi buhu:.maz. Eğer, bir kalpte Hakka muhabbetten eser yoksa, o kalp zahiren ma'mur gibi görünse de, hakikatte harap ve virandır. Onun için kişi kalbini aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile ma'mur
kılmalıdır ki, o kalbin pencereleri rcıesabesinde olan uzuvlarından nur-u sübhan ve envar-ı Kur'an zuhura gelebilsin:
-14-
Ve lekad kerremna beni-Ademe ...
EI-lsra: 7fJ
(Andolsun, biz azim-üş-şan Adem oğullannı, diğer
bütün yarattıklanmızdan üstün kıldık.)
sırrına ve tecellisine mazhar olabilsin, Hakka hakkıyle kul-
'
luk edebilsin.
Bu cihana gelen, muhakkak gider.
Bizden önce gelenler, hep gitmişlerdir. Dedelerimiz, atalarımız ve çoğumuzun ana ve babalarımız hepsi gelmiş ve gitmişlerdir. Bizden önce yapılan bir çok muhteşem saraylar, konaklar, kervansaraylar, hanlar, evler hep harap olmuştur. Gün geJecek, bizim de evlerimiz harap olacak ve yerlerine yenileri yapılacaktır. Yüz yıl önce, şu caddeleri, sokakları ve evleri dolduranların hiçbirisi bugün yoktu. Yüz yıl sonra, bugün eşikte ve beşikte olanlar da dahil olmak üzere, gördüklerimizin hiçbirisi yeryüzünde bulunmayacaktır. Ne kadar yaşadığımız değil, nasıl yaşadığımız önemlidir. Dünya hayatı, iki sonsuzluk
arasında küçücük bir zaman parçasıdır. Hayat, öyle acayip bir
sırdır ki, insan onu çözrneğe çalışırken sona eriverir. Bir insan
için hayattan daha kıymetli bir şey yoksa, onun hayatının da
hiçbir kıymeti yoktur demektir.
.
Kişinin, ilmi olmasa bile, tarih okuyacak kadar okuyup
yazması ve okuduğtınu aniayacak kadar bir kafası vardır. Oysa, ilmi olup tarihleri cilt cilt devrettikleri halde, ibret alacak
gözleri bulunmadığından cahil kalanlar pek çoktur. Çünkü, bir
çok şeyleri görrneğe baş gözleri yetmez. Basiret lazımdır, kalp
gözü gerektir. Okuduğu halde ibret alamayanın, hiç okumamış
cahilden ne farkı vardır? Baktıkları halde ibret alamayanJarın
körden farkları var mıdır? Allahu teala'yı bilmeyenlerin, hakkı görmeyenierin ve hakta olmayanların, hayvanlardan farkı
nedir? İnsan şekil ve hey'etinde görünmesi, bu gibileri hay-
-ıs-·
vanlıktan kurtarabilir mi ? Vücut, insan bedenini andırsa bile
bu görünüş onları insanlaştırabilir mi ? Hayvanların da birer
vücutları, bedenleri vardır. Onlara hayvan elbisesi giydirilmiştir ama, Hakkı inkar edenlere şeklen ve zahiren insan elbisesi giydirilmiş bile olsa yine de irsan denilemez. Görmeleri,
işitmeleri, tutmaları, yürümeleri, yemeleri, içmeleri ve hatta
akıl, idrak ve iradeleri, inkarları muvacehesinde onları insan
ve insanlık payesine ulaştıramaz. Bütün bu bedeni ve hayvani faaliyetler, hayvanlarda da aynen vardır. İnsanı, hayvanlıktan kurtaracak mefhum, ancak ve yalnız Allahu teala'ya iyman
ve muhabbet, Hak peygambere İyınan ve hürmet, Hak kitabına hü'rm.et ve muhabbettir. Hakka saygı ve muhabbeti olan,
ondan korkar, onu incitmekten, onun emirlerine ve nehiylerine karşı gelmekten kaçınır, öleceğini düşünür, akibetinden ve
ahiretten kaygulanır, Hakka hakkıyle kul olur, kulluk görevleri neleri gerektiriyorsa hepsini tam ve eksiksiz olarak yerine
getirir ve böylelikle de HAYVAN-I NATIK (Konuşan hayvan)
olmaktan kurtulur.
Sureti, insan olduğu gibi, siyreti de insan olanlar; hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için çalışırl.ır, şahıslarının, ailelerinin,
milletlerinin, din ve mukaddesatlarının ve insanlığın yüksel
:nesi, yücelmesi, ilerlemesi uğunında hiçbir fedakarlıktan geri
kalmazlar, bu arada hemen yarın ölecekmiş gibi ahiretleri için
de ellerinden geldiği ve güçlerinin yettiği kadar hazırlık yaparlar. Ölümü düşünmek insana ölüm getirmez ama, ölümü hiç
düşünmemek, öleceğini akla getirmernek kişiye ancak zulüm
getirir. Öleceklerini unutanların, ö�ümü hiç düşünmeyenierin
çevrelerine ne büyük fenalıklar yap�.bildiklerini, kötülüklerden�
haksızlıklardan ve hatta zulümlerden vazgeçemediklerini, tarih
sahifelerinde olduğu gibi günlük ha yatımızda da sayısız örneklerle görüyoruz. Bunlar, kafaları teneşire vuronca ayılan dünya sarhoşlarıdır. Fakat, ne hazindir ki bu ayılmaları ve uyanmaları kendilerine hiçbir yarar sağlamayacaktır, çok ama pek
çok pişman olacaklardır ama, bu gecikmiş pişmanlıklan işlerine yaramayacaktır.
- 16 -
Diğer taraftan, ölümü düşünerek ahiret hazırlıkları yapanlar, kendilerine ahiret azığı tedarik edenler, ömürleri boyunca Hak rizasından ayrılmamak için dikkat ve gayret gösterenler, kulluk görevlerini hakkıyle ve layıkıyle yerine getirenler,
bu fani alemden baki ve ebedi olan ahiret alemine tam bir huzur ve emniyet içinde göçerler, kendilerine müjdeci melekleri
gönderi'lir ve tebşir edilirler ;
- Korkma, üzülme! .. Bu fani dünyadan ayrılacağın için
sakın hayıflanma! . . Varacağın ebediyyet alemi senin için korkulacak bir yer değildir. Seni, örnrün boyunca sevip saydığm,
emirlerine ve nehiylerine seve seve uyduğun Rabbine ulaştırmağa geldik. Müjdeler olsun sana, bak sekiz cennetin kapıları
senin için açıldı, Resul-ü zişfm sana kucağını açtı, işte seni
bekliyorlar, derler.
Bu vuslat, salihler'in, ma'sumların, aşık ve sadıkların fani
alemden ayrılmalarıdır ki, elbette saadettir, selamettir ve beşarettir. Bir bakıma kira evi gibi olan dünyadan, kendi m ülkü
olan ahirete nakletmek, yerleşmek ve orada karar etmektir.
Böyle bir müjde ile karşılanan ve kutlanan kimseler ise, kendilerini bu son yolculuklarında uğurlamağa gelenlere, tabutunun altına girenlere seslenirler :
KADDİMÜNİ. .. KADDİMÜNİ. ..
Ey beni sevenler ve cenazemde hazır olanlar! .. Ne olursunuz, beni çabucak yerime götürün, makamıma ulaştırın. Bir
b önce Rabbime takdim edileyim ... Beni, yollarda oyalamayın, tez olun yerime iletin, aşıkı ma'şuka kavuşturun, .geciktirmeyin. Hem benim için ağlayıp gözyaşı da dökmeyin ... Varıp
gideceğim yeri bilseniz, nail olacağım ni'metleri farketseniz,
Rabbimin bana ihsan buyurduğu yüce devleti görseniz, oraya
benden önce ulaşabilmek için herşeyinizi feda ederdiniz. Dünya ve mafiyha'ya hiç önem vermez, kulluk görevlerinizi tam
- 17--
ve eksiksiz yerine getirebilmek iç [n gecelerinizi gündüzleriDize katar, ibadet ve ta'atten bir lahza bile geri kalrnazdınız.
Ben, Rabbimden razı olduğum gibi, Rabbim de benden razı
olarak ona mülaki oldum, cennet ve cemale kavuştum. Benim
için değil, kendiniz için ağlayınız, lüzumsuz ve ma'nasız dünya törenleriyle beni oyalamayınız, :!erler ve kendisini duyabilmek bahtiyarlığına erenlere en bü)ii.k va'az-ü nasihatte bulunmuş, en değerli öğüdü vermiş olurlar.
Evet, gerçekten kulağı olanlar, ta butun içindeki zatın bu
sözlerini aynen ve harfiyyen duyarlar. Görene, duyana ve anlayana, her ölen zat en büyük bir va'izdir. O, öyle bir va'izdir
ki hayatta olan va'izler gibi, ahirete ve ahiret alemine ait ilimleri yalnız iLM-EL-YAKİN değildir. Onlar, iLM-EL-YAKİN bildiklerini AYN-EL-YAKİN'e çevirmişler, HAKKAL-YAKİN'e ermişler ve BEYN·EL-YAKİN'e getirmişlerdir. Bu va'iz, inanın
ki başka va'izdir. Onun dersini dinleyen ve anlayanlar, gerçekten adam olurlar, can kulağı n� dinleyerek kendilerini çeker çevirir ve kendilerini o günlere hazırlarlar. Onun başına
gelenlerin, ergeç kendi başianna da geleceğini gözleriyle görürler ve ondan aldıkları ders ve i)ğütle amel ederler. Ancak,
görenedir, görene!.. Köre nedir, köre ne?
Akıllarının başlarında olduğun u iddia edenler, gördüklerinden ve duyduklarından ibret aldıklarını ileri sürenler, cenaze namazını kıld-ıkları yakınlarının ve sevdiklerinin hallerini
ve akİbetierini görürler, anlarlar ve kendilerinin de önünde sonunda öleceklerini, kefene sarılıp bir tabut içinde musalla
taşına getirileceklerini, oradan da dünyanın son ve ahiretin ilk
durağı olan kabirierine iletileceklerini düşünürler. Bütün bunları düşünmek bassasından mahnlm olanlar ise, ömürlerini
boşuna tüketmiş, hayat sermay�sini israf etmiş bahtsız kişilerdir.
Geçti örnrün ey gafil, dehr-:l fenadan geçmedin;
Bilmedin büyük günah, huhbu sivadan geçmedin;
Çiinkü bildin ki, sana baki değildir bu cihan;
Aldanıp kaldm yine, nefs-i hevadan geçmedin ...
Envıil-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 2
- 1 8 -
Bu sebeple, bir cenaze merasimine iştirak eden kişi, gün
olup kendisinin de öleceğini düşünmelidir. Ona göre hazırlıklı
bulunmalı ve bu uzun yolculuk için azık tedarik etmelidir.
Bu yolculukta, en hayırlı azığın TAKVA olduğunu, düstur-u
mükerremimiz Kur'an-ı aziyın kesinlikle haber vermektedir.
Hal diliyle bütün bunları hazır bulunan cemaatine, sevdilderine ve yakınlarına anlatan cenazenin va'az-ü nasihatini
onun için can kulağı ile dinlemeli ve neler söylediğini anlamağa çalışmalıdır. Zira, bu en büyük va'iz Azrail aleyhisselamın
kılıcını yemiş, evini, barkını, çoluk ve çocuğunu, hısım ve ak
:nı basını, kasasını, masasını, kesesini, rütbesini yüzüstü bırakmış, dünyanın son ve ahiretin ilk durağına doğru yönelmiş,
yüzbinlerce yıllardanberi ölüp gidenlere iltihak etmiştir. Fakat, Allahu teala'yı bilmiş, bulmuş ve olmuş , Resfıl-ü mücteba'ya iyman ederek gönül vermiş, neden ve niçin yaratıldığının
sırrını ve hikmetini çözmüş, kendisini yoktan var edene, türlü ni'metleriyle rızıklandırana kulluk görevini yerine getirmiş�
� minnet ve şükranını belirtmiş ve ölümle de ebedi saadet ve
selamete erişmiştir. Onun için (ÇABUK OLUN ... OYALANMAYIN ... BENİ ÇABUCAK YERİME ULAŞTIRIN ... ) diye cemaatine yalvarmaktadır. Varacağı yeri, kanacağı ve karar edeceği makamı bilmekte, Rabbinin lıltuf ve ihsanlarına bir an
önce kavuşabilmek ·için acele etmektedir.
Ehl-i iyman için ölüm, ömürleri boyunca SIRAT-I MÜSTAKİYM' den ayrılmamalarının, Hakka hakkıyle kul olmalarının
mükafatını görecekleri, iyman, ibadet ve ihlaslarının ecrini Allahu teala'dan alacakları günün başlangıcıdır. Doğru yoldan ve
doğruluktan ayrılmayanlar, aşıklar, sadıklar, salihler, onun
için kabre varmakta içtezliği ederler. Ruhlarının, bedenlerinden sıyrılması ile ga'ib alemine, ahiret alemine girerler ve orada mazhar olacakları ni'metleri müşahede ederler. Gerçi, daha
bu alemde iken de kendilerine ahiret ni'metleri müşahede ettirilen kutlu ve mutlu kişiler _vardır. Ancak, bu müşahede her
hak dostuna, her veliye mahsus değildir. Bu sırrı kaldıracak�
lannı bildiği velilerine, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bu
- 19 --
sırları açıklar ve onlara berzah alemini, cennet ve cehennemİ,
ahiret ni'mct ve devletlerini bu dünyada iken seyrettirir.
Ruh, (İRCİ'IY!) emrini telakki edince, topraktan halkedilmiş bulunan bedeninin ölümü ta :ması için onu terkeder. Bu
emr-i ilahinin zevk ve hazzı ile vü:udu terkcdince, aslında var
olup kendisince ga'ib bulunan o ebedi alemi görür, kendisine
bahş ve ihsan '
huyurulan mükafata bir an önce vasıl olabilmek
için (KADDİMÜNİ... K.ADDİMÜNİ. .. ) diye cemaatine yalvarır, çabuk olun, oyalanmayın, ben: tezelden yerime götürlin ricasında bulunur, yani cesedini miimkün olabildiği kadar kabrine iletmelerini yakınlarından ve sevdiklerinden niyaz eder.
Buna mukabil; asiler, kafirler, zalimler de : (YA VEYLENA! .. EYNE TEZHEBÜNE BiHA . . . ) diye feryat ederler. Yani :
- Vay bana, yazık bana!.. Beni nerelere götürüyorsunuz?
diyerek sızlanırlar, mezara gitmek ve girmek istemezler. Çünkü, onlar da gidecekleri yeri, tadıcakları azabı görmüşler ve
bilmişlerdir. O zamana kadar yalanladıkları, inkar ve reddet�
tikleri alem zahir olmuş, varıp karar edecekleri azap yeri kendilerine gösterilmiştir.
·
Onun için, yukarıda kendinize kabir hazırlamayın, kendinizi kabre hazırlayın demiştik. Şimdi düşününüz, yüzbinlerce
lira harcanarak, somaki mermerden işlenmiş, dantela gibi oyulup süslenmiş, yaldızlanmış muhteşem görünüşlü bir kabrin
içinde ve toprak altında yatana a:zap ve ikap olunuyorsa, ıztırabı hergün yenileniyorsa, toprak üstündeki o ihtişamın o bahtsıza ne bayrı, ne faydası olur? Önünden gelip geçenler, onun
nakışlarına, yaldızlarına hayran kalırlar, o mezarı yapan ustanın san'atını takdir ederler, taş nda yazılı şiir gibi yazıları
okurlar, fakat içinde yatana bir Fatiha okumayı bile akıllanna getirmezler. O mezarın dışındaki süsler, onlara ,içinde yatanın acıklı halini unutturur, onları dış görünüş avutur. Oysa,
insanlara yaptırılan o muhteşem mermer mezarlar, içerilerinde yatanlara yarar sağlayabilseydi, Fira'unlar için büyük
emek ve masraflada bina olunan ehramların, o zalimleri cehennem azabından koruyup, kurtarması gerekirdi.
- 20 -
Gerek o mezarı yaptıranlar ve gerekse o muhteşem mezarı ziyaret edenler, bir mermer ustasının san'atına hayran kaldıkları halde, o san'atkarı halkeden, ona o taşları oyma ve yontma kudret ve hünerini bahşeden, yalnız o mermer ustasını de•
ğil bütün ka'inatı güneşi, ayı, yıldızları, insanları, hayvanları,
dağları, tepeleri, ormanları, engin denizleri, kara topraktan fışkıran renk renk, çeşit çeşit, şekilleri ve tadları başka başka
meyveleri ve çiçekleri yaratanın kudret ve azametini takdir
edemezler. Böylelerine, baktıkları halde görmeyen BAKAR
KÖR ve işittikleri halde duymayan DUYAR SACIR demek haksızlık mıdır?
Bu alemde Hakkı göremeyenler, zikr-i ilahiden yüz çevirenler, baş gözleri gördüğü halde, kalp gözleri görmeyenler,
kabirierinden kalktıkları zaman baş gözlerinin de kalp gözlerinin de KÖR olduklarını farkedeceklerdir. Allahu teala ve
tekaddes hazretleri, Kur'an-ı aziyıninde Ta-Ha sure-i celilesinin 124-125-126 -127. nci ayet-i kerimelerinde, bunu açıkça beyan ve ilan buyurmaktadır. Ne var ki, Allahu teala'nın celal
ve azabından ancak müttakiyler korkarlar. Allahu teala'ya
ve ahiret gününe iyman edenler, o büyük azaptan çekinirler.
Çünkü, Rabbimiz katında en yüce ve üstün olanlar, Allahu teala'dan korkan ve onu incitmekten çekinenlerdir. Akibet, elbet ve elbet müttakiylerindir ve müttakiyler dünyada da, ahirette de eb edi saadet ve selamete ererler, azap ve ikaptan kurtulurlar. Müttakiylerin makamları cennettir.
Cennet deyip geçmeyiniz aziz mü'minler! .. Allahu teala'nın
fazl-ü keremiyle cennete girenlere öyle makamlar, öyle dereceler ve öyle ni'metler bahş ve ihsan huyurulur ki, onları tarif
ve tavsife diller ve kalemler muktedir olamazlar. Bunları tarif
ve tavsif edebilmek için, ancak bu ni'metleri görmek ve tadmak gerekir. Muhbir-i sadık aleyhi ve alihi salavatullah-il-Halık efendimiz dahi cenneti bizzat gördükleri halde ancak şöyle tarif buyurmuşlardır :
- 21 ·-
(Cennette, gözlerin göremedi�;i, kulaklann fşitemediğl
ve insan kalbinin idrak ve ihata edemediği ni'metler
vardır .. )
Fazl-ı ilahi ile cennete girecek bazı zevatı, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bir melEk vasıtasiyle ziyafet-i ilahiyyesine davet buyuracaktır. Melek bu yüce ni'mete eren zatın
sarayına gidecek ve kendisine seram-ı ilahiyyi tebliğ ettikten
sonra Hak davetiyyesini o kutlu ve mutlu kula sunacaktır. Bu
davetiyede : (Ey benim sevdiğim -ıe beni seven kulum ! .. Cuma,
günü davetime icabet etmeni dili yorum.) ibaresi yazılmış bulunacaktır ki, bu davete RlDVAN adı verildiği AHLAK-I-CELALiYE isimli kitapta yazılmıştır. Cuma günü, cuma namazına çağrılmak, bu daveti ilahinin bir remzidir.
Dünya aleminde iymanlı, ibadetli ve muhabbetli olarak
yaşayan, iyman üzere ölen daha doğrusu OLAN bahtlı kullar,
kabir vahşetinden, malışer dehşetinden, ahiret sefalet ve rezaletinden, cehennem azabından kurtulurlar, fazl-ü kerem-ü ila·
hi ile cennete girerler ve bu RID V AN makamına ererler.
Bu makamın, dünya hayatında da misali vardır:
Ezan-ı Muhammediyye'nin okunduğunu duyarak bu ilahi
davete icabet ve huzur-u ilahiyye vararak ibadet ve ta'at edenler, RIDVAN'a vasıl olmanın hazzını ve zevkini tarlan ehl-i
iymandır ki, bu büyük lCı.tfa mazhar olanlar cennette de aynı
şekilde RIDVAN'a davet olunacaklardır. Ezan, DAVET-İ SÜBHAN ve namaz ise ZiYAFET-İ RAHMAN'dır. Allahu teala, bizleri bu yüce ni'mete dünyada ve ahirette nail ve mazhar olan
ehl-i safaya ilhak buyursun (Amin, bi-hürmet-i Seyyid-il-mürseliyn ... )
Evet kardeşlerim : Ölüm, ehl-i iyman için OLUM'dur. Mü'
min ölmez, olur. Her nefis, ölümü tadacaktır. İymansız, ibadetsiz, ihlassız zalimler ve kafirler : çin ölümün tadı elbette acı
olacaktır. Bazı hastalara dünyanın en nefis yemekleri verildiği
1
zaman acı gelmiyor mu? Tıpkı onın gibi kafidere ve zalimlere
de ölüm acı gelecektir. İki cihan !;erveri (Ölüm acısmm, üçyüz
kılıç darbesi kadar acı olduğunu ... ) haber vermişlerdir. Tabi-
- 22--
atiyle, kendisine üçyüz kılıç darbesi vurulan bir kimse, azap
ve ıztırap çeker. Kur'an-ı kerimde, bu konuda şöyle huyurulmaktadır:
Ve lev tera iziz-zalimüne fi gamerat-il mevti vel-meıa:iketıl basitü eydiyhim
ahricü enfılseküm el-yevme tüczevne azab-el-hüni bima kılntüm tekulılne
alı'ı.llahi gayr-el-hakkı ve küntüm an ayatihi testekbinln ...
El-En'am: 93
(O zalimlerin ölüm sarhoşluğu ve acılan ile kıvrandıklan
sırada, meleklerin onlara ellerini uzatarak : Haydi bakalım, bugün canınızı kurtarın, Allahu teala'ya karşı hak olmayam söylediğiniz, onun ayetlerine kibirlenerek karşı geldiğiniz için zillet ve hakaret içinde azapla cezalandırılacaksınız, dedikleri zaman halleriırl bir görsen! .. )
Ven-nazi'ati garkan ven-nı\şıtati neştan ...
En-Nazi'at: ı- a
(Kafirlerin ve zalimlerin canlannı şiddetle alan melekler
hakkıyçün... Mü' minierin canlarını kolaylıkla ve tatlılıkla çıkaran melekler hakkıyçün ... )
Ruhu kabzolunacak kimseyi, üçyüz altmış J?lelek, üçyüz
altmış damarından tutar ve canını sadrına getirir ve Melek-ülmevt onun ruhunu öyle kabzeder. Üçyüz altmış damara, dikenli teller yerleştirilmişçesine melekler o dikenli telleri çekerek
ruhu kab?:ederler.
- 23 --
Mefhar-i ka'inat aleyhi ve aliJ.i ekmel-üt-tahiyyat efendimiz, bir Hadis-i şeriflerinde : (Eğer, ölmek üzere bulunan kimsenin etrafını melekler sararak onu tutmasalar, ölümün şiddet
ve· dehşetinden o kimse deli gibi kendisini dağlara ve sahralara
atardı ... ) buyurmuşlardır.
Sizleri, ölümle korkutmak ist��miyorum, gerçekleri söylüyorum. Mezbahada kesime götürnlürken kan kokusu duyarak
can havliyle kasapiarın ellerinden kurtulan sığır veya mandalaı;-ın, şehirde etrafa nasıl dehşet !iaçtıklarını duymadınız mı?
Kesilen tavuğun, canı çıkmadan nasıl sıçrarlığını hiç görmediniz mi? Bağlanmadan kesilen bir hayvanın nasıl debelendiğini
hiç farketmediniz mi? Azrail aleyhisselam, ruhumuzu kabzederken, etrafımızı melekler sarıp bizi tutmasalar, biz insanlar
da aynen onlar gibi olurduk.
Fakat, ruh kabzetme keyfiyeti bütün mahlukat için ve umumi bir kaidedir. Ancak, mü'min, ınüslim, abid, salih, aşık ve
sadıkiara o mühlik anda öyle bir alem açılır ve öyle bir rahmet saçılır ki, o aşık-ı sadık mest-ü hayran o alemi temaşq ederken ruh-u pür-fütuhu makamına göre taltif olunur, bazılan
cennet-i a'layı, bazıları da cennetteki huri ve gılmanları ve onların kendisine tebessümle bakmalarını, bazı mutlu kişiler de
Cemal-i Muhammediyye'yi müşahede eylerler ve Cemal-i la yezalinin:
İrci'ıy ila Rabbiki radıyy1�ten merdiyyeh ...
El-Fecr: 28
(Rabbinden razı olarak, Rabbinin rizasını kazanmış bulunarak Rabbine dön! .. )
Hitab-ı izzetinin sırrına mazhar olurlar, bu büyük müjde
ve ilahi davet üzerine fani vücutlarından ayrılarak yükselirler, o mübarek ruha gök kapıları açılır ve la-mekan alemine
götüıülürler. Orada, Rabbind�n göreceği iltifatları görür, cesedi ile kabre girmek üzere dünyaya �ade olunur. Vücutta :
- 24 -
J /., o " •• ., � )J ;.ı-:, u e:· ..)
� ..
'
Ve nefehA fiyhi min ruhihi...
(Ve ona ruhundan nefhetti ... )
Es-Secde: f
Ayet-i kerimesiyle mest olup duran ruh (İRCİ'IY! .. ) emr-i
eelili ile makamına döner ve vücudu terkeder. Ceset toprağa
ve ruh ise berzah alemine iade olunur. Kıyamet gününe kadar
berzah aleminde kalır, dünya hayatında ne ile meşgul olmuş.:.
sa, ölürken de onunla meşgul olur, kabirde ve berzah aleminde de aynı meşguliyete devam eder. Kıyamet gününde de, aynı
işle meşgul olarak haşrolunur.
Hasılı, mü'minler cennetteki makamlarını ve mazhar olacakları ilahi ni'metleri görürler, okudukları Kitabullah, yaptıkları ibadat ve ta'at, işledikleri a'mal-i hasenat kendilerine yoldaş olur, hergün yeni yeni rahmet-İ sübhaniyyeye nail ve vasıl olurlar. Kafirler, münafıklar ve zalimler ise, kabir azabına
müstehak olurlar, mezarları ateşle dolar, ibadet ve ta'atleri
olmayanlar, ana-baba haklarına riayet etmeyenler ilahi rahmet
erişinceye kadar azap görürler ve iyman sahibi olduklarından
kafider ve münafıklar gibi kıyamete kadar bu azabı çekmezler.
ibadet ve ta'atleri bulunduğu halde günahlardan kaçınmayan nefs-i levvame ehlinin, bir hafta içinde azaptan kurtulacaklarını, Resul-ü zişan efendimize atfen haber vermişlerdir.
Mü'minlerden Evliya'ullah ile şehitler ve ilimleriyle amil
olan a.limler arşın altında sakin olurlar. Emr-i ilahi ile, dünya
hayatındaki mü'minlere ruhaniyyetleri ile imdat ederler.
Temıltune kemı\ ta'ıyşün ve tuhşerüne kemA temutün ...
(Nasıl yaşarsanız, öyle ölürsünüz. Nasıl ölürseniz, öyle
haşrolunursunuz.)
- 25 -
Bu Hadis-i şerif, insanın dünya hayatında nasıl yaşar ve
ne işle meşgul olursa, öylece öleceğini, kabir aleminde de aynı
meşgale ile uğraşacağını ve öylece haşrolunarak ahiret a.Ieminde aynı meşguliyeti bulacağını bizlere açıkça ifade etmektedir.
Küllü nefsin za'i.ka't-ül-mevt ...
El-An.kebut: 57·
(Her nefis, ölümü tadıcıdır.)
Bu ayet-i kerime, mü'mine, musaddike (Tasdik ediciye)
müjdecidir. Kafire ve mükezzibe (Yalanlayıcıya) asi ve zalime
ise korkutucudur. Mü'minlere ölüm bir kase bal kadar tatlı gelirken, kafidere ve zalimlere bir kase zehir kadar acı gelecektir. Evet, herkes tarlacaktır ama, nasıl ki tatlı yiyenin ağzı tatlılanır ve acı yiyenleriı:ı ise dilleri ve damakları yanarsa, herkes ölümü ayrı ayrı ve farklı tadacaktır. Öyle ise, bu korkulardan emin olmak, ebedi saadet ve selameti bulmak istiyorsak,
ahiretin tarlası olan bu dünya aleminde, Halık'ımızı bilmek ve
bulmak zorundayız. Bilmeden bulamayız, bulmadan olamayız.
Bilmek için ilim gerektir, bulmak için amel gerektir ve olmçık
için de ihlas gerektir.
İymanın altı şartı olan Allahu teala'ya, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere, hayrın ve şerrin Allahu teala'nın takdiriyle olduğuna candan ve gönülden
inanmak ve iyman etmek gerektir. İnandığını ve iyman ettiğini
söyledikleri halde, kendilerini alda�anlar, çok pişman olacaklarını bilmelidirler. Allahu teala ve tekaddes hazrederine hakkıyle inanıp iyman eden mü'minler, Resfı.l-ü müctebanın nurlu
yolundan gitmeğe, adımlarını onun mübarek izlerine uydurmağa, onun ahlakı ile ahlakianınağa çalışır, kulluk makamını bu
dünyada erişilebilecek en yüce ve en üstün mertebe olarak tanır, Allahu teala'nın yapılmasını emir ve ferman buyurduğu
-26 -
şeyleri ihHis ile seve seve yerine getirir, nehiylerinden kaçınır,
Rabbine karşı gelmekten ve Resfıl-ü zişfmı incitmekten sakınır
ve bir nefes bile ita'atten ayrılmaz.
Kıyamet gününe hakkıyle inanan, FEZE'UL-EKBER'de huzur-u ilahiyye'de ağızların mühürlenip, ellerin konuşturulacağına, ayakların ve diğer uzuvların tanıklık edeceklerine de iyman eder. Onun için, kimsenin hakkına, namus ve iffetine, maima ve canına tecavüz etmez, kendisine bahş ve ilisan buyurulan uzuvların ve hassaların ne maksatla ve ne görevle verildiklerini bilir, hepsini yerli yerince Allah rizası yolunda kullanır.
Habib-i edib-i Kibriya'yı malından, canından evlat ve iyalinden, herşeyinden fazla sever ve gerekirse herşeyini bu uğurda
feda eder ve böylelikle İyınanını kemale erdirir.
Yalnız diliyle Allahu teala'ya ve ahiret gününe inandığını
söylemek bunun için kafi değildir. Böyle söyledikleri halde, bu
iymanlarını fiilen göstermeyenler hakkında açık bir ilitar var
.dır:
Ve min-en-nAsi men yekulü iı.rnenna billıihi ve bil-yevm-il ı\hiri ve mA hüm
bi-mü'miniyn ... ,
El-Bakara: 8
(İnsanlardan bazılan, AIJahu teala'ya ve ahiret gününe iyman ettik derler. Oysa_, iyman etmiş değillerdir.)
Evet, dille takrir olunanı kalp ile de tasdik gerektir. Binaenaleyh, dilleriyle iyman etmiş görünerek kalpleri ve fiilieri ile
bu iymanlarını tasdik ve te'yid etmeyenlerin bu sözleri, ind-i
il�ihide makbul olmaz ve reddedilir. Böyle, yalnız dille iyman
etmiş gibi görünenler, belki dünya hayatında müslüman gibi
görünürler ve kendilerine islam muamelesi yapılır ama, herşeye hakkıyle ve layıkıyle vakıf bulunan Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri ölümlerinden sonra bu iki yüzlülüklerinin cezasını onlara çektirir, kıyamet günü de bunlar cehennemin en
alt tabakasında ebedi azaba mahkum olurlar. Bu davranış, MÜ-
- 27 --
NAF1K.LIK'tır. Münafıkların akil:etlerini de Kur'an-ı kerim
açıkça beyan huyurmaktadır :
lnnel-münı\fı.kıyne fid derk-ll esfeli min-en-nar ve lerı tecide lehü.m na.siyrS.. ..
En-N isA. : 145
(Muhakkak ki, münafıklar cehennemin en alt tabakasmdadırlar ve onların azabını hafifleı ici bir yardımcı da bulunmaz.)
Dili ile takrir ettiği halde kal b i ile tasdik etmeyen münafıktır. Dili ile takrir ve kalbiyle de tasdik ettiği halde, Allahu
teala'nın emirleriyle amel etmeyen kimse de zahirde aynen münafıklar gibidirler. Bunun için, akıl.ı insan münafıklara benzemek istemez ve bundan son derece çekinir ve korkar, Mü'mine lazım ve layık olan, Allahu teala'nın varlığını ve birliğini,
Nebiyyi zişanın Hak peygamberliğini takrir ve tasdik etmek,
hararnı haram ve helali helal bilme k, Allah u azim-üş-şanın bütün emirlerini cana minnet bilerek fiilen yerine getirmektir.
Zira, münafıklar dilleri ile söyler ve fakat kalpleriyle inanmazlar. Mü'minlerden bazıları da, dilleri ile söyler, kalpleriyle de
inanır ve fakat inandıkları ile am el etmezler. Bu gibilerin, dış
görünüşleri bakımından münafıklardan ne farkı vardır?
Hakkıyle iyman eden mii'minlerin, mü'rrıinlere mahsus sıfatlara malik olmaları gerekir ki b 1 sıfati ar şunlardır :
- Allahu teala'nın varlığına vE birliğine iyman
- Meleklere, kitaplara, peygamberlere ve ahiret gününe
iyman
- Öldükten sonra tekrar dirilmeğe ve hakkın huzurunda
hesap verrneğe iyman
- Cennetin ve cehennemin hak ve gerçek olduğuna iyman
- Günde beş vakit namaz kılmak (Namazlarını vaktinde
ve ta'dil-i erkanına dikkat ve riayet ederek kılmak)
- Ramazan ayında bir ay oruç tutmak
- Zengin ve hali-vakti yerinde ise (Şer'i nisaba malik bu-
- 28 -
lunuyorsa) malının kırkta birini zekAt olarak muhtaç mü'minlere vermek, fakiriere ve yoksullara yardım etmek
- Helalden kazanmak, hela.I yemek ve içmek
- İçi, dışı, özü ve sözü temiz olmak
- Eline, diline, beline sahip olmak (Eliyle ve diliyle hiç
kimseyi incitmemek)
- Her işinde tam ma'nasıyla müstakim (Dosdoğru) olmak
- Kendisinden küçüklere şefkat ve büyüklere hürmet etmek ve bütün malılukata şefkat ve merhametle muamele etmek
- Elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar hayır ve iyilik yapınağa halka hizmet etmeğe koşmak, bütün malılukata
zarar vermerneğe gayret etmek
- Yollardan insanlara .eziyyet verecek şeyleri kaldırmak
- Meşru işlerde ana ve babasına hürmet ve ita'at etmek
- Kendilerinden feyiz aldığı hocalarına hürmet ve ita'at
. etmek
- Vatanına bütün gücüyle hizmet etmek
- Irz ve iffetini korumak, namus, haysiyet ve şeref sahibi olmak
- Akrabasına, yetimlere, miskinlere, gurbet elde kalmış
gariplere gücünün yettiği kadar yardımda bulunmak, kendisinden yardım isteyeni boş çevirmernek
- Eli açık, sofrası açık, alnı açık olmak (Cömert olmak)
- Abdine riayet etmek, sözünde durmak ve sözünün eri
olmak
- Emanete hıyanet etmemek (Emanete riayet etmek)
- İyınan ve ibadette ve her türlü musibette sabırlı olmak, daima te'enni ile hareket etmek
Bütün bu saydıklarımız, mü'minlerin ve müslimlerin
mümtaz sıfatları ve hasletleridir. Büyük, küçük, kadın, erkek,
yaşlı ve genç her mü'min bu hasletlerle sıfatlanmak, bunları
kendisine şi'ar edinmek zorundadır. Zira, bu üstün sıfatiara
malik olan mü'minler, sayılı nefeslerini tüketerek ölümü tattıkları zaman, kendilerine Allah u teala tarafından. va' d huyu-
- 29 -
rulan cennet ve cemale ererler ve bu yüce müka.fata bir an
önce kavuşabilmek için de tabutlannın içinde cemaatlerine
(KADDİMÜNİ. .. KADDİMÜNİ. .. ) diye seslenirler.
Kafirler, münafıklar ve zalimler ise, kendilerini bekleyen
korkunç akıbeti görüp bildiklerinden, cemaatlerine: (Beni nerelere götürüyorsunuz? Aceleniz ne? Beni götürmeyin!..) diye
yalvanrlar. Ölüm acısını tattıklan an, gözlerinden perde kaldırılmış ve inkar ettikleri alem kendilerine gösterilmiştir. Ma'
nız kalacaklan azabı farkettiklerinden mezara girmek istemezler. Bu öyle bir azaptır ki, üçyüz kılıç darbesi kadar acı
ve şiddetli olan ölüm acısı bile onun yanında hafif kalır. Kendilerine azap edecek yılanları da görür ve bilirler. Zira, bu
yılanlar hariçten gelmiş değildir, onların kendi çirkin ve kötü
arnelleri yılan şekline girerek kendilerini beklemektedirler. Küfür veya inkarlannı, kötülük veya haksızlıklarını, zulüm ve isyanlarını, Allahu teala korkunç birer yılan haline getirmiş,
akrep, çıyan ve benzeri zehirli hayvanlar şekline sakmuştur
ve ona inkar ve isyanlarının, kötülüklerinin ve haksızlıklarının acısını böylece tattıracaktır.
İnsan, ahiretteki hayatını buradan hazırlar. Mü'minler cennete ve cennetteki makamiarına buradan nail oldukları gibi kafirler, münafıklar ve zalimler de kabirdeki azaplarını, cehennem ateşinde yakılınalarmı yine burada iken görürler ve bilirler. Ahireti, dünyasına tercih eden maksat ve muradına erer�
Dünyasını ahirete tercih eden ise, büsran içinde kalır.
Allah azze ve celle, Kur'an-ı aziyıninde :
l �\\""
o • ... - . }. , � ,. ., J, ., o t. ,-'! • .,� )
..., ''/�""' \ .•. .,.,. Y�(. • :�n-:;· ..-:: �\� ··�
" ���-'! -U>. ıJ..J..Y U:)������ .ı. o ..,.
�J\f.1S'f1�\\�·;\J.)6ı;7-; �j�
. • i..1:: ""' ..,. �""'
,j )o :ı \ J- (: __... � � - } )o o .
. -;.,. t _ .... \1 \:'
' \
Küllü nefsin za'ika't-ül-mevt ve innema tüveffevne üclireküın yevm-el
kıyameh femen zuhziha an-in-nari ve udhil-el-cennete fekad faz ve melhayat-üd-dünya illa meta'ul-gurur ...
AI-i İmran: 185
- 30 -
(Her nefis, ölümü tadıcıdır. Kıyamet günü, hayır veya
şer arnellerinizin karşılığı tamamen verilecektir. Kim ateşten
uznklaştınlarak cennete konulursa, muradma ermiş olur. Dünya hayatı aldatıcı bir menfaatten başka bir şey değildir.)
Buyurmaktadır ki, bu ayet-i kerime salih kullar için bir
müjde olduğu kadar, dünya hayat ve menfaatine mağrur olup
aldanarak hak ve hakikatten sapıtan kafider ve münkirler için
son derece korkutucudur. Orada, herkes hayır veya şer arnelinin karşılığı ne ise, onu alacaktır. Cehennem ateşinden uzaklastırılarak cennete konulanlar, maksat ve muratlarına ererken, inkarcı kafider de ateş azabını tatmağa başlayacaklardır.
Şurasını asla unutmamak gerekir ki, ahiret ni'met ve lezzetleri yanında dünya ni'met ve lezzetleri bir hiçtir. Dünya ni'metleri fani, gelip geçici ve elden çıkıcıdır, insanları aldatıcı ve ·
azdırıcıdır.
Hani, bazı açıkgöz satıcılar mallarının özürlü ve bozuk olan
yanlarını, elçabukluğu ve ustalıkla müşterilerine göstermezler
ve onu satarak aldatırlarsa, dünya hayatına aldananlar da
o özürlü ve bozuk malı alan alıcı gibidirler. Dünya hayatının gurur meta'ı olması, dünya hayatını ahiret ni'metlerine tercih
eden kimseler içindir. Her kim, dünya hayatı ile ahireti talep
ederse, o dünya hayatı kendisini menzil-i maksuduna ulaştırır.
Dünya hayatı, gölge gibidir. Üzerine gittikçe senden uzaklaşır�
Ondan yüz çevirirsen, peşinden koşar.
Eeclin gelmeden muhkem tut işi,
Elierin boş gitme bundan ey kişi! ..
Ey" Hakka talip ve rizaya ragıp olan kardeşler! ..
Aklı olan, geçmişi gözden geçirir, i b ret alır ve dünyanın
ziynetine malına, mülküne, servetine, altununa, gümüşüne, yemesine ve içmesine aldanmaz. Hatta, bütün bu saydıklarımız
meşru ve helal yollardan elde edilmiş bile olsa yine aldanmaz�
Dünyanın fani
.
olduğunu, yüzyıllar boyunca her gelenin gittiğini, kimsenin kalmadığını ve karar etmediğini, hiç kimseyi ma-
- 3 1 -
Imm, mülkünün, parasının ve servetinin ölümden kurtaramadığını, · dünya hayatının bir rü'yadan farklı olmadığını öğrenir ..
bilir ve anlar. Ölümün, ergeç, önünde sonunda kendisine de
geleceğini düşünür, ne olacağını ne yapacağını hesaplar, akıbetini ve ahiretini teminat altına alabilmenin tek yolunun, ebedi alemde tek kurtuluşun Hakka hakkıyle kul olmak, kulluk
görevlerini hakkıyle ve layıkıyle yapmak olduğunu fark ve temyiz eder. Günahlarına tövbe istiğfar eder , yaptığı kötülüklere
pişman olur, Hakkı bulur ve onun rizasım kazanınağa çalışır.
Elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar hayırlı ve yararlı işler görmeğe, Rabbine ibadet ve ta'at etmeğe gayret eder. Uzun,
yorucu ve yıpratıcı bir yolculuk olan ahiret seferi için kendisini hazırlar ve hazırlanır, tedarik görür, azık edinir. Basit bir
dünya yolculuğunda valizine mendil koymayı ihmal eden veya
unutan kişinin, bu küçücük bez parçası için ne kadar sıkıntı
çektiğini idrak ederek, ebedi yolculukta hiçbir şey unutmamağa, hiçbir şeyi ihmal etmerneğe çalışır. Sefer emri almış ve fakat hareket etmesi için henüz emir gelmemiş bir asker gibi,
yolculuğa hazır bulunur, beraberinde silahını, cephanesini, komanyasını, lüzumlu bütün eşya, esliha ve teçhizatını bulundumr. Bu yolculuğa hazırlıkları olmayanların, ne kadar sıkıntı
çektiklerini iyi bilir.
Evet, herkes öleceğini bilir ama, ölüm nöbetinin kendisine
ne zaman geleceğini hiç kimse tayin ve tesbit edemez. Onun
için, aklı başında olanlara, her an ölebileceğini düşünerek hazırlıklı ve tetik bulunmaları gerekir. Bu hazırlığın ilk ve en
önemli şartı, kötülükleri terketmek, o zamana kadar işlediği
günahlara pişman olarak tövbe ve istiğfarda bulunmak, eşi�
dostu, tanıdığı ve ahbabıyla helallaşmak, beş vakit namazlarını, şartlarına ve erkanına dikkat ve riayet ederek kılmak, ramazanda muntazaman oruçlarını tutmak, zengin ise zekatını
ve sadakasını vennek ve hacca gitmek, helalinden kazanıp hela! yemek ve içmek, üzerinde hiç kimsenin hakkını bulundurmamak, eliyle ve diliyle hiç kimseye zarar vennemek, yalandan, gıybetten (Dedi-kodu' dan) kinden, hasedden sakınmak, hasılı Allahu teala'nın bütün emirlerine uymak ve nehiylerinden
- 32 -
kaçınmak ve nefsini MUTMA'İNNE'ye eriştirrneğe himmet ve
gayret etmek bu yol hazırlığının belli başlı şartlarıdır.
Allah korusun, bunun aksi olarak tövbesiz, ibadetsiz, arnelsiz olanlar ve üzerlerinde kul hakkı bulunanlar, ölümü akıllarına bile getirmeyenler için ölüm ve ölüm sonrası gayet vahim ve son derece korkunç olacaktır. Bazı alimler: (İymansız
ölüme sebep olan isyanlardan Hakka sığınırız ... ) buyurmuşlardır. Bahsedilen bu isyan dört maddeden ibarettir ki, bunları
kendisinde bulanların ahirete iymansız göçmelerinden korkulur:
1) Tembellikle namazlarını terketmek
2) Aliahu teala'nın şiddetle men'ettiği şarap, rakı ve emsali sarhoşluk verici ve akıl giderici şeyleri içmek
3) Meşru işlerde ana ve babaya asi olmak ve onları mahrum bırakmak
4) Mü'minlere zulüm ve eziyyet etmek
İşte, bu kötü ve çirkin fiil ve hareketler, kişinin ahirete
iymansız göçmesine sebeptir, denilmiştir.
Sevgili kardeşlerim ve Hak yoldaşlarımı ..
Dikkat buyurulursa, namazın farz olduğunu inkar denilmemiştir. Farz olduğunu kabul ve ikrar ettiği halde, tembelliğinden ötürü terkedenler tabiri kullanılmıştır. Zira, namazın
farz olduğunu inkar etmek, islam dininden çıkmak demektir.
Bu bakımdan namazın farz olduğunu inkar edenler kafir ve fakat tembelliklerinden dolayı terkedenler ise günahkar ve asi
olurlar. Ancak, namaz kıldıkları halde, ta'dil-i erkanına riayet
etmeyenler de, terkedenler gibidirler. Yine, namazlarını kıldıkları halde başkalarının hak ve hukukuna dikkat ve riayet etmeyenler, kendilerini haramdan önleyemeyenler de, şartlarına
ve ta' dil-i erkanına uysalar bile, kıldıkları namazlarının. bu ecrini Allahu sübhanehu ve teala, hak sahiplerine verir ve bu gibilerin namazları kendileri için yorgunluktan başka bir şey
olmaz. t
Namaz. insam bütün kötülüklerden, haksızlık.lardan, yol-
- 33 -.
suzluklardan, Allahu teala'nın kesinlikle men'ettiği ve Resw-ü
rnücteba'nın kınadığı bütün fenalılclardan alıkoyuyorsa, o gerçek namazdır ve mü'minin rni'racıdır. Kötülükleri ve haksızlıkları terketmeden kılınan namazlar, kulu Rabbine ulaştırmaz, belki uzaklaştınr.
Ne var ki, kendilerini kötülüklerden ve haksızlıklardan
men'edemeyenler, büsbütün . ibadet ve ta'atten el çekmemelidirler. Allahu teala'nın o kuluna birgün hidayet buyurması
umulur. Kul, ne kadar günahkar dahi olsa, Rabbiyle alakasını
asla kesmemelidir. Saatlerin, günlerin, ayiann ve yılların da
insanlar gibi şereflileri vardır. Kendisini kötülüklerden alıkoyamayanlann böyle şerefli bir vakitte edeceği dua sayesinde
rahmet-İ ilahiyye'ye mazhar olması mümkündür. Bir çok kötülük işleyenler, böylece rahmet-İ ilahiyye'ye nail olmuşlar ve salih kişiler zümresine girmişlerdir. Nice asiler muti ve nice şakiler said oluvermişlerdir. Onun için, kişi kendisini kötülüklerden uzaklaştıramadığı için Allah'sız ve ibadetsiz kalmamalıdır.
Olabilir ki, Rabbini unutmaması ve hatta kusurlu olarak ibadet etmesi sayesinde Allahu sübhanehu ve teala'nın hidayetine
mazhar olur, taklidi tahkike tahvil olunur.
HiK A Y E
Asr-ı saadette, Medine-i münevvere' de bir genç adamın haramlardan sakınamaclığını Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyete ves-selam efendimize arz ve şikayet ettiler. İki
cihan serveri, kendilerinden o gencin namaz kılıp kılmarlığını
sordular.
- Ya Resulallah!. Hem namaz kılıyor, hem de Allahu teah1'nın men'ettiği şeyleri yapıyor, karşılığını alınca saadetle
şöyle buyurdular :
- Namazını kılıyorsa, kıldığı o namazlar kendisini birgün
bütün kötülüklerden alıkoyar.
Gerçekten de öyle oldu, genç adam namaz kıla kıla, iyilerle bir arada ola ola kötülüklerden vazgeçti, Kur'an-ı kerimi
Enva.r-til-Kulüb, Cilt 3 - F: 3
- 34 -
okuyup dinleyerek, hak sohbetlerinden öğütler alarak kalbi
yumuşadı, huzuruna varıp el ve gönül bağlayanı mahrum etmeyen Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri onun da şekavetini
saadete tebdil buyurdu.
E�,. ehl-i iyman! ..
Sizlere soruyorum? İyınan edip, namaz kıldığı ve oruç
tuttuğu halde kötülüklere devam eden mi hayırlı yoldadır?
Yoksa, iyman ettiği halde namaz kılmayan ve oruç tutmayan
mı iyi yoldadır? İyınan etmediği gibi, namaz, oruç, ibadet ve
ta'atin ne olduğunu dahi bilmeyen ve olanca gücüyle kötülüklere devam ve israr eden mi iyi yoldadır?
Elbette, iyman ve ibadet etmeyen ve üstelik kötülüklere
devam eyleyenlerden, iyman ettikleri halde kötülüklere devam
edenler daha üstündür. Zira, bunların iymanlan vardır ve iymanlarının onları birgün tövbe ve nedamete ve daha sonra da
ibadet ve ta'ate ileteceği umulur. İymansızlar ise, yine iymansızlıkları sebebiyle ibadet ve ta'ate yönelemezler. }Jele, iyman
ve ibadetleri bulunduğu halde kötülüklerden vazgeçemeyenlerin iyman ve ibadetlerinin kendilerini günün birinde o kötül üklerden vazgeçireceği inancındayız.
İnsaf ile düşünerek kendi kendimizi muhakeme edelim ve
hayatlarımızın muhasebesini yapalım. Ço�muz, gençliğimizde böyle değil miydik? Fakat , el-hamdü Iilialı iymanımız vardı,
ibadetirniz vardı ve günün birinde tuttuğumuz yolun yol olmadığını anladık, hakka ve hakikate yöneldik ve şükürler olsun
bu hale ve bugünlere geldik.
Ya, büsbütün iynıansız ve ibadetsiz olanlar böyle mi? Toplum içinde öylelerini de görüyor ve halimize şükrediyoruz� Çünkü, onların herşeyden önce İyınanlan bulunmadığı . için ibadet:
. ve ta'at akıllarına bile gelmiyor, kendilerine göre bir yol tutturmuş gidiyorlar. Ne söz dinliyorlar, ne ibret alıyorlar, ne
tövbe edebiliyorlar, hatta yaptıklarından dolayı pişman bile olmuyorlar. Rabbim, hiçbir kulunu bu hale düşürmesin.
Onun için, kişi günahkar dahi olsa, Allahu teala'yı unutmamalı ve elinden geldiği kadar ibadette bulunmalıdır. Bu ibadetlerinin, günün birinde affolunmalarına ve hidayete ermele-
- 35 -
rine sebep olacağı umulabilir. isyan ile ibadeti cem'etmek hiç
yakışık almaz ama, ibadetsiz isyanlar da i nsanı önünde sonunda mutlaka helake götürür. Bir çok günahkarın iyman ve ibadetJeri, kendilerini tam bir ihlas ile tövbeye sevkctmiş, seyyi'
atları hasenata tebdil ve tahvil buyurulmuştur. Zira, unutmamalıdır ki hasenat daima seyyi'atı giderir.
H i KAYE
Büyük Hak velilerinden Şeyh Şibli (Kuddise sırruh) bir
kervanla bir yerden bir yere giderken, eşkiya tarafından yolları kesilmiş ve soyulmuşlardı. Kervanda bulunan bir zat, bir
torba hurma çıkararak, herşeyleri çalınan yol arkadaşlarına :
- Karnı acıkan bu hurmalardan buyursun alsın! demiş
ve herkes birer avuç alarak nefsini körletmeğe çalışmış. Eşkiyanın reisine de buyur etmişlerse de :
'
. .
- Ben oruçluyum, demiş ve yememiş.
Biraz sonra, namaz vakti gelmiş ve hepsi kalkıp namaza
durmuşlar, oruçlu olduğunu söyleyen eşkiya reisi de onlarla
birlikte namaza kalkmış. Cemaatle namazlarını kılmışlar ve
sohbet etmeğe başlamışlar. Eşkiya başı, Şeyh Şibli hazrederine
dönerek :
- Oruç tutup, namaz kıldığım halde eşkiyalık yaptığıma
şaştınız değil mi? diye sormuş. Şeyh Şi b li hazretleri çekinmeden cevap vermiş :
- Evet, Hakka ibadet ettiğiniz halde, böyle bir günah işlr-meniz çok çirkin, demiş. Eşkiya :
- Yalnız sizi soysaydım, Allahu teala'ya ve peygamberlerine iyman etmeseydim, ibadet ve ta'atte bulunmasaydım,
daha mı iyi olurdu? dediğinde Şi b li :
- Hayır, hiç eşkiyahk yapmasaydın ve yalnız iyman
ve ibadete devam etseydin, hakkında daha hayırlı olurdu, cevabını vermiş, eşkiya reisi :
-. Kötülük yapıyorum, günah işliyonırn diye Rabbimden
- 36 -
yüz mü çevireyim? Hayır! .. Ne kadar kötü ve günahkar bir kul
olsam da, Rabbirole münasebetimi kesmem ve kulluğumu
unutmam, der ve oradan uzaklaşır.
Bir kaç yıl sonra, Şeyh Şibli hazretleri K.a'be-i Muazza·
ma'ya varır. Senelerce önce bir dağ geçidinde kendilerini soyan
eşkiya reisinin ağlayıp inleyerek Ka'beyi tavaf ettiğini görür, bir
kenara çekilerek onun da tavafını bitİrınesini bekler ve yanına giderek elinden tutar ve sorar :
- Bu ne hal yahu?
Sabık eşkiya reisi gözyaşları ile cevap verir :
- Allahu teala ile taklidi münasebetimiz, el-hamdü Iilialı
bizi tahkike ulaştırdı. Rabbime, ma'siyyet ile yaptığım ibadetler, ma'siyyetimi mahbubiyyete çevirdi, der ve Şeyh Şibli'nin
kollan arasında teslim·i ruh eder.
Görülüyor ki, o şakinin bile Rabbi ile ilgi ve ilişkisini kesmemesi, onu o zilletten kurtarmış ve tövbe ile aziz etmiştir.
Nice şakiler, böylece said olmuşlardır. Onun için, insan her hal
ve karda, hangi şartlar altında bulunursa bulunsun, nerede
olursa olsun, Rabbiyle münasebetlerini kesmemelidir. Rabbilalemiynin kerem ve atıfetine nihayet yoktur. Fakat, mü'mine
layık olan günah ve isyanları terkederek tövbe kapısından geçmek, aşk-ı ilahiyyi Resfıl-ü zişanın mübarek ellerinden içmek,
ölmeden önce bu dünya aleminden göçmektir.
Ölmeden önce ölenler, daha bu alemde iken olanlardır.
Bu alemde olanlar, ölmezler. Ölen hayvandır. Ölmeden önce
ölenler, ölüm acısını duymayanlardır. Bu alemde iken bilen,
bulan ve olanlardır, faniden bakiyi görenlerdir. Baki'nin rizasma erenlerdir. Baki'de beka bulup zat cennetinin güllerini derenlerdir. Cemal-i la yezali müşahede ile safa sürenlerdir.
Bu derecelere vasıl olabilmek için ise, Muhammed kapısından geçmek gerektir. Sıbgatullah ile boyanınaksızın, o kapıdan
geçilmez. Kur'an-ı aziyın reçetesi olmaksızın, her biri birer şifa ve rahmet olan ayet-i kerime ilacından içilmez. isyan ve günahlara perhiz edilmeksizin, Hak sofrası açılmaz. Kişi, saf ve
halis bir İyınan ve itikad ile Muhammed kapısına dayanmalı,
- 37 -
günah ve isyan kirlerini tövbe suyu ve istiğfar sabunu ile arındırmalı, Allah boyası ile boyanmalı, Besınele-i şerife ile gaflet
uykusundan uyanmalı, Kur'an kaynağından doya doya içerek
kanmalıdır ki, kalbi nura, göğsü sürura, arnelleri şu'ura erişsin, sadn islam ile şerholunsun ve safaya kavuşsun.
Zahir batın bir gerek, birlik eri halinde;
Dünya abiret bir adım, aşk erinin yolunda . . .
Ateşe konulan demir, ateşe tahavvül ettiği gibi, muhabbette muhabbet zahir olur. Züleyha ise aşkı ile Yusuf'una vası]
olur. Yakup gibi gözü yaşlı ve hüzünlü ise, Yusuf için ağlaması gülmeye ve hüznü surura tebeddül eder. Yusuf aleyhisselam
gibi sıddık olan köle iken mahbub olur, sultan olur. Onun için
Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemde pişen, muhabbette de pişer ve muhabette pişenden de çiğ kalan olmaz, FEZA'
l)L-EKBER'de yüzü saranp solmaz ve kararmaz, malıcup ve
perişan kalmaz, mizanda bigane ve divanda divane bırakılmaz,
sıratı düz ve gecesi gündüz olur.
Sırat-ı müstakiymde sabit ol ey kardeş! BiL - BUL -
OL! .. Bilmeden bulamazsın, bulmadan olamazsın, olmadan göremezsin. Tevfik ve inayeti Allah u teala' dan, şefaati Resw-ü
mücteba'dan bekle . . . Yolcu, yolunda gerek ... Bir yoldan gel-'
mişsin, bir ağaÇ altında oturmuş ve biraz da uyumuşsun, biraz
sonra uyanacak ve yoluna devam edeceksin ... Gördüğün darlık
ve varlık rü'yadan başka bir şey değil. .. Bütün insanlar uyuyorlar, ölüm geldiğinde uyanacaklardır, buyurulmuştur.
Ölüm, büsbütün yok olmak demek değildir. Ruhun, bedenden ayrılmasıdır. Ölüm, ruhla beden arasında ha'il olup,
nıhun tekrar o cesede girmesine engel o lur. Ölüm, bir evden
bir eve, bir ülkeden bir ülkeye nakletnıek, göçrnek gibidir.
Ölüm, fakirin kulübesine de padişahların ve kralların sarayianna da aynı pervasızlıkla girer.
Mü'minin, ahiret alemindeki ilk süruru ölümdür, ölümü
ile başlar. Allahu azim-üş-şan, rnü'min kullarına dünya hayatındaki iyman ve ibadetlerinin, ihlasının, hayır ve hasenatının
- 38 -
ccrini ölümleri anında ihsan buyunır, onlara · ebedi ni'ınetlerini, ikramlarını, iltifatlarını o zaman gösterir. Bu ilahi mükafatJarı gördüğü gün, mü'minlerin ilk şürurları başlar ve devam eder.
Taberani'nin Ebu-Malik'ten İstihraç ettiği bir Hadis-i şerife göre, Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz,
şöyle dua buyurmuŞlardır :
- Ya Rabbi! Risalet ve nübüvvetiıni hak bilerek bana iyınan eden ümınetime, ölümü sevdir ...
Ebu-Hureyre radıyallahu anh, haber vermiştir ki:
(Resfılüllah saliallahu aleyhi ve sellem efendim� :
- Her ölen kimse, pişmanlık duyar, buyurduklarında
kendilerinden bunun sebebini sorduk. Saadetle şöyle buyurdular :
- Ölen, fyınan ve ibadet sahibi salih bir kişi ise, din kardeşlerine ihsan ve ikramda bulunmuşsa, ahiret ni'metlerini
görünce dünyada iken ihsan ve ibadetlerini çoğaltmadığına
pişman olacaktır. Eğer, ölen günahkar ise, dünyada tövbe ve
nedametle Hakka rücf.t etmediğine, ibadet ve t4'atte bulumnadı�a pişman olacaktır.)
Bu Hadis-i şerif, TİRMİZİ adındaki Hadis kitabında zikredilmiştir.
Cabir Radıyallahu anh da buyuruyor ki :
(Cenab-ı falır-i Risaletmeab efendimizin alem-i cemale intikal buyurmalanndan iiç gün evveldi. Huzur-u saadetlerinde
bulunduğumuz sırada şöyle buyurmuşlardı :
- Ey ashabım! .. Sizlerden biriniz, ahirete göçerken Rabbll-alemiyne hüsn-ü zannile ruhunu teslime hazırlansm. Bir
kavim, Allahu teala'ya su-i zan ederse, Mevlayı müte'al hazretleri o kavıne şöyle buyurur 
./ (.; -:'. o) _... o\'�ox 0./\*./ 0 "- � 1;-.:;\;����
(.1 �Cr:� .. � �) �v:_�).) �;
. � �J "" �"
'
- 1
Ve ziı.liküm zannükürnüllezi zanentürn bi-rabbiküm erdaküm fe-asbahtüm
min-el-hasiriyn ... Fussilet : 23
- 39 -
(İşte, Rabbiniz celle şine hakkındaki bu fena zannınızdır
ki, sizi helake sürükledi, bu sebeple hüsrana düşenlerden oldunuz.)
Mu'az ibn-i Cebel radıyallahu anh, rivayet etmişlerdir :
(Resfılüllah sallallahu aleyhi ve sellem, bir gün ashabına
şöyle hitap buyurdular :
- Ey ashabım! .. Kıyamet günü Allahu teala'nm mü'mlnlere ilk hi tabını haber vereyim mi?
- Lutfet ya Resftlallah!.. .
- Allahu teala, kıyamet günü mü'nıinlere şöyle huyuracaktır : (Ey mü'minler! sizler beni sevdiniz miydi ?) Mü'minler.
cevap verecekler : (Evet ya Rabbi! .. Kalpleriınizl biliyorsun,
bizler zat-ı üluhiyyetini sevmiş ve iyman etmiştlk.) Allah celle,
tekrar hitap huyuracak : (Neden ve ne sebepie beni sevmiştiniz?) diye soracaktır. Mii'minler : (Ya Rab! affı ve magflretini rica ettiğimizden seni sevmiş ve sana iyman etmiştik ... ) diye cevap verince, hitab-ı izzet şeref-sadir olacak : (Öyle ise şimdi mağfiretim size vacip oldu . . . ) buyurularak bütün ehl-i iyman
af ve mağfiret olunacak ve cennet ile mtikafatlandırılacaktır .)
Mü'minlerin, Allahu teala ve tekaddes hazı-etlerine hüsn-ü
zannetmeleri lazımdır. Zira, bir Hadis-i kudsi'de : (BEN, KULUMUN BANA OLAN ZANNI GİBİYİM ... ) buyurulmuştur. Allahu teala'nın CELAL'i ve CEMAL'i vardı r. Fakat : (SEBAKAT
RAHMETi ALA GADABİ) buyurulmuştur. Yani, Allahu sübhanehu ve teah1 biz aciz ve günahkar kullarına karşı, rahmetinin
gazabını geçtiğini beyan ve ilan buyurmu�lardır.
Bir başka gerçeği daha arzedeyim :
Allahu teala'nın rahmetini yüz cüz olarak kabul etsek, dünyada gördüğümüz bunca ni'metler, rahmetinin yüzde bir cüz'üdür. Doksan dokuz cüz'ünü ise, ahirette mi.fmin kullarına va'd
buyurmuştur ki, ebedi alemde ehl-i iymanı doksan dokuz cüz
rahmeti ile şad-ü handan edecektir.
Allahu teala'yı sev aziz kardeşim ve onun rahmet ve mağfiretinden sakın ümidini kesme! .. Ona tevekkül et, teslim ol,
tevhid eyle ve tasdik etmekten geri durma ... Rabbine, daima
- 40 -
hüsn-ü zanda bulun ve onun affına ve mağfiretine sığm ki, günahkar bile olsan rahmet ve mağfiretine mazhar olabilesin. ·
Allahu teala'ya hüsn-ü zannetmeyenler ancak kafirler ve mÜDkirlerdir. Allah u teala ve tekaddes hazretleri, kulunun zannına
göre tecelli buyurur. Cemalini, affını, keremini, rahmet ve merhametini, 1ı1tuf ve inayetini uman kuluna öyle tecelli buyurur.
Celalini azabını, ikabını uman kuluna da öyle tecelli buyurur.
Yani, hüsn-ü zan edene cemaliyle, su-i zan edene de eelaliyle tecelli buyurur.
H i KAYE
İbn-i Eb-id-dünya ve Beyhaki, ŞU'AB-ÜL-İYMAN adlı eserde Ebu-İrname'den İstihraç ve hikaye etmişlerdir ki :
Şam'da tanıdığım bir zatın, asi ve azgın bir yeğeni vardı.
Bu genç adam Allahu teala ve Resul-ü mücteba'ya iyman etmişti ama, her türlü günahtan, isyandan ve kötülükten de kendisini ahkoyamıyordu. Babası ve amcası kendisini bir kaç defa bu kötü yoldan çevirip tövbe ettirdilerse de, tövbelerinde sebat edemedi ve kötülüklerinden vazgeçemedi. Dövdüler olmadı, nasihat ettiler tutmadı, para ve menfaat va'dettiler yutmadı, sözün kısası ne yaptıiarsa bildiğinden şaşmadı ve caymadı.
Günün birinde, bu başarı delikanlı korkunç ve amansız bir
hastalığa yakalandı, günden güne sarardı ve soldu, içine ölüm
korkulan doldu. Yatağa esir olmuş ve artık günlerini sayınağa başlamıştı.
Birgün, amcası kendisini ziyarete geldi ve aralarında şöyle bir konuşma oldu :
- Oğlum, neden söz dinlemedin? Bunca nasihatimize rağmen neden doğru yola gelmedin? Ömrünü ve gençliğini isyanlada ve günahlada geçirecek yerde, Hakka yönelseydin, iba·
det ve ta'at etseydin hakkında daha hayırlı olmaz mıydı ? Bu
halinle ölüm sana erişirse, akibetinin ne olacağını düşünüyor
musun ? Ahirete ibadetsiz, amelsiz ve elleri boş nasıl gideceksin ? İnşa' allah, Allahu teala sana sıhhat ve afiyetini iade ve
- 4 1 -
ihsan buyurur, bu hastalıktan kurtulursun ve doğru yola ger
lirsin.
Rikkat ve . merhametle kendisine bakarak ağlayan amcasına, hasta genç şöyle cevap verdi :
- Amcacığım, neden bu kadar ümitsizsiniz? "Yarın, kıyamet gününde Rabbim beni annerne teslim ederek (Oğlunu bu
haliyle sana veriyorum. Onu istersen cennete, istersen ellerinle cehenneme at ... Oğlun hakkında tatbik olunacak muamele
1:am;ımiyle sana aittir ... ) buyursa, annem acaba beni cennete
mi koyar, yoksa cehenneme mi atar?
- Annen olarak elbette şefkati galip gelir ve seni cehenneme atmağa elbette gönülü razı olmaz, kendisine selahiyyet
de verildiğine göre herhalde cennete koyar.
- Annem, nihayet benim gibi aciz ve naçiz bir insan iken
halime merhamet ederde, yerlerin ve göklerin sahibi ve Erhamer·rahimiyn olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinin rahmet ve merhameti ondan fazla değil midir?
- Elbette Allahu sübhanehu ve teala 'nın rahmeti, bütün
malılukatın merhametinden ziyadedir.
- O halde, annerne bahşolunan bu selahiyyet ve merhametle beni cehenneme atmağa kıyamazken, Rabbim bana merhamet buyurmaz mı? Bu zelil ve günahkar kulunu mutlaka affına ve mağfiretine mazhar buyurur. Çünkü, benim· Rabbime
karşı hüsn-ü zannım vardır, dedi.
Bir müddet sonra, bu genç adam öldü ve kendisini kabrine bizzat amcası indirdi, üzerini kerpiçlerle örttüler. Fakat,
li-hikmetillah bu kerpiçlerden birisi düştü ve kabirde bir delik açıldı. Amcası, bu delikten içeriye baktığı zaman yeğeninin
mezarının nur ile dolmuş olduğunu hayret le gördü, ka bir adeta genişlemiş ve ferahlanmıştı. Kendisine hatıftan bir sada geldi :
- Rabbim, zat-ı ecelli a'lası hakkındaki hüsn-ü zannımı
lutfen ve tenezzülen kabul buyurarak beni affetti ve cennete
iletilmemi emr-ü ferman buyurdu, denildi.
- 42 -
Aç gözün ilem-i kübrasm sen,
Eşref-i mazhar-ı Esma'sın sen ...
Ey aşık-ı sadık!
Allahu teala ve tekaddes hazrederine güven, ona teslim ol,
nnun rahmet ve merhametinden sakın ümidini kesme, ondan
razı ol ve onun rizasım dilen, Rabbine daima hüsn-ü zanneyle, sakın sakın su-i zanda bulunma ... Hak celle ve ala, kendisine hüsn-ü zannedenleri sever, sfı-i zannedenleri hiç sevmez.
Ebu Ya'la MÜSNED'inde bu Hadis-i şerifi İbn-i Eb-id-Dünya' dan, o da Enes Bin Malik'ten, İbn-i Enes de Temimdari'den
ve Temimdari de Resfıl-ü Rabbil-aleıniyn ve alihi salavatullahi1 Mfı'iyn efendimizden rivayet etmişlerdir :
Allahu sübhanehu ve teala, Azrail aleyhisselama emr-ü ferman buyunır :
- Ya Azrail! .. Benim, şu veli kuluma git. Onu bana getir.
O kulum benim rizarn üzeredir. Ruhunu, rikkatle ve zahmetsizce kabzeyle ...
Bu emr-i ilahiyyi telakki eyleyen Azrail aleyhisselfun, o kulun rif'atine binaen beraberine beşyüz kadar melek alır, kendisine giydirmek için cennetten elbiseler temin eder, hepsi güzel
kokular sürünürler. Azrail aleyhisselam, ruhu kabzolunacak zatın baş ucuna oturur. Melekler, beyaz cennet elbiselerini, ölmek
üzere bulunan o zata giydirirler. Altına da beyaz ipekli kumaşlar sererler. Cennetten getirdikleri güzel k okulan kendisine sürerler. Açılan bir kapıdan kendisine cenneti, cennetteki makamını ve derecesini gösterirler. Küçük bir çocuk ağladığı zaman
annesi , babası ve yakınları kendisiyle nasıl merhamet ve şefkatle ilgilenirlerse, melekler de o zata aynı şefkat ve merhameti
gösterir ve avuturlar. Makamına göre, cennette işgal edeceği
sarayı, hurileri, gtlmanları ve cennet ni'metlerini gözlerinin
önüne getirirler. Ruhunu teslime hazırlanan o zata, melck-ülmevt :
- Ey temiz ve tahir ruh!.. Cennetin zevk ve safasma çık,
diye hitabeder ve bir ana eviadına nasıl şefkatle davranırsa
�
- 43 -
ondan kat kat fazla bir şefkat ve merhametle taltif ve tatyip
ederek yağdan kıl çekereesine ruhunu ·kabzeder ve o zat, meleklerin şu hitabı ile karşılanır :
':/�� . . ',, ' \' .; -'/ • ' ' ·,�� /' (;. // J_yr_..:.:.) \.r .. J: \�o�\�;."'),_,
'/
Selamün aleyküm üdhul-ül cennete bima Inintüm tA'melün ...
En-Nabl: 32
1
(Allahu teala'nm selamı ve sehimeti üzerinizde olsun. İşlediğiniz salih arnellere karşılık, Allahu teala'nın fazl-ü keremiyle cennete girin ... )
Bu ayet-i kerime, işle bu aşıklar zümresi hakkındadır :
,. .,... � ........... ..; ..,
A�\J' • ..-u-:' �\
. -=--' .... � rJ .. ,
. "l J ,.. 1
�' . ·""'>·' �;!i � >. >�,. ,...... .-:JJ. ' ...... � ..
-. / ... .... \\\' �.l · \ • .; _,.':A_.-....) � �. . •• .,. ;,. . . - \ """'
Elleziyne teteveffahüm-ül-mela'iketü tayyibiyne yekulüne seiAmün aleyküm
üdhul'-ül cennete bima küntüm tA'ınelün. ..
En-Nahl: 32
(Melekler, pak ve asude olduklan halde onlann ruhlannı
kabzederler ve Allahu teala'nın selamı ve selameti üzerinizde
olsun. işlediğiniz salih arnellere karşılık, Allahu teala'nın fazl-ü
kereıniyle cennete girin, derler.)
Şu miljdeleyici üyet-i celile de, arifler zümresi hakkındadır :
FEHımmiı. in kane min-el mukarrebiyne fe-rev h un ve reyhanün
ve cennetü na'ıym ...
El-Vakı'a : 88
(Eğer, o vefat eden Allah u teala'ya yakın olan kullardan
ise, onun için rahatlık, rahmet, güzel bir nzık ve na'im cenneti vardır.)
-44-
O salih ve arif zat-ı şerifin ruhu kabzolununca, beşyüz rahmet meleği cesediı:ıin yanında kalırlar, yakınlan kendisini gasletmeden melekler o velinin cesedilni yıkarlar, cennetten getirdikleri beyaz ipek kefene sararlar,. teçhiz ve tekfinini yaparak
hazır larlar.
Melek-ül-mevt ise, o velinin kabzettiği ruhunu semaya çıkarır ve başlarında Cebrail aleyhissdam da bulunduğu halde yetmiş bin melek onun nıhunu ta'zim ile karşılarlar, o ruhu arş-ı
a'laya kadar çıkarırlar ve arş-ı a'lada secdeye vararak o ruhu
Allahu sübhanehu ve teala hazrederine takdim ederler.
Allah celle celalühu, meleklere emr-ü ferman buyurur :
- Bu ruhu alın ve cennetime iletin! ..
Ceset, kabire konulduğunda ruh cesetle beraber kabre
reddolunur. Münker ve Nekir'den önce RUMMAN adında bir
melek gelir ve o zata arnellerini yazdırır ve gider. Sonra, Münkcr ve Nekir adlarındaki iki heybetli melek gelir ve iyman ile
göçen, rizayı Ralımanİ ile gelen v,e eynine cennet kumaşlarından kefenler biçilen o zat-ı şerife :
- Men Rabbike ve ma diynike ve men Nebiyyike (Rabbin
kimdir, dinin nedir, peygamb_erin kimdir ?) diye sorarlar. O
Allah dostu dili tutulmadan, çenesi kilitlenmeden cevap verir :
- Rabbim, Allahu azim-üş-şan, dinim din-i mübiyn-i islam, peygamberİnı Hz. Muhammed· Mustafa aleyh-is-salatü vesselfun 'dır.
O zaman, o zatın kabrini genişletirler, kabre cennetten
kapı açarlar ve cehennem tarafındaki kapısını sıkı sıkı kapatırlar. Ancak, cehennem azabını bir an kendisine göstererek :
(İşte bundan kurtuldun, müjdeler sana ... ) derler. Ölen zatın,
o andaki sevincini ve safasım ne dille anlatmak ne de kalemle
vasfetrnek mümkün ve muhtemel değildir. Onun kabrine cennetten sekiz' kapı açılır ve o zat kabrinden kalkıncaya kadar o
sekiz kapıdan cennet safalanna müstağrak olur ve daimi bir
haz içinde bulunur.
- 45 -
Rabbin kim, Nebin kim. gelince hitap;
Korkuyla bastınr seni bir hicap,
Bu soruya eğer verirsen cevap,
Kabrin aydınlanır, döner gillşene ...
Ey aşık-ı sadık!..
Bü.tün mahlukat-ı ilahiyye'ye karşı şefkatli ve merhametli ol... Senin bu şefkat ve merhametin, alemierin Rabbinin de
sana karşı merhametli ve şefkatli olmasını sağlayacaktır. Merhamet et ki, merhamet olunasın. Şefkatli ol ki, şefkat bulasın ...
Malılukata karşı şefkat ve merhamette başkalarına örnek ve
önder olanlar, onların da yapacakları iyiliklerden, yardımlardan hisse alırlar. Ancak, yaptığın iyilik ve yardımın ecrini yalnız Allahu teala'dan iste ve bekle, o seni asla mahrum etmeyecektir. İyilik ve hayır sahiplerinin, yani muhsin kullarının ecrini Allahu sübhanehu ve teala hazretleri kat'iyyen zayi etmez
ve ettirmez. Allah rizasıyçün yapılan her meşru fiil ve hareket
asla karşılıksız kalmaz. Onun için iyiliği Allah için yapmalı ve
bu hususta kullara örnek ve önder olmağa çalışmalıdır.
H i KAYE
Bir mürşit, kendisinden yardım isteyen talebesine on altun verdi ve ona şöyle söyledi :
- Bu on altunu sana borç olarak veriyorum. Hayatını kazandığın zaman, sana ödünç olarak verdiğim bu parayı, fakir
ve yoksul bir talebeye verecek ve ona da benim sana ileri sürdüğilin şartı bildireceksin. Yani, o da para kazanınağa başlayınca, kendisinden daha fakire verecek ve bu karz-ı haseni böylece devam ettireceksiniz, dedi.
Hemen ilave edelim ki, o mürşit de talebdiğinde kendi
üstadından almış olduğu ödünç parayı, rEuhtaç bir talebesine
vererek borcunu ödemiş bulunuyordu.
Binaenaleyh, yalnız para konularında değil, bir kimse üstadından öğrendiği meşru bir işi kendi talebelerine veya ehline
- 46 -
öğretmekle, üstadına karşı olan ma'ııevi borcunu da eda etmiş
olur. Mesela, bir san'atkar ustasından öğrendiklerini kendi kal- .
fa ve çıraklarına öğretmekle, ustasına olan borcunu ödemiş sayılır. Her işte keyfiyet aynıdır ve böyledir. Öğrendiğini ehline
öğretmek, öğretenin hakkını ödemek demektir. Ancak, her emaneti mutlaka ehline tevdi etmek g·�rekir. Ehline verilmeyen
emanet, demuzun boynuna asılan mücevher gibidir. İki cihan
serveri : (Emanet1er ebllne verilmediği zaman, .kıyamete hazır
olun ... ) buyurmuşlardır.
HiKA YE
Bursa'da Hüseyin efendi namında bir demirci ustası vardı. Halk arasında kendisine . HARAlEATİ derlerdi. Köylüler,
onun yaptığı oraklara ilgi gösterirler ve adeta kapışırlardı. O
oraklada ot biçmek, gerçekten pek zevkli olurdu. Hüseyin
efendi, aynı zamanda gayet mahir bir kasa ustası idi. En zor
kasaları bile kolaylıkla açardı. Bu zenaat, kendisine derlesinden ve babasından kalma idi, yani bir bakıma baba ocağını
sürdüriiyordu. Zamanın gelenek ve göreneklerine göre, bir ustanın yanında yetişip kalfabğa veya ustalığa yükselenlerin, büyük
bir ziyafet vermeleri ve diğer meslektaşlarının önünde ustasından peştemal kuşanmaları adet olmuştu. Bu ziyafet, yeni yetişenlerin eskilere takdimi ve tanıtilması gi�i idi ve adeta bir
diplema törenini andırırdı.
Bu törenlere, yalnız aynı meslekten olanlar değil, bütün
esnaf kahyalan ve her san'at dalının ustalarının mensup bulundukları tarikat şeyhleri, çarşı imamları çağ1rılırdı. Her
san'at bir pir'e ve mürşide dayandığı için, o pirin ve mürşitIerin varisierini davet etmek adetti. Dini bir tören mahiyetindeki bu ziyafetten önce ustası kalfasına peştemal kuşatmak.la,
kendi ustasına karşı olan borcunu da ödemiş olurdu. Ancak,
ustalar kalfalannın ve çıraklarının iyi ahlak sahibi olmalal"Ina
da gayret ve himmet ederler ve kötü huylu kişilere san'at ö�
retmezlerdi. Onun için, ustalar kendilerine farkettinneden kal-
- 47 -
falarını ve çıraklarını sık sık imtihan eder ve' denerlerdi. Bu
sebeple, usta - kalfa- çırak arasındaki ilgi ve ilişki, baba-o�ul
veya iki kardeş münasebeti gibi sürdürülürdü. Hatta, çoğu zaman ustanın kalfa ve çıraklarına muhabbeti bir babadan fazla
ve kalfa ve çırakların ustalarına hürmet ve ria::r_eti de evlatt an
ziyade olurdu. Zira, o günün ustaları, kalfaları ve çırakları ve
bütün müslümanlar Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve
radıyallahu anh efendimizin : (BANA BİR HARF ÖGRETENİN
KÖLESİ OLURUM.) buyurmuş olduklarını bilirlerdi, bu .veci.z
öğütle amel ederlerdi. Gerçekten atalarımız, yalnız tahsil hayatında değil, san'at ve zenaatte, her işte kendilerine bir şey
öğreteniere karşı daima hürmet, minnet ve muhabbetle mukabele etmişler ve onları her hallerinde kendilerine rehber
edinmişlerdir. O zamanın hocaları, şeyhleri ve ustalan da talebelerini, dervişlerini veya kalfa ve çıraklarını evlatları gibi
severler ve kendilerine evlat muamelesi yaparlardı. Onun için
de, herkes birbirini sever ve sayar, karşılıklı hak ve menfaatlerine saygı duyar, ata geleneklerine her bakımdan uyardı. Aralarında, yolunu sapıtanlar bulunursa, onları nasihat ile yo]a
getiımeye çalışırlar ve nasihatten anlamayanı gerekirse yatırıp döverlerdi. Fakat, bu dayak asla düşmanca ve zulüm için
değildi, yolunu şaşıranı hak yoluna davet içindi :
Nush ile yola gelmeyeni etmeli tekdir,
Tekdir ile uslanınayanm hakkı kötektir ...
Bugünkü gibi, tabdalı nizamnameli, kongreli, patırdılı, gürültülü demekler ve kurumlar yoktu ama, vakit namazını kıldıktan sonra mescit kapısında başbaşa vererek fısıldaşan üç
beş ihtiyar, bir yetim kızın çeyizini düzer ve onu babalı kızlardan daha parlak bir şekilde kocasının evine gönderirlerdi.
Kimsesiz dulların, muhtaç yoksulların, gözü yaşlı öksüzlerin ve
yetimlerin, gurbet ellerde kalmış gariplerin dertlerine o üç beş
ihtiyarın fısıldaşmaları derman olurdu, gözyaşları silinir, açlar
doyurulur, çıplaklar giydirilir, muhtaçlar kayınlırdı. Hayır sahiplerinin yaptırdıkları sebiller, imaretler, aşhaneler fakirle-
- 48 -
ırin dertlerini unuttururdu. İslamın, hatta insanlığın gereği de
buydu. Onlar, dinimizin bu müstesna emirlerini ·yerine getir
·'mekle dünya ve ahirette saadet ve selamete ulaşmışlardı.
Ne var ki, daha sonralan bu güzel adetler ve gelenekler
tamamİyle unutulmuş, vakıfları yıkmışlar, hayır ve hasenatı
.ortadan kaldırmışlar, herkes kendi derdine düşmüş, kendisinden gayrısını düşünemez olmuş, bir benlik ve bencillik başlamış ve gün bugüne ulaşmıştır. Zamanımızda, fakir ve yoksul
kapılardan koğulmakta, yetimlerin ve kimsesizlerin hakları ellerinden alınmakta ve kimse kimseye merhamet etmemektedir. Hiç kimse, hakkına ve haline razı değildir, herkes birbirine
hased etmekte, komşu komşusunun elindeki ni'meti çekememektedir. Birbirimize refahı, huzuru, saadeti çok görür hale
geldik. Birbirimize düşman kesildik. Adalet yerine zulüm hakim oldu. Parasına güvenen rüşveti verince, haklı veya haksız
dilediğini yaptırabiliyor. Rüşvetsiz iş gören pek az kaldı denilse yeridir. Rüşveti, verenin de alanın da hatta aracılık yapanın da lanetlenmiş olduğu çoktan unutuldu. Yalnız bu mu unutuldu? Hayır, eski ve güzel adetlerimiz, gelenek ve göreneklerimiz de unutuldu, tarih unutuldu, Türklük unutuldu, müslü
·manlık unutuldu, insanlık unutuldu. Babalarına ve dedelerine
sövüp sayan eviatlara rastlıyoruz. Yediyüz yıl kan dökerek fethettiğimiz bir çok ülkeleri, yetmiş gün içinde gözyaşı dökerek
terkettik, hala aklımızı 'başımıza alamıyoruz. Hala birbirimizle
uğraşıyoruz, birbirimizle boğuşuyonız. Düşmanlarımızın kıs
kıs güldüklerinden, keyifle ellerini uğuşturduklanndan haberimiz bile yok.
Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri inayet-i Rabbaniyyesi
ile tecelli buyurarak şehitlerin kanları hürmetine, gazi1erin
döktükleri terler izzetine, ak sakallı dedelerin ve ak saçlı ninelerin gözyaşları rif'atine bağışladığı şu mübarek Anadolu yarımadasında, mazimize, ' dinimize, milli an'anelerimize, ma'neviyyat ve mukaddesatımıza sahip hür ve müstakil bir millet
olarak yaşamayı nasip ve müyesser eylesin, iç ve dış düşmanlarıriuzı kahr-ü perişan eylesin, müslüman Türk milletine tu-
- 49 -
zaklar hazırlayanlan, kendi kazdıklan tuzaklara düşürsün ve
helak etsin, dinimizi, ırzımızı, canımızı muhafaza buyursun.
Hikayemize devam edelim :
Harabati Hüseyin efendi, iki çırağına kendi ustalanndan
öğrendiği san'atı öğreterek borcunu öderneğe çalışmıştı. An- ·
cak, çıraklarından birisine ustalarından öğrendiklerinin tamamını öğrettiği halde, diğerine kasa açmaktan başka herşeyi öğretmiş, kasa açmayı öğretmemişti. Birinci çırağına dua ile peştemal kuşatmış ve müteakip hayatında başarılı olması nİyazında bulunarak ikinci çırağını çağırmışti. İkinci çırak, peştemal kuşanmadan, herkesin önünde hürmet ve minnede ustasının ellerinden öpmüş ve ona şöyle demişti :
- Ey veli-ni'metim olan ustacığım! .. Bana, san'at öğrettin, Allah u teala senden razı olsun. Bana altun bir · bilezik taktın ...
Elde altun blleziktir san'at,
Ki verir ebiine feyz-ü rif'at . ..
Beni ekmek sahibi ettin ama ben de sana yirmi yıl hizmet
ettim. Senin, benim üzerimde hakkın olduğu gibi, benim de
senin üzerinde hakkım vardır. Üzülerek ve sıkılarak söylemek
zorundayım ki, sana hakkımı helal edemeyeceğim.
Hüseyin efendi, şaşkınlıkla kendisinden sordu :
- Oğlum, bana neden hakkını helal etmiyorsun? Sebebini
söylersen, belki hakkını helal ettirmeğe çalışırım, dedi. Çırak
cevap verdi :
- Ey benim veli-ni'metim ustacığım! Arkadaşıma kasa
açmasını öğrettiğİn halde bana öğretmedin. O nasıl sana hizmet ettiyse, ben de sana aynı sadakatle hizmet ettim. Beni, niçin böyle mahrum ve , eksik bıraktın?
Harabati Hüseyin efendi, üzgün bir ifade ile açıkladı :
- Bilmem sen hatıriayabilecek misin evlat? dedi. Bundan
tam on sekiz yıl önceydi. Namaz kılmak için mescide gittiğim
sırada, senin izinsiz olarak çekmecemden iki kuruş aldığını farEnvar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 4
- 50 -
kettim ve sana kasa açma yı onun için öğretmedim. Zira, benim
inancıma göre ustasından izinsiz çekmeceden iki kuruş alabilen bir kimse, kasa açmasını öğrenirse, hırsızlada anlaşarak
başkalarının kasalarını soyar diye korktum ve onun için sana
kasa açmasım öğretmedim ...
ibrik ve leğen aynı ma' denden iken,
Birinde su pak, birisinde de nA-pak ...
· Emaneti ehline tevdi etmek farzdır ama, ehlinden gayrısına teslim etmek de büyük bir günahtır. İnsan, öğrendiği bir
güzel san'atı, ehline öğretmekle ustasına olan borcunu ödediği
gibi, ehlinden öğrendiğini, ehline öğretmekle Allahu teala'ya da
şükretmiş olur.
Aziz kardeşim : Eğer, san'atkar isen sana bu san'atı öğreten ustana karşı daima hürmetkar ol, mübarek günlerde ziyaretine giderek ellerini öp ve hayır duasını alınağa çalış . . . Seni ziyarete gelirse, güleryüz göster, ikramda bulun ve hürmette kusur etme ... Böyle davranman, insanlık icabı ve müslümanlık şi'arıdır.
Sabahları dükkanını açarken, tezgAhının başına geçince
sana san'at öğreten ustana, ustanın ustalarına bir Fatiha okuyuver ki, bu kadir bilirliğin senin yetiştirdiklerİnİn de seni anmalarına sebep olacaktır. Ustan veya üstadın hayatta ise sıhhat
ve afiyetine, Rahmet-i Rahman'a kavuşmuşsa ruhuna bir Fatiha ile hayır dua et ... Seni, bir meslek ve san' at saltibi yapan
ustanın çocuklarını ara sıra ziyaret et, hatıriarını sor, muhtaç
iseler elinden geldiği kadar yardım etmeğe çalış ki, horcunun
bir taksitini daha ödemiş olasın. Özün, sözün daima doğru olsun, işlerinde doğruluktan ve sadakatten ayrılma! Allahu teala'
ya mülakat, ancak SIDK kapısından olur. Sadıklar, rizayı Rahman'a ererler. Cemal-i la yezali müşahede ni'met ve bahtiyarlığı, ancak sadıkiara bahş olunur.
ibadetlerini ihmal ve hele asla terketme! . . Elin karda ve
gönlün yarda olsun. .. Sana, senden yakın olanı sakın unutma.
sen de onunla ol. Sana, senden yakın olan Allahu teala'dır. O,
- 51 -
her yaptığını görür, her söylediğini işitir, her niyyetini bilir.
Onun için, sen de ona ibadet, ta'at, sadakat, hayır ve hasenat
ile yaklaş ki, Rabib-i edib-i Kibriya'ya lıltfolunan KABE KAVSEYN sırrına varis olabilesin. Unutma, sen Muhammed aleyhis-salatü ves-selamın ümmetisin. Senin kıymetin, tabi bulunduğun Nebiyyi zişanın ind-i ilahideki kıymetinden ileri gelmektedir. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, lutfen ve keremen
sana ve bana NİDAYI KERAMET ile hitap buyurmuş (YA EYYÜHELLEZİYNE AMENU - Ey şeref-i iyınan ile müşerref
olan has kullanın) tabirini kullanmıştır ki, anlayan için ne bü·
yük devlet ve ne yüce saadettir ...
Bu hitab-ı izzete muhatap olaıi, yani şeref-i iyman ile müşerref bulunan ehl-i iymanın hayırdan ve Hak rizasıyçün yaptıklarından zerre kadar kaybolmaz. Mutlaka mükafatıru görürsün. Netekim, zerre kadar bile olsa işlenilen kötülükler karşılıksız kalmaz. Ancak, hayra ve hayırlı işlere, rizayı ilahiyye'ye
muvafık arnellere dair yapabildiklerin ma'na tarlasına ektiğin
tohumlardır ki, onları muhabbet gözyaşları ile sulamalı, aşk
ateşinde olgunlaştırmalı ve meyvesini alınağa çalışmalıdır. Başa kakarak, herhangi bir iyilik yaptığın kimseyi �innet altında bırakarak, onun kalbini kırarak o hayır tohumlarını öldürmek akıl karı değildir.
Eğer, bilerek veya bilmeyerek herhangi bir suç veya bir
günah işlersen, o günahın da yine bir tohum gibi ma'na tarlasına düşer. İşte, o zaman tövbe ve istiğfar ile, yeni yeni hayırlı
ve yararlı arnellerle o günah tohumunu yok etmeğe çalışmalıdır. Aksi takdirde, günah tohumu da büyür ve gayet kötü meyveler verrneğe başlar. Hayır ve hasenatın, günahlan giderdiğini,
Allahu teala Kur'an-ı aziyıninde kesinlikle beyan buyurmuştur.
YEVME TVBLA'dır, o gün yevm-i nüşôr,
Ne yaptmsa orada eyler zuhur ...
Evet, yakın bir gelecekte bir misafirhane olan iki kapılı
handan göçeceğiz. Bizden önce gelenler de, konup göçmedHer
miydi? Bu iki kapılı hanın bir kapısı, bizi bu Aleme getiren ana
- 52 -
rahmi kapısıdır 1 ikincisi de bu alemden çıktığımız mezar kapısıdır. Bu iki kapı arasında yaptığımız herşeyden, tattığırniZ
her ni'metten sorulacağız ve hesap vereceğiz. Hatta, yaz günleri içerek ferahlandığın soğuk suyun, kışın içerek içini ısıtan
demli çayın bile suali ve hesabı olacaktır. Hem de bu sorular
öyle dehşet ve vahşet manzarası içinde sorulur ki, korkudan
gözler yuvalarından fırlamış, herkes hakkında ne muamele yapılacağından kaygular içinde kıvranmakta, bütün peygamberler bu korkunç hal karşısında nefisleri telaşıyla diz üstü çökmüşler, günahkarlar pişmanlıkla ellerin-i ısınrlar, saç ve sakallarını yolarlar, beyinler kafa taslarının içinde pişip kaynar,
kimi dizine, kimi göğsüne, kimisi de çenesine kadar tere bulanmış, mazlumlar zalimlerin yakalarma sarılmışlar, ana ve babalar evlatlarından, evlatlar da ana ve babalarından kaçıyorlar,
bütün malışer halkı aç ve hele susuz çırpınıyorlar, bir çoklarının yağlı bir kemik kapabilmek için önlerinde kat kat eğildikleri zalimler yerlerde yılanlar gibi sürünüyorlar, dünya hayatında kendilerini uyarmadıklan için çevrelerini saran dalkavuklara lanetler okuyorlar, ateş dolacak karınlarını doyurabiirnek için şuna buna yaltaklanan, el-etek öpen dalkavuklar ve
zalim yardakçılan hasret ve nedamet içinde debeleniyorlar, birbirlerine bakıp (Ah bize vah bize ... Yazıklar olsun bize ... Şu
hain ve zalimlere yardaklık ve uşaklık edeceğimize, Rabbimize ve onun peygamberine itaat etseydik, bu hallere düşmezdik ... ) diye hayıflanıyorlar ve dalkavukluk ettikleri zalimlere
kendilerinin görecekleri azabın iki mislini tattırmasını niyaz
ediyorlar :
Aklını başına al, meyletme şu zalimlere;
Kim ki, zalirnlere meyleder olur ehl-i cahiym,
Kim eder meyl-i muhabbet din düşmanı zalime,
Yediği zakkum cahiymde, içtiği ma-i hamiYoı ...
- Ya Rab!. . bu zalimler bizleri azdırdı ve sap_ıttırdı, fani
dünya mülküne, yemeye içmeye zevk ve safaya alıştırdı, rizayı
ilahiyye'ne varan yollardan alıkoydu. Bazılarımızı zorla ve ba-
- 53 -
zılarımızı da menfaat karşılığında aldattı, iymandan ve ibadetten mahrum bıraktı, bizler de onları büyük adam, akıllı adam
bildik, itaat ettik, peşlerinden gittik, sana varan yoldan ayrıldık, dalalet ve rezalet uçurumlanna, zillet ve sefalet bataklıklarına düştük ve bu azabı gerçekten hakettik. Ancak, sen emrinde adilsin ilahi!.. Bize tattırdığın bu azabın iki mislini bizi
senden ayıran, bizi senin yolundan alıkoyan bu zalimlere ve
kafidere tattırmanı diliyoruz, diye yalvarıp yakarırlar.
O müthiş gün, zalimlere ve kafidere yardım ve merhamet
edecek kimse bulunmaz. Allahu teala, onlar için elim ve çok
acı bir azap hazırlamış ve onları rahmetinden kovmuştur. Onlar, o korkunç azapta ebeciiyen kalırlar. Allahu teala'yı tasdik
ve tevhid etmeyen, peygamberleri yalanlayan, velilere, salihlere, alimiere ve mü'minlere hor bakan, Kitabullaha inanmayan
za.Iimlere ve kafidere kim ve nasıl yardım veya şefaat edebilir?
Ölümü ve ölüm ötesini, kabir azabını, ahireti, kıyameti, mahşeri, hesabı, mizanı, sıratı, dünya hayatında bütün yaptıklarının kendisinden sorulacağını, hiçbir şeyin yanına k�r kalmayacağını isteyerek veya istemeyerek, bilerek veya bilmeyerek red
ve inkar edenler, o müthiş gün bütün ayıplarının açıklandığını,
bütün kötülüklerinin meydana çıktığını, hiçbir hareketlerinin
gözden kaçınlmaksızın kaydolunduğunu görecekler ve anlayacaklar ama neye yarar? Orada ancak ilahi hüküm infaz olunacak, bu zalimlerin ve kafirlerin ellerine kelepçeler, boyunlarına laleler vurulacak, tepelerindeki perçemlerinden tutularak
cehenneme atılacaklardır. Reddettikleri, şiddetle inkara yeltendikleri herşeyin hak ve gerçek olduğunu gözleriyle görecek ve
acısını bizzat tadacaklardır.
Ey her fırsatta akıllı olduğunu söyleyen ve akliyle öğünen
kişi!..
Kıyamet çok yakındır. Vakti, Allahu teala'nın ilmindedir.
Kıyametin ne zaman ve nasıl kopacağını sorup öğreneceğine, o
gün için neler yaptığını, neler hazırladığını bana anlat bakalım? Tedarikin nedir, ne gibi tertipler aldın? Allahu teala'ya ve
Resul-ü mücteba'ya iymanın var mı? Allah ve Resulüne mu-
- 54 -
habbetin var mı? Varsa, bu muhabbetinde sadık mısın? Rabbin için ve Rabbinin rizasım kazanmak için neler yaptın? Peygamberin için ne gibi fedakarlıklarda bulunabildin? Birgün,
nasıl olsa hesaba çekileceksin ve divan-ı ilahide muhakeme edileceksin. O hesap günü gelmeden, kendini bir hesaba çektin mi?
Hayatının muhasebesini yaptın mı? Bilançonu çıkardın, kannı, zararını hesapiadın mı? Yaptınsa, gerçekten akıllı insansm ... Yapmadınsa, hemen yap ve hesabını gör ki, orada hesabının görülmesi de kolay olsun ... Ne gibi ibadet ve tA'atin
var? Ne gibi hayır ve hasenatın var? Allah korkusuyla bir gececik olsun uykunu ve rahatını terk edebildiğini hatırlıyor musun? Geceleri, el-ayak çekilip bütün insanlar uykuda iken, örnrün boyunca işlediğİn günahlara, yaptığın haksızlık ve kötülüklere pişman olduğun ve gözyaşı dökerek tövbe ve istiğfar ettiğin oldu mu? Affolunmanı ni yaz ederek Rabbine hiç yalvardın
mı ? Ondan razı olduğunu açıklayıp rizasma talip oldun
mu ? Olmadım, yapamadım diyorsan, gururun neye? Seni, bir
katre meniden halk etmedi mi ? Sana, bu güzel vücudu, mütenasip endamı gücü ve kuvveti o vermedi mi? Seni insan şekline o sokmadı mı ? Seni bütün yarattıklarının en şereflisi, en
üstünü kılmadı mı? Zelil iken aziz etmedi mi? Cahil iken sana
ilminden nasip vermedi mi? Pek güvendiğin ve övündüğün akıl
cevheriyle süslemedi mi? Bir gece dişin ağrıyacak olsa, dünya
sana zindan oluyor, ya bu ni'metlerinden birini veya bir kaçını elinden alıverirse halin neye varır hiç düşündün mü ? Ellerini, ayaklarını, gözlerini veya kulaklarını alıverse, elinden ne
gelir? Dünyanın bütün hazineleri sende olsa, bir tırnağını yerine koydurabilir misin? Bu ni'metlerden hangisine hakkıyle
ve layıkıyle şükredebildin? Rabbine karşı hangi kulluk göre-
. vini yerine getirebildin?
Dost acı söyler kardeşlerim : Yüze gülenden korkunuz ve
sakınınız. Bunları, hepimiz aklımızı başlarımıza devşirelim diye sayıp döküyorum. Kul, Rabbinden razı olmadan, Rabbinin rizasma talip olamaz. Rabbimiz, bizlere bunca ni'metler
bahş ve ihsan buyurdu. Yaşamamız için yerleri döşedi, etrafımızı �nizlerle çevreledi. Sayılamayacak, sayılmakla tükenıne-
- 55 -
yecek kadar bol ve çeşitli ni'metler verdi. Hangisine hakkıyle
şükredebilir, hangi ibadetimizle hangi ni'mete mukabelede bulunabiliriz? Hiçbir şey bilmiyorsak, teşekkür etmeyi de be�
remiyor muyuz? Teşekkürümüzü, aczimizin ifadesi olarak başımızı secdeye koymakla belirtebilİyor muyuz? Hakkın huzurunda el bağlayarak hiçliğimizi idrak edebiliyor muyuz? Rabbimizin kudret, azarnet ve merhametini düşünebiliyor muyuz?
Farkında olduklarımızdan da, farkına varamadıklarımızdan da, hesaba çekileceğiz. Bu ni'metlerin hesabını verebileceğimizden emin miyiz?
·
Şol zaman ki, kurula mahkeme-i nlı-i ceza;
O zaman etme bizi nar- cehenneme seza, ·
Kula vermiş bir irade, hayra sarfetmek için;
işleyip türlü günahı deme takdir-i kaza ...
Hİ K A Y E
Kuş kalesi denilen kasabada, şükreden zenginlerden hayır
sahibi, ilmi ile amil ve bir mürşid-i kamil olan iyrnan ve irfan
sahibi Elhac Faruk Şinaverdi efendi namında bir zat yaşardı.
Bu mübarek zat, bulunduğu kasabanın nurlu bir kandili gibiydi. Sahip olduğu malın, kendisine emanet olarak teslim edilmiş
bulunduğunu fark ve temyiz etmiş ve bu emaneti hayra sarfetrneğe memur bulunduğunun şu'ur ve idrakine erişmişti.
Onun için, malından daima hayra sarfeder ve insanlara maddeten ve ma'nen yardımda bulunurdu. Oturduğu kasahaya cami,
tekke, mektep, aşhane gibi hayırlı binalar yaptırmış ve civar
köyl�rde de kuyular açtırmış, sular getirmiş ve benzeri türlü
yararlı hizmetlerde bulunmuştu.
Her müslümanın yapması gerekli çok önemli bir vazife
olan vasiyyetini de hazırlamış ve bu vasiyyetnamesine de acayip
bir madde de koydurmuştu. Herkese acayip görünen bu madde şu idi :
Hazret, öldüğü ve kabre konulduğu gece, kabirde kendisiy-
- 56 -
le bir gece kalacak ve sabaha kadar bekleyecek kimseye yüz altın verilmesini emrediyordu. Yüz altın lira, o zamanlar için
büyük bir servet demekti. Yüz altınla neler alınmazdı? Fakat,
itiraf etmek gerekir ki, verilen vazife de, pek küçümsenecek
cinsten değildi.
Her ne hal ise, herkesi canlı veya cansız bütün malılukatı
kavalayan ecel, nihayet onu da bulmuştu :
/ � _, J . ,.,. . ,.� _....,.... };""�)� . , _}.=: �� ... ..... ,.:: . \:.:.a'i. ....r��'�x; .... \ .... , �
\) ..7 .... �� ., � ��.-'.?; .. • . • � .... - ., ... 411'
Ve li-külli ıimmetin ecelün fe-izii. ca'e ecelühı1m 16. yestlı.'hirüne
sa'aten ve ıa. yestakdimün. ..
EI-A'raf: 3f
(Her ümmetin takdir olunan bir ecell vardır. O ecel geldi
mi ne bir saat geri kalır, ne de ileri gidebUir.)
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bir musibet gelip çattığında, mü'mine eziyyet veren bir hal vukubulduğunda İSTİRCA ediniz, yani : (İNNA LİLLAHi VE İNNA
İLEYHİ RACİ'UN) deyiniz, buyurmuşlardır. Mesela bir cam
kırıldığında, ışık söndüğünde istirca etmeli ve fakat öfkelenmemelidir. Herşey için gerçekten bir ecel vardır.
Milletler ve ümmetler için de aynen böyledir. Fertler ve
cemiyetler için de böyledir. Hatta, cemadat için de ecel vardır,
ölümü ve yok olması eceli iledir. Ruh sahiplerinin ecelleri ise,
yok olmaları değildir, ölümü tatmasıdır. Bu tadış, tadan kişinin durumuna bağlıdır. Hasta bir insanın ağzının tadı olmadığından ne yedirilse, kendisine acı gibi gelir.- Onun için kafirlere ve zalimlere de, bir nevi ma'nevi hastalığa duçar olduklarından, aslında tatlı olan ölüm acı gelir. Buna mukabil,
iymanlı, ihlaslı, ibadetli ve salih kişilere ölüm gayet tatlı gelir. Zira, ölümde VUSLAT-1 CEMAL vardır. Aşık-ı sadıka ölümde kemal vardır.
Tekrar ediyorum : Kafirler, zalimler ve hayvanlar ölürler. Aşıklar ise ölmezler, olurlar.
.
Faruk Şinaverdi hazre'tleri de, her fani gibi bu fani alem-
- 57 -
den göçmüş, ecel şerbetini içmiş ve vuslat-ı cemal ile kendinden geçmişti. Kemale ermiş, yani olmuş bir kişi olduğundan,
ölüm ona gülerek gelmiş, fakat yakınlarını ve çevresinde kendisini tanıyanları yasa boğmuştu. Kendisini yakından tanıyanların kalplerinde onulmaz yaralar açmıştı. Zira :
--,.,,, ".:"J ....- 'i J " ....
-� ,;�- ��y
Mevt-ül t\lim ke-mevt-il t\lein
(Bir alimin ölümü, alemin ölümü gibidir.)
Kaidesinin doğrulduğunu isbat et�iş ve kendisini tanıyanIara bunu Hakkal-yakin tattırmıştı.
Cenazesinin kaldırılacağı gün Kuş kalesi matem içindeydi. Gözler yaşlı, kalpler malızun ve mağmumdu. Merhum, kasahaya kendi getirdiği su ilc gasledilmiş, kendi yaptırdığı mescitte, kendi yaptırdığı musallaya yatırılmış, kendi tayin ettiği
imam cenaze namazını kıldırmıştı. Ne büyük mürüvvet değil
mi kardeşler? Mevlayı müteal, bu neviden hayırları her kuluna nasip etmiyor. Bir kasahaya su getireceksin, hem bütün kasaba halkı muhtelif ihtiyaçlarını karşılayacak, hem de getiren
son abdestini o su ile alacak ve sonra o abdestle kendi yaptırdığı· mescidin, kendi yaptırdığı musallasına konulacak, 'kendi
tayin ettirdiği ve maaşını da vakfettiği imam tarafından cenaze namazı kıldınlacak ve sonunda da sorulacak :
- Merhumu, hal-i hayat ve sıhhatinde nasıl bilirdiniz?
Bütün cemaat, dil ve gönül birliğiyle, yalancı şahitlik etmediğinden emin insanların huzur ve rahatlığı içinde cevap verecekler :
- ı yı . b"l" ı ırız . ... 1
- Bu şehadeti, yarın ı;nahşer yerinde ve huzur-u Kibriya'-
da da böylece te'yit ve tekrar eder misiniz?
- Ederiz!..
Takibeden cemaatin (Allah rahmet etsin, menzili mübarek, makamı ali olsun ... ) niyazı ile hazreti ebedi 'istirahatga-
- 58 -
hına getirdiler. Orada, kadı efendi merhumun vasiyyetini okudu ve bir gece onunla birlikte kabirde geçirecek kimseye yüz
altın verileceğini bildirdi ve talip olanların ortaya çıkmalarını
is tedi. Fakat, bu teklife müsbet cevap veren olmadı, cemaat
susmuş önüne bakıyordu. Acaba, onun bu vasiyyetini yerine
getirebilecek vefakar bir dostu yok muydu? Ortalığı derin bir
sessizlik kaplamış, çıt çıkmıyordu. Teklif edilen bu görev belki biraz ağırca idi ama, karşılığında da o günler için büyük bir
servet s·ayılabilecek yüz altınlık bir ödül vardı. Cemaat arasında, günlük nafakasını zorla temin eden fakirler de vardı ama,
kimse talip çıkmıyordu. Değil yüz altuna, bin hatta on bin altun verilse bu kabadayılığı göze alacak bir babayiğit zuhur etmiyordu. Herkes, merhuma karşı minnet borçlarını ödemek istiyor, fakat ellerinden hiçbir şey de gelmiyordu. Tam bu sırada, elinde baltası ve sırtında ormandan kestiği çalı çırpılar
bulunan birisi göründü. Adem ağa adındaki bu fakirin Faruk
Şinaverdi'nin vefatından haberi yoktu. Cenazenin kim olduğunu ve neden beklediklerini sordu. Mes'eleyi kendisine anlattılar. Adem ağa, cidden çok üzüldü, zira merhum efendinin bir
çok iyiliklerini görmüş ve sofrasında defalarca yemek yemişti.
Herkeste bir ümit belirmişti. Öyle ya, neden olmasındı? !dem
ağa, pek ala bu fedakarlığı göze alabilirdi. Kadı efendi de dik
dik onun yüzüne bakıyor ve adeta lisan-ı hal ile :
- Adem ağa! Sen mert ve cesur bir insansın. Gel, bu hayır sahibi zatın son vasiyyetini yerine getiriver, demek istiyordu.
Herkesin gözlerinin kendisine dikilmesinden Adem ağa işi
anlar gibi olmuştu. Fakat, her ihtimale karşı kadı efendiden
işi kendisine bir daha anlatmasını rica etti ve keyfiyeti bütün
tafsilatı ile öğrenince derhal bu görevi kabul ederek bütün ka:- .
saba halkını büyük bir mahcubiyetten kurtardı. Böylelikle
merhuma karşı da sevgi, saygı ve minnetini belirtmiş oluyordu. Dünyada, baltası ile ipinden başka bir şeyciği bulunmadığından, onları da beraberine alarak hazretin kabrine girdi. Ertesi sabah, gelip kendisini çıkaracaklarını söyleyerek üzerini
- 59 -
kapattılar. Oduncu Adem ağa, merhum Faruk Şinaverdi hazretlerinin cesediyle kabirde başbaşa kalmıştı.
Cemaat henüz dağılmağa başlamış ve ayak sesleri uzaklaşınıştı ki, kabrin içinde alem başka bir alem oluverdi. İki
korkunç melek kabre geldiler. Merhuma : (Rabbin kim? Dinin
hangi dindir? Peygamberin kimdir?) sorularını sormağa başladılar. Adem ağa, bir kenara büzülmüş tirtir titriyordu. Ezberinde olan ayet-i kerimeleri okuyor, fakat korkusundan tamamlayamıyordu. Hasılı, iki Melek Şinaverdi efendiyi bu sorgu ile
epeyce terlettiler. Nereden kazandığını, nerelere sarfettiğini,
ömrünü ve bilhassa gençliğini nerelerde çürüttüğünü, ilmiyle
amil olup olmadığını sordular ve aldıkları cevapları kefenine
yazdılar. Şinaverdi efendinin ağzının suyu mürekkep, şehadet
parmağı kalem ve kefeni kağıt gibi kullanılıyordu. Neticede,
kendisine : (Artık rahat et, menzilin mübarek olsun, malışerden sonra gideceğin yeri de sana gösterelim ... ) dediler ve hazrete cennetteki makamını gösterdiler. Daha sonra, oduncu
Adem ağaya döndüler ve sordular (Sen kimsin ve burada ne
arıyorsun?) dediler. Adem ağa, merhumun vasiyeti üzerine ölmeden ve bir gece ona arkadaşlık etmek üzere kabre girdiğini
söyleyince : (Evet, biliyoruz sen henüz ecel şarabını tatmadın
ama, biz seni de sorgusuz bırakmayacağız, cevap ver bakalım
dediler ve gerçekten sormağa başladılar :
- Elindeki balta yı nereden ve kimden aldın?
-· Kazandığım parayı biriktirerek aldım. Sapım da arahacı Mehmet ağa haynna takıverdi.
- Parayı nereden kazan dm?
- Ormadan kuru dalları ve çalı çırpıları kesip satarak kazandım.
- DaUarım kestiğİn orman kimindir?
- Devletin ...
- Demek devletin malını çalıp sattın, peki o ipi nereden
buldun?
- Onu da odun satarak kazandığım para ile aldım.
- 60 -
- Demek onu da haram para ile almışsın. Peki, sırtına
giydiğin gömleği, şalvarını, kuşağını, yeleğini nereden buldun?
- Hepsini kazancımla satın aldım.
- Kazancın haram yerden olduğuna göre, onlar da haram
sayılır. Seni hararnİ seni! .. Biz, sana ne yapacağımızı biliriz
ama, henüz dünya ehli olduğun için sana hemen azap edemiyoruz. Yakında, nasıl olsa ölümü sen de tadacak ve bize geleceksin, biz sana millet ve devlet malını kesip satarak haram para kazanmanın ne demek olduğunu o zaman gösteririz. Anlat
bakalım daha neler yaptığını? Yediğin ekmek haram, içtiğin
su haram, giydiğin gömlek haram, baltan haram, ipin haram,
·hepsi haram değil mi?
Melekler, seslerini yükseltiyorlar, gök gürültüsünden de
şiddetli bir ifade ile sorularını sıralıyorlardı. Gözlerinden de
adeta yıldırımlar çakıyordu. Korkudan dili tutulan ve oracığa
küçük büyük abdest bozan Adem ağa, ne yapacağını bu işten
nasıl kurtulacağını tasarlarken, mezarlığın karşısındaki mescitten sala verilrneğe ve daha sonra da ezan-ı Muhammedi okuomağa başladı. Melekler, şehadet getirdiler ve çekilip gittiler.
Adenı ağa, enkaz yığını halinde mezarın bir köşesine yığılıp
kalmıştı.
Sabah namazını kılan cemaat, Adem ağayı mezardan çıkarmak üzere kabrin başına geldiler. Kabri açtılar ve zavallı Adem
ağayı yarı baygın bir halde çıkardılar ve Şinaverdi efenciiyi
arnelleriyle başbaşa bırakarak mezarı tekrar kapattılar. Adem
ağayı ayıhıp kendisine getirmek için hayli uğraştılar, yüzüne su
serptiler, ellerini ve kollarını uğuşturdular ve gözlerini açar
açmaz, vasiyyet gereğince hakettiği yüz altunu kendisine uzattılar. Adem ağa, önce kaş göz işaretiyle bu parayı kabul edemeyeceğini bildirmek istedi. Anlayamadılar ve henüz ken,disine gelmediğini sanarak israr ettiler :
- Adem ağa! Bu para senin hakkındır. Merhumun vasiyyeti böyle idi. Neden almak istemiyorsun? dediler. Adem ağa,
güçlükle cevap verdi :
- Yok, istemem kardeşler. .. Bir baltanın ve bir ipin he-
- 61 -
sabım bile veremedim. Nerede kaldı ki, bu yüz altunun hesabını
verebileceğim? dedi ve başından geçenleri hazır bulunanlara
olduğu gibi anlattı.
Adem ağanın kabul etmek istemediği bu yüz altınla Kuş
kalesi kasabasının Kumrulu mescidi karşısına güzel bir çeşme
yaptınldı ve üzerine de bu hadiseyi hatırlatan ve tarihini belirten bir taş dikildi :
Yaptırdı bu çeşmeyi oduncu Adem,
Fatiha lle yadeyle arnlll her dem ...
Ey Hak rizasma talip kardeşler :
Bu hikaye, bir çok şeyler anlatmak istiyor ve bizlere bu
alemden sonra geçeceğimiz korkulu geçitleri haber veriyor. Devlet ve millet malı ormandan kestiği çalı çırpı ile satın aldığı baltanın ve ipin hesabını vererneyen Adem ağa, inşa'allah haksız
yere millet malını çalan, görevini kötüye kullanarak devleti ve
milleti dolandıran bazı gafillere durumlarının ağırlığını ve başIanna neler geleceğini hatırlatır. Rüşvet, irtikap, su-i istimal
yollan ile derleyip biriktirdikleri paraların ve malların günün
birinde hesabının sorulacağını düşünerek bu kötü v� çirkin
alışkanlıklarından vazgeçerler, yaptıklarına pişman olurlar ve
daha bu alemde iken tövbe edip doğru yola gelerek affa uğrarlar.
·
Bir emanettir sana bu mülk-ü mal,
Sorulacak şüphesiz bir gün su'al. ..
Ancak, aldığını yerine koymadıkça, gasbettiğini hak sahibine geri vermedikçe, kendisine hakları geçenlerle helallaşmadıkça, vurduklarının rizasım alınaclıkça ve bütün bunlarla birlikte yaptıklarına pişman olmadıkça göz yaşı dökerek, tövbe
ve istiğfar ederek Hakka yalvarıp yakarmadıkça bu geçitlerden
salimen geçebilmek mümkün ve muhtemel değildir. Tövbesiz,
iymansız, amelsiz, ibadetsiz ahirete gidenlerin, gümüş kubbeli, altun yaldızlı mezarları olsa, içinde azap çekmekten gayrı
- 62 -
hiçbir işe yaramayacağını bilmek ve anlamak lazımdır.
Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri, cümlemizi bu gaflet
uykusundan bu dünya hırs ve sarhoşluğundan uyarsın ve ayıltsm ve bizlere tevfikini refik eylesin ...
Evet, haram-helal gözetmeden halkı soyanlar, fakirleri inletip sız]atanlar, dullan ve yetimleri ağiatanlar çok yakın bir
gelecekte, çınl çıplak soyularak kabre girecekler, orada çok ağlayıp sızlayacaklar, inim inim inleyeceklerdir ama, dünya hayatında olduğu gibi yardımiarına kimse koşmayacaktır. Orada,
dertlerine çok dennan Arayacaklardır ama, bulamayacaklardır.
Malışer günü, huzur-u izzette haksız elde ettikleri malların yükü ve haramdan kazandıkları ağırlığı boyunlarına asılacak, günahları sırtıarına yüklenecek ve her kuruşlannın hesabını vereceklerdir. Dünya hayatında pek sevdikleri ve biriktirdikleri
paraları, cehennem ateşinde kızdırılarak alınlarına, yüzlerine,
sırtiarına ve göğüslerine yapıştınlacak ve kendilerine :
- radın bu haram paralarınızın tadını! . . denilecektir.
Bunlar, cehennemde yanacakları ateşi buradan sırtlanıp
götüren gafillerdir.
H i KAYE
Günlerden birgün, Behlfıl-u Dana, mezarlığın kenarında
oturuyordu. Bazılan yanına geldiler ve ona :
- Başın sağolsun erenler, dediler. Baban öldü ve sana
bunca mal ve para miras bıraktı.
mı?
Behlw, kabristana dönerek söylendi :
- Babamdan kalan mirası iki liraya satıyorum, alan var
Hazır bulunanlardan bir akıl hastası talip oldu :
- Ben alırım, dedi.
Behlul, hiç düşünmeden cevap verdi :
- Öyle ise, ben de sana babamdan kalan mirası iki liraya sattım.
Kendisine bu miras haberini getiren araya ginnek istedi :
- 63 -
- Yahu sen aklını mı kaçırdın? Hiç bu kadar mal iki liraya satılır mı? Hiç olmazsa fakiriere dağıtsaydın, açiarı doyursaydın, malını Allah yolunda infak etseydin!..
Hazret-i Behlul başını salladı :
- Kıyamet günü, Allahu teala kulunu kızgın saç üzerinde hesaba çekecektir. Şu kadar malımı fakiriere verdim, şu kadarıyla açlan doyurdum, bu kadarıyla çıplaklan giydirdİm diye, uzun uzun hesap vereceğime, iki liraya sattım der tezden
hesabını veririm olur biter. Esasen, benden bu malı alan da
akıllı bir adam değil, hoş aklı başında olsaydı bu malı kabul
eder miydi? dedi.
Düşünebilmek mazhariyetine erenler ve Hakkın rizasını
gözetenler iyi bilmelidirler ki, dünya hayatında toplanan malın ve paranın. eğer hela.I ise hesabı, haram ise azabı vardır.
Adaletten ayrılarak zulme dalanlar, rüşvet alanlar, halkı sayanlar, yetim malı yiyenler ateştedirler. Allahu teala'nın nan haktır, nuru da haktır, hesabı, mizanı, suali de haktır. Başkalarının aldatarak yaşadıklarını zannedenler, aslında bizzat kendilerini aldatmakta ve avutmaktadırlar. Milyonianna milyonlar
ekleyenler, kasalarını tıklım tıklım doldurup bunların kıyamete kadar kendi ellerinde kalacağını zannedenler de yine kendilerini aldatmakta ve avutmaktadırlar. Mallarını ve paralarını
Allah rizası yolunda harcamağa kıyamayanlar, zekat ve sadaka
şöyle dursun, kimseye ödünç bile vermeyenler, azap günlerinin gittikçe yaklaştığını unutmamalıdırlar. Eşten, dosttan, akraba ve ahbaptan, tanıdık ve bildikten çoklan akın akın sonu
olmayan o büyük yolculuğa çıkıyorlar. Hırs ve ihtirasın sonu
yoktur, dünya malı hiç kimseye yar olmamıştır. Şu koca İstanbul şehrinde, dededen toruna yüz yıldanberi aynı evde oturan
kaç aile gösterebilirsiniz? Boğaziçi'nin iki yakasım süsleyen
muhteşem yalılardan kaçında, onları yaptıraniann evlat ve ahfadı oturmaktadır, hiç soruşturdunuz mu, düşündünüz mü?
Dört milyon altun harcayarak Dolmabahçe sarayını Karabet
Balyan ustaya yaptıran Abdülmecit han, o muhteşem sarayda
tez vereminden ölmedi mi? Kim kaldı, kime kaldı bu dünya?
-64-
Neden, ibret alamıyoruz, neden ayılıp uyanamıyoruz? Bir çok
:semtlere isimlerini veren ulular nerede? Yüz yıl önce bu şehir
,de oturanlar nerelerde?
Aldanma aziziın bu dünyanın nakşma, nakkaşma;
Hazret-i Adem gibi girsen bezaran yaşına,
Akibet getirirler seni de şu musaila taşma,
Kapatırlar seni de bir hal-i haraba yalnız,
O karanlık gecede kendine bir yar ara bul! ..
Muhterem kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Helalden kazanıp belaiden yiyelim, helalinden giyinelim,
Rabbimizi bilelim, Rabbimizi bulalım, Rabbimizde olalım ...
Rabbini bilen, onu sever. Onun emirlerini seve seve yerine getirir. İnsan, sevdiğinin bir sözünü iki etmez. Sevdiğini kırmaz
ve incitmez. Sevdiğinin sevdiğini de sever ve onu da üzmek istemez. Sevdikleri için hiçbir fedakarlıktan kaçınmaz. Yarın, o
karanlık mezarlarımızda kendimize gerçek bir dost arıyorsak,
-o ıssız ve sessiz diyarda yalnız kalmak istemiyorsak, bütün korkulardan, kaygulardan emin olmak diliyorsak, Rabbimizi bilmek ve bulmak zorundayız. Onun bize ihtiyacı yok, biz ona
muhtacız. O, bizden yardım beklemiyor, biz onun yardımına
muhtacız. Biz aciz ve günahkar kullarını dünya hayatında da,
ahiret hayatında da görüp gözetecek, koruyup koliayacak ancak O'dur. Yoksa, servetin milyarlarla ölçüise mezarında sana
kimse yoldaş olmaz, olmak da istemez. Bütün dünya tapulu malın olsa, seni ölüm acılarından, kabir azabından, malışer korkusundan kurtaramaz. Er veya geç hepimiz öleceğiz. Zengin veya
fakir son elbisemiz yedi sekiz metre beyaz bez olacakt}r. Kuş-·
lar gibi havalarda uçsak, balıklar gibi denizierin derinliklerin
·de yüzsek, önünde sonunda gireceğimiz kara topraktır. O kara topre�:k altında, altunların, gümüşlerin, mücevherlerin ve pır�
lantaların, çiJ çil liraların hiçbir hayrı ve yararı olmaz. Burada, bu dünya· aleminde neler işlemişsen beraberinde götürebileceğin ancak onlardır. Anan, baban, kardeşlerin, evlatların, kırk yıllık hayat arkadaşın, hiçbirisi bir gece bile olsun se-
- 65 _.
ninle mezarda kalmak istemez. HattA, ruhunu teslim eder etmez, seni evinde bile tutmazlar, alelacele yıkatıp bir kefene sarar, tabuta koyar, önce musaila taşına ve daha sonra da dünyanın son ve ahiretin ilk durağı olan kabrine götürüp atarlar.
Hoş atmayıp ne yapacaklar? Birgün bıraksalar, kokundan değil evine, hatta oturduğun mahalleye bile girilmez. o. karanlık
mezarda, iyi arnelierin sana yoldaş olurlar, hayır ve hasenatın
seninle birlikte bulunurlar. ibadet ve ta'atin kabrini ferahlatır,
okuduğun Kur'an-ı aziym o karanlık çukuru aydınlatır.
Onun için, bu fani alemde Rabbine kul ol ki, Baki'de sultan olabilesin ... Varlıkta ve darlıkta, bollukta ve yoklukta Rabbine hamdedicilerden ol, ondan razı ol ki, Rabbin de senden
razı olsun, sana merhamet buyursun, mağfiretini üzerinden
esirgemesin. Nefsine, hele iki günlük dünya hayatı için başkalarına kul olma :
Akıl isen ne beye, ne şaha bak;
Nükte-i ER-RIZKU ALELLAH'a bak,
Olma sakın el kapısında zelil,
Olmuş iken nzkına Mevla kefll ...
İçin ve dışın temiz, özün ve sözün doğru olsun ... Dinine,
milletine, devletine sadık ol, elinden geldiği ve gücünün yettiği
kadar şahsına, ailene, muhitine hayırlı ve faydalı olmağa çalış ...
Dinine, milletine ve memleketine hizmet edersen, Allahu teala
da milletini ve devletini kıyamete kadar payidar eder, din ve
millet düşmanianna aman vermez ... Bütün malılukata karşı
· şefkatli ve merhametli ol ki, Allahu teala da sana şefkat ve
merhametini esirgemesin. Herkese karşı güler yüzlü ve tatlı
dilli ol ve muhabbet besle ki, muhabbetten Muhammed aleyhis-selatü ves-selfun hasıl olmuştur. Resfıl-ü zişanın nurlu ve mübarek yolundan zerre kadar ayrılma, onun izinden yürü, bastığı yere basınağa çalış, adımlannı, onun adımiarına uydur.
Unutma ki, onun kapısından girenler Allahu teala'nın rizasına,
cemaline ererler. Ölüm, kendilerine gülerek gelir. Sen de ölümü gülerek karşılarsın ama, başkaları seni kaybettikleri için
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 5
- 66 -
ağlarlar, seni rahmet ve minnede anarlar, sana hayır dua ederler. Evlatlarına, şerefli 'bir isim, temiz bir hatıra bırakınağa
gayret et, babaları ile öğünsünler. Musalla'ya konulduğunda cemaate yalancı şahitlik yaptırmamak için gerçekten iyi olmağa
özen, iyilerle düş ve kalk, iyilerle sohbet et, herkese sevgi ve
saygı göster, seni tezkiye ederlerken göğüslerini gere gere tam
bir emniyet ve itimada {İyi adamdı, gerçek mü'rİıindi, tekva
sahibiydi, elinden ve dilinden hiç kimseye zarar gelmezdi. .. )
desinler ve senin için burada olduğu gibi huzur-u· izzette de
hüsn-ü şehadet etsinler. .. Cenaze imamının sorusuna, yarım
ağızia ve istemeye istemeye (İyi biliriz!) dedirtmek kafi değildir. Böyle bir şahitlik, senin hiçbir işine yaramayacağı gibi,
istemeyerek yalan şahitlik edenleri de töhmet altında bırakabilir. Buna, kimsenin hakkı yoktur. Böyle bir soru ile karşılaşacağını bilen akıllı ve iymanlı kişi, cemaatine yalan şahitlik ettirmez. Ettirmemek için de hayatında iyi olmanın, iyi adam
denilmenin gerekleri ne ise onları yapar, kötülüklerden ve haksızlıklardan kaçınır ve iyi şehadete hak kazanır. Gerçi, başkalarının sana iyi demeleri sana hiçbir fayda sağlamaz ama, hiç
kimseyi de yalan şahitliğe zorlamak doğru değildir. Dünya rezaletleri de dünya gibi fanidir, ahiret rezaletleri ise hem daha
korkunç ve bakidir, bunu da sakın hatırından çıkarma! ..
Ey aşık-ı sadık!
Meşreb-i Muhammedi üzere Rabbine ibadet ve ta'at ile bütün malılukata karşı merhametli ol ki, iki cihanda da aziz olabilesin ...
Bilmiş ol ki, Muhbir-i Sadık efendimizin haber verdiği bugünler gelecektir. Benim, anlatabildiklerim ancak özetin özetidir. Evet, o günler hepimize çok yaklaşmıştır. Mallarımızııı bölüşüleceği, makamlarımızın başkalarına kalacağı, var saydıklarımızın hepsinin yok olacağı, yok olduğunu sandıklanmızın birer birer gerçekleşeceği o günler, belki yarın belki yarından da
yakındır. Sevdiklerimizin ağlayıp çırpınacaklan, çocuklarımızın yetim kalacakları ve bizleri de arnellerimizle başbaşa bıraka-
- 67 -
cakları günler ve saatler hergün biraz daha bizlere yaklaşmaktadır.
Fırsat elden kaçmadan, can kuşu ten kafesinden uçmadan,
ecel şarabını Azrail aleyhisselamın elinden içmeden, bu fani
alemden baki ve ebedi aleme göçmeden, eynimize sekiz arşın
bezden kefen biçmeden, omuzlar üstünde etrafa dehşet saçarak geçmeden, gelin hazırlık görelim, hazır bulunalım, o günlere hazırlanalım. O korkunç ve tehlikeli geçitiere varılmadan,
çenelerimize mühür vurulmadan, mizan kurulmadan, kan ter
içinde kalıp yorulmadan, pişmanlıkla içimiz burkulmadan günahlarımıza tövbe edelim, hak yoluna gidelim, hak kelamı işitelim, Rabbimizin emirlerini canla başla yerine getirmeğe, ne-"
hiylerinden şiddetle kaçınınağa çalışalım, insan olmağa, insan-ı
kamil haline gelrneğe alışalım, aşıklarla, sadıklada buluşalım,
salihlerle koklaşalım, hayra ve hasenata koşalım, maksud ve
matlubumuza ulaşalım. Aziz ömrümüzü hevaya vermeyelim,
hayat sermayesini boşuna tüketmeyelim. Yaz veya kış, sabah
veya akşam demeden Rabbimizi her nefeste zikredelim ve Allahu teala'yı unutmayalım. Tevhid dilimizde, aşk ve muhabbet
kalbimizde, Allah korkusu ve sevgisi gönlümüzde bulunsun.
Gözlerimizi temizlersek neler görürüz, kulaklarımızı temiz tutarsak neler işitiriz, dilimizi temiz tutarsak neler söyleriz. Kalplerimiz kirlerden, kirliliklerden, günah pisliklerinden arınır ve
paklanırsa, nazargah-ı ilahi olur. Bütün uzuvlarımızın zahirini
şeri'at nurları ile nurlandırırsak, gözlerimiz sırlar görür, kulaklarımız sırlar işitir, dillerimiz kendimizi bile hayrette bırakacak
sırlar söyler. Kabiliyet ve istidadı olanlar, bizden işitecekleri
hak kelamı ile hakka yönelirler. Batınlarımızı da aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile süslersek içimiz de
dışımız da nurlanır, nur dolar, nur fışkırır. Gözle görülmeyeni,
kalp gözüyle görrneğe başlarız.
Toz ve pisliklerle kirlenmiş gözlükler, iyi görrneğe engel olduğu gibi, günah ve isyan kirleriyle lekenenen gözler de bir
çok hakikatleri hakkıyle ve layıkıyle göremezler. Onları da,
tövbe, nedamet ve ibadet ile arındırmayı başarabilirsek, eşyanın hakikatine arif oluruz.
- 68 -
Ölmeden önce ölmelidir ki, ölüm acısı duyulmasın, ölümden zevk ve haz alınsın ve ölümle vuslat-ı cemale varılsın ...
İbn-i Cerir, İbn-i Abbas radıyallahu anh'tan rivayet etmiştir ki :
(Mü'min, vefat edince hayırlı arnelleri göklere yükselir ve
Hakka arzolunan kapıyı kapatır ve bu kapı o zaman ağlamağa
başlar. O mü'minin rızkınm indiği kapı da kapanır ve o kapıda o mü'minin ölümüne ağlamağa başlar. Alemierin Rabbine ibadet ettiği yerler de o mü'ıninin ölümüne ağlamağa başlar ... )
İbn-i Asakir İbn-i Abbas radıyallahu anh'tan ve İbn-i Abbas da Habib-i edib-i Kibriya'dan rivayet etmişlerdir ki :
(Bir kimse vefat edince, kefenini bolca sannız ve meşnl
vasiyyetlerini behemehal yerine getiriniz. Kabrini derince kazmız, kendisini salih kişilerin medfun bulunduklan yerlere veya civanna defnediniz. Dünya hayatında kötü kişilerle komşuluk edenler daima tedirgin oldukları gibi, ahiret hayatmda kötü komşular mü'ıninleri rahatsız ederler.
Aslıab-ı Idrarn sordular :
- Ya Resulallah! .. İyi komşunun ahirette komşusona
faydası olur mu?
iki cihan serveri saadetle şöyle buyurdular :
----:- Salih kişiler, dünya hayatmda insanlara fayda sağlarlar mı?
- Evet ya Resiilallah! .. Dünya hayatmda salih kişilerden
bütün komşulan faydalanırlar.
- O halde, bilmiş olunuz ki salih kişiler dünya hayatında olduğu gibi ahiret hayatmda da komşulanna hayırlı ve
faydalı olurlar, buyurdular.)
HiK A Y E
İbn-i Eb-id-Dünya, Abdullah bin Nafi'den rivayet eylemiştir :
- 69 -
Medine-i münevvere civarında bir köyde, günahkar bir
kimse öldü. Ümmetin salihlerinden bir zat, rü'yAsında o kimsenin cehenneme müstehak olduğunu gördü. Aynı zat, bir hafta kadar sonra, daha önce cehenneme müstehak olduğunu gördüğü günahkan cennette, neş'e ve sürur içinde gördü ve kendisinden sordu :
- Ya Abdullah! .. Seni, bir hafta önce cehennemde ve
azapta görmüştüm. Şimdi, halin değişmiş ve saadete nail olmuşsun. Bu ni' mete nasıl erdin?
Cehennem azabından kurtularak cennetlik olan zat kendisine cevap vermiş :
- Ey benim kardeşim! Beni defnettikleri mezarlığa, benden sonra arif-i billah bir salih kişiyi defnettiler. Onun hürmetine, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri beni ve benim gibi
azapta bulunan kırk kişiyi cehennemden azat ve cennete idhal
buyurdu, dedi.
Ey irfana talip ve rizayı Rahman'a ragıp olan aşıklar :
Kabirierin zahirierine aldanmayalım, ölülerimizi velilerin,
salibierin ve aşıkların civarına defnedelim. Ölen kişi, azaba layık ve müstehak bulunsa dahi, Hak sübhanehu ve teala hazretleri civarında bulunduğu veli'nin hürmetine onun azabını kaldırır. Bu Hadis-i şerif, bu beyanımızın senedi ve mesnedidir.
Bezzaz, ümmül-mü'miniyn Hz. A'işe radıyallahu anha validemizden rivayet etmiştir ki :
Birgün, Resülüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizden sordum :
- Ya Reswallah! Ben zayıf ve aciz bir kadınım. Karanlık
kabirde halim nice olur? Meleklerin sorularına cevap verebilir miyim?
Rabib-i edib-i Kibriya, gözyaşlarımla sorduğum bu soruya,
saadetle şu cevabı verdiler :
- Yfl A'işel İbrahim sure-i celilesindeki Ayet-i keıimeyi
unutttun mu?
- 70 -
Yıisebbitullah'ülleziyne amenü bil-kavl-is-sı1biti fil-hayat-id-dünya
Te fil-tı.hireh ...
İbrahim: 27
(Allahu teala, mü'minlerl dünyada da ahirette de sabit sözle - Kelime-i tevhid lle - tesbit eder.)
tki cihan serveri, bu ayet-i celileyi tilavetle hem Hz. A'işe
rad.
ıyallahu anha validemizi ve hem de bütün ehl-i iymanı şad'ü
handan eyleriıiştir.
Bir hususa değinmeden geçemeyeceğim: Mü'minlerin annesi ve Resul-ü zişanın muhterem zevcesi olan Hz. A'işe radıyallahu anha, bu mevkiine ve derecesine rağmen, kabir fıleminden, sorulardan ve onlara cevap verip veremeyeceğinden
korkuyor ve ağlıyor. Peki, ya bizler? Acaba, neyimize güvenerek bu kadar vurdum duymaz olabiliyoruz? Oysa, asıl korkmak ve ağlamak bizlere düşer. Bilmem anlatabiliyor muyum
aziz mü'minler? itiraf edelim ki, çoğumuz ne kabri düşünüyoruz, ne kabir azabını, ne suali düşünüyoruz ne cevabı, ne malışeri düşünüyoruz, ne hesabı, ne mizanı dünüşüyoruz ne sıratı
ve üstelik hergün günah yükümüzü çağaltmak için de ne
mümkünse yapıyoruz. Rabbim, cümlemize inayet ve hidayet
buyursun ...
Allahu teala'ya isyan, nisyan getirir ve insanoğlu musibet·
lerden kurtulamaz. Yaptıklarını unutaniara ya deli derler, ya
bunak! .. Ne deli, ne de bunak olmadığımıza ve sırasında işimize gelen herşeyi yerli yerince hatırladığımıza göre, isyanlardan
vazgeçelim, kötülüklerimize nedamet edelim, tövbe ve istiğfarla kalplerimizi ve kalıplarımızı arındıralım, ibadet ve ta'ate,
hayır ve hasenata yöneldim ki, ölüm bize gülerek gelsin ve
biz de onu gülerek karşılayalım. Ölümümüze, melekler, insan-
- 71 -
lar, ibadet ettiğimiz yerler ağlasınlar, ama biz gülelim, cennete girelim, cemali görelim, rizaya ve rıdvana erelim.
Tevhide devam et kardeşim, tevhid ile dilini, kalbini, gönlünü süsle ... Hayırlı arnellerini kendine yoldaş. ehl-i derdi sırdaş eyle, namaz kıl, oruç tut, zekat ver, Allah ve ResUlünü sev,
onları sevenleri de sev ki, kişi sevdikleriyle haşrolunacaktır.
Ya Rab! .. Bu aciz risalemizi okuyan, okutan ve dinleyenleri iymandan ve Kur'andan ayırma, son kelamımızı kelime-i
tevhid ve Kur'an-ı mecid eyle ... Ölümleri anında kendilerine
müjdeci melekler gönderilerek cennetle müjdelenen salihler ve
aşıklar zümresine bizleri de ilhak ey le. .. Ölümün şiddetinden,
kabrin vahşetinden, mahşerin haşyetinden bizleri ve bütün mü'
minleri hıfz-u emin eyle ... Narından azad, iltifatına layık kulların meyanında isimlerimizi yad, o korkunç geçitlerde lutuf
ve kereminle ümmet-i Muhammed'e imdat ve bizleri Rabib-i
edibinin sancağı altında haşreyleyerek şad ey le ya Rabbi. ..
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffın ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-aleıniyn (EL-FATİHA).
El-Hac
MUZAFFER OZAK
- 72 -
Mevla davet eder mü'min kulunu,
Ezan vakti sftr-u rahmet açılır,
Bilen bulur Riza-Rıdvan yolunu,
Aşıklara nur-u rahmet saçılır ...
Karnet ile kıyam eder dururlar,
Erkanmı, adabmı korurlar,
Huşô ile secdeye baş vururlar,
Aşıklara nur-u rahmet saçılır ...
Falır-i alem onlara imam olur,
VESCÜD emri VEKTARİB'le tam olur,
Mü'minlerin mi'racı tamam olur,
Aş ıkiara nur-u rahmet saçılır ...
Kabul olur hemen bütün dilekler,
İyınaruna şahit olur melekler,
Mest-ü hayran kalır bütün felekler,
Aşıklara nur-u rahmet saçılır ...
Gel ey AŞKİ! .. Beş vakitte kaim ol,
Sehat eyle, koliuğunda daim ol,
Ramazanı ganimet bil, saim ol;
Aşıklara nur-u rahmet saçılır ...
ENV AR-ÜL-KU LOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 21
MÜNDER ECAT !
El-Bakara sure-i celilesinin 186. ayet-i kerimesinin tefsiriKur'an-ı aziyın, Levh-i mahfuzda olduğu gibi tertip ve tanzim edUmiştir. - Kitabullah, tahriften ve noksanlıktan mahfuzdur - Aksini iddia edenler gizli ve hususi maksattarla
hareket eden din ve islam düşmanlandır - İsiama yöneltilen tecavüzler iki türlü yürütülmektedir - Doğrudan doğruya Kur'ana ve isiama tecavüze yeltenemeyenler, tecavüzlerini muhabbetle maskeiemek istemektedirler - Duanın liizuın, ehemmiyet ve fazileti - Duanın manası ve gayesi -
Duanın adabı nelerdir - Nasıl dua edilmelidir - Duaların
kabul huyurulacağı bazı vakitler - Haramlardan kaçınmayanların dualan reddolunur - Hakka hakkıyle kul olmak
ne demektir - Hasan-ül-Basri hazretlerinin Basra halkına
öğütleri - Allahu teala, imha.I eder fakat ihmal etmez -
Kur'an-ı aziymi aniayarak ve anlamağa çalışarak okumanın ve aınel etmenin yararlan - Kul neyin hakkında hayırlı
ve neyin zararlı olacağını bilemez - Dua sırasında nasıl bulunmalıdır - Duanın zamanı ve mekanı yoktur - Dar ve sıkışık zamanlarda Hakka dua ederek yalvarıp yakaranlann,
o sıkıntı ve zarardan kurtulunca gaflete kapılmalannın sebebi - Dua etmeden önce hayırlı bir fül işlemelidir - Esrna-i
hüsna'yı bilmenin ve dua ederken böyle bir bilinçle tevessül etmenin ehemmiyeti - Fatiha-i şerifenin fazilet Ye ehemmfyeti - Müslümanlar neden günde enaz kırk defa Fatiha
(Devamı arka sayfadal
_-, ;?t[l
okurlar . Resiil-ü zişanın şahsi ve içtiınal süıuıetleri : GÜ:·
nüınüzde y�Inız şahsi sünnetiere iltifat olunmasının bazı
malızorlan - En büyük kayıplarımızdan birisi de, sünnet-i
ictimaiyyeyi terketmemizdir · Azrail aleyhisselamm bir hane halkına hal dili ile anlattıkları · Haram yiyenin ve haramdan giyinenin dualan kabul olunmaz · İnsan, dünyada kalacağı kadar dünya için, ahirette kalacağı kadar da
ahiret için çalışmalıdır - Dört sınıf insanda saadet yoktur -
Namazlardan sonra okwmıası gereken bi_r dua · Resiil-ü zi.
şfuı ve ehli beytine salat ve selam getirmeden edilen dualar da kabul huyurulmaz - Duaların hangisi efdaldir · Kir
-----------
pikierin tanıklığı - Dua --------·---------
- 75 -
Sallu ala Seyyidina Muhammed ...
Sali u ala Şefi-i zünubina Muhammed ...
Sallu ala Şems-id-Duha Muhammed .. .
Sallu ala Bedr-id-Düca Muhammed .. .
Sallu ala nur-il-Hüda Muhammed .. .
Sallu ala envar-ı-kulübina Muhammed ...
El-evvelü Allah ... El-ahirü Allah . .. Ez-Zahirü Allah ... ElBatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbini Allah. .. Fe-mfı'inuhfı ve nasıruhfı fid-dareyni Allah . . .
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlfıl ukdeten min lisani yefkahu kavli ve ufevvidfı emri Hallah vallahu basiyrün
bil-ibad ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtenA inneke ent-el
alim-ill hakiym . . .
Sübhaneke la fehme lena illa mA fehhemtenA inneke ent-el
cevvAd-ül keriym ...
E'üzü billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillıih-ir-Rahman-ir-Rahiym
Ve izA se'eleke ibadiy anniy fe-inniy kariyb üciybü dA'vet-ed.-dA'ı izA de'Ani
fel-yestecibü liy vel-yü'minü biy le'allehüm yerşüdün ...
El-Bakara: 188
(Ey Habib-i zişfuıım! .. Kullarım sana beni sordukları zaman de ki; ben onlara yakınım. Bana dua ettiği zaman, dua
edenin duasına icabet ederim. O halde, onlar da benim ta'at
davetime icabet etsinler ki, doğru yolu ve hakkı bulsunlar.)
- 76 .-'
Dilediğini, dilediğine veren ve dilediği zaman almak kudretine malik bulunan, azizi zelil ve zelili aziz eyleyen Allahu zülcelal vel-cema.I hazretleri, sizleri ve bizleri gaflet uykusundan,
dünya tutkusundan, madde kaygusundan uyarıp ayıltarak, zat-ı
ülfıhiyyetine hakkıyle ve layıkıyle kullukta daim; hizmet, ibadet ve ta'atinde kaim eyleye ...
Günah, isyan ve nisyanlarla kararan gönüllerimizi ve gözlerimizi af ve merhameti, inayet ve hidayeti nurlarıyla anndınp aydınlatarak, hak ve hakikati görenlerden, iyiyi kötüden,
hayın şerden, nuru zulmetten ve rizasını gazabından ayırdedebilenlerden eyleye ...
Bizlere; Hakkı görrneğe layık göz, Hakkı dinlerneğe layık
kulak, Hakkı zikretmeğe layık bir dil ve Hakkın sevgisine layık bir gönül, Hakkın rizasma layık olam tutacak ve yazacak
el, Hakkın rizasma layık istikamette yürüyecek, ibadet ve ta'
ate iletecek ayak bahş ve ihsan buyurarak din-i mübiyn-i islamda ve hükm-ü eelil-i Kur'anda sabit-i kadem eyleye ...
Kalplerimizi kinden, hasetten, kibirden, öfkeden, riyadan,
u'cuptan, aşırı mal ve makam sevgisinden arındırarak, gönüllerimizi aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile,
Ehl-i beyt-i Mustafa, ashap ve ensar-ı ba-sefa muhabbetiyle,
Hak veli'lerinin, ariflerin, sadıkların, alimlerin, arnillerin ve
muhlislerin sevgileriyle tevsi ve tezyili eyleye ...
Bizlere sevdiği salih kullarıyla hemdem ve ariflerin soh·
betine mahrem olmak mazhariyetini bahş ve ihsan buyurarak
kötü ve çirkin huylarınızı ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye'ye MUSAVVİR-EL KULÜBİ VEL-EBSAR tecellisiyle
te b dil ve tahvil eyleye ...
İsyanlarımızı itaate, kötülüklerimizi tövbe ve nedamete,
tenbellik· ve meskenetimizi ibadete, dalalet ve cehaletimizi rahmet ve hidayete tevfik ve inayetiyle yöneiterek ibadet ve ta'
atinden zevk alan, zat-ı ahadiyyetinden razı olan aşıklar ve sadıklar zümresine ilhak eyleye ...
Geceleri aşk ve şevk ile kaim, zikir ve salatta daim ve gündiizleri rizayı şerifi için saim olan aşıklar zümresine girıneği,
- 77 -
Fİ MAK'ADI SIDK'a ermeği, daha bu alemde iken cennet-i
zita dahil olarak cemal-i la-yezali görmeği bizlere nasip ve
müyesser eyleye ...
VE izA RE'EYTE SEMME RE'EYTE NA'IYMEN VE
MÜLKEN KEBiYRA ayet-i kerimesinin medlCılüne varan (On·
lan görünce, sanki saçılmış ineller samrsm ve ne tarafa baksan, . tarif ve tavsif edUmez bir ni'met, büyük ve geniş bir mülk
ve saltanat görürsün . . . ) ilahi müjdesinden nasip alan aşık- cemal-i Billah ve vasıl-ı zat-ı Hallah olan has kulları zümresinde
bizleri de yadeyleye ...
Nefs-i şeytana uyan, rizayı şerifine aykırı yollarda kendilerini oyalayan, dalalet bataklıklarında nar-ı cahiymi boylayan asilerin ve zalimlerin şerlerinden bizleri ve bütün ümmet-i Muhammed'i hıfz-u emin eyleyerek, nefs-i şeytana galip
ve rızayi ilahiyye'ne talip olan aşık-ı sadıklardan eyleye ...
İyınan ve ihlas ile ism-i celilini zikreyleyerek göçen, Resul-ü mücteba'nın, Alliyyül-Mürteza'nın ve Haseneyn-il alıseneynin mübarek elleriyle şarab-ı Kevser' den içen, sırattan kuşlar
gibi u çarak geçen, eynine cennet hulleleri biçen muhlis mü'·
minlerden eyleye ...
Dünya hayatında bizleri rizayı ilahiyye'sine muvafık ve mutabık cemaatlerde, can sohbetlerinde topladığı gibi, kıyamet
günü de Liva-i Hamd altında ve civar-ı Habih-i edib�i Kibriya'
sında lutüf ve keremiyle haşr-ü cem'eyleye ...
Ahir ve akibetimizi hayreyleye, son kelamımızı Kelime-i
tevhid ve Kur'an-ı mecid eyleye (Amin - Bi-hürmeti Seyyid-ilmürseliyn ve bi-hürmeti Ta-Ha ve Ya-Sin ... )
Ey Hakka ve hakikata talip olan aşık-ı sadık! ..
Hepimiz biliriz ki, düstur-u mükerrememiz olan Kur'an-ı
azim-ül-bürhan, LEVH-İ MAHFUZ'dan dünya semasına CÜMLE-İ VAHİD'de yani tam ve tekmil olarak KADİR gecesi inzal
buyurulmuştur. Dünya semasından ki, biz ona BEYT-ÜL-İZZET
deriz, yirmi üç senede NAMUS-U EKBER Cibril-i Emin namın·
daki melek vasıtasiyle ve lüzumuna bina'en Rabib-i edib-i Kib·
riya'ya ayet ayet nazil olmuş ve Muhbir-i Sadık aleyhi ve ali·
- 78 -
hi sahlvatullah-il-Halık efendimizin emir ve işaretleriyle, ayet-i
kerimeler Levh-i Mahfuz'da hangi surc-i celilede bulunmuşsa
öylece yerli yerine getirilerek tertip buyurulmuştur.
H i K A YE
Hz. Osman ibn-i Affan radıyallahu anh efendimize sordular :
- İhlas sure-i celilesi, Allahu teala'nın zat ve sıfatından
bahsetmektedir. Oysa, Tebbet suresinde de Ebu-Leheb ve eşi
zemmedilmektedir. Böyle olduğu halde, İhlas-ı şeriften önce ve
onun üzerinde bulunmasının sırrı ve hikmeti nedir?
Hz. Osman-ı Zinnureyn, bu soruya sözle cevap vermediler
ve soru sahibine kerametleriyle Levh-i mahfuzu göstererek :
- Oraya bak ! .. Tertib-i ilahi böyledir, binaenaleyh Kur'
an-ı aziyın böylece tertip olunmuştur, buyurdular.
Evet, Levh-i mahfuzda tertib-i Kur'an aynen böyle idi.
Onun için, Kitabullah'ta ne eksik bir ayet-i kerime ve ne de
fazla bir harf bahis konusu değildir. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Kitab-ı keriminin hıfzını bizzat der'uhte buyurmuş olduğundan Kİtabullah onun hıfz-u emfuundadır, kıyamete kadar da böyle olacaktır. Zira, Kur'an-ı aziyın malıluk değildir, Allah kelamıdır.
Bazı müfsitlerin, kasıtlı olarak ileri sürdükleri gibi Ehl-i
beyt hakkındaki ayetlerin Kur'an-ı kerimden çıkarıldığı iddiası
BÜHTAN-1 AZİYM ve KÜFR-Ü SARİH'tir. Böyle bir dena'at
vaki olsaydı, Ehl-i beyt hakkındaki sure-i celile ve ayet-i kerimelerio tamamen çıkarılmış bulunması lazım gelirdi. Halbuki :
- 79 -
Yü'füne bin-nezri ve yehafüne yevmen kılne şerruhu müstetlyrA ve yut'imüt-ta'ame ala hubbihi miskiynen ve yetiymen ve esiyra innema nut'imüküm
li-vechilla.hi la nüriydü minküm ceza'an ve la şüküra inna nehafü min
rabbina yevmen abusen kamteriyrıl ...
El-İnsan: 7-10
(Onlar, nezirlerine vefakar idiler. Geleceği mutlak ve muhakkak olan sürekli şiddet ve mihnet gününden korkarlardı.
Ve Allahu teala'ya muhabbetlerinden dolayı, yiyecekleri gayet
az ve kendileri o yiyeceklere muhtaç bulunduklan halde fakirleri, yetimleri ve esirleri doyururlardı. Ve onlara, sizi ancak
Allah rizası için doyuruyoruz, yoksa sizden ne karşılık, ne teşekkür beklemiyoruz. Biz, Rabbimizin azabından ve o müthiş
gün malışer halkını asık ve çatık yüzlü kılacak o günün şiddetinden korkanz, derlerdi.)
Ayet-i kerimesi, Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve
radıyallahu anh ile Seyyide-t-ün-nisa Hz. Fatıma't-üz-Zelıra radıyallahu anha haklarında nazil olmuştur.
Fe-kul te'alev ned'ü ebniı.'ena ve ebna'eküm ve nisa.'ena. ve nisa'eküm ve
enfüsenıi ve enfüseküm sümme nebete-hil fe-nec'al la.'netallahi
alel-kazibiyn ...
Al-l İnıran : 61
(Onlara de ki: Gelin oğullannızı ve oğullarıınızı, kadınlanDIZI ve kadınlanınızı çağıralım, siz de gelin, biz de gelelim ve
Allahu teala'nın la'netini yalan söyleyenierin üzerlerine kılalıın.)
Ayet-i kerimesi de Hamse-i al-i aba hakkında nazil olmuştur.
- 80 -
Hamse-i al-i aba, şu zevat-ı zevil-ihtiramdan ibarettir :
Falır-i ka'inat ve mefhar-i mevcudat aleyhi ve a.Iihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz hazretleri ile (O, BENİM PARÇAMDIR ... ) buyurduğu Fatıma Hayrün-nisa, ilim şehrinin kapısı olduğu beyan ve ilan huyurulan Aliyyül-Mürteza ile mazlum
imam-ı Hasan-ı mücteba ve mazlUın imam-ı Hüseyin-i şehidi
Kerbela rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn efendilerimizdir.
� o J ' · / /o / , / / '' .- o}
�� );:;t\�\_;����\�j8
Kul I! es'elılkü.m aleyhi ecren illel-meveddete fil-kurba. ...
.
Eş-ŞUra. : 23
(De ki : bu tebliğ ve beşaretim için sizden karşılık ve ecir
istemiyorum. Ancak, yakınlarıma karşı sevgi gösteriniz.)
lnnema. yüridullahıi li-yıizhibe ankü.m-ıir-ricse ehl-el-beyti ve
yutahhirehüın tathiyra. ...
El-Ahzab : 33
(Ey Ehl-i-beyt! .. Allahu teala, sırf sizden her türlü kirliliği
ve bütün günahlan gidererek sizi tertemiz kıldı.)
Ayet-i kerimesinde de açıkça görüldüğü gibi, bütün bu
ayat-ı beyyinat EHL-İ-BEYT hakkında nazil olmuştur. Kaldı
ki, daha nice nice ayet-i celilelerde Ehl-i-beyt-i Mustafa zikredilmiş olup (DAL B İ-İBARETİHİ) olduğu gibi (DAL Bİ- iŞARETİHİ) ile musarrahtır.
Bahusus; Allahu teala'ya, Resul-ü mücteba'ya, ahiret ve kıyamete iyman etmiş, Kitabullah ve Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem tarafından medh-ü sena edilmiş aslıab-ı kirarn rıdvanullahi teala aleyhim ecmaıyn efendilerimiz tarafından, ehl-ibeyt hakkındaki bazı ayet-i kerimelerio çıkarılmış olduğunu iddia eden müfsidler ve münafıklar gerçekten dalalet ve cehalet
- 81 -
içindedirler. Allah u sübhanehu ve teala hazretlerinin, Kitab-ı
keriminde medh-ü sena eylediği o zevat-ı alişan ki, Allahu teala'nın kendilerinden ve kendilerinin de Allahu azim-üş-şandan razı oldukları Kur'an-ı azim-ül-bürhan vasıtasiyle açıkça
beyan ve ilan huyurulan o kutlu ve mutlu kişilerden, Ehl-i-beyt-i
Mustafa aleyhinde böyle bir büyük hataya düşebileceklerini düşünmek bile küfür ve bezeyandan başka bir şey değildir.
Hz. Ebu-Bekir gibi Sıddıyk'lere, Hz. Ömer gibi adiilere
önder ve rehber olmuş ve Hz. Osman gibi Resul-ü zişanın iki
kerime-i muhteremesini nikahı altında bulundurmak suretiyle
ZİN-NÜREYN lakabıyla anılmış, ar ve hayası darb-ı mesel olmuş zevat-ı alişan nasıl olur da Ehl-i-beyt-i Mustafa aleyhinde
böylesine çirkin bir tecavüzde bulunabilir hatta böyle bir cür'
ette bulunabilirler? Haşa ve kella! .. Cümlesini, bütün saffet ve
samimiyetimizle tenzih ve tebriye e'öeriz. Fakat, farz-ı muhal
bu yüce ve üstün kişilerin böyle . bir hataya düşmüş olacaklan
düşünüise bile, Hz. İmam-ı Ali kerremallahu Vechehu ve radıyallahu anh efendimiz, dördüncü Halife-i Resul olduğuna göre,
böyle bir hataya iştirak eder miydi ? Zira, kutsal dinimizde küfre riza küfür ve zulme riza ise zulümdür. Rabib-i edib-i Kibriya'ya HALiFE olmak mazhariyyetine erişen ve iki cihan serverinin mihrap ve minherine geçen bu zevat-ı alişanın, böyle bir
kötü düşünceleri ve hareketleri olsaydı, buna Allahu teala razı
olur muydu? Kelam-ı kadimi olan Ki ta bullah ile oynayanları
kahr-ü perişan etmez miydi ? Kur'an-ı aziym'e hem Allah kclamıdır diyeceksin, hem de korunup kolianmasının Allahu teala
tarafından der'uhte huyurulduğunu söyleyeceksin, sonra da
Ehl-i beyte ait bazı ayetlerin çıkarıldığını öne süreceksin. Bu
nasıl iyman, nasıl iddia?!.. Kullar, Allahu teala'nın bu metin
kalesini yıkabilmek kudret ve kuvvetine sahip olabilirler mi,
buna imkan ve ihtimal var mıdır?
Başka bir husus daha var : Yine farz-ı muhal böyle bir hata işlenmiş olsaydı, Hz. İmam-ı Ali buna göz mü yummuştur?
Envar-ül-Kulılb, Cilt 3 - F: 6
- 82 -
Göz yummuşsa, yapılan hataya iştirak etmiş olmaz mı? O kutlu ve mutlu kişilere, Hz. Ali ve evlatlarının muhabbetleri uğuruna dil uzattıklarını iddia edenler, bu tecavüzleriyle bizzat
İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimizi de suçlamış olmuyorlar mı?
İmam-ı Cafer-is-Sadık · radıyallahu anh efendimize sordular :
- Ehl-i beyt, takiyye yaptılar mı?
Hazret-i İmam, derhal cevap verdi :
- Ehl-i beyt, takiyye yapsaydı bu kadar şehit verir m!ydi ?
Evet, gaflet uykusundan bir türlü uyanamayan bazı gafiller ve islam satvetine dayanamayarak yıkılan saltanatlarım ve
zulüm üzerine kurdukları hükümdarlıklarını yeniden ele geçirebilmek balıasma her türlü mel'anete ve şeytaniyete başvurmuşlar, asırlar boyu yürüttükleri sinsi propagandalar ve gizli
faaliyetlerle, bazı zevatın saffet ve samirniyetlerinden de yararlanmışlar ve islam bünyesine açtıkları gedikten faydalanarak
islam ve ashap düşmanlığını Ehl-i beyt sevgisiyle kamufle edip
örtmüşler, bu uğur da her türlü gayreti göstermişler ve bazı
cahiller ve gafiller de bunların bu şeytani telkinlerine inanıp
aldanarak hem islam cami'asının bölünüp parçalanmasına,
hem de nefret ve husumetin devamına sebep olmuşlardır.
MEZHEPLER TARİHİ'ni, insaf ve idrak ölçüleri içinde tetkik ve tetebbü edecek olursak görürüz ki, bunların hıyanetleri
gün gibi aşikardır. ictihad namı altında yürütülen kavgalar,
aslında islam devletinin başına geçebilmek uğrunda uydurolmuş olup , bu hainlerin ve zalimlerin işlerine yaramış, tabir-i
amiyanesiyle ekmeklerine yağ sürmüştür. Halbuki, kendilerini
ehl-i beyte bende gibi gösteren alçaklar, ehl-i beyt narnma her
türlü denaat ve rezaleti irtikap etmekten çekinmemişlerdir. O
çağlarda islam devletinin başında bulunan zalimler de, bu hainlerin teşvik ve tahriklerine uyarak Ehl-i beyt-i Mustafa'yı şehit etmekten başlayarak yapmadıkları zulüm ve haksızlık kalmamıştır. Zira, bu sevgileri ve muhabbet gösterileri sahtedir,
yapmacıktır. Onlar, Ehl-i beyti saymak ve sevmek şöyle dur-
- 83 -
sun, eviad-ı Resiıle kanlı gözyaşları döktürmüşler, inim inim
inletmişlerdir. Bütün bu hıyanet ve cinayetlerini de muhibbi
ehl-i beyt görünerek, yüzlerine böyle bir maske takarak irtikap
etmişlerdir.
Onun için, Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radı·
yallahu anh efendimize de hürmet ve muhabbetleri halis ve samimi değildir ve daha ziyade Hz. Ömer İbn-il Hattab radıyallahu anha husumet ve adavetlerini gizlemek ve örtrnek içindir.
Zira, bilindiği gibi Hz. Ömer radıyallahu anh, onların küfür
üzerine kurulmuş ateşperest saltanatlarına son vermiştir Enbiyayı izamı haksız yere öldüren, dünyayı fesada veren, halkı
biribirine düşürerek şahıslannın ve kökleri kuruyası hanerulnlarının menfaatlerini devam ettiren o fesat ocağına incir ağacı
dikmiştir. Hz. İmam-ı Ali radıyallahu anh, nasıl olur da böyle
bir kahramanı sevmez? Sevmese, beğenmese, üstün ve yüce kişiliğini ve islama olan hizmetlerini bilmese sevgili kızı Ümmü
Gülsüm'ü ona nikahlar mıydı? Hz. Ömer, muhterem kerimesini
iki cihan serveriyle tezviç ederek Cenab-ı Falır-i risaletin kayın
pederi olduğu gibi, Evliya'ullah serveri Hz. İmam-ı Ali de kerime-i isınet vesimelerini Hz. Ömer'e nikahlayarak onun kayınpederi olmuştur.
Dikkat buyurunuz müslümanlar, ibretle okuyunuz :
Daha önceki derslerimizden birisinde de tekrarlamıştık.
Meşhur şair Pirdevsi-i Tfısi müslümandır. Fakat, ŞEHNAME'·
sinde emr-i peygamberi ile yapılan İran harekatına HAMLE-İ
ARAP yani arap saldırısı ·ve islam mücahitlerine de ÇIPLAK
AYAKLI BİR KAVİM gibi adi tabirler kullandığı yetmiyormuş
gibi, deve sütü ve kertenkele etiyle beslenen arapların Sasani
devletini yıkmalarına hayıflanmakta ve (TUH ... TUH . . . ) diye
gfıya feleğin yüzüne tükürmektedir. Oysa, aklınca hakarete yeltendiği kimseler, Allah Resulünün arkadaşları ve Kur'an-ı aziyınin medh-ü sena ettiği aslıab-ı kiramdır. Daha açık bir tabirle,
Emir-il-mü'miniyn sıfatİyle İran'ı fethetmek üzere ordu gönderen Hz� Ömer İbn-il Hnttab, bu fe thin gerçekleşmesi için islam
mücahitlerini ma'nen ve m:ıddete:n destekleyen Hz. İmam-ı Ali
- 84 -
ve eviad-ı Muhteremleri İmam-ı Hasan ve İmam-ı Hüseyin rıd�
vanullahi teala aleyhim ecma'ıyn efendilerimiz hazretleridir. Bu
düşmanlık ise doğrudan doğruya din-i mübiyn-i islama ve c�
nab-ı Resw-ü zişanadır. Hani Ehl-i beyt muhabbeti? Nerede kaldı islam uhuvveti? Nice oldu islam gayret ve hamiyyeti?
Uyan ey gafil bu hab-ı gafletten! . .
islama ve Resul-ü zişana düşmanlık çeşitli usullerle denenmiştir. Kimi, Ebu-Bekir ve Ömer sevgisiyle, kimi Hz. Osman'ın
kan davasıyla, kimisi Hz. Ali ve eviatiarına muhabbet perdesiyle yürütülmüş ve hala da yürütülmektedir. Kur'an-ı kerimden
Ehl-i beyt'e ait ayetlerin çıkarıldığı safsatasından tutunuz da
Resul-ü mücteba'nın muhterem zevcesine dil uzatmağa varıncaya kadar her yol ve her usul denenmiştir. Vasıtalı veya vası�
tasız iki türlü yürütülen bu menfur tecavüzlerden, vasıtasız yani doğrudan doğruya yapılanları pek fazla zarar verememiştir.
Fakat vasıtalı tecavüzler, kalplerinde hastalık bulunan, kıt ve
kısır düşünce ve görüşlü bazı gafil ve cahilleri zehirlemiş ve
sonunda helake sürüklemiştir.
İsiama ve yüce islam peygamberine yöneltilen vasıtasız tecavüz ve düşmanlıklar şunlardır :
Rahmeten lil-alemiyn olan iki cihan serverine mecnun demişlerdir. Peygamber değildir, demişlerdir. Herkes gibi yiyen
içen ve aile hayatı sürdüren peygamber olabilir mi ? demişlerdir.
Okuması ve yazması bile yok, böyle peygamber olur mu? demişlerdir. Mektebe bile gitmedi, hoca yüzü görmedi, amcası
Ebu-Talip tekeffül etmeseydi hali ne olurdu? demişlerdir. EbuTaJib'in yetimi demişlerdir ve daha bir çok şeyler söylemişlerdir, çırpınmışlar, didinmişlerdir. İslam nurunu zehirli dilleri, kirli nefesleri, kanlı elleriyle söndürmeğe çalışmışlardır.
Fakat, başaramamışlardır ve onlar söndürmek için üfledikçe
islam nuru daha da parlamış ve yücelmiştir. Ortadan kaldırmak
için uzattıkları kanlı elleri de kurumuş, islama ve islam davasına zarar verememişlerdir.
Sonunda, taktik değiştirmişler ve islam gibi görünerek islam içine girrneğe muvaffak olmuşlar, Resul-ü zişana ve Kur'-
-· 85 -
an-ı azim-üş-şfuıa İyınan ettiklerini iddia etmişler ve fakat Ehl-i
beyt muhabbeti maskesi altında küfür ve şena'atlerini yürütrneğe başlamışlardır. Şu var ki, Resul-ü zişana iyınan ettiklerini iddia ettikleri halde, onun muhterem ve namus-u mücessem
eşine iffetsizlik isnadı suretiyle, tecavüzlerini vasıtalı olarak
iki cihan serverine yöneltmek cür'etinden de geri kalmamışlardır. Bunların ve bunlar gibi olanların ne iyınanla ne de islam
ve insanlıkla ilgi ve ilişkileri bulunmadığı kesinlikle meydandadır. Eğer, o şeni iftiralarına hedef ittihaz ettikleri Hz. A'işe-i
Sıddıyka böyle bir suç işlemiş olsaydı, Resul-ü zişan kendisini
harim-i İsmetinde tutar mıydı ? Haşa, tuttuğunu iddia etmek
cür'etinde bulunan bahtsızlar, Resül-ü zişanı nasıl bir töhmet
altında bırakmış olduklarını bilmiyor ve düşünemiyorlar mıydı? Kendi sefil ve sefih ruhlarının iğrenç bir tezalıüründen başka bir şey olmayan böylesine bir iddia, görülüyor ki vasıtal�
bir şekilde yüce islam peygamberine ve islam dinine yöneltilmiş çirkin, bayağı ve pespaye bir tecavüzden ibarettir. Maksatları ve gayeleri de, islama hizmet değil kıt ve kısır akıllan ile
Resul-ü zişanı insanlık alemi önünde müşkil durumda bırakmak, onun risalet ve nübüvvetini küçümsetmek, vahy-i ilahiyyi reddetmek ve netice olarak da din-i mübiyn-i islamı ortadan
kaldırmaktır. Düşünebilir misiniz ki, bir kimse hem mü'min
ve muvahhid olduğunu, Allah ve Resulüne iyınan ve itaatte bulunduğunu iddia edecek ve sonra Kelamullah ile iffet ve ismeti te'min ve te'kid huyurulan Ümmül-Mü'miniyn Hz. A'işe-i Sıddıyka radıyallahu anha ve ebiyha'ya dil uzatmak, ileri geri konuşmak cür'et ve cesaretinde bulunacaktır. Kaldı ki, Hz. A'işe'
nin şahidi yerlerin ve göklerin sahibi ve maliki olan Allahu
zül-celal vel-kemal hazretleridir. Hem mü'min olduğunu iddia
eden ve hem de Hakkın şehadet ettiği bir m es' elede fikir beyanına yeltenen kişi, Allahu teala'yı yalanlamış olmuyor mu ? Görülüyor ki, bu güruh iftiracı ve münafık kafiderden başkası
değildir.
Allahu teala'ya hamd-ü sena ederiz ki, bu iddia ve iftiraları da tutmamış ve bu dolaylı tecavüz geri tepen bir silah gibi
- 86 -
onu pervasızca ortaya atan mel'unları cerhetmiştir. Keyfiyet,
Hazret-i Şeyheyn hakkında ayniyle variddir. Eğer, Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk ve Hz. Ömer-ül-Faruk rıdvanullahi aleyhim ecma'ıyn efendilerimiz, her manada kamil birer insan ve mütekfunil birer müslüman olmasalardı, Resul-ü zişan efendimiz bu
iki muhterem zatın kızlarını nikahına alır ve kendilerine kayın
pederlik makamını bahş ve tevcih buyurur muydu? Binaenaleyh, bu kutlu ve mutlu kişilere dil uzatanlar da aslında yine
Resfıl-ü zişana ve din-i mübiyni islama tecavüz kasdındadırlar
ve ap aşikar dalalettcdirler.
Bizler, basit ve alelade insanlar iken kızlarını alacağımız
zevatın şahsi ve ailevi durumlarını, hasep ve neseplerini, kimliklerini inceden ineeye araştırıyor ve soruşturuyoruz da, a.J.emlere rahmet olarak gönderilen zat-ı akdes bu kadarcığını olsun
düşünmez miydi? Ulılm-u evveliyn vel-alıiriyne vakıf ve aşina
bulunan ve her hali, her sözü, her fiili vahy-i ilahi ile olan
Resfıl-ü zişan, Hz. Ebu-Bekir ve Ömer'i kayın pederliğe ve Hz.
Osman ile İmam-ı Ali efendimizi damatlığına kabul buyururken, laalettayin insanların bile· ihmal etmedikleri hususları gözden kaçırır mıydı ? İki cihan serveri hakkında, düstur-u mükerrememiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda :
1 \' ,.) o_,.. -; ..., ) o ,1, o .,. > 0 ..., /
�Y_�J\'\��>J �;ltr ��:;
-
Ve mı\ yentıku an-il hevıl In hüve illA vahyün yuhA ...
En-Necm: 3 - 4
(0, kendi arzu ve hevesine göre söz söylemez. Onun sözleri aneale bir vahiydir ki, Allahu teala tarafından vahyolun·
muştur.)
Buyurulmamış mıdır? Binaenaleyh, Hz. Ebu-Bekir ve Hz.
Ömer'in muhterem kızlarını vahiyle nikahladığı gibi, Hz. Osman'a birbirleri ardı sıra iki sevgili kızını nikahlayarak ona
ZİN-NÜREYN malılasını balışetmesi de yine vahiyledir. Hz.
İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimi·
ze de ENTİ BID' ATlN MİNNİ (Sen, benim parçamsın) buyur-
- 87 -
duğu Seyyide't-ün-nisa Hz. Fatıma't-üz-Zelıra radıyallahu anha'yı da yine vahiyle nikahladığı Kur'an-ı aziyın ile sabittir.
Hal ve hakikat böyle olunca, bu zevat-ı alişana dil uzatmak, doğrudan doğruya Res·C:tl-ü zişana dil uzatmak ve ona
düşmanlık etmek ve dolayısiyle islam dinine tecavüz ve Allaha
ihanet etmek değil de nedir?
Neden böyle yapmışlardır?
Müsaadenizle onu da açıklamağa çalışayım : Eğer, bu mÜ·
nafıklar doğrudan doğruya Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyet efendimize dil uzatmağa ve düşmanlık etmeğe
kalkışsalar, saf ve ma'sum müslümanlardan, olduğu kadar bütün ehl-i iymanın da sert tepkileri ile karşılaşacaklarını biliyorlar, gerçek niyyet ve hüviyyetlerinin anlaşılacağmdan, küfürlerinin derhal ve kolaylıkla meydana çıkacağından kaygulanı�
yorlardı. Onun için, böyle dalaylı ve dolambaçlı tecavüz sistemini maksatlarına daha uygun bulmuşlardır. İslam gayret ve
hamiyyeti ile ve Ehl-i beyt muhabbetiyle hareket ettiklerini ileri sürerek yapacaklan bu vasıtalı tecavüzler, gerçekten bazı kıt
ve kısır düşüneeli müslümanlar tarafından daha kolay benimsenecekti ve maalesef öyle de olmuŞtur.
Ancak, islam güneşinin insanlık ufuklarında panidamağa
başladığı günden itibaren gizli veya aşikar, vasıtalı veya vasıtasız yürütülen sinsi faaliyetlerde, yani Resu.l-ü zişan ve islam
düşmanlığında bulunanlar :
"""5L·"•_,.J , .l. \ ,. } . U\"' . ... \" ...
)
.. \"' ..... � .... ... \ :....---:: ......-:,.. � "" � 4U .J .a.l) ı>-".)!)� .J '
Ve mekenl ve mekerallahü vallahü hayr-ül-mıi.kiriyn ...
Al-i lmran: 54
(AIIahu teala, hiylekarlara karşı ceza verenlerin en hayırlısıdır.)
Ayet-i kerimesi medlülünce ya cezayı sezalarını bulmuşlar
veya adavetleri muhabbete ve husumetleri uhuvvete tebeddül
etmiştir. Netekim, vaktiyle Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallalıu
anh'a düşmanlık edebilmek için Hz . Ali kerremallahu vechehu
- 88 -
ve radıyallahu anh efendimize sevgi gösterisinde bulunaniann
mekr-ü hiyleleri, bugün sadakat ve samirniyete ve lmam-ı müşarünileyhe gerçek muhabbete dönüşmüştür. Vaktiyle, İmam-ı
Hüseyin radıyallahu anh efendimizin kan davasına kalkanlar,
gerçekten Hazret-i imamı sevdikleri için değil, islamı ikiye bölmek, parçalamak ve dağıtmak için kıyam etmişlerdi, maksatları nifak ve fesat tohumları ekmekti. Oysa, bugün İmam-ı Hüseyin radıyallahu anh efendimizi gerçekten, candan ve yürekten seven nesiller yetişmiştir. Din ve islam düşmanlarının, tasarladıklan bozgunculuk planlan ve hiyleler (VALLAHt.t
HA YR-ÜL-MAKİRİYN) hükmüne tabi olmuş ve islama muhabbet haline tahavviil etmiştir.
Sırası gelmişken arzetmek isterim ki, Rabib-i edib-i Kibriya efendimizi ıii'yalarında görebilmek bahtiyarlığına eren
Hak velileri, refakat-i seniyyelerinde daima Hz. Ebu-Bekir, Hz.
Ömer-ül-Faruk, Hz. Osman-ı Zinnlıreyn ve Hz. İmam-ı Ali rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn efendilerimizi görmüşlerdir.
Malum olduğu veçhile, iki cihan serverini rü'yasında gören, gerçekten Zat-ı risaletpenahilerini görmüşlerdir. Zira, şeytan
aleyh-il la'ne her kılık ve hey'ette görünebilir ama, alemiere
rahmet olarak gönderilen Habib-i edib-i Kibriya şeklinde tecessüm ve temessül edemez.
Muhterem din kardeşlerim ve aziz Hak yoldaşlarım :
Bağışlayınız, sözü uzattık .. Risalemizin başında sunduğumuz ayet-i kerimenin me'alini arzetmeden önce bir hususu daha dikkatinize arzetmek isterim. Bilindiği gibi, ayet-i kerimelerde SEBEB-İ NÜZUL ve Hadis-i şeriflerde de SEBEB-İ VÜRUD
aranır. El-Bakara süre-i celilesinin 186. ıncı ayet-i kerimesinin
nüzulü sebebi şöyle rivayet olunmaktadır :
Mescid-i Nebevi'de bulunduklan sırada huzur-u fa'iz-innuru cenab-ı Falır-i risalete kabul huyurulmak bahtiyarlığına
nail olan bir a'rabi :
- Ya Reswallah! .. Bizleri, zat-ı ülUhiyyetine davet eylediğİn Allahu teala, bize yakın mıdır ki, onunla yavaş konuşalım.
Yoksa, bizlere uzak mıdır ki, ona yüksek sesle hi tabedelim?
- 89 -
Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri, bu a'rabinin samirniyet ve sadakatine vakıf bulunduklarından Habib-i edibine Cibril-i emini göndermiş ve bu ayet-i celileyi vahiy buyurarak hem
o sadık ve samimi a'rablyi, hem o meclis-i mela'ik eniste hazır bulunan ashap ve ensarı ve hem de kıyamete kadar gelecek
bütün ehl-i iymanı cevaplandırmıştır :
VE İZA SE'ELEKE İBADİY ANNİY - Ey Nebiyyi zişan!
Ey ekmel-er-Resul! Ey ümmetine karşı gayet şefkatli, merhametli olan ve onların üzerine titreyen Muhammed'im, Mahbub'um, Makbul'üm, Mustafa'm!.. Kullanın, senden beni sorduldan zaman, bana nasıl dua edeceklerini öğrenmek istedikleri zaman, onlara yakın mı, uzak mı olduğumu soruşturduklan zaman, kendilerine bildir, tebliğ et ...
FE-İNNİY KARİB - Ben, onlara çok yakmım.
ÜCİYBÜ DA'VET-ED-DA'I izA ' DE' ANi - Beni, dua ile davet edeni hemen duyanm ve bana dua edenin duasını kabul
ederim.
FEL-YESTECİBÜ LİY ·O halde, onlar da benim ibadet ve
ta'at davetime icabet etsinler ki, beni dua ile davet ettilderi
zaman da ben onlara icabet edeyim.
Lİ-YÜ'MİNÜ BİY - Bana iyman etsinler, iymanlannda,
ibadet ve ta'atlerinde daim ve kaim olsunlar ki ...
LE'ALLEHÜM YERŞÜDÜN - Rüşt sahibi olsunlar, do�
yolu bulsunlar, bana gelen, rizayı ilahiyye'me ulaşan sırat-ı
müstakiymde bulunsunlar ...
Derd-i dil-i uşşaka devasın ya Rab!
Dil-hastalara malız-ı şifasm ya Rab!
Canım bulamaz feyz-i teselli sensiz,
Matiiib-u dil-i ehl-i duasm ya Rab ...
Ey aşık-ı sadık! ..
Açıkça görülüyor ve arılaşılıyor ki, bizler kul olarak iymanımızda sabit ve daim, ibadet ve ta'atimizde kaim olduğumuz
takdirde, bütün dualarımız müstecab olacak ve Allahu azim-
-90-
üş-şandan bütün isteklerimiz kabul ve is'af buyurulacaktır.
Bizler, Allahu teala'nın ibadet ve ta'at davetine icabet edecek
olursak, Rabbimiz de bizim bütün dualarımıza icabet buyura�
caktır. İyınan ve ibadetimiz ve bunlardaki sehat ve devamımız,
bi.itün matlup ve maksudumuzun yerine gelmesine sebep teş�
kil edecektir. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, muhlis mü'
minlerin, zat-ı üluhiyyetine ibadet ve ta'atte bulunaniann is�
teklerini reddetmeyeceğini bu ayet-i kerime ile kesin olarak beyan ve ilan buyurmaktadır. Buna mukabil, iyman ve itaat etmeyen kafirlerin de dualarının reddolunacağı yine bu ayet-i
kerim e ile açıklanmaktadır.
Ancak, gözden kaçınlmaması gereken önemli bir husus
vardır : Zulme uğrayan kafir dahi olsa, duası Allahu teala'ya
vasıl olur ve kendisine zulmeden zalim mutlaka mahv-u helak
olmaktan kurtulamaz. Bunu da böylece bilmek ve hiç ha tırdan
çıkarmamak lazımdır.
Şu halde, dua nedir?
Dua, Allahu teala'yı davet etmek, ça�ırmaktır. Dua, Alla�
hu teala'dan istemektir. Dua, kulun her istek ve ihtiyacını, ancak ve yalnız Allahu teala'dan umması ve beklemesidir. Allahu
siibhanehu ve teala hazretleri Hz. Musa aleyhisselama: (Koyunlannın yulafını ve hayvanlannın yemint dahi benden fs..
te! .. ) buyurmuştur.
İstek ve ihtiyaçlarını kullardan istersen, sana kızarlar. Oy�
sa, Allahu teala ve tekaddes hazrederinden istemezsen sana
gazap eder, öfkelenir. Onun için, kullardan istememelidir ki,
kullar usanıp kızmasınlar ve daima Allahu teala'dan iste ki,
sana kızmasın ve bütün ihtiyaÇlarını ihsan ve bütün dileklerini kabul buyursun. Zira, Allahu teala hiçbir mü'min ve muti
kulunun isteğini reddetmez ve hiçbir kulunu bab-ı ilahiden boş
çevirmez. Yalnız, şunu iyi bil ki, istediklerinden bazılarını dünya hayatında iken ihsan buyurur, bazılarını da ahiret hayatında balışetmek üzere te'hir eder. Allahu teala'nın, rahmet ve ih�
san kapısından hiç kimsenin boş döndüriildüğü görülmüş, işitilmiş değildir. O Kerim'dir, Rahman'dır, Rahiym'dir, Utif'tir,
- 9 1 -
bizlere bizden yakındır. Gizlice söylesen bile duyar ve işitir,
isteğini kalbinden bile geçirsen bilir ve ihsan buyurur. Çağırana icabet buyurur, zikredeni zikreder ve cevap verir. Onun
için, bazan gizlice dua eder, ondan fazlım ve keremini niyaz
eyleriz. Bazan da, yüksek sesle isteriz ki, za.t-ı üluhiyyetini tanımayan kafider ve münkirler uyansınlar, ayılsınlar ve isteğimizin lutfen ve tenezzülen kabul huyurulduğuna bizzat şahit olsunlar. Yoksa, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri gizli veya
açık herşeyi bilir, herşeyi görür.
Kullarının dualarını kabul ve arzularını is'af buyurur ama,
bu ihsan ve itası bazan geç ve bazan da erken olabilir. Hemen
olur, bir süre sonra olur, fakat muhakkak olur. Onun için dua
ettikleri halde, dualarının kabul huyurulmadığını söyleyerek
ümitlerini kesenler aldanırlar. Eğer, istediğin zat-ı ahadiyyetine isyan mahiyetinde değilse ve kul da kat'ı rahmetmemişse
mutlaka kabul huyurulur ve müstecab olur.
Bazan, sevmediği kullarına kat'ı rahmeder ve istediği gayr-i
meşru bir şey olsa bile kendisine azap etmek için o istediğini
verir. Sevdiği kullarına ise, kat'ı rahmetmişse istediğini asla
vennez. Zira, sevdiği kulları gayr-ı meşrfı bir şeye talip bile
olsalar, onlara azap etmemek için istediklerini dünya hayatında ilisan buyurmaz.
H İ .K AY E
Allahu sübhanehu ve teala hazrederinden telakki ettikleri
emirleri yerine getirmek üzere yeryüzüne inen iki melek konuşuyorlardı. Birisi diyordu ki :
- Allah celle hazrederinden acayip bir emir aldım, onu
ifa etmeğe gidiyorum. Bir şehirde bir kafir varmış ve sayılı nefeslerini tüketmek üzere imiş. Canı bir balık istemiş ve fakat
onun yaşadığı ülkenin denizlerinde o balık bulunmuyormuş.
Şimdi, ben gidip o balığın bulunduğu denizlerden alacak ve o
kafirin ülkesindeki denize bırakacağım. Balıkçılar o balığı tutacaklar, kafirin yakınlan da satın alıp pişerecekler ve bu son
- 92 -
arzusu yerine geldikten sonra da melek-ül-mevt onun canını
alacak.
Diğer melek de şunları anlatıyordu :
- Benim aldığım emir de bunun kadar acayip! .. Bir şehirde, fakir ve abid bir müslüman yaşıyormuş ve o da son nefesini vermek üzere imiş. Kırk küsur yıldır özlediği bir yemeği
bir türlü bulup yiyememiş ve bu arzusunu da etrafındakilere
açıklamış. Yakınlarından birisi gerekli malzemeyi temin ve tedarik ederek kendisine kırk yıldır özlediği o yemeği hazırlıyormuş. Ben de gideceğim, o hasta mü'mine arzuladığı yemeği
yedirmemek için tenceresini devireceğim ve yiyemeden ruhunu
teslim edecek ...
Gerçekten her iki meleğin de aldıkları vazife acayip gibi
görünüyordu. Öyle ya, bir kafir arzuladığı balığı yiyebilmesi
için, ül�esinin sınırları dışindaki denizlerden o balık tutulacak,
onun bulunduğu ülke karasularına atılacak ve o kafir o balığı
yiyip öyle ölecek. Buna mukabil, bir mü'min de kırk yıldır
arzuladığı ve özlediği bir yemeği hazırladıkları halde, tenceresi devrilecek ve o da bu ni'meti yiyemeden ölecek. Bu emr-i
ilahinin bir sırrı ve hikmeti vardı ama, neydi?
Üçüncü bir melek, onların bu müşkillerini şöylece halletti :
- Canı balık isteyen kafirin hayırlı bir işi vardı. Oysa,
kafir olduğundan ahirette nasibi olamazdı. Adalet-i ilahiyye tecelli ederek o kafirin hayırlı işi, canı istediği balığı ikram edilmek suretiyle mükafatlandırılacak ve dünya hayatından ahiret
hayatına hiçbir alacağı kalmaksızın intikal edecek. O mü'mine
gelince, _onun da işlediği küçük bir hata vardı ve bu hatası da
dünya hayatında kırk yıldır özlediği bir yemeği kendisine yedirmemek suretiyle cezalandırılacak ve o mü'min de fthirete
affı ilahiyye mazhar olarak intikal edecek ve orada ebedi ni'
metlere nail olacak ...
Çok hayır olur ki çekilirsin geri ondan,
Her tab'ına hoş gelmeyeni şer mi saıursm?
Ebu-Hureyre radıyallahu anh, Falır-i alem sallallahu aley-
- 93 -
hi ve sellem efendimizden rivayet etmişlerdir ki, Habib-i edib�i
Kibriya şöyle buyurmuşlardır :
- Herhangi bir müslüman dua ederse, Allahu teala o mü'
minin duasını kabul buyurur. Fakat, kabul huyurulan bu dua,
ya dünyada zuhura gelir veya ahirete te'hir edilir. Bazan da,
bu dua berekatiyle dua edenin günahlarmdan bir miktan - Duasından nasibi kadar - affolunur. Eğer, dua eden günah ve isyana müteallik bir şey diler veya sıla'i rahmi terkederse, duası reddolunur. Günahlardan ve kötülüklerden kaçınmak ve sıla-i rahme riayet etmek şarttyle dualan muhakkak kabul buyurulur.
Evet, aziz mü'minler!.. Kulunun istediğini vermemek Allahu teala'nın şamndan değildir. Fakat, Hadis-i şerifte de işaret huyurulduğu gibi, istenilen bazan dünyada ve bazan da ahirette ihsan huyurulur.
Hazret-i Rakkaşi buyurmuşlardır ki :
- Kıyamet günü, hesap anında kulun dünya hayatında
iken Allah u teala' dan istediği ve li-hikmetin kendisine ihsan
huyurulmayan duaları ve istekleri kendisine hatırlatılır ve Allah celle hitap buyurur : (Ey kulum! .. Dünya hayatında benden
bunları istemiştİn ama ben o zaman sana ihsan buyurmamıştım. Şimdi, o istediklerinin yerine sana büyük bir sevap ve cennet makamları bahşediyorum, benden razı mısın?) ve kul bu
sevap ve makamları görünce ne büyük bir iltifat-ı ilahiyye'ye
mazhar olduğunu aniayarak dünya hayatında Rabbinden istediklerinin ve kabul buyurularak kendisine bahş ve ihsan buyurulanların yanında, kabul edilip is'af huyurulmayan dualarından ötürü nail olduklarının başınet ve azametini görünce, dünyada istediklerine nadim olur ve (Nolaydı, Rabbim dünyada
istediklerimin hiçbirisini vermeseydi de, ahirete te'hir buyursaydı. .. ) diye hayıflanır.
Dua, Dergah-ı ilahiyye'ye niyazda bulunmak ve fazl-ı ilahiden bir maksut talep etmektir. Ancak, istenilen şeyin imkan
dairesinde olması da şarttır. Allahu teala'dan vebal ve günah
istememelidir. Allahu azim-üş-şan (Üd'uniy estecib leküm - Ba-
- 94 -
na kulluk ve ibadet edin, sizi sevaplandırayını, bana dua edin
size icabet edeyim ... ) buyurmuştur. Kullar, kulluk görevlerini
yerine getirmek ve dua etmekle emrolunmuşlardır. Allahu teala KA Vİ ve kul ise ZA YIF'tır. Zayıfın her zaman kuwetliye
ihtiyacı vardır.
Dua, anahtar gibidir.
Kula, Allahu tealfı'nın lütuf ve merhamet, ihsan ve inayet
kapılarını açar. Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il Mu'ıyn efendimiz hazretleri, duanın fazileti, kabul
ve icabeti hakkında şöyle buyurmuşlardır :
- Allahu teala ve tekaddes hazretlerinden bir şey isternek, Tevfik-i Rabbani'dir. Her kime o tevfik-i ilahl ihsan buyurulursa, o kimse Rabbine dua eder ve Rabbi de o kimsenin
duasını kabul buyurur.
Diğer bir Hadis-i şeriflerinde de :
- Dua, mü'minin silahıdır, buyurulmuştur.
Onun için, dua mü'mini bir çok musibetlerden, afetlerden
ve belalardan korur ve kurtarır. Dua, islamın direği, yerlerin
ve göklerin temelidir.
Resül-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il Mennan efendimiz :
- Size yönelecek bela ve afetleri dua ile def' ediniz. Zira,
dua gelmiş belayı ve gelecek kazayı def'eder. Gelmiş belayı keşif ve gelecek kazayı hapseder. Allahu teala'dan Israrla isternekten acizlik getirmeyiniz. Dua eden kişi, dua ettiği sürece
helak olmamıştır ve olmayacaktır. Onun için, Allah u sübhanehu ve teala hazrederinden cehd ile, ciddiyede isteyiniz, hüsn-ü
zan içinde bulununuz, duanızın kabul buyurolacağından emin
olunuz ve ümidinizi kesmeyiniz ki, dualannız kabul buyurulsun. Allahu teala için hiçbir güçlük yoktur. İstediğlnl yapmakta ve dilediğini dilediğine vermekte kadir-i mutlaktır.
Dua edenler, dualarının kabulünde acele etmemelidirler.
Haberlerd� gelmiştir ki; Allahu teala'nın sevdiği bazı kullar
herhangi bir muratları için niyazda bulununca, Hak celle ve
ala meleklerinden o duanın kabulünün geciktirilmesini ister.
- 95 -
Zira, sevdiği o kulunun fıh-ü eniyni Allahu teala'ya hoş gelir ve
niyazına devam etmesi için de talebini geciktirir. Allahu teala'
nın, sevdiği kullarına nazı ehline malCımdur.
Duaların tez kabul huyurulmasında bir halet ve geciktirilmesinde ise ayn bir sır ve hikmet vardır. Mü'mine layık olan,
duasının tezden kabul huyurulmasından ötürü gururlanmamasıdır. Keza, duasına icabet huyurulmadığı ve neticesinin zuhura gelmediğinden dolayı da asla malızun olmamalı ve Rabbinden ümidini kesmemelidir.
Bütün ibadet ve arnellerimizde olduğu gibi, duanın da kendisine mahsus adabı vardır :
- Abdestli olarak dua etmek
- Dizüstüne oturarak dua etmek
- Dua ederken sesini ne pek fazla yükseltmek ne de yavaş söylemek
- Yalvarıp yakararak dua etmek
- Bazan secde halinde iken dua etmek
- Dua ederken temiz ve tenha bir yer seçmek
- Dua eden, haram lokma yememek, haramdan giyinmernek hususunda dikkatli ve titiz hareket etmek, duaların tezden
kabulüne vesile olur.
Seher vakti, cuma gecesi, pazartesi gecesi, yağmur yağarken, ezan okunurken, ezanla karnet arasında, iki Hay ya aleifelah arasında, iki hutbe arasında, Ka'bei muazzama göründüğünde, Arafat'a çıkıldığında, Ravza-i Mutahhara görüldüğünde
edilen dualarla, herkes Allahu teala'ya isyanda ve gaflette iken
yapılan duaların tezelden kabul buyurulacağı, mu'teber bazı
eserlerde belirtilmiştir.
H i KAYE
Sultan Mahmud-u Adli devri tanınmış alimlerinden Palabıyık hoca namiyle ma'ruf zat-ı şerif, derse çıktığı zaman bir
ıslık çalar ve :
- Çoban düdüğünü çaldı! .. dedikten sonra, takrire baş-
- 96 -
lannış. Bunun sebebini bir çok defalar kendisinden sormuşlar
ve fakat :
- Zamarn gelince anlatırım, cevabından başka bir şey alamamışlar.
Nihayet, hoca efendinin zevkli bir gününde, meşhur ıslığı
ile tekerlemesinin sırrını açıklamasını rica etmişler ve hoca
da o gün Fatih Cami-i şerifinde yapacağı derste bu mes'eleyi anlatacağını va'detmiş. Vakit namazını kıldıktan sonra hoca efendi kürsüye çıkarak mu'tad mukaddimeden sonra aniatmağa
başlamış :
(Biz, medrese tahsilinde iken iki molla arkadaşımla bir ramazanda cerre çıkmıştık.)
Müsaadenizle, hocanın kıssasına biraz ara vererek CER ne
demek olduğunu anlatayım. Eskiden, üç aylar girince tatil edilen medreselerde okuyan talebeler, ki onlara MOLLA denilirdi,
çevre illerdeki kasaba ve köylere dağılırlar, halka dini öğütler
verirler, onların dinleri, dünyaları ve ahiretleri konularındaki
miişkillerini halİederler, bulundukları yerlerde teravih namazı
kıldırırlar, Kur'an-ı kerim okurlar, hasılı her bakımdan gittik·
leri yerler halkını aydınlatırlardı. Nihayet, bayram namazını
da kıldırdıktan sonra, köy veya kasaba halkının gönlünden kopan tarhana, bulgur, pekmez, peynir ve saire gibi yiyecek maddeleriyle paraları toplar ve bunları yalnız kendileri için değil,
fakir ve muhtaç medrese arkadaşlarının beslenmeleri ve tahsillerine devam etmeleri için getirirlerdi. İşte buna CER ve bu
çıkışa da CERRE ÇIKMA denilirdi. Bugün, bazılarına kötü ve
çirkin gibi görünen cer usulü, aslında mükemmel bir yardımlaşma şekli olarak cidden fevkalade bir buluştu. İyi idare edilmesi şartiyle, her iki taraf için de, yani veren kadar alan için
de, hayırlı ve faydalı olur, fakir ve muhtaç gençler bu sayede
tahsillerine devam imkanı bulur ve diğer taraftan da gittikleri
bölgelere gerçekten ilim ve aydınlık götürerek te'min ettikleri
maddi rızka mukabil, köy ve kasaba halkına ma'nevi rızık dağıtırlardı. Bugün dahi yüksek tahsil yapan gençlerimiz fakültelerde gördükleri ve okudukları ilmi gerçekleri yaz tatillerinde
- 97 -
yurdun en ücra bölgelerine götürerek halkı ormancılık tanm,
hayvancılık, sulama, elektrik, sağlık hizmetlerinde aydınlatsaIar ne kadar hayırlı ve yararlı bir teşebbüs olurdu değil mi?
Tıpkı, bunlar gibi yüksek islam enstitüsü veya ilahiyyat fakültesinde okuyan gençlerimiz de yaz tatillerinde yurdun çeşitli bölgelerine dağılarak halka hakikat-i islamiyye ve hakikat-i
Muhammediyye'yi anlatsalar, onları bir takım batıllardan ve
bid'atlerden kurtarsalar, dinin, Kur'anın ve Resfı.l-ü zişfuıın nurlu yoluna davet etseler fena mı olurdu? Özellikle, içinde yaşadığımız ağır ve müşkil şartlarda, milli birlik ve beraberliğe, birbirimizi sevip saymağa, birbirimizi tanıyıp tamamlamağa cidden ve hakikaten muhtaç bulunduğumuz bu devrede ne kadar
faydalı ve hayırlı olurdu. Affımza sığınarak sözü uzattım, Palabıyık hocanın hikayesine devam edebiliriz :
(Yolda giderken, yağınura tutulduk ve geniş dallarıyla etrafa kanat germiş bir ağacın altına girerek ısianmaktan kurtulduk. Bu sırada yanımıza, o civarda sürüsünü odatan bir de çoban geldi ve bizlere selam verdi. Biz, üç arkadaş yağmurun devam edip etmeyeceğini, ederse fazla ısianmadan geri dönmemizin uygun olacağını tartışıyorduk. Bir türlü karar veremiyor-·
duk ve yağmur da devam ediyordu. Bu sırada, bizi hayretle dinleyen çoban söze karıştı, başımızdaki sarıklardan ve sırtımızdaki cübbelerden anlamış olacak ki, kendisine has safiyede şunları söyledi :
- Hoca efendiler, size bir şey söyleyeceğim ama, sakın bana gücenmeyin. Geçen yıl bizim köye gelen bir hocaefendi cami-i şerifte va'zetti, yağmur yağarken edilen dualar kabul olurmuş, bilmem doğru mudur? dedi. Üçümüz de tasdik ettik :
- Evet doğrudur! ..
- Peki mademki doğrudur diyorsunuz, üçünüz de hoca
olduğunuz halde neden dua etmiyorsunuz? Baksamza rahmet
yağıyor, deyince hepimiz başlarımızı önümüze eğdik ve çobanın haklı teklifine uyarak çoban da dahil olmak üzere dua etEnvılr-ül-Kulılb, Cilt 3 - F: 7
- 98 -
tik ve Allahu teala.' dan muratlarımızı ihsan buyurmasını niyaz
ettik.
Duadan sonra çoban- tekrar söz aldı ve :
- Rabbim hepimizin dualarımızı kabul buyursun! dedi.
Yalnız, bu dualarımızın kabul huyurulup huyurulmadığını anlamak için hepiniz Allahu azim-üş-şan' dan neler ni yaz ettiğinizi bana söyleyiniz bakalım.
Arkadaşlarımdan birisi hemen cevap verdi :
- Ben, Rabbimdan dünya malı ve zenginlik istedim. Hatta, öylesine bir servet bahş ve ihsan buyurmasını niyaz ettim
ki, zamanın padişahına bile ödünç verebileyim, dedi.
İkinci arkadaşım da duasını şöyle anlattı :
- Ben de Rabbimden ilmiye mesleğinde yükselmeği ve
şeyh-ül-islamhğa kadar terfi etmeği niyaz ettim, dedi.
Ben de çobana duaını bildirdim :
- Ben de Rabbimden öyle bir ilim istedim ki, zamanımda benden daha alim bir kimse bulunmasın ve ilmimle
din kardeşlerime her manada faydalı ve yararlı olayım, dedim.
Sonra, aklımıza geldi ve biz de çobandan sorduk :
- Ey çoban kardeş, Allahu teala senden razı olsun, bize
hatırlattın hepimiz gönlümüze göre dua ettik ve neler niyaz
eylediğimizi de sana bildirdik. Haydi, sen söyle bakalım, sen
ne diye dua ettin?
Saf çoban, boynunu büktü ve önüne bakarak mınldandı :
- Ben Rabbimden ne isteyebilirim? dedi. Cahil bir çoba·
mm, okurnam yok, yazınam yok ... Ya Rabbi, ben senden razı·
yım, sen de benden razı ol, diye yalvardım.
Aradan yıllar geçti, tahsili bitirdik ve hayata atıldık. O gün,
yağmur yağarken ağacın altında Allah u teala' dan dünya malı
ve zenginlik niyaz eden arkadaşım, öyle bir servete sahip oldu
ki, gerçekten devlete ödünç verecek hale geldi. İkinci arkadaşım da, dilediği gibi şeyh-ül-islamlık makamına kadar ulaştı.
Ben ise, gördüğünüz gibi yıllardır cami cami dolaşıp din kardeşlerime faydalı olmağa çalışıyorum ama, her üçümüzün de
sonumuzun ne olacağı belli değil. .. Oysa, o saf mü'min çoban
alacağını bizim gibi yıllarca beklemeden hemen oracıkta aldı
- 99 -
ve Hakkın rizasma mazhar oldu. Onun için, derslerimden önce ıslık çalıyor ve sizlere ÇOBAN DÜDÜGÜ ÇALDI diyorum, anladınız mı?)
Acayip hıl'at-l fahirdir abd-i mü'mine iyınan,
Bu mansıpla kat'ı meratip eder ancak insan ...
Evet kardeşlerim, yağmur yağarken edilen dualar şayanı
kabul olur. Onun için, yağmur yağarken dua etmeği sakın ihmal etme!.. Kaldı ki, yalnız yağmur yağarken değil, kula her
nefeste ve her fırsatta dua etmesi ve isteyeceğini Rabbinden
istemesi lazımdır. Gece-gündüz Rabbine yalvar, dualarının kabul edilmediği kuşkusuna kapılma, her hal-ü karda Rabbine
hüsn-ü zanda bulun. Zira, tekrar ediyorum haram yiyenlerin,
haram giyinenlerin, sıla-i rahmi kat'edenlerin ve Allahu tealanın men'ettiği şeyleri yapanların dualarından gayri bütün dualar kabul ve istenilenler de is'af buyurulur. Allahu teala, kullarını malızun etmez. Onun kerem ve atıfetine nihayet yoktur.
Muhtelif ayet-i kerimelerle : (Benden isteyiniz ki, istedikleriDizi vereyim. Beni z
.
ikrcdiniz Id, ben de sizi zikredeyim. Bana yürüyerek gelene, ben koşarak gelirim. Beni çağırana, cevap veririm. Hiç bir kuluınu malızun ve mahrum etmem . . . ) buyurulmaktadır.
Ancak, onu tanımak, onu sevmek, ona itaat etmek, ona
tevekkül eylemek, teslim-i külli ile teslim olmak şarttır. Kula
yakışan, Rabbine itaat ve muhabbet etmektir, kulluk makamının şeref ve haysiyetini koruyup kollamak, hakkıyle kul olmaktır. Hakkıyle kul olanları, Allahu teala her vesile ile taltif ve
tatyip eder.
Bir de şu var : Bazan, dua eden zatın duası berekatiyle dua
şayanı kabul olur. Bazan da, edilen duaya AMİN diyen zevatın
feyiz ve himmetiyle dualar kabul buyurulur. Bazı ahvalde de,
kulun tek başına yapacağı dualar müstecab olur, ki kulun Rabbi ile· sohbeti mahiyetinde olan bu dtıalara melekler AMİN derler. Onun için, hiçbir fırsatı kaçırmamalıdır, seher vakitlerinde,
Ramazan-ı şerifte, cuma ve pazartesi sabahları, Kadir gecesi,
- 100 -
Berat gecesi, Rega'ib gecesi gibi mübarek gecelerde ve bu gecelerin seher vakitlerinde edilen dualar tezelden ve geciktirilmeksizin kabul huyurulur.
Gerdek geceleri, gelin ile güveyin kılacaklan iki rekat na
:rİıazdan sonra edece�leri dualar da kat'iyyen reddolunmaz. İki
bayram, yani Ramazan ve Kurban bayramlan gecesi seher vaktinde yapılan dualarda mutlaka müstecab olur. Derhal kabul
huyurulpıasında da, geç zuhur etmesinde de bir çok ilahi sırlar ve hikmetler gizlidir.
Unvan-ı ata meşreb-i şahanene mahsus,
Bu vaz' u kerem şan-ı mülükane mahsus ...
H i K A YE
Hz. Musa aleyhisselam, Fira'un ve kavminin helaki . için
dua etmiş ve Hz. Harun Aleyhisselam da onun bu duasına
(AMİN) demiştir. Yani, bir Nebiyyi zişan dua ettiği ve
diğer bir Nebiyyi zişan da (AMİN) dediği halde, dualan ancak
kırk yıl sonra kabul buyurulmuş, Fira'uıi ve kavmi ancak kırkıncı yılda malum şekilde helak olmuşlardır.
Hazret-i Kelimullah, niyazda bulunmuştu :
- Ya Rab! .. Fira'un hakkındaki dualanını kabul buyurdun. Kelim'in ve Nebin olan ben dua ettim, yine bir
Nebi olan kardeşim Harun (Amin) dedi. Bu duamızın kırk yıl
sonra müstecap olmasındaki sırn ve hikmeti lutfen ve keremen
bizlere açıklar mısın?
Cenab-ı Vacib-il Vücud şöyle buyurdu :
- Dualarınız, daha ilk gününden kabul ve müstecap olunmuştu. Fira'un ve kavmi, o ilk günü de helak olunacaklardı.
Fakat, bildiğİn gibi Fira'un gayet cömertti. Onun bu cömertliği,
kendisi ve kavmi için hazırladığım azaba ve cezaya kalkan oldu,
imhal ettim ama ihmal etmedim, yalnız cezayı sezalarını te'hir
ettim. Ne var ki, Fira'un, kendisinde yegane güzel haslet olan
cömertliği terkederek nekesliğe başladığından, azabım kendi-
- 101 -
lerini buldu. Cömertlik siper ve kalkanı, onu ancak kırk yıl korudu. Cimriliğe dönünce, o siper ve kalkanı kendisi aradan kaldırmış bufunduğu için gazahım ve azabım onlara erişti ve cümlesi helak oldu. Sen ise, dualarının kabul olunduğunu ancak o
zaman müşahede edebildin ...
Duaların kabulünün kırk sene sonra da olsa, tahakkuk edebileceği bu kıssa ile sabit bulunmaktadır. Her ikisi de birer
peygamber-i alişan oldukları halde, ta'cil olunmadığı ve vakt-i
merhununa ta'lik ve te'hir edildiği de bu vesile ile gayet güzel anlaşılmaktadır.
Sa'ad ibn-i Vakkas radıyallahu anh rivayet etmişlerdir ki :
- Ya Resulallah! Nasıl ve ne şekilde dua edeyim ki, Allabu teala duaını kabul buyursun ve reddetmesin?
Server-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz
saadetle şöyle buyurdular :
- Ya Sa'ad! Dualarının kabul olunmasını ve reddedilmemesini istiyorsan, haramdan kaçın ve sakın harama meyletme ...
Bir mideye, bir lokma haram girerse, o kimsenin duası kırk gün
reddolunur ve kabul buyurulmaz.
Resul-ü zişanın, bu ihtarını dikkat ve ibretinize sunarım.
Basra halkı, tabi'ıynin ileri gelenlerinden Hasan-ül-Basri
radıyallahu anh'den sordular :
- Ya İmam! Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Kur'
an-ı aziyıninde biz kullarına dua etmemizi emr-ü ferman ve isteklerimizi yerine getireceğini va'd buyurduğu halde, dualarımiZ bir türlü şayan-ı kabul olmuyor. Al_lahu azim-üş-şan, va'dinden dönmeyeceğine göre dualarımızın ne hikmete binaen kabul
buyurolmadığını bize açıklar mısınız?
Hasan-ül-Basri hazretleri, bu soruyu soranlara şöyle _cevap
verdi :
- Ayet-i kerimeyi dikkatle okusaydınız, bu suali sormanıza _lüzum kalmazdı. Bakın, yerlerin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemierin maliki, Rabbi· ve mürebbisi : (Ey Nebiyyi zişan!
Kullarım, senden beni sorarlarsa ... ) buyuruyor. Kendi kendini-
- 102 -
zi tartıp ölçün bakalım, sizler gerçekten Allahu teala'ya layık
kullar olabildiniz mi? Allah u teala, sizlere (KULUM) ve Resu-lü
mücteba (ÜMMETİM) diyor mu? Allahu teala, bir kimseye (KULUM) derse, o kula saadet, selamet, cennet, cemal, hepsi bahş
ve ihsan buyurulur. Allahu tealfı'nın (KULUM) dediğine. Resul-ü mücteba da (ÜMMETİM) der. Böyle bir iltifata nail ve
mazhar olan kulların da bütün duaları şayanı kabul olur. Oysa,
sizlerde yedi kötü ve çirkin huy var ki, bunlar yüzünden dua·
larınız kabul buyurulmuyor. Bu kötü ve çirkin ahlakınız, AJ.
lahu teala ile aranızda perde oluyor ve dualarınız Hak teala
hazrederine arzolunmuyor, buyurdu.
Basra halkı, Hazret-i imamdan rica ettiler :
- Lutfedip bize dualarımızın kabul buyurolmamasına sebebolan yedi kötü ve çirkin ahiakın neler olduğunu da açıklar
mısınız?
Hasan-ül-Basri hazretleri, bu sorularını da şöyle cevaplan·
dırdı :
- Bu kötü huylarınızın birincisi, Allahu teala'nın kesinlikle men'ettiği ma'siyyetleri işleyerek Rabbinizi gazapiandırıyor ve darıltıyorsunuz. Hergün, yeni bir günah işlediğiniz halde, birgün pişman olup tövbe ve istiğfar etmek aklınıza bile
gelmiyor. Oysa, Allahu teala'nın rizasım kazanabilmek için, yapılan kötülüklere ve günahlara pişman olmak ve hemen tövbe
etmek lazımdır. Perbize riayet etmeyen hastaya hiçbir ilacın
şifa verebilmesi mümkün olamayacağı gibi, pişman olmadan
ve tövbe etmeden yapılan ibadetler de ma'siyyet illetine deva
olamaz. Allahu teala'ya kurbiyyet etmek isteyen herşeyden önce yaptıklan masiyyete samirniyetle pişman olmalı, ağlayıp sızlanmalı, tövbe ve istiğfar etmeli, bir daha o kötülüğü işlemerneğe söz vermeli ve bu arada ibadet ve ta'atine de devamda
kusur etmemelidir.
Üzülerek itiraf etmek zorundayız ki, günümüzde de durum
maalesef aynıdır. Bir çok kardeşlerimiz, ibadet ediyorlar ama,
kötülüklerden de kaçınamıyorlar. Bu sebeple de, perbiz etme
-den ilaç alan ve bundan şifa uman gafiller gibi kendilerini he-
- 103 -
lake sürüklüyorlar. Perbiz yapılmadan alınan bazı ilaçlar, yarar yerine zarar verebilirler. Mesela, namaz dinin direği ve mü'
minin mi'racıdır. Kulu, Rabbine yaklaştırır. Fakat, kötülükleri
terketmeksizin kılınan namazların ise, kişiyi Rabbinden -uzak
laştıracağı Hadis-i şerif ile sabittir.
Bilindiği gibi; tevhidde i;)nce LA iLAHE kelimesi gelir ki,
kulluk ve ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur, dedikten sonra İLIALLAH kelimesi söylenir ve böylece (Ancak
Allahu teala vardır) tasdik ve isbatına geçilir. Daha açık bir deyimle, evvela tahliye ile kalp temizlenir ki, bu bir (PERHjZ)
dir ve daha sonra kalbe iyman tahmil olunur ki, bu da bir
(iLAÇ) tır.
Bir kalpte, hem iyman, hem islam ve hem de küfür asla
bir araya gelemez. Gelir sanılırsa, iyi bilmek gerekir ki Allahu
teala katında makbul ve muteber olmaz. Bir yandan, günah ve
isyanlara devam etmek ve diğer taraftan ibadet ve ta'at göstermek, ne iyman ile ne de islam ile bağdaştınlamaz. Tevhid,
bunun delili ve isbatıdır. Binaenaleyh, iyman ve islama girmiş
kullara lazım ve layık olan, önce günah ve isyanlara samirniyetle pişman olmak, bütün kötülüklerden vazgeçmek, bir daha işlememek üzere hepsini terketmek ve ondan sonra ibadet ve
ta'ate yönelmektir. Gusülsüz ve abdestsiz namaz olamayacağı
gibi, nedametsiz ve tövbesiz itaat da olamaz. Namazın ve bütün ibadetlerin başı gusül olduğu gibi, Allahu tealA'ya ibadet
ve ta'atin başı da isyan ve günahlara nedamet ve tövbedir. Tövbe ve nedamet bahtiyarlığına erişenler, ibadet ve ta'atlerinden
zevk duyarlar. Günah ve isyanlara devam ederek ibadet ve ta'at
gösterenler ise, ecir alabilirlerse dahi bunu haklarını yedikleri
kimselere kaptırarak müflis kalırlar.
Resfıl-ü Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki :
- Bir çok namaz kılan kimseler vardır ki, kıldıklan na·
mazların yorgunluğu yanlarına kar kalır. Bir çok oruç tutan·
lar da vardır ki, tuttuklan orucun açlığı ve susuzluğu yanlan·
na kar kalır.
- 104 -
- Bunlar kimlerdir ya Resulallah! sorusuna da saadetle
şu cevabı vermişlerdir :
- işlediği suça nedamet ve günahianna tövbe etmeden
ibadet edenlerdir ki, ibadullah'ın hukukuna dikkat ve riayet
etmezler. İnsaniann hak ve menfaatlerine riayet etmezler, isyan ve günahlardan vazgeçemezler ve bir yandan da ibadet
ederler. Bu ibadetlerinin sevabı yarın kıyamette haklarına tecavüz edilen, kendilerine zulüm ve haksızlık yapılan kimselere
verilecektir. Eğer, bu ibadetlerinden hasıl olan ecir ve sevap,
alacaklıların hakianna tekabül ederse ne ala, karşılamazsa onlann günahlan da haklarına tecavüz edenlere yükletilir ve bu
gibiler yüzüstü nar-ı cahiyine atılırlar.
Günah ve isyanlara devam ettikleri halde ibadet edenlere
böyle bir muamele tatbik olunursa, hiç ibadet ve ta'at etmeyen
ve buna rağmen insanların hak ve menfaatlerine tecavüzden -
de geri kalmayan bahtsızların çekecekleri azabı, maruz kalacaklan ızdırabı sizlerin irfanınıza terkederim.
·
Kendileri ibadet ve ta'atte bulunmadıkları halde, ibadet ve
ta'at ehlini çekiştirenler neye benzerler bilir misiniz ? Hani, bir
dereden geçmek için sıçrarken kuyruğu kalkarak edep yeri görünen koyunlara, keçilerin kahkahalarla gülmesine henzer. Oysa, kendi kuyrukları daima dik durduğu için, edep yerleri de
her zaman açıktır ama, kırk yılda bir dereden geçmek için atlarken kuyruğu kalkan koyuna gülen keçiler gibi onlar da kendi kötü ve çirkin taraflarına bakmazlarda, başkalarında ayıp
ve kusur ararlar. Asıl mes'ele onların gülmesindc, çekiştirmesinde veya eğlenmesinde değil, keçi misali olan kişileri kendimize güldürmemektir.
İzninizle, burada bir gerçeği hatırlatmak isterim. Kötü ve
çirkin alışkanlıklarından bir türlji vazgeçemeyen günahkarların
nazarında dahi iyman ve islam öylesine yüce ve yüksektir ki,
kendi günahlarına bakmadan müslümanlara en basit bir hatayı dahi layık görmemekte ve bunu farkında olmadan tenkit
veya tahkiri ile açıklamaktadır.
Ey günah ve isyanlardan vazgeçemediği halde ibadete öze-
- 105 -
nen gafil!.. Dinine taş attınna ... Atanlar bizden, attıranlar bizden değildir. Gerçek mü'min ve müslüman olan hal ve gidişiyle, tekmil davranış ve işiyle, özüyle, sözüyle, kalbi ve kalıbıyla
Muhammedi olduğunu çevresine anlatabilmelidir. Mü'min, alnında secde eseri, dilinde zikir, bütün fiil ve hareketlerinde
doğruluk, başında tefekkür ni'meti ve gözlerinde ibreti bulunan kimse olmalı, bütün insanbr onun elinden ve dilinden
emin ve salim bulunmalıdır.
(VE MA YENTIKU AN-İL-HEVA İN HÜVE iLLA VAHYÜN
YUHA) sırrına mazhar bulunan Seyyid-ül-Ebrar aleyhi ve alihi
salavatullah-il-Gaffar efendimiz hazrederinden gayrı bütün insanlardan zelle, hata ve isyan zuhura gelebilir. Ancak, isyan ve
günahlarda israr etmemek, tövbe ile Hakka rücu eylemek, Allahu teala'ya kendini sevdirrnek ve rizasma ermek de her kulun ilk ve en önemli kulluk görevi ve borcudur. Allahu azim-,
üş-şan TEVVAB-ÜR-RAHİYM'dir. Pişman olup suçunu terkeden, işlediği kötülüklerden vazgeçen kullarının tövbelerini kabul buyurur, o kulundan razi olur ve onun bütün istek ve dileklerini yerine getirir.
Safayı vaktıını ya Rab! Kederden eyle emin,
Tarik-i havf-ü recada haterden eyle emin ...
Hikayemize devam edeliiii :
Hasan-ül-Basri hazretleri, Basra halkına ve dolayısiyle bütün ehl-i islama hitaben şöyle buyurdu :
- Dualarınızın kabul buyurulmamasına sebebolan ikinci
kötü huyunuz da şudur : Sizler, Allahu teala'nın kulları olduğunuzu iddia ediyorsunuz. Oysa, Allahu azim-üş-şanın emirlerine riayet etmiyorsunuz, nehiylerinden de hiç kaçınmıyorsunuz.
Bir kimse, kendi cinsinden bir başkasının emrinde ve hizme·
tinde bulunsa ve fakat kendisine verilen ve gösterilen işi ve hizmeti yapmasa, emirlerini dinlemese, yasakladığı hususlardan
sakınmasa, elbette onu yanından uzaklaştırır. Sorarım sizlere;
iyman edenle etmeyen bir midir? Çalışanla çalışmayan aynı mıdır? Bilenle bilmeyen eşit midir? Öyle ise, Allahu teala'ya
- 106 -
isyan eden ve durmadan günah işleyenle, kulluk görevini hakkıyle ve layıkiyle yerine getiren de müsavi olabilir mi? İsyan ile ibadeti cem'edenle, ibadetle salih arnelleri işleyen eşit
olabilir mi? Buna, hiç kimse eşittir diyemez, diyebilen varsa
ya inatçı bir kafir veya delidir. Eğer, inatçı kafir ise onunla hak
ve hakikate gelinceye kadar mücadele etmek gerektir. Deli ise,
kendisini bir akıl hastanesine yatırıp tedavi ettirmekten başka çare yoktur.
ibadet ve ta'atte bulunmadıkları halde, kendilerini ibadet
ve ta'at ehlinden üstün ve yüksek görenler veya eşit sayanlar
bu güruha dahildirler. Bunlar, hasta iseler mutlaka tedavi edilmeli, inatçı iseler nasilıade yola getirrneğe çalışmalı, bunda da
başarı sağlanamazsa kendisine hidayet niyaz etmeli ve onu inkar ve inadıyla başbaşa bırakmalıdır. Bunlar için (LEKÜM
DİYNÜKÜM VELİYE DiN) caridir.
Evet, kendi cinsimizden olduğu halde emirlerini dinlem�
<liğimiz ve hakkıyle hizmetini görmediğimiz kişi, bizi yanından
uzaklaştırır ama, yüce Rabbimiz bizleri yine de rahmetinden
uzaklaştırmaz. Zira, o ERHAM-ER-RAIIİMİYN'dir ve kulundan asla vazgeçmez. Belki, bizi uyarmak, aklımızı başımıza getirmek için dualarımızı kabul ve dileklerimizi de yerine getirmez ama, ahirette yine de memnun eder.
Aziz kardeşim :
İnsaf ile, iz'an ile düşünelim ve hakkı teslim edelim. Bizim,
Allahu teala'ya karşı işlediğimiz günah ve isyanları kendi cinsimizden olan insanlara yapsaydık, bizi bu topraklarda oturtmaz, bir lokma ekmek ve bir yudum su bile vermezlerdi. Elbette, insan olarak eksikliklerini böylece gösterirlerdi. Halbuki, Rabbimize karşı işlediğimiz bunca kötülüklere, günahlara
ve isyanlara rağmen, Allahu teala lfıtüf ve keremini, ni'met ve
ihsanlarını asla esirgememekte, zat-ı ulfıhiyyetine dönenleri affıyle karşılamakta ve biz aciz ve günahkar kullarına sonsuz
merhametini izhar buyurmaktadır.
- 107 -
Görenedir, görenel .. Köre nedir, köre ne?
Fakat, bir gerçeği de unutmamak lazımdır. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri imhal eder, yani mühlet verir ve geciktirir, fakat asla ihmal etmez. İmhal-i ilahisinin de bir nihayeti vardır. Tövbe ve rücu edenler rahmet-İ ilahiyye'ye nail ve
mazhar oldukları gibi, isyan ve günah yolunda gafletle ömür tüketenler de mutlaka cezayı sezalannı bulacaklardır.
Mevlayı müte'al, bizleri gaflet ve dalaletten uyarsın, rahmet ve merhametine layık ve m üstehak kılsın ...
Hasan-ill-Basri hazretleri, hitabesine devam buyurdu :
- Ey insanlar!.. Sizler, Kur'an-ı kerimi okursunuz. Fakat,
okuduğunuzu anlamaz, düşünmez ve gereğince amel etmezsiniz. Amel etseniZ bile ihlas ile amil" olamazsınız.
Ey aşık-ı sadık!
Eğer bizkr okuduğumuz Kur'an-ı kerimin hükümlerindeıı.
binde biriyle amil olsaydık ve hele bu amellerimizi tam bir ihlAs ile yapsaydık, bu hallere düşer miydik? Kur'an-ı azim-üşşfuı'ın, yalnız ölülerimize rahmet ve mağfiret niyazı için gönderildiğini zannediyoruz. Gerçi, Kitabullah ölülere de dirilere de
rahmet için inzal buyurulmuştur. Ancak, ölülerimize rahmet ve
mağfiret nİyazı için okuyor veya okutuyoruz da, o nur-u aziy
.min dünya aleminde dirilere de bir çok emirler, hükümler, nehiyler getirdiğini düşünemiyor, YAP dediklerini yapamıyor,
YAPMA dediklerinden de kaçınamıyoruz. Asıl önemli olan da,
bu gerçeği bir türlü kabul edemiyor ve anlayamıyoruz.
Kur'an-ı aziym, öyle bir imamdır ki, uyanları cennete vasıl eder. Kitabullah, öyle sağlam ve mübarek bir iptir ki, bir
ucu yerlerin ve gökleriri sahibi Allahu azim-üş-şanın elinde ve
diğer ucu da kulların tutunmaları içindir. Kul, bu ipe sıkı sıkı
sarılırsa, mutlaka Allahu teala'ya mülaki olur, onun rİzasını bulur. Ancak, tutanların tutuşlarına göre er�cekleri dereceler de
değişiktir. Bazılan Hakka, bazıları cennet-i ef'ale, bir kısı'nı
cennet-i sıfata ve bir kısmı da cennet-i zata erer. Bazılan da
- 108 -
Cennet-ül-firdevs'e cennet-ül-me-va'ya ve cennet-ül-karara girer Kimi rizaya, kimi rıdvana, ' kimisi de mülk-ü kebire varır.
Bazıları, Mak'ad-ı sıdk'a erişir ve Rabbi ile naz-ü niyaza girişir, Rabbi ile görüşür, Rabbi ile söyleşir.
Bütün bu makamlara ermek isteyenler, Kur'an-ı azim-ülbürhana sarılmalıdırlar. Yalnız kağıdına, yazısına, kabına, tezhibine değil, emirlerine ve nchiyierine saygı gösterilmeli, kıssalarından ibret, ta'aJinden zevk, dualarından feyiz ve ilham almalıdır ki, hakkıyle Kitabullah'ı okumak hazzına varılabilsin.
Yalnız, ·harfleri okumakla iş bitmez, harflerini tecvid ile okumalı, tecvid ile okumakla da kalmamalı anlamağa çalışmalı,
anlamağa çalışınakla da kalmamalı, anladıklarıyla amil olmağa
gayret etmeli, amel etmekle de kalmamalı bu arnelleri tam bir
ihlas ile yapmağa cehdetmelidir. Bütün bunlar, ancak ve yalnız
Hakka teslimiyyet ile olur. Allahu teala'nın bütün emirlerini
büyük bir ni'met ve cana minnet bilmek, aşk ve şevk ile yerine
getirmek, ma'nen ve maddeten haz ve feyiz almak ile bu teslimiyyet, ·kurbiyyet haline geliverir. Bu kemale erişenler, kitabullah'in nehiylerinden son derece sakınır ve kaçınırlar, Allabu teala'dan korkarlar, eelalinden cemaline sığınırlar. Allahu
teala' dan korkan ve çekinenler ise, en üstün ve en kerim olan
kimselerdir :
�� � I.J�:$&3\r�
İnne ekremeküm indallahi etkaküm ...
El-H ucurat : 13
(Muhakkak ki, Allahu teala katında en yüce ve şerefliniz,
en ziyade muttaki olanınızdır .)
Allahu teala'ya ve Resu.l-ü mücteba'ya iyman edenler, işledikleri kusur, günah ve isyanlarının bağışlanması . ve affedilmeleri için bütün ka'inat ve mümkinatın yaratıcısı, mülkün
müstakillen maliki ve sahibi olan Allahu zül-celal vel-cemal hazretlerine niyazda bulunurlar, bütün dileklerinin yerine gelmesi
- 109 -
için Rabbil-alemiyne dua ederler. Onlar, iyi bilirler ki, dua Allahu teala'ya, Resiıl-ü mücteba'ya ve ahiret gününe iyman edenlerin tek merci'i Cenab-ı vacib-il vücud ve sahib-i! kerem-i velciıd hazretleridir, bütün ku�larının muhtaç bulunduklan şeyleri liıtuf ve keremiyle ihsan ve inayet buyurur. Bu iyman ve
iykanları dolayısiyle de, alemierin Rabbine daima hüsn-ü zannederler ve dileklerini ancak ve yalnız ondan isterler.
Üd'uniy estecib leküın ...
El-Mii'mln : 60
(Bana ibadet edin, sizi sevaplandırayım, bana dua edin
size icabet edeyim.)
Bu ayet-i kerimeden (Muhtaç olduğunuz herşeyi benden isteyiniz ki, size istediğinizi vereyim ... ) ma'nasını da istihraç edebiliriz. Binaenaleyh, af isteyene affı mağfiret, dünya isteyene
dünya, ukba isteyene ukba, cennet isteyene cennet, cemal isteyene cemal, riza isteyene de riza bahş ve ihsan buyurulur. O,
Ralıman ve Rahiym'dir, lutfuna ve keremine nihayet yoktur,
dilerse dilediğine dilediğini verir murad-ı ilahi şarttır. Kul, istemesini ve istemenin usul ve ada b ını b ilmeli ve öğrenmelidir.
Bazı dualarımızın li-hikmetin kabul huyurulmaması karşısında, yukarıdaki ayet-i kerimeye itiraza yeltenmek, kulun Rabbine karşı terbiyesizliği olur. Allahu teala, mülkünde hakim-i
mutlaktır, dilerse verir, dilemezse vermez. Vermesine veya vermemesine itiraza kalkışmak, kulun hakkı ve haddi değildir.
Kul, varlıkta ve yoklukta, darlıkta ve bollukta daima Halikına
hamd-ü sena ve şükretmeli, kulluk görevinde kusurda bulunmamalıdır. Dünya hususunda istediğimiz şey hakkımızda hayırlı olmayabilir. Buna mukabil, çirkin ve kötü gibi gördüğümüz
ve istemediğimiz şeyler de hakkımızda hayırlı olabilir. İnsanoğlu, hayrı ve şerri çoğu zaman ayırdedebilmekten acizdir.
- 1 10 -
Va asa en tekrehu şey'en ve hüve hayrün leküm ve asa. en tuhibbu
şey'en ve hüve şerrün lekü.m. vallı'ıhu ya.'lemü ve entü.m. la tA'lemün...
El-Bakara : 218
(Fakat olur ki, hoşlanmadığınız şey hakkınızda hayırlı olabilir. Sevdiğiniz şey de olur ki şer olur. Hak teala, size hayır
olanı bilir, siz bilemezsiniz.)
Evet, bu hayatımızcia bir_ çok defalar denenmiş ve sayısız
örnekleri görülmüş bir gerçektir. Kul, gerçekten hayrını ve şerrini bilemez. Olabilir ki, dünya için istenilen şey burası için hayırlı olmadığından, ahirete te'hir olunmuştur. Olmadı zanniyle dualarımızın kabul huyurulmadığı hükmüne varırız. Dua, Allahu teala'nın emrine müstenid bir ibadet olduğundan, istenilen şey verilmese dahi dua edene muhakkak ecri ve sevabı bahşolunur. (DUA EDiNiZ, SiZE iCABET EDEYiM!) huyuran Allah celle celalühu, dua edenin isteğini ilisan buyurmasa dahi,
emrine imtisal ettiğinden dolayı kulunu mükafatlandırması,
lütfunun icabıdır. Dua, tam bir itimad ile Allahu teala'ya güvenmek ve zat-ı ahadiyyetinden gayrısından ümidi kesrnek demek olduğundan, ibadetlerin en yücesi ve halisidir.
Namazın arapça karşılığı SALAT'tır. Salat, dua demektir.
Dua, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin rübubiyyetinin
azametine iyman etmek, o yüce kuvvet, kudret ve azarnet sahibini bilmek ve huzur-u izzetinde zillet ve meskenetinin idrak
ve şu'uruna vararak yüce Rabbinin himayesine sığınmak, lutuf ve ihsanına nail olmayı arzulamaktır. Bunun için, dua ederken tam bir tevazu içinde bulunulmalı, gözyaşı dökmeli, Allahu
teala'ya hüsn-ü zannetmeli ve ne dilenecekse dilenıneli dir. Mevlayı müte'al hazretleri, lütuf ve merhameti gereği olarak nasıl
dua edilmesi gerektiğini de kitab-ı keriminde açıklamıştır :
- lll -
Üd'ü Rabbeküm tadarru'an ve hufyeh ...
El-A'raf : 56
(Rabbiniz celle şaneye huşft ve tezellülle, yalvanp yakararak, gizlice dua edin ... )
Dualarımızda, tevazu ve tezellülle, yalvanp yakararak istemek gerektiğine bu ayet-i kerime delildir. Gizlice dua etmenin, açıkça dua etmekten daha üstün olduğuna da delalet ve
işaret vardır. Geceleri ve özellikle seher vakitlerinde, bütün
mahlukat uykuda ve gaflette iken, bir bakıma tek ve tenha
Rabbil-alemiyne edilen dualar, işte bu neviden gizli dualardır.
Bu mübarek vakitlerde yapılan dualar, Allahu teala katında daha sevgili ve sevimli olurlar. Bu vakitlerde yapılan dualar da
tezelden zuhura gelirler. Şunu da hatırdan çıkarmamalıdır ki,
dua edenler, dualarının kabul veya reddolunmasını düşünüderken Allahu teala'dan korkınakla beraber, ümidini de kesmemelidir :
Ved'uhu havfen ve tamı\'an ...
EI-A'raf : 56
(Ona, korkarak ve umarak dua edin ... )
Ayet-i kerimesi de bunun lüzumunu ve önemini belirtmektedir.
Bab-ı ihsan-ı Hüda fetbolsım istersen sana,
DU kapusun beklemek hoş kar olur vakt-ı seher ...
El-Araf sure-i celilesindeki bu iki ayet-i kerimeden istih.:
raç edebileceğimiz manayı şöyle özetleyebiliriz.
·- Dua ederken tam bir tevazft ve tezellül içinde bulunmak
- 1 12 -
- İsteyeceğini gizlice isternek
- Allahu teala'nın azabından ve yapılan duanın reddolunmasından korkmak
- Duanın kabul buyurolacağından kat'iyyen ümit kesmernek
- Dualarda (Beyn-el havfi ver-reca) korku ile reca arasın
,,da bulunmak
- Rabbinin kendisinden istenileni ihsan buyurmağa kadir
ve muktedir bulunduğuna inanmak ve güvenmek
- Rabbinin kudret ve azametini ve buna mukabil kendisinin aczini ve meskenetini tam bir şu'urla idrak etmek
ilave e�mek gerekir ki, dua ederken tam bir iyman ve itikat ile Hakka yönelmek, duasının kabul ve müstecab olmasının
'Hakkın lıituf ve keremine bağlı olduğunu düşünmek, tam bir
teslimiyyet ve tevekkülle Hakka güvenmek de şarttır.
Dersimizin başında okuduğumuz ayet-i kerimeyi hatırlayalım :
(ÜCİYBÜ DA'VET-ED-DA'I İZA DE'AN FELYESTECİYBÜ
LİY VEL-YÜ'MİNÜ BİY LE'ALLEHÜM YERŞÜDÜN) ayet-i kerimesinde Allahu sübhanehu ve teala hazretleri me'alen şöyle
huyurmaktadır :
- Zat-ı ülfthiyyetime dua eden kimse, bu duasını yalnız
hana hasreder ve henden gayrısından ümidini keserse, hana
hüsn-ü zannederek niyazda bulunursa, dileğini ve ihtiyacını
ben�en isterse, ben de onun bu dileğini yerine getirir, ihtiyaçlanDI karşılarım. Eğer, istediği şey o kulum hakkında hayırlı
değilse, Mahkeme-i külırada onu mahrum etmem. Dünya hayatında henden istediğine mukabJI, onu sevaplandınr, mağfiretimle taltif eder ve cennet derecelerine nail kılarım.
H i K A YE
Abbasi halifelerinden Harun Reşid, günlerden bir gün yanında nedimi olduğu halde tebdil-i kıyafet ederek Bağdat şehri dışına çıkmıştı. Şehrin haricinde göçebe araplar çadırlarını
- 1 13 -
kunnuşlardı. Herbiri, servetine v� durumuna göre çadırlannı
süslemişlerdi. .Biraz dikkatle bakılınca. kimin hali vakti yerinde ve kimin fakir olduğu anlaşılıyordu. Harun Reşid ve nedimi
bu çadırlar arasında gezerlerken, eski ve yırtık bir çadırın
önünde durdu ve içeriye seslenerek, Tanrı misafiri olarak kabul edilmelerini diledi. Çadırdan çıkan ihtiyar bir kadın, kendilerini güleryüzle ve büyük bir sevinçle karşıladı, onları içeriye aldı, halife ve nediminin altlarına hurma yaprağından örülmüş bir hasır serdi, dünya malı olarak elinin altında bulunan
keçisini sağdı ve misafirlerine süt ikram etti ve özür diledi :
- Kusunımuza bakmayın, bu keçiden başka hiçbir şeyimiz yoktur. Onu sağarak size ikram ettim. Biz fakir kimseleriz,
sizler gibi misafirleri ağıdayacak başka bir şeyimiz yok. Oğlum
şehire gitti, neredeyse gelir. Siz şimdi biraz oturup dinlenin, inşa'allah eli boş dönmez de bir şeyler getirir ve Allah ne vermişse birlikte yeriz, dedi.
Harun Reşid, kadının bu konukseverliği kadar açıkyürekliliğine de hayran kalmıştı :
- İşimiz gücümüz var, şehire gitmek zorundayız, akşam
olup şehrin kapılan kapanmadan girmeliyiz. Bahusus, senden
ve ikramından çok memnunuz, bize müsaade et hemen yola
çıkalım, dedi.
Kadıncağız, bu habere pek üzülmüştü :
....._ Olmaz, asla olmaz! .. diye diretti. Ben sizi doyurmarlan
kat'iyyen bırakmam. İşinizin acele olduğunu görüyorum, şimdi
bir şeycikler hazırlar ve getiririm, dedi ve dünya malı bakımından gerçekten fakir ve fakat gönlü gani olan o yaşlı hatun hemen çadırın dışına çıkarak, aman zaman derneğe kalmadan
dünyada yegane malik olduğu o bir keçiyi hemen kesti, pişirdi
ve misafirlerinin önüne koydu. Bir yandan sofra hazırlarken,
bir yandan da :
- Misafire ikram etmek, Allah u.
teala'ya ve ahiret gününe
iyman edenler içindir, me'alindeki Hadis-i şerifi tekrarlıyordu.
Harun Reşid, kendi cömertliğine mağrur idi. Fakat, o yaşEnvı\r-iil-Kulüb, Cilt 3 - F : 8
- 114 -
lı kadının bu emsalsiz cömertliği karşısında hayran kalmıştı.
Öyle ya, kendi cömertliği bu kadının cömertliği yanında hiç kalırdı. Kendisi, şanlı şöhretli bir padişah idi. Yüz bin altın dağıtsa, geride ve hazinelerinde daha milyonlarca altını vardı. Oysa,
şu fakir kadıncağızın van yoğu bir keçisi olduğu halde, yegane
geçim vas ı tası olan oneağızı da misafirleri uğuruna · feda etmişti.
Halife, veda ve teşekkür ederek ayrılırken, yaşlı kadına bir
kağıt uzattı ve :
- Ziyareti iade etmek vaciptir, dedi. Sen veya oğlun şehire geldiğiniz zaman sizler de bana misafir olunuz, mutlaka
beklerim ...
Yaşlı kadın, onları uğudadıktan sonra yine işiyle gücüyle
uğraştı ve halifenin kendisine bıraktığı kağıdİ unuttu. Birgün,
çadırı temizlerken o kağıt nasılsa eline geçti ve oğluna :
- Sana sözünü ettiğim o iki misafir vardı ya, işte bu kağıt parçasını bırakmışlardı. Şehre gittiğin zaman, sen de onlara bir uğra da üzerimizden hak sakıt olsun, diyerek Harun Reşid'in bıraktığı kağıdı verdi. Kağıtta şu cümleler yazılmıştı :
(Bu emrimi getiren . kimse, hiç bekletilmeden huzuruma getirilecektir.)
Delikanlı, kağıdı aldı ve Bağdat'a vardığında muhafıziardan birisine bunu gösterdi. Kale muhafızları derhal kendisini
aldılar ve halifenin huzuruna götürdüler. Genç adam, çadıriarına gelen misafirin halife olduğunu o zaman anladı.
Saraya girdiklerinde, Harun Reşid de namaz kılmak üzere
huzur-u izzette bulunuyordu. Genç adam, sessizce bir kenara
iliştİ ve halifenin namazını tamamlamasını bekledi. Namazını
kılan Harun Reşid, ellerini barigah-ı ahaddiyyete açmış dünyevi ve uhrevi, sfıri ve ma'nevi dileklerini a.Iemlerin Rabbine arzediyordu, arz-ı hacet eyliyordu.
Genç adam, kendi kendisine düşüncelere dalmıştı :
- Halife hazretleri, anacığırnın kendilerine yaptığı ikra:
ma mukabele etmek, aklınca bizi mükafatlandırnıak için davet
etmiştir. Oysa, kendisi koskoca bir hükümdar olmasına rağ-
- 1 1 5 -
men, goruyorum ki Allahu teala'ya muhtaçtır ve şu anda da
arz-ı hacet etmektedir. Namazdan kalkınca bana bir şeye ihtiyacım olup olmadığını soracak, ben de n'ıuhtaç oıduğumuz şeyleri kendisine bildircceğim, bir bakıma isteyeceğim. Halbuki,
kendisi Hakka muhtaç olandan İstemekten ve bek1emektense,
doğrudan do�ruya onun da muhtaç olduğu Allah u teala' dan istemem hakkımda yüz bin defa daha hayırlıdır, dedi ve ne halifeye ne de muhafıziarına görünmeden saraydan uzaklaşarak
şehri terketti ve çadırına döndü. Annesine, kendilerine misafir
gelenlerin kimler olduğunu \'e başından geçenleri anlattı.
Evet , delikanlı tam bir ih1as ile böyle düşünmekte haklıydı. Hanm Reşid halife idi ama, o da kendileri gibi Allahu
teala' dan isteyen ve bekleyen bir dilenci değil miydi ? Ona avuç
açarak, ondan yardım beklemektense, onun da avuç açıp istediği zat-I kerimden, padişahlar padişahından isternek elbette
daha hayırlı idi.
Ya Rab! .. Ne esir-ü taht-ü tae olayım;
Ne de muhtacına muhtaç olayım,
Muhtacma muhta,ç etmç beni ya Rab! ..
Muhtaç isem ancak sana muhtaç olayım ...
Kulun verdiği tükenir, AJlahu teala'nın bahş ve ilisan buyurduğu ise asla tükenmezdi. Oğlunu büyük bir dikkat ve alAka ile dinleyen kadıncağız, ciğerpare eviadını bağnna basarak
yerinde ve isabetli bir karar vermiş olduğunu, bu hareketini
çok beğendiğini söylemek suretiyle yavrusunu takdir, tebrik ve
teşçi . etti.
Genç adamın, kalben Allahu azim-üş-şana olan bu bağlılığı ve hüsn-ü zannı, Hak'tan gayrı kimseye el açıp bir şey istememesi, Rabbil alemiynin rizasma sebep oldu. O gece rü'yasında :
- Mademki, benden İstemeği kulumdan isterneğe tercih
ettin, işte sana ihsan ediyorum. Tarif olunan yeri kaz, orada
bir define bulacaksın. O define, bize ait bir definedir. Benden
isteyen kulumu, asla mahrum ve malızun etmem. Sana öyle
- 1 16 -
bir zenginlik ihsan ediyorum ki, servet-ü sarnan bakımından halife Harun Reşid' den daha zengin olacaksın, denildi.
Delikanlı ve annesi u yandılar, kendilerine tarif olunan yeri kazdılar ve gerçekten harcamakla tükenmeyecek kadar zengin bir define buldular. Yumruk büyüklüğünde zümrütler, pırlantalar, yakutlar ve daha sayılamayacak kadar çok kıymetli
eşya ve altın gümüşle dolu olan bu define, onların sıdk-u ihlaslannın mükafatıydı. Devletin hakkını ödediler, kendilerine saray misali büyllk bir çadır yaptırdılar, içerisini nadide eşyalar ve ziynetlerle donattılar, köle ve cari:reler satın aldılar, sultanlara layık şahane bir hayat sürmeğe lıaşladılar.
Onlar, refah ve saadet içinde yaşaya dursunlar, Harun Reşid'in de aklından o yaşlı hatunun cöme:�tliği çıkmıyordu. Acaba, keçilerini kesip kendisine ikram ettikten sonra büsbütün
yoksul mu düşmüşlerdi? Kadın veya oğlu, davetine rağmen neden gelip kendisini aramamışlardı? Yo'ksa, o iki zavallı açlıktan helak olup gitmişler miydi?
Nihayet, kendisi gidip onları arayıp sormayı tasariadı ve
yine yanına nedimini alarak çadırların bulunduğu yere gitti.
Elindeki tek keçisini keserek kendilerin� ikram eden yaşh kadının çadırını bir türlü bulamadı. Sordu, soruşturdu. Komşuları kendisine :
- Onlar şimdi çok zengin oldular. :.<.abilenin bütün se�e- ,
ti bir araya gelse, onların servetine erişemez. Hatta, halifeden
daha zengin olduklarını söyleyenler v�r. Sürülerle koyun ve
keçileri, öküz ve inekleri, develeri, bağ ve bahçeleri, cins ve
nadide atları, cariye ve köleleri var. O yaşlı kadının oğlu, kabile şeyhinin kızıyla evlendi ve servetleri kadar nüfusları da arttı, dediler.
Harun Reşid, kadınla oğlunu buldu ve onlara tekrar misafir oldu. Olup bitenleri kendilerinden sorarak mes'elenin aslına vakıf oldu ve şehre dönüşünde tellallar çıkararak :
- Harun'dan isteyene, Harun kendisine bahşolunan cömertlik kadar verebilir. Harun'un Rabbinden isteyene ise, Al-
- 117 -
lahu teala cud ve kereminden dilediği kadar verir. O'nun fazl-u
kereminin sonu yoktur, diye keyfiyyeti bütün halka duyurdu.
Akıl isen ne beye, ne şaha bak;
Nillde-i ER-RIZKU ALLAH'a bak,
Olma sakın el kapısında zelil,
Olmuş iken nzkına Mevla Kefil ...
Evet aziz mü'minler! . .
Kul, daima Rabbinden istemelidir ki, istediği daim olsun,
bitmesin ve tükenmesin ... Dua ile, bir çok şakiler said olmuştur. Dua ile, küfr iymana dönüşmüş ve kafir islama hadim olmuştur. Dua et, hulus-u kalp ile Allahu teala'dan iste, Rabbinden ümidini kesme, ona sığın, ona güven ve ne istersen ondan
iste! .. Seni mahrum ve malızun etmez, o cüd-u kerem, lCıtf-u ilisan sahibidir, kapısına geleni asla boş çevirmez.
Arifler, şu üç haslet ve faziletin müslümanlar arasında
günden güne azaldığım gördüklerini söylemişlerdir :
1) İnsanlara güleryüzle yardım edenler ...
2) llimleriyle amil olarak gerçekten dindar olanlar ve
dini konularda güzel öğütlerde bulunanlar ...
3) Vefalı sadık arkadaşlar ...
Rabbimize yalvarıp yakaralım, dua ve niyaz eyleyelim bu
üç sınıf kimseyi müslümanlar arasında azaltmasm. Yerle gök
dua ile durur. Bela ve musibetler dua ile def'olur. Gönüller
maksuduna dua ile er'i.şir ... Aşıklar ma'şukuna dua ile kavuşur. Bütün dinlerde, ibadetlerden sonra dua edilir. Dua, kulun
Allahu teala'ya mi'racıdır. Dua, Allahu azim-üş-şan ile sohbettir.
Ailahu teala'ya dua, kulun aczini Settar-ı Kaviyye itirafı ve zat-ı
ülUhiyyetine olan ihtiyacının ilamdır. Dua, kulun fakir Allahu
sübhanehu ve teala'nın gani olduğunu kabul etmekir. Dua, kulda hiçbir kudret ve kuvveti bulunmadığını, Hakkın ise her şeye
kadir qlduğunu beyandır. Dua, iltica-i Rahman'dır. Dua, teb'id-i
şeytandır. Dua, rahmet-İ Rahman'ı cuş-ü huruşa getirir. Dua,
en olmayacak göriİ!len işleri bitirir.
Fazlma nllıayet ml var,
Kerim Allah, Rahiyın Allah ...
ihsanına gayet mi var,
Kerim Allah, Rahiym Allah ...
Alemi var eden sensin,
Düşmam yar eden sensin,
Fazlın ishar eden sensin,
Kerim Allah, Rahiym Allah ...
Kullara lhsan senindir,
Afvile gufran senindir,
Derdere derınan senindir,
Kerim Allah, Rahiyın Allah ...
1 18 -
Halka hayatı sen verdin,
Cevher-i zatı sen verdin,
Bunca sıfatı sen verdin,
Kerim Allah, Rahiym Allah •.•
Senden inayet isteriz,
Lfıtf-u hidayet isteriz,
Baki saadet isteriz,
Kerim Allah, Rahiym Allah ...
Hakiki insan eden sensin,
Ehl-i iyman eden sensin,
Lutf-u ihsan eden sensin,
Kerim Allah, Rahiym Allah ••.
HÜDAYi kulun ey Mevla
Fazl-u lfıtfun eyler reca,
Sen inayet et daima,
Kerim Allah, Rahiym Allah ...
E hı .. y e ' -ı ıyman . . .
Rabbimiz Kerim'dir ve keremine nihayet yoktur. Rahiym'
dir, rahmetine son yoktur. Kul ister ve alemierin Rabbi ihsan
buyurur. Onun, sonsuz ve sınırsız rahmet ve mağfiretinden sakın ümidini kesme ... Ondan ve onun nihayetsiz kereminden iste ve bekle, birgün bütün is tediklerini Allahu teala bahş ve ihsan buyuracaktır. Vakit, erken, veya geç olsa bile çala çala bir
evin kapısının nasılsa açılacağı gibi , alemierin Rabbinin kapısını da çalanlara elbette birgün bab-ı ilisan açılacak ve üzerine
ihsan ve rahmet saçılacaktır.
Şu var ki, istenilen şeyin SÜNNETULAH'a muhalif olmaması da şarttır. Başı kopan birisinin başının yerine gelmesini
istemek, ölenin dirilmesini talep etmek sünnetullah'a aykırı
olduğundan buna son derece uymak ve muhalefetten sakınmak
gerektir. Hz. İsa aleyhisselam, bi-iznillah ölüleri nasıl dirilt-
- 1 19 -
mişse, Resw-ü Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin
varisieri olan Evliya,'ullah da, kendilerine bahş ve ihsan huyurulan kerametle ölüleri diriltmişler, gazada kopan başı yerine
koyarak hayata iade etmişlerdir. Mesela, Abdülkadir Geylani ve
Kuşada'lı İbrahim kaddesallahu esrarehüm ve nefa'na bi-berekatı füyuzatihim efendilerimizden bu nevi kerametler zuhura
gelmiştir. Ne var ki, herkes haddini bilmeli ve çizmeden yukarı çıkmayarak Sünnetullah'a aykırı dualarda bulunmaktan sqn
derece sakınmalı ve çekinmelidir. Gerçi, Enbiya'dan zuhura gelen mfı'cizelerle, Evliya'dan zahir olan bazı kerametleri, Sünnetullah'a muhalif gibi görenler olabilir. Bıı aykırılık ancak ve
yalnız avam içindir. Unutmnmak gerekir ki, gerek Enbiya'run
mu'cizeleri ve gerekse Evliya'nın kerametleri, aslında yine Sünnetullah'tan başka bir şey değildir.
Ayrıca, duanın zahiri sebeplerine tevessill eylemek de
önemli şartlardan birisidir. Dilekçe verilmeden, herhangi bir
makamdan herhangi bir talepte bulunmak elbette mümkün değj Jdir. Dilekçeyi yazacak veya yazdıracak, makam sahibine götürecek, havalesini alacak, sonra bunu ilgili şube veya merkeze götürerek teslim ettikten sonra, hakkında hayırlı olanın tecelli eylemesi için Rabbine niyazda bulunacaksın.
Hak velilerinden zuhura gelen bazı kerameti er, Allah u teala'nın izniyle zuhura gelmiş birer lfıtf-u ilahidir. Binaenaleyh,
bunlar Sünnetullah'a muhalif değil, belki kudretullah'a ta'al�
IO.k eden bir tecellidir. Onun için, bunları sıradan insanlarla
karıştırmamak ve aldanmamak lazımd1r.
Ayet-i kerimede, duaların Allahu teala tarafından kabul buyurulacağı mutlak olarak zikredilmişse de, her duayı mutlaka
kabul buyurmak al�mlerin Rabbine vacip değildir. Ne var ki,
şartlarına ve adabına uygun olarak yapılan duaları reddetmek
de Rab binimizin şamndan değildir. Allah u azim-üş-şan her emrinde galip, biz kullar ise daima ona muhtacız. Defalarca tekrar ettiğimiz gibi, dualar ya derhal kabul ve is'af buyurulur,
ya te'hir ve te'cil olunur veya ahiret aleminde karşılığı ihsan
huyurulmak üzere mahfuz tutulur. Her hal-ü karda, ümitsizli-
- 120 -
ğe kapılmamalı, ye' se düşmemeli ve neticesi ne olursa olsun,
hakkında böylesinin daha hayırlı olacağını düşünınelidir.
Duaların zamanı ve mekanı da yoktur. Pis ve kirli olma·
yan heryerde dua edilebilir. Fakat, elbette efdal olan makamlar
ve zamanlar da vardır. Ka'be-i muazzama, Arafat, Medine-i mü·
nevvere, Kudüs gibi arz-ı mukaddes sayılan yerlerde cuma geceleri, bayram geceleri gibi mübarek gecelerde yapılan dua·
lar, Allahu teala katında tezelden kabul ve karşılığı ihsan ve
inayet buyurulur.
Dua'nın her zaman yapılmasının caiz olduğuna bu ayet-i kerime şahit ve delildir :
Ve izlı. messel-insan-ed-durrü de'ıi.na li-cenbihi ev ka'iden ey ka'imen
felemmB. keşefnii. anhü durrehu merre keen lem yed'üna illı. dunin messebu ·
keziiiike züyylne lil-müsr:ifiyne mA kA.nu yA.'melUıı,_
Yunus : ıa
(Ne zaman insana hastalık, keder, sıkıntı ve benzeri bir za.
rar erişse, o zaran giderebUrnek için yanı üzerine yatarken,.
otururken veya ayakta iken bize dua eder. Fakat, biz o Dran
kendisinden kaldırdık mı, yine eski yolıw'l döner gider, ona
erişen zarann def'i için sanki bize hiç yai.,-&nnamlş gibi olur.)
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri buyuruyor ki; insanoğluna herhangi bir zarar eriştiği zaman, ister yanı üzere yatarken olsun, ister oturduğu yerde veya ayakta bulunsun, tevazft ve tezellül ile dua eder, yalvarır, yakarır, o zararın üzerinden kaldırılmasını dil er. Biz, azim-üş-şan onun bu duasını ve
dileğini kabul eder ve kendisini o zarardan kurtarırız. Zira,
ancak yardımımızia kurtulacağının şu'ur ve idrakine varmış ve
- 121 -
zat-ı ahadiyyetimizden gayrısından ümidini kesmiştir. Ne var
ki, üzerinden o zarar kalkınca, sanki bizi hiç tanımamış, hiç dua
etmemiş, hiç yalvanp yakarmamış gibi duadan vazgeçer. Yalvanp yakardığı, gözyaşlan döktüğü o kötü günlerini unutuverir, artık bize hiç ihtiyacı kalmamışeasma bigane bir tavır takınır. İşte, böyle bigane tavır taklhan bu gibi müsriflere, biz
de kötü arnellerini beğendirir ve onları azaba duçar ederiz.
Muhterem kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
· Rabbim, kimseyi bu hallere düşürmesin ve bu gibi nankörlüklerden hepimizi korusun ve kurtarsın. İnsan, her hal ve karda Rabbine dua ve niyazda bulunmalıdır. Varlıkta, darhkta,
bollukta, yoklukta, hastalıkta, sağlıkta, zenginlikte, fakirlikte,
gençlikte, ihtiyarlıkta, her zaman, her yerde ve her nefeste Rabbini unutmamalı, daima dua ile zikirle anmalı, onun sonsuz rahmet ve inayetine sığınmalıdır. Darhkta, sık sık Rabbini anan bir
kulun, varlıkta unutınası iymana sığar mı ? Hastalıkta, Rabbinden şifa niyaz eden bir kulun, iyileşir iyileşmez, Rabbinden
yüz çevinnesi islama yakışır mı? Fakirlikte daima Rabbini
anan ve dünya malı ilisan buyurması için yalvarıp yakaran bir
kulun, eline üç kuruş geçince Rabbine sanki hiç dua etmemiş,
gibi davranması yalnız müslümanlığa değil, hatta insanlığa
uyar mı? Bunlar -ancak ve yalnız, nefislerine zulmeden zalim
müsriflerin işidir ve bunlar Allahu teala katında makbul kullar değillerdir.
Ya Rab!.. Bizleri, lütuf ve İhsanlarından tegafül ederek
nankörlük yoluna sapan, nefsine ve dünyaya tapan zalim müsriflerden eyleme ... Zat-ı ülllhiyyetini saffet ve samirniyetle
anan, zikir ve tevhidinle kalpleri yanan, dua ve niyazlarını kabul ve i::;'af buyuracağına halisane inanan, gazabından ve azabından kemal-i haşyetle korkan, her nefes rahmet ve ilisanını
uman muhlis · kullarından eyle ... (Amin-Bi-hürnıeti seyyid-ilmürseliyn)
Dar ve sıkışık zamanlarında Allahu teala'ya dua eden ve
nİyazının kabulünü dileyen kimselerin, afiyet ve sürur içinde
bulundukları bolluk ve ferahlık zamanında alemierin Rabbine
... .-··..,. ·-·- .• -·
- 122 -
<daha çok dua etmesi ve Rabbini zikretmesi gerektiğini iki cihan
serveri efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde beyan buyurmuşlar
-dır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, bu ayet-i kerim�de
insanın iki haline işaret buyurmuştur :
ı. insanoğlu; aciz, zayıf, sabırsız, tahammülsüz, çelimsiz
ve beceriksiz olduğundan da\lık ve sıkışıklık zamanında bütün
bunların farkına varır, başına gelen bela, musibet veya zarann
üzerinden kaldırılması için Rabbine dua eder, yalvarır ve yakarır.
2. Buna mukabil aynı insanoğlu, o zarar ve musibetten
kurtulup refaha çıkınca gaflete düşer, sürura ve gurura kapılır
ve kendisini o zararlardan kurtaran Rabbini unutuverir, hatta
bazan ki bire ve in ada düşer, günün birinde tekrar muhtaç olabileceğini hatırına bile getirmez, nefsine ve şeytana uyar ve kısa bir süre önce yalvarıp yakaran, ağlayıp sızlayan kendisi değilmiş gibi Rabbine gafil olur.
Çevrenize dikkat ve ibretle bakacak olursanız, bunun sayısız örneklerini kolayca bulabilirsiniz. Hasta yataklarında (ALLAH) diye inleyenlerin, sağiıkiarına kavuşunca menhiyyata avdet ettikleri az mı görülm�ştür? Fakir ve kendi halinde müslümanların, gece ve gündüz zenginlik niyaz ettikleri Allahu tea la' yı unutarak ve ellerine geçen paraya gururlanarak mescit
kapısını terkettiklerine .çoğumuz şahit olmadık mı? Bu örnekleri daha da çoğaltmak mümkündür ama, neye yarar? Arif
olana bu kadarı da yeter de artar.
Evet, duanın kabul huyurulması şartlarından birisi de,
dualarımızdan önce Allahu teala'nın razı olacağı hayırlı bir fiili
işlemektir. Namaz kılmak, muhtaçlara sadaka vermek, Rabbini zikretmek nev'inden hayırlı işlerden sonra dua edilmelidir.
Namazlardan sonra, nasıl tesbih ve zikrediyor ve akabinde
duaya başlıyorsak, dualarımızdan önce de zat-ı ülCıhiyyetini
zikretmemiz gerektiğini şu ayet-i kerime ile beyan ve ilan buyurmaktadır :
. .. ·� ....... .. , ."'--..-'" .., .... - 123 -
Ve Iiliah-il esmA-ül hüsnA fed'uhü biha ...
EJ-A'raf : 1.88
(Allah u teala'nın esrna-i hüsnası vardır. Onu, o isimlerle
anın ... )
Allahu sübhanehu ve teala hazrederine edilen duaların kabulü için, Esrna-i ilahi}jeden ma'na ve medlulü bakımmdan talep ve ihtiyacımza uygun düşen mukaddes isimlerle· Cenab-ı
Hakkı zikrederek dileklerinizi arz ve is'afını niyaz eyleyiniz. Zira, Allahu azim-üş-şandan herhangi bir niyazda bulunacak olan
kimsenin, Rabbinden ne isteyeceğini bilmesi gerekir. Dileğine
uygun düşecek Esma'yı da bilmesi ve onu zikrederek dilemesi
maksada muvafık olur. Mesela, Allahu teaill'dan RIZIK isteyecek kimsenin mutlaka REZZAK ism-i eeliline tevessül etmesi
ve bu mübarek isimle istemesi lazımdır .. Mağfiret niyaz edenin
GAFF AR, ayıplarının açıklanmamas mı ni yaz edenin SE TT AR,
kendisine hayır kapılarının açılmasını niyaz edenin FETTAH,
lCıtuf ve İhsanını niyaz edenin de LATİF ism-i celilini zikretmesi gerekir. Bunun için de, Esma-i hüsncl.. ıı.ın ma'na ve medlulle-
'
rini öğrenmesi ve bilmesi hakkında daha hayırlı olur.
Fakat, dilediği şeyi verrneğe ancak Allahu teala'nın kudreti
olduğunu can ve gönülden tasdik etmek, kendi aczini, meskenetini ve hiçliğini iyi bilmek ve böyle bir inanç ve şu'urla Rabbine sığın�ak da şarttır. Yoksa yalnız ağızia istemekle hiçbir
şey hasıl olmaz ve hiçbir netice alınmaz. Ağızia birlikte kalbin,
kalple birlikte gözün ve özün de inanmalı, güvenıneli ve dileınelidir ki, Hak teala da kulunun hacetini kaza buyursun ve
kendisini -meramına vasıl kılsın.
Tekva'nın, yani Allahu teala' dan korkup sakınınanın beş
mertebesi vardır :
1. Şirkten sakınmaktır. (Allahu teala'yı daima tevhid etmek, ona ortak koşmamaktır. Zira, ortak koşanlar;ı "müşrik denilir.)
124 - _,.' -� ., ./ .
2. Allahu teala'ya karşı isyanlardan, günahlardan ve bütün kötülüklerden kaçınmak' ve sakınmaktır. (Allahu teala'dan
k.orkanlar, isyan ve günahları mutlaka terketmelidirler.)
3. Şüpheli olan veya göriilen herşeyden sakınmalıdır.
(Emirler ve nehiyler kesinlikle açıklanmıştır.)
4. Zamret ve ihtiyaçtan fazlasım isternekten sakınmaktır. (Mübah dahi olsa, ihtiyaçtan fazlasından daima sakınmalıdır.)
-
S. Allahu teala'dan gayrı hiç kimseden korkmamaktır.
(Gerçekten, tekva bakımından Allahu teala katında en makbul
korku Allah korkusudur. Ehlullah, taklit korkusu, cehennem
korkusu, ma'siyyet korkusu, riza korkusu ve Allah korkusu olarak korkunun nevilerini saydıktan sonra Allah korkusunun kemal korkusu olduğunda ittifak etmişlerdir.)
Onun için, Allahu sübhaneh� ve teala hazretleri katında
mertebelerln en yücesi "olarak yukarıda beşinci maddede zikrettiğimiz korkuyu makbul ve mfı'teber saymamız gerekmektedir. Böyle bir tekva'ya nail olan, yani Allah korkusundan gayrı hiçbir korkuya kalplerinde yer ,vermeyen müttakilerin, mazhar olacakları mevki ve dereceleri ne dille, ne de kalemle tarif
ve tavsif edebilmek mümkün ve muhtemel değildir.
Bakınız, Kur'an-ı azim-üş-şan bu mertebeye erişen zevat
hakkında ne buyuruyor :
tnnel-müttekıyne fi cennlı.tin ve uyünin lı.hiziyne mlı. atiılıüm Rabbühüın
innehüm klı.nu kable zaJ.ike muhsiniyn. ..
Ez-ZAriyAt : 15
(Şüphesiz ki, müttakiler cennetlerde pmar başlarmdadırlar. Rabbinin kendilerine verdiklerini sevinçle alır, kabul eder-
- 125 -
ler. Zira, onlar daha önce dünya hayatmda güzel Işler işlemişler, iyilik etmişlerdi.)
Hasan-ül-Basri hazretlerinin Basra halkına irad buyurdukları hitabeye devam edelim :
- Ey Basra halkı! .. Sizler, ümmet-i Muhammed'den olduğunuzu ileri sürüyorsunuz. Oysa, Usve't-ün-hasene olan Allah
resulüne iktida ve ittiba'ınız yok, onun sünnet-i seniyye-i Ahmeddiyyesine riayet etmiyorsunuz. Onun çizdiği ve gösterdiği
yoldan gitmiyorsunuz, onun yüce ahlakı ile ahla.klanınıyorsunuz. Bu sebeple de menzil-i maksudunuza varamıyor, ortalıkta
bocalıyorsunuz ...
Ey Allahu teala'nın rizasma talip olan ilivan-ı kirarn :
Sebeb-i hilkat-i ka'inat olan Nebi'ler serverinin bütün harekat ve sekenatı, Allahu teala'nın irade ve isteği üzere olup,
onun gittiği ve bizlere de gitmemizi öğütlediği yol Kur'an-ı
aziyınİn tarif buyurduğu sırat-ı müstakiymdir. Sırat-ı müstakiyın ise, kulu Rabbinin rizasma götürür. Düşü�ünüz, günde
beş vakit namaz kılanlar cem'an kırk defa kıyam ve rüku ve seksen defa da secde ederler. Her kıyam ettikçe, bir Fatiha okurlar. Her Fatiha okurken de (İHDİNA'S-SIRAT·EL MÜSTAKİYM) yani bizi rizayı ilahiyyene iletecek dosdoğru yola hidayet buyur, diye niyazda bulunurlar. Başka bir deyimle, SIRAT-I
.MÜSTAKİYM'in SIRAT-I KUR'AN olduğunu te'yid ve tekrar
ederler ve o SIRAT-I MÜSTAKİYM'de sabit-kadem olmalarını
Hak'tan niyaz eylerler.
Demek oluyor ki, günde en az kırk defa sırat-ı müstakiyınde sabit-kadem olmamız için niyazda bulunmamızı, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bizlerden istemekte ve böylece zat-ı
ülllhiyyetine dua etmemizi de emr-ü ferman buyurmaktadır.
Çünkü, Kur'an-ı kerim FATİRA sure-i celilesinde, Fatiha sll.re-i
celilesinin ma'nası da BESMELE-İ ŞERİFE'de, Besınele-i Şerifenin manası da (BE) harfinde cem'olunmuştur, denilmiştir.
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz de bir Hadis-i şeriflerinde :
..
• . ..r � ./
- 126 -
Efde.I-üd-du'ai EL-HAMDÜ LİLLAHİ ve efdal-ılı-z.ikri LA lLAHE �
(Dua'ların en üstün ve yücesi EL-HAMDÜ LİLLAH ve zikirlerin en üstün ve yücesi LA İLAHE İLLALLAII'tır.)
buyurnıuşlardır.
Res·Cıl-ü zişfmın, gittiği yol olan sırat-ı müstakiyıne bizleri
de davet etmesi, her hususta Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi pfdal-üt-tahiyyet efendimize ittiba ve iktida etmemiz gerektiğini
açıkça göstermekte ve sünnet-i seniyye-i Ahmediyyelerine her
bakımdan u yınanın vacip olduğunu kesinlikle belirtmektedir.
Kaldı ki, her hal ve karda iki cihan serverine tabi olmamız,
dünya ve ahiret saadet ve selametimiz için elzemdir. Unutmamalıdır ki, Falır-i a.Iem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz,
bütün peygamberlerin imamıdır. Gelmiş geçmiş bütün peygamberler dahi, kendisine iktida ve ittiba etmekle şereflenmişlerdir. Peygamber olacaklarına, onun ümmetinden bir fert olmayı
Mevlayı müte'al hazrederinden temenni ve niyaz etmişlerdir.
Hatem-ül-Enbiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimizden önce gönderilen Peygamberan-ı izam, hem halkı Allahu teala'ya davet etmekle ve hem de iki cihan serverinin teşriflerini
müjdelemekle emrolunıriuş ve görevlendirilmişlerdir. Tahriften
masun kalan Tevrat ve İncil, bunun şahididir. Netekim, Hz. İsa
aleyhisselamın da :
lnniy Resülüllahi ileyküm musaddikan lima beyne yedeyye :ınin-et--Tevritl
ve mübeşşlnm bi-Resılliıı ye'ti min bA'di's-mübu AbmeeL
- - -, Es-Sat: '
\ ,., ,_
- 127 -
(Ben size Allahu teala'mn Reswüyüm. Benden önce mizfl'
olan Tevrat'ı tasdik ve benden sonra gelecek Ahmed isimli bir
peygamberi de sizlere müjdeler olduğum halde size geldim.)
Bu ayet-i kerime ile sabit olan beyanı, Tevrat ve İncil'in
asıllarını te'yid etmektedir.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri tarafından müjdeleyici, korkutucu ve işlenmiş veya işlenecek bütün fiiliere şahit
olarak gönderilen Rabib-i edib-i K.ibriya müttakiyleri, salihleri,
abidleri, z:alıidleri ve aşıkları cennet ve cemal ile müjdelerken,
Hakkı inkar eden münkirleri, kafideri ve zalimleri de nar-ı
cahiyın ile korkutmuştur. Bütün alemiere ve bu alemlerde olup
biten herşeye şahit olup, ümmetine Hak yolunu gösteren o SİRAC�I MÜNİR'e iktidel ve ittiba etmek vacip iken, ona sırt çeviren ve onun getirdiği kitaba uymayan, onun sünnet ve siyretinden uzak kalan gafiller için tehdit ve · tehlike gayet büyüktür :
Keyfe
Hakkun
yehdillahü kavınen keferü bA'de iymAnihim ve şehidü enner-Resüle
ve cA'ehüm-ül-beyyinat vallAhu lı\ yehd-il-kavm-ez-zA.limiyn uliı.'ike
ceza'ühüm enne alayhim la'netallahi vel-melı\'iketi ven-nAsi ecma'iyn ..
Al-i lmran : 86 - BT
(Allahu teala, i� ettikten ve peygamberin hak olduğuna şehadet eylediiden ve kendilerine açık deliller geldikten
sonra kafir olanlara nasıl hidayet eder? Allahu teala, dinlerinden dönerek nefislerine zulmeden kavme hidayet etmez ve o
dinden dönenierin cezalan Allahu teala'dan, meleklerden ve-
- 128 -
bütün insanlardan üzerlerine lanet yatdınnak ve rahmet-l llahlyyeden kovulmaktır .)
Zamanımızdaki müslümanlardan sünnet-i Ahmediyye ve
·siyret-i Muhammediyye'ye tabi olanlar vardır ama, işlenen bu
sünnetler sünnet-i şahs�yye-i Muhammediyye'dir. Oysa, Resfıl-ü
zişanın içtimai sünnetleri de vardır. Ne yazık ki, bu sünnetiere
tabi olan müslümanlar (Ekallün min-el-kalil) pek azdır. Bununla beraber, Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(FİTNE ZAMANINDA, BENiM EN KÜÇÜK SÜNNETİME
UYAN VE YERİNE GETiRENLERE, ALLAH CELLE YÜZ ŞEHİD SEVABI BAHŞ VE İHSAN BUYURACAK.TIR.) müjdesiyle bizleri sevindirmişlerdir.
Resfıl-ü zişanın şahsi sünnetlerinden bazılan şunlardır :
- Sakal bırakmak
- Misvak kullanmak
- Sofraya oturup kalkarken el yıkamak
- Yemeğin başmda Besınele çekmek ve sonunda El-Hamdü Iilialı demek
- Tabakta yemek bırakmamak
Mü'minlerin salihleri şimdi ancak bu sünnetleri yerine getirmektedir. Hepsi güzel, hepsi de hayırlı ve faydalı mübarek
adetlerdir. Kaldı ki, şahsi sünnetleri de bu kadarcık değildir.
Daha sayılamayacak kadar çok sünnet-i şahsiyyeleri vardır
ama, salih mü'minlerin bugün yapabildikleri ancak bunlardır.
Resul-ü mücteba'nın içtimai sünnetleri de şunlardır :
- Köle azad etmek (Hz. Bilal-i Rabeşi radıyallahu anhı
kafir elinden azad ettirdikleri gibi. .. )
- Kendisine karşı işlenen kötülükleri, haksızlıklan affetmek
- Kendisine ve kendisine iym� edenlere, Mekke müşriklerinin yaptıklan sayısız hakaret, zulüm ve haksızlığa rağmen,
intikam alınağa gücü yettiği ve fırsat da zuhur ettiği halde hepsini bağışlamak ve affetmek ve onlara ikramda bulunmak gibi
davranışların da sünnet-i ictimaiyyelerinden bazılan olduğu
muhakkak tır.
- 129 -
Bir Nebiyyi alişan ki : (Beni terkedeni, ben terketmem ...
Bana zulmedeDi ben affederim ... Beni mahrum edeni, ben mah•
rum etmem ... ) buyurmak suretiyle ahlak ve faziletin en yücesini, en erişilmezini göstermiştir. Uhud'da şehit edilenlerin ku�
laklarım ve burunlarını kesenleri, ESED�İR-RESÜL (Resulüllah'ın arslanı) olan Hz. Hamza radıyallahu anhın ciğerlerini yi�
yenleri dahi affetmek büyüklüğünü isbat etmiştir. Bunlar, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye siyret-i safiyye-i Muhammediyye değil
midir? Mü'min olan, müslüman olan, Ümmet-i Muhammed'den
olduğunu iddia eden; o zat-ı akdesin üstün ahlak seviyyesine
özenın ez mi ? Onu taklide heveslenmez mi? Kendisine yapılan
haksızlıkları ve kötülükleri affetmez mi?
Ehl-i beyt-i Mustafa'dan on sekiz kişi, ertesi gün için kendilerine yiyecek ve içecek bir şey bırakmadan evlerinde bulu�
nan herşeyi fakiriere ve yoksullara tasadduk ederlerken sünnet-i seniyye-i Muhammediyye'ye tabi olmuyorlar mıydı ?
Sorarım sizlere? Bugün, bu saydıklarımızdan kaçıyla müslümanlar amel edebilmektedirler? Sünnet-i Resul diye saka!
bırakan kardeşlerimizden çoğunun kalpleri kin ile dolu değil
mi? Hem de, bu kinleri kendileri gibi Muhammedi olan bir kardeşlerine yönelmemiş midir? Sofraya oturur kalkarken, sünnet diye ellerini yıkayan kardeşlerimizden çoğunun, dirsekierine kadar günah kirleri ile kolları kirli değil mi ? Müslümanlar,
kendilerine fiski ile dokunana yumruk saliarnıyar mu, kafasını
gözünü parçalamak istemiyor mu?
Birbirimizi aldatmayalım efendiler! Kaldı ki aldanan da
yok ya! ..
Müslümanlık nerde bizde, kalmamış insanlık bile;
Adem aldatmaksa maksat, aldanan yok nafile! ..
Namaz kılan, oruç tutan ve aklı sıra sünnete uyanların halleri bu, ya islam ile amil olmayanlara ne demeli bilmem? Böylelerinin duaları şayan-ı kabul olur mu? Böylelerine, yerlerin
ve göklerin sahibi icabet buyurur mu?
Enva.r-ül-J{ul'Cı.b, . CUt 3 - F: 9
- 130 -
Hem, ben size bir şey s öyleyim mi ? Biz müslümanların
en büyük kayıplarımızdan birisi, Resftl-ü zişanın şahsi sünnetlerine gösterdiğimiz itina ve iltifatın onda birisini, sünnet-i ictimaiyyelerine göstermemiş olmamızdır. Dedelerimizin ve babalarımızın muvaffakiyetlerinin sırrı budur. Onlar, iki cihan
senrerinin hem şahsi ve hem de ictimai sünnetlerine titizlikle,
sadakat ve samimiyede baglı kalmışlar, her işlerinde ve her
davranışlarında onunla Amil olmuşlar ve başarıdan başanya
koşmuşlardır. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, onları aziz
kılmış ve cihanın idaresini kendilerine bahş ve ihsan buyurmuştur. Aziz olan Nebi'lerine uyarak aziz olmuşlardır. Ne hazindir ki, daha sonralan müslümanlar gaflet ve cehaletleri yüzünden yalnız şekle ve dış görünüşe önem vermişler ve elbette
bu derekelere düşmüşlerdir. Bu yüzden de bir takım densizlere ve dinsizlere gülünç olmuşlardır. Allahu teala, Rabib-i edibi hürmetine beterinden hıfz-ü emin eylesin ...
Derdimendim derdime tedbir-1 derman isterim;
Günahkanm, illet-i isyana gufran isterim . . .
Zahida sen anlamazsın küfr-ü iyman nldülün,
Küfrile fymanı farkeyler müslüman isterim ...
Hasan-ül-Basri hazretleri öğütlerine devam buyurdu :
- Ey Basra halkı! .. Sizler, dünya fani ve ahiret bakidir
dersiniz. Oysa, söylediğiniz sözle yaptığınız iş birbirini tutmaz.
Fani olduğunu kabul ve itiraf ettiğiniz dünyaya meyliniz ve
hizmetiniz çok, baki ve ebedi ahiret alemi için hiçbir hazırlık
ve hizmetiniz yok ...
Dünya nedir?
Dünya mal, mülk, evlat, ıyal, rütbe, makam, kadın, kumaş
değildir. Kulu, Allah yolundan alıkoyan ne varsa dünya işte
odur. Eğer, bu sayılanlardan veya sayılmayanlardan herhangi
birisi seni Allah yolundan alıkoyuyor ve oyalıyorsa senin dünyan da odur. Bunlardan hangisi için (İşte, bu benimdir! .. ) dersen, o senin için fitne olur.
- 131 -
lnnemA emvı:Uüküm ve evla.dükü:ın fitneh ...
Et-Tegabün : ıs
(Muhakkak ki, mallanniZ ve evlatlarınız sizin için bir fitne ve imtihandır, bir minnettir. Sizi Allahu teala'run zikir ve
ta'atiıtden alıkoyabilirler.)
Mal ve evlat benimdir, dedin miydi Hakkın sana bir ni'met
olarak bahş ve ihsan buyurduğu o mal ve evlat senin için fitne
olur ve helakine zemin hazırlar. Yok, mal ve evlat Allahu teala'nındır diyebilir ve bu sözü kalpten inanarak söyleyebilirsen,
o mal ve evlat senin için asla fitne olamaz ve seni mutlaka Hakkın rizasma vas ıl eder.
lnsaf ile düşünün üz mü'minler! .. Gerçekten ne mal ne evlat, ne avrat, ne bağ ve bahçe, ne kasa, ne kese, ne makam, ne
riitbe, ne vücut ve ne de ruh senin değildir, hepsi Allahu teaJa'nmdır. Bunların idaresi sana muvakkaten verilmiştir. Birer
emanettir ve günün birinde elinden alınacağını kimse inkar
edemez. Ne var ki, gaflete dalanlar, bunun farkında olamazlar.
Günün birinde öleceklerini düşünmez ve hatta ölümü hatıriarına bile getirmek istemezler. Zira, bunlara düşünmek kabiliyet
ve istidadı verilmemiştir, tefekkür ni'metinden mahrumtiurlar. Gözleriyle gördükleri, kulaklanyla işittikleri ve hatta kendi ana ve babalarını veya evlatlarını kaybederek acıyı tattıklan
halde, ibret alamazlar. Sanki, ölüm yalnız ölenlere mahsus ve
münhasJr imiş gibi, kendi başlarına da geleceğini hesaplamazlar. Ölenlerin arkasından ağlayanları duyar, fakat kendi öleni
için ağlamak şöyle dursun, ü.zülmek dahi aklına gelmez ve hatta eline geçecek üç beş kuruş para, üç beş kırık eşya için sevinirler. Bilmezler ki, her ölenin mirasına, öleceğİ muhakkak
olan bir başkası varis olmuştur, ama onlar öleceklerini ve malik oldukları malın da başkalanna miras kalacağını hiç mi hiç
düşünmezler.
- 132 -
Ey aşık-ı sadık! ..
Her sene, Şaban ayının onbeşinci Berat gecesi, taraf-ı ilahiden Azrail al ey hisselama bir defter verilir. Bu defterde bir
sene sonra BERAT gecesine kadar kimlerin ruhlarının, nere- ·
lerde kabzolunacakları yazılıdır. Azrail aleyhissemlama her birinin vakti gelince ruhlarını kabzetmesi emri verilir. Bu def·
terde isimleri bulunan kimseler, nerelerde ve ne zaman öleceklerini bilemedikleri için, kimisi ticaret maksadiyle başka ülkeye gider, kimisi evlenmek, kimisi kocaya varmak üzere hazırlıklara başlar, kimisi evinin tamirine girişir, hasılı herkes kendi
durumuna göre bir işe koyulur ama, ecelinin yaklaştığından ta·
mamiyle habersizdir, öleceklerini akıllarına bile getirmezler.
Melek-ül-mevt o yıl içinde ruhlarını kabzedeceği kimselerin defterini aldıktan sonra, hergün üçer kere kendilerini ziyaret eder,
zamanı gelince de onun ruhunu kabzeder. Ruhu kabzolunanın
çoluk çocuğu ağlayıp sızlamağa, döğünüp çırpınınağa başlarlar.
Azrail aleyhisselam, kendilerine hal diliyle hitabeder :
- Neden ağlayıp sızlıyorsunuz? Niçin döğünüp çırpınıyorsunuz? Sizleri de, bunun gibi ölüm haline getirinceye kadar
üçer defa ziyaret edeceğim, sonra da ruhlarınızı kabzedeceğim.
Ölümüne ağlayıp sızlandığınız bu yakınınızın rızkını ben kesmedim. Ruhunu, vaktinden önce kabzederek ömründen bir saatini, bir saniyesini bile yitirmedim. Emr-i ilahi ile ecel saati
gelince tam zamanında nıhunu kabzettim. Bilmiş olunuz ki,
hiçbiriniz kalmayıncaya kadar bu eve gelecek ve sizleri de ziyaret edeceğim. Ağlayacaksanız, kendiniz için ağlayınız. O, sırasını savdı ve şimdi sıra size geldi. O günler için hazırlığınız
var mı? Ahiret alemine götürmek için neler yaptınız ve neler
tedarik ettiniz? Rabbinize itaatınız ve ibadetiniz var mı? Hayır ve hasenatınız var mı? Uzun bir yolculuğa çıkacaksınız, azığınız var mı ? İşte; şu yakınımza bakınız, daha düne kadar herşeyin kendisinin olduğunu ve elinden hiç çıkmayacağını sanıyordu. Oysa, gördüğünüz gibi hiçbir şeyciği yokmuş, vehimler ve hayaller içinde imiş, ne malını, ne parasını, ne makamını ve rütbesini beraberinde götüremiyor. Upuzun uzanmış
- 133 -
yatıyor ve biraz sonra da onu bu son yolculuğuna hazırlayacaksmız, amel sandığı olan mezarında arnelleriyle başbaşa kalacak ... Onun haline bakın da ibret alın, bu dünya aleminde
boşuna kafa gezdirmeyin, nöbetiniz gelmeden ne lazımsa hazırlayın, son pişmanlık fayda vermez, der ve ölüm sıraları gelen diğer insanların ruhlarını kabzetrnek üzere hemen gider.
Vardır her kemale zeval,
Fir'avne bak da ibret al,
Boğdu onu kahr-ü celal,
Sabret hemen Mevla Kerim ...
Gayrı bırak, Mevla'ya gel;
Elin açıp dua'ya gel,
Eyler kabul azze ve eel,
Sa b ret hemen Mevla Kerim ...
Cenab-ı Rabbil-alemiyn, HALIK-ÜL-EŞBAR ve KABIZ-ÜLERVAH'tır. MUHYİ ve MÜMİT odur. Öldüren ve dirilten Rabbimiz, ruhları kabzetrnek vazifesini Azrail aleyhisselama tevdi
buyurunca, Melek-ül-mevt :
- Ya Rab ! .. Bana bu vazifeyi tevdi buyurdun ve bu vazi·
fenin ne kadar faziletli ve mübarek bir görev olduğunu da duyurdun. Bu vazifeınİ ifa etmekle iyman sahibi müttakileri, salihleri ve aşıkları ma'şukuna; kafideri ve zalimleri de azap ve
ıztıraba ilettiğimi ve böylelikle onların şerlerinden bütün in·
sanları kurtardığıını öğrettin. Aşı klar ve sadıklar için ölüm babında vuslat-ı cemal vardır. Kafider ve zalimler için de ölüm
babında dünya ni'met ve devletlerine zeval vardır. Fakat. bu
sırrı bilemeyen ve göremeyenler, bu görevi yerine getirdiğim
için bana buğzedeceklerdir, deyince Hitab-ı izzet şeref-sadir
oldu :·
- Ya Azrail! .. Ben, kullarımın her birini ayrı bir dert ile
müptela kılarım. Hiç kimse, ölümlerini senden bilmezler, o
derdi söylerler. Onlara vereceğim o dert, kendilerine seni unutturur, buyurold u.
- 134 -
Aziz kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Bir kimsenin, hayatı boyunca en az yirmi beş kere Kur'
an-ı aziymi hatmetroesi veya ettirmesi lazımdır. Sakın ihmal
etme, daima Kitabullah'ı oku veya oku tl .. İbadetlerin en yücesi Kur'an-ı kerimi okumaktır ki, ehlullah buna Allahu teala
ile sohbet derler. Ma'nasını öğrenmeğe çalış, öğrendiklerinle
amil olmağa alış ... Arnellerinde tam bir ihlas üzere bulun
Ma'nasını anlayamasan bile, Kur'an-ı aziymi okumak zikir olduğundan, zikir ecir ve sevabına mazhar olursun.
Bir kimse, Kur'an-ı azim-ül-bürhanı okumasını bilmese
veya okumağa fırsat ve imkan bulanıasa, ziyaret kasıd ve niyyeti ile okumaksızın sahifelerini çevirmeli ve bu görevi mutlaka yerine getirmelidir.
Eskiden, müslüman evlerinin duvarlarını en usta hattat�
ların yazdıkları ayet-i kerimeler ve Hadis-i şerifler süslerdi. Çoluk, çocuk, büyük, küçük herkes ister istemez bunların okunmasını öğrenir ve ma'nalarını öğrenirlerdi. Hatta, yalnız ev
halkı değil, gelen misafirler dahi ilgilenir, ev sahibinden okumasını rica eder, ma'nayı münifini sorar, anlar, öğrenir ve
öğrendiği ile de amel ederek dünya ve ahiret yollarını tayin
ve tesbit ederlerdi. Zikr-i Hakka nail olurlardı. Bu levhalar,
evler için yalnız ziynet olarak kalmaz, feyiz ve bereket vesilesi de olurdu. Okuyanların, okutanların ve dinleyenlerin irfanlan artardı. Aynı zamanda, bu levhalara rağbet etmek sayesinde hattatlar ve müzehhipler teşvik edilmiş olur, Türk-İslam
san'atı her tarafta rağbet bulurdu. Ne yazık ki, bu güzel adetler bugün için unutulmuş gibidir. Pek az müslümanın evinde
bu levhalara rastlanılmaktadır. Evinin duvarlarını ayet-i kerime ve Hadis-i şeriflerle süsle aziz kardeşim ... Böylece, gözünü ve gönlünü de süslemiş, çoluk çocuğuna Kur'an-ı aziyın
ile Hadis-i şerifler ile ünsiyyet sağlamış olursun.
Evet, Kur'an-ı kerirni okumalı, okutınalı ve gençlere öğretmelidir. Okumakla da yetinmeyerek ma'nasını anlamağa çalışmalı ve anladıkları ile de tam bir ihlas içinde amil olmalı-
- 135 -
dır. Eğer, Kitabullah'ın emirleriyle amil olunmaz ve nemylerinden kaçınılınazsa :
' o o -! \; ' -!J 1-' , , � ... , .. J (;': �. u A . ,.,.U U �J
.. $fS •
Rübbe talin yelanühül Kur'anü ..
(Bir çok Kur'an okuyan vardır ki, okuduldan Kur'an kendilerine lanet eder.)
Hadis-i şerifincieki tehditle karşılaşmak muhakkak ve mu•
kadderdir. Bu tehdidi umursamazlık edemezsin, cidden ve hakikaten korkulacak bir haldir. Bu korkunç akibete mAruz kalmamak için, Kur'an-ı aziymin hükümleriyle amil olmak gerekir. Zira, hükümleriyle Amil olunmaksızın okunan Kur'an, bir
çok kimselerin aldatılmasına sebep olmaktadır. Allahu teala'
ya, Resul-ü mücteba'ya, kıyamet ve ahirete inanınayan pek çok
sahteka.r, dükkaniarının veya iş yerlerinin duvarına bir Besmele-i şerife levhası asmakta ve bunu görenler de sahibini temiz ve afif bir müslüman farzettiklerinden ekseriya aidatılmaktadırlar. Emirlerine ve nehiylerine dikkat ve riayet edilmeksizin okunan Kur'an-ı kerim de bir çok zevatın aldatılmasına yol açmaktadır. Oysa, böyle yapanlar, bizzat Kitabullah'ın lanetine uğrayacaklarını unutmamalıdırlar.
Bir başka misal daha verelim :
Namaz, bilindiği gibi kulu Hakka yaklaştırır. Halbuki, AJ.
Iahu teala'nın emirlerine uyulmadan ve nehiylerinden kaçınmadan kılınan namazlar, insanı Hak'tan uzaklaştırır :
Men lem tenhehu ı;ıalatuhu an-il fahşıi-i vel-münkeri ıem yezded
mln'Allahi UlA. BU'dA ...
(Kıldığı namaz, kendisini Allahu teala'nm men'etti� kötü
ve çirkin hallerden ve hareketlerden alıkoymayan ve önleme-
- 136 -
yenin Allahu teala' dan uzaklaşmasını artırmaktan gayn hiçbir
işe yaramaz.)
Hadis-i şerifi, bunun delili ve şahididir.
tlacın faydasını görebilmek için nasıl ki perbiz lazımsa,
ibadet ve ta'atin faydası da ancak ve yalnız kötülük.lerden, Allahu teala'nın kesin olarak yasakladığı ve Resul-ü mücteba'nın
yerdiği ve kınadığı çirkin huylardan perbiz etmekle mümkündür. Bu kötülükleri terketmedikçe, hiçbir ibadetten hayır ve
fayda umulamaz. Hem ilaç alacaksın, hem de perbize riayet
etmeyeceksin ve ne bulsan gövdeye indireceksin, böyle ilacın
kişiye yararı olur mu? Üstelik, bu ilaç insan bünyesine zarar
vermez mi ? Tıpkı bunun gibi, hem günah ve isyanlara devam
edeceksin, kötülüklerden, haksızlıklardan vazgeçmeyeceksin,
hem de namaz kıldım, oruç tuttum, itaat ve ibadette bulundum, diyeceksin! . . Yok yok kardeşim, olmaz böyle şey ... Yukarıda bilgi ve dikkatinize sunduğum Hadis-i şerifteki büyük
tehdidi anlamağa çalış!..
Bulmadı ab-ı hayatı Hızır'a hemdem olmayan,
Görmedi envar-ı zatı sırra mahrem olmayan,
Tac-ü tahtı terkederdi dost yüzün görmeyen,
İbn-i vaktolmaz refik, İbn-i Edhem olmayan ...
Hasan-ül-Basri hazretlerinin, Basra halkına öğütlerini
özetlerneğe çalıştım. Bilindiği gibi, müşarünileyh tabi'ıynden
olup tabi'ıyn devrinden itibaren çevresinde bulunan müslümanlara yararlı olmağa ömrünü vakfetmiş, islamın sathında
kalan, emirlerine uymaksızın ve nehiylerinden kaçınmaksızın
Kitabullah'ı okuyanların dualarının kabul ve is'af huyurulmadığını onlara da bizlere de beliğ ve veciz bir ifade ile açıklamıştır.
Netekim, Basra halkının bu davranışları cezasız kalmamış ve Allahu teala başlarına zalim bir melik göndererek onlan inim inim inletmiştir. Yezid'ler, Haccac'lar ve onları takibeden diğer zalimlerin zulümleriyle te'dip edilmişlerdir.
- 137 -
H i KAYE
Haccac-ı zAlimin Basra üzerine doğru geldiği haberi duyulunca, şehir halkı büyük bir telaş ve korkuya kapılnuş ve
Hasan-ül-Basri hazrederine müracaat ederek :
- Meded ya imam! diye yalvarmışlardı. Haccac, ordusuyla üzerimize geliyormuş. Bu zalimin şerrioden kurtulabilmek
için ne yapmamızı tavsiye buyurursunuz?
Hazret-i imam, onların bu korku ve heyecanlarını tebessümle karşılayarak kendilerine şu cevabı vermiştir :
- Onu, kılıçla karşılamağa kalkışırsanız, sizi mağlCı.p ve
perişan eder. Kaçsanız, takibeder ve saklandığınız yerde sizi
bulur. Onun şerrini gerçekten def'etmek istiyorsanız, kötü ve
çirkin huylarınızı terkedin, Allahu teala'ya karşı işlediğiniz isyan ve günahlardan ötürü tövbe ve nedamet edin, ondan size
bir zarar gelmemesi, sizi bulamaması için alemierin Rabbine
ni yaz. eyleyin.
Basra halkı, hazretin bu tavsiyelerine uymuşlar, işledikleri günah ve isyanlara tövbe ve nedamet etmişler ve Hakka niyaz ederek kendilerini o zalimin şerrioden kurtarmasını can
ve gönülden dilemişler ...
Bu sırada, Haccac-ı zalim de Basra'ya hayli yaklaşmıştı.
Korkunç bir kum fırtınası peyda oldu, ordusuyla birlikte yönlerini bile şaşırdılar. Haccac, atının dizginini çekti, ordusuna
geri dönme emri verdi ve kendi kendisine söylendi :
- Basra halkı tövbe ediyor. Artık, oraya gitrneğe hacet
kalmadı! ..
Basra'nın bu büyük tehlikeyi böylece atiattığını tarihler
yazmaktadırlar.
Dqha önceki derslerimizde de aniatmağa çalışmıştık. Zalimler, Allahu teaM.'nın azgın köpekleridirler. Müstehak olan
kavmin üzerine saldırtılırlar ve onları helak ettikten sonra
kendileri de cehenneme müstehak olurlar. Bu arada, bazı saf
ve temiz insanlar da o zalimlerin şerlerine uğrayabilirler. Ama,
ne var ki onların maruz kaldıklan bu zulüm ve şeır hakların-
- 138 -
da hayırlı olur, zalimler kıyamete kadar lanet ve nefretle anılırlar, mazlumlar da Allahu teala katında yüksek derecelere
mazhar olurlar.
H i KAYE
Bilindi�i gibi, İbrahim Edhem hazretleri, Belh sultanı idi.
T<k ve taht sultanlığını, gönül sultanlı�ına tercih etmiş bir
Veliyullah'tır.
Birgün, kendisinden sordular :
- Lfıtfedip, bize hayatınızın en güzel günlerini anlatır
mısınız?
- Bilmem ki nasıl anlatayım? diye söze başlayan hazret
devam etti :
- Anlatsam, siz işin zahirine bakarak üzüleceksiniz. Oysa, ben bu hatıralarımı hasret, saygı ve sevinçle yadederim.
- Kerem buyursanız da bizler de nasibimizi alsak?
- Birgün bir gemi ile seyyahat ediyordum. Gemide, hakkabazlık ederek halkı güldüren ve eğlendiren bir adamcağız
vardı. Bir kenarda, kendi halimle uğraşırken yanıma yaklaştı,
beni sakalımdan tutarak çekti ve ortaya çıkardı, öteme berime vuruyor, nükteler savuruyor, halk . da gülrnekten kırılıyordu. Hayatımda, bundan daha fazla sevindiğim ve unutamadığım bir günüm yoktur dersem inanınız. Zira, nefsim bu hal
ile zebun olmuş ve halime bakanlar gülerek zevklenmişlerdi.
Bir başka gece de, kendi yaptırdığım bir cami-i şerifte gecelemek zorunda kalmıştım. Hava gayet soğuk ve yağışlı idi.
Fakat, müezzin efendi beni halı veya kilim çalınağa gelmiş
bir hırsız zannederek dövdü, dövdü ve sonunda sürükleyerek
merdivenlerden aşağı fırlattı ve attı. Başım, merdivenlerin basamaklarına vurdukça, Rabbimin bana cennette gayet yüce bir
mevki bahş ve ihsan buyurduğunu farkettim. Böyle olacağını
bilseydim, o cami-i şerife yüz basamak daha fazla merdiven
yaptırırdım diye hem sevindim, hem de üzüldüm.
Demek oluyor ki, velilere ve salibiere zalimler tarafından
- 139 -
yapılan eziyyet ve musibet sonu kendilerine bahş ve ilisan buyurulan derecit; gördükleri zulüm miktarı artar. Eğer, o zulme uğrayan günahkar bir mü'min ise, günahianna kefaret olur.
Buna mukabil, zulüm gören zalim veya kafir ise, ahirette görecekleri azab-ı ilahi ta'cil olunmuş demektir.
Ey ehl-i iyman!..
Ecellerimiz gelip yetişmeden, ahiret yolculuğuna hazırlanmalıyız. Uzun yorucu ve çetin bir yolculuğa çıkacağız, behemehal yanımızda azık bulundurmalıyız. En hayırlı azığın TAKVA olduğunu da hiç unutmamalıyız. Kitabullah'a ittiba ve Resulullah'a iktida kurtuluşumuzun başlıca sebebi olacaktır.
Dünyanın fani ve ahiretin baki olduğunu bilmek ve düşünmek
kişinin aklına ve tedbirine delildir. Her kim olursa olsun, dünya ni'metlerine kapılır ve aldanırsa, bala saplanmış sinekten
farkı kalmaz.
Hasan-ül-Basri hazretleri, Basra halkına öğüt verrneğe devam etti :
- Ey benim kardeşlerim, dedi. Yediğiniz haram, giydiğiniz haram ... Bilmiyor veya anlamıyorsunuz ki, haram yiyenin
ve haramdan giyinenin dualan kabul ve is'af buyurulmaz.
HiKA YE
Yıllarca dua ettiği halde, Allahu teala'nın niyazını kabul
buyurmadığını gören bir zat, Hz. Musa aleyhisselama müracaat etti :
-- Ya Nebiyyallah! dedi. Binbir kelama gittiğinde, Rabbinden sor yıllardır dua ediyorum, acaba bu niyazlarımı neden kabul ve is'af buyurmuyor? Bunu cidden çok merak ediyor ve sebebini bilmek istiyorum.
Hz. Musa aleyhisselam, TCır'a vardı ve niyazda bulundu :
- Ya Rab! Gizli veya aşikar herşeyi hakkıyle bilensin,
aliym ve hakiyın sensin ... Kullarından birisi, beni tevkil etti
ve yıllarca duasının ne sebeple kabul buyurolmadığını öğren-
- 140 -
mek istedi. İlahi, kerem ve atıfetine nihayet yoktur, lıitfeyle
o kuluna ne cevap vereyim?
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Ya Musa! .. O kulum, ömıü olsa da bana bin yıl daha
dua ve niyazda bulunsa, dilediğini bu alemde ihsan etmeyeceğim. Zira, giydiği elbise zahiren temizdir ama batmen kirli·
dir. Zira, haram para ile alınmıştır. Haram yiyenin ve haramdan giyinenin duasına icabet etmem ve dilediğini de vermem,
git o kuluma böylece haber ver ...
Şeri'at-ı garra-i Ahmediyye'ye göre, elbisesinde bir dirhem
miktarı necaset bulunanın namazlarının kabul buyurulmayacağını, ilm-i hal kitapları açık seçik yazmaktadır. Gayet isabetli ve maksada uygun bir hükümdür. Ancak, üzerinde necaset
bulunan elbise, namaz kılınabilmek için su ve sabun ile yıkanıp arınabilir. Fakat, haram ile alınan elbise ma'nen tamamİyle necasete bulaşmış gibi olup, ne su ve ne de sabunla yıkanamaz. Acaba, böyle bir elbise ile kılınan namaz gibi, yapılan
dualar da Allahu teala katında şayan-ı kabul olur mu?
Sizlerden soruyorum : Şarap haramdır, domuz eti haramdır, amenna ve saddakna, doğrudur, haktır, gerçektir ve Kitabullah da bunu böylece beyan ve ilan buyurmuştur. Fakat,
gasp yolu ile içtiğin su helal midir? Oysa, aslında su içmek helaldir değil mi ? Haram para ile alıp sofrana koyduğun kıvırcık eti helal midir? Bu misalleri yüzlerce ve binlerce çağaltmak
mümkündür. Demek oluyor ki, harama hakkıyle dikkat ve riayet edilirse, zahiren helal olan şeyler dahi Kitabullah'a uyulmayınca, Kitabullah'ın kesin olarak haram kıldığı şeylerden
daha ağır birer haram oluverirler. Çünkü, haram para ile satın alınmış kıvırcık eti, aslında helal olsa bile, hakikatte domuz etinden daha da haramdır. Onun için, gafleti ve şaşkınlığı terketmeliyiz. Milyonlarca lira verilse, bir lokma domuz
eti yemeyen gafil müslümanlar, ilahi hükümlere dikkat ve
riayet etmemek neticesi haramdan kazandıkları para ile, yani
zAhiren helal ve batmen haram olan kazançları ile satın aldığı
şeyleri büyük bir gaflet içinde ve helal sanarak yiyebilmekte-
- 141 -
dirler. Günümüzde, müslüman geçinenlerin ço�, zahiri taharete dikkat ve riayet etmekte ve fakat batını temizliğe hiç mi
hiç önem vermemekte ve hatta bunu umursamamaktadır. Bazıları da var ki, ma'azallah ne zahirde ne batmda temizliğe
dikkat ve riayet etmemekte haram ile helfıli dahi ayıramamaktadır.
Sofi zühde riya katar,
Dahi kalan ondan beter,
Ne danişmend okur, tutar;
Ne mescitte cemaat var ...
Müslüman olduklarını ve şer'i hükümlere uyduklarını
zannedenlerin çoğu, yalnız dış temizliğine dikkat ve riayet etmekte ve iç temizliğine ise hiç önem vermemektedirler.- Günahkarlar ise, esasen ne iç ne de dış temizlikle ilgi ve ilişkileri
bulunmayan zavallılardır ve bu gibilere acımaktan gayrı elden
hiçbir şey gelmez.
Fakat, cemaatle namaz kıldıktan sonra hep bir ağızdan
okuduğumuz Salat-ı tüncina'yı müteakip üç veya yedi kerre
Hasbünallahu ve ni'mel vekil tesbih ve niyazlarımızın Allahu
teala tarafından neden reddolunduğunu da bir türlü farkedemiyoruz. Felah ve ferah dileniyoruz, taralı geliyor, ni'met istiyoruz, nikbet geliyor ama bizler hala uyanamıyoruz. Hoş , bir
çoklarımız da ne salavat-ı münciyye'nin ne de Hasbünallahi ve
ni'mel vekil'in ne demek olduğunun farkında bile değiliz ya! ..
Kardeşim :
Dualarının kabul ve is 'af huyurulmasını istiyorsan, helalden kazan, helale sarfet, helal ye ve helalinden giyin, için ve
dışın temiz olsun, özün sözüne uysun. Bir kimse, Allahu teala yolunda şehid dahi olsa, üzerinde kul hakkı varsa azaptan
kurtulamayacağını iki cihan serveri efendimiz haber vermektedir. Meğer ki, Allah yolunda havada veya denizde şehit olmuşsa, kul hakkı sakıt olur.
Hasan-ül-Basri hazretleri, nasihatlerinin son bölümünde
de şöyle buyurmuşlardı :
- 142 -
Ey Basra halkı! Ahiret dünyadan daha iyi ve daha hayırlıdır, dersiniz ama ahiret için hiçbir hazırlık yapmazsınız.
Dünyanın fani olduğunu bilirsiniz ama yine de dünyayı ahirete tercih edersiniz ...
Evet, gaflette bulunan kişilerin halleri ve fiilieri budur.
Oysa, dünyaya gelen göçer deriz ve bunu iyice biliriz ama,
dünyaya meyil ve rağbetimiz yine de ahiretten fazla olur. Çoğumuzun yaşı yetmiş, işi bitmiş olduğu halde, hala dünya muhabbeti peşindedir. Yakın bir gelecekte, malımızı, mülkümüzü, paramızı, kazancımızı, evimizi, barkımızı, çoluğumuzu ve
çocuğumuzu yüzüstü bırakıp gidivereceğimiz aklımızın köşesinden bile geçmez. Hazırlık ne demek, bu son yolculuk için
kaygulananımız ve tasalananımız bile pek azdır. Kalbinde ahiret korkusu ve kaygusu bulunmayanların dualan kabul buyurolur mu? Dilekleri hasıl olur mu?
Diyemez kişi eyleyip tayin,
Bu darın, şu da diyanndır;
Varsa malik olduıun bir şey,
Yeri meçhul olan mezanndır ...
Ey aklının başında, vicdanının ve sağduyusunun yerinde
olduğunu ileri süren gafil! . . Dünyada kalacağın kadar dünya
için, �hirette kalacağın kadar da ahiret için çalış ... Rabbine
muhtaç olduğun kadar, ibadet ve ta'atte kusur etme ... Ateşe
dayanacağın kadar günah işle ... Yüklenemeyeceğin, taşıyamayacağın ağır yüklerin altına girme . . . Hiç ölmeyecekmiş gibi
dünya için, hemen yarın ölecekmiş gibi ahiret için gayret ve
himriıet göster ... Hiç ölmeyecekmiş gibi çalışman, yalnız kendin için değil; ailen, kavmin ve kabilen, milletin, dinin ve mukaddesatın içindir. Sen ölsen bile çoluk çocu� yaşayacak,
dinin, milletin, devletin kıyamete kadar payidar olacaktır. Gayen bu olmalıdır, hedefin buna göre belirlenmelidir. Hiç ölmeyecekmiş gibi çalışırsan, ailene ve milletine yararlı olursun, milletçe geri kalmışlıktan kurtuluruz, ça�daş medeniyyet seviyyesine ulaşırız, ilimde, teknikte, tarımda, sanayide te-
- 143 -
rakki ve inkişaf ederiz. Dosta düşmana muhtaç olmayız, namerde avuç açmayız, milletimiz her ma'nada yücelir, dinimiz
ve mukaddesatımiz korunur ve kollanır, refaha, saadet ve selamete kavuşuruz.
Hemen yarın ölecekmiş gibi ahiretin için çalışman ise,
nefsin yani kendi şahsın içindir. Nerede olursan ol, hangi şartlar içinde bulunursan bulun Allahu teala'ya muhtaç olduğunun şu'ur ve idrakine varırsın. Bütün yaratılmışlar da Allahu
teala'ya senin gibi muhtaçtırlar. Bu ihtiyacını, bu aczini bil ve
muhtaç olduğun kadar Rabbine ibadet ve ta'at et, ki Rabbin
de sana muhtaç bulunduğun herşeyi bahş ve ihsan buyursun.
Hz. Musa aleyhisselam münacatta bulundu :
- Ya Rab! Ne zaman dua edersem, reddetmeyerek kabul
ve is'af buyurursun?
Allah celle celalühu hitap buyurdu :
- Ya Musa! Ben senin Rabbinirn, sen ise benim kulumsun. .. Ne zaman dua edersen, mutlaka icabet eder ve dileğini
yerine getiririm.
Hz. Musa aleyhisselam, bu soruyu bir kaç defa tekrar etti. Hak sübhanehu ve teala, lfıtuf ve keremiyle cevap vermek
tenezzülünde bulundu :
- Ya Musa! Gece yarısı, el ayak çekildikten sonra yapılan dualar ile seher vakitlerinde edilen duaları kabul buyurur
ve tezelden dilediğini veririm. Dua eden, asi ve günahkar bile
olsa, bu vakitlerde edeceği dualara icabet ederim.
Arifler, dört sınıf insanda saadet yoktur buyurmuşlardır :-
BİRİNCİSİ : Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem
efendimizin mübarek isimleri zikredildiği zaman salavat getirmeyen b ahiller ve sefillerdir.
İKİNCİSİ : Ezan-ı Muhammedi okundu� zaman, müezzin ile birlikte o mübarek kelimeleri tekrarlamayan ve cemaate
do hazır olmayan bahtsızlardır.
ÜÇÜNCÜSÜ : Kendilerinden hayırlı bir iş talep eden müslümana yardım etmeyenlerdir.
- 144 -
DÖRDÜNCÜSÜ : Namazlarından sonra nefsine, ana ve babasına ve bütün mü'minlere dua etmeyen nasipsizlerdir.
Onun için, namazlardan sonra nefsin, anne ve baban ve
bütün ehl-i iyınan için dua etmelidir. Özellikle aşağıdaki duayı
okuyanlar ve devam edenlere velayet makamı bahş ve ihsan
buyurulacağını Ma'ruf-u Kerhi kuddise sırruh efendirniz rivayet buyunnuştur. Bu duaya, devam etmelidir :
Allahümm'aslih ümmet-i Muhammed .. .
Allahümm'erham ümmet-i Muhammed .. .
Allahümme ferric an ümmet-i Muhammed ...
(Allahım! Ümmet-i Muhammed-i lutfun ve affınla islah eyle.
(Allahım! Ümmet-i Muhammed'e merhamet buyur ve rahmeyle ...
(Allahım! Ümmet-i Muhammed'i gamdan, kederden ve tasadan uzak bulundur.)
Dua ederken, önce Allahu teala'ya hamd-ü sena etmeli ve
daha sonra Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize,
Ehl-i beytine, ashap ve ensanna salat ve selam getirmeli, kendimiz, ana ve babamız ve bütün ümmet-i Muhammed için affu
mağfiret niyaz etmeli ve en sonunda dileğimiz ve ihtiyacımız
ne ise, Allahu teala'ya arz ve icabetini niyaz etmelidir : Bir
Hadis-i şerifte şöyle huyurulmuştur :
�ı �r� f-i\::_ .. l -�. :: ... � �""� ,
... ..-w• � :.J �u�� .:Ul�'-J Y. fı , - -· .
Ed-dü.'a ü mahcubün indallahi hatta yusalli alA. Muham.medin ve ebi-i beytihi
Resul-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mennan efen
·dimizle, ehl-i beytine salat ve selam getirilmeden yapılan dualar, Allahu teala katında kabul buyurulmaz.
Duaların kabulü için bazı şartlar ve vakitler olduğunu bildirmiş ve ezcümle Ezan ile Karnet arasında duaların reddolunmayacağını belirtmiş idik. Buna ait Hadis-i şerif şöyledir :
- 145 -
��,��;:6j��������iı
Ed-dü'aü beyn-il ezani vel-ikameti müstecabün fed'ü ...
(Ezanla karnet arasındaki dua müstecap olur, dua ediniz.)
Mü'minlerin, birbirlerinin gıyabında yapacakları dua da
reddolunmaz ve muhakkak kabul buyurulur. Hadis-i şerifte
şöyle huyurulmuştur :
Dü'a-ül alu 11-ahiyhi bi-zahr-il-gaybi I� yiirid ...
(Mü'minin, mü'min kardeşinin gıyabında yapacağı dua
reddoluııınaz.)
Mücerret Salat ve selamı, duanın başına ve sonuna tahsis
etmemeli, ortasında da salat ve selam getirmeli, dua etmeden
önce mümkünse fakiriere sadaka vermeli, zikir, fikir ve namaz
gibi Allahu teala'nın sevdiği bir amel işlen,ıeli, hamd-ü senada
bulunmalı, tam bir teslimiyyet ve tevekkül ile, inanarak, güvenerek, azabından korkarak ve rahmetini umarak, bulus-u kalp
ile, içi ve dışı tertemiz bulunulduğu halde dua etmelidir. Tekrarında fayda vardır ki, dış temizliği gusül ve abdest ile ve
iç temizliği de tövbe ve istiğfar ile, işlenilen günah ve isyanlara samirniyetle pişman olarak ve Hak sevgisinden gayrı bütün sevgileri kalpten ihraç ederek mümkün olur.
Sonra, kıbleye karşı diz üstü oturmalı, tevazı1 ve tezellülle, aczini, zayıflığını bilerek Enbiya ve Evliya'ya tevessül
eylemeli ve Rabbinden ne dileyecekse dilemelidir. Tarif olunduğu şekilde yapılacak hayırlı duaların kabul buyurulacağına
asla şüphe yoktur.
Dua, öyle bir ibadettir ki, kabul huyurulmasa dahi sahibine ecir ve sevap kazandıracağını Seyyid-il-Enam aleyhi ve
EnvAr-w-Kulüb, Cilt 3 - F: 10
- 146 -
alihi efdal-üt-tahiyyete vesselam efendimiz Hadis-i şerif ile beyan buyurmuşlardır :
İza de'al-abdü bi-davetin felem testeciyb kütibe lehu hasenetin.
(Kul, dua ederek Rabbinden bir şey dilerse, dilediği kendisine bahş ve ihsan buyunılmasa dahi, istenilen şeyin yerine
Allahu sübhanehu ve teaiii kendisine bir hasene yazar.)
Bazı kutlu ve mutlu kişilerin ma'nevi dereceleri ve mertebeleri yükseldikçe, Cenab-ı Hakkın kaza ve kaderine riza
gösterirler, dua etmezler. Allahu teala'dan dünya ve ahiretle
ilgili hiçbir şey istemezler, teslim-i külli ile teslim olarak Hak'
tan ne gelirse ona razı olurlar ki, bu hal böyle üstün zevatın
kaza ve kaderleri icabıdır. Onlar, tevhid-i zatta olduklarından,
bu hal kendilerinden değildir, Hak'tandır. Bunu da böylece
bi1mcli ve asla gaflet etmemelidir. Böyle zevat-ı ali kadir dua
ettiklerindc, nefisleri için dua etmeyib ümmet-i Muhammed
için dua ederler. Allaha duada bulunmaları ise; Allah celle hazretlerinden ncfisleri için bir şey istemeyib (ud'uni) bana dua
ediniz emrine icabet içindir.
Kabul huyurulan efdal dualar şunlardır :
Kur'an-ı aziymde, Rabbimizin bizlere talim buyurduğu
ve Resfıl-ü zişanın Allahu zül-celal vel-cemale niyaz ettiği dualar, Peygamberlerin ve hak velilerinin ettikleri dualar tezelden
kabul ve gereği is'af buyurulur.
Dua esnasında Allah korkusu ve Allah sevgisi ile gözyaşı dökmeli, yalvarıp yakarmalıdır ki, bunlar duanın icabetine
sebeptir. Unutmamalıdır ki, Allah korkusu ile gözyaşı dökmen
cehennem ateşinden kurtuluştur. Bir Hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur :
- Bir kimse, Allahu teala'yı zikrederek Allah korkusuyla gözyaşı dökse, dökülen gözyaşı yeryüzüne damlasa, kıyamet
- 147 -
günü Malik-i yevm-iddin olan Allahu sünhanehu ve teala hazretleri, o kulunu cehenneme koymaz ve kendisine asla azap
etnaez.
Allah korkusuyla ağlayan gözle, merhametli kalp kıyamet
günü arşın gölgesindedir. Çünkü, merhametli kalbin gözleri
Hak korkusu ile daima yaşlıdır. Allah korkusuyla ağlamanın,
kulu ne yüce mevkilere ulaştıracağmı anlamak için başka delil ister mi ?
Kıyamet günü, kendi uzuvlarının aleyhinde tanıklık etmesi sonucu hesapta ve mizanda azaba müstehak olan ve cehenneme sevkolunan bir kimsenin kirpikleri izin isteyerek niyazda bulunur :
- Ya Rab! Bu kulun, dünya hayatında iken celal ve azametinden korkarak ağlamıştır. Beni, bir çok defalar gözyaşları ile ıslatmıştır, diye o da tanıklık eder ve onun tanıklJğı
ile o kul azaptan kurtulur ve cemiete dahil olur.
Alısen-i takviym üzere halkolunan ve adına insan denilen
ve kendisine ilahi emanetler yükletilen kul, vatan-ı aslisinden
ayrı düşmüş olup bu fani alemde bir gurbetzede gibidir. Gurbette ve garip olduğundan dolayı da, kendisine gülrnek değil,
ağlamak, iniemek yakışır. Özellikle, geceleri herkes derin bir
gaflet içinde uyurken ve seher vakitlerinde Rabbi ile tenha
kahr, naz ve niyaz eder ve ondan vatan-ı aslisinde sultan olmayı diler. Aşıklara, sadıkiara ve ariflere layık olan budur.
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, bizleri Rabib-i edibine bağışiayarak narından azad, hltuf ve ihsanları ile hepimizi
dilşad eyleye ... Dualarımızı ve niyazlarımızı, dergah-ı barigah-ı
ahadiyyetinde kabule karin eyleyerek dünyevi ve uhrevi, suri
ve ma'nevi muratlarımızı, arzularımızı ve istirhamlanmızı
fazl-ü keremiyle bahş ve ihsan eyleye. .. (AMiN - Bi-hürmeti
seyyid-il-mürseliyn ... )
Bi-hakkı Ka'be ve Zemzem, bi-nur-i beyt-t Hatiym,
Bi-feyzi Yesrlh-ü Batha, Makam-ı İbrahim,
Visali nurudur aksay-ı matlabım mutlak,
Rkm:rn k<:1bul eyle ey kerim-ü Rahiyın ...
- 148 -
D U A
İlahi! Binbir ism-i eelilin hürmetiyle, (La ilahe illallah)
vahdetiyle, (Bismillah-ir-Rahman�ir-Rahiym) rahmetiyle, (Kul
büvallahü ahad) ahadiyyetiyle, (Allah-üs-samed) samedaniyyetiyle, (Lem yelid ve lem yüled) rübubiyyetiyle, (Ve lem yekün
lehft küfüven ahad) vahdaniyyetiyle dualarımızı ve niyazlarımızı mebriır, ibadet ve ta'atımızı meşkCı.r, günahlarımızı mağfCı.r
ve kalplerimizi aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resulüllah ile mesrur eyle ...
Ya RabL Ya Rab! .. Ya Rab ... Ya Hayyu ya Kayyüm ...
Bütün hamd-ü sena, ta'zimat ve tekrimat ancak zat-ı uluhiyyetine mahsus ve münhasırdır. Yalnız sana kulluk ve ibadet
eder, yalnız senden yardım dileriz. Evvel sensin, ahir sensin,
zahir sensin, batın sensin ... Ralıman sensin, Rahiym sensin,
malik-el-mülk ve zül-celali vel-ikram sensin ... İki cihanın da
mabudu, maliki ve meliki sensin ... Zat'ta ahad ve sıfatta Vahid sensin . ..
· Dilediğini, dilediğine, dilediğin anda veren ve dilediği anda alınağa gücü yeten sensin ... Dilediğini aziz, dilediğini zelil edersin ... Görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin müstakillen sahibi, Rabbi ve mürebbisi sensin . .. Herşeyi kabza-i kudretinde bulunduran, yaşatan ve öldüren, ağiatan ve gül d üren sensin ... Zat-ı üluhiyyetinden gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur, ancak sen varsın, Gaffarsın, Settar'sın, Cebbar'sın, Kahhar'sın ...
Sana hakkıyle ve layıkıyle kulluk edebilmek için de yine senden yardım ve inayet niyaz eder, her nefeste ism-i celilini
zikrederek, sonsuz kudret ve azametin karşısında aczimizi ve
hiçliğiınizi fikrederek, bahş ve ihsan buyurduğun ni'metlerine
şükrederek minnet ve şükranımızı arzederiz ... Bizleri, kulluğundan uzaklaştırma, nefislerimizi israf etmekte haddi aştırma, kulluğundan gayri hizmetlerle, gailelerle uğraştırma ... Günah ve isyanlardan kaçınmağa, ibadet ve ta'atine yönelmeğe
gücümüz ve kuvvetimiz yoktur, kuvvet ve kudret sahibi ancak
sensin, bizleri rizayı ilahiyyene varacak o dosdoğru yola hida-
- 149 -
yet buyurmasaydın, kendiliğimizden Hak yolunu bulamazdık,
bizleri huzurundan mahrum eyleme ... Sana ve rizayı ilahiyyene varan o dosdoğru yolda bizleri sabit-kadem eyle ... Sen, bizlere talip olmazsan, bizler sana talip olamayız, lutfen ve tenezzülen biz aciz ve günahkar kullarını huzuruna kabul buyurmazsan, bizler huzuruna kendiliğimizden varamayız. .. Bizleri daha önce de kendilerine dünyevi ve uhrevi ni'metler bahş
ve ihsan buyurduğun aşıkların, sadıkların ve salibierin takibettikleri o dosdoğru yolda daim ve kaim eyle ... Şeytan gibi
gazab-ı ilahiyyene uğrayan ümmetierden ve kavimlerden; yollarını yöntemlerini şaşırmış ve sapıtmış, dalalet bataklıklarına saplanıp kalmış şaşkınlardan ve sapıklardan eyleme ilahi! ..
Salat-ü selamlarımızı, ta'zimat ve tekrimatımızı Resul-üsşakaleyn, İmam-ül-haremeyn, ceddül-haseneyn-il ahseneyn,
Rabib-i Hüda ve şefi-i ruz-i ceza Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin Ravza-i pak-i ıtırnak-i Muhammediyye'lerine, aline, evladına, ezvacına ve Ehl-i beytine
arz ve ithaf eyleriz, şayan-ı kabul ey le ya Rabbi. ..
İlahi! .. zat-ı ahaddiyyetine el açtık, vahdaniyyet ve ferdaniyyetine sığınarak saray-ı la-mekanına yöneldik, bizleri alelade bir su damlasından ana rahminde insan şekline koyan,
insan elbisesi giydiren, iyman tacı ile süsleyen, şeri'at kaftanı
ile bezeyen, kendine kul, Habib-i edibine ümmet ve tabi-i sünnet eyleyen ancak sensin, çıplaktık giydirdin, aç idik doyurdun, cahil idik ilim verip okuttun, zelil idik aziz ettin, sana
hakkıyle ve layıkıyle şükredemeyeceğimizi idrak ve itiraf ederiz, bizleri bu izzetten zillete, iymandan küfre, nurdan nara
döndürerek ebediyyen büsranda kalanlardan eyleme ya Rabbi ... İyınan ile yaşat, iyman ile öldür, cennetini balışedip güldür, didarına eriştirerek oldur, aşkınla soldur, Mak'ad-ı sıdk'a
erdir ve kulluk makamından bizleri ayırma ya Rabbi. .. Kalplerimizden aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Reswüllah'tan gayrı bütün muhabbetleri · ihraç ederek, nazargah-ı ilahi olan gönüllerimizi Kur'an ile, iyman ile, islam ile tenvir ve
tezyin ey le ya Rabbi ... Bizlere Hakkı görecek bir çift göz Hak-
- ıso -
kı ve hakikati dinieyecek bir çift kulak, Hakkı zikredecek Hakkı ve sabrı tavsiye edecek bir dil, hakkı sevecek bir gönül ihsan ve inayet ey le ya Rabbi... Her nefes alıp vcrdikçe Muhammed kokusu duyalım, her adım attıkça rizayı ilalıiyyene
uyalım, kulluk makamına baş koyalım, nefislerimizi bütün çirkin ve kötü giysilerden soyalım, dünya serboşluğundan ayalım, günah ve isyanlardan cayalım, Muhammed sofrasında doyalım, senden gayrı hiç kimseye muhtaç olmayalım ya Rabbi. ..
Seni ve senin sevdiklerini bizlere sevdir, sevmediklerini yerdir,
ilahi sırlarına erdir ya Rabbi. .. Rizayı şerifin için tutan, yazan, okşayan ve veren ellere; rizayı ilahiyyene varacak, huzur-u
izzetinde kıyama duracak, kulluk yolunda yorulacak ayaklara sahip olabilmeyi bizlere nasip ve müyesser ey le ya Rabbi...
Kusurlarımızı, isyan ve nisyanlarımızı affeyle, bizleri Rabib-i
edibine babşeyle ya Rabbi... Sen, bizlerin ma'budumuzsun,
bizler senin kullarınız, bizleri af ve mağfiret buyurursan keremin , merhametin, inayet ve fazlm zuhura gelir, bizlere azap
ve ikap edersen elimizden ne gelir? Azap ve ikabından bizleri
kim ve nasıl kurtarabilir? Nereye ve kimin himayesine sığınabiliriz ? Affını niyaza geldik, affı seversin, Rahmetinin gazabını geçtiğini bildiren sensin, kitab-ı keriminde : (Ey nefislermi israf etmekte, kendilerine haksızlık etmekte haddi aşan
kullanın! .. Rahmet ve mağfiretimden ümidinizi kesmeyiniz,
ben bütün ffÜnshhırınızı affederim ... ) buyunnadın mı ? Bu büyük müjde haberini Habib-i edibin ve kitab-ı kerimin vasıtasıyle duyurmadın mı? Kul senin, af senin, kerem ve merhamet senin, dilersen affı mağfiret edersin, dilersen azap ve
ikap eylersin, Rahmetine sığındık ilahi ! .. Keremine güvendik
AFÜVVÜN KERiM olduğunu bildik, sayısız günah işledik, nefislerimize zulmeyledik, ata sahibi olduğuna güvendik hatalar
işlerlik, kusurlarımızı ve günahlarımızı kemal-i aczile itiraf
ederek merh?.metini dileniyor, affını ve mağfiretini bekliyoruz, bizleri rahmet kapılarından boş çevirme ya Rabbi. .. Evet,
günalıkarız ve asiyiz ama, Habib'inin ve mahbub'unun ümmetiyiz, Habib-i edibini sevdiğine göre, ona ait olanı da elbette
seversin, onu kendimize şefi edindik, onu kırmayacağını ve
- ısı -
reddetmeyeceğini bildik, Kitab-ı keriminde ona : (VE LE1
SEVFE YÜ'TİKE RABBÜKE FE-TERDA - Ey Nebiyyi zişanun, seni razı kılın ca ya kadar, sana vereceğim) buyurmadın
mı ? Bizler onun ümmeti olarak cehennemde yanarken, Habib-i edibin cennette safa sürebilir mi ? Ona RA'UF ve RAHİYM sıfatiarını bahş ve ihsan buyurmadın mı ? Mi'nk-ı güzinde bizleri Rabib-i edibine bağışlamadın mı ? Ne kadar asi
ve günah}.ü1r dahi olsak, Rabib-i edibinin ümmetiyiz, ona tevessül ederek affını niyaz ediyoruz, bizleri ondan ayırma ya
Rabbi ... ilahi! biliriz ve inanırız ki, va'dinden dönmezsin, Kelam-ı kadimin hürmetine, Tevrat, Zebur ve İncil ile yüz suhuf
devletine, Rabib-i edibin izzetine Cebrail, Azrail, İsrafil ve Mikail aleyhimüsselam'ın okudukları tevhid ve tesbih rif'atine,
arşını yüklenen ve arşını tavaf eden Mela'ike-i mukarrebiyn
heybetine, yedi kat göklerde bulunan bütün melekler ve onların ibadet ve ta'atleri saffetine, Arş - Kürsi � Sidre-i münteha - Beyt-il-ma'mur - Ümmül-kitab - Levh-i mahfuz azametine,
Kudüs, Ka'be-i Muazzama, zemzem, Merve ve safa, Medine-i
münevvere ve Ravza-i mutahhara ulviyyetine ümmet-i Muhammed'i affınla dilşad, ehl-i islamı lutfunla ber-murad, biz aciz
ve günahkar kullarına Rahmaniyyetinle imdad eyle ya Rabbi.
.Adem safiyullah hürmetine, ehl-i islama saffet ihsan buyur ya Rabbi. .. Nuh neciyullah hürmetine bizlere necat ihsan
buyur ya Rabbi... İbrahim halilullah- hürmetine, bizlere haliliyet elbisesi giydir ya Rabbi... Musa kelimullah hürmetine
bizleri din ve devlet düşmanlığına karşı galip kılarak, din ve
Allah düşmanı Fir'avnı ordusuyla garkeylediğin gibi Türk ve
islam düşmanlarını da kalır-u perişan ey le ya Rabbi._. İsa Ruhullah hürmetine, derecelerimizi yükselt, Meryem aleyhisseJam gibi ırzımızı, iffetimizi muhafaza buyur ya Rabbi. ..
ilahi! Yüz on üç peygamber-i alişan hürmetine, Yakub'un
gözyaşı ve hasret ateşi himmetine, Yusuf'un cemali melahatine, Eyyub'un sabrı, Circis'in çilesi gayretine ehl-i islamı bütün
dertlerden, tasalardan, kaygulardan, tasallutlardan, sıkıntılar-
- 152 -
dan, kazalardan, belalardan hıfz-u emin eyle ya Rabbi. .. Tecelli eden celalini, cemal-i ilahiyyene tebdil buyurarak ehl-i islama yönelen tehlike ve tehditleri hertaraf eyle ya Rabbi...
Kendisini yeryüzünün ilahı ilan etmek bedbahtlığında bulunan Nemrud'u bir topal sivri sinekle, (ENE RABBÜKÜMÜL-A'LA - Ben, sizin yüce Rabbinizim) demek küstahlığında
bulunan Fir'avunu asai musa bir sopa ile kalırettiğin gibi, islam ve müslüman düşmanlarını da zat-ı ahadiyyetine mahsus
sonsuz kudret ve azametinle kalır-u perişan ey le ya Rabbi. ..
Mazlum olarak şehid edilen Maşite ve körpecik yavrularının kanı hürmetine, bizleri nefs-i emınarenin baskısından kurtulan ve rizayı ilahiyyene vasıl olan has kulların zümresine ilhak ey le ya Rabbi. .. Şekavetimizi saadete, kendi ellerimizle
hazırladığımiz felaketi selamete, zilletimizi izzete, nikbetimizi
ni'mete, kuvvet ve kudretimizi ibadet ve ta'ate tebdil ve tahvil ey le ya Rabbi. ..
Cenah-ı Hazret-i Hak'tır rahiyınin ya Resiılallah,
Hahibullah'tır nur-u aziyınin ya Resôlallah! ..
Niyazı ile zat-ı risaletpenahilerine tevessül ederek şefkat
ve merhamet kanatları altına sığındığımız, Sebeb-i hilkat-i ka'
inat ve bais-i vücud-u mümkinat, efdal-ül-Enbiya, eşref-ül-asfiya, imam-ül-etkiya, Rabib-i edib-i Kibriya olan ve kadr-i alileri (Fe-kane kabe kavseyni ev edna ... ) (İnneleziyne yübayi'uneke innemi yübayi'unallah ... ) (Ve ma erselnake illa rahmeten
lil-alemiyn) ayet-i celileleri ile beyan ve ilan huyurulan Seyyidül-Enam aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyete ves-selam efendimizin BEŞiR, NEZiR, SİRAC-I MÜNİR ve mü'minlere karşı
RA'UF ve RAHİYM sıfatları hürmetine, ehl-i islamı içinde bulunduğu ağır şartlardan ve sıkıntılardan kurtararak (Ve yansurekallahu nasran azizi) sırrına mazhar eyle ya Rabbi. İslam
davasına ve bütün müslümanlara yardım ve hizmet edenleri,
bu uğurda ter dökenleri, mücahede edenleri, kalemleriyle, kılıçlarıyla, bilekleri ve yürekleriyle islamı savunanları iki cihanda aziz eyle ya Rabbi. .. Bütün zorluklarımızı kolaylığa, sıkın-
- 1 53 -
tılarımızı ve üzüntülerimizi ferahlığa, karanlıklarımızı aydınlığa tebdil buyurarak hayırlı dileklerimizi ve isteklerimizi
bahş ve ihsan eyle ya Rabbi. ..
Rabib-i edibinin naz-ü niyazı, Hak yolundaki gazası, iyman ve Kur'an davasındaki ihlası, düşmanlarından bile esirgemediği sehası hürmetine, Uhud'da şehit edilen dişi, T;1'ifte
küffar-ı hakisar tarafından atılan taşla yaralanıp kanayan
ayağı, kanla dolduğu halde (Allahım! Sen kavmime hidayet
buyur, onlar Hak ve hakikati bilemiyorlar ... ) niyazırida bulunan mübarek dudağı izzetine, Mi'rac-ı güzin devletine, onun k!
yam, kıraat, rüku, secde, dua ve senası ve gözü yaşı re'fetine
Bizleri Resul-ü zişandan ayırma ve ehl-i islamı Mahbubun ve
mergubun olan Mustafa'na balışeyle ya Rabbi. ..
Resul-ü mücteba'nın ali, evladı, ezvacı, Ehl-i beyti, ashap
ve ensarı, ahbap ve yaranı hürmetine son sözlerimizi Kelime-i tevhid ve Kur'an-ı mecid eyleyerek Allah. .. Allah. .. La
ilahe ilailah - Muhammedün Resulüllah diyerek emanetini teslim etmeyi nasip ve müyesser kıl ya Rabbi. ..
Hatice't-ül-Kübra, Fatıma't-üz-Zehra, A'işe-i Sıddıyka ve
ezvacı tabirattan olan diğer validelerimizin iffet ve ismetleri,
Rabib-i edibine olan hizmetleri devletine, Hamse-i al-i aba, valide_yn-i Mustafa, ceddi erneed-i musaffa, Cıhar yar-ı güzin-i basafa Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk, Hz. Ömer-ül-Faruk, Hz. Osman-ı Zinnureyn ve Fatih-il-Hayberi, zevc-i Fatıma't-üz-Zehri,.
varis-i ulum-u Nebevi Hz. Ali rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn rif'atine bizleri umduklarımıza nail ve korktuklarımızdan emin ey le ya Rabbi. ..
Ol şemseyn-il kamereyn-il bedreyn-il Haseneyn-il ahseneyn
Hz. İmam-ı Hasan-il mücteba ve Hz. İmam-ı Hüseyin şehid-i
deşt-i Kerbela ridvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn hürmetine,
Kerbela şehitlerinin izzetine, kalplerimize muhabbet ve meveddet telkin buyurarak bizleri birbirimize düşmekten, dağılıp
parçalanmaktan, korkaklaşıp zayıflamaktan koru ve kurtar ya
Rabbi. ..
Hz. Zübeyir İbn-i Avvam, Esed-ür-Resul Hz. Hamza ile,
- 154 -
Uhud şehitleri Bedir, Hendek, Huneyn, Tebük gazileri hürmetine, Halid ibn-i Zeyd Eba Eyyub-el-Ensari, Huzeyfe't-ül-Yemani, Abdullah-il Ensari, Selman-ı Farisi, Süheyl-i Rumi izzetine
bizleri din-i mübiyn-i islama canla başla hizmet eden, bu uğurda canını, malını, evlat ve ıyalini fedadan çekinmeyen muhlisler zümresine ilhak ey le ya Rabbi. ..
Veys-el-Karani, Hasan-iii-Basri, Babib-i a/cemi, Ma'ruf-u
Kerhi, Davud-u ta'i, - Süreyr-i sakati, Cüneyd-i Bağdadi himmetjne bizleri islam mefkCıresini tamim, ehl-i islama hakikati isIamiyye ve hakikati Muhammediyye'yi talim, zat-ı ahadiyyetine ve Habib-i edibine hakkiyle ve layikiyle ta'zim eden aşıklardan ey le ya Rabbi ...
On iki imam, ondört ma'sum, on yedi kemer- beste hürınetine, Mekke-i mükerreme ve Medine-i münevvere, Horasan,
Türkistan, Buhara, Semerkand, İran ve Turan, Anadolu ve
Rumeli erenleri, üçler, yediler, kırklar, yetmişler, yediyüzler
devletine, İmam-ı a'zam Ebu-Hanife, İmam-ı Şafi'i, İmam-ı Ahmed bin Hanbel. İmam-ı Malik ve mezheplerinde bulunan veliler, salihler, aşıklar, şehitler re'fetine kamil bir iymari, halis
bir itikat ve iykan, ilm-ü irfan ile dünya ve ahiretimizi ma'mur
ve abad ey le ya Rabbi ...
Kutb-ül-aktab Gavs-ül-a'zam Abdülkadir Geylani, saki-i
aşk-ı Babib-i Hüda Ahmed-er-Rüfa'i, Ebül-ayneyn Ahmed-el-Bedevi, Ebün-nesebeyn İbrahim Düssuki, Varis-i hayder-i kerrar
Sadüddin-i Cibavi, Eb-ül- Hasan-il Şazeli, Ebu Medyen-il Magribi, Abdüsselam-ül Esrneri hürmetine kara, deniz ve hava ordularımıza, her nereye yöneliderse daima kafirler üzerine galibiyetler, zaferler, şanlar ve şerefler nasip ve müyesser eyle
ya Rabbi ...
Mevlana Celaleddin-i Rumi, Rünkar Hacı Bektaş-ı Veli,
Şah Muhammed Baha'üddin-i Nakşibendi, Niyazi-i Mısri, Seyyid Yahya, Cemal Halveti, Hacı Şahan-ı Veli, Hacı Bayram-ı
Veli, Akşemseddin, Kara Şemseddin, Sadreddin-i Konevi, Aziz
Mahmud Hüda'i, İsmail-i Rumi, Eşref oğlu Rumi, Aliyyül Köstendili, Ramazan-ı Mahfi, Şeyh Selami Ali, Muhammed Nasu-
- 155 -
hi, Beşiktaş'lı Şeyh Yahya, Seyyid Nizam, Seyyid Seyfullah,
Müftiyyüs-sakaleyn Kemal Paşa zade, Sünbül Sinan, Merkez
Musa Muslihiddin hürmetine ümmet-i Muhammed'in asilerini
islah ey le ya Rabbi. ..
Vatanımızı, milletimizi, dinimizi, mukaddesatımızı, ırz ve
iffetimizi, hürriyet ve istiklalimizi sevdiğin has kulların hürmetine zalimlerden, müfsitlerden, şeririerden hıfz-u emin eyie
ya Rabbi. ..
Hatem-il-müctehidiyn Muhammed Nureddin Cerrahi hürmetine, on iki tarikten gelip geçen veliler, arifler, aşıklar hürmetine Maşayih-i kiram, dervişan, aşıkan, naşidan, meczuban
izzetine bizlere adlinle değil affınla tecelli buyurarak tevhidinde daim, talımidinde kaim ey le ya Rabbi. ..
Bütün erenler, veliler, azizler, abidler, zahidler, yürekleri
aşk-ı ilahi ile yanıklar, seher vaktine kadar uyanıklar, adl-ü
adalet ile hükmedenler, mazlfıma yardımı vazife bilenler, gözyaşı silen ve yetim başı okşayan eller, gönül alan ve zikirle
dönen diller, Hakkı seven gönüller, alimler, hafızlar, kurn1lar,
gaziler, hacılar, garipler, yoksullar, sabreden fakirler, şükreden zenginler, hürmetine bizleri yatırıp kapılara baktırma,
dert verip derman arattırma, merde namerde muhtaç eyleme
ya Rabbi. ..
Bizleri, rizayı ilahiyyene muvafık meclislerde, cemaatlerde, sohbetlerde topladığın gibi ceza günü olan o yüce mahkeme huzurunda korkmadan ve ineinmeden Habib-i edibinin
sancağı altında ve Resfıl-ü zişanın etrafında cem'eyle ya Rabbi. ..
Resfı.l-ü zişanın mübarek elleriyle Kevser şarabından içen,
arşın gölgesinde gölgelenen ve serinlenen, cennet elbiselerinden giyen ve cennet ni'metleri ikram edilen, Bürak'a bindirilerek cennete gönderilen zümre-i naciyyeye bizleri ilhak ve id·
hal ey le ya Rabbi. ..
Malışer gününün dehşet ve şiddetiyle gözleri yuvalanndan fırlamış, nefislerinin derdine düşmüş, cehennem ateşini
- 1 56 -
gözleriyle görerek (El'aman ya Rab ! ..) feryadına başlamış, ellerini ısıran, göğüslerini döven, şefaatten mahrum kalan, büsran ve nedamet içinde bulunan (Va hasreta ... Va esefa ... ) diyerek zebanilere teslim edilen asiler ve zalimlerden eyleme ya
Rabbi. .. İsimlerimizi saidler defterine kaydederek, bizleri orada ibka ey le ya Rabbi ... Ölümün şiddetini, kabrin vahşetini,
sual ve hesabın dehşetini, cehennemin ateşini görmeden sorgusuz hesapsız cennetine girenlerden ey le ya Rabbi. ..
Bu aciz risalemizi bastıran, okuyan, okutan ve dinleyenleri ve okunmasını tavsiye edenleri iki cihanda aziz eyle ya Rabbi. .. Sağlığımızda bir dua ve ölümüroüzden sonra birer Fatiha
ile bizi ananları, kendilerine hayır dua edecek evlat, alıhap ve
ılıvan ile mükerrem ey le ya Rabbi. .. Bu risalemizin tesirini
halk buyurarak, okuyaniara ve dinleyenlere hayırlı ve faydalı
olmasını nasip ey le ya Rabbi. .. Bu risalemizi, yüce katmda ve
Rabib-i edibin katında makbul ve mergub ey le ya Rabbi. .. !hvan-ı yaranıını kesir eyle, kendilerini iki cihanda aziz eyle, ölmüşlerine rahmet ve sağ olanlarına sıhhat, afiyet ve hayırlı işlerinde devamlı muvaffakiyet ihsan ve inayet ey le ya Rabbi. . .
Bu kemter Muzaffer Aşki kulunu da affınla ve ltltfunla şad-ü
handan ey le ya Rabbi ... Kusur ve küsurlarımı, Rabib-i edibine, Ehl-i beytine ve bendelerine balışeyle ya Rabbi. .. Dualarımızı, ism-i a'zam hürmetine kabul ve niyazlarımızı ltltuf ve kereminle makbul ey le ya Rabbi ...
Sübhane Rabbike Rabbil izzeti amma yasiftln ve selamün
alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Ratlıil-alemiyn kabul-ün-niyaz EL-F ATİ HA
Yüzümü dergaha tuttum ya Ganl
Boş çevirme bab-ı lütfundan beni,
Şafi'imsin ey Nebi'ler serverl,
Boş çevinne bab-ı liitfundan beni ...
El-Hac
MUZAFFER OZAK
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 22
MÜNDER ECAT
Es-Saf sure-i celilesinin ı o. ayet-i kerimesi tefsiri - İslamda cihadın kıyınet, ehemmiyet ve fazileti - Hürriyet ve İstiklalin şer'i yönden değerlendirilmesi - Kıbrıs banş harekatının ortaya koyduğu bazı gerçekler - Kıbrıs Türkleri ve islam haklan beyannamesi - Medeniyyet dünyasının Kıbrıs'
ta Tiirk kanı dökiilmesine nasıl seyirci kaldığı - Cihad hakkında bazı ayet-i kerime ve Hadis-i şerifler - Resiil-ü zişanın sevk ve idare ettiği bazı gazalardan menkıbeler - İslamda cihadın farz olmasının sebep ve hikmeti - Şehitlerin
mazhar oldukları · ilahi ikram ve iltifat - Sultan Murad-ı
Hüdavendigar'm Kosova salırasındaki duası - Biz, neden
g-eriledik? - Fatih medresesinin vakfıyesinden örnekler -
Üçüncü sultan Mustafa'nın Koca Ragıp Paşa'ya şiirle ifade ettiği gerçek - Tarihten ve çevreden ibret almanın yararları - Paralarma kıyamayan zenginleri bekleyen büsran
ve akibet - Şeyh Şamil'in haklı bir sitemi - Şehitlere bahş
olunan altı hasJet ve keramet - Peçevi tarihinden alınmış
bi.:r olay - Balkanlarda müslüman Türklere reva görülen
zulüm ve vahşet - Kanuni Sultan Süleyman Han'ın, beşinci Karlo'ya (Charles Quinte) bir mektubu - Kanuni'nin doğu
seferine çıkarken söylediği şiir - Theophile Guatier, Lamartine ve Pierre Loti'nin Türkler ve İsümbul hakkındaki h:ıtıralar� - Türklere esir dilşen Demirbaş Şarl'ın intibaları
- Azılı Türk ve İslam düşmanı Lord Byron'un Türider haklundaki fikirleri - Körii körüne şeri'at düşmanlığı yapan
dinsizlere ve densizlere cevaplar - Gerçek demokrasi, milli
birlik ve beraberlikle sağlanabilir - Savaşa girecek gazilere bazı öğütler - Bil-fiil savaşa katılamayanlara düşen vazifeler - Savaş alanında namaz nasıl kılınır - Mün�icat ve
kahraman Türk gazilerine medhiyye -
- 159 -
ZARURİ BİR AÇIK.LAı.\tA
Yalnız yurt ve millet savunmasında değil; zalimlere karşı ırz, iffet ve mukaddcsatımızın korunmasında da mertçe, yiğitçe siper ettikleri göğüsleri, iyman ve Kur'an nurları ile münevver. Hak'tan gayrı hiçbir kuvvetin önünde asla eğilmeyen
kafaları ilim ve irfan ile müzeyyen ve mücehhez şerefli müslüman Türk kumandan ve subaylarının eşsiz sevk ve idaresinde, Kahraman .Mehmetciklerin muvaffakiyet ve muzafferi·
yede sonuçlandırdığı Kıbrıs Türk barış harekatından sonra,
isJamda CİHAD'ın kıymet, ehemmiyet ve fazileti konusunda
bir risale hazırlamayı ve bu vesile ile Allah yolunda, insanlık
da'va ve ideali uğurunda ve Resfı.lüllah sallallahu aleyhi ve sellemin buyruğunda tarih sahifelerini eşsiz ve benzersiz hamaset destanları ile dolduran şehitlerimizin ve gazilerimizin cesaret ve şecaatlerini bir kerre daha hatırlatınayı arzu ediyor
ve fakat buna bir türlü cür'et edemiyordum. Her zaman ve
her yerde, aczini ve cehlini itiraf etmekten çekinmeyen bu
fakir-i pür-taksir için, yüzleri islam ve özleri iyman nurları
pırıldayan aziz din kardeşlerimin ve Hak yoldaşlarıının huzurlarınıza böylesine muhteşem bir konu ile çıkabilmek gerçekten zordu. Fakat, aşağıda dikkat ve ibretinize sunacağım
kıssalarla, bunlardan kendi payıma çıkardığım hisseler beni
teşvik ve teşçi etti :
1) Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyete
ves-selam efendimiz hazretleri, aslıab-ı kirarn rıdvanullahi
aleyhim ecma'ıyn efendilerimize şimale sefer etmeği vasiyyet
buyurmuşlar ve bu cihad için bizzat hazırladıkları ordunun
başına Usame bin Zeyd radıyallahu anh'ı kayırmışlardı. İki
cihan serverinin, alem-i cemale intikal buyurmaları üzerine
bu sefer biraz gecikmiş ve nihayet Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk
radıyallahu anh, emr-i eelil-i peygamberiyi yerine getirerek bu
orduyu yola çıkarmış ve bizzat uğurlamıştı. Sıddıyk-ı Ekber,
ordu kumandanı Usame bin Zeyd'in atının yanı sıra gidiyor
- 160 -
ve genç kumandan buna çok üzülüyordu. Nihayet, dayanamadı ve :
- Ya Emir-el-mü'miniyn! .. Ya lutfen siz bu ata bininiz
veya müsaade buyurunuz, ben de attan ineyim.
Eba-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh'ın cevabı kesin olmuştu :
- Ya Usame! .. Bizim de Allah yolunda bir saatçik olsun
ayaklarımız tozlanmasın mı?
2) Hz. Yusuf peygamber aleyhisselamı, kardeşlerinin attıkları kuyudan çıkaran kervancılar, müşarünileyhi Mısır'da
esir pazarında köle olarak satıyorlardı. Yusuf aleyhisselamın
maddi ve ma'nevi güzelliğine hayran olanlar, onu ne bahası
·na olursa olsun satın almak için adeta rekabete girişmişlerdi.
Arttırmanın torba torba altunlar feda edilerek kızıştığı bir
sırada, çok yaşlı bir hatun titrek sesiyle pey sürdü :
- Benden de üç kuruş var!.. dedi.
Herkes şaşırıp kalmıştı. Artırma, torbalar dolusu altun1arla devam ederken üç kuruşun lafı mı olurdu? İçlerinden birisi kadıncağızı azarlayarak haykırdı :
- Bizim yüzlerce, binlerce altun feda ederek satın alınağa çalıştığımız bu köle için, üç kuruşçuk pey sürmeye utanmıyor musun?
Yaşlı kadın, başını önüne eğerek şu cevabı verdi :
- Haklısınız, dedi. Onun üç kuroşa alınır bir köle olmadığını ben de bilirim ama, istedim ki bu alış-verişte benim
de peyim bulunsun! . . dedi ve bu kıssa tarihe mal olup, kıyamete kadar darb-u mesel olduğu gibi Fakir-i pur taksir kıyınet biçilemeyen bu zafere; kocakarının Yusuf aleyhisselamın satışında pey vurup tarih sayfalarına yazıldığı gibi, ben de bu şanlı
harekatımıza naçiz bir risalecik yazarak, bu pahası yüksek alışverişe pey sürmüş oldum.
3) Nihayet, Hz. İsa aleyhisselamın getirdiği din ve şeri'
at ile hiç bir ilgi ve ilişkisi bulunmayan Makarios kafiri ve
benzerleriyle, onun mirasçıları, dini siyaset ve menfaatlerine
alet ederek acımasızca din kardeşlerime, kan kardeşlerime,
can kardeşlerime kan kusturur, medeniyet dünyası denilen kü-
- 161 -
für ve dalalet ehlini, Hıristiyanlık adına dut yemiş billbill gibi
sustururken, acizane bir din adamı olarak, kannca kararınca
Hak ve hak.ikati, hukuk ve adaleti savunmak elbette benim
de boynurnun borcu idi.
İşte, bunun içindir ki, Allah yolunda CİHAD eden şehirllerin ve gazilerio ruhaniyyetlerinden affıını ve siz muhterem
okuyucularımdan da bağışlanınarnı niyaz ederek, bu risaleyi
yazmaya karar verdim. Bu vesile-i hasene ile gerek son Kıbrıs barış harekatında ve gerekse daha önceleri küffar-ı hakisar
ile savaşırken şehadet rütbesini ibraz eden kahraman subay,
assubay ve erlerimizin ruh-u pür-fütuhlarına Fatiha-i şerifelerimizi hediye ederek bu naçiz risalerimizi arz ve ithaf ediyorum.
Savaş; bir bakıma cana kıymak, beldeleri yakıp yıkmak
demek olduğundan, din-i mübiyn-i islamda kesin bir zaruret
ve mecburiyet bulunınadıkça savaşa girmek ve girişrnek caiz
değildir. Ancak; Allah yolunda, din, millet ve devlet uğrunda
savaşa girilince de, başta bulunan kumandai:ıın emri ve bir
harp hiyle ve taktiği olmaksızın düşmana sırt çevirmek de en
büyük günahtır. Hatta, affı kolay olmayan büyük günahlardandır. Bir de, teslim olan düşman askerine, eli silah tutm�
yan yabancı ihtiyarlara, kadınlara ve çocuklara ve özellikle
genç kız ve kadınların ırz ve namusianna tasallılı ve tecavüz
etmek, ekilmiş tarlaları, meyveli ağaçları kesrnek veya yakmak, Allah için nefislerini kiliselere hapsetmiş din adamlarına hakaret, eza ve cefa etmek · Allah korusun · Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin husumetini
celbetmeğe sebep olur. Savaşırken yaralayarak saf dışı edilen
düşman askerinin yarasını sarmak, yediğinden ona da yedirmek, muhtaç ise giydirmek, islamın şan ve şı'arından olup Allahu sübhanehu ve teala'nın emirleridir. Hak yolunda savaşan gazinin zafere ulaşması bununla kaimdir. Allahu azim-üşşan zalimleri sevmez ve zalimlere yardımcı da olmaz. Tevfik
ve inayet, ancak Allahu teala'dandır.
El-Hac
MUZAFFER OZAK
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F : ll
- 163 -
Sallii ala seyyidina Muhammed ...
SaliU. ala şefi-i zünubina Muhammed .. .
Sallu ala envar-i kulubina Muhammed .. .
El-Evvelü Allah ... El-Ahirü Allah ... Ez-Zalıirü Allah ... ElBatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mfı'inuhu ve nasınıhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlfıl ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidfı emri ilailah vallahu basiyrün
hil-ibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
alim-ül hakiym ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel cevvad-ül kerim ...
Sübhaneke ma arefnake hakka ma'rifetike ya Ma'ruf .. .
Sübhaneke ma abednake hakka ibadetike ya Ma'bud .. .
Sübhaneke ma zekernake hakka zikrike ya Mezkfır .. .
Sübhaneke ma şekernake hakka şükrike ya Meşkfır .. .
E'üzü billAhi min-eş-şeytıUı-ir-raciym
Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
YA eyyühelleziyne Amenü hel edüllüküm alA ticaretin tünciyküm min
azabin eliym tü'minüne billAhi ve Resülihi ve tücıihidune rı ııebiylillAh.l
bl emvA.liküm ve enfüsiküm za.Iiküm hayrün leküm in küntüm ta.'lemıln ..
Es-Saf : ıo
(Ey iyman edenler! .. Sizi, elim bir azaptan kurtaracak bir
ticaret salık vereyim mi- Allahu teala'ya ve Resftl-ü mücteba'
ya iyman edersiniz, Allah yolunda mallannız ve canlarmızla
cihad eylersiniz. Eğer, bilirseniz bu sizin hakkınızda pek hayırlıdır.)
- 164 -
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin herşeye kadir olduğuna ve bütün emirlerinde ve hükümlerinde yüzbinlerce sırlar ve hikmetler bulunduğuna iyman eden, her emrinde galip
ve dilediğini halk, dilediğini de helak edebilmek iradesini daima kabza-i kudretinde bulundurduğuna inanan, bu iyman ve
iykanlarını dilleriyle takrir ve kalpleriyle tasdik ederek irfan
ve iz'an sahibi olan aziz mü'minlerı .
.
Allahu azim-üş-şan indinde din, ancak ve yalnız bizim
dinimiz olan din-i mübiyn-i islamdır. Kitap ise, her türlü tahriften ve tagyirden masun ve mahfuz bulunan ve kıyamete
kadar da Allahu teala'nın hıfz-u emanında bulunan Kur'an-ı
azim-ül-bürhandır.
Muhterem müslümanları ..
Din-i mübiyn-i islam ve Kur'an-ı azim-ül-bürhan, şeref-i
iyman ile müşerref olan biz mü'minlere; her zaman ve her
yerde kafirlere, zalimlere ve münafıklara karşı zillet, mezellet
ve meskeneti men'eder ve din, devlet ve millet düşmaniarına
karşı her hal-ü karda izzet, rif'at ve şevket emreder.
Allahu teala, AZİZ'dir. Onun dini olan islamın da AZİZ
olması tabii ve aşikardır. Binaenaleyh, iyman ve islam ile mübahi olan müslümanların da her zaman ve heryerde AZİZ olmaları bedihidir. Müteselsilen aziz olanların da şan, şeref, şevket, satvet ve izzet sahibi olmaları lazımdır ve şarttır. İşte, bunun içindir ki Allahu teala ve tekaddes hazretleri Kitab-ı keriminde biz ümmet-i Muhammed'e canımızla, malımızla, dilimizle ve kalemimizle gazayı irade buyurmuş ve farz kılmıştır,
Bu risalemizin başında mea'len sunduğumuz ayet-i celi-
- le, bu görüşü hiçbir kuşku ve tereddüde yer vermeyecek kesinlikle açıklamaktadır. Yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler
arasında görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemlerin Rabbi, mürebbisi ve maliki olan Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri, Rabib-i edibi vasıtasiyle inzal buyurduğu kitab-ı keriminde şöyle huyurmaktadır :
(Ey benim varlığıma ve birliğime inanan ve iyman eden
has kullarımı Bana ortak koşmayan, beni tevhid, tekbir ve
- 165 -
tehlil eden, Rabib-i edibirnin risalet ve nübüwetini takrir ve
tasdik eden, onu herşeylerinden fazla severek iymanlarını ihsana ve kemale erdiren muhlis kullanın! .. Sizleri, gerek dünya hayatında ve gerekse ahiret aleminde korkunç bir azaptan,
çok acı bir ızdıraptan, elem verici ateşten koruyup kurtaracak, sizleri biz azim-aş-şan indinde makbul, Rabib-i edibirn indinde mahbup ve Hak velileri indinde mergup bir ibadet ve
ticarete delalet edeyim mi? Sizlere, büyük bir yarar sağlayacak önemli bir hususu salık vereyim mi ? Varlığıma ve birliğime, Rabib-i edibirnin Hak peygamber olduğuna hakkıyle ve
layıkiyle iyman ediniz ve bu iyınanınızı öylesine kemale erdiriniz ki, rizayı ilahiyyem uğrunda, benim yolumda canınızla,
malınızla, dilinizle ve kaleminizle din ve mukaddesat düşmanlarına, vatan ve milletiniz için hıyanette bulunanlara, mazlum
halka haksızlık ve kötülük edenlere, zulmeyleyenlere karşı elinizden geldiği ve gücünüzün yettiği kadar mücadele ve muharebe ediniz, onları bozguna uğratıncaya kadar sav�şınız. Böyle bir cihadda bulununuz ki, sizleri dünya hayatında esaret
zilletinden, zalimlere köle olmaktan, ırz ve iffetinize tasallut
ve tecavüzlerden koruyayım ve ahiret aleminde de cehennemin
o korkunç ve dayanılmaz azaplanndan kurtarayım. Allah yolunda, din ve millet uğuronda savaşırsanız, rizayı ilahiyyeme
mazhar olur ve cennet ni'metlerine erişirsiniz.)
- 166
1nnallah'eştera. mln-el-mü'miniyne enfüsehüm ve emvA.lehüm bi-enne lehüm-ül-cenneh yu.katilılııe fi sebilillahi fe-yaktülüne ve yuktelüne vA.'den
aleyhi hakkan fit-TevrAti vel-İnciyli vel-Kur'an ve men evfa bi-ahdihi min'-
Ailahi festabşini bi-bey'i kümüllezi bil.ye'tüm bih 'e ztUike
hüvel-fevz-ül-a.:üym ...
Et-Tövbe : lll
(Allahu teala, ınü'minlerden canlannı ve mallannı kendi
yoluna vakfctmeleri karşılığında cenneti vermek üzere satm
almıştır. Onlar, Alialı yolunda savaşırlar, öldürürler, öldürülürler. Onlara va'dolwıan cennet haktır. Tevrat, İncil ve
Kur'an ile sabitiir. Ailahu teala'dan ziyade abdine vefa eden
kim olabilir? Ey mü'minler! .. O halde, Allahu teala'nın va'd-ü
kerimiyle yapmış olduğunuz bu alış verişe sevininiz, zira en
büyük fevz ve saadet budur.)
Dikkat buyurun uz aziz mü'minler! .. Saf sure-i celilesindeki TİCARET tabirinden sonra Tövbe sure-i celilesinin bu ayet-i
kerimesinde SATINALMA deyimi kullanılmıştır. Demek oluyor ki, Allah celle celalühu mü'minlere : (Cennet ve cemalbni,
cennetin balıası olan canlannız ve mallannız ile kazanabilirsiniz) huyurmaktadır.
Allah yolunda, Allah için ölene ve öldürene cennet, cemal,
riz.o'l ve rıdvan bahş ve ihsan buyurulacağını, semavi kitaplarm
hepsinde yani Tevrat, Zebur, İncil ve diğer suhuflarda olduğu gibi, bütün semavi kitapların efdali ve sonuncusu olan
Kur'an-ı aziyıninde de beyan ve ilan buyurmakta ve ehl-i iymana Hak yolunda ve Hak rizası için mücahede edenlerin kıymet, ehemmiyet ve faziletini duyurmakta ve bizleri cennet ve
cemaline davet eylemektedir.
Görülüyor ki, Allah yolunda cihad etmek mü'minler için
kutsal bir vazifedir ve bu vazifeyi canlarıyla, mallarıyla, dilleriyle ve kalemleriyle yerine getirenler için büyük müjdeler,
dünyevi ve uhrevi saadet ve selametler vardır. Bu emr-i ilahiyyi yerine getirerneyen gafillere ise dünya hayatında esaret ve
sefalet ve ahiret aleminde de çok acı azap ve ıkap vardır.
Hürriyet ve istiklallerini kaybetmiş, kafirlerin boyundu-
- 167 -
ruğu ve zalimlerin yumruğu altında, her türlü hak ve menfaatlerinden mahrum bırakılmış milletlerin, yürekler acısı durumlarına ibretle, basiretle bakınız mü'minler! .. Esir milletierin
acık.lı hallerini, neler çektiklerini, nelere katlandık.lannı araştırınız, soruşturunuz ve mutlaka öğreniniz. Üzülerek ve içimiz
ezilerek görürüz ki, bugün yeryüzünde kafirlerin ve zalimlerin
pençe-i kalırında inim inim inleyen esir milletierin çoğunluğu müslümanlardır. Neden mi- Kitlelerin cehaletinden faydalanan bazı menfaat düşkünleri, onlara Allahu teala'nın bu
emirlerini, Res1ıl-ü mücteba'nın Hadis-i şeriflerini unutturrnuşlar, materyalist safsatalarla hem gerçek hüviyyetlerini ve
hem de ma'nevi ve kudsi mükellefiyyetlerini uyuşturmuşlar,
iki günlük dünya hayatına tamalı eden, üç kuruşluk dünya
menfaatine göz diken şu'ursuz ve idraksiz bir toplum haline
getirmişlerdir. Kişi, ne kazandığını, ne kaybettiğini bilemezse, karını ve zararını hesap edemezse, sermayesi rnilyarlarla
ifade olunsa dahi iflasa mahkumdur. Allahu sübhanehu ve
teala hazretleri, Kitab-ı keriminde onun için TİCARET ve
ALIM - SATIM tabirlerini kullanmış ve gerçek kazancın ancak
ve yalnız ilahi emirlerine uymak ve Habib-i edibinin yolundan
gitmekle mümkün olabileceğini iyma buyurmuştur.
Daha önceki derslerimizde, dünya ve dünya hayatı ile
dünya menfaati konusu üzerinde önemle durmuş ve bazı yorumlarda bulunmuştuk. Sözü, tekrar oraya getirmek istemiyorum. Ancak, biri yalnız dünya hayatı için yapılan ticaret
var, bir de ahiret hayatı için yapılan ticaret var. Hiç şüphe
yoktur ki, birincisi gelip geçici ve elden çıkıcıdır, ikincisinin
karı ve yararı ise baki ve ebedidir. Üstelik. Allahu teala'n'ın
teklif ve emrettiği ticaret ve alış-veriş, hem dünya ve hem de
ahiret hayatı için faydalı ve geçerlidir. Dinini, ma'neviyyat ve
mukaddesatını, ırz ve iffetini, vatan ve milletini Allahu zülcelal vel-kemal hazretlerinin emrettiği şekilde canlarıyla, mallarıyla ve tekmil imkanlarıyla koruyamayan, savunamayan ve
bu uğurda mücadele ve mücahedede bulunmayan toplumlar
kafidere ve zalimlere esir olmağa, köle gibi yaşamağa, tabii
- 168 -
ve insani bütün hak ve ihtiyaçlanndan mahrum kalınağa mah·
kfundurlar.
Düşününüz aziz müslümanlar!.. Hürriyet ve istiklalinden
mahrum kalmış bir ülkede CUMA NAMAZI dahi kılınmaz. Bir
çok ibadetler, tam bir serbesti içinde yapılamaz ve hatt�
HAC'ca bile gidilemez. Bugün, yeryüzünde ortalama 750 milyon müslüman yaşamaktadır. Bunun 550 milyonu hür ve müstakil islam devletleri olmasına mukabil, 75 milyon müslüman
yan müstakil ve 125 milyon müslüman da değişik ülkelerde
azınlıklar halinde, daha doğrusu boyunduruk altında esir gibi
yaşamaktadırlar.
Hürriyet ve istiklalini kaybeden, egemenlik ve özgürlüklerinden mahrum edilen milletierin katlandıkları zillet ve sefaleti anlatabilrneğe imkan ve ihtimal yoktur. Balkan harbinde, müslümanlara reva görülen zulüm ve vahşet, ak sakallı
dedelere ve ak saçlı ninelere, ma'sum genç kızlara ve hatta
kımdak çocuklarına tatbik olunan rezalet ve dena'at insanlık
için yüz kızartıcı korkunç ve müthiş birer faciadır. İstiklal
harbinde, aynı vahşet, cinayet ve rezaletler, Türk ve müslüman olmaktan gayrı hiçbir suçu bulunmayan ma'sum ve temiz Anadolu halkına uygulanmıştır. Kıbrıs'ta, yıllardanberi
süregelen katl-i-amlar, yediden yetmişe topyekf:ı.n bir köy halkını öldürüp buldozerlerle çukurlara atmalar, maddi ve ma'
nevi baskılar, Batı Trakya Türklerine yarım asırdır tatbik olunan kötülükler ve haksızlıklar hep bu müslüman - Türk düşmanlığının iğrenç ve tiksinti verici birer tezahürüdür.
İstiklal harbinde, İstanbul'un hemen yanı başındaki Yalova'nın Çınarcık ve Ak köylerinde yediden yetmişe mescidlere doldurularak diri diri yakılan ma'sum insanların, hazin
akibetlerini toprak eşelendikçe meydana çıkan üzerinde MAŞALLAH yazılı san pirinç nazarlıklar ve diğer maddi deliller,
insanlığa haykırmaktadır.
Evet, bir (İNSAN HAKLARI BEYANNAMESi) vardır. Fakat, esefle kaydetmek zorundayız ki, bu ve benzeri beyannameler ve beyanatlar, hakikatleri gizlemek için uydurolmuş
- 169 -
birer kağıt parçasından başka bir şey değildir, belki müslüman - Türk milletine karşı kullanılan zehirli bir silahtır. Müslüman - Türke her türlü zulüm ve baskı yapılır, eşikteki beşikteki ma'sum Türk çocuklan boğazlanır veya kurşunlanır.
Türklerin en tabii haklan pervasızca çiğnenir, fakat medeniyet dünyası (?!) büyük bir kayıtsızlıkla bu facialar serisine seyirci kalır ve kılı bile kıpırdamaz. Fakat, Türk meşru mürlafaaya geçti mi, canını, malını, ırzını korumak için yerinden
doğruldu mu, aynı medeniyet dünyası ayağa kalkar ve yaygarayı basar.
1974 Kıbns harekatında bunun en canlı örneklerini gördük. Yıllarca Türk'ün öz malı olan bu adada, nereden ve nasıl geldiği, niçin getirildiği ve orada ne aradığı belli olmayan
palikaryalar, Türk cemaatine kan kusturdular. Derince bir
nefes alabilmek için deniz kıyısına inmesine bile izin vermediler, haklannı ve menfaatlerini çiğnediler, Türke hayat hakkı tanımadılar. Yapılan anlaşmalara ve antlaşmalara rağmen,
Türk toplumunu adadan çıkarabilmek için iğrenç v� korkunç
cinayetler işlediler, çeteler, gerillalar kurdular, bütün adayı
bir silah ve cephane deposu haline getirdiler, en hakim noktalan ellerine geçirerek tahkim ettiler. Eğer, bu cinayetlerden
yalnız bir tanesini Türkler işlemiş olsalardı, bütün Hıristiyan
dünyası ayağa kalkar ve tozu dumana katınağa başlardı. Oysa, aynı Hıristiyan dünyası Gime, Limasol, Baf ve diğer kasaba ve köylerde öyle hunhar cinayetler işlemişler, zulüm ve
vahşeti o kadar ileri götürmüşlerdir ki, canlarını kurtarabilmek umuduyla bir okula sığınan otuz dört kadın ve çocuğu
boğazlamışlar, esir ettikleri Türk mücahitlerini kulaklarını ve
burunlarını keserek ve akla, hayale gelmez işkenceler yaparak şehit etmişlerdir.
Buna mukabil, Barış harekatında Mehmetçİk tarafından
esir alınan palikaryalar, konulduklan kamplarda kendilerini
ziyarete koşan Birleşmiş Milletler ve Kızılhaç temsilcilerine
kendi ülkelerinde bile bu kadar rahat yaşamadıklarını ve iyi
muamele görmediklerini söylemişlerdir.
- 170 -
Medeni olduklarını iddia eden batı dünyası bütün bunlara kulaklarını tıkamış, görmezlikten gelmiştir. Umasol'da
bir hipodroma doldurulan binlerce Türk aç Ne susuz günlerce inim inim inletilmişlerdiL On üç yaşında bir Türk kızının,
ana ve babasının gözleri önünde ırzına tecavüz edildikten sonra beşikte ağlayan minicik kardeşiyle birlikte katiedilmelerine
bile bigane kalmışlardır. Yapılan kötülükler, haksızlıklar, cinayetler ve rezaletler, müslüman ve Türk olmaktan başka suçu olmayan insanların feryat ve figanları arş-ı ilahiyyi inlet-'
miş ve Kürsiyyi Rabbaniyyi titretmiştir.
Bu cinayetlerden yalnız birisini biz işlemiş olsaydık, batı
dünyasında ne barbarlığımız kalırdı ne zalim ve caniliğimiz! ..
Bırakın politikacısından gazetecisine kadar hıristiyan aleminin sözcülerini, bütün bu cinayet ve rezaletlerin baş sorumlusu bir papaz, bir din adamı olduğu halde katolik, ortodoks
veya protestan herhangi bir hıristiyan kilise adamının kendisini tel'in etme kşöyle dursun takbih ettiğini duydunuz mu?
Tam tersine, yıllardır Kıbrıs Türküne kan kusturan o eli ve
gözü kanlı papaz, hala adanın meşru lideri gibi görülmek ve
gösterilmek isteniyor. Bir çok devlet ve hükumet adamı, dünya barışından, hürriyetten ve insanlıktan dem vururken, o kanlı papazın kanlı elini öpiiyor. Yazık onların insanlık ve hürriyet anlayışına, yazık haksızı haklı, zalimi mazlum gibi göstermek şaşılığından bir türlü kurtulamayan Hristiyan medeniyet
.
ınanışına ı . . .
Kalmamıştır içlerinde ehl-i din,
U'netulİahi aleyhim ecnıa'ıyn ...
Ey benim canımdan aziz mü'min ve muvahhid karde-
. ı şım . . .
Kıbrıs olayları ve özellikle kahraman Türk askerinin Kıbrıs barış harekatı, Cenab-ı Hakkın bir lutuf ve keremi olarak
biz müslüman Türk milletine bir gerçeği hatırlatmıştır. Birlik
ve beraberliğimizi kuvvetlendirmek, birbirimizi sevmek, say-
- 171 --
mak, tanımak ve tamamlamak, el ve gönül birliğiyle gecemizi gündüzüroüze katarak çalışmak, dinimize, milletimize, ırz
ve iffetimize yönelecek iç ve dış tehlikeleri samimi bir anlaşma ve kaynaşma içinde göğüslemek, düşmanlarımıza karşı
hürriyet ve istiklalimizi savunmak ve korumak, zaruret ve
mecburiyet haline gelmiştir. Bunu sağlayabilmek için de, hazırlıklı ve uyanık bulunmak ve sırası gelince canımızla, malımızla, kalemimizle, dilimizle Allahu teala'nın emrettiği ve Resfıl-ü mücteba'nın işaret ettiği şekilde mücahede etmek zorundayız. Zenginlerimiz keselerinin ve kasalarının ağzını açmalı, Türk Hava Kuvvetleri Vakfına, Türk Donanma Vakfına
bol bol bağışlarda bulunmalıdır. Mühendislerimiz, teknisyenlerimiz, işçilerimiz, topumuzu, tüfeğimizi, uçağımızı, zırhlımızı imal edebilmek uğurunda candan ve yürekten işbirliği yapmalıdır. Milletçe bilgi ve teknik alanlarında seferber olmanın
zamanı gelmiştir. Atalarımız : (Elden gelen öğün olmaz, o da
vaktinde bulunmaz) sözünü boşuna söylememişlerdir.
Sana, senden gelir her iş'de ancak dad lizımsa;
Ümidin kes zaferden, gayriden imdad lazunsa ...
Kibar-ı sahabeden Ebu-Zer-il-Gıfari radıyallahu anh-ül-Bari, iki cihan serverinden sordu :
- Ya Resulallah! .. Din-i mübiyn-i islam da en efdal salih amel, en yararlı ve hayırlı iş nedir?
Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyet efendimiz
saadetle buyurdular :
- Ya Eba-Zer! .. Arncilerin en efdali ve hayırlısı, Allahu
teala katmda ecir ve sevap bakımından en yücesi ve değerlisi, herşeyden önce Hakkın varlığına ve birliğine, kudret ve
azametine iyman etmek, ona hiç bir şeyi ortak koşmamak ve
Allah yolunda, dinini, milletini, ırz ve iffetini korumak uğurunda canını ve malını feda etmekten çekinınemektir.
Diğer bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
- 172 -
(Efdııl-ül-a'mali el-cihadü ve clı.hid-ül-müşrikiyne bi-emvlıli.küm ve
enfüsiküm ve elsinetiküm.l
(Aınellerin en hayırlısı ve efdali, Allahu teala'ya ortak koşan müşriklerle mallannız, canlannız ve dillerinizle cihad etmenizdir.)
Aziz mü'min kardeşim :
Görülüyor ki, cihad yalnız din ve millet düşmanları ile
harp cephesinde göğüs göğüse çarpışmak ve vuruşmak değildir. Ehl-i iyman, malıyla malı yoksa, diliyle ve kalemiyle, ilmiyle cihada iştirak edecektir. Hürriyet ve istiklalinden mahrum kalmış bir ülkede, bir zenginin milyarlık serveti bulunsa
kendisine ne hayrı olur? Vatanını işgal ve istila eden din ve
millet düşmanları, ona bu muazzam serveti bırakırlar mı ? Nasıl olsa, birgün elinden çıkacak bir serveti din ve devlet düşmaniarına kaptırmak mı daha hayırlıdır, yoksa o din ve devlet düşmanlanyla mücahede uğurunda sarfetmek mi daha yararlıdır? Kaldı ki, Allah yolunda, din ve millet savunması uğunında sarfolunacak her kuruş için ahiret aleminde büyük bir
ecre nail olunacağı, yukarıdanberi açıklamağa çalıştığımız
ayet-i kerimeler ve Hadis-i şerifler ile sabittir. Para ve servet,
tekrar kazanılabilir. Fakat, Allah korusun bir millet hürriyet
ve istiklalini kaybetti mi, onu tekrar ele geçirmek hem daha
pahalı ve hem de daha çetin olur ve üstelik ma'neviyyat ve
mukaddesatımız, ırz, iffet ve haysiyetimiz ayaklar altında kalır. Onun için, her müslüman elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar hazarda ve seferde vatanına, milletine, dinine ma'
nen ve maddeten yardımda bulunmalı ve son nefesine kadar
bu uğurcia hiçbir fedakarlıktan kaçınmamalıdır.
- 173 -
İn!irü nıfMen ve sıkalen ve cahidu bi-emvaliküın ve enfıisikü.m fi
sebilillah zılliküm hayrün leküm in kılntüm ta.'lemün.
Et-Tövbe : .U
(Sizler, gerek hafif ve gerek ağırlıklı olarak kuvvetliniz,
zayıfmız, genciniz, ihtiyannız, zengininiz, fakiriniz, yayanız, atlınız, silahlmız, silahsızmız hep birlikte savaşa çıkın ve Allaha
teala yolunda mallarmızla ve canlarmızla mücahede ediniz.
Eğer, bilirseniz bu sizin hakkmızda çok hayırlı olur.)
Ey aşık-ı sadık :
Bu ayet-i kerimeyi dikkatle ve tekrar tekrar okurnam ve
manayı münifini derin derin düşünmeni acizane tavsiye ederim. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, zat-ı ülCıhiyyetine iyman eden, ahiret ve kıyamete inanan, nardan necata, ateşten
felaha ermek isteyen, cennet ve cemaline talip olan genç, yaşlı, fakir, zengin, hasta, sağlam, silahlı, silahsız, atlı, atsız bütün mü'minleri mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda, din ve
millet uğuronda savaşa davet buyurmakta ve kendilerine tefekkür ni'meti bahş ve ihsan buyurulanlara düşünmelerini ve
bunun haklarında çok daha hayırlı olacağını kabul ve tasdik
etmelerini hatırlatmaktadır. Zira, Allah korusun düşman bir
islam ülkesine girecek olursa, ne genç kalır ne ihtiyar, ne zengin kalır ne fakir, ne hasta kalır ne sağlam, ne ırz kalır ne iffet, ne ma'neviyyat kalır ne mukaddesat, ne cami kalır ne türbe, ne hayır kalır ne bereket, hepsi hepsi elden çıkar. Düşmanlarımız, kadınianınıza ve kızianınıza tasallCıt ve tecavüz ederler, Allah yolunda, vatan ve millet uğuronda sarfetrneğe kıyamadığımız mallarımızı ve paralarımızı zorla elimizden alırlar,
bizi zelil ve sefil ederler, gözyaşlarımıza, yalvarıp yakarmalarımıza, aldırmazlar, kutsal yapılarımızı ahır, meyhane yapar-
- 174 -
lar, yeryüzünden namımızı ve nişanımızı silmek için akla gelen ve gelmeyen her tü.dü kötülüğü başımıza getirirler. Bir
gezi sırasında Selanik'e de uğramış ve orada Hamza bey camiinden başka Türk-islam yapısı kahnarlığını ve o garip binanın da meyhane olarak kullanıldığını içim burkularak görmüştüm. Görenedir, görene! .. Köre nedir, köre ne?
Burada, haklı bir sitemde bulunmak isterim : Batı hayranı sözde aydınlarımız, yüce islam dininin ve Allahu teala'nın.
kanunu olan şeri'atimizin mahiyet ve hakikatini ne yazık ki
hakkıyle ve layıkıyle bilmedikleri halde körü körüne din ve
şeri'at düşmanlığı yapmakta ve bunu da sözüm ona medeniyetİn ve batı kültürünün bir icabı saymaktadırlar. Aralarında,
belki bu konuyu birazcık tetkik ve tetebbfı edenler vardır ama,
onlar da islam düşmanı batılı yazarların isnad ve iftiralarına
aldanmakta ve onların yazdıklarını doğru sanmaktadırlar. Oysa, bilmiyor ve düşünemiyorlar ki, batı dünyası müslümanlara
ait herşeye ve özellikle islam dinine karşı adeta babadan oğula miras kalmış şu'ursuz bir kin ve düşmanlık beslemektedir.
O kadar ki, Hıristiyan aleminde ve bilhassa kilise idarecilerinde islam düşmanlığı, kendi batıl dinlerinin gereği olan bir TA'
ASSUP haline getirilmiştir. İnsaf buyurulsun, bu derece müte'assıp islam düşmanları da elbette oturup müslümanlar için
medhiyye yazacak değillerdi. İşte, bizim yarı aydınlarımiz bu
zihniyetin esiri ve zebunu olmuş, batılıl�rın bezeyanlarını gerçek gibi kabullenmişler ve bunun sonucu olarak da haşa (lslam dini, terakkiye engeldir.) palavrasını benimsemişlerdir. 1
Halbuki,
.
din terakkiye engel olsaydı. Hz. İsa aleyhisselamın getirdiği din ve şeri'at ile hiçbir ilgi ve ilişkisi kalmadığı
muhakkak olan papaz uydurması hıristiyanlık batı dünyasının ilerlemesine mani olurdu. Batı hayranı sözüm ona aydınlarımız bu gerçeği dahi farkedemeyecek kadar şaşkınlık ve
sapıklık içindedirler. Batı kültürü almış olmakla ve bir batı
üniversitesinden diploma elde etmekle öğünen ve böbürlenen
yan aydınlar, zahmet edip islam dininin hakikatlerini araştırsalar, incelescler göreceklerdir ki, biz haçlı seferlerinden iti-
- 175 -
baren süregelen mütaassıp islam düşmanlığına rağmen yeryüzünden silinip gitmemişsek, bunu ancak ve yalnız dinimize,
dilimize, gelenek ve görenekierimize borçluyuz. Evet, müslüman Türk milletinin bekası bu üç haslete sahip çıkması ve
bunları titizlikle koruyup kollaması sayesinde mümkün olmuştur.
Zira; din-i mübiyn-i islam, din ve millet düşmanları ile
savaşırken şehit olanların ahiret aleminde cennete ve ebedi
ni'mete ereceğini, bu fedakarlığının karşılığını bizzat Allahu
zül-celal vel-kemal hazrederinden göreceğini, sağ kalanların
ise GAZİ'lik gibi yüce bir rütbeye erişeceğini talim ve telkin
eylemiştir. Eğer, bütün millet efradı vatan ve milleti için bir
kuruşuna kıyamayan, bir damla kan şöyle dursun ter dahi akıt·
mayan yarı aydınlarımız gibi, ölümden korksalardı bugün hürriyet ve istiklalimize sahip olabilir miydik? O yarı aydınlar,
akıtılan o tertemiz kanlada korunan ve savunulan bu hür ve
bağımsız ülkede din düşmanlığı yaparak alıkarn kesebilirler
miydi?
Körü körüne islam düşmanlığı yapan ve müslümanlığa
karşı çıkan bu yarı aydınlara söylenilecek çok söz vardır ama,
biz kendilerine şu kadarcığını hatırlatalım. Her fani gibi sayılı nefesleri tükenip ecel kendilerine erişince, onların leşleri de
beğenmedikleri ve hor gördükleri islam şeri'ati ile kaldırılmakta ve cenaze namazları bile her vesile ile istiskal ettikleri
saf ve ma' s um müslümanlar tarafından kılınmak ta ve onların
vefakar omuzlarında taşınmaktadırlar. Onlar, diledikleri kadar inkar etsinler, istedikleri kadar reddetsinler netice budur
ve kendilerini pek beğendikleri ve hayran oldukları gavurcuklar omuzlarına almak şöyle dursun, içlerinden bir Türk daha
geberdi diye sevineceklerdir.
Siz bu gafillere, bu okuduğunu anlamaktan aciz şaşkınlara aldırış etmeyjniz kardeşlerim! .. Dinimize, kitabımıza, şeri'
atimize sarılroadıkça iki cihanda da bize rahat ve huzur yoktur. Gerçek bir din terbiyesi alan, islami hakikatleri hakkıyle
ve layıkıyle öğrenen bir müslüman, bütün cihan kendisine verilse zaten dininden dönmez. Dininden dönmediği için de Türk·
- 176 -
lüğünü kaybetmez, gerçek benliği�i yitirmez, vatanından ve
milletinden, ma'neviyyat ve mukaddesatından ise asla vazgeçmez.
Kıbrıs barış harekatı ile, yeşil adaya ve bütün Akdeniz
bölgesine sulh ve sükun götüren kahraman Türk askeri, tarih
boyunca her gittiği yere hak, adalet, insaf, vicdan ve barış götürmüştür. Rum kesiminde kalan ma'sum Türkler, yediden
yetmişe topyekun canavarca katiedilerek kitleler halinde açılan büyük çukurlara gömülürken, Türk bölgesinde kalan Rumlar, tam bir serbesti, hürriyet ve eşitlik içinde insan muamelesi görmüşlerdir. Rum kesiminde kalan camilerimiz yıkılır,
minarelerimiz top mermileriyle tahrip edilirken, Türk bölgesinde kalan papazlar, kiliselerinde tam bir hürriyet havası içinde icrayı ayin etmişlerdir. Medeniyet dünyası ve ehl-i salip koruyucusu batı alemi, bu faciaları ne kadar görmezlikten ve
bilmezlikten gelseler de, filimlerle, fotoğraflarla, belgelerle,
barış gücü subay ve askerlerinin müşahedeleriyle sabit olan
bu hakikati eninde sonunda kabul etmek zorunda kalacaklardır. Müteassıp islam düşmanı batılılar görmeseler dahi, herşeyi hakkıyle gören ve bilen Allahu azim-üş-şan olanları görmekte ve bilmektedir.
İnsana sadakat yakışır, görse de ikrah;
Doğrularm yardımcısıdır Hazret-i Allah ...
Kıbrıs barış harekatında görev alan yiğitlere sesleniyorum :
Ey şanlı kumandan, ey şerefli Türk eri kahraman Mehmetçik, ey Kıbrıs'ta hak ve hakikat uğuruna seve seve kanlarını döken ve canlarını veren aziz şehitler, ey mert ve hahadır Kıbrıs gazileri! Bilmiş olunuz ki, sizler Allahu teala'nın
en sevgili kulları ve Resul-ü mücteba'nın en değerli ümmeti,
müslüman Türk milletinin göz bebeklerisiniz . . . Şanlar, şerefler ve eşsiz zaferlerle dolu tarihimize yepyeni bir zafer daha
kazandırdınız, Türk'ün gücünü, hakseverliğini, adaletini , gayret ve hamiyyetini bir kerre daha ispatladınız. Din, dil ve mez-
- 177 -
hep farkı gözetmeksizin Kıbrıs'ta herkese hak ve hukuk kw
rallarını uyguladınız. MazlUmlan ezilmekten ve .kahrolına.ktan
kurtarırken, yeşil adada tam bir sulh ve sükıln sağladınız.
Erinden generaline kadar dünya rütbeniz ne kadar yüce ise,
Allahu teala ve Res(ıl-ü mücteba katında da dereceleriniz o kadar yüksektir. Kırk milyon Türk, sizinle iftihar ediyor, size
özeniyor, ibraz ettiğiniz yüce makama imreniyor. Mazhar olduğunuz ma'nevi makam ve dereceleri, izzet ve ni'metleri dille anlatmak ve k�lemle yazmak mümkün değildir. Şehit torunları ve gazi evlatları olduğunuzu bütün dünya hayret ve
dehşetle gördü, anladı ve bildi. Din ve millet düşmanları yerindi, dostlarımız güldü ve sevindi. Dedelerinizin ve atalarınızın ruhlarını mesrur ettiniz. Ruhaniyet-i Muhamediyye'yi
şad-ü handan eylediniz. Türklerin, Allah ordularından bir ordu olduğunu ve hangi kavme gazab-ı ilahi olursa o büyük ordunun zalimleri te'dip ve terbiyeye memur bulunduğunu iki
cihan serveri haber vennişti, bu mucize-i peygamberiyyenin
doğruluğunu da kanıtladınız. Allahu teala, zalimleri sevmediğini Kitab-ı keriminde açıkça ve kesin olarak beyan buyurmaktadır. Bugün, karşınızdp. size mermi yağdıran zalimler, Allahu teala'nın gazabına uğradıkları için karşılarında sizleri buldular, hizaya geldiler. Zaferierinizle melekler bile öğünüyor ve
seviniyor. Gazanız mübarek olsun, şehitlerinizin aziz ruhları
şad olsun, menziHeri mübarek olsun, ruhları sizlere yardımcıolsun ...
Türk'ün, zulüm ve haksızlık karşısında nasıl coşup taştığını bütün dünyaya ilan ve isbat ettiniz, Allah yolunda savaşırken tozlanan ayaklarınız, bastığı her karış toprağa şan ve şeref verdi. Döktüğünüz kan ve ter, Allah katında kaybolmadı.
Bütün günahlarınızdan arındınız, affı ilahiyye mazhar oldunuz, kahraman isimleriniz ve menkıbeleriniz tarihin köhne yapraklarına altın varaklı sahifeler eklediler, kıyamete kadar ölmeyecek ve yaşayacaksınız ve sizden sonra geleceklere kahramanlıkta önder ve rehber olacaksınız.
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 -- F: 12
- 178 -
Ey Kahraman Mehmetçik! ..
Emin ol ki, bu gazan ile gelecekte insanlık dava ve idealine ihanet etmeğe yeltenecek, insanların hak ve hürriyetlerine kastedecek zalimlere ve hainlere layık oldukları ibret
dersini de vermiş oldun. Hiçbir zalim ve hain, bir daha böylesine vahşi cinayetler işlerken bu dersi unutmayacaktır. Senin
verdiğin bu ibret dersini hatırladıkça, bu çeşit cür'et ve küstahlıkta bulunamayacak, haksızlık ve kötülükleri eskisi gibi rahatlıkla yapamayacak ve kendi kendisini frenleyecektir. Bu büyük ders, bütün dünyada aynı hırs ve hevese kapılan canilere ve
vahşilere de i b ret olacaktır.
Yalnız Kıbrıs'taki soydaşlarımızın değil, zalimlerin pençesinde inleyen bütün ma'sum insanların hürriyet ve istiklallerine kavuşmalarına örnek ve önder oldunuz, sa'yiniz meşkfır ve
hizmetleriniz insanlık alemi için makbul olsun. Kutsal dinimiz,
asil milletimiz ve mübarek vatanımız şerefli elierinize tevdi
olunmuş bir Emanetullah'tır. Allahu teala ve tekaddes hazretleri, ma'sum insanlara yardımcı olmak şeref ve saadetini sizlere bahşetti. Şan ve şerefiniz ne kadar büyükse, sorumluluğunuz da o kadar büyüktür. Zira, mazisi şanlar ve şereflerle dolu
bu kahraman milletin geleceğinden de sizler mes'ulsunuz. Milletin umudu sizlerdedir, duaları sizinledir, en iyi dilekleri sizin
içindir.
Sizlerden kat'iyyen umulmaz ve beklenmez ya, yine de söylemek lazımdır ki, aman sakın zafer serhoşluğuna kapılmayınız. Düşmanlarınızın hiyle ve hud'alarına asla inanmayınız. Hz.
Ömer radıyallahu anh'in şu veeizesini daima hatırlayınız: (MUZAFFER ORDULAR, YAPTIKLARI ZULÜMLER SONUCU
MAGLOP OLURLAR.) Kalplerinizdeki iyman ve damarlarınızdaki asil kan sizleri zulümden, kötülükten alıkoyacaktır, onun
için Allahu teala'ya tevekkül ediniz, yalnız ona ve başınızdaki
kumandanlarımza güveniniz, başınıza konulan zafer tacını şerefle taşıyınız. Karşılaşacağınız güçlükleri bu suretle yenersiniz, bütün engelleri bu iyman ile aşarsınız ve daima zaferden
- 179 -
zafere koşarsınız. Zira, Allahu azim-üş-şan Kur'an-ı aziyıninde
şöyle huyurmaktadır :
Ve kana hakkan aleyna nasr-ül-mü'miniyn ...
Er-Rüm : n
(Mü'min.Iere nusret uhdemize hak oldu .. )
Evet, hakkıyle iyman eden mü'minlere yardım etmek, Allahu teala'ya vacip olmuştur. Kamil iyman sahibi er oğlu ere
bundan büyük müjde ve beşaret haberi olabilir mi? Hakkın
yardımı daima üzerinizde bulunacak ve her müşkilinizde imdadınıza yetişecektir. Asla unutmamalıdır ki, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, dilediğini dilediği gibi yapınağa kadir ve
muktedir olmakla beraber va'dinden asla dönmez, alıdinde
sadık kalır :
. ·
Ve men-nasru illa min indiilah-il aziyz-il-hakiym ...
Al-i tmraa : 126
(Yardım, ancak hükmünde yegane galip ve hakim olan
Allahu teala tarafındandır .)
ayet-i kerimesi de bu görüşü te'yid etmektedir. Al�ahu
azim-üş-şfm, her emrinde aziz ve galiptir, herşeye .hakimdir.
Nusret, galibiyet ve selamet ancak ondandır ve onun yardımı
erişince yenilemeyecek hiçbir kuvvet, mağlCıp edilemeyecek hiç
bir ordu yoktur. Tam bir teslimiyyetle zat-ı ülCıhiyyetine tevekkül edeni her zaman ve her yerde mansur ve muzaffer kılar.
Allahu sübhanehu ve teala, kendisine tevekkül edenle beraberdir :
- ıso -
Ve in ·türiydü en yahde'Uke fe-inne hasbekılliahu hüvellezi
eyyedeke bi-nasrihi ve bil-mü'miniyn_ ..
El-Enfaı : 112
(Düşmanlarınız, ne kadar kuvvetli olsa ve size hiylç ve
hud'a yapmağa kalkışsa, Allahu teala'nın yardımı kafidir. Zat-ı
üluhiyyetine hakkıyle iyınan edenleri yardımları ile te'yid ve
takviye eder, onların düşman hi ylesine düşmesine . fırsat vermez.)
Mü'min kuluna yardım edenlerin en hayırlısı, bizzat Allah celle hazrederidir :
•"' �t \J "' ,, tJ \.:.J • , -� �_,AJ
Ve hüve hayr-ün-nasırıyn ...
Al-i tınran : ıso
(O Allahu teala ki, yardımcıların en hayırlısıdır.)
Hakka hakkıyle iyman ve tevekkül eden, onun nusretini
uman mü'minler için Allahu teala'nın yardımı yakındır :
,.) /.. \ . "" "' "'("'
_.., ;,��.5 .
Ela inne nasrallahi kariyb ...
El-Bakara : 214
(Bilıniş olun ki, Allahu teala'nııı yardımı yakındır.)
Mü'minlerin hemen her işlerinde olduğu gibi düşmanları ile yapacakları savaşlarda da şu üç hususa dikkat ve riayet
etmeleri, zaferin sağlanmasında en büyük amil olur :
- 181 -
1) Hulus-u niyyet : Halis ve saf bir niyyet sahibi olmak.
2) Uluvvü hinıınet : Candan ve gönülden üstün ve yüce bir
gayret ve faaliyet göstermek.
3) Sabır ve mukavemet ...
tnnemel-tı.'malü bin-niyati ve li-külli emrin ma neva ...
(Bütün ameller, niyyete göredir. Herkes, neyi niyyet ederse a.ııcak onu bulur.)
Hadis-i şerifi, hayırlı niyyetlerin önemini açıklamaktadır.
Bunun için savaşa katılanlar da Allahu teala'nın rizasım kazanmak için gazaya niyyet etmeli ve bu niyyetlerinde sadık ve
samimi olmalıdırlar. Böyle halis bir niyyetle savaşan mü'minler, �utlaka zafere ulaşır, şehit olanlarla gaziler de Allahu teala'nın bahş ve ilisan huyuracağı sonsuz ni'met ve mükiıfatlara nail olurlar. Gazaya iştirak edenler, Allah yolunda savaştıklarını bilmeli, Allah için öldürmeli ve Allah için ölmelidirler.
Niyyetleri, ancak ve yalnız Hak rİzasını tahsil olmalıdır. Gösteriş için yapılan, desinler, söylesinler, sevsinler ve ÖTsünler
diye yapılan her hareketle, mal ve ganimet toplayabilmek için
atılan her adım, kişiyi belki dünyada bu muradına nail eder
ama, Allah u teala'nın va' dettiği ecir ve mükafattan mahrum
kalırlar. Halk nazarında belki muhterem ve mükerrem olurlar,
fakat Ralık katında makbul ve mu'teber olamazlar. Onların,
gaza ve şehadet sevaplarından da nasipleri yoktur. Oysa, elde
edilebilecek dünya menfaatleri gelip geçici ve elden çıkıcıdır,
ahiret ni'met ve saadeti ise baki ve ebedidir. Üstelik, halis niyyetle din ve millet düşmaniarına karşı savaşanlar, hem dünya
hayatında hem de ahiret aleminde üstün ve yüce . derecelere
mazhar olurlar ki, bunları ne akıllar idrak edebilir, ne beyinler
düşünebilir, ne kalemler yazabilir ve ne de dille tarif ve tavsifi mümkün olabilir.
- 1 82 -
EY, aşık-ı sadık! ..
Mahiyet ve muhtevası ne olursa olsun, herhangi meşru
ve hayırlı bir iş mutlaka Hak rizası için yapılmalıdır. Kaldı ki,
Hak yolunda yapılan ve yapılacak olan bütün hayırlı ve yararlı
işlerin, tam bir kalp hulCısu ile yapılması diril bir farizadır.
Niyyet ile yapılan işler yekdiğerine muvafık. ve mutabık olmalıdır. Binaenaleyh, keyfiyet din ve millet düşmanları ile yapılacak savaşlarda da aynıdır. Allah yolunda ve Allah rizasıyçün yapılacak bir savaşın, maddi ve ma'nevl pek çok faydaları
ve ahiret alemi için de sayılamayacak kadar çok menfaat ve
mükafatı bulunduğu asla batırdan çıkarılmamalıdır.
H i K A Y E
Tanınmış din bilginlerinden ve ünlü fakibierden Gazi Darrar ibn-i Ömer rahimehullah, Allah rizası için uzun yıllar serhad boylarında savaşlarda bulunmuş, mertliği, yiğitli�, cesaret ve metaneti ile şöhret kazanmıştı. Hac farizasını yerine getirmek niyyeti ile kumandanından izin istedi. Hizmet ve gayretlerini gözönünde bulunduran kumandanı da, onun feragat
ve fedakarlığını mükafatlandırmak üzere kendisine müsaade
etti.
Gazi Darrar, devrin Kutb-ül-arifiyni olan büyük şeyhlerden
Hazret-i İshak kuddise sirruh ile vedalaşmak ve hayır duasını almak üzere kendilerini ziyarete gitti. Hac farizasını ifa kasdiyle bir süre için cihadı terkederek Mekke-i mükerreme'ye gideceğini arz, duasını niyaz eyledi ve hazretten helallık diledi.
Hazret-i İshak, kendisine :
- Ya Darrar! .. Ka'betullah'a yüz sürmek niyyet-i halisanesiyle hazırlandığıniz için sizi kutlar ve candan tebrik ederim. Fakat, cihad ve gaza gibi kutsal bir görevi, hac sevabına
feda etmenize gönlüm razı olmadığı gibi, bu hareketinizi şer'an
dahi caiz görmem. Zira, kendi ma'şukunuz olan hac ve Ka'beye, Cenab-ı Hakkın ma'şuku olan cihadı tercih ediyorsunuz. Ya
Darrar! .. Bilmiş ol ki, sen Ka'be-i muazzama'ya aşıksın ama,
- 183 -
Allah u sübhanehu ve teala da cihad ve gazaya aşıktır. Kendi
aşkın uğruna, Malı bu b-u bakikinin ma' şukunu terk etmen c�iz
olur mu? Ya Darrar! .. Çok iyi bilirsin ki, Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyete ves-selam efendimiz, ömürleri boyunca yalnız iki kerre haccetmişler ve fakat cihad ayetinin nüzulünden sonra alem-i cemale intikal buyuroneaya kadar cihadı hiç terketmemişlerdir. Aslıab-ı kirarndan bazıları, bazı
gazalarda Rabib-i edib-i Kibriya'dan hac için ruhsat istemişler
ve şu Hadis-i Şerif ile karşılık almışlardır :
Le-gazvetiin fi 1ebiylillıllıi ahebbü ilıll.lahi min erba'ıyne hücceten ...
(Din, millet ve mukaddesat düşmanlan ile, Allah yolunda
savaşmak, Allahu teala katmda kırk defa haccetmekten daha
sevgilidir .)
Ey Allah rizasıyçün haksızlık ve kötülüklere karşı çıkan,
din, millet ve mukaddesat düşmaniarına Allah için kurşun
sıkan kahraman gazileri .. Rütbeni, dereceni ve Allahu teala indin deki şeref ve itibarını, bu Hadis-i şeriften anla ... Görevinin
kıymet, ehemmiyet ve faziletini öğren ve Allah yolunda yapılan bir savaşın kırk defa haccetmekten üstün olduğunu iyi bil. ..
Şeyh İshak hazretleri, irşad ve ikazlarına şöyle devam buyurdular :
- Ya Darrar! .. İki cihan serverinin bu müjdesi üzerine,
aslıab-ı kinlm haccetmekten vazgeçtiler, savaş alanında Allah
rizasıyçün kahramanca savaştılar ve canlarını Hak yoluna kur·
han ederek şehitlik rütbesine ulaştılar. Niyyetin halis olduğundan, Allahu teala sana iki kat ecir bahş ve ihsan buyuracaktır. Zi!a, Allahu teala ve tekaddes hazretleri, dilediğine kat
kat ecir verir ve dilediği kadar da arttırır :
- 184 -
Vallahu yuda'ifu li.men yeş& TallıUıu vasi'un allym ...
El-Bakar& ; !el
(Hak teala, dilediğine kat kat verir. Allahu azim-üş-şin risi' dir. Fazl-ü kereminden ihsan buyurdu� fazlalık, ona darlık
vermez. Aliym' dir, infak edenin niyyet ve infak kudretini bilir.)
ayet-i kerimesi, bu göriişün delili ve şahididir. Ya Dan-ar!
Bütün ma'nevi sorumluluğu nefsime ait olmak şartiyle temin
ederim ki, bazı yerlerde gaza hac'dan mukaddestir. Gaza meydanında bulunan bir gazi, din ve millet düşmanları karşısında
metanetle durduğu her an, bir hac sevabına nail olur. Unutmamalıdır ki, Ka'be-i muazzamanın korunması da, sava.ş alanında kafidere ve din düşmaniarına karşı koymakla mümkündür, buyurdu.
Darrar İbn-i Ömer, bu ikaz ve irşad üzerine o yıl haccetmekten vazgeçerek sınır boyundaki görevi başına gitti, din ve
millet düşmanlarıyla sonuna kadar savaştı. Allahu teala, onların hepsinden razı olsun ...
Ey Allahu teala'nın sevgili kulları! ..
Askerlik ve ona düşen şerefli görev, sevap bakımından o
kadar yüce ve yüksektir ki, Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz
bu gerçe�i şöyle ifade ve beyan buyurmuşlardır :
Le-mukamü sa'atin fi sebiylillahi efdalü min ihyA'i leyle't-11-kadrl
inde Hacerül-esved ...
- 185 -
(Din, millet ve mukaddesat düşmanları karşısmda bir saat
durmak, Allahu teali yolunda bir saat savaşa katılmak, Kadir
eecesini KA'be-1 muazzama yanmda ve Hacer-ül-esved önünde
ibadet ve ti'at lle ihyA etmekten daha üstün ve bayırlıdır.)
İRŞAD adındaki üç ciltlik naçiz eserimizin 3. cildinin 28.
dersinde Kadir gecesi hakkında bazı açıklamalar yapmıştık.
Burada tekranna lüzum görmemekle beraber, belhtm ek isteriz
ki, Ramazan-ı şerifin yirmi yedinci gecesi mutlaka Leyle-i Kadir
değildir. Kadir gecesi, gizlidir ve gizlenmiştir. Allahu sübhane·
hu ve teala biz aciz kullarının, yılın her gecesini ibadet ve
ta'atle geçirmemiz için yılın her gecesinde isyan ve nisyanlardan sakınmamız için, lCıtuf ve keremiyle Kadir gecesini, geceler arasında gizlemiştir. Onun için, mü'rrıine yakışan, her gecesini Kadir gecesi bilmek ve elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar ihya etmektir.
İki cihan serverine, Kadir gecesinin hangi gece olduğu
sorulunca :
- Ramazan ayının yirmisinden sonraki tek gecelerde
arayınız, buyurmuş olması, biz ümmetine karşı sonsuz şefkat
ve merhametinin tezahürüdür. Olabilir ki, bu soru sorulduğu
yıl kadir gecesi Ramazan-ı şerifin son on günü içinde bulunuyordu. Bayezid-i Bestarnİ Kuddise sırrabus-sami :
- Ben, yetmiş yılda iki defa Ramazan-ı şerifin yirmi yedinci gecesi, Leyle-i kadre rastladım, buyurmuştur.
Hak velilerinden bir diğer zat-ı akdes de :
- Ben, ömrümde bir defa Ramazan-ı şerifin onyedinci
gecesi Leyle-i kadre şahid oldum, buyurmuştur.
Hasılı, Ka dir gecesi gizlidir ve gizlenmiştir. Bin ay dan hayırlı olduğu ayet-i kerime ile sabit olan o mübarek gecenin
gizlenmesinde de sayısız sırlar ve hikmetler vardır.
Bu dersimizde asıl anlatmak istediğimiz şudur :
Bir mü'min, yılın bütün gecelerinde Leyle-i kadri arasa ve
gerçekten bulsa, ve o mübarek geceyi Ka'be-i Muazzama'nın
yanında ve Hacer-i esvedin önünde ibadet ve ta'atle geçirerek
bin aydan hayırlı olan o gecenin feyzine mazhar olsa, o zatın
- 186 -
mazhar olacağı ecir ve sevap, din ve devlet düşmanlan karşısında bir saat Allah rizasıyçün savaşanın alacağı ecir ve sevapla aynı değil, Allaha daha sevgilidir. Yukandaki Hadis-i şerif keyfiyeti böylece tesbit buyurmaktadır, dikkat ve ibretinize
sunanm.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri diğer bir Hadis-i şeriflerinde de şöyle buyurmuşlardır :
( Gazilerin, Allah u teala yolunda bir saat kadar din ve devlet düşmanlan ile savaşmalan, Hakka yakın olan bir veliyullah'ın kendi evinde ve kendi nefsine yaptığı altmış yıllık nafile
ibadetten, Allahu sübhanehu ve teala indinde daha efdal ve daha sevgilidir .)
Diğer bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Savaş alanında bir günlük mihnet ve meşakkate katlanmak, dünya ve ahirette edilecek rahattan daha hayırlıdır.)
Gaziler serveri, mücahitler rehberi, ahir zaman peygamberi bir Hadis-i şeriflerinde de şöyle buyurmuşlardır :
/0 o/'_!� �'� � \\ .--.• • ..w-w.i�;:)'\G. _,ı.;.J,�d � ;� � .- . 9.
Magberret kadema abdin fi sebiylillıi.h.i illa harrem Allahü aleyhinnar ...
(Allah yolunda ayağı tozlanan bir mücahid asker, ahiret
azabından ve cehennem ateşinden kurtulur.)
Onun içindir ki, Cenab-ı Falır-i risalet efendimizin alem-i
cemale intikal buyurinalarından sonra, vasiyyet-i peygamberiyyi yerine getirmek için Usame bin Zeyd radıyallahu anh kumandasındaki islam ordusunu uğurlarken, Emir-il-Mü'miniyn Hz.
Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anhın yaya yürümesinden utanan Usame :
- Ya Emir! .. Lfıtfedin, ya siz de ata binin veya müsaade
buyurun ben de yaya yürüyeyim, demesi üzerine, Hz. Sıddıyk-ı
·ekber :
- YA U same! .. Allah yolunda bir saat ayağımız tozlanrp.asın mı? buyurmuşlardır.
- 187-
Evet, aziz mü'minler ve göğüsleri ıyınan dolu kahraman
erler! . .
Din ve millet düşmanları ile savaşmak, ateşe karşı nurani
bir elbise, bir zırh giyrnek gibidir, ki o nurani zırha cehennem
ateşi daJ:ıi tesir edemez.
Bu kadar mı ? Hayır! .. Daha pek çok tebşirat-ı Muhammediyye vardır ve aklım erdiği, ilmim yettiği kadar bunları size
açıklamağa çalışacağım. Canları, malları, dilleri ve kalemleriyle
din ve millet, ma'neviyyat ve mukaddesat düşmanianna karşı
savaşan gazilere gerçekten müjdeler olsun! ..
Bakınız, imam-üi-Enbiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya
efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde de ne buyuruyorlar :
Akreb-Qn-nA.si min derece't-in-nübüvveti ehl-ül ilmi �el-cihad ...
(İnsanlar arasında, peygamberlerin derecelerine en yakın
olanlar Hak allmlerl ile Allah yolunda savaşan mücahitlerdir.)
Hak alimleri, insanlara peygamberlerin getirdikleri şeri'ati,
tarikati, hakikati ve ma'rifeti öğretider ve onları Hak yoluna
davet ederler. Bu kutlu ve mutlu yolda Hak ve hakikate talip
olanlan uyanr ve irşad ederler. Mücahitler ise, bu nurlu yol
için silahları ile savaşırlar, dini, milleti ve islam devletini savunurlar.
Bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Allahu teala katmda insanlarm en efdali ve yararlısı, en
ziyade fazilet sahibi olanı, canlan ve mallarıyla cihad edenlerdir.)
Yine bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmuştur :
(Allah yolunda ve Allah rizasıyçün, din ve millet düşmanIarına bir mermi atan gaziye, köle azad etmiş sevabı bahş ve ihsan buyurulur. Velev ki, attığı kurşun düşmana değsin veya
değmesin, bu ecre naU olur.)
- 188 -
Yukarıda, bilvesile her işimizde hüsn-ü niyyetin şart ol�
duğunu ve her işin niyyete bağlı bulunduğunu açı.klaınıştık.
Binaenaleyh, düşmana isabet etmesi niyyeti ile atılmış bir
menni isabet etmese dahi, niyyet sahih olduğundan aynı ecirle
mükafatlandınlır.
Buna mukabil, korkarak ve can kaygusuna düşerek . düşmana sırt çevirmek denaatinde bulunanların da cehennem azabıyla tecziye olunacakları muhakkak ve mukadderdir. Meğer
ki, başta bulunan kumandan geri çekilme emri vermiş bulunsun veya düşmanı aldatmak için yine emirle ric'at edilmiş bulunulsun. Savaşta, kayıtsız ve şartsız itaat şarttır. Barış zamanında bile askerlikten kaçanlar, büyük günah işlemiş olurlar. Hasta olmadığı halde kendisini hasta gibi göstererek, cepheden çekilen, bahane ettiği o hastalığa mutlaka uğrayacağını
unutmamalıdır. Askerliğe ve savaşa ihanet edenlerin, taraf-ı
ilahiden korkunç bir musibete duçar olacaklan da asla hatırdan çıkarılmamalıdır.
CENNET, KILIÇLARlN GÖLGESiNDEDiR. MücahitJerin
de, subayları ve erieri kılıç ve süngü kullandıklarından, chl-i
cennettirler.
Fakat, bu arada büyük bir tehdidi de haber vermek gerekmektedir. Çünkü, bir Hadis-i şerifte :
(Her kim, silah kullanmasını öğrenir ve nişancılık, alıcılık
taliın eder de, bu san'atını sonradan terkederse, o bizden değildir.) buyurulmuştur. Bunun için, askerlik talim ve terbiyesi
gördükten sonra bunları terketmek, sırası gelince din ve devlet
düşmaniarına karşı bu öğrendiklerini tatbik etmemek, Allah
korusun islam cami'asından çıkmak gibi korkunç bir tehditle
karşı karşıya gelinmesiyle sonuçlanır.
H i K A Y E
Aslıab-ı kiramın ileri gelenlerinden İbn-i Abbas radıyallahu anh rivayet ediyorlar :
Uhud muharebesinde, Resulüllah sallallahu aleyhi ve se!-
- 189 -
lem efendimizin amcası olup ESED-İR-RESÜL (Resw'ün arslanı) olarak ün yapmış mert, yiğit ve kahraman bir zat olan
Hz. Hamza radıyallahu anh şehid olmuş ve Rabib-i edib-i Kibriya'nın mir'at-ı Hak olan mukaddes yüzü yaralanmış ve mübarek dişleri de kınlmıştı.
,
İslam mücahitlerinin, din ve millet düşmanlanndan yılmadıklarını, cesaret ve şecaatlerinden hiçbir şey kaybetmediklerini göstermek için, Resul-ü zişanın emirleriyle Abdullah ibn-i
Revaha radıyallahu anh emrinde bir bölük islam askeri, düşman üzerine sevkolunmuştu.
Abdullah ibn-i Revaha, islam mücahitlerini toplayarak
tan yeri ağarmadan düşman üzerine göndermiş ve kendisi de
sabah namazını iki cihan serverinin arkasında kılmak için me�
cide gitmişti. Zira, Resw-ü zişanın arkasında kılınacak sabah
namazının şerefi ve fazileti çok büyüktü. Netekim öyle oldu,
sabah namazı kılındı, selam verildi ve imam-üi-Enbiya efendimiz mübarek yüzlerini cemaate çevirdiler ve aslıab-ı kirarn arasmda birgün önce kumandan tayin ettikleri Abdullah ibn-i Revaha'yı da görünce :
- Ya Abdullah! .. Biz, seni gazaya memur ederek islam mücahitlerine kumandan tayin etmedik mi? Burada ne işin var?
Neden, kutsal görevinin başına gitmedin? diye sordular.
Abdullah ibn-i Revaha cevap verdi :
- Ya ResUlallahi Beni, mücahiderin kumandanlığına tayin buyurmuştunuz. Fakat, zat-ı risaletpenahilerinin arkanızda kılınacak sabah namazının fazilet ve sevabına nail olabilmek ümidiyle, hareketimi namazdan sonraya kadar te'hir ettim. Mücahitleri tan yeri ağarmadan görevleri başına gönderdim ve şimdi ben de onlara yetişecek ve tarafıma tevdi huyurulan vazifeyi ifa edeceğim, dedi.
Seyyid-il-mürseliyn efendimiz saadetle şöyle buyurdular :
- Ya Abdullah! .. Allahu teala'nın şan ve azametine yemin
ederek seni temin ederim ki, dünyada malik olduğun neyin
varsa hepsini feda etsen, gece ve gündüz başını kaldırmaksızın bu mescitte namaz kılsan, yine de Allah yolunda gaza eden
mücahiderin eriştikleri şeref ve fazilete nail olamaz, uhdene
- 190 -
tevdi olunan cihad vazifenden alacağın ecir ve sevabı alamazsm. Durma, koş ve gazi arkadaşlarına yetiş ve görevin ne ise
yerine getir. Memur olduğun kutsal görev, burada yapacağın
ibadet ve ta'atten ve benim arkamda kılacağın namazdan ve
hazır bulunan cemaatin sevabmdan bin kat üstündür ve hayırlıdır. Çünkü, burada yapacağın ibadet ve ta'atin faydası ancak
kendinedir. Yapacağınız savaşta ise, din ve millet düşmaniarına karşı göreceğiniz hizmet Allahu teala'ya, din-i mübiyn-i islama, vatanımıza ve milletimize aittir. Bu hizmetinin yararı
ve faydası, bütün mü'min kardeşlerine ve bütün ehl-i islama
şamildir. Kaldı ki, emir ve kumandan altına verilen erlerin,
savunacağın bölgedeki halkın hayatları ve mukadderatlan senin sadakatine, hamasetine, cesaretine tevdi edilmiş birer emanettir. Namaz, yalnız başına da kılınabilir. Vazifen başında
iken bulunduğun her yerde de kılınabilir. Hatta, kazaya kalmış bile ·olsa, sonradan kaza edilebilir. Fakat, savaş hali böyle
değildir. Bir dakikalık gaflet büyük bir yenilgi ile sonuçlanabilir ve bu sebeple geciktirmek caiz olmadığı gibi onun kazası
da yoktur. Gaza, şerefinden üstün ve yüce bir rütbe ve ibadet, gazadan üstün bir şeref ve fazilet varsa o da ancak şe·
bitlik rütbesidir. Çabuk git, askerlerine yetiş, onları seYk ve
idare et, cihad farizasını ifaya himmet ve gayret et ve inşa'allah büyük ve parlak bir zaferle geri gel. ..
Abdullah ibn-i Revaha, mescitten çıktı ve askerlerine yetişmek üzere büyük bir hızla yola koyuldu.
H i K A YE
Aslıab-ı kirarndan Nu'man radıyallahu anh şehit olmuş
ve Ala'i adında bir yetim bırakmıştı. Aslıab-ı kirarndan bazılarının çocukları, babalarıyla huzur-u fa'iz-in-nura cenab-ı Falır-i
risalete yüz sürerler ve dön�işlerinde iki cihan serverinin kendilerine nasıl iltifat ettiklerini anlatırlardı. Ala'i, bunları duya
duya Resul-ü zişana karşı iştiyakı artıyor ve fakat babası olmadığından buna cesaret. edemiyordu. Birgün annesine :
- 191 -
- Anneciğim, dedi. Ben de, Falır-i ka'inat efendimizin
huzur-u saadetlerine varsam, iltifatlanna nail olsam, sohbetlerini duysam ne olur?
Annesi onun başını okşadı, sevdi ve kokladı :
- Oğulcuğum, sen yetimsin ... Baban, hayatta olsaydı seni
de efendimizin huzuruna götüriirdü, dedi.
Fakat, Ahl'inin sabn ve tahammülü kalmamıştı. Birgün,
Mescid-i Nebevi'nin önüne geldi ve : (Ah babacığım! .. ) diye ağlamağa başladı. Nur-u alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
- Ya Enes! .. Mescidin önünde bir çocuk feryat edip ağlıyor, git o çocuğu hemen buraya getir, b1;1yurdu.
Enes radıyallahu anh çıktı ve Ala'iyyi elinden tutarak iki
cihan serverinin huzuruna getirdi. Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem sordu :
- Evladım, sen kimin oğlusun?
Çocuk, hıçkırıklannı tutmağa çalışarak cevap verdi :
- Senin getirdiğİn hak din için savaşırken şehit olan
Nu'man'ın oğlu AIA'iyyim.
- Merhaba ey babası cennet-i a'lanm Dar-üs-selam derecesine eren zatın oğlu! .. buyurarak yavrucağın başını mübarek
elleriyle okşayıp sevdi ve kendisi için dua buyurdu : (Allahüınme barik fU-Ala'l ve enbetehu nebaten hasene ... )
Ala'iye iltifatlar etti, gönlünü aldı. .. Ala'i, mutlu idi, sevinçli idi, zira diğer çocuk arkadaşlan gibi iki cihan serverinin
huzurlarına kabul edilmek şeref ve bahtiyarlığına ulaşmıştı. Artık, huzur-u saadete dahil olabilirdi.
Et-Tövbe sure--i celilesinin 4 1.'inci Ayet-i kerimesi olan (İNFİRÜ HİFAFEN . . . Genç ve ihtiyar, zengin ve fakir cih::da geliniz . . . ) hükmü nazil olunca, Medine-i münevvere'de münadiler :
- Ey mü'minler! .. Genç ve ihtiyar, zengin ve fakir cihada
gitmek üzere hazır olunuz! .. diye nida ettiklerinde, Ala'i henüz
yirmi yaşlannda bulunuyordu. Bu daveti duyunca, annesinden
savaşa katılmak üzere izin istedi. Fakat, annesi kendisinden
başka kimsesi olmadığından müsaade etmedi. Ala'i, Hz. Ebu-
- 192 -
Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anha müracaat ederek cihada gitmek istediğini ve fakat annesinin kendisinden başka kimsesi
olmadığını ileri sürerek müsaade etmediğini söyledi ve izin
almasını niyaz etti.
Hz. Sıddıyk-ı Ekber, Ala'inin evine gitti ve annesinden
rica etti :
- Ya Hatun! .. Oğluna cihad için izin ver, onu bu ecir
ve saadetten mahrum eyleme ...
Kadıncağız, ağlan1ağa başladı ve :
- Ya Sıddıyk! .. Ala'iden başka kapımı açacak kimsem
yok, gözümün nuru, hayatıının meyvesi biricik oğlumu bana
yardımcı bırakınız, diye yalvardı.
Hz. Eba-Bekir, kadıncağızı haklı buldu ve onun annelik
sevgi ve şefkatine hürmet ederek daha fazla israr etmedi. Fakat, Ala'i de boş durmadı ve bu defa Hz. Örner-ill-Faruk radıyallahu anhı aracı koydu. Fakat, Faruk-u a'zam da sonuç alamadı ve kendisine :
- Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem efendimize müracaat et. .. Ümit ederim ki, annen iki cihan serverinin hatırını kıramaz, dedi.
Ala'i, azimli ve kararlıydı. Doğruca huzur-u saadete vardı ve :
- Ya Resulallah! .. dedi. Annem, cihada gitmeme izin vermiyor. Sıddıyk-ı ekber ve Faruk'u a'zam aracılık ettiler, her
ikisini de red etti ve kabul etmedi. Ne yapacağımı bilemiyorum! Siz, tavassut ve şefaat buyurursanız, izin vereceği tabiidir. Aslıab-ı kirarndan bir �tı göndererek annemden izin almanızı istirham ederim.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, Hayder-i
Kerrar'a bu vazifeyi verdi ve şöyle buyurdu :
- Ya Ali! .. Bu yiğitle birlikte git, annesine selamlarımı
söyle ve benim namıma cihada gitmesi için izin vermesini istediğimi söyle ...
Hz. Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh, Ala'inin
evine gitti ve annesine Resul-ü zişanın selamlarını ve dileklerini bildirdi. Kadıncağız birden yumuşadı :
- 193 -
- Rabib-i edib-i Kibriya'ya canım feda olsun, dedi. Oğlumu önce Hakka sonra Res(ıl-ü zişfma hibe ettim.
,
Sonra, oğlunun alnından ve yanaklarından öptü ve imam-ı
Ali'ye teslim etti ve Ala'i bu suretle muradına ererek aslıab-ı
ba-safa ile birlikte cihada gitti.
İslam mücahitleri büyük bir zafer kazanmışlardı ve bu
savaşlarda Ala'i de maksuduna erişmiş, kahraman babası gibi
rütbelerin en yücesi olan şehitlik makamına ulaşmıştı. Başlarında iki cihan serveri olmak üzere, Medine-i münevvere'ye
dönüşlerinde halk kendilerini coşkunlukla karşılıyor ve yiğit
gazilere defler vuruyorlar, kasideler söylüyorlardı. Karşılayanlar arasında Şehit Nu'man'ın eşi ve şehit Ala'inin anası da bulunuyordu. Büyük bir hasret ve iştiyakla ciğerpare yavrusunu
bağrına basabilmek için gazilerin saflarını gözleriyle araştırıyor, fakat onu bir türlü göremiyordu. Kendisinden bir haber
alabilmek için sorduğu mücahit gaziler de bir şey söylemiyorlardı.
Uzaktan, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin teşrif buyurduklarını farkederek kendilerine doğru koştu ve kendisini tanıtarak sordu :
- Ya Resulallah! .. Şehit Nu'man'ın eşi ve emriniz üzerine cihada katılmasına izin verdiğim Ala'inin anasıyım. Oğlumu, gaziler arasında aradım, bulamadım. Kime sordurnsa ban� cevap vermediler. Lutfen söyler misiniz, oğlum nerede?
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz :
- Oğlun şehit oldu ve Pirdevs-i a'lada bulunduğunu da
Cebrail aleyhisselam bana haber verdi. Sen, hem şehit kadını
hem de şehit anası oldun, bu itibarla iki yönden de Allahu
teala'nın ecrine nail olacaksın, buyuru,nca kadıncağız :
- El-hamdü lillah, hem şehit karısı, hem de şehit anası
oldum, diye Cenah-ı vahib-ül-ata'ya hamd-ü sena eyledi.
Aziz kardeşlerim :
Müslüman kadını, işte böyle metin olur. Kocasını, oğlunu,
kardeşini Hak yolunda kaybettiğinden dolayı ye'se düşmez,
Envfı.r-ül-Kuhib, Cilt 3 - F: 13
- 194 -
Belki üzülür ağlar ama feryad ederek bağırıp çağırmaz, üstünü
başını ve saçını yolmaz. Zira, onlara bahş ve ihsan bu:yurulacak sonsuz ni'metlerin kıyınet ve azametini bilir, kendisine
va'dolunan mükafatı düşünür, hak yolunda ırz ve iffetinden
gayrı herşeyini feda eder.
Gönlü mir'at-ı baht-ı Kibriya'dır ehl-i tevhidin,
Şuhudu her nefes zevk-i likadır ehl-i tevhidin ...
H i K A YE
Fira'unun eşi Asiye validerrtiz, Hz. Musa aleyhisselama iyman ederek islam olmuştu. Fira'un, mes'eleyi öğrenince son
derece öfkelendi :
- Ya Asiye! Musa'ya iyman ettiğini ve onun Allah'ına
ibadette bulunduğunu söylüyorlar. Benden başka ilah var mı
ki, ona tapıyor ve ibadet ediyorsun?
Asiye validemiz, pervasızca cevap verdi :
- Elbette var, dedi. Seni ve beni yaratan, yeri ve göğü
donatan bizleri öldürecek ve sonra tekrar diriltecek olan Rabbil-alemiyn var, onu nasıl inkar edebiliriz? Musa aleyhisselam,
onun kulu ve peygamberidir. İşte, ben o yerleri ve gökleri ve
yerlerle gökler arasında göriinen ve göıünmeyen, bilinen ve bilinmeyen bütün alemleri yaratan Allahu teala'ya ve onun peygamberi olan Hz. Musa'ya iyman ettim.
Kan tepesine sıçrayan Fira'un kükredi :
- Bu i tikad ve inancından dönmez, Musa'nın Rabbini ve
Musa
'yı inkar etmezsen, benim hepinizin yüce Rabbiniz oldu
�ma iyman etmezsen seni perişan ederim.
Asiye validemiz, bu tehdide aldırış etmedi :
- Haşa! .. dedi. Allah u teala birdir ve ondan gayrı kulluk
ve ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur. Musa alcyhisselaın da, onun peygamberi ve Kelimi'dir.
Fira'un, eşinin Hak dininden dönmeyece�ini anlamıştı.
Oysa, Asiye'nin bu iymanı , tebaası ve milleti arasında duyula-
- 195
cak olursa, otoritesi yok olacak ve kimse onun (Ben, sızın
yüce Rabbinizim ı .. ) palavrasına inanmayacaktı. Hışımla eelladına emretti :
- Şu hatunu al, çarmıha ger ve sarayın duvarına as ve
sonra da koyun keser gibi onu boğazia ki, başkalarına da ibret
olsun, emrini verdi.
Cellatlar, bu emri yerine getirdiler ve Asiye sultanı çarmıha gererek sarayın siyaset duvarına astılar. Bu hale şahit olan
melekler niyazda bulundular :
- Ya Rab! Biliyor ve görüyorsun, bu ma'sum kadın Fira'unun zulmüne ve belasına maruz kaldı.
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Bize iştiyakı ziyadeleşti. Zat-ı ühlhiyyetimize iyman
eden ve biz Azim-üş-şana aşık olanlara Asiye kulumun bu hali
büyük bir örnek olacaktır. Ey melekleriını Gidin ve selamımı
kendisine iletin, benden bir isteği varsa hemen yerine getireyim . . .
Melekler, Asiye hatuna vardılar ve Allahu teala'nın selamlarını tebliğ ederek bir arzusu olup olmadığını sordular. Asiye
validerniz :
- Rabbimden bir ev niyaz ederim, dedi .
Melekler, durumu arzettiler :
- Ya Rab! .. Asi ye kulunun belası gayet büyük ve şiddetli,
fakat sabrı da gayet fazla. .. Bu belaya ve sabrına rağmen, istediği pek küçük bir şey ...
Hitab-ı izzet geldi :
- Sorun bakalım Asiye kuluma, o evi nerede ve kimin yanında . istiyor?
Asiye hatun cevap verdi :
/ •
tl' • .., ;' - �\L-�!JJJ>
• J . \ / . :.;. �; , . , .,. . , ,, , .
Rabbi'bni lly indeke beyten fil-cenneti ...
Et-Tahrlm : ll
{Ya Rab! Benim için cennette ve nezdinde bir ev yap ... )
- 196 -
Melekler, onun bu isteğinin pek büyük olduijunu gördüler ve :
- Ya Rab! .. Cennete ve nezd-i ilahinde bir ev istiyormuş,
dediler. Allah u sübhanehu ve teala buyurdu :
- Asiye kuluma istediğini bahş ve ihsan eyledim, kendisine bildirin.
Meleklerden bu müjde haberini alan Asiye validerniz gülrneğe başladı. El ve ayaklarından çarmıha gerilmiş ve onunla
sarayın .duvarına asılmış bulunduğu halde, bunun acısını duymayarak güldüğünü gören Fira'un, eellada Asiye'yi öldürmesini
emretti. Cellat kendisini katiederken o :
- Allah ... Allah ... diyerek aşıkı olduğu Rabbine kavuşup
vuslat eyledi.
Ey aşık-ı sadık!..
Allah •.. Allah ... diyerek, Allah yolunda şehit olanların Allahu teala'nın iltifatına mazhar olduklarını açıklayan bu kıssamızda, ibret sahipleri için büyük hisseler vardır.
Hemen ilave edelim ki, Asiye validemiz, ahirette ve malışer gününde iki cihan serverinin eşi olmak şeref ve saadetine
de erişecek ve Ümmül-mü'miniyn (Mü'minlcrin annesi) unvanını kazanacaktır.
Bir gerçeği daha ifade etmek gerekir. Hz. Musa aleyhisselamın dinine iyman ederek şehit olanların cennete müstehak
olacakları ve Allahu teala nezdinde ev verilerek mükafatlandırılacakları gözönüne alınırsa, Habib-i edib-i Kibriya'ya iyman
edenlerin ve Hak teala katında yegane din olan din-i mübiyn-i
islam uğrunda ve Allah yolunda şehit olanların ne yüce ihsanlara ve mükafatla.ra gark edileceğini sizlerin irfan ve iz'anlarınıza bırakırım. Unutmayalım ki, İsrail oğullarından seksen küsur yıl Allah için savaşan ve hakka namaz kılıp, oruç tutan bir
kimseye verilen ecri, Ümmet-i Muhammed'den bir mü'min bir
gecede, yani Kadir gecesini ihya eylemek suretiyle fazlasıyla
kazanabilir. Bunun gerçekten böyle olduğu Kur'an-ı azim-ülbürhan ile sabittir.
E .. , . ı ı
y mu mın er . . .
- 1 97 -
Ümmet-i Muhammed'den olmak şeref ve bahtiyarlığına
mazhar olan bizlere düşen çok önemli ve kutsal bir görev vardır. Ehl-i iymana, din ve millet düşmanları ile savaşmak farzdır. Allahu teala'ya tam bir tevekkülle teslim olmak, Ruhaniyyet-i Muhamrnediyye'ye sığmmak, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye'ye sıkı sıkı sarılmak suretiyle i'layı kelimetullah için yapılacak bu mücahede, gerektiğinde malla, gerektiğinde canla, gerektiğinde dille ve kalemle olabilir. Kitabullah'ın kesin ve açık
bir çok ayeti kerimeleri, Resu.l-ü zişanın Hadis-i şerifleri, bu
gerçeği hiçbir tereddüde yer vermeyecek açıklıkla beyan ve ilan
huyurmaktadır :
Kütibe aleyküm-ül-kıtalü ...
El-Bakara : 216
(Savaş, üzerinize farz kılındı ... )
Bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmaktadır :
(İnsanlara, Allahu teala'dan gayn kulluk ve ibadete layık
ve müstehak Hak ma'bud yoktur, dedirtinceye kadar savaşmakla emrolwıdum.)
Görülüyor ki, Ümmet-i Muhammed'e kafirlerle, zalimlerle,
din ve millet düşmanları ile savaşmak farzdır ve bu ilahi emri
yerine getirebilmek ve kutsal dinimizi, müslüman Türk milletini, üzerinde tam bir hürriyet içinde her türlü ibadetlerimizi yapabildiğimiz aziz yurdumuzu korumak ve savunmak için,
Allah yolunda ve Allah rizasıyçün silah altına alınmamız, gerekirse bir çok mihnet ve meşakkatlere katlanmai:nız ve bu uğ�rda malımızı ve canımızı feda etmemiz gerekmektedir.
Kıbrıs barış harekatında bunun en son ve en parlak bir
örneğini göstermiş bulunuyoruz. Kahraman kumandanlarımız
ve yiğit asker evlatlarımız bir avuç zalim rumun elinde yıllar-
- 1 98 -
dır inim inim inleyen müslüman - Türk halkı ile birlikte, o bölgede yaşayan tüm insanlığın haklarını da korumuş ve kurtarmıştır.
Kıbrıs barış harekatının, ibret ve dikkate değer bir özelliği daha vardır ki, haklarına ve hürriyetlerine sahip çıkmasını, bağımsızlık ve özgürlükleri için sırası gelince canlarını ve
mallarını feda etmesini bilmeyen milletler, ezilmeğe mahkfundurlar. Yunan megalo-idea'sı, doymak bilmez bir hırsla Türk
topraklarına ve islam haklarına saldırmaktan çekinmemektedir. Anadolu'muzu işgale yeltenirken ne kadar haksız idiyse,
on iki adaları elçabukluğu ile istila etmesi, Kıbrıs'ın tümüne
göz dikmesi de aynı derecede haksızdı. Avrupa'nın şımank çocuğu, oldum olası kendisini destekleyen batılı büyük ülkelerden aldığı cesaret ve teçhizatla, mütemadiyyen bizden toprak
koparmak emelindedir. Kıbrıs mes'elesini kendi idealine uygun bir sonuca bağlayabilseydi, sıra Çanakkale boğazının hemen dışındaki İmroz ve Bozcaada'ya gelmişti. İmroz metropolicl i olan Makaryos kafadan bir papazın ne dalavereler çevirdiğini Türk milleti elbette çok yakından biliyor ve sabırla izliyordu. Patrikhanenin Amerika'daki temsilcisi olan azılı Türk
düşmanı bir papazın ise ne fırıldaklar çevirdiğini, ambargo
vesilesiyle bir kerre daha tesbit etmiş olduk. Ege denizini kendi gölü sayan ve sanan Yunan idarecileri, yıllardır karasulanınıza kadar sokularak balık avladıktan başka, sismik araştırmalar yaptığı halde bizim Hora gemisinin Çanakkale'den dışarı çıkmasını bile uluslararası bir mes 'ele haline getirmek için
ne büyük gayretler sarfettiklerini ibretle takibettik. Binaenaleyh, Yunan megalo-idea'sını küçümseyemeyiz ve bunu destekleyen batılı hristiyan ülkelerinden hiçbirisine güvenemeyiz. Gccemizi gündüzüroüze katarak çalışmak, çok çalışmak zorundayız. Yeri ve sırası gelince dini, milleti, memleketi, hürriyeti için ölmesini b ilmeyenlerin, yaşamağa hakları olmadığını artık anlamalıyız. Kuvvetsiz olanlar, haklı bile olsalar zalimler
karşısında haksız çıkarılmaktadır.
Yunan megalo-idea'sı yalnız Türklerle yetinmemektedir.
Yunanlıların, Arnavutlukla Epir anlaşmazlığı vardır. Bulgarlar-
- 199 -
la Makedonya anlaşmazlığı vardır. Yugoslavlarla anlaşmazlığı
vardır. Basılı, bütün komşularının topraklarında ve haklarında gözü vardır. Ama, müslüman - Türk milleti ile uğraşmayı,
ondan bir şeyler koparnıayı şi'ar edinmiş ve insan hakları beyannamesini neşreden batılı ülkeler, daima haksızlığı desteklemiş, zalime yardım etmiş, ezilen müslüman - Türk halkına,
çiğnenen müslüman - Türk hakkına daima seyirci kalmış tır.
Tükürün milleti alçakça vuran darbelere,
Tükürün onlara alkış tutan kahpelere,
Tükürün ehl-i salibin o hayasız yüzüne,
Tükürün onlann asla güvenilmez sözüne ...
Sevgili kardeşlerim ve aziz Hak yoldaşlarım :
Tekrar ediyor ve tekrarında fayda görüyorum. Biz, müslüman - Türk milleti SEN - BEN çekişmelerini terketmeğe, birbirimizi sevmeğe, birbirimizi desteklemeğe, milli birlik ve beraberliğimizi titizlikle koruroağa her zamankinden daha çok
muhtacız. Birbirimizi sevelim, sayalım, tanıyalım ve tamamlayalım, birleşelim, tevhide gelelim, okuyalım, yükselelim, Türk'
ün şeref ve haysiyetini, islamın izzet ve rif'atini elbirliğiyle, gönülbirliğiyle savunalım. Allah yolunda, din ve millet uğrunda
malımızla, canımızla, dilimizle, kalemimizle mücahedc edelim,
din ve millet düşmaniarına fırsat vermeyelim, saflarımızı sıklaştıralım, yüreklerimizi birleştirelim. Bakınız, Kur'an-ı azimüş-şan ne buyuruyor :
Faddal'Allah-ül-müciı.hi.d.iyne bi-emvıllihim ve enfüsihim alel.ka'id.iyne derece ve küllan vı1'ad'Allah-ül-Hüsm\ ve faddal'Allah-01-mi,iciı.hi.diyne alelka'idiyne ecren aziymıL.
En-NisA : 9S
- 200 -
(Mallan ve canlanyla savaşanları Allahu teala, cihad etmeyerek oturanlar üzerine bir derece üstün kılınıştır. Gerçi,
Allah u sübhanehu ve teala her ikisine de cenneti va' d etmiştir.
Fakat, cihad eden�ere cihad etmeyerek oturanlardan pek büyük bir ecir ve fazilet ihsan buyurmuştur.)
Bundan büyük bir müjde haberi, bundan yüce bir saadet
ve selamet düşünülebilir mi ?
Bazı din büyükleri,· islam dininde miras taksim edilirken
erkeklere kadınlardan iki misli hisse ve.rilmesini, erkeklerin
Allah yolunda mücahede etmek fazileti ile mükellef bulunmalarından ileri geldiği kanaatini izhar etmişlerdir.
Allah yolunda, din ve millet uğrunda paralarma kıyamayan cahil ve gafil müslüman zenginleri için, Allahu teala'nın
merhamet ve şefkatine sığınırız. Bu zavallılar, din ve devlet
düşmanları aziz yurdumuza saldırdıkları zaman daha önce vatan korunmasına harcamaya kıyamadıkları mallarının ve paralarının nasıl ellerinden zorla alınacağını göreceklerdir ama,
korkulur ki o zaman pişman olmaları da hiçbir işlerine yaramayacaktır. Bu gibiler, ahirete iymansız ve amelsiz giden müflisler gibi :
- Vah, eyvah! . . diyecekler ve ellerini ısırıp başlarını döveceklerdir. Allah yolunda, din ve millet düşmanları ile malları ve canları ile cihad etmeyenler asidir ve günahkardır :
Leyse alei-a:ma. haracun ve lı\ alel-ıl'reci...
En-Nür : 61
(Bedenen hastalıklı olanlar, körler, topaHar ve cihada gidemeyenler, fakir olur ve bu yüzden cih�ddan geri kalırlarsa,
Allahu teala'ya asi ve günahkar olmazlar. Eğer, zengin iseler
hastalıklı, kör veya topal dahi olsalar malları ve dilleri ile cihad
etmeleri farzdır .)
- 20 1 -
Demek oluyor ki, bedenen hastalıklı olanlarla, körler ve topallar fakir iseler, bu yüzden savaşa katılmamalarından ötürü
kendileri için günah bahis konusu değildir. Fakat, bunların
dışında kalan, yani hem sağlıklı ve sağlam ve hem de malları
ve paralan olanlar, din ve millet düşmanları ile savaşa katılmazlarsa, Allahu teala'ya isyan etmiş ve büyük bir günah işlemiş olurlar.
Görmesin imdad ya Rab! Rahmetinden ta ebed,
Sarf-ı makdur etmeyen hemcinsinin imdadına ...
Buna mukabil, Allah ve Resulüne iyman ve itaat eden, din
ve millet düşmanları ile cihad eyleyenler için de öyle büyük
mükafatlar vardır ki, bunları tarif ve tavsif edebilmek mümkün değildir. Şehitlere ve gazilere bahş ve ihsan buyurulacak
ilahi ni'metler sonsuz ve sınırsızdır.
Sağlıklı ve sağlam olduğu, malı ve parası da bulunduğu
halde korkaklık ederek savaşmaz veya savaştan kaçarsa, ahiret aleminde korkunç bir azap ve ıztıraba duçar olacaktır.
Bu azap ve ıztırabı, dünya hayatında hürriyet ve istikhllini
kaybetmek, zalimlere esir ve köle olmak, bütün malı, mülkü
ve parası elinden alınmak, ırz ve iffetine kafirler tarafından
tecavüz edilmek, rezil ve sefil olmak suretiyle tatmağa başlayacak ve ahirette de bütün peygamberler, veliler, salihler, şehitler ve gaziler önünde malıcup ve perişan olacaktır.
Az. .
ız mu. •mın . ı er . . ı .
Bilmiş olunuz ki, dünyanın bütün hazineleri verilse, cennette bir karış yer alınmaz. Cennet, kılıçların gölgesindedir
ve bu sebeple onun pahası ancak Allah yolunda din ve devlet
düşmanları ile savaşırken dökülen ter ve kan damlalarıdır.
Mü'min ve muvahhid olan, böyle bir fırsatı asla kaçırmaz. Şehitlik ve gazilik rütbeleri, dünya rütbeleri gibi gelip geçici ve
elden çıkıcı değildir. Peygamberlere ve ilimleriyle amil olan
alimiere bahş ve ihsan buyurulacak cennet dereceleri ve rütbe- ·
lerinden hemen sonra en büyük derece ve rütbe şehitlere ve
gazilere inayet olunacaktır.
- 202 -
Hayatın sonu ölümdür, ölümden kurtuluş yoktur. İlahi
hüküm böyledir. Dünya hayatı da ffmidir, herşey mahvolacaktır. Gençlik, sağlık, kuvvet ve kudret bizimle nasıl olsa ebediyyen kalmayacaktır. Şu halde, din ve devlet düşmaniarına esir
ve köle olarak üç günlük gelip geçici ömrü, sefalet ve rezalet
içinde geçirmektense, istiklal ve hürriyetten mahrum, şeref ve
haysiyetten yoksun yılan gibi yerlerde sürünerek yaşamaktansa, Allah yolunda, din ve millet uğrunda kahramanca çarpışarak şehit veya gazi rütbesini kazanmak ve böylelikle ahiret
ni"metlerine mazhar olmak elbette akla ve mantığa daha uygundur. Öyle bir ölüm düşününüz ki, son nefes verilirken Resülüllah sallallahu aleyhi ve sellem kucağını açmış onu davet
etmektedir, Allahu teala'nın bahş ve ihsan huyuracağı üstün
ve · yüce dereceler ve rütbeler, bütün cennet ni'metleri kula
gösterilecektir. İnsan olan, müslüman olan böyle şerefli bir
ölümü, düşman çizmesi altında kalırolarak can verrneğe tercih eder mi ?
Bu öyle bir ölümdür ki, ölüm demek bile caiz değildir.
Mü'min ve muvahhidlere böylesine bir ölüm, OLUM'dur. Şehidin mübarek cesedi toprağa düşer düşmez, kendisini huriler
kucaklarlar, doğruca cennet-i a'laya iletirler ve onun mukaddes ruhu cemal-i la-yezale vasıl olur.
Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker,
Gökten ecdat inerek öpse o pak alnı değer ..
Ne büyüksün ki, kanm kurtanyor tevhidi;
Bedr'in arslanlan gibi bu ordu şanlı idi. ..
Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsm?
(Gömelim, gel seni tarihe desem!) sığmazsm ...
Herc-ü merc ettiğin edvara da yetmez o kitap,
Seni ancak ebediyyetler eder isti'ab.
Bu taşındır diyerek Ka'beyi diksem başına,
Ruhumun vahyini duysam da geçirsem taşma,
Sonra gök kubbeyi alsarn da rida namiyle,
Kanayan lahdine çeksem bütün ecrciıniyle,
Ehr-i nisanı açık türbene çatsam da tavan,
· - 203 -
Yedi kandilli Süreyya'yı uzatsam oradan,
Sen bu avizenin altında bürünmüş kanma,
Uzamrken gece mehtabı getirsem yanına,
Türbedarın gibi ta fecre kadar bekletsem,
Gündüzün fecrile avizeni lebriz etsem,
Tüllenen magribi akşamlan sarsam yarana,
Yine bir şey yapabildim diyemem hatırana ...
Sen ki, son ehl-i salibin kırarak savletini,
Şarkın en sevgili sultanı Selahaddin'i,
Kılıçarslan gibi iclaline ettin hayran,
Sen ki, islamı kuşatmış boğuyorken hüsran,
O demir çenberi göğsünde kınp parçaladın,
Sen ki, ruhunla beraber gezer ecramı adın,
Sen ki, a'sara gömülsen taşacaksın, heyhat! ..
Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihat,
Ey şehid oğlu şehid!.. isteme benden makber,
Sana ağlışunu açnuş duruyor Peygamber ...
Bu ulvi ve muhteşem manzarayı böylece belirtrneğe çalıştıktan sonra, bir gerçeği daha hatırlatmak yerinde olur :
Savaş sırasında, şahsi çıkar sağlamaktan son derece sakınmak gerektir. Savaşta, şahsi menfaat sağlamağa şeri'at lisanında (GUL) denilir. Düşmandan alınan mal anlamına gelen ve
helal olan GANİMET ile bunu birbirine karıştırmamak lazımdır. Devlete teslim edilmesi gerekirken şahsi çıkar uğruna herhangi bir malı alıp saklamak kesin olarak haramdır. Zira, böyle bir mal ganimet değil, bir çeşit hırsızlıktır :
Ve men yaglül ye'ti bimA galle yevm-el-kıyameh ...
Al-i tınran: 161
(Ganiınete hıyanet eden ve onu çalarak hırsız durumuna dUşen kimse, kıyamet 'günü o çaldığı şeyi boynuna asıp yüklenerek gayet çirkin bir vaziyette malışer yerine gelir.)
- 204 -
Buna mukabil, sıdk-u sadakatle döğüşen şehitler ve gaziler de, şan ve şefket içinde ve Allahu teala'nın kendilerine bahş
ve ihsan buyurduğu ni'metler ve dereceler bütün malışer halkına ilan edilerek cennete girerler.
Onun için, savaş halinde bile olsa kimsenin hakkına tecavüz etmemeli, haksızlıktan kaçınmalı ve özellikle devlet malına ve millet hazinesine ihanet etmekten son derece sakınmalıdır. Zira, devlet malında ve millet hazinesinde saçı bitmedik
yetimlerin, beli bükülmüş ihtiyarların, kimsesiz dulların ve şehit olmuş kahramanların geride bıraktıklarının hakları vardır.
Dinine, milletine ve devletine ihanet eden hainler ise hiçbir zaman ifUth olmazlar.
H i K A YE
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimiz, Recep ayının on üçüncü cuma günü k�dem nilıade-i
alem olmuşlardı. Altmış üç yıl bu fani alemde ve bahr-i belada
Rabbine kul_luk etmiş, din ve millet düşmanları ile Allah rizasıyçün kahramanca vuruşmuş, yiğitçe kılıç kullanmış ve bunun
için de kendisine Resul-i zişan tarafından ESEDULLAH (Allabu teala'nın arslanı) unvanı verilmişti.
Ömrünün altmış üçüncü yılı Ramazan-ı şerifinde, bir akşam büyük oğlu Hz. İmam-ı Hasan'ın ve bir gece de Kerbela
şehidi Hz. İmam-ı Hüseyin rıdvanullahi teala aleyhim ecma'iyn
ve bir gece de diğer eşinden dünyaya gelen Muhammed Hanefi
radıyallahu anhın evinde iftar ediyordu.
Bir gece, Hz. İmam-ı Hüseyin ile iftar ederlerken sormuştu :
- Ya Hüseyin! . . Bugün, Ramazan-ı şerifin kaçıncı gecesidir?
- Muhterem babacığım, bu gece Ramazan-ı şerifin on
ikinci gecesidir, diye cevap verince Hayder-i Kern1r efendimiz
tebessüm etmişler :
- Demek daha yedi gün var! buyurmuşlardı.
- 205 -
Hz. İmam-ı Hüseyin sorınuşlardı :
- Affedersiniz babacığım, anlayamadım. Daha neye yedi gün var?
Hz. Şah-ı velayetin cevapları şöyle olmuştu :
- Rabbimin bana olan ihsanına! . .
Gerçekten, Ramazanın on dokuzuncu günü sabahı, sabah
namazını kıladarken pek özledikleri şehitlik rütbesini ihraz
buyurmuşlar ve meraıniarına nail olmuşlardı.
Ey aşık-ı sadık!..
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin zehirlenerek, Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anhın keza zehidenerek, Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anhın İran'lı bir
Mecusi tarafından kılıçla, Hz. Osman-ı Zinnureyn'in asiler ve
bagiler tarafından, Hayder-i Kerrar ve saki-i Kevser Hz. İmam-ı
Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimizin de
Harici'ler eliyle, Hz. İmam-ı Hasan radıyallahu anhın bagiler
tarafından, Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anhın Yezid'iler
tarafından, İmam-ı a'zam Ebu Hanife rahimehullah'ın Abbasiler tarafından kırbaçla, İmam-ı Şafi'i rahimehullah'ın keza Abbasiler tarafından, İmam-ı Ahmed bin Hanbel rahimehullah'ın
kamçı altında, eviad-ı Muhammed'den diğerlerinin ve on dört
ma'sumun kimisinin zehir, kimisinin kamçı ve kimisinin de zindanlarda şehadet rütbesini ihraz ederek meraıniarına nail olduklarını bu vesile ile hatırlatır ve cümlesinin ervah-ı tayyibelerine Fatiha'lar arz ve ithaf ederek, himem-i ruhaniyyetlerinin
üzederimizde sayeban olmasını tazarru ve niyaz eyleriz.
H i K A YE
Kanije muhafızı Tiryaki Hasan Paşa, kerameti zahir bir
veli idi. Bir avuÇ islam mücahidiyle kendilerinden yüzlerce de"
fa kuvvetli ve sayıca çok büyük bir ordunun muhasarasına rağmen bulundukları kaleyi savunmuşlar ve bir müddet sonra da
o koca orduyu korkunç bir mağlubiyyete uğratarak geldiklerine geleceklerine pişman etmişlerdi.
- 206 -
Cesaret ve dirayetinden dolayı kendisine padişah tarafından vezir payesi verilmişti. Buna dair padişah fermanı kendisine tevdi olununca, Tiryaki Hasan Paşa ağlamağa başlamış
ve şu unutulmaz beyanda bulunmuştur :
- Karındaşım merhum ve mağfur Piri Paşa, Sultan Süleyman Han devrinde Atlas okyanusuna ve Umman denizine
kadar açılmış, din ve millet düşmanlarını perişan ederek eşsiz
zaferler kazanmıştı. Böyle bir kahramana vezirlik rütbesi verilmediği halde, küçücük bir kaleyi müdafaa ve muhafaza ettiğimiz için bize bu payeyi tevcih buyurdular. Demek ki, al-i
Osman devleti yıkılınaktadır ve ağlamamın sebebi de işte
budur. Biz, vezaret rütbesi değil, şehadet rütbesi beklerdik, ne
yazık ki, bu arzumuza nail ve maksudumuza vasıl olamadık, diyordu. (Rahmetullahi aleyhi rahmeten vasi'a ... )
Aziz mü'min kardeşlerim : Görülüyor ki, Allah ve Resulüne hakkıyle iyman edenler kasa, kese, rütbe, vezaret beklemezler. Onların, biricik arzulan şehitlik rütbesini kazanmaktır.
Allahu teala, hepsine garka-i garik rahmet eylesin, dedelerimi7.
ve babalarımız hep bu yoldan gitmişler, Allah yolunda ve Allah rizasıyçün din ve millet düşmanlan ile cihad ederek bu
uğurda can vermek suretiyle merarolarına nail olmuşlardır.
H i K A YE
Halveti meşayihinden arif-i billah ve vasıl-ı ilailah Şeyh
Hıdır kuddise sirruh efendi hazretleri, Hz. Yusuf aleyhisselam
kadar güzel olduğundan, kendisine Yusuf-u sani derlerdi. Onaltıncı yüzyılın sonlarına doğru halkı irşad eylemiş bir mürşid-i kamil ve va'iz idi. Abd-ül-Vehhab adında bir yeniçerinin
oğlu olan müşarünileyh, küçük yaşında acemi oğlanı olarak
yeniçeri ocağına ginniş ve on sekiz yaşına geldikten sonra kalbine okuma ve öğrenme aşkı ve ateşi düşmüştiL Cami derslerine devama başladıktan sonra yeniçeri ocağından kaydını sildirmiş, fakat askerlik hizmet ve şerefi ve bilhassa gaza sevgisi kalbinden asla silinmemişti.
- 207 -
Şeyh Hıdır efendi, yaşı hayli ilerlemiş olduğu halde, Üçüncü Sultan Mehmed'le birlikte Macaristan seferine iştirak etmiş ve Osmanlı'ların Eğri, Macar'ların da Erlav adını verdikleri kalenin fethinde bulunmuş ve Haçova meydan muharebesinde de pek özlediği ve özendiği şehitlik riitbesine erişmişti.
Haçova savaşına girmeden, savaş alanında bulundukları
sırada bir rii'ya görmüş ve kendisine :
- Ey Şeyh Hıdır! .. Bu savaşlarda zafer, ancak senin şehit olmanla mümkündür. Bizim yolumuza canını verirsen, biz
de islam ordusnna büyük bir nusret ve muzafferiyet bahş ve
ihsan ederiz. Bu pazarlığa razı mısın? denilmiş ve hazret buna
can ve gönülden razı olduğunu bildirmişti.
Bilindiği gibi, Haçova savaşlarında islam ordusunun bir
kanadında panik başgöstermiş ve bu hal adeta bozgun haline
gelmişti. Hatta, padişahın otağına düşmanlar girmişler ve hora tepmeğe başlamışlardı. Padişah, düşman eline esir düşmemesi için kaçınlmak istenirken, hocası olan ve Tac-üt-tevarih
mü'ellifi Hoca Sadeddin efendi padişahın atının dizginini tutmuş :
- Padişahım, nereye gidiyorsun? Sabır ve sehat günüdür. Allahu teala korusnn, sen savaş alanından çekilecek olursan, bu bozgun asla önlenemez ve bütün islam askerini din ve
millet düşmanları kılıçtan geçirirler. Cami-i şeriflerimiz kilise
haline getirilir, tekkelerimiz meyhane yapılır, medreselerimize ahır gibi hayvan bağlarlar. Irz ve iffetimiz ayaklar altında
kalır, demiş ve padişahın savaş alanını terketmesine engel olmuştu.
Hoca Sadeddin efendinin bu haklı ve yerinde müdahalesi
ve boş gibi duran Türk çadırlı ordugahından topladığı atoğlanı, deveci, katırcı, hammal, aşçı, aşçı yamağı ve saire gibi on beş
bin kişilik bir kalabalıkla ortaya atılması harp talibini lehimize çevirmiş ve ordu va'izi Şeyh Hıdır efendinin yüz müridiyle
islam askerini teşçi etmesi sonucu parlak bir zafer elde edilmiştir. Bu arada, Şeyh Hıdır efendinin de, yüz dervişiyle birlikte şehitlik rütbesine eriştiklerini ve mübarek cesedinin Ta-
- 208 -
tarpazarcığına nakledilerek orada Dülbend zade cami-i şerifi
civarına defnedildiğini kaydetmeliyiz. Haçlı ordularına kumanda eden Maksimilyen ve Batori kaçarak canlarını zor kurtarmışlar, yüz topla bütün ağırlıklarını ve hazinelerini savaş alanında bırakmışlardır. Akşama doğru Haçova salırasında elli
bin düşman ölüsünün yattığını söylemek, bu savaşın önemini
belirtmek bakımından faydalı olur kanaatindeyiz.
Bozgunun başlangıcında, şeyh Hıdır efendinin müriderinden birisine :
- Ey oğul! .. Korkma ve üzülme, zira manada islam askerinin bugünkü büyük zaferinin benim kanım ve şehadetimle
olacağı bana müjdelenmiştir, buyurduğu da tarihin kaydettiği
bir gerçektir. Mübarek cesedini al kanlar içinde buldukları zaman, sağ avucunun içinde hasmının başından kopardığı bir
tutarn saç bulunduğu görülmüş ve gerektiğinde düşmanla nasıl savaşılacağını bu suretle müriderine ve kendisini sevenlere
göstermek istediği anlaşılmıştır.
Onun ve di�er bütün müslüman - Türk şehitlerinin aziz ruhları şadolsun ...
Muhterem ihvan-ı din-i mübiyn!
Allahu teala ve tekaddes hazretleri, Kitab-ı aziyıninde şöyle huyurmaktadır :
., ) / ..., / > / ..., • . '
·""'., \} ,. " � o /
JJ�� ���� \\)j �). ::35 .. �,��))
f > j�J: �{.:;7 :J;,".:'�::iı 1u(fy ;; (:;,���..
/ � J�j) � ... � .. , J .. !
� o /\ �J.;:ı ..j\
.. ' . ""'
Ve lev katelekümülleziyne keferü levellül-edbare sümme la yecidüne veliyyen ve la nasiyra sünnetallah'illeti kad halet min kabi ve len tecide
li-sünnetillahi tebdiylı:i...
El-Feth : 22-23
(Eğer, o kafirler sizinle banş yapmayarak savaşsalardı,
mutlaka bozguna uğrayacaklar, arkalarını dönerek kaçacaklar-
- 209 -
dı. Sonra da ne bir dost ne de bir yardımcı bulamayacaklardı.
Ey Nebiyyi zişan! .. Allahu teala'nm ötedenberi süregelen sünne·
tl budur, Peygamberlerini düşmaniarına karşı galip kılmak
adetidir. Sen, Allahu teala'nın bu sünnetinde, bu adetinde asla
değişiklik bulamazsm.)
Dikkat buyurunuz, er meydanında i'layı kelimetullah için,
Allahu teala'ya hakkıyle kul ve Resul-ü mücteba'ya layık üınmet olduğunu isbat niyyeti ile din ve millet düşmc.nlan ile savaşmak uğrunda herşeylerini fedaya hazır bulunan mü'min ve
muvahhidlere büyük müjdeler vardır. Allahu sübhanehu ve teala, kafirlerin mü'minler karşısında daima mağlup olacaklarını, hiçbir dost ve yardımcı bulamayacaklannı, Peygamberlerini düşmaniarına karşı her zaman ve her yerde galip kılacağını beyan ve ilan etmektedir. Onun için, mü'min ve muvahhidlerin Allahu azim-üş-şanın yardımıyla daima zafere ulaşacaklarını ve kafirlerle zalimlerin de daima perişan olacaklarını bilmek ve buna iyman etmek lazımdır.
Allahu teala'nm adeti budur ve asla değişmez. Ka'inatı ve
insanları yarattığı ve onlara emirlerini ve nehiylerini tebliğ etme k üzere peygamberler gönderrneğe başladığından bu yana
yürürlükte olan bu ilahi kanun gereğince, peygamberlerine iyman ve itaat edenlere daima yardım etmiş ve onları düşmanIarına karşı muzaffer kılmıştır. Kaldı ki, peygamberler peygamberi, aşıkların ve sadıkların rehberi, velilerin ve salibierin
önderi ve iki cihan -serveri olan Rabib-i edibinin ümmetine
nusret ve muzafferiyetini asla esirgemez. Yeter ki, ümmet-i
Muhammed' den olabilmek şeref ve bahtiyarlığına nail olan
kullar, Allah ve Resulüne kamil bir iyman ile bağlı olsunlar,
ilahi hükümlere ve emidere hakkıyle uysunlar, nehiylerinden
son derece sakınsınlar, din-i mübiyn-i islam için maddi ve ma'
nevi hiçbir fedakarlıktan kaçınmasınlar, gerekirse malları ve
canları ile dinlerini ve milletlerini korumak uğrunda savaşsınlar. Allahu teala, zat-ı üluhiyyetini tevhid eden kullarını bu
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 14_
- 210 -
takdirde daima mansur ve muzaffer kılar,. din ve millet düşmanlarını da her zaman kalır-u perişan eder.
Bazan, idrak ve ihata edemeyeceğimiz herhangi bir se.
beple hezimet veya mağlCıbiyyet görünse dahi, bunun altın ..
da nice sırlar ve hikmetler gizlidir. Eğer, bu hezimet veya.
mağlfı.biyete madde sebep olmuşsa, bize maddi bakımdan
düşmanlarımızın sahip bulunduğu silah, teçhizat ve malzeme-.
den daha üstünlerine sahip olmamız gerektiğini iş'ar eder..
Ma'nevi ise ma'neviyyat yönünden kuvvetlenmeğe, Allah ve Re-.
sulünün emir ve işaret huyurdukları gibi hareket etmeğe sevk
ve teşvik eder. Mutlak ve muhakkak olan, galibiyyet ve muzafferiyet her zaman ve her yerde daima mü'minlerindir.
Tarihlerimizi ibretle tetkik edecek olursak görürüz ki, ne ..
rede ve ne zaman mağlfıp olmuşsak, Allahu teala'ya karşı iş�
!ediğimiz isyanlarımızın ve günahlarımızın karşılığıdır. Buna
rağmen, ma'na yönünden yine de mü'minler galip ve kafider
münhezim olmuşlardır. Allahu azim-üş-şan, cümlemize bunu
fark ve temyiz edebilecek idrak ve hasiret ihsan ve inayet buyursun. Görenedir görene! .. Köre nedir, köre ne ?
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri RAHMAN olduğu
için, küfür ve isyanlarından ötüiii kafideri dünya hayatında
ni'metlerinden mahrum etmez. Fakat, zikrinden yüz çevirenle�
rin dünya hayatlarında rızıklarını ve geçimlerini darlaştırır, zor·
laştırır. Ölümlerini şiddetli kılar, kabirierini de daraltarak kabir azabına duçar eder ve malışer günü de zikrullah'a yüz çevirenlerin gözlerini kör olarak haşreder. Kafider için hazır ..
lanan ceza ve azap bunlardır.
Dünya hayatında çalışan, çalışmasının mahiyyetine göre
karşılığını bulur. Allahu teala; Rabbil-alemiyn'dir, Rabbil-müslimiyn değildir. Fakat, mü'min ve muvahhid kullanndan müt ..
takiyler ve muhsinlerle beraber olduğunu açıkça ilan ve beyan
buyurmuştur.
Aziz kardeşlerim :
Çevremize ve üzerinde yaşadığımız dünyamıza dikkat ve
ibretle. bakalım, baktıklanmızı gönneğe, gördilklerimizi anla ..
. - 211 -
mağa çalışalım. Anladıklarımızı da değerlendinneğe alışalım.
Birbirimizi aldatmayalım ve itiraf edelim ki, düşmanlarımız
bize nazaran çok ama pek çok çalışıyorlar. Bu çalışmalannın
karşılı�nı da dünya hayatında buluyor ve alıyorlar. Onun için
de şeklen ve zahiren bütün emellerine nail olabiliyorlar. Allah
azze ve celle, çalışan kullarına vereceğini va'detmiştir. Müslim,
gayr-i müslim kim çalışırsa, bu çalışmasının ve emeğinin kar·
şılığını muhakkak bulur. Çalışana, çalışmasının karşılığını vermemek zulümdür. Allahu teala ve tekaddes hazretleri ise, zulümden münezzeh ve müberradır. Hiçbir kuluna zulmetınediği
gibi, zulmedenleri de sevmez. Zulme uğrayan kafir dahi olsa,
o kimse ile Allahu teala arasında hicap yoktur. Zulmeden müslüman ve zulüm gören kafir bile olsa, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri mazlılmun hakkını zalimden alır. Allahu teala,
za.Iimleri sevmez. Dini, milleti, vatanı, mukacidesat ve mağ'neviyyatı için çalışmayan, elinden geldiği ve gücü de yettiği halde dinine ve milletine yardımda bulunmayan da zalimlerden
olur. Allahu teala, tenbelleri ve zalimleri sevmediği için bu gibileri dünya ve ahirette rezil ve sefil eyler.
Ba'is-i bilkat-i Ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır :
(Ülkenizi imar ediniz. Çarşılarınız, cadde ve sokaklannız
göze hoş görünecek kadar güzel, mnntazam ve mükemmel olsun. Fakat, mescitleriniz mümkün olabUdiği kadar sade ve ziynetsiz bulunsun. Allahu teala, yeryüzünü ve dünya mülkünü
üzerinde yaşamağa layık ve salih kullarına varis kılar.)
Enbiya sure-i celilesinin 105. ayet-i kerimesinde de (ENNEL-ARDA YERİSÜHA İBADiY-ES-SAı.iHÜN - Muhakkak
ki arza, yeryüzüne benim salih kullanın varis olur.) buyunılmuştur.
Salih kullar kimlerdir?
Allahu teala'ya ve Resul-ü mücteba'ya iyman eden, Kitabullah'a ve sünnet-i seniyye-i Resulullah'a hakkıyle ve layıkiyle
bağlanan, Hakkın (YAP) dediklerini seve seve ve cana minnet
bilerek yerine getiren, (YAPMA) dediklerinden son derece ka-
- 212 -
çınan ve sakınan, hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için ve hemen
yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalışan, elinden geldiği ve gücünün yettiği kadar şahsına, ailesine, çevresine, millet ve memleketine hayırlı ve yararlı olan, Allah rizasıyçün ve Allah yolunda malıyla, canıyla, diliyle ve kalemiyle mücahede eden,
elinden ve dilinden hiç kimseye kötülük gelmeyen, zulümden,
haksızlıktan ve kötülükten çekinen ve gerektiğinde zulme, haksızlığa ve kötülüğe şiddetle karşı koyarak mücadele eden kimseler, Allahu teala'nın salih kullarıdır.
Binaenaleyh, bir milletin fertleri bu üstün ve yüksek vasıfları haiz olmaz ve üstelik fısk-ü fesada başlarsa, arza varis olmak hakkını kaybeder, ilahi ihsan, inayet ve merhametten malı·
rum kalır, bütün ni'metler elinden alınır, dünya ve ahirette
zelil ve perişan olur. Hakimiyetimiz altında bulunan ve her karışı şehit kanıyla sulanan vatan topraklarını bizden alıp başkalarını varis kıldığı gibi, aklımızı başımıza devşirmez, gecemizi
gündüzüroüze katarak .çalışmaz, ilimde, teknikte, sanayide, tarımda çağdaş medeniyyet seviyesine ulaşamazsak -Allah korusun- bugün malik bulunduğumuz bu kutsal toprakları da
başkalarına varis kılabilir.
Lafla, palavra ile, boş ve faydasız beyanlarla, yalanlarla
dolanlada kalkınamayız, ilerleyemeyiz, yükselemeyiz. Çalışmak, hem de çok çalışmak zorundayız. Evimizi, köyümüzü, kasabamızı, şehrimizi imar etmeğe, insan gibi, müslüman gibi
yaşanır hale getirmeğe, temiz tutmağa mecburuz. Herşeyi devletten, her müşkilin hallini hükumetten beklerneğe hakkımız
yoktur. Evinin önünü bile belediye temizlik arnelesinin gelip
temizlemesini bekleyen kimse, kapısında biriken pisliklerin
evine taşınacağını hiç unutmamalıdır.
Allah ve Resulüne İyınandan sonra, arnelierin en üstünü
insanları sevmek ve onlara hizmet etmektir. Onun için, Cenab-ı
hak kullarının gayretli olanlarını sever. İnsanların en hayırlısı,
insanlara faydalı olandır. Allahu azim-üş-şan, bizlere cennet
misali bir vatan ihsan buyurmuştur. Altı ve üstü tabii zenginliklerle dolu olan bu aziz topraklarda, merde - namerde muhtaç olmadan, mes'ut ve müreffeh yaşayabiliriz. Biraz daha gay-
- 213 -
ret, bir parça daha himmet göstererek her alanda verimli sonuçlar alabilir, meyve, sebze ve tahılda, hayvancılıkta, arıcılıkta, orman ürünlerinde kendi ihtiyaçlarımızı karşılarlıktan başka, ihracat dahi yapar, milli gelirimizi artırır, fakirlikten, yoksulluktan ve geri kalmışlıktan kurtulabiliriz. Oysa, bütün bunları düşünmek ve gerçeklcştirn:ek şöyle dursun, en verimli
topraklarımızı ya fabrika inşaatına tahsis ediyor, ya da binbir
hiyle ve dalavere ile iskan sahası olarak parselliyoruz, ve satıyoruz. Mesela, Bursa ovası değil yalnız yurdumuzun, hatta Ortadoğu ve bir kısım Avrupa ülkelerinin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar münbit ve mahsuldar olduğu halde, kıraç yerlerde
de pek ala kurulabilecek fabrika inşaatıanna tahsis ediliyor,
kıyıda kenarda kurulabilecek iskan sahaları simsarlarının emirlerine veriliyor. Böylelikle, o verimli topraklardan vatanımız
ve milletimiz yararlanamıyor. Eğer, aklımızı başımıza almazsak, domatesi, patatesi, soğanı da son yıllarda örneğini gördüğümüz buğdaylar (?) misali Amerika veya başka bir ülkeden temin etmek zorunda kalacağımız muhakkak ve mukadderdir.
Bütün bunları, kimlerin bu hale getirdiklerini bilmem hiç
düşündünüz mü? Evet, nüfusumuz bazılarının hayıflandıkları
ve NÜFUS PATLAMASI diye yakındıkları derecede çoğalıyor.
Buna karşılık, gittikçe artan nüfusumuzu besieyecek kaynaklar da, yukarıda açıkladığımız şekilde daralıyor. Peki, çare nedir? Bir planlama teşkilatımız var, ama neyi planlar? En verimli topraklarımızı, fabrika ve modern siteler inşaatına tahsis etmeyi mi ? İzmit körfezi gibi zengin bir körfezi pis fabrika artıkları ile kirleterek, tabii servetleriınİzin ve gıdalarımızın başında gelen o canım balıklarımızı topyekün imha ederek
o körfezde balık nesiinin üremesine ve türemesine engel olmayı mı? Dünya, deniz di bindeki yosunlardan insanları besieyecek gıda maddeleri üretmeyi düşünür ve teşebbüslerde bulunurken, biz aksine Rezzak-ı alemin bahş ve ihsan buyurduğu
ni'metlerin kökünü kurutınayı tasarlıyoruz. Yeryüzünde, milyonlarca insanın açlık tehlikesiyle karşı karşıya gelmiş bulunduğunu bir türlü anlayamıyor, göremiyoruz. Buna, ihanet mi
- 214 -
yoksa cehalet mi demek gerektiğini sizlerin takdir ve insafınıza
bırakır ve Allahu teala'dan bu kıt ve kısır görüşlü adamlar yerine, milletin hak ve menfaatlerini koruyup kollayacak akıl ve
hasiret sahibi idareciler göndermesini niyaz ederiz.
Bir.
belde-i tayyibe olan güzel İstanbul'umuzda Kadıköy ve
Üsküdar'dan başlayın da ta Boğaziçi'ne kadar yeşile ve yeşilliğe hasret kaldık. Kıyı yağmacılığı, dört yanı su ile çevrili bu
güzelim şehirde, fakir halkın oturup rahat bir nefes alabileceği bir aralık bile bırakmamıştır. Heryerde beton yığınları,
gökdelen adını verdikleri heyulalar, hiçbir mimari özelliği ve
güzelliği olmayan rastğele diziimiş apartmanlar ve binalar, biri diğerinin önünü kapayarak, hiçbir plfı.n ve proje hesabına ald ırılmayarak kabus gibi şehrin üstüne çökrrıektedir. Ankara öyle, İzmir öyle ve diğer belli başlı bütün şehirlerimiz ve kasabalarımız öyle! . . Oy hesabından gayrı hiçbir kaygusu olmayan
siyasiler, kazanç sağlamaktan gayrı hiçbir düşünceleri olmayan spekülatör asiler, hasis menfaatleri uğrunda milli menfaatierimize rahatça kıyabilmektedirler. Dışarıda pusu ve içeride
tuzak kurmuş fırsat kollayan yabancı teşebbüs ve sermayedarlar ise bu gaflet ve dalaletten en geniş ma'nada faydalanmakta,
necip Türk milletini iktisaden abluka altına alabilmek için
öriimcek misali çevremizde ağlarını sıklaştırmaktadır. Bostancı'dan İzmit'e kadar uzanan sahada Maltepe - Kartal - Pendik
Tuzla - Gebze - Yanınca - Derince hattı üzerinde gidip gelenler, bu sözlerimizin ne kadar doğru ve haklı olduğunu kabul
ve tasdik edeceklerdir.
Evet, bir ülkeye sanayi ve dolayısiyle fabrika da gereklidir. Bugünün şartları içinde hayati önemi olduğu inkar edilemeyecek kadar gereklidir. Ne var ki, kaş yapmak isterken göz
çıkarınağa da elbette akıllı işi denilemez. Fabrika sahaları ve
sanayi siteleri, illa münbit ve mahsuldar araziler üzerinde kurulmalıdır diye bir kaide mi var? Yazık değil mi, günah değil
mi ?
Unutmamak gerekir ki, bizden sonra gelecek oğullarımız
ve torunlarımız bu gaflet ve ilimalimizden ötürü bizleri lanetle
yad edeceklerdir. Eskiler, son pişmanlık fayda vermez derler-
- 21 5 -
di. Biz, bugüne kadar defalarca pişman olmuşuz ama; göıiilüyor ki, hiçbir pişmanlık bizi uyandırmamıştır. Mes'uliyet makamlarında oturanlara sesleniyor ve hatırlatıyorum : Tarih huzurunda ve amme vicdanında mahkum olmak istemezseniz,
ahirette malıcup kalmaktan ve yüklendiğiniz ağır vebalin hesabını nasıl vereceğinizden korkarsanız, lutfen bu işlere çare ve
tedbir bulunuz. Sakın hatırınızdan çıkarmayınız ki, Allahu sübhanehu ve teala, o gün verdiği ni'metlerin hesabını soracağını
Kur'an-ı azİminde açıkça beyan buyurmaktadır.
Yeri ve sırası gelmişken, bir hususu daha arzetmek isterim. Her yaz büyük ve feci orman yangmlanna şahit oluyor
ve milletçe üzülüyoruz. Oysa, dinimiz v<: sevgili peygamberimiz ağaç dikmeyi, orman yetiştirmeyi emretmişlerdir. Dinimizde, yaş kesenle baş kesenin iflah olmayacağını ifade için söylenmiş güzel bir deyim vardır. Ormanlarımıza kıymayalım, ağaçlanmızı kesmeyelim, bil'akis yeni yeni fidanlar dikelim, kollayalım ve gözetelim, aşılayalım, cinsini islah etmeğe çalışalım.
İyi bilelim ki, her fidan amel defterierimize bir sevap olarak yazıldığı gibi, meyvesi olmasa dahi, altında oturup serinlenenler
bulundukça kişi öldükten sonra da sevap yazılınağa devam
olunur. Okuduklarımızı, bildiklerimizi, öğrendiklerimizi başkalarına da okutalım, anlatalım ve öğretelim. Hazarda ve seferde kullanılabilecek hayırlı ve faydalı tesisler yapalım, yaptıralım, teşvik edelim. Köprü, okul, dispanser, cami, çeşme, yol,
su arkları, su kuyuları gibi hayırlı ve faydalı tesisler için, paraca yardım yapamıyorsak bile · gönüllü olarak çalışalım. İki
tuğlayı üst üste koymanın bile ecir almamıza yesile olacağını
ve Allahu teala indinde hiçbir iyiliğin karşılıksız ve mükafatsız kalmayacağını da asla unutmayalım.
Resul-ü Rabbil-alemiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-mu'iyn
efendimiz hazretleri :
(Her kim su arkı, su kanalı, su yolu, çeşme veya sebil gibi
hayırlı ve yararlı eserler meydana getirirse veya insanlann, hayvaniann ve bitkilerin sulanması için kuyu açar veya açtırırsa,
yahut herhangi bir şekilde yeryüzüne su çıkarır ve onlardan
- 2 16 -
halkı faydalandınrsa veya c8.m.i ve mescit gibi ibadet yerleri bina ederse, o hayratı dünyada durdukça, sevabı o kimsenin amel
defterine yazılır ve o defter kendisi öldükten sonra da kapanmaz.) buyurmuşlardır.
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Bir mü'min bir ağaç dikse de ondan insan, hayvan ve
kuşlar yese, kıyamete kadar o ağaçtan aşı, daldırma, çelik veya çekirdekleri vasıtasıyle faydalanılsa, bütün bu ecir ve sevaplar o ağacı ilk dikenin sadaka-i earlyyesi olur.)
Bu sebeple, ağaç dikme bayramları bütün yurt sathında ·
yaygınlaştırılmalı ve hatta yasalaştırılmalı ve o gün yediden
yetmişe herkes mahalli idarelerin gösterecekleri yerlere birer
fidan dikmeli, bunu bizzat kendi eliyle yapamayanlar da o fidan bedelini devlete ödemekle mükellef tutulmalıdır.
Adem odur ki, cihanda koya bir naın-ü eser;
Ki, eseri olmayanın yerinde yeller eser! ..
Aziz ve muhterem kardeşlerim :
Bugün için müslüman - Türk milletine düşen en önemli
cihad görevi, karada, denizde ve havada kuvvetli olabilmek,
hava filolarımızı güÇJ.c!ldirmek, donanmamızı üç yanı denizle
çevrili Türk yurdunu şerefle savunabilecek vasıta ve imkanlara sahip kılabilmek, kara ordularımızı en modern silah ve teçhizat ile desteklemek, hayale kapılmadan gerçekçi bir plan ve
görüşle topumuzu, tüfeğimizi, tankımızı, zırhlı aracımızı, uçağımızı, zırhhmızı imal edebilecek tesisleri ve fabrikaları kurabilmek ve bu uğurda gerekirse nafakaınızdan keserek devlete
ve büklımete yardımcı olabilmektir. Milli ve ma'nevi birlik ve
beraberliğhı en güzel örneklerini verdiğimiz kurtuluş savaşlarının üstünden henüz altmış yıl bile geçmemiştir. İstiklal harbini yapan kahramanlar, omuz omuza vermek, elbirliği, gönül
birliği , işbirliği yapmak sayesinde kemmiyet ve keyfiyyet bakımından çok üstün gibi görünen din ve millet düşmanlarını
denize dökmeği başarmışlardır.
-- 2 17 -
Şanlı atalarımız, at sırtında dağlar tepeler aşarak, denizlerde çok üstün düşman kuvvetleriyle boğuşarak bir ellerinde
kılıç, diğer ellerinde hidayet ve adalet meş'alesi, göğüslerinde
sağlam bir iyman ve dillerinde zikrullah olduğu halde ülkeler
ve kıt'alar fethetmişler, girdikleri yerlerde harabeleri ma'mur,
yanık kalpleri mesrur etmişler, dalalet yerine hidayeti, zulüm
yerine adaleti, haksızlık ve kötülük yerine hakkaniyyeti, nefret
yerine hürmeti, düşmanlık yerine muhabbeti iletmişler ve bu
uğurda hiçbir fedakarlıktan çekinmemişlerdir.
Bunu, küçücük bir örnekle belirtrneğe çalışalım :
Sultan Murad-ı Hüdavendigar, 8 Ağustos 1 389 tarihind�
kırk bin kılıç Türk ordusuyla Kosova salırasına geldiği zaman,
karşılarında Sırp kralı Lazar ile müttefikleri olan Bosna kralı,
Arnavut derebeyleri, Bulgar, Ulah, Macar ve Leh gönüllülerinden meydana gelen yüz bin kişilik bir ordu bulmuş ve o gece
topladığı harp meclisinde şu konuşmayı yapmıştı :
- Biz, bir fikrin mücahidleriyiz. Kasıp kavurucu, yağma
edici, yakıp yıkıcı değiliz. Zulüm ve zorbalığın hakim olduğu
yerlere adalet götürüyoruz. Bütün içtimai müesseseleri ile yepyeni bir nizarn ve medeniyyet götürüyoruz. Kılıçlarımızın kazandığı zaferleri, idaremiz altına perişan bir halde giren insanların refah ve mutluluklarını sağlayan huzur, servet ve imar
hareketleri takip ediyor. Anadolu ve Rumeli'nin geniş salıralarını ve müstahkem kalelerini bayrağımız aitında toplarken bir
cenkten çıktık, başka bir cenge girdik. Ama, yorulmadık, tam
tersine bilendik ve kılağılandık. Kosova salırasında kırk hin
kişiyiz ve karşımızda yüz bin kişilik bir düşman kuvveti bulunmaktadır. Fakat, zafer sayı üstünlüğünün değil, cesaret ve celadet sahibi olanındır.
Ve o gece Murad han sabaha kadar uyurilamış, Hakkın huzurunda ibadet, ta'at, dua, tövbe ve istiğfar ile bir gönül alemine dalmış ve sonradan (Sultan Murad'ın Kosova salırasındaki dua'sı) olarak şöhret bulan şu münacatta bulunmuştur :
- 2 1 8 -
Ab-ı rôy-i Babib-i ekrem için,
Kerbela' da dökülen dem için,
Şeb-i firkatte ağlayan göz için,
Ralı-i aşkında sürülen yüz için,
Eyle ya Rab! .. lutfunu hem-rab ...
Bakma ya Rab! .. bizim günahımıza,
Nazar et can-ü dllden aluı:Dıza,
Etme ya Rab! .. mücahidini telef,
Tir-i a'daya bizi kılma hedef,
Ralı-ı din içre ben feda olayım ...
Evet, Sultan Murad-ı Hüdavendigar'ın nİyazı müstecab olmuş, Türk ordusu büyük bir zafer kazanmış ve bu büyük hükümdar da Miloş Kabiloviç adında bir sırbın hançer darbesiyle şehitlik rütbesine ulaşmıştı.
Mevlayı müte'al, cümlesine garka-i garik rahmet eyleye! . .
Bu örnekleri, yüzlerce ve binlerce vermek mümkündür.
Dcrsirniz tarih olmadığından en belirginlerini seçip sunuyoruz
ve diyoruz ki, atalarımızın cihad anlayışı, Hak yolunda ve hakikat uğnmda mahyln, canıyla savaşanların mutlaka zafere ulaşacağı inanışı bizlere asırlardan beri öğündüğümüz ve özendi- .
ğimiz mertlik ve kahramanlık tarihleri yazdırmıştır.
Fakat, ne yazık ki sonraları bu gayret ve hamiyyet, zevk-u
safa ve işrete, sefahate mağhlp olmuş, ilmin yerini cehalet,
nurun makamını zulmet, çalışkanlığın yerini tenbellik, meskenet ve atalet almış, cihadın fazilet ve kudsiyyeti savsaklanmış,
şahsi menfaatler ön plana geçmiş, · gücü yeten haksızlık ve rüş
\·ct yolunu seçmiş, şer'i şerif unutulmuş, fedakarlık ve feragat
duyguları uyutulmuş, devlet memuriyederi para ile alınır satılır hale gelmiş, ne idüğü belirsiz kişiler bir çok önemli mevkilere getirilmiş, haksızlık ve kötülüklerden ötürü eelali isyanları başgöstermiş, bunu fırsat bilen din ve millet düşmanları
içeride ve dışarıda alabildiğine yıkıcı ve bölücü faaliyetlere girişmiştir.
- 219 -
O zamana kadar birer ilim ve irfan yuvası olan ve bir çok
meşhur ilim adamı yetiştiren medreselerimiz, birer cehalet ve
asker kaçağı yuvası haline getirilmiştir. Fatih Sultan Mehmed
Han aleyh-ir-rahmeti vel-gufran hazretlerinin bizzat kurduğu
medreselerinin vakfiyyesine, dilerseniz bir göz atalım :
(Payitahtlan, dar-ül-ilim olmak için havl-i cami-i şerifte sekiz medrese ve bu medreselerin arkasında Tetimme ismiyle adlandınlan sekiz medrese peçe ki, cem'an on altı medrese ve garba mail kapısı tarafında da bir dar-üt-talim bina buyurdular.)
Görülüyor ki, asıl gaye başkent İstanbul'un bir ilim ve irfan merkezi olmasıdır. Fatih külliyesindeki Dar-iit-talim bir nevi ilkokuldur, ki Tac-üt-tevarih çocukların talim ve terbiyesi
için yapıldığını yazmaktadır. Yüksek tahsil kısmını teşkil eden
(Medaris-i semaniye - Sekiz medrese) ve ayrıca (Salın-i Seman - Sekiz fakülte) vardır ki, başta dini ilimler olmak üzere felsefe, tıp, astronomi ve riyaziye bölümlerine ayrıldıktan
başka Padişahın özellikle edebiyat ve coğrafyaya önem verdiği de bilinmektedir. Kuruluşu bakımından fevkalade üstün olaı:ıı
bu medreseler, ne yazık ki zamanın ilerleyişine göre ayarlanamadığından gitgide önemini ve değerini kaybetmiş ve tevhid-i
tedrisat dolayısiyle tamamen vazifesiz kalmış ve neticede birer
harabe. halini almıştır. Unutmamalıdır ki, bu k\:illiyede bir de
Dar'üş-şifa (Hastahane) bulunmaktaydı.
İlgisizlik ve bilgisizlik yüzünden mahvolan yalnız medreseler miydi ? Hayır! .. İslam ahlakını, islam kültürünü, islam
adet ve an'anelerini şahsi ve ailevi sebeplerle tahsil edememiş
gençlere talim ve tedris için kurulan ve bir nevi güzel san'atlar
enstitüsü mahiyyetinde olan ve mensupianna vahdet şarabını
sunan, aşk-ı ilahi ile viran gönülleri onaran kamil ve mütekamil müslümanlar yetiştirmek uğrunda çok değerli hizmetler·
de bulunan tekkeler de, akideleri bozuk bir takım sefihlerin,
hazır yiyicilerin, tufeylilerin ellerine geçmiş ve maalesef birer
fitne ve fesat yuvası haline gelmiştir. Senlik, benlik, ayrılık
gayrılık dava ve iddiaları, herbiri birer irfan ve edep yuvası
olan o canım kuruluşları bölüp parçalamış, din ve devlet düş-
- 220 -
manları ile elele veren fırsat ve menfaat düşkünleri medreseleri tekkelere, tekkcleri cami-i şeriflere düşman haline getirmiş, bu atışma ve sataşma yıllar yılı sürüp gitmiştir.
Bu tutumun sonucu olarak muhlis ve işbilir kişiler birer
kenara itilmişler, yerlerini bir takım sahtekarlar, düzenbazlar
almışlar, mahkemelerde kadı efendiler alenen rüşvet almağa,
zalim i mazlum ve mazlum u zalim gösterrneğe başlamışlar'
Kur'an-ı aziymin yalnız kabına, cildine saygı gösterilir olmuş
ve hükümleriyle amel edilmemiş, sünnet-i seniyye-i Ahmediyye
ise tamamen terkedilmiştir.
ilimleriyle amil olan gerçek alimler, kamil şeyhler, salihler
ve muhlisler bu hal karşısında kan a�lamışlar ama, gözyaşı dökmekten ve dua etmekten gayrı ellerinden bir şey gelmemiş, devleti idare edenler kışın helva sohbetlerinde ve yazın mehtap
alemlerinde gönül eğlendirmişler, padişahlar bile bazı zorbaların elinde kukla haline getirilmiş, herkes kendi derdine düşmüş, can, mal, ırz güvenliği kalmamış, Sultan İkinci Osman Yedikule zindanlarında katledilıniş, Sultan İbrahim deli diye kapısı ve penceresi örülen bir odaya hapsedilmiş ve orada boğdurolmuştur.
Bu fırsat ve mcnfaat düşkünü zorbalar, kendi hasis emelleri uğruna Yeniçeri ocaklarına fitne ve fesat tohumları ekmişler, Etmeydanından Atmeydanına : (Şeri'at isterük!) na'ralarıyle kazan kaldırıp yürüyen şeririerin zulmünden günlerce dükkanlar ve çarşılar kapalı kalmış, yağma ve talan edilmiş, Yeniçerilerle sipahiler arasındaki anlaşmazlık körüklenmiş, iç ve
dış düşmanlarımiz elele vererek milleti bölüp parçalamak ve
bizi zayıflatmak için her türlü kötülük ve hıyaneti irtikap etmişlerdir. Bu karışıklık ve kargaşalık içinde, mütemadiyen kaleler ve ülkeler düşmanlarımızın ellerine geçmiş, hergün yeni
bir bozgun haberi, hergün yeni bir çöküntü milleti canından
bezdirmiştir :
Çeşmelerde abdest alınmaz oldu,
Camllerde namaz kılınınaz oldu,
Ma'mureler yıkılıp enkaz oldu,
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i ...
- 22 1 -
diye ağıtlar yakılırken, karşı koymak isteyenler kitle halinde idam edilmiş, alimierin başlarından sarıkiarı alınarak
papaz külahiarı giydirilmiş, müslümanların göğüslerine haç takılmış, herbirine birer Hristiyan adı verilmiş, Türk kızları kucaktan kucağa, ihtiyar nineler ocağa atılmışlar, mektep ve medreselerimiz ahıra, camiler kiliseye, tekkeler meyhaneye çevrilmiş, minarelerimize düşman bayrakları ve çanlar asılmış, mihraplara haçlar dikilmiş ve böyle böyle en kıymetli vatan parçaları elimizden alınmıştır.
Sultan Üçüncü Mustafa, sadaret mührünü sadrazam Koca
Ragıp Paşa'ya emanet ettiği gün, o günün halini gayet samimi
ve son derece açık ve acı bir lisanla şöyle anlatıyordu :
Yıkılıptır bu cihan, sanma ki bizde düzele;
Devleti, çarh-ı deni verdi kamu mübtezele;
Şimdi ebvab-ı saadette gezen hep hezele,
İşimiz kaldı hemen merhamet-i Iem-yezele! ..
Neler kaybettiğimizi anlatabilmek için uzun boylu muhakeme ve muhasebeye lüzum yoktur. Bugün, bütün dünyanın
en önemli ihtiyaçlarının başında gelen ve bir çok çekişmelerin
ve anlaşmazlıkların, iktisadi krizierin arnili olan petrol kaynakları Romanya, Batum, Baku, Irak, Musul, Küveyt, Hicaz, Somc;ıli, Mısır ve Libya'nın bir zamanlar idaremiz altında bulunan
birer ülke olduğunu hatırlamak ve hatırlatmak sanırım ki kafidir.
Bu felaketlerden ders ve ibret alamayan bazı gafil ve ca- ,
hiller, teselli makamında Anadolu'nun bize yeteceğini ileri sürüyorlardı. Düşünemiyorlardı ki, Rumeli Istanbul'dan ikiyüz
yıl önce zaptolunmuştu. Binaenaleyh İstanbul'un ve Anadolu'
nun güvenliği için de Rumeli'ye sahip olmak gerekiyordu.
Muhterem kardeşlerim :
Tarihten ibret alalım ve bizden sonra geleceklere ibret olmayalım. Anadolu, islamın son kalesidir. Esaret zilletine katlanamayan ve bir kolayını bulan ırkdaşlarımız ve dindaşlarımız,
- 222 -
soluğu Türkiye'de almaktadır. Bütün mazlum Türk ve müslü.ıııan kardeşlerimizin umutları da bizdedir. Onlar bizi örnek
alıyorlar, hürriyet ve istiklallerini kurtarabilmek için bizi taklit ediyorlar, bizden hayır ve yardım bekliyorlar. Fırsat ve imkan bulursanız, zalimlerin elinden kaçmış ve yurdumuza sığınmış kardeşlerimizden herhangi birisiyle tanışınız ve konuşunuz. Bakınız, size neler anlatacaklar ne yürekler acısı facia·
ları dile getireceklerdir. Onların yaşadıkları ülkeler de zalim·
lerin ellerine geçmeden, zenginleri vardı, fabrikatörleri vardı,
iş adamları vardı, tüccarları vardı. Bu saydıklarımızdan çoğu
bugün, vaktiyle tamamına sahip bulunduğu müessesenin helalarını temizleyerek karınlarını doyurabilmektedirler.
Bizim gafil ve bencil zenginlerimiz ne derler, ne düşün ürler elbet bilemeyiz? Fakat, bildiğimiz bir gerçek vardır ki, Allah korusun günün birinde zalimler bize tekrar musallat olurlarsa ne villaları kalır ne kotraları, ne yazlıkları kalır, ne kışlıkları, ne hanları kalır, ne apartmanları! .. Elaltından İsviçre
bankalarına yatırdıkları paracıklarının bile hayrını görmezler.
Marsilya'da bir su-i kaste kurban giden Yugoslav kralı Aleksandr'ın oğlu olup komünist rejimden sonra yurdunu terketrneğe mecbur olan Kral Piyer, Paris ve Londra'da aç kaldı,
gardrobundaki elbiselerini sattı da, babasının İsviçre bankalanndaki hesabından bir tek kuruş bile alamadı, yokluk ve sefalet içinde genç yaşta öldü gitti. Teşhir etmek için yazmıyorum,
belki ibret olsun diye hatırlatıyorum. Kişinin en büyük zenginliği hürriyet ve istiklalidir. Kaybedilen para tekrar kazanılabilir ama, hürriyet ve istiklal kaybedilirse onu tekrar ele geçirmek hem çok pahalı hem de çok güç olur. Üstelik, din ve
millet uğruna ve Allah yoluna harcanamayan paraların, yarın
cehennem ateşinde kızdırılarak, biriktirenlerin alınlarına, yanlarına ve sırtiarına yapıştınlacağı ve azabın kendilerine böylece tattınlacağı muhakkaktır.
İymanın sarsılmasın aziz kardeşim, iyman-ı kamil sahibi
mü'min ve muvahhid olmaya bak ... İşte, o zaman Allahu zülcelal vel-cemal hazretleri seninledir. Allahu teala, her emrinde
- 223 -
galiptir. Unutma ki, yirmi müslüman, sabırlı olurlarsa ikiyüz
kafire bedeldir.
El-Hamdü lillah ... Ne büyük müjde! ..
Evet, ayet-i kerime böyledir ve hükm-ü eelil-i ilahi budur :
(Tam bir mü'min, on kafire bedel oluyor.) Bu sebeple, şeref-i islam ile müşerref olan kimse, tam bir mü'min ise, on nefer ka.fir ile savaşması lazımdır, kaçması ve karşı koymadan
teslim olması caiz değildir. Onun için, Allah yolunda, vatan ve
millet uğrunda malını feda etmek gerçek bir mü'min için en
büyük bir vazifedir. Kişi, ölüm döşeğinde bulunsa ve parmağını kımıldatmağa gücü yetmeyecek halde olsa bile, düşmanlannın yüzüne tükürerek karşı koymalıdır.
Bu ayet-i celilenin hükmüne binaen, müslümanların ilk gazası olan Bedir savaşında, islam saflarında üçyüz onüç nefer
mücahit bulunmasına mukabil Kureyş kafideri üçbin neferdi.
Müslümanlar, sayıca az olduktan başka, silah ve teçhizat bakımından da zayıftı ve yetersizdi. Düşmanlarının ise, silahları, binekleri ve diğer harp malzemesi çok daha fazla olduğu halde
yine de mü'minler galip gelmişler ve kafirler mağlüp ve perişan olmuşlardı. Bu zafer, Allahu teala'nın nusret ve inayeti ve
mü'minlerin iyrnan kuvveti, gayret ve hamiyyeti sayesinde kazanılmış ve ehl-i islam kendisinden on kat üstün düşmanı yenmişti. Zira, islam kuvvetlerinin başında bulunan Falır-i ka'inat
aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz :
(Kureyş kafirlerinin mağlubiyyetlerini ve hatta reisierinden hangilerinin nerelerde maktül düşeceklerini görüyorum.}
buyurmak suretiyle hem bir mü'cize gösteriyorlar ve hem de
mü'minleri teşvik ve teşçi ediyorlardı.
Bu gazaya iştirak eden aslıab-ı kiram, zaferden sonra iki
cihan serverinin daha önce işaret buyurduğu yerlerde gerçekten Kureyş re'islerinin cansız cesetlerini bulmuşlar ve mfı'cize-i
peygamberiyyenin tezahür ve tahakkuk ettiğini haber vermişlerdir. Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, Rabib-i edibine Bedir zaferini önceden tebşir buyurmuş, din ve millet düşmanlannın zilletini göstermişti. Zira, mü'minler din-i mübiyn-i isla-
- 224 -
mm şevket ve satvetini isbat etmek ve i'layı kelimetullah için
cihad etmek uğrunda öyle bir savaş örneği göstermişler ve bu
uğurda şehitlik rütbesine nail olmayı öylesine can ve gönülden
_arzu etmişlerdi ki, bu gazaya yerlerde ve göklerde bulunan melekler bile özenmişler, sema ehli tehlil ve tekbir ve yer ehli
tevhid ve temcid eylemişlerdi.
Evet, tekrar ediyorum : İslamın bu muvaffakiyet ve· muzafferiyyeti, iymanlarının kemale ermesi, Allah ve Resulünün
emirlerine tam bir teslimiyyet ve tevekkülle boyun eğmesi ve
herbirinin hakkıyle mü'min ve' müttaki olması sayesinde gerçekleşmişti. Ehl-i iyman :
Feda olsun sana baş ile caıuın,
Dökülse çok mu yolunda kanım ...
teslimiyyeti ile Allah ve Resulüne bağlanıp güvenmişler ve
elbette zafere ulaşmışlardı. Demek oluyor ki, bütün müslümanlarda bu üstün hasletler bulunur, iymanı yakinde olur, dilinde
Kur'an-ı aziym ve zikrullah olduğu halde din ve millet düşmanIarına saldınrsa, yenerneyeceği kuvvet ve aşamayacağı engel
yoktur :
Vezkürullahe kesiyren le'alleküm tüflihün ...
El-EnfıU : 45
(Allahu teala'yı çok zikredin, ona dua edin, yardımını dileyin ki, felah bulasınız, zafere ulaşasınız ... )
Mü'minin dilinde zikir ve dua olur, Hakka hakkıyle kalbi
·ni bağlar ve onun yardımına inanıp güvenerek cihada çıkarsa
mutlaka zafere ulaşır. Kaldı ki, başında bilgi, elinde devrin gereği olan silah ve teçhizat, kalbinde iyman, kolunda kuvvet,
dilinde Kur'an bulunan ve başında bulunan kumandanına itaatkar, her türlü mihnet ve meşakkate karşı sabırlı ve sehatkar
.olan bir orduyu, Allahu teala ve tekaddes hazretleri mağlup et-
- 225 -
tirir mi ? Hak, mağhlp olur mu? Bu şartlara dikkat ve riayet
eden eriere yardımını esirger mi ? Hak celle ve ala, zat-ı üluhiyyetini zikreden kullarını asla yalnız bırakmaz ve onlarla
beraber olur. Yukarıda okuduğunuz ayet-i kerimede de böyle
buyuruluyor : (Allahu teala'yı çok zikredin, ona dua edin, yardımını dUeyin ki, felah bulasınız ve zafere ulaşasmız.)
Ma'neviyyat, her zaman ve heryerde önemlidir. Özellikle,
savaş gibi olağanüstü hallerde sayılamayacak kadar çok faydaları bulunduğu hakikat ebiince malumdur. Hristiyan orduları
dahi bunun kıyınet ve ehemmiyetini anlamışlar ve askerlerine
MORAL DERSLERİ adı altında ma'neviyyat telkini yoluna gitmişlerdir.
Ancak, şunu da hiç unutmamak gerekir. İki ordunun karşı karşıya geleceği bir savaşta yalnız zikir ve dua ile galip gelinemeyeceği ve zafer elde edilerneyeceği de bilinmelidir. Ne
var ki, yalnız silah, teçhizat ve mühimmat fazlalığı ve kuvvet
çokluğu ile de hiçbir sonuç alınamaz. Savaş halinde, madde ile
ma'nanın biribirinden ayrılmaması ve her ikisinin eşit ohnası,
yani hem ma'neviyyat bakımından üstün hem de silah ve teçhizat yönünden hiç değilse eşit olmak gerekir. Madde, ceset ve
mA'na o cesedin ruhu gibidir. Bunlar birbirinden ayrılırlarsa
hiçbir yarar sağlamaz. Her ikisine de ihtiyaç ve zaruret vardır
ve ilahi yardımın erişebilmesi ma'nen olduğu kadar maddeten
de kuvvetli bulunmakla mümkündür.
İslamda cihadın farz olmasının sebeb_i de şudur :
Bilindiği gibi harpler, insan nesiini tüketir ve kan akmasına yol açar. Harp sırasında, bir çok ma'mur ülkeler tahrip edilir, medeniyyetler yıkılır ve bütün güzellikler mahvolur.
Yanan ocaklar söner, gözyaşı dökülür, unulmaz yaralar açılır,
çocuklar yetim ve genç kadınlar dul kalırlar. Hasılı, neresinden bakılırsa bakılsın zararlı bir harekettir. Bu zararı önlemek, insan nesiini harplerle tükenmekten korumak, boşuna
kan akmasını durdurmak, ma'mureleri harap olmaktan kurEnvar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 15
- 226 -
tarmak lazımdır. İşte Allah azze ve celle, kendi dini olan din-i
mübiyn-i islamın izzeti, kelimetullah'ın rif'ati ve mağlup, mağdur ve mazlum milletler üzerinden zalimlerin zulüm, fesat ve
mel'anetini def'etmek için biz müslümanlara cihadı farz kılmıştır. Çünkü, islam zulüm yerine adaleti, küfür ve dalalet yerine tevhid ve hidayeti, haksızlık ve kötülük yerine hak.kaniyeti, nefret ve husumet yerine sevgi ve muhabbeti götürür ve
yerleştirir. Hakkı inkar edenler, bu gerçeği anlayabilselerdi,
iki cihan serverinin risalet ve nübüvvetini kabul ve tasdik ederler, hak ve hakikate vasıl olurlardı. Onların islama gelmemeleri, hakikat-i islamiyye'yi layıkıyle anlayamamalarından ve bu
arada cihadın neden farz olduğunun sırrına erememelerinden
ileri gelmektedir.
Gerektiğinde, bütün ümmet-i Muhammed'e ırk, renk ve
mezhep farkı gözetmeksizin malları ve canlarıyla cihad etmek
vacip olur. Mesela, doğu illerinden birisinde bir müslüman kadını din ve millet düşmanlarından birisinin eline esir düşse, o
müslüman kadını kurtarabilmek için ne mümkünse yapmak
bütün müslümanlara farz olur. Eğer, bu görevlerini yerine getirmezlerse, yani o kadını esirlikten kurtarmazlarsa, ·bütün
müslümanlar günaha girmiş olurlar.
Yeryüzünde yaşayan cahil ve gafil müslümanlar bu gerçeği
böylece bilmeli, hakikat-i islamiyye'yi öğrenmeli, dinimize sahip olmalı, birbirimizi desteklemeli ve her alanda yardımcı olmağa çalışmalıyız. Vaktiyle, bütün müslümanlar dinimizin bu
kutsal veeibesini yerine getirmiş olsalardı, müslümanlar bugün çoğunlukla geri kalmışlık derdinden, sefaJetten kurtulur
ve aynı dava etrafında birleşir ve bütünleşirdi. Osmanlı Türklerinin satvet çağlarında Cava ve Sumatra müslümaniarına yardım için donanma ve asker gönderilmiştir. Aynı yardım ve yardımlaşma mesela Endülüs müslümanlanna, mesela Kazan
Türklerine yapılmış olsaydı ne bu müslüman devletleri yıkılır,
ne Semerkant, Buhara ve Türkistan esaret zilletini tadardı. İslam alemi, birinci cihan harbinde bize yardımcı olsalardı, yenilir miydik? Ne yazık ki, gaflet ve cehalet, hırs ve menfaatle
- 227 -
elele vermiş ve müslüman topluluklarına hak ve hakikati unutturmuştur. O kadar ki, müslüman Türk e saldıran din ve millet
düşmanları arasında islam adı taşıyan sözde müslümanlar da
vardı.
Müslümanlık, birleşmeyi ve bütünleşmeyi, aynı dava uğrunda ve Allah yolunda karşılıklı yardımiaşmayı emreder. Yüce
dinimizin bu açık seçik hükmüne bakarak bugünkü cahil ve
gafil müslümanların hallerine ağlamak ve birlayetleri için dua
etmekten gayrı elden ne gelir ?
H i KAYE
Dağıstan arslanı Şeyh Şamil hazretleri, yirmi üç yıl Rus
çarının ordularına kan kusturmuş, anlı şanlı bir islam müca-
. hidi idi. Maalesef, bu mücahede ve mücadelesinde başta Osmanlı devleti olmak üzere hiçbir islam ülkesinden yardım edilmemiştir. Hatta, yardım şöyle dursun, kıt ve kısır menfaatleri uğrunda Ruslarla işbirliği yapan bazı hainler, dinlerine, mukaddesatlarına, ırz ve iffetlerine ihanet etmekten utanmamışlar, yalnız Şeyh Şamil'e değil, aynı zamanda islam davasına da
hıyanet etmişlerdir.
O koca kahraman, savaşa savaşa esir düşmüştü. Çar, kendisinin cesaret ve şecaatine, hamiyyet ve metanetine hayran
olmuş veya böyle görünmeyi şahsi ve siyasi çıkarı bakımından
yararlı görmüştü. Onun için de, teslim olurken yapılan anlaşmada dilediği ülkeye serbestçe gidebileceği şartı kabul edilmişti. Şeyh Şamil hazretleri, Medine-i münevvere'de yerleşmeyi arzu diyordu. Sevgili peygamberine, iki cihan serverine komşu olabilmek ve ömr-ü azizini onun civarında geçirmek en büyük arzusu ve temennisiydi.
Netekim, öyle de oldu ve önce İstanbul'a geldi. Paqişah,
kendisinin efsane gibi dillerde dolaşan yiğitliğini, kahramanlığını ve menkıbelerini dinlemiş ve onunla tanışmayı arzu etmişti. Bunun için de, kendisini sarayının kapısında karşılamış
ve elini Şeyh Şamil'e uzatarak kendisini kutlamak ve hoş gel-
- 228 -
din demek istemişti. Şeyh Şamil, büyük bir celadetle kendisine
uzanan bu eli tutarken şöyle demişti :
- Şevkedi padişahım! .. Bütün müslümanların halifesi
olan siz, bu elinizi bana Dağıstan'da kafirlerle savaşırken uzatmış olsaydınız, Allahu teala ve Resul-ü mücteba indinde daha
makbul ve islam davasında daha meşkur olurdu ...
Söz, Şeyh Şamil hazrederinden açılmışken, onunla ilgili
bir kıssayı daha nakletmek isterim :
Müşarünileyh, esir olunca Çar yukarıda da belirttiğimiz
gibi, şahsi ve siyasi mülahazalarla kendisine karşı izzet ve ikramda bulunmuş, kendisini sarayında misafir etmişti. Birgün,
çar ve erkanı ile aynı sofraya oturmaya tenezzül etmeyen şeyh
hazretleri, büyük bir iştiha ile kendisi için hazırlanan pilavı kaşıklarken, Çar yaverlerinden bir mareşal aklınca espri yapmak
istedi ve çara hitaben :
- Haşmetmeab! .. Şeyh hazretleri o kadar iştihalı ki, beni bile yemelerinden korkuyorum, dedi.
Şeyh Şamil, elinden kaşığı bıraktı, bu soğuk şakayı yapana dik dik baktıktan sonra çara döndü ve :
- Majesteleri, saray mareşalini temin buyurabilirsiniz.
Korkmalarına lüzum yoktur. Çünkü, el-hamdü lillah ben müslümamın ve bizim dinimizde domuz eti haramdır, dedikten sonra pilavını kaşıklamağa devam etti.
Şeyh Şamil, İstanbul' da bir süre kaldıktan sonra Medine-i
münevvere'ye gitti, kılıcını ve silahlarını muvacehe-i şerifede
yere koyarak niyazda bulundu :
- Ya Resulallah! .. Allahu teala indinde yegane din olan
senin getirdiğin din-i mübiyn-i islam için yirmi üç yıl cihad
ettim. ihanete uğradım. Bu mücahede ve mücadelem, kabule
şayan görüldü mü? Benim için asıl önemli olan işte budur, diyerek gözyaşı döktü ...
Bir müddet sonra da ecel şerbetini içerek sevgili peygamberinin ebediyyen komşusu oldu ve Cennet-ül-Baki kabristanında ebedi istirahatgahına defnedildi.
229 -
Ey Mü'min kardeşim :
Yolun düşerse Medine-i münevvere'ye vardığında diğer islam büyükleri meyanında Şeyh Şamil hazretlerini ziyaret et ve
buna muvaffak olamazsan, buradan ruh-u pür-fütuhuna Fatiha-i şerife ithaf ey le! ..
Allah yolunda, din ve millet uğrunda malla ve canla mücahede etmenin kıymet, ehemmiyet ve faziletini açıklayan bazı
ayet-i kerimeleri dikkatle okumanızı ve derin derin düşünmenizi acizane tavsiye edrim :
Ve la tekulü limen yuktelü fi sebiylillahi emvıU, bel ahya'ün
ve lakin la teş'ürun ...
El-Bakara : 154
(Allah yolunda katiolunanlar için ÖLÜ'ler demeyiniz. Onlar, diridirler ama sizler onlann hayatlannın keyfiyyetlerini
bilemezsiniz ve anlayamazsınız.)
Bu ayet-i kerimenin sebeb-i nüzulü de şöyledir. Bedir gazasında 14 islam mücahidi şehid olmuşlardı. İsimleri okunarak
her birinin öldükleri beyan ve ilan olunurken, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bu ayet-i celileyi inzal ve şehitlerin ölmediklerini, ölmeyeceklerini, onların diri olduklarını ve fakat
insanların bu hal ve hakikati anlayamayacaklarını Rabib-i edibi vasıtasiyle, tebliğ ve işaret buyurmuştur.
Elleziyne kale lehüm-ün-nasü innen-nase kad ceme'ü leküm fahşevhüm
fe-zadehüm iymane ve kalü hasbünallahü ve ni'mel-vekiyl...
AI-i lmran : ı 73
- 230 -
(Onlar öyle kimselerdir ki, halk kendtlerine düşmanlarınız
size karşı harbetmek için sayısız asker topladı, oysa sizlerin savaşına gücünüz yok, onlardan korkun dediler de bu söz onlano iymanlannı ve cesaretlerini arttırdı. Allahu azim-üş-şan bize
yeter, o ne güzel vekildir, dediler ve savaşa girdiler.)
Bu ayet-i celilenin nüzulü sebebi de şudur : Bedir'de mağlup olan Kureyş kafirleri, mü'minlerden intikam almak üzere
büyük bir ordu toplamışlardı. Kureyş'in reisi Bedir'de cehennemİ boyladığından bu seferde onlara Ebu-Süfyan kumanda
ediyordu. Ebu-Süfyan, Medine-i münevvere'ye geldi ve huzur-u
Resulullah'a girerek :
- Ya Muhammed! dedi. Gelecek yıl, küçük Bedir'de savaşa hazır ol!..
Sonra, hazırlıkları tamamlamak üzere Mekke'ye döndü.
Eskidenberi, küçük Bedir' de panayır kurulması adet olmuştu. Panayır kurulacağı günlerde Sahib-i Şeri'at aleyhi ve
alihi ekmel-üt-tahiyyet efendimiz, aslıab-ı kirama :
- Ebu-Süfyan'ın verdiği müddet tamam oldu. Kureyş kafirleri ile gaza etmek üzere hazır olunuz, buyurdu.
Li-hikmetin, Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri Ebu-Süfyan'ın kalbine bir korku düşürmüştü. O kadar ki, müslümanlada savaş için cesaret ve metaneti kalmamış gibiydi. Buna
rağmen, Medine-i münevvere'ye casuslar göndererek : (EbuSüfyan, büyük bir ordu ile Bedir' e geldi ... ) haberini etrafa yaydırdı. Maksadı, müslümanlar arasında korku ve panik yaratmaktı.
Kureyş casusları görevlerini hakkıyle yaptılar ve ortalığa
dehşet saçtılar. Bazı münafıklar da, bunu fırsat bilerek her
tarafa haberler salıyorlar ve :
- Sizin, onlarla savaşınanız büyük bir felaket olur. Zira,
Kureyş ordusu çok kalabalık ve gayet kuvvetlidir. Savaşacak
olursanız, yenileceğiniz muhakkak ve mukadderdir, dediler.
Bu propaganda, etkisini gösterdi ve Medine-i münevvere'-
- 23 1 -
de ister istemez bir telaş ve heyecan başladı. Bu hali gören,
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz :
- Benimle hiç kimse gazaya gelmese dahi, Valiahi yalnız
başıma giderim, buyurdu.
Netekim, bundan mülhem olarak Yavuz Sultan Selim Han
aleyh-ir-rahmeti vel-gufran Çaldıran seferine giderken, bugün
Ağrı iline bağlı Eleşkirt (Toprakkale) kazasının sakallı köyünde yeniçeriler isyana yel tenmişler ve :
- Düşman yok, harap bir memlekette nice bir seyyahat
ederiz? bahanesiyle geri dönmeği tasarlamışlardı. İşte, o zaman koca flakan tıpkı Resfı.l-ü zişan gibi b.üyük bir soğukkanlılıkla atını ileri sürmüş ve asilerin önüne dikilerek :
- Ehl-ü iyal kaydında olanlara desturdur, geriye karılarının yanlarına gitsinler. Biz, buraya geri dönmek için gelmedik. Rahat isteyen bu yola yaraşmaz. Bizi isteyip yolumuza
can ve baş feda edecek yiğitler ölümden korkmazlar. Ölümden
korkanlar geri dönsünler, düşmanla çarpışacak mertler
benimle gelsinler. Eğer, içinizde er yoksa, ben yalnız giderim,
diye haykırmış ve onun bu cesaret ve celadeti, asileri yıldırmış
ve neticede Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye fetholunarak büyük bir zafer kazanılmıştı. Yukarıda da işaret ettiğimiz gibi,
Yavuz Sultan Selim Han, iki cihan serverinin Bedir gazasındaki cesaret ve eeladetini taklit ederek sünnet-i seniyyelerine tabi olmuş ve bu teba'ıyyet ve teslimiyyet onu eşsiz bir zafere ulaştırmıştır. Zira, Uhud'da Resulullah sallallahu aleyhi ve selierne
tabi olmayanların da acı bir mağlubiyete uğradıklarını elbette
biliyordu.
Bunun üzerine, muhaciriyn ve ensar kendilerine tabi olarak Bedir yolunu tuttular. Fakat, ne Ebu-Süfyan ne de ordusu
görünürde yoktu. İki cihan serveri ve maiyyet-i seniyyelerindeki islam mücahitleri Medine-i münevvere'ye döndüler ve işte o zaman Allahu sübhanehu ve teala hazretleri bu ayet-i kerimeyi inzal buyurdu.
Diğer bir ayet-i kerimede de şöyle huyurulmaktadır:
-- 232 -
Ves-saffati saffen fez-zacirati zecren fet-taliyati zikren ...
Es-Saffat : ı - 2 - 3
(Yemin ederim o saf saf duranlara ... O sevk ve zecredenlere ... Allahu teala'yı zikir ve Kur'an-ı aziyıni tilavet eyleyenlere . . . )
Müfessirlerden bazıları buyurmuşlardır ki, bu ayet-i ke-·
rimelerin ma'nayı müİıifi şudur :
(Biz azim-üş-şanın emrine uyarak gazaya giden, din ve
devlet düşmaniarına karşısında savaşmak üzere saf saf duran
ve düşmanlarını ürkütüp korkutmak için arslanlar· gibi kükreyerek zikrullah ile, tehlil ve tekbirlerle, Fetih sure-i celilesini
okuyarak ALLAH ALLAH sayhalarıyla hücuma kalkan mücahid gaziler üzerine yemin etmekle, onların ind-i ilahiyyemdeki
şeref, itibar ve faziletlerini gafillere açıklarım.) demektir.
J"�� ) oı/ . /� �)������\�(i:'�\!� 2'1D\
.
. � , ,.. .. , , r ... .. J .. , . , .. ,
İnnallılhe yıhibbülleziyne yukatilüne fi sebiylihi saffen
ke'ennehüın bünyanün mersüs ...
Es-Saf : 4
(Allahu teala, rizayı ilahisi yolunda birbirlerine kurşunl-a
kenetlenmiş yekpare müstahkem bir yapı gibi saf olup savaşanları sever.)
Ya eyyühelleziyne amenü hel edüllü.küm ala ticaretin tünciyküm min
azabin eliyın tü'minüne billahi ve Resülihi ve tücahidüne fi sebiylllltı.hi
bi-emvaliküm ve enfüsiküm · zaliküm hayrün leküm
in küntüm tf>.'lemün ... Es-Saf : ıo
- 233 -
(Ey iyman edenler! .. Sizi elim bir azaptan kurtaracak bir
ticaret salık vereyim mi? Allah u teala'ya ve Resu.l-ü müctebi'
ya iyman edersiniz, Allah yolwıda mallannız ve caniannızla
cihad eylersiniz. Eğer, bilirseniz bu sizin hakkınızda pek hayırlıdır.)
Vel-AdiyA.ti i:labhan fel-müriyati karlhan fel-mugiyrati subhan fe-eserne
bihi nak'an fe-vasatne bihi cem'an ...
El-Adiyat : ı -s
(Gaza meydanmda nefes nefese koşan adar hakkıyçün, tırnakları ile taştan ateş çıkaran atlar hakkıyçün, sabahleyin haskın eden ve tozu dumana katarak düşman ordularını yaran atlar hakkıyçün ... )
Aziz kardeşlerim ve sevgili Hak yoldaşlarım! ..
Bu konuda daha bir çok ayet-i kerimeler vardır. Biz, bu
kadarıyla yetindik ve aklımız erdiği, gücümüz yettiğince, denizlerden bir katre ve güneşten bir zerre misali, cilıadın kıymet, ehemmiyet ve fazileti hakkındaki ayet-i celileleri alıkarnı
aslA eskimeyecek ve kıyamete kadar baki kalacak olan kİtabullah'tan tefsire cür'et ettik.
Şimdi de, siz mü'min kardeşlerime cihadın kıymet, ebernıniyet ve faziletini belirten ve açıklayan bazı Hadis-i şerifleri
beyan edelim : .
Mesabih-iş-şerifede rivayet olunan şu Hadis-i şerif, cihad
hakkında insanlara ciciden ibret verici ve irşad edici mahiyettedir. Birgün, huzur-u fa'iz-in-mlru cenab-ı Falır-i Risaletmeab
efendimize kabul huyurulan bir zat sordu :
- Ya Resulallahi .. Allah u teala katında hangi am el daha efdaldir?
- 234 -
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz saadetle buyurdular :
(Amellerin en efdali, en şerefli ve yararlısı, gıllu-gış'tan
yani bir nevi gönül saffetsizliği olan kin, gizli düşmanlık ve
hıyanetten tamamen annmış, her türlü kuşku ve işkillenmekten paklanmış bir kalple Allahu teala'nm varlığına ve birliğine iyman etmek ve bu iymanmı dili ile de ikrar etmek ve Allah yolunda, Allah için, Allah'ın kullarına yapılan zulmü, fesadı ve zararı def' etmek için din ve millet düşmanları ile clhad
eylemektir.)
Bugün, milyonlarca mazlum ve ma' s um insanın, zalimlerin
yumruğu altında iniernekte bulundukları gözönüne getirilirse,
bu zavallı insanları ve topyekun insanlığı benzeri felaket .ve
musibetlerden korumak ve kurtarmaktan büyük cihad ve büyük sevap düşünülemez ..
Mesabih adındaki eserde rivayet edilen diğer bir Hadis-i
şe
'
rif de şöyledir :
(Ümmetimden hamiyyetli bir mü'min, Allah yolunda gaza
eden bir gaziyi teçhiz etse ve ona at, silah ve benzeri harp teçhizat ve malzemesi sağlasa, tıpkı o gazi gibi gaza etmiş sevabına mazhar olur. Allahu teala, kendisine din ve devlet düş·
manları ile göğüs göğüse savaşmışcasına ecir ve sevap bahş ve
ihsan buyurur . )
Diğer bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur:
(Harbe giden bir gazinin geride bıraktığı evlat ve iyatine
Allah rizası ve din gayreti ile yardım elini uzatan ve o kimsesizlerin her türlü ihtiyaçlarını sağlayarak kimseye muhtaç etmeyen mü'mine, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, bizzat
savaşa katılarak din ve millet düşmanlarıyla savaşınışeasma
sevap ihsan buyurur, o kişi gaza ecrine nail olur, derecesi yüceltilir.)
Yine Mesabih-i Şerif'te rivayet edilen bir Hadis-i şerif de
aynen şöyledir:
-235-
Şehitler için, indallah altı haslet ve keramet vardır :
1. Şehidin damarlarından akacak ilk damla kanla, onun ·
küçük veya büyük bütün günahları af ve mağfiret olunur.
2. Ruhu henüz bedeninden ayrılmadan cennet-i a'lada
kendisi için hazırlanan makam ve ihsan buyurulacak
bütün ilahi mükafatlar şehide gösterilir.
3. Fira'un ve kavminin ruhları sabah ve akşam ateşe yaklaştınlarak kendilerine nasıl azap olunuyorsa, Allah yolunda şehit olanların ruhlarına da. Allahu teala tarafından bahş ve ihsan huyurulan mükafat ve iltifat olunur
ve zevk, sürur ve ferahlık içinde bulunurlar. Zira, şehitler Allahu teala katında hayat-ı hakiki ile hay, yani
diridirler. Onlann mübarek ve mukaddes ruhlarına cennet ni'met ve dereceleri arzolunur.
4. Şehitler kabir azabı görmezler, malışer gününün şiddet ve dehşetinden emin olurlar ve başlarına dünya ve
dünya ile ilgili herşeyden hayırlı yakuttan bir vakar tacı konulur.
5. Şehitlere cenıiette zevce olarak yetmiş iki huri ihsan
olunur.
6. Şehitlere yetmiş akrabasına şefaat hakkı bahşolunur.
Şehitler hakkındaki bu iltifat-ı ilahiyye Kitabullah ile sabittir :
�Ç\���:' "" "" \ , u .. �����; ,.�
-: . , ) / .. --: . • til "" • ""' -\""•"" . ""
U.JJ..::���'�tY.
Ve la tahsebennelleziyne kutilü fi sebiylillahi emvaten bel
ahya'ün ınde Rabbihim yürzekun ...
Al-i İmran: 169
(Allah yolunda, Allah için ölenleri ölüler sanmayınız. Onlar, Rableri indinde diridirler, cennet ni'metleriyl� rızıklanırlar.)
- 236 -
Diğer bir ayet-i ce!ilede de şöyle huyurulmaktadır :
Kıyl'edhulil cenneh kale ya leyte kavmiy ya'lemıln bima gafereliy Rabbiy
ve ce'aleniy min-el-mükremiyn ...
Ya-Sin : 26 - 27
(Şehit olarak alem-i cemale intikal edenlerin ruhlan henüz
cesetlerinden ayrılmadan, kendilerine Allahu teala'nın vii'dettiği ni'met ve iltifat ikram ve ihsan olunur ve onlar cennete
girerek kendilerine tahsis olunan sarayiara otururlar. Bu ni'
met ve iltifatı gördükleri zaman şehitler : «N'olaydı dünya hayatmdaki mü'min kardeşlerimiz de, bu büyük ni'metten Laherdar olsaydı, hiçbirisi savaştan sağ dönmek istemez, bu yüce
ikram ve iltifata nail olabilmek için can atarlardı.» derler. Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri de kendilerine bu ni'met ve
saadeti hayatta olanlara tebliğ huyuracağını va'dederek bu ayet-i
cclileyi inzal buyurur.)
Rivayet olunur ki, bu zat Habib-ün-Neccar'dır. Resülullah
sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin risalet ve nübüvvetinden altıyüz yıl kadar önce iki cihan serverine iyman etmiş alim
ve fazıl bir zattı. Şehrin kenarındaki bir mağarada ibadet ve
tfı.'atle meşgul olurdu. Mensup bulunduğu kavmin, Allahu teala
tarafından gönderilen peygamberleri yalanlamaları ve hatta öldürmeyi tasariamaları üzerine koşarak onların yanlarına gitmiş ve kendilerini uyarmak istemişti. Fakat, kavmi ·ona kızdı,
dinlerine ve kendilerine ihanet ettiğini ileri sürerek üzerine
saldırdılar ve kendisini taşlarla öldürrneğe kasdettiler. Habibün-Neccar, kendisine taş ve sopalarla vurolmağa başlanıldığı
sırada (KIYL-ED-HULİL CENNEH . . . ) emr-i celilini almış ve
hiç acı d uymamıştır.
- 237 -
, Demek oluyor ki, kafirlerin hücumuna uğrayan bir mü'mine vurulmağa başlanılınca : (Ey kulum, cennetlme gir!} emrini
alır ve bu iltifat-ı ilahiyye'ye mazhar olan şehit, kendisine vurulan kılıç ve kurşun yarasının acısını hiç duymaz. Zira, o anda Rabbi ile vuslat ve sohbeti vardır. Bunun için, şehit o anda öyle bir haz ve zevke erişir ki, bunu tarif ve tavsife imkan
ve ihtimal yoktur.
Şehitlik rütbesine erişemeyenlerin, bu zevki ve hazzı tadabilmeleri de mümkün ve muhtemel değildir. Şu kadarını söyleyebiliriz ki, ahiret alemine intikal eden mü'minler, bir daha
bir -mihnet ve meşakkat diyarı olan bu dünya alemine döninek
istemezler. Yalnız, Allaha ibadet etmek için ve şehitler şehit
oldukları an duydukları haz ve zevki tekrar tekrar tadabilmek
için Allah u teala' dan tekrar dünyaya gönderilmelerini, tekrar
din ve millet düşmanları ile savaşarak şehitlik zevkini tadınalarına niyaz ederler.
Habib-ün-Neccar, Allahu teala'dan : (Ey kulum, cennetiıne
gir!) emrini alınca, kendisine vurulan öldürücü darbeler ona
sıcak bir yaz günü susuzluktan bunalmış birisine ikram edilen soğuk bir bardak su gibi tatlı geldi ve ruhu cennete doğru
götürülürken (Ah n'olaydı, kavmiın Allahu teala'nm bu i.kram
ve Utifatından haberdar olsaydı, beni nasıl af ve mağfiret buyurduğunu, cennete giren ve ebedi ikraınlara eren mükriın
kullarından kıldığını bilselerdi. . . ) diye hayıflandı.
Al-i-İmran sure-i celilesinin 1 69. ayet-i kerimesi olan (VE
LA TAHSEBENNELLEZİYNE KUTİLÜ . .. ) hükm-ü ilahisine de
müfessirler şöyle ma'na vermektedirler :
i 'layı kelimetullah için, ma'neviyyat ve mukaddesatın korunması, hürriyet ve istiklalin savunması uğrunda din ve millet düşmanlarıyla savaşırken, şehitlik rütbesine erişenleri, zahiren cesetlerinin mecruh ve bedenlerinin bi-ruh olduğunu görür ve onu öH.i sanırsınız. Fakat, sakın o aziz şehitlere ÖLÜ
demeyiniz, onlar ölü değillerdir. Şehitler, Allahu teala'nın huzur-u ma'neviyyesinde hayat-1 hakiki ile diridirler, ebedi hayattadırlar. Cenab-ı Hakkın kendilerine bahş ve ilisan buyurduğu
- 238 -
büyük ve sonsuz ni'met ve saadetleri görmüşler, kerim bir rızık ile rızıklandırılmışlardır.
ilahi sırlara vakıf bazı zevat, bu ayet-i kerimede şehitlik
rütbesine erişerek Allahu teala'nın ikram ve iltifatlarına nail
olanlar, kendilerinden sonra şehitlik makamını ihraz edeceklere de aynı ikram ve iltifatı tebşir etmektedirler, buyurmuşlardır.
Bu ayet-i celile, Uhud şehitleri hakkında nazil olmuştur.
Fakat, hiç şüphe yoktur ki hükmü kıyamete kadar Allah yolunda ve Allah için gaza edecek bütün mü'minlere şamil ve racidir.
H i K A Y E
Uhud muharebesinde, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz :
- İbn-i Re bi, şehitler arasında mı, yoksa yaralı mı ? Zira,
ben kendisine on iki müşrikin on iki kargı ile saldırdıklarını
görmüştüm, buyurdular.
İbn-i Rebi'yi arayıp bulmak görevi Muhammed ibn-i Mesleme radıyallahu anha verildi. Hazret, bir kaç defa gaza meydanını dolaştı, seslendi fakat cevap alamadı. Yüksek sesle haykırdı :
- Ya Sa'ad ibn-i Rebi! .. Rabib-i edib-i Kibriya beni sana
gönderdi, nerede isen bana haber ver ...
Bir sada geldi :
- Ya Muhammed ibn-i Mesleme! .. Burada ve şehitler arasındayım ...
Sesin geldiği tarafa doğru gitti ve Sa'ad ibn-i Rebi'i gerçekten şehitler arasında buldu. Mübarek vücudunda sayıla··
mayacak kadar çok kargı ve kılıç yarası vardı, bedeni adeta delik deşik olmuştu. Kendisi de son nefesini vermek üzere bulunuyordu, mübarek gözlerini açtı ve kendisini arayan Muhammed ibn-i Mesleme'ye hitaben :
- 239 -
- Selam ve ta'zimleriıİıi, alemiere rahmet olarak gönderilen iki cihan serverine arzeyle ve kendilerine şu hususu da bildir ki, ben cennetin kokularını duyuyorum. Hurileri ve cennetin
hizmet erieri olan gılmanları görüyorum el-hamdü lillah, dedi
ve ruh-u pür-fütuhunu Hakka teslim eyledi.
Ey ehl-i iyman :
,...
Şehitlik riitbesinin yüceliğini ve niceliğini bilenler, bu fani hayata, bu mihnet ve meşakkat diyarı olan dünyaya zerre
kadar meyletmezler. Zira, onlar bilirler ki dünya hayatı gayet
kısadır ve hayalden, oyundan, gösterişten başka bir şey değildir. Allah yolunda ve Allah için şehit olmak ise ebedi bir hayat
ve ha.kikattir.
Şehitlere ihsan ve ikram huyurulan ilahi ni'met ve saadetler, sonsuz ve sınırsızdır. Bunları hakkıyle ve layıkıyle bilrneğe ve aniatmağa hiçbir kul muktedir olamaz. Kulların bileceği
ve bildireceği ni'met ve saadetleri yazmağa kalksak, cilder dolusu kitaplar olurdu.
Bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Cennete girmek saadetine erişenler, tekrar dünya hayatma dönerek daha yüce bir makam ve dereceye erişebilmeleriDİ sağlayacak hayırlı ve yararlı anıeller işiemeği asla arzu etmezler. Fakat, şehitlik rütbesiııi ibraz edenler, şehit olmalan ile
başlayan ilahi ltituflan, ihsanlan ve i.kramlan gördükçe, on defa daha şehitlik rütbesine nail olabilmek için dünyaya iadelerini Allahu teala'dan temenni ve niyaz ederler.)
Buna şaşmayınız aziz kardeşlerim! . . Zira, peygamberlerden
sonra en yüce mevki ve makam, rütbe ve ihsan ancak ve yalnız
şehitlere va'dolunmuştur.
Diğer bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmaktadır :
(Şehitler, ölüm acısını bir kimseyi ısıran pireDin verdiği
acı kadar dahi duymazlar. Zira, şehitlik rütbesine nail olan bir
mü'minin ruhu da cism.i de azaptan beridir.)
- 240 -
Bir Hadis-i şerif de aynen şöyledir :
(İki sınıf kimsenin gözleri ahiret azabı görmez. Malışer
yerinde, güneşin tepelerine iki mızrak boyu yaklaştırıldığı ve
beyinierin kafatasları içinde kaynadığı o müthiş günde bu iki
sınıf kimse arşın gölgesinde serinleyeceklerdir. Bunlardan birisi Allah korkusuyla ağlayan gözlerin sahipleri ve diğeri de savaş alanmda din ve millet düşmaniarına karşı nöbet bekleyen
ve düşmanlarını gözleyen gözlerin sahipleridir.)
Ey sınır boylarında din ve millet düşmaniarına karşı nöbet
bekleyen kahraman ve yiğit Mehmetçik! . . Müjdeler olsun sana
ki, böyle bir görev nasip olmuştur. Düşman karşısında nöbet
beklemenin ve onları gözlemenin ecir ve sevabı, fazilet ve derecesi gerçekten çok yücedir. Bunu bil ve şerefli vazifeni hakkıyle yerine getir.
Bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Şehitleri, yaralarmdan akan kanlarıyla kanlanmış elbiseleri ile defnediniz. Onları yıkamayınız ve yalnız namazlarını kılınız.)
Şehitlerin kanlı elbiseleri ile gömülmelerinin sebebi ve hikmeti, yarın alemierin Rabbinin huzuruna kanları ve yaraları
ile çıkabilmeleri ve isbat-ı vücud edebilmeleri içindir.
Bu vesile ile bir gerçeği daha hatıriatmakta fayda görüyoruz :
Düşmandan aldığı yara sonucu, dünya kelamı etmeden şehit olan yıkanmaz ve elbiseleriyle defnolunur ve fakat namazı
kılınır. Yaralandıktan sonra konuşanlar ise, hem yıkanır, hem
kefenlenir ve hem de namazları kılınır. Savaş alanında, yüzlerce şehide bir cenaze namazı kılmak caizdir. Ayrı ayrı hepsi için
.de kılınabilir. Vakit yoksa, hepsinin birden bir cenaze namazıyla iktifa olunur. Kore savaşlarında duyduğumuza göre, şehitlerimizi yıkamamışlar, bu doğrudur. Fakat, cenaze namazlarını da kılmamışlar ki, bu da yanlıştır. Tekrar ediyoruz : Şehitler yıkanmaz, fakat cenaze namazlan kılınır.
- 241 -
Fahr-i alem, saliallah u aleyhi ve sellem efendimizden sahih olarak rivayet edilen haberlere göre, malışer günü bütün
şehitler kılıçları ve silahları ellerinde olduğu halde vakur bir
tavırla ve diğer insanlardan farklı ve tercilıli olarak huzur-u
izzete en önce getirilecekler ve malışer halkına karşı durumlarını bu suretle isbat edeceklerdir.
Gaziler ise, malışer meydanında saf saf dizilecekler ve
müslümanlara gaza menkıbelerini anlatacaklar ve nida edeceklerdir. Onlar, bu sürur, vakar ve iftiharlarını böylece ifade
ederlerken, kıyametin dehşet ve şiddetinden masun ve mahfuz olacaklardır.
HiK AYE
Hz. Ömer-ül-Faruk radıyallahu anh, birgün huzur-u fa'izin-nuru Resul-ü Kibriya' da feyiz alırken, ümmetin gazilerinden
birisinin vefat ettiği haber verildi. Cenab-ı Falır-i risalet efendimiz, o zatın cenaze namazında bulunmağa hazırlanırlarken,
Hz. Ömer :
- Ya Resulallah! .. Vefatı bildirilen gazi iyi ahlak sahibi
bir kimse değildi, dedi.
İki cihan serveri, saadetle şöyle buyurdular :
- Ya Ömer! .. İnsanların seyyi'atını, gaza hasenatı örter
ve giderir. Ehl-i İyınandan olduğuna ve savaş alanmda mü'minlerle aynı safta bulunduğuna göre, gazi unvanına mazhar olmuştur. Onun cenaze namazında hazır bulunmak iktiza eder.
Gerçekten, o gazinin cenaze namazını bizzat kıldırdılar ve
kendisini kabrine kadar teşyi ederek, huzur-u saadetlerinde
defnolunmak şeref ve saadetini bahşettiler.
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz :
- Ey gazi! . . Seni, bütün alem şer ile yadeylese, ben yine
de seni hayırla yadeder, hayırla tebcil ve tebşir ederim, müjdesinde bulunduktan başka, aslıab-ı kiramma :
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 16
- 242 -
(Allah yolunda, Allah için din ve millet düşmanları ile mü·
cahede eden mü'mine cennet v<kip olur.) buyurdular.
Bir Hadis-i şerifte de şöyle huyurulmuştur :
(Kul hakkı ve borç müstesmi olmak üzere, şehidin bütün
günahlan mağfiret olunur.)
imdi, din ve millet düşmanları ile Allah yolunda ve Allah
için cihadın, şehitliğin ve gaziliğin kıymet, ehemmiyet ve faziletini açıklayan ayet-i kerimelerle, Hadis-i şerifleri böylece özetledikten sonra görüyor ve anlıyoruz ki, dünyada hayırlı ve yararlı arnelierin en üstünü ve en efdali CİHAD'dır. Bilindiği gi ..
bi, ibadetlerin evveli abdest, iyman ve islamın evveli de Kelime-i Şehadet'tir. Abdestin, vücuttaki kirleri arıtıp giderdiği ve
iymanın da küfür ve dalaleti temizlediği gibi, cihad da bütün günahları ve kötülükleri kökünden siler atar ve arındırır.
Karada, din ve millet düşmanları ile savaşırken şehit olanların kılmadıkları namaz ile tutmadıkları oruç ve o kulun üstünde bulunan bütün hukuk-u ilahiyye sakıt olur. Şehit olan
o kul, af ve mağfiret-i ilahiye mazhar olur. Yalnız, üzerinde hukuk-u ibad yani kul hakkı varsa o sakıt olmaz.
Denizde, din ve devlet düşmanları ile savaşırken şehit olanların üzerlerinde bulunan hukuk-u ilahiyye ile hukuk-u ibad
sakıt olur ve kul böylece tertemiz, günahsız bir ma'sum gibi
Rabbine vuslat eder.
Havada, din ve millet düşmanları ile savaşırken şehit olanlar ise, her iki ni'met ve saadete erdikten başka, Allahu teala
kendisine :
- Ey benim yolumda cihad ederek vatan, millet, mukaddesat ve ma'neviyyatını korumak ve savunmak uğrunda şehit olan şanlı, şerefli ve iymanlı kulum! .. Üzerinde bulunan
zat-ı ülCıhiyyetime ait haklarla, bütün kul haklarını kaldırdım,
seni af ve mağfiret eyledim, cennetimi, rizamı, rıdvanımı ve cemalimi sana bahş ve ihsan eyledim. Benden, bunlardan başka
bir arzun ve dileğin var mı? diye s orsa gerektir.
Mevla; karada, denizde ve havada din ve millet uğrunda
şehit olan kahramanlara ve yiğit gazilere rahmet eylesin ...
- 243 -
Zahirde ve dış görünüşü itibariyle, şehitlerin mübarek cesetleri kanlar içinde ve topraklar üstünde gibi görünür ve kokuları da duyulur. Deniz savaşlarında şehit olanlardan çoğunun da balıkiara ve diğer canavariara yem oldukları sanılır.
Hatta, din ve millet düşmanlarının şehit düşen yiğitlerin burunlarını ve kulaklarını kesmek, karınlarını deşmek gibi insanlığa yakışmayacak davranışlarda bulundukları da çok görülmüştür. Onların bu dış görünüşlerine bakarak üzülmemiz
tabiidir. Ancak, hakikati görebilir ve düşünebilirsek, bu üzüntü
ve ıztırabımızın yersiz olduğu ve şehitlerin dış görünüşlerinin,
onların nail oldukları izzet ve rif'ate halel getirmediği de kolayca anlaşılır. Zira, Allah yolunda ve Allah için şehit olmak, bu
dünyada olduğu kadar, ahiret aleminde de en büyük bahtiyarlıktır.
Bizzat şahidi olduğum bir kıssayı dikkat ve ibretinize arzederim.
HiK AYE
Eski tabur imamlarından Naci efendi namında bir tanıdığım vardı. İstiklal harbinde ve bilhassa Sakarya muharebelerinde pek çok yararlıkları görülmüş, zahiri şeri 'at ile müzeyyen ve batını aşk ve iyman ile münevver bir merd-i kamil idi.
Kendisi gazi olduğu gibi, ihtiyar çağlarında bir oğlunu da insanlık ideali uğrunda Kore'ye göndermiş ve o yiğit genç orada
şehit olduğundan şehit babası olmak şerefine de ermişti. İstanbul'da Haseki'de otururdu ve son zamanlarda kendisine nüzul isabet etmişti. Kendisini ziyarete gider, hal ve hatırını sorar, ellerini öperek hayır duasını alırdım.
Birgün, yine ziyaretine gittiğimde, nüzulünün geçtiğini ve
kendisinin eskisinden daha sıhhatli göründüğünü farkettim ve
nasıl şifa bulduğunu kendisinden sordum. Bana, aynen şunları
anlattı :
- Dün gece, şehitlerin ruhları bana geldiler. Haseki ile
Fatih arası onların mübarek ruhları ile dolmuştu. Kore' de şe-
- 244 -
hit düşen oğlumu kendilerinden sordum. Oğlumun aralarında
olmadığını ve onun tabi olduğu ervah-ı şüheda ile Sibirya'ya
gittiklerini bildirdiler.
Bulgaristan'da tahsilde iken, medrese arkadaşlarımdan Molla Mustafa'yı Bulgarlar şehit etmişler ve mübarek
başını gövdesinden ayırmışlardı. İşte o Molla Mustafa da, başı arkasından kesik olduğu halde, gelen şehit ruhları arasında
bulunuyordu. Şehit ruhlarından birisi, vücudumun inmeli olan
tarafını meshederek bana (Geçmiş olsun!) dedi. Ben, hemen o
anda şifaya kavuştum ve gördüğün gibi eskisinden iyi ve sıhhatli oldum, dedi.
Derin bir hayretle mübarek yüzüne bakarak sordum :
- Hoca efendi, rü'yada mı böyle gördünüz ?
Merhum, yemin ile temin etti :
- Hayır! . . Valiahi rü'ya değil, aynen anlattığım gibi oldu,
dedi. Rahmetullahi aleyh. .. •
HiK AYE
Bu kıssa da, Peçevi tarihinin ikinci cildinde nakledilmiştir :
O zamanlar; serhat kalelerimizden birisi olan Macaristan'
ın Girijgal kalesine, Anadolu' dan din ve millet düşmanları ile
savaşmak ve şehitlik rütbesini ihraz etmek üzere DELi HÜSREV ve DELi MEHMED adlarında iki derviş gelirler ve bu en
büyük arzu ve meraıniarına nail olabilmek ümidiyle uzun süre beklerler. Bir kurban bayramı arefesinde, kaledeki muhafız gazilerin azaldıklarını sezen düşman, ikibin küsur kişilik
bir kuvvet ve bir hayli top ve silahla kaleyi kuşatırlar. Kalede
yüz on yaşlı ve sakat yeniçeriden başka pek az sağlam ve eli
silah tutan er vardır. Üstelik kale kumandanı ve muhafızı Gazi
Ahmed, kafirlerle çarpışmak üzere ayrılmış bulunduğundan
kendisine kalenin kadı'sı olan ve kuru kadı adıyla anılan zat
vekalet etmektedir.
- 245 -
Muhasara kuvvetlerinin başındaki düşman kumandanı, kaleyi vira ile teslim ettikleri takdirde içeride bulunanlara dokunulmayacağını ve herkesin dilediği yere serbestçe gitmesine
izin vereceklerini ön şart olarak ileri sürmüş ve salibe, incil'e,
Zebur'a ve ateşe yemin ederek sözüm ona garanti vermişti. Bu
haberi getiren elçiye öğleye kadar müsaade edilmesi teklif edilerek geri gönderHclikten sonra, kalede bulunan gaziler istişarelere başladılar, Neticede, gazilerden hiçbirisi kalenin vira ile
teslimine razı olmadı. Nasıl razı olabilirlerdi ki, bu kale üzerinde önce Allahu azim-üş-şanın, sonra Resfı.l-ü zişanın ve nihayet milletin ve devletin hakları vardı. Bu kaleyi fethedebilmek
için az mı şehit verilmiş ve az mı kan dökülmüştü?
Gaziler, kale avlusunda kuru kadı efendinin başkanlığında
toplandılar. Kadı efendi, dergah-ı barigah-ı ahadiyyete el açıp
duaya başlayacağı sırada bizim deli Büsrev ileri atıldı ve :
- Efendi!.. dedi. Şimdi duanın sırası değil, gaza vaktidir.
Gaza ise dua etmekten daha havırlıdır.
Kadı efendi cevap verdi :
- Evlat doğru söylersin ama, bugün kurban bayramı arefesidir ve günlerden cuma günüdür, aynı zamanda haccı ekberdir. Bugün, arafat meydanında toplanan hacılar, cami-i şeriflerde toplanan mü'minler, bizim gibi Allah yolunda i'layı kelimetullah için din ve millet düşmanları ile savaşan gazilerin
muvaffakiyet ve muzafferiyetine dua etmektedirler. Bizler için
de layık ve münasip olan, cuma namazını kıldıktan sonra düşmanlarımızla gaza etmektir. Düşman bize, aramızda müşavere
etmek için mi.is:laJe etmiştir. Biz sayıca çok az v::: zay�Lz, düşmanlarımiz ise kalabalık ve kuvvetli görünüyor. Şeytan, kalplerinize iğva ederek sizleri zaferden şüpheye düşürmesin. Galibiyet, azlığa veya çokluğa bakmaz, Allahu teala'nın muradı ne
ise, o olur. Mevlayı müte'al, dilediğini galip, dilediğini mağhlp
eder. Dilediğini aziz ve dilediğini zelil kılar. Ancak, her hal-ü
karda Allahu sübhanehu ve teala hazretleri muhsin ve müttaki
olan kulları ile beraberdir. Allahu teala'nın beraberlerinde ol-
- 246 -
duğu kullar elbette galip ve muzaffer olurlar. Kılacağımız bu
namaz, belki de bizim son namazımız olacaktır. Gelin, önce
cuma namazını kılalım, gözyaşı dökerek Rabbimizden bize nusret ve inayetini esirgememesini niyaz edelim, sonra birbirimizle helallaşarak din ve millet düşmanlarıyla savaşalım. Allah
için öyle saldıralım ki, sayıca bizden çok fazla olan düşmanlarımız yı lsınlar. Bizler, buraya şehit olmak için gelmedik mi?
İşte, tam fırsattır. Nasibi olan şehit, olmayan gazi olur. Ben
buraya yalnız kadı'lık yapmaya gelmedim. Başımdaki yeşil sank, kefenimdir. En büyük arzu ve dileğim, dinime ve milletime hizmet ve bunun karşılığında şehitlik rütbesine ermektir.
Sizlerin, her birinizin de arzu ve meramınızın şehitlik olduğunu iyi biliyorum. Ben, islam askerinin bire yirmi ile savaşacağına ve düşmana asla sırt çevirmeyeceğine inananlardanım.
Hele bu islam askeri Türk olursa, bire karşı yüz düşmanla
da pervasızca döğüşebilir. Sizler, birer kurt ve düşmanlarınız
koyun sürüsü gibi olduğundan, koyun sürüsüne dalan bir kurt
nasıl o sürüyü darmadağın ederse, herbiriniz bu düşman sürüsünü Allahu teala'nın izni ve inayeti ile dağıtacaksınız. Gayret
bizden ve yardım Allah u zül-celal hazretlerindendir. Sabır ve
sehat ederseniz himem-i ruhaniyyet-i Muhammediyye, rulıaniyyet-i evliya'ullah ve şüheda sizlerle olacaktır, dedi.
Gaziler, bu teklifi kabul ettiler. Cuma namazı vaktine kadar uzayan bu müşavere ve arada bir getirilen ALLAHU EKBER sesleri, düşman tarafında kalenin vira ile teslim olunacağı şeklinde yorumlanıyordu.
Cuma namazı kılındı, kale kapıları açıldı ve kendilerine
yapılan ma'nevi telkinlerle sanki güçleri bir kat artan yiğit
gaziler hep bir ağızdan :
- Allah u ekber. . . Allah u ekber. . . diye sayha ederek iki
koldan din ve millet düşmanlarının üzerlerine hücuma kalktılar. Gazaya değil de, kurban bayramını kutlamağa gidiyorlarmiş gibi bir halleri vardı. Bir kolun başında deli Hüsrev ve diğer kolun başında da deli Mehmed vardı. Anadolu'nun bağrından, zikir ve tevhid ile gece ve gündüz meşgul oldukları tek-
- 247 -
kelerinden koparak Allah yolunda, din ve millet uğrunda canlarını feda etmeğe koşan bu iki hak aşıkı, çoktandır özleyip arzuladık.Iarı şehadete, daha doğrusu ebedi saadet ve selamete
ulaşmanın zamanı geldiğini biliyorlardı. Allah için kılıç sallıyor ve her vuruşta bir kafir kellesi alıyorlardı.
Cennet kılıçların gölgesinde olduğundan bu iki yiğit derviş de cenneti arıyor ve fakat o yüce makama ve dereceye daha çok hak kazanmak istercesine gülerek düşmanlarının üstlerine atıl,ıyorlardı. Kafirlerin giydikleri zırhlar paçavra gibi yırtılıyor, başlarındaki madeni tolgalar param parça oluyordu.
Top seslerinden civardaki kalelerde bulunan gaziler de, Girijgal'in düşman tarafından muhasara edildiğini anlamışlar ve
olanca sür'atle onların yardımiarına koşmuşlardı. Atlarının
ayaklarından çıkan tozlar ve nalları taşiara çarptıkça fışkıran
kıvılcımlar, Allahu teala'nın Kitab-ı keriminde yemin ederek
YEL-ADiYAT sure-i celilesindeki övgüsünü hatırlatıyordu. Netekim, bu toz ve kıvılcımlar gökyüzünü tutmuş ve çok kalabalık düşman kuvvetleri bozguna uğramıştı.
Derviş Deli Mehmed, bu savaşta şehit düşerek matlup ve
maksuduna nail olmuştu. Canını cananına teslim etmiş, al
kanlar içinde ve yeşil çİmenler üstünde yatıyor ve kurban bayramı arefesinde kendisini Rabbine kurban etmenin süruru ile
adeta gülümsüyordu :
Çünkü kurban bu can sana,
Ben koç kurbanı neyleyem?
diye inleyen aşık Yunus'un nutkunu canlandırmağa çalışıyor gibi bir hali vardı. Manzara, kazanılan zafer kadar muhteşemd.i ...
Din ve millet düşmanları çoğu zaman Türk şehitlerinin
kulaklarını, burunlarını ve diğer uzuvlarını keser ve ülkelerine dönünce bunları kendi ırkdaşlarına göstererek kahramanlık taslar ve öğünürdü. Onun için de yiğit Türk gazileri, başlarını tamamen traş ettirirler ve yalnız tepelerinde bir tutarn
- 248 -
saç bırakırlardı. Zira, düşmanın adetini bilirler ve şehitlik rütbesini ihraz ettikleri zaman, zalimler kulak ve burunlarını keserlerken, kirli ellerini vücutlarına sürmemeleri için tepelerinde perçem bırakırlardı. Netekim, derviş Mehmed de bu akibetten kurtulamadı. Kanıyla biçtiği kefenine bürünüp yatarken,
korkak adımlarla yanına sokulan bir aşağılık düşman neferi,
onun perçeminden tuttu ve mübarek başını keserek gövdesinden ayırdı ve insanlığın yüz karası bu alçak bir iş becermiş
gibi atma atladı ve hayvanı mahmuzladı.
Kıssanın bundan sonrasını, dilerseniz olaya bizzat şahit
olan kale kadı'sı ve Türk gazilerinin kumandan vekili olan zatın ağzından dinleyelim :
(Düşman askeri, derviş Mehmed'in başını kesmiş ve atına atlayarak uzaklaşmağa çalışırken, onunla birlikte Anadolu'
dan gelen arkadaşı derviş Deli Hüsrev korkunç bir na'ra attı :
- Mehmed! .. Canını dosta verdin, başını sakın düşmana
verme! ..
Bu tüyler ürperten sayha üzerine, şehit derviş Mehmed'in
yattığı yerden doğrulduğu ve dört nala kaçınağa çalışan düşman askerine yetişerek onu atından aşağı düşürdüğü, boğazını sıkarak onu geberttikten sonra elinden başını alıp eski yerine dönerek uzandığı hayret ve dehşet içinde görüldü.)
Vakit akşama yaklaşmış, ağır bir bozguna uğrayan düşman bütün ağırlık ve teçhizatını ve ölülerini bırakarak çoktan dağların ardında kaybolup gitmiştir. Düşman ölüleri sayıldı ve tam altmış dört kişinin cehennemİ boylamış oldukları
anlaşıldı. Türk şehitleri de toplandı ve bir kabre defnedildi,
yalnız derviş Mehmet için ayrı bir kabir hazırlanmıştı ki, o anda yeni bir keramet daha zuhura geldi ve kadı efendinin gözlerinden gaflet perdesi kaldırıldı. Derviş Mehıiıed'i melekler
izzet ve ikram ile karşılıyor ve kendisini kutluyorlardı. Allahu
teala, şehit derviş Mehmed'e bahş ve ihsan buyurduğu cennet
derecelerini, huri ve gılmanları, kadı efendiye ayan beyan göstermişti. Gördüklerinden mest ve hayran kalan kadı efendi,
savaş alanındaki görevini bitirip kaleye girerken, deli Büsrev'in
- 249 -
kaldığı yerden ilahi sesleri duymuş ve kendisine seslenmişti.
Derviş Deli Büsrev :
- Lebbeyk! .. diye cevap verirken bir keramet de oracıkta
zuhura geldi ve kadı efendi daha ağzını açmadan deli Büsrev
kendisine şunları söyledi :
- Ey kadı efendi! .. Gördün ya, bizim derviş deli Mehmed,
canını canana verdi ama, başını düşmanına vermedi. Allapu
sübhanehu ve teala hazretlerinin kendisine olan izzet ve ikramlarını, ihsan ve iltifatlarını da gözlerinle gördün. Aferin bizim deliye, iyi işler başardı, deyince kadı efendinin büsbütün
aklı karıştı. Deli Hüsrev, nasıl oluyordu da arkadaşına yapılan
ve kendisine gösterilen ilahi ikram ve iltifatlara vakıf bulunuyordu? Dayanamayarak deli Hüsrev'e sordu :
- Bu ilahi sırları, Allahu azim-üş-şan'ın hem sana ye hem
de bana müşahede ettirmesinin hikmetini bana açıklayabilir
misin?
Deli Hüsrev gülümsedi ve şu cevabı verdi :
- Bunu bilmeyecek ne var? dedi. Allah azze ve celle, sana
da bana da şehitlik rütbesini bahş ve ihsan buyuracaktır da
ondan bizi derviş Mehmed'in durumuna vakıf eyledi.
Aradan yıllar geçti ve Zgetvar kalesi önündeki savaşlarda
derviş deli Büsrev de şehit oldu ve arayanlar onun hemen yanı
başında yeşil sarığı ile kaniara bulanmış yatan kadı efendinin
de şehit düştüğünü anladılar.
Hz. Adem aleyhisselamdan bu ana gelinceye kadar din ve
millet düşmanları ile Allah için ve Allah yolunda savaşırken şehit olan yiğitlerle gazilerin 've özellikle son Kıbrıs barış harekatında şehit düşen yiğitlerin ruhları için birer Fatiha-i şerife
okuyalım kardeşlerim.
Ey aşık-ı sadık! ..
Rumeli'de, Edirne'den Viyana'ya kadar uzanan geniş saha
içinde yeşeren her ot, bir Türk gazisinin saçı veya bir Türk
şehidinin sakalının kıllarıdır. Akan nehirler, dereler ve çaylar
da zalimler elinden zulme uğrayan sırma saçlı Türk kızlarının,
kundağından sıyrılarak süngülenen ma'sum Türk yavrularının.
- 250 -
parmakları kınalı Türk gelinlerinin, beyaz saçlı beli bükülmüş
Türk ninelerinin, ak sakallı kahır görmüş Türk dedelerinin
kanları ve gözyaşlarıdır :
Azıcık kurcala toprakları, seyret ne çıkar?
Dipçik altında ezilmiş, paralanmış kafalar;
Bembeyaz saçlan al kaniara batmış dedeler,
Göğsü baltayla kesilmiş memesiz valideler,
Meriç'in çağlayışı, göklere ser çekmiş ağaçlar;
Bana Türk'ün o büyük geçmişini anlatıyor,
Bakma düşkünlüğüne sen o büyük tarihin,
Onda hala atarnın ruhu dirilmiş yatıyor ...
Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya, Arnavutluk, Karadağ, Romanya, Bosna Hersek, Buğdan, Macaristan ve Kırım'·
da avuçlarına alacağın ve şöyle bir sıkacağın topraktan şehit
dedelerinin kanlarının döküldüğünü, gözlerinde birazcık ibret
Yarsa mutlaka görürsün ...
Zulümle söndürülen ocaklar, canavarca öldürülen canlar
milyonlara varır. Her adımında ya bir şehidin veya bir ma' s um
Türk'ün tertemiz ve mübarek meşhedine basmış olmanın ezasını ve burukluğunu duy.arsın.
Bastığın yerleri (TOPRAK) diyerek geçme, tanı! o o
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı,
Sen, şehit oğlusun ineitme yazıktır atanı,
Verme dünyaları alsan da bu cennet vatanı! ..
Buralarda yaşayan müslüman Türk halkı, kahpece ve kalleşçe katledilmiş, çoluk, çocuk, yaşlı, sakat, kadın, erkek barbarca şehit edilmiş , genç kızların ve taze gelinierin ırzlarına teca\'liz edildikten sonra ateşe atılarak yakılmış, bir gecede yirmi beş bin ma'sum insan Özü kalesinde kılıçtan geçirilmiştir.
Türk ve müslüman düşmanlığı, Hristiyanların iliklerine,
kemiklerine sinmiş, kinlerini din haline getirmekten ha ya etmeyen Batı dünyası ise bütün bu katl-i-arnlara ve facialara bir
- 25 1 -
put gibi seyirci kalmıştır. Size bunu bir misalle aniatmağa ça�
lışayım :
·
Rumeli hakimiyetimiz altında bulunduğu devirlerde, aynı
köyde oturan ve birbirleriyle gayet iyi geçinen biri müslüman
ve diğeri Hristiyan iki aile arasında cereyan eden bu olay, hayli
ma'nidardır. Türk askeri malum bozgundan sonra bölgeden çekilince, o zamana kadar kardeş gibi karşılıklı sevgi ve saygı
içinde güvenlikle yaşayan bu iki aileden Hristiyan olanı, müslümanın kapısını çalıyor ve aralarında aynen şöyle bir konuşma geçiyor :
- Mehmet ağa, çık dışarıya bakalım.
- Hayrola Dinko çorbacı, bir şey mi var?
- Var, hem de pek çok şey var ...
- Yahu, insan komşusuna bir merhaba demez mi ?
- Bundan sonra artık merhaba filan yok. ..
- Anlayamadım? Biz seninle yıllardır kardeş gibi geçinir giderdik. Bugüne kadar benden bir kötülük gördün mü?
- Hayır, hiçbir kötülüğünü görmedim.
- Bilmeyerek bir haksızlık mı yaptım?
- Öyle bir şey de yok ...
- Şu halde?
-· Ne demek şu halde, Türk değil misin, müslüman değil
misin?
- Evet, el-hamdü Iilialı müslümamın ve Türk'üm. Fakat,
şimdiye kadar sana bir zaranın ve kötülüğüm oldu mu?
- Senin müslüman ve Türk olman öldürülmen için kafidir. Ben senden zarar ve kötülük görmedim ama, senin deden
vaktiyle benim dedeme kimbilir ne fenalıklar yapmıştır!
Neticeyi aniatmağa lüzum var mı aziz mü'minler? Dinko
ağa, ömür boyu kendisine ve ailesine hiçbir zarar ve kötülüğü
olmadığını bizzat itiraf ettiği komşusu Mehmet ağayı, çoluk
çocuğu ile koyun boğazlar gibi keser, evini talan eder, hıncını
bununla da alamayarak evini de yakar.
Olayların ve faciaların içinde yaşamış rahmetli dedemden
ve dayımdan bu ve benzeri daha bir çok vahşet hikayeleri din-
- 252 -
ledim. Bunlar, anlatılınakla bitmez ve tükenmez. Bize reva görülen bu haksızlıkların ve kötülüklerin sebebi neydi? Dinko
ağanın dediği gibi hiçbir kötülük yapmamış, eşit muamele etmiş, insan gibi yaşamalarını sağlamış, dinlerine ve kiliselerine
karışmamış, tam bir hürriyet ve serbesti içinde bulunmalarını
sağlamış tık. Öyle ise suçumuz neydi? Allah u teala'nın \'ar lığını .
ve birliğini takrir ve tasdik etmek, gelmiş geçmiş bütün peygamberleri doğrulamak ve hepsine iyman etmek, hatt::ı. Yf'rıdilerinin hiçbir zaman iyman etmedikleri ve hatta batıl inanışları ile ruhuna eziyyet ettikleri Hz. İsa aleyhisselamın hak peygamber olduğunu doğrulamamız ve onun muhterem anasını
her türlü isnad ve iftiradan' arındırarak sevip saymamızdan
gayrı ne suçumuz olabilirdi?
Evet, bir suçumuz daha vardı : Onları, zorla müslüman
etmemiş ve kendi sakat ve batıl inançları ile başbaşa bırakmıştık. Oysa, islama gelmeyenleri pek ala kılıçtan geçirebilir
ve Viyana'ya kadar bütün bölgeyi müslüman edebilirdik. Bunun böyle olduğunu, doğulu veya batılı bütün ilim <;tdamları,
tarihler ve müverrihler ittifakla kabul ve itiraf zorunda kalmışlardır. Biz müslüman Türkler, gittiğimiz yerlere adalet,
hürriyet, hakkaniyet, medeniyyet götürmüş ve karşılığında zulüm, esaret, haksızlık ve kötülük, vahşet ve denaat görmüş değil miyiz ? 1 976 yılı içinde Batı Trakya Türklerine uygulanan
zulüm ve vahşet, yakılan Türk okul ve mescitleri bunun en
son ve en yeni delilleri değil midir? Kıbrıs'ta müslüman Türk
halkına yıllar yılı uygulanan aynı zulüm ve vahşet değil miydi?
Ege anlaşmazlığını bir yandan Lahey adalet divanına götüıiirken, yani Ege' de iki ülke arasında anlaşmazlık bulunduğunu
bizzat kahul ederken, üzerinde teknik cihazlardan baska bir
şey bulunmayan Hora gemisinin Ege'ye açılması olayını aynı
zamanda Birleşmiş Milletler güvenlik konseyine götürenler, bu
tarihi haksızlık ve kötülüklerin hala bitmediğini kendileri isbat etmiş olmuyorlar mı?
Oysa biz cins, ırk, din ve mezhep farkı gözetmeksizin bütün insanların haklarını, hürriyetlerini ve menfaatlerini koru-
- 253 -
muş, zulmün daima karşısına çıkmış, zalime karşı mazlılmu korumayı şi'ar edinmiş bir milletin çocuklarıyız. Tarih, bu iddiamızı isbatlayan binlerce delillerle doludur. Bunlardan yalnız
bir tanesini dikkat ve ibretinize sunuyorum :
Kanuni Sultan Süleyman Han (aleyh-ir-rahmeti vel-gufran)
Osmanlı tebaasından olan hristiyan halkın düşmanlar tarafından rahatsız edildiklerini görünce bu haksızlığa dayanamamış
ve o çağlarda Avrupa'da hüküm süren CHARLES QUİNT'e ki
Osmanlı kaynaklarında KARLO'ya aşağıdaki mektubu yazmıştır. Peçevi tarihinden aslına sadık kalınarak alınan bu mektubunda Kanuni Sultan Süleyman Han, Beşinci Karlo'ya şöyle buyuruyordu :
Bu kadar zamandır erlik da'vasın eder, merd-i meydanım
dersin. Şimdiye değin, üç kerredir ki üzerine geliyorum ve mülküne dilediğim gibi tasarruf ediyorum, dediysem ne senden ne
de karındaşından nam ve nişan yok. .. Size, saltanat ve er lik
da'vası haramdır. Askerinden, belki avradından dahi utanmaz
mısın? Belki, avratta gayret vardır, sende yoktur. Er isen meydana gelesin, Hak teala hazretlerinin takdiri ne ise yerine gelecektir. Seninle saltanatı Beç (Viyana) salırasında öleşelim.
Re' aya (Gayr-i ;müslim halk) fukarası dahi asude olsun ... Yoksa, meydanı arslandan hali buldukça tilki gibi fırsat gözeterek
şikar aviarnayı erlik sayma ... Bu kerre dahi meydana gelmezsen, avratlar gibi iğ ve çıkırık alıp dahi padişahlık tacın unınmayasın ve erlik adını diline getirmeyesin ...
Kardeşim :
Tarihe şan ve şeref balışeden atalarını saygı ile, hayırla
yadet, sen de onlar gibi olmağa çalış , atalarına layık ol. . . Görüyorsun ki, şanlı atalarımız yalnız müslümanlara değil ve hatta
yalnız hristiyanlara da değil, cins , ırk, din ve mezhep farkı gözetmeksizin bütün dünyaya, bütün · insanlığa adalet nurunu
götürmüş ve göstermiş, insan haklarını korumak uğrunda cihana önder ve örnek olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman'ın bu
mektubundan açıkça anlaşılıyor ki, Charles Quint yahut beşinci Karlo ve avanesi olan zalimler, o çağlarda Avrupa'da ya-
- 254 -
şayan Yahudi'lere değil, hatta kendi ırkdaşları ve dinduşları
olan hristiyanlara ve tüm insanlığa huzur ve mutluluk verememiştir. O kadar ki, kendi aralarında mezhep kavgaları yaparlarken öldürdükleri hristiyan sayısı, müslüman Türklerle yaptıkları savaşlardaki telefatlarından kat kat fazladır.
Dedelerimiz ve atalarımız, alemiere rahmet olarak gönderilen Resfıl-ü Kibriya'nın ümmeti olmak şeref ve haysiyeti ile,
yalnız müslümanlara karşı değil kayıtsız şartsız hakimiyeti altında bulunan bütün insanlara karşı adil, şefkatli, merhametli,
haksever ve müsamahakar davranmak suretiyle, Allahu teala'
ya ve kıyamet gününe iyman etmiş, Hakka hakkıyle kul ve Resfı.l-ü mücteba'ya layık ümmet olmuşlardır. Yukarıda da belirtrneğe çalıştığımız gibi, islamcia mü'minlere cihadın farz olmasının sebebi ve hikmeti de, mazlfımu zalimin pençesinden kurtarmak, mağdurun hak ve menfaatini gaddara karşı korumak,
haksıza karşi haklıyı, kötüye karşı iyiyi savunmak, insanlık
da'va ve idealine hizmette bulunmak, insanları insana yakışır
hak ve hürriyetlere sahip kılmaktır.
Hiç çekinmeden ve olanca sadakat ve samiıniyetimizle iddia edebiliriz ki, yeryüzünde müslüman Türk milleti kadar insanlık da'vasına hizmet etmiş başka bir millet gösterilemez.
Biz müslüman Türkler tarih boyunca hangi cinsten, h�mgi ırktan, hangi din ve mezhepten olursa olsun, daima mazlumun,
mağdurun, ezilmişin, üzülmüşün yanında ve her zaman zilimin, gaddarın, kötünün, ha'inin karşısıda bulunmuşuzdur.
H i KAYE
Almanya kralı Charles Quint, Fransa kralı François'yi
harpte esir etmişti. Fransa kralının annesi, Kanuni Sultan Süleyman Han'a müracaat ederek, oğlunun esirlikten kurtarılmasını istirham ederken :
- Bugün, cihanda adaleti sen temsil etmektesin. Sen, denizlerin ve karaiann sultanısın, Hazret-i Muhammed'in halife-
- 255 -
sısın. Onun için sana sığınıyor ve yalvarıyorum, oğlumu kurtar! .. demişti.
Kanuni Sultan Süleyman Han; bunun üzerine Charles
Quint'e haber göndermiş ve :
- Kulaklarımızın dibinde top sesleri duyuluyor. Esir ettiğin Fransa kralı François'yi memleketine iade et, yoksa ordularımla üzerine geliyorum, diye haber göndermiş ve Fransa
kralı bu sayede hürriyetine kavuşmuştur.
Kanuni; Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin iştirak huyurduklan gaza sayısı kadar savaşlarda bulunmuştur. Resul-ü zişan, altmış yedi gaza etmiş ve yirmi sekiz gazada bizzat savaş alanında bulunmuşlardır. Kanuni Sultan Süleyman Han da, yirmi sekiz savaşa iştirak etmiş ve sonuncusu
olan Zgetvar kalesi muhasarasında ve harp meydanında vasıl-ı
cennet ve mazhar-ı rü'yet-i didar-ı sübhan olmuşlardır. Rodos
adasının fatibi odur, Macaristan'ı fetbeden odur, Viyana'yı ilk
defa kuşatan yine odur.
Kanuni Sultan Süleyman Han'ın, doğu seferine çıkarken
yazdığı meşhur gazelini teberrüken sunuyorum :
Allah Allah diyelüın, sancağ-ı şahi çekelüın;
Yörüyüp her yöreden şarka sipahı çekelüın ...
İki yerden kuşanatum yine gayret kuşağın,
Bulaşıp toz ile toprağa bu rahı çekelüın ...
Payınal eyleyelüm kişverini Surh-serün,
Gözüne sürıne diye dud-i siyahı çekelüm ...
Bize farz olmuş iken olmamız islama zahir,
Nice bir oturalım, bunca günahı çekelüın ...
Umanın rehber ola bize Ebu-Bekr-ü Ömer,
Ey MUHİBBİ yürüyüp şarka sipahı çekelüm ...
Sözü uzatmağa ne hacet? Tarih kitapları şanlı atalarımı-·
zm insan hak ve hürriyetlerine, adalete, ilim, irfan ve medeniyyete yaptıklan şerefli hizmetlerle doludur ve bunları böyle
bir risale içinde sayıp dökrneğe imkan ve ihtimal yoktur. Şu
- 256 -
kadarını söyleyelim ki, bir hristiyan şehri fethedildiği zaman,
ilk yapılan iş bir kiliseyi cami-i şerif yapmak ve ilk cuma namazını orada kılmaktır. Fakat, bir kilisenin hela veya ahır yapıldığı görülüp işitilmemiştir. Müslüman Türkler, silahsız halka dokunmamış, çoluk çocuk kesmemiş, kimsenin ırz ve iffetine el sürmemiş, halkı aç ve susuz bırakarak zulme yönelmemiş, mutlak bir adalet, hürriyet ve müsavat ile herkese eşit
muamele etmiştir. Zira, aksi davranışlar din-i mübiyn-i islamda şiddetle yasaklanmıştır ve aksine hareket edenler başkalarına ibret-i mü'essire olmak üzere cezalandırılmıştır.
Onlar iyi bilirierdi ki, Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyete ves-selam efendimiz :
(Size teslim olan bir kimseye zulınederseniz, kıyamet gününde o mazlfunun hakkını bizzat ben arar ve sizden da'vacı
olurum, onun hakkını sizden alırıın.) buyurmuşlardır.
Habib-i edib-i Kibriya'nın bu açık ve kesin emirlerine kar·
şı hangi müslüman kendisine teslim olan bir yabancıya eziyet
veya cefa edebilirdi? Teslim olan hangi ırktan, hangi din ve
mezhepten olursa olsun, . islam askerine teslim olduğu andan
itibaren huzur ve güvenliğe kavuşmuştur. Hele, İyınan ve islama da teslim olursa, o zaman yalnız dünyada değil, ahirette
de felaha ve necata erdiği muhakkaktır.
İslam dininde, kimse zorla müslüman olmağa davet olunamaz. İsteyen, dilediği dinde kalabilir. Aksini iddia edenler
çıkarsa, cevap verir ve deriz ki, bu kesin hüküm bulunmasaydı bugün Viyana'ya kadar uzanan coğrafi bölgede yaşayan halk
tamamen müslüman olmuştu. Onları kim kurtarabiiirdi ?
Fakat, Hz. İsa aleyhisselama peygamber olduğunu bile bile haşa sümme haşa CALLAH'IN OGLU) diyen zalim kafider
böyle mi ? Kıbrıs'ta olduğu gibi cami-i şerifleri top gülleleriyle
yıkarlar, 1976 Ağustos ayında ve bütün sözüm ona medeniyet
dünyasının gözleri önünde Batı Trakya'da mescitlerimizi yakarlar, yıkınakla da kalmaz bela yaparlar, müslüman halkın
ırz ve iffetine tecavüz ederler, yediden yetmişe müslümanları
boğazlayaı·ak veya kurşunlayarak buldozerlerle büyük çukur-
- 257 -
lara gömerler, film ve fotoğraf makineleri bu vahşet ve terörü
olanca açıklığı ile tesbit eder, televizyon ekranlan bu facialan
bütün dünyaya ilan eder, ama hristiyan dünyası lakayıt, sessiz
ve seyircidir. Beyrut'ta bir göçmen kampında binlerce müslüman kadın, erkek, çoluk çocuk yediden yetmişe katledilir,
cesetler boy boy bütün dünya televizyonlarında yayınlanır, ama
hristiyan kuvvetlerin bu yüz kızartıcı, insanlık dışı davranışını hiçbir hristiyan ülke protesto edemez. Ama, bir hristiyanın
kazara serçe parmağı yaralansa kızıica kıyametler kopar. Neden ? Çünkü öldürülenler, topyekun çukurlara gömülenler Hristiyan değillerdir, onlara göre kafiderdir ve cehenneme müste·
haktırlar. Böyle din olur mu? Böyle inanç olur mu? Hatta böyle insanlık olur mu? Bazı, ukalalar da çıkıyor ve :
- Efendim, hilal - salip çatışması çağ dışı kalmış bir şeydir, kabilinden beyanatlar veriyorlar.
Siz ne diyorsunuz efendiler? Kıbrıs'ta yıllardır dökülen
müslüman - Türk kanından haberiniz yoksa, Habeşistan' da, Filipinler' de ve dünyanın diğer bazı ülkelerinde kıran kırana
hristiyanların müslümanları boğazladıklarından da haberiniz
yok mu? Kulaklarımza pamuk mu tıkadınız? Ehl-i salip gözlerinizi bağladı ve sizi büyüledi mi ? Anadolu'nun burnu dibinde, öksürülse duyulacak kadar yakın adalarda Lozan ve Paris
anlaşmalarına rağmen silahlandırılan, tahkim ve takviye olunan adalar bayram şenliği için mi donatıldı sanıyorsunuz ? Bırakın bu gafleti, bırakın bu iyimserliği, vazgeçin bu vurdum
duymazlık tan! ..
Evet, biz de banş içinde yaşamak istiyoruz. Sulh ve sükun
istiyoruz, ama biz aşağıdan aldıkça din ve millet düşmanları
teşkilatlanıyor, silahianıyor ve punduna getirince de müslüman
Türkün kanını akıtmağa hazırlanıyor. Ateş, düştüğü yeri yakar derler. Bu kayıtsızlık, bu neme lazımcılık, bu idare-i maslahatçılık bize çok şey kaybettirdi. Şunu iyi bilin ki, bunlar
hristiyan olmadıkları gibi, hatta insan bile değillerdir. Bunlar,
gözü dönmüş ve müslüman kanına susamış canavarlardır. OnEnvar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 17
- 258 -
lara canavar dediğimizi canavar denilen vahşi hayvanların dili ve kulağı olup duysalar, huzur-u izzette bizden da'vacı olurlardı. Onlar, canavarlardan da alçak ve vahşi sürülerdir. Bunlar, hem vuran hem de olanca sesiyle (Ne vuruyorsun?) diye
haykıran yaygaracılardır, düzenbazlardır, Türk ve islam düşmanlarıdır. Eğer, inleyip sızlayan Türk ve müslüman ise, onların hepsinin kulakları s ağırdır. Eğer, zulüm ve haksızlık gören, öldürülen, kahredilen Türk ve müslüman ise, onlann gözleri de kördür. Eğer, Türk ve müslümanın hakkını teslim etmek gerekirse, hepsi dilsiz olurlar. Bu kaçıncı deneme, bu kaçıncı örnek? Kıbrıs barış harekatı sırasında kendi tebaasından
olanlan kurtarmak için filolar göndererek, bir kaç yüz hristiyanın hayatını kurtaranlar, yıllar yılı Kıbrıs'ta Türk kanı dökülürken nerede idiler? Beyrut'tan yine kendi tebaalan olan
hristiyanları kurtarmak için özel gemiler tahsis edenler, özel
anlaşmalar yapanlar göçmen kampında binlerce müslüman yediden yetmişe kurşuna dizilirken neden sustular dersiniz?
Oysa, biz, hristiyanların müslümanlara reva gördükleri
vahşet ve zulmü tarih boyunca uygulamış bulunsaydık, acaba
bugün vaktiyle hakimiyetimiz altında bulunan ülkelerde bir
tek kilise, sinagon veya tapınak kalır mıydı ? Bu bölgelerde,
müslümanlardan başka kimse bulunabilir miydi? Ne kiliselerine el sürdük, ne dinlerine karıştık, ne zorladık, tam ve mutlak bir hürriyet içinde bugün bazı züppelerin fikir özgürlüğü
dedikleri serbesti içinde diledikleri gibi ayinlerini yaptılar, putlarına taptılar, ne bulurlarsa elimizden kaptılar ama adımız
hala barbar Türkler, hala düşmanlık ve kin devam ediyor. Biz,
Avrupa kıt'asından çekildikten sonra, Yunanistan'da, Bulgaristan'da, Sırbistan'da, Macaristan'da, Romanya'da bulunan halk,
Amerika veya İngiltere'den mi ithal edildi? Bütün bu ülkelerde bulunan kiliseler ve tapınaklar acaba Osmanlı Türkleri çekildikten sonra mı inşa edildi ?
Buna karşılık, Hz. İsa aleyhisselama mensup bulunduğunu iddia eden sahtekarlar, mesela İspanya'da sekiz yüz sene
hüküm sürmüş müslümanlara ait ne bırakmışlardır? Bir tek
- 259 -
cami-i şerif, bir tane islam ma'bedi gösterebilir misiniz ? Değil,
islama ait bir bina, kültür ve medeniyyet adına utanmadan, sıkılmadan milyonlarca ciltlik islam eserlerinin yakıldığını kendi tarihçileri bile saklamıyorlar.
Bugün Romanya, Bulgaristan, Macaristan veya Yugoslavya hatta bir Yunanistan, dünya haritasında bulunabiliyorsa,
bunun sebebi biz müslüman Türklerin hürriyet anlayışımız ve
müsamahamızdır. Fakat; esefle söylemek zorundayız ki, bu telakkimiz bize çok ağıra ve pahalıya mal olmuştur.
Onlar el attıkları ma'mureleri harabeye çevirmişler, biz
harabeleri ma'mure haline getirmiş, ilim, irfan ve medeniyet
götürmüşüz. Onlar, eline geçen müslüman halkı köle gibi, esir
gibi kullanmışlar, biz hakimiyetimiz altına girenlere yalnız
hürriyet değil, medeniyet ve saadet temin etmiş, onları insan
gibi eşit muameleye tabi tutmuşuz. Bütün bunların muhakemesi, o mahkeme-i kübra' da ve Allah u azim-üş-şanın huzur-u izzetinde görülecek, tarih denilen o adil şahidin tanıklığı onlan
suçlandırmaya yetecektir.
Aziz kardeşlerim ve Hak yoldaşlanm :
Gafil olmayalım ve uyumayalım. Su uyur, düşman uyumaz.
Onlar, müslüman kanı içmeğe and içmişlerdir. Papazlar, kiliselerinde Hz. İsa aleyhisselamın kanını içirmek ve etini yedirmek için uydurma ayinlerle hristiyanlara talim yaptınnaktadır.
Biz müslümanlar da, Hz. İsa aleyhisselamı Hak peygamber
olarak tanıdığımız, · sevdiğimiz ve saydığımız için, onlar bizim
kanımızı içmeğe ve etimizi yemeğe pek hırslıdırlar. Bu ihtiraslarını her vesile ile ortaya koyarlar ve hiçbir fı;rsatı kaçırmazlar.
H i KAY E
Kafir ve müşrik zalimler, Endülüs şehir ve kasabalanna
saldırmışlar, yakıp yıkmışlar, kesip öldürmüşler, taş üstünde
taş, gövde üstünde baş bırakmamışlardı. Müslümanların mal-
larını talan ediyorlar ve bu da yetmiyormuş gibi, çoluk çocuklarını esir ediyorlar ve rumların Kıbrıs'ta yaptıkları gibi kamplara atıyorlardı. Aç ve susuz günlerce bekletilen bu ma'sum
insanların bütün günahları, müslüman olmalarıydı. Küçük çocuklar ağlayıp sızlıyor, anne ve hacılar inim inim inliyorlardı.
Kendilerine adeta hayvan muamelesi yapılıyor ve önlerine atılan otları yemeğe zorlanıyorlardı.
Kafir askerleri ise, bu aç, susuz ve bakımsız müslümanların gözleri önünde kebaplar, kızartmalar, köfteler yiyorlar
ve müslümanlada da alay etmekten geri durmuyorlardı :
- Haydi, siz de otlarınızı yesenize! ..
Bu ma' su m ve mazlum halkın feryat ve figanlarmdan vahşi bir zevk aldıkları her hallerinden belli oluyordu. Müslümanlar ise, islam dininin hükümlerine göre, esirlerini değil aç bırakmak, kendi yediklerinden yedirmekle mükellef bulunduklarından, onların bu hallerine şaşıp şaşıp kalıyor ve fakat ses çıkaramıyorlardı.
Esir kamplarındaki müslümanların acıklı halleri Endülüs'üD her yanında duyulmuş ve ehl-i iyınanı ziyadesiyle üzmüştü.. Müslümanlar, esir düşen din kardeşlerine yardım için
aralarında bir kampanya açmışlar ve bu arada Allahu teala'ya
niyazda bulunması için Şeyh Ebu-İshak kuddise sırruh hazretlerine müracaat etmişlerdi. Yemek zamanı olduğundan, hazret-i şeyh sofrayı kurmuş ve misafirlerini davet etmişti. Yemeğe başlayacakları sırada, misafirlerden birisi şeyh hazrederine
sordu :
- Efendim, küffar-ı hakisarın müslüman kardeşlerimize
yaptıklarından haberiniz var mı ? Zavallı din kardeşlerimiz
günlerdir aç ve susuz zalimlerin ellerinde inim inim inlemektedirler. Acaba, onları kurtarmanın bir yolu ve çaresi yok mudur? demiş ve ağlamağa başlamıştı. Hazret-i şeyh, fevkalade
müteessir olmuş ve adamlarına sofrayı kaldırmalarını emrettikten sonra :
- Allahu teala'ya kasem olsun ki, esir olarak din ve
millet düşmanlarının ellerine düşen kardeşlerimiz kurtulma-
- 261 -
dan, rabata ve felaha ermeden ben de yemek yemeyeceğim ve
su içmeyeceğim, buyurdu.
Misafirler de bu anda iştirak ve hep birlikte dua ederek
ağlaştılar. Şeyh Ebu-İshak hazretleri talihsiz müslümanların
din ve millet düşmanlarının ellerinden kurtulmaları için dergah-ı barigah-ı ahadiyyete niyaza başladılar.
Kısa bir süre sonra da memnun ve mesrur bir ifade ve
eda ile, hazır bulunanlara hitabederek :
- Haydi buyurun sofraya, birlikte yemek yiyelim, buyurdu ve bizzat sofraya oturarak Allah ne verdiyse yemeğe başladı. Herkes, merak içinde idi. Şeyh, müslüman esirler kurtulmadan yemek yemeyeceğine ve su içmeyeceğine kasem ettiği
halde, henüz din kardeşlerinin kurtulduklarına dair bir belirti oimadan pekala yiyip içebiliyorlardı.
Meğer, mes'ele o ınİsafirlerin zannettikleri gibi değilmiş .
Bazı ariflerin sonradan tesbit ettiklerine göre, şeyh hazretleri Allahu zül-celal vel-cemal hazrederine niyaza başladığı an,
müslümanların esir bulundukları yerde vazife gören düşınan
askerleri korkunç bir gürültü ile ürpermişler ve bu gürültüyü
at nallarının hücuma kalkmalarını andıran sesler ve tekbir
sadaları takibetmiş. Düşman askerleri :
- Eyvah, müslüman askerleri geliyor, kaçalım ve kurtulalım, diyerek herşeylerini orada bırakıp canları ve başları
kaygusuna düşmüşler ve her biri birer tarafa savuşmuşlar. Düşmanın bu kaçışına ve mü'minlerin onların zulüm ve baskılarından kurtulduklarına agah olan şeyh hazretleri de işte o zaman tekrar sofraya oturmuş ve misafirlerini de davet ederek
yemeğe başlamışlar.
Burada, akla bir soru gelebilir :
Rumeli'de cereyan eden faci'aları, o devrin şeyhleri :ı:ıeden
Şeyh Ebu-İshak hazretleri gibi dua ve niyaz ile önleyemediler?
Bu soru, bir bakıma haklı gibi görülebilir. Fakat, cevabı
da hazırdır. Eğer, o devirde Rumeli'de Allahu teala'ya dua edenler ve duaları kabul buyurulanlar olmasaydı, düşmanlanmız
öylesine azınışiardı ki, bir tek müslüman ve Türk bırakmaz
ve hepsini kılıçtan geçirirlerdi.
- 262 -
İRŞAD adındaki üç ciltlik eserimizin ikinci cildinde yayınlanan bu şiiri de burada ve bu vesile ile tekrarlamakta fayda
görüyorum :
Altun ovalarda, gümüş dağlarda;
Gezen süriilerden nişan kalmamış.
Zümriit mahsullü şirin bağlarda,
Öten bülbüllerde figan kalmanuş ...
Kalmamış köylerde hayattan eser,
Gelin odaları hep mezar olmuş,
Bu harap illerde akan dereler,
Mazlum kurbanların kanıyla dolmuş ...
Sırma saçlı kızlar, ma'sum yavrular;
Ha'in çizmelerle ezilmiş, bitmiş;
Yuvası dağılmış garip kumrular,
Kartal pençesinde mahvolup gitmiş ...
Bu yerler bir zaman şendi, gülşendi;
Keder görmemişti ovası, dağı;
Her taraf gülşen, her gönül şendi;
Geçti üzerinden düşman ayağı. ..
Çalındı taşiara namuslu başlar,
Gebe kadıniann karnı deşildi,
Yakıldı mescitler, kırıldı taşlar;
Ölülerin bile kabri eşüdi ...
Minbere, mihraba haçlar çakıldı;
Atıldı yerlere Hakkın kelamı,
Ezan yerlerine çanlar takıldı,
Salip orduları ezdi islamı ...
Sönen ocaklarm, viran yurtlarm;
Bütün gönüllerde ateşi yanar,
İnsan suretinde vahşi kurtlann,
Açtığı yaralar unulmaz, kanar ...
- 263 -
Unutma
Kinini kalbinde
! Gördüğün bakareti bil,
sakla, uyutma;
Ağlama, gözünün yaşlarını sil;
Bekle zamanını, fakat unutma ...
Unutma! intikam günleri gelir,
Durdukça dünyada Türklerin adı,
Evladın intikam yolunu bilir,
Yaşasın kalbinde bugünün yadı ...
Unutma! .. Kinini fikrin dönmesin,
Milleti yaşatan kindir, emel dir;
Üfle ateşini, kinin sönmesin,
Devlet binasına kin bir temeldir ...
Kinini kalbine ateşle
Unutma kalleşi, kahbe düşmanı;
yazdır,
Unutma sel gibi çağlayan kanı,
Ölürsen, bunlan taşına yazdır ...
Bundan evvelki risalelerimizde, bu zulümlere temas etmiş
ve daha etraflı bilgiler sunmağa çalışmıştık. O çağları yaşayan
bir çok şairlerimiz, gördükleri ve şahit oldukları insanlık dışı
muameleleri, zulümleri, faciaları daha bunun gibi bir çok şiir
ve manzumelerle dile getirmişlerdir.
Onun için diyoruz ki, din ve millet düşmanları tarafından kulakları ve burunları kesilen, gözleri oyulan şehitler yarın o halleri ile mahkeme-i kübra'ya gelecekler ve Hak yoluna
armağan ettiklerinin mükafatını alacaklardır.
Allahu teala ve tekaddes hazrederine hamd-ü sena ederiz
ki, biz mü'min kullarına kafirlerin ve zalimlerin yaptıkları bu
insanlık dışı kötü ve çirkin hareketleri kesin olarak yasaklamış ve haram kılmıştır. Ölülerin veya dirilerin gözlerini oymak,
kulaklarını veya burunlarını kesmek, herhangi bir uzvunu koparmak şiddetle men'olunmuştur. Onun için, tarih boyunca
savaştığımız din ve millet düşmanlarından hiçbirisi bizlere böy-
- 264 -
le bir suç isnad edemeınişlerdir. Esasen, bizler de onlar gibi
yapmış olsaydık, kafiderden ne farkımız kalırdı?
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri zulümden münez21ehtir ve zalimleri asla sevmediğini kitab-ı aziyıninde açıkça beyan
ve ilan buyurmuştur. Biz mü'minler, düşmanlarımız bile olsalar
hastalara, ihtiyarlara, yaralılara, çoluk çocuğa asla dokunamayız, kimsenin ırz ve namusuna tasallut ve tecavüz edemeyiz,
esiriere kötü muamelede bulunamayız, onlan aç susuz bırakamayız, elimizden geldiği ve gücümüzün yettiği kadar yedirir,
içirir ve tedavileri çarelerini araştınrız. Aynca, düşman arazisinde bile olsa ağaçları kesemeyiz, ekili tarla ve bostanlan imha ve tahrip edemeyiz, hasılı bile bile zarar veremeyiz.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(Ziınıni, yani teslim olmuş gayr-i müsliınlere eziyyet eden
kimselerin yarın kıyamet günü hasını ben olacağım ... ) buyurmuşlardır.
H i KAYE
İslamiyetten önceki cahiliyet devrinde içkiye müptela olduğundan dolayı HUMMAR yani çok şarap içen veya bugünkü
deyimi ile şarapçı lakabı verilen bir zat, şeref-i islam ile müşerref olduktan sonra da maalesef bu alışkanlığından vazgeçememişti. Önceleri, içki kesin olarak men' edilmemiş bulunduğundan, arada bir kafayı çekerdi. içki, kesin qlarak haram
kılındıktan sonra da nefsiyle mücadele ve mücahede etmiş ve
hayli mukavemet etmişti ama, yine de arada bir kaçamak olarak şarap içmekten kendisini alıkoyamazdı. Bu yüzden aslıab-ı
kirarn kendisini azarlarlardı.
Bununla beraber, bu zat mü'minler safında bir çok gazalara iştirak etmişti. Hayher gazasında da islam mücahitleri arasında bulunuyordu. Zaferden sonra düşmandan alınan mal ve
ganimet arasında Hayher yahudilerinin çok miktarda şa-
- 265 -
rapları bulunuyordu. Aslıab-ı kinlm, bu gani:ınetleri toplayarak huzur-u Resulullah'a getiriyor ve teslim ediyorlardı.
Bu arada, Hummar eline geçirdiği bir şarap fıçısının başına oturmuş kafayı çekiyordu ki, karşısına Hz. Ömer İbn-ilHattab radıyallahu anh dikildi ve kendisini yaka paça Resul-ü
zişanın huzur-u seniyyelerine getirdi ve :
- Ya Resulallahi .. dedi. Şunun haline nazar buyurun, kaç
defadır onu bu kötü halde bulduk, nasihat ettik, tehdit ettik
bir türlü vazgeçmiyor.
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz, mübarek ayaklarından
terliklerini çıkardılar ve Hummar'a bir kaç defa hafifçe vurdular. Hz. Ömer, bu kadarcık cezayı az bulmuş olacak ki :
- Ya Resulallahi .. Müsaade buyurun uz, onu ben te' dip
edeyim, teklifinde bulununca, iki cihan serveri saadetle buyurdular :
- Ya Ömer! Ona neden bu kadar öfkeleniyorsun? Ken·
disi Hummar ama, görüyorsun ki Allah ve Resulünü nice sever,
Hak yolunda cihad eyler. Bu İyınan ve mücahedesi onun af ve
mağfireti için kafi değil mi ? buyurdular.
Allah yolunda ve Allah için cihadın günahlara kefaret olduğunu açıklayan Hadis-i şerifi yukarıda dikkat ve ibretinize
sunmuştum. Allahu teala, cümlemizi gerektiğinde din ve millet
düşmanları ile ve gerektiğinde de en büyük düşmanımız olan
nefsimizle cihada muvaffak eylesin ki, kişinin nefsiyle yapacağı mücahede CİHAD-1-EKBER'dir. Rabbim, hepimizi nefsine
galip mutlu kullarından eylesin.
Aziz mü'minler :
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz
hazretleri, yaratılmış ve yaratılacak bütün insanların en cesuru, en yiğiti ve en kahramanıdır. Zat-ı risaletpenahilerinin Allahu zül-celal-vel-kemal hazrederinden gayrı hiç kimseden korkmadıkları ayet-i kerime ile sabittir. Allah azze ve celle hazretleri Kitab-ı keriminde şöyle huyurmaktadır :
- 266 -
V e !em yahşe illa.llah ...
Et-Tövbe : 18
(Resul-ü Kibriya için korku ancak Allahu teala'dandır. O,
ancak Allahu azim-üş-şandan korkar ve başka hiç kimseden
korkusu yoktur.)
Bunun için de cihada ve gazaya daima hazır olmuşlardır.
Din ve millet düşmanı kafirlerle cihada çok arzulu idiler. Yirmi
üç yıllık risalet ve nübüvvet vazifeleri sırasında kafirlerle altmış yedi kerre cihad etmişler, bunlardan yirmi sekizinde bizzat hazır bulunmuşlar ve SULTAN-ÜL-MÜCAHİDİYN sıfatıyle
kılıç sallamışlardır. Uhud harbinde, mübarek dişleri kırılmış
ve mir'at-ı Hak olan nurlu yüzleri kafider tarafından atılan
taşlarla yaralanmıştı. Bizzat iştirak huyurdukları yirmi sekiz
gazanın dokuzunda düşmanlada çatışmağa ve savaşınağa ihtiyaç kalmaksızın zafer müyesser olmuştur. Diğer otuz dokuz
gazada, Resfıl-ü zişan hazır bulunmamışlar ve vahy-i sübhaniyyc ile tayin huyurulan Aslıab-ı kirarn iştirak etmişlerdir.
Habib-i edib-i Kibriya efendimiz, din ve millet düşmanları
ile cihada· ne kadar istekli idiyseler, aslıab-ı kirarn rıdvanullahi
teala aleyhim ecma'ıyn efendilerimiz de ondan aldıkları feyiz
ve ilham ile Allah yolunda Allah için cihadı çok severlerdi.
H i KAYE
Cebrail aleyhisselam, taraf-ı ilahiyyeden nüzul ile Resf:ı.l-ü
zişana selam-ı Rabbaniyyeyi tebliğ ettikten sonra :
- Ya Resf:ı.lallah! .. Ma'iyyet-i seniyyenizde şu kadar nefer
mücahit bulunduğu halde cihada çıkacaksınız, emr-i celilini getirmişti. Huzur-u Resf:ı.lullah'ta bulunan aslıab-ı kiram, Allahu
teala'nın emir ve ferman buyurduğu mücahit sayısından kat
kat fazla idi.
- 267 -
Habib-i edib-i Kibriya efendimiz, cihar yar-ı güzin ile istişareden sonra icabını te'emmül buyurdular. Aslıab-ı kiramın
hemen hepsi gazaya gitmeyi istiyordu. Oysa, hepsini birden götürmek emr-i ilahiyye aykırı düşüyordu. Aralarında, bir ayırma
yapıldığı takdirde kalanların malızun olacakları mutlak ve muhakkaktı. Neticede, kur'a çekilmesine karar verildi.
Kur'a sonunda, huzur-u Resulullah'ta hazır bulunan bir
baba-oğuldan oğlu kazanmıştı ve babası da bu hale çok üzülmüştii. Gerçi, kendisi çok yaşlı idi ama, ecel kendisine erişmeden Allah yolunda cihad etmek ve bu uğurda şehit olmak en
büyük arzusu ve emeli idi. Resul-ü zişanın ayaklarına kapanarak niyaz etti :
- Ya Resulallah!.. dedi. Kur'ada oğlum kazandı. Ben, ihtiyarım ve belki de şu demler ömrümün son günleridir. Oğlum
ise henüz genç ve dinçtir. Sağ kalırsa, zat-ı risaletpenahileri ile
daha bir çok seferler cihada gidebilmek şeref ve mazhariyetine
nail olabilir. Lütfedip, müsaade buyurunuz, oğlum kazandığı
kur'a hakkını bana versin ve ben cihada gideyim.
Oğlu hemen itiraz etti :
- Olmaz!.. dedi. Ben, canımı canana feda ettim. Allah
yoluna şehit olmayı babam bile olsa kimseye terkedemem. Zira, Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri bana babamdan daha
hayırlı ve sevgilidir. Onun için, canımı Allah yolunda feda etrneğe ahdettim.
Babasının esasen çok malızun ve mükedder olduğunu gören Resul-ü zişan saadetle şöyle buyurdu :
- Ey bahtlı ihtiyar! .. Malızun ve mükedder olma, senin
de cihada iştirakin için Allahu sübhanehu ve teala hazretlerin··
den ruhsat alırım ...
Filvaki, ihtiyar babanın da cihada gitmesine emr-i ilahi
şeref-sadir oldu ve hep birlikte gazaya gittiler. Savaş alanına
varıldı, Nebiyyi zişanın otağına gelen aslıab-ı kirarndan bazı- ,
ları :
- Ya Resulallah! .. Bu zat çok ihtiyar ve kuvvetsizdir. Ok
atmağa ve . düşmana kılıç sallamağa mecali olacağını sanmıyo-
- 268 -
ruz. Müsaade buyurursanız biz düşmanla savaşırken, o şuracıkta ve eşyalarımızın başında beklesin ve onları muhafaza etsin, biz kendisine alacağımız ganimetten hisse ayırırız, dediler.
İhtiyar kahraman bu teklifi duymuştu. Hemen, huzur-u saadete koştu ve yalvardı :
- Anam, babam, nefsim ve herşeyim yoluna feda olsun
ya Resulallah! Haşa, ben buralara mal ve ganimet alınağa değil, ma'iyyet-i seniyyenizde bulunmak ve şehitlik rütbesini ihraz etmek niyyeti ile geldim. Evet, ihtiyarım ve elbette genı;:
ler kadar gücüm ve takatim yoktur. Fakat, hiç olmazsa, beş
tane din ve millet düşmanının canını cehenneme gönderemez
miyim? Bu arada, kendim de bir kılıç, bir kargı veya bir ok
yarası alsarn ne çıkar? Bütün arzum ve emelim, şehit olarak
rizayı Rahman'a nail ve cennete vasıl olmaktır, diyerek şehadet parmağı ile çenesinin altında bir yeri işaret edince, Habib-i edib-i Kibriya efendimiz kendisini müjdelediler :
- Sevfe tenah1 ... Sevfe tenaliL . . (Yakında bu büyük arzu ve emeline nail olursun) buyurdular.
Savaş başlamış ve oldukça kızışmıştı ki, düşman tarafından atılan bir ok, o ihtiyar gazinin şehadet parmağı ile işaret
ettiği çenesinin altına isabet etti. Koca gazi aşk ile ALLAH diyerek maksuduna vasıl oldu ve çok özlediği cennet ve cemale
kavuştu.
Resfıl-ü Rabbil-alemiyn efendimiz, aslıab-ı kirama :
- Ey ashabım! .. Şu bahtlı ihtiyarın vasıl olduğu Pirdevs-i
a'layı ve nail olduğu yüce dereceyi sizlere göstereyim, buyurdular ve mübarek elleriyle hepsinin gözlerini meshettiler. Hakikat gözü olan hasiretleri açıldı ve o yaşlı gazinin cennetteki
makamı ve derecesini aslıab-ı kirarn müşahede ettiler ve mest-ü
hayran kaldılar.
Bu vesile ile hatırlatalım ki, sultan-ı serir-i din-i mübiyn
aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mu'ıyn efendimiz, gazaya gitmeden islam askerlerini teftiş ederlerdi. Küçük yaşlarında bir çok
islam yavruları da, gazaya gidebilmek için can atarlar ve boylarının küçük görülerek götürülınemelerinden kaygulanar�k
- 269 -
teftiş sırasında ayak parmaklarının ucunda yükselrneğe ve
boylarını olduklarından fazla gösterrneğe çalışırlardı. İslAm
tarihine ait bir çok eserlerde buna benzer ·bir çok örnekler verilmektedir.
Buhari-i şeriften bir Hadis-i şerifi dikkatinize sunarım :
- Allahu sübhanehu ve teala hazretleri buyurmuştur ki :
(Allah yolunda Allah için gazaya çıkan gazi kullanını sevk ve
teşvik eden amil, ancak varlığıma, birliğime ve peygamberime
iymanlarından başka bir şey değildir. Bu sebeple, bir gazi zat-ı
ülôhiyyetimden istimdat ederek YA ALLAH! .. deyince : «Lebbeyk ya kulum! .. Benden dilediğin nedir?» diye kendisine icabet eder, arzusu ve dileği neyse yerine getirir, kendisinin bütün işlerini tekeffül ederim, ecr-i cezil ve sevab-ı ceınil ihsan
ve inayet ederim.)
Allahu azim-üş-şan buyurmuştur ki : (Gazi kullarımı, üç
kerametten birisine nail olmaktan geri bırakmam. Birincisi,
gazadan sağ ve salim olarak yurduna ve yuvasına avdetini sağlanm. Bu gazada. mal ve ganimete nail olamazsa, kendisine bu
cihadı karşılığında pek çok ecir ve sevap ihsan ederim. İkinıcisi, hem cihad sevabı ve hem de mal ve ganiınet bahşederim.
Üçüncüsü de, kendisine şehitlik rütbesini nasip ederek cennet
ve cemalimle müşerref kılarun.)
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(Eğer, üınmetime meşakkat olacağından korkmasaydım,
cihada giderken kadmlarunızı ve cariyelerimizi de beraberi·
mizde götürür ve cihad sevalımı böylece ziyadeleştirirdim. Fakat, bu takdirde ümmetimin de bana tabi olarak ehl-i iyalleri
ile gazaya götünneleri halinde çok çetin ve zor dunımlarla karşılaşmalarından kaygıılanarak, bundan sarf-ı nazar ettim.)
buyurmuşlardır.
Diğer taraftan, Habib-i edib-i Kibriya efendimiz, Allahu
azim-üş-şana kasem ederek :
(Vallahi, takdir-i ilahiyye muvafık olsaydı, gazada bir kerre şehit olmayı istemezdim. Allah yolunda ve Allah için gaza
- 270 -
ederken, katlolunmayı, sonra tekrar dirilmeği, tekrar katlolun-·
mayı ve tekrar dirilmeyi diler ve defalarca şehit düşmeyi isterdim. Sehitlik rütbesini ibraz etmeğe bu derece arzu ve muhabbet ederdiın.) buyurmuşlardır.
Gerçekten, Resfıl-ü zişanın bu arzusu yerine gelmiş ve zat-ı
risaletpenahileri zehirlenerek şehitlik rütbesini ibraz buyurmuşlardır.
Aslıab-ı kirarndan bir zat sordu :
- Ya Resulallah! .. Allahu teala korusun ama, gazada zat-ı
risaletpenahilerine herhangi bir zarar erişebilir. Acaba, siz bizzat gazaya teşrif buyurmasanız ve bizleri gönderseniz olmaz
mı?
İki cihan serveri saadetle şu cevabı verdiler :
- Ey aslıahım ve ümınetim! .. Bir kişinin üzerinde gaza.
alameti bulunmaksızın ahirete intikal etse, yann n1z-i cezada
ve mahkeme-i külırada huzur-u Rahbil-a.Ienıiyne öylece varmak,
o kul için büyük bir noksanlık olur. Üzerimde, gaza alameti
bulunmakslZln huzur-u K.ibriya'ya varmak istemediğim için
bizzat cihada iştirak ediyorum.
Muhbir-i sadık aleyhi ve alihi salavatullah-il Halık efendimiz buyurmuşlardır ki :
- Ey benim ashabım! Bilmiş olunuz ki, Uhud gazasında
şehit olan kardeşlerinizin mübarek ruhlarını, Kadir-i Kayyiirn
olan Allah azze ve celle, bir takım yeşil kuşların sırtianna yük�
ledi ve o kuşlar onların mübarek ruhlannı cennetin ırmaklarına götürdüler, cennet ağaçlarının meyvelerinden ikram ettiler
ve daha sonra götürüp arş-ı a'lanm altmda asılmış bulunan altun kandilleri kendilerine köşk edindiler ve orada sakin oldular.
Bu ilahi ikram ve iltifata nail olan şehit ruhlan niyaz ettiler :
- Ya Rabbel-alemiyn! . . Bu ikram ve iltifatını, dünya, hayatında kalan kardeşlerimize de lutfen bildir ki, harpte şehit
olmaktan çekinmesinler ve korkmasınlar.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri buyurdu :
- 271 -
- Ey benim yolumda ve benim rizarn için canlannı ve
başlannı feda eden şehit kullarım! .. Habib-i edibirn e bir ayet-i
kerime inzal ederek sizlerin nail olduğunuz saadeti, gördüğünüz ikram ve iltifatı dünya hayatındaki kardeşlerinize duyuracağını. Sizlerin mazhar olduğunuz ilahi ihsanlarımın yüceliğini
ve niceliğini bütün cihana ilan ve beyan buyuracağım.
Al-i-imran sure-i celilesinin 169. ayet-i kerimesi olan, yukarıda me'al-i münifini açıkladığımız : (Allah yolunda ölenleri,
ölüler zannetmeyiniz. Onlar, Rableri indinde diridirler ve cennet ni'metleriyle nzıklanırlar. Allahu teala'nın ma.lıza fazl-ü
kereminden onlara bahş ve ihsan buyurduğu şeref ve ni'metlerden sevinç içindedirler. Ve henüz şehit olmamış, kendilerinden sonraya kalan arkadaşlanna, nail olduklan saadetle kat'
iyyen korku ve üzüntü olmadığım müjdelemek ve tarif etmek
isterler) hükm-ü kerimi nazil oldu.
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(Şehit olan kimse, katlolunmanm elem ve acısını, bir çimdik acısı kadar duyar.) buyurmuşlardır.
Diğer bir Hadis-i şeriflerinde de şöyle buyurmuşlardır :
(Allah u teala ve tekaddes hazretleri buyurur ki : «Şehit
olan kulumun hafifesi olarak, onun geride bıraktığı ehl-i iyaline ve eviadına tekeffül eder ve onları nzıksız ve nafakasız bırakmam. Her kim, bir şehidin geride bıraktığı ailesini razı kılarsa, muhakkak ki beni de razı eder. Şehidin aile ve eviadına ihanet eden, inciten ve danhan da bana ihanet etmiş ve beni ineitmiş ve darıltmış olur. Beni Joran ve darıltan ise gazahıma uğrar ve gazalııma uğrayanm yeri de cehennemdir.)
Ey aşık-ı sadık! ..
Allahu teala ve Resul-ü mücteba'ya, kıyamet ve ahirete
İyınan eden ehl-i aşka yakışan ve lazım olan, malıyla, canıyla,
diliyle ve kalemi ile din ve millet düşmanları ile, son meteliğine, son damla kanına kadar mücadele ve mücahede etmek,
ma'neviyyat ve mukaddesatı uğrunda ve insanlık ideali yolunda onlarla korkmadan ve çekinmeden çarpışmaktır.
- '272 -
Mü'minler, ölümden asla korkmazlar. Sırası gelince ölmesini bilmeyenierin yaşamaya da haklan olmadığı bir gerçektir.
Din ve millet düşmanlan ile cihad etmeden, onlarla çarpışıp
savaşmadan vatanını, milletini, ırz ve namusunu düşmaniara
teslim edip kendi topraklarında esir gibi yerlerde sürünerek
yaşamaktansa bu uğurda ölmek elbette evladır. Kaldı ki Allah
için Allah yolunda din ve millet düşmanlarıyla savaşırken şehit olanlar ölmezler, olurlar.
Bir milletin fertleri, yurtları için can vermesini bilirlerse
vatan sağ olur. Bu uğurda cihaddan kaçariarsa vatan ölür ki,
Allahu teala kişiyi dünyada vatansız ve ahirette iymansız bırakmasın. Biz müslüman Türkler tarih boyunca dinimiz, milletimiz, istiklal ve hürriyetimiz için, din ve millet düşmanlan ile
savaşmış kahraman bir milletin evlatlarıyız. Fetih gazileri, İstanbul surları önünde kan ve ter dökmeselerdi, bizler şimdi bir
belde-i tayyibe olan İstanbul şehrinde yaşayabilir miydik?
Ünlü Fransız şairi ve münekkidi Theophile Gautier, bakınız Türkler ve İstanbul hakkında neler diyor :
(Bence, İstanbul şarkın centilmenleri olan Türkler için yaratılmıştır. Bu centilmenlere kendi babadırlık ve kibarlık destanlarını milyonlarca halka dinletmek için iki büyük kıt'anın
kulak kulağa geldiği, dudak dudağa verdiği böyle bir yer lazımdı. Tabiat bu yeri yarattı ve Türkler asırlar boyu araya
araya kendisi için yaratılan cennet köşesini buldu. İstanbul, bütün güzelliğiyle, bütün haşmetiyle Türk'e yaraşır. Zarf ile
mazrufun bu kadar uygun düştüğü bir yer, kürenin başka hiçbir tarafında göriilemez.)
Yine Fransız şairi ve siyaset adamlarından olup 1 834 yıllarında İstanbul'a gelerek devrin padişahı Abdülmecit Han tarafından kabul edilen Lamartine de, düşüncelerini şöyle özetliyor :
(Türkler, bir ırk ve bir millet olmak haysiyeti ile, yeryüzünün en şerefli insanlandır. Seciyyeleri pek necip ve yücedir.
Şecaatleri, bozulmaz bir kudret halindedir. Dini ve vatanİ fa-
- 273 -
zilederi her tarafsız ruha hürmet ve hayranlık verir. Necabetleri, alınlannda ve arnellerinde yazılıdır. Yurtlan, efendiler diyan ve kendileri insanlığın şerefidir .)
Şimdi, bir de Fransız edibi Pierre Loti'ye kıdak verelim,
bakalım neler diyor :
(Türk, asillerin asilidir. Yapma olmayan, gösterişi bulunmayan bu pek yüksek asalet ona tabiatın hediyesidir. Sadelik
içinde ihtişamı, sükunet içinde belagati, zarif bir durgunluk
içinde duyduğu bir hayatiyeti ve pırıltılı bir hayat içinde kibar bir hakikati hissettiren yegane mevcut Türk'lerdir. Şark,
hülya ve efsaneler alemidir. Türk, o rengarenk alemin gözüdür,
dilidir, ışığıdır ve yaşayan hakikatidir. Türk'ü anlamamak için
tarihe göz yummak gerekir. Haksız h ücumlar ve pespaye iftiralar karşısında Türk'ün vakur kalışı, şüphe yok ki körlerin
eşyanın hakikatini idrak edemediklerini düşündüklerinden ve
körlere acıdıklarındandır. Bu asil davranış, o zelil iftiralara
ne beliğ bir cevap oluyor! .. )
Bunları niçin sıraladığımı belki merak etmişsinizdir, hemen arzedeyim. Yabancıların, bizim için ne dedikleri ve ne
düşündükleri aslında pek önemli değildir. Asıl önemli olan,
bizim kendi kendimizi bilmemiz ve bulmamızdır. Kendimizi bilir ve bulursak, Rabbimizi de bilmiş ve bulmuş oluruz ki, o
zaman dost veya düşman isteseler de, istemeseler de gerçekleri kabul etmek zorunda kalırlar.
İstanbul şehri, Theophile Gautier'nin, Lamartine'in veya
Pierre Loti'nin Türk'ü övmeleri için değil, alemiere rahmet
olarak gönderilen Res1ılü Kibriya'nın (KONSTANTİNİYYE,
MUTLAKA FETHOLUNACAKTIR. NE MUTLU O KUMANDANA VE NE MUTLU O ASKERE! ..) tebşirat-ı Muhammediyye'sine nail ve mazhar olabilmek uğrunda canlarını ve kanlarını feda eden yiğitlerin, büyük bir aşk ve iymanla sevgili peygamber]erine sadakatiarını isbat için fetholunmuştur.
Envar-ül-Kulüb. Cilt 3 - F: 18
- 274 -
Vur pençe-i Ali'deki şimşir aşkına,
Gülbankı asümfuu tutan pir aşkına ...
Ey leşker-i müfettih-ül-ebvab vur bugün,
Feth-i mübiyni zamin o tebşir aşkına ...
Vur, deyr-i küfrün üstüne rekz-i hilal için,
Gelmiş o şehsüvar-ı cihangir aşkına ...
Düşsün çelengi rumun, eğilsin ser-i Frenk;
Vur, Türk'ü gönderen yed-i takdir aşkına .. :
Son savletinle vur ki, açılsın bu surlar,
Fecr-i hücum içindeki tekbir aşkına ...
Türk'ün, ırkına has saffet ve samimiyeti, din-i mübiyn-i
islama İyınamndaki muhabbet ve merbutiyetiyle birleşince insanlık alemine şeref ve haysiyetin, adalet ve hakkaniyetin, ilim
ve medeniyetin en mütekamil örneğini vermiştir.
Ta ebed merd olmağa ahdeyledim şanımla ben,
Hamiyyet-i namusUınu imzaladım kanımla ben,
İzzet-i dünyayı fedadır maksaclım islam için,
Halkı temin eylerim dinimle, iymanıınla ben ...
diyebilmek, dünyada pek az millete nasibolmuştur. 1709
tarihinde Rus çan büyük Petro'ya yenilerek esir düşen DEMiRBAŞ lakabıyla ma'ruf isveç kralı on ikinci Charles, Türk'
lere sığınmıştı. İşte, bu Demirbaş Charles hatıralarını şöyle anlatıyor :
(Poltava' da esir oluyordum. Bu benim için bir ölümdü, kurtuldum. Buğ nehri önünde tehlike daha da kuvvetli olarak başgösterdi. Önümde su, arkamda düşman, tepemde cehennemler
püsküren güneş vardı. Su, beni boğmak, düşman beni parçalamak ve güneş beni eritmek istiyordu. Yine kurtuldum ama bugün esirim, Türk'lerin esiriyim. Demirin, ateşin ve suyun yapamadığını onlar yaptılar, beni esir ettiler. Ayağımda zincir
yok, zindanda da değilim, hürüm ve istediğimi yapabiliyorum ..
Fakat, yine de esirim. Şefkatin, ulüvvü cenahın, asaletin, nezaketin esiriyim. Türk'ler, beni böyle' bir elmas bağ ile bağladılar.
- 275 -
Bu kadar şefkatli, bu kadar ali-cenap, bu kadar asil ve bu kadar nazik bir milletin arasında hür bir esir olarak yaşamak
bilsen ne kadar tatlı! .. )
Bilmem, ne demek istediğimi anlatabiliyor muyum aziz
mü'min kardeşim! İnsanlar aldatılabilir, yanıltılabilir. Fakat,
tarih aldatılamaz ve yanıltılamaz. Betahsis, herşeyi hakkıyle bilen, gören ve işiten Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri bu gerçekleri örtrnek isteyenleri elbette ve elbette hüsrana uğratacaktır. Yeter ki, biz· ona hakkıyle ve layıkıyle kul olalım, Rabib-i
edibinin gösterdiği nurlu yoldan ayrılmayalım. Üç buçuk Yunan palikaryasının megalo-idea'sı ve aleyhimizdeki propagandası sonucu asla değiştirmeyecek ve zalimlerle Allah'ın dinine
düşman olan kafider önünde sonunda cezalarını bulacaklardır.
Biz, müslüman Türk'ler en azılı ve en korkunç Türk düşmaniarına bile dinimizin ulviyyetini ve ırkımızın asaletini ve
adaletini tasdik ettirmiş bir milletiz. Yunanistan'ın Osmanlı
İmparatorluğu'na karşı isyanında sergüzeştçi mizacıyla ve macera merakı ile Yunan'lılara gönül veren ve Avrupa edebiyatında Türk ve Türklük aleyhtarı yazılar yazılmasına öncü olan
azılı Türk ve İslam düşmanı İngiliz şairi Lord Byron dahi, içine bir akrep, bir yılan gibi çöreklenmiş hıncına rağmen bazı
gerçekleri itiraf etmek zorunda kalmıştır. İşte, onun Türkler
hakkındaki düşüncelerinden bir bölümü şöyledir :
(Türkler, ne iki yüzlüdür ne de yalancı! .. Gerçi, bir çok
milletierin hürriyetlerini yıkarak onları alçalttılar ama, kendileri hiçbir zaman alçalmadılar. Savaşırken öldürmeyi bildiler,
hem de çok iyi bildiler. Fakat, savaş dışında ve hele kendi yurtlarında asla katil olmadılar. Kılıcı insafsız bir meharetle kullanan Türk eli, mağlup ettiği insanların yaralarını sarmakta da
mahir ve ust�dır. Türkler, kendi aralarında yaşarnalarına müsaade ettikleri ve itikatsız tanıdıkları insanları, Avrupa'nın bir
çok yerinde asırlarca yapıldığı gibi, ateşte yakmadılar. Onların
dinlerine ve büyüklerine sadakatlerinde engizisyon işkenceleri
yoktur. Türkler, bu sadakati başka milletiere yükletmeyi hatta
düşünmemiş lerdir .)
- 276 -
Balkan harbinde, istiklal savaşmda ve yıllardır Kıbrıs'ta
oluk gibi Türk kanı döken ve bugün batı Trakya' da Türklere
kan kusturan, cami-i şerifleri ve Türk mekteplerini yakanlar,
ilmi araştırmalar yapmaktan gayn bir suçu olmayan Hora gemisinin Ege denizine açılmasını vesile ittihaz ederek dünya ef·
kar-ı umumiyesini aleyhimize çevirebilmek için mezbuhane
gayret ve faaliyetler sarfetmektedirler.
Onun için daima ayık ve uyanık_ bulunmalıyız, çok çalışmalıyız, din ve millet düşmanlarından geri kalmamalıyız. Onlar, salibe ve ehl-i salibe dayanıyor ve güveniyorlar. Bizler ise,
yerlerin ve göklerin, yerlerle göklerin arasındaki görünen ve .
görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen herşeyin yegane halıkı ve
maliki bulunan Allahu teala'ya ve Resul-ü mücteba'ya güveniyor ve dayanıyoruz :
Garbm afakını sarmış sa çelik zırhlı duvar,
Benim iyınan dolu göğsüın gibi serhaddini var,
Ulu'sun, korkma! .. Nasıl böyle bir iyıiıanı boğar?
Medeniyyet denilen tek dişi kalmış canavar ...
Arkadaş! Yurduma alçaklan uğratma sakın,
Siper et gövdeni, dursun şu hayasızca akın,
Doğacaktır sana va'dettiği günler Hakkın,
Kimbilir, belki yann, belki yanndan da yakm . . .
Ruhuınun senden ilahi şudur ancak emeli,
Değinesin ma'bedimin göğsüne na-mahrem eli,
Bu ezanlar ki, şehadetleri dinin temeli,
Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli ...
Aziz mü'min ve muvahhid kardeşim :
Din ve millet düşmaniarına karşı, ma'neviyyat ve mukaddesatımızı, ırz ve namusumuzu, hürriyet ve istiklalimizi korumak ve savunmak için mallanmızla, canlarımızla, dillerimizle
ve kalemlerimizle mücahede etmek zorundayız, hükm-ü ilAhi
- 277 -
böyledir, emr-i peygamberi böyledir. Tekrar ediyorum, hürriyet ve istiklalinden mahrum edilmiş bir ülkede cuma namazı
k.ılınmaz, hacca gidilmez. Hürriyet ve istiklalind,en mahrum
edilmiş bir ülkede, şeref ve haysiyet sahibi bir insan olarak yaşanamaz.
Bayraklan, bayrak yapan üstündeki kandır;
Toprak, eğer uğrunda ölen varsa VATAN'dır ...
Ölümden korkmayalım, nasıl olsa önünde sonunda ölecefiz. Yabancı propagandacıların, din ve millet düşmanı yaygaracıların gayret ve faaliyetleri boşunadır. Türk yurdu, kıyamete kadar müslüman Türk milletinin elinde ve hakimiyyetinde
kalacak ve bizden sonra gelenler, gerektiğinde bizim ak.ıtacağımız şerefli kanlada bu aziz yurtta şanlar ve şerefler içinde
yaşayacaklardır. (Ne yaparız? Nasıl ederiz?) kuruntusu ve kaygusu içimize düşmemelidir :
Ölmez bu vatan, faı;z-ı- muhal ölse de hatta;
Çekınez kürrenin sırtı bu tabut-u cesimi ...
İstiklal savaşına girerken, yabancı yardımına mı güvendik? Neyimiz vardı ? Silahımız elimizden alınmış, tersanelerimize ve bütün askeri tesisierimize el konulmuş, aç ve susuz
bırak.ılmıştık. Ama, bizden kat kat üstün din ve millet düşmanlarını elbirliği, gönül birliği, İyınan birliği sayesinde vatanı:n
harim-i ismetinden kovduk ve çıkardık. Birbirimizi sever ve sayar, birbirimizi tanır ve tamamlar, birbirimiz için yeri ve sırası gelince ölmesini bilirsek, karşımızda dur�bilecek düşman
yoktur. Allahu teala'nın nusret ve inayeti ve Resu.l-ü mücteba'
nın himem-i ruhaniyyeti ile, hepsini bozguna uğratır ve dar-
. madağın ederiz.
Onun için, din ve millet düşmanlarıyla cihadda en mühim
unsur, Allahu azim-üş-şana tam ve kamil bir iyman ile bağlanmak, ona dayanmak ve güvenmek, emir ve kumanda mevkiin-
- 278 -
de bulunan kumadanların emirlerine aynen ve harfiyyen itaat
ve riayet etmektir. Din ve millet düşmanlarının sayıca kalabalık olmaları, daha üstün ve tesirli harp malzeme ve teçhizatma
malik bulunmaları, haksız da'valarında birbirlerini desteklemeleri ve bir batıl etrafında birleşmeleri asla mühim değildir.
Allah azze ve celle, zalimlerin ve kafirlerin ittifaklarını bozmakta, ehl-i iyman için tasarladıkları hiyle ve desiseleri kendi
başlarına döndürmekte kudret ve azarnet sahibidir. Zira, zalimleri sevmez ve zalimlere hiçbir surette yardım da etmez.
Unutma ki, Allahu teala hiyle yapanların en hayırlısıdır. Düş
man propagandası, kafir yaygarası seni yıldırmasın aziz kardeşim. Şeytanın ve düşmanın safsata ve palavralarına sakın
inanmal .. İnsanları aldatan ve Hak yolundan azdıran şeytan ile
insan şeytanları olan dinsiz ve iymansız düşmanların, ehl-i iymana yönelen ve yönelecek olan şerlerini def' etmesi için Cena b-ı kadıyyül-hacata daima niyazda bulun ve de ki :
- Ey mü'min kullarına nusret ve inayetini hiçbir zaman
esirgemeyen ulu Allah! .. Kalplerimizi, iymanda daim ve kulluğunda kaim eyle ... Dalalet ebiinin sapıklıklarından ve azgınlıklanndan, biz mü'ıninleri koru ve kurtar, din ve millet düşmanlarını her zaman ve heryerde kalır-u perişan eyle ... Ehl-i
iymana, ehl-i tevhide zarar verenleri, beşikteki müslüman Türk
bebeğinden ak saçlı nineye, ak sakallı dedeye kadar bütün bir
Türk müslüman köyünü topyekun şehit ederek buldozerlerle
çukurlara gömenleri ilahi adaletinle tecelli buyurarak cezasız
bırakma ... Kara, deniz ve hava ordularımızı, şerefli kumandanlarımızı, şanlı asker evlatlarımızı daima düşmaniarına karşı
mansur ve muzaffer ey le. .. Din ve millet düşmanlarıyla mallarıyla, canlarıyla, dilleriyle ve kalemleriyle mücahede edenleri
iki cihanda aziz eyle ya Rabbi! ..
Sıdk ile terkedelim her emeli, her hevesi;
Kıralım ha'il ise azmimize ten kafesi,
İnledikçe eleminden vatanın her nefesi,
Gelin iındada diyor, bak budur Allah sesi ...
- 279 -
Bize gayret yakışır, merhamet Allah'mdır;
Hükm-ü ati ne fakirin, ne şehinşahmdır;
Dinle fecyadım ki, terceme'i ahındır;
İnledikçe bak ne diyor vatanın her nef�si. ..
Mahveder kendini bülbül bile hürriyet için,
Çekilir mi bu bela, alem-i pür-mihnet için,
Din için, devlet için, zulüm gören millet için;
Azme ha'il mi olurmuş bu çürük ten kafesi. ..
Memleket bitti, yine bitmedi hala Sen-Ben;
Bize bu hal ile bizden büyük olmaz düşman,
Düşman karşısında Allah için ey ehl-i vatan,
Yetişir, terkedelim gayri heva-vü hevesi. ..
Kurtuluş savaşında ve Kıbrıs ·barış harekatı sırasında, milli birlik ve beraberliğin en parlak ve muhteşem örneğini veren
müslüman Türk milleti, içeriden ve dışarıdan türlü hiyle ve
desiselerle bizi bölmek ve parçalamak isteyen ve bu uğurda
mazbuhane gayretler ve servetler sarfeden din ve millet düşmanianna karşı elbirliğiyle, gönül birliğiyle karşı koymak ve
savaşmak zorundadır. Aramızda bölüşemediğimiz, paylaşamadığımız nedir? Bir takım kanşık ve karanlık oy hesaplan ile
milletin birlik ve beraberliğini bozmağa ve müslüman Türk milletini sağcı, solcu, ilerici, gerici, tutucu, devrimci gibi ne idü�
belirsiz, yönsüz, amaçsız kamplara bölüp parçalamağa kimsenin hakkı yoktur. Bir yandan fikir hürriyetini, düşünce özgürlüğünü savunacaksın, öte taraftan Allah diyeni gerici diye suçlayacaksın, olmaz böyle şey! .. Sen Karl Marks'ı, Lenin'i, Mao'yu
sevecek ve öveceksin, ben alemiBre rahmet olarak gönderilen
Resfıl-ü zişana gönül vermişim diye beni töhmet altında bırakacaksın, nerede kaldı senin fikir hürriyeti koruyuculuğun, nice oldu senin düşünce özgürlüğü savunuculuğun ? Sen, viskiyi
çekip, Amerikan sigarasını tüttürerek komünist enternasyonali
şarkısını bir ağızdan söyleyeceksin, ben tevhid çekince, Allah,
- 280 -
la ilahe iliallah deyince karşıma dikileceksin? Nerede kaldı insan hakları, nereye gitti üzerine titrediğin 1 961 anayasası?
Yok yok kardeşim, tuttuğun yol yol değildir. Bu kafayı bırak, bak düşman çevremizi kuşatmış . Bir Kıbrıs barış harekatı
bize ne gerçekleri açıkladı. Nice dost bildiklerimizin çirkin ve
iğrenç yüzleri meydana çıktı. Yüzde bin haklı olduğumuz Kıbrıs davası Birleşmiş Milletlerde görüşülürken, senin pek özendiğİn ve imrendiğin komünist ülkelerden hangisi :
- Türkiye haklıdır! .. diye lehimize oy verdi ?
Üç buçuk Amerikalı'yı kurtarmak için filolar, uçak gemileri gönderen Amerika ve İngiltere, yıllardır Kıbrıs'ta Türk kanı dökülürken seyirci kalmadı mı?
Biz, kendimize ve birbirimize güvenmeğe, Allahu teala'ya
can ve gönülden bağlanınağa ve ancak ona dayanınağa mecburuz. Şeri'at, şeri'at diye küçümsediğin ve aklınca hor görrneğe
yeltendiğin Allah kanunu olmasa, bir çoklarının leşleri ya suya atılır veya yakılırdı. Cenazeleriniz bile inanmadığınız ve alay
ettiğiniz islam şeri'ati ile kaldırılıyor ve insan muamelesi görüyor.
Evet, bu kafayı bırakmak zorundayız. Birbirimizi sevip
saymadıkça, karşılıklı hak ve menfaatlerimize saygı duymadıkça, bu badireden kurtulamayız, mutlu olamayız ve Allah
korusun günün birinde zalimlerin ve kafirlerin esiri ve kölesi
haline gelir, zillet ve sefalet içinde tarih sahifelerinden silinir
ve gideriz.
Durur alıkam-ı nusret ittihad-ı kalb-i milletten,
Çıkar asar-ı rahmet, ihtilaf-ı re'yi ümmetten ...
Gerçek demokrasinin tarifi işte budur. Milletçe birlik ve
beraberlik içinde bulunacağız ve anlaşmazlıklanmız ancak ve
yalnız vatanımızın ve milletimizin hayrına ve yararına ileri sürülen değişik fikirlerin birleşip uzlaştırılması istikametinde
olacaktır. Yoksa, herkes kendi düşüncesini doğru bilir ve bütün bir milleti o istikamete çekrneğe yeltenirse, buna demok-
- 281 -
rasi değil buna anarşi denir ve bundan da herkesten çok din
ve millet düşmanları faydalanır.
Hemen ilave etmek yerinde olur ki, Yunan siyaset adamları da bütün dünyayı ayağa kaldırmak ve aleyhimizde bir karar aldırmak için, bizde iç çekişmelerin, sen - ben çatışmalarının en ziyade kızıştığı bir dönemi seçmekle bu görüşümüzün
doğruluğunu ortaya koymuştur. Aynı hal geçmişte de aynen
böyle olmuştur. İttihat ve terakki ile Hürriyet ve i'tilaf partileri çekişmeyi ve didişmeyi o derece ileri götürmüşlerdi ki, iç
ve dış din ve millet düşmanları böylesine zayıf bir zamanımızdan cidden yararianmışlar ve maksatlarını gerçekleştirınişlerdir. Aynı hatayı tekrarlamak, denenmiş ve kötülüğü görülmüş
bir mes'eleyi bir daha tecrübeye kalkışmak akıl karı değildir,
milletimizin ve memleketimizin zararına tamir edilemeyecek
ağır sonuçlar doğurabilir.
�
Buna mukabil, Allah ve Reslllüne iyman eder, tam ve kamil ma'nada hakka teslimiyyetle tevekkülde bulunursak, ilahi nusret ve inayet mutlaka tecelli ve tezahür edecektir. Allabu sübhanehu ve teala hazretleri böyle va' detmiştir ve o asla
va' dind�n dönmez :
Ve men nasru illa min indiilah-il aziz-il-hakiym ...
Al-i-İmran : 126
(Yoksa, yardım ancak hükmünde yegane galip ve hakim
olan Allahu azim-üş-şan tarafındandır.)
Evet, gerçek yardım_ ancak ve yalnız her emrinde aziz, her
hükmünde galip olan, her şeyin sırrını ve hikmetini hakkıyle
bilen Allahu zül-celal vel-cemal hazretlerinin ind-i ma'neviyyesindedir. Allahu teala, dilediği kavmi ve milleti, ne kadar kuvvetli olursa olsun mağlup eder, dilediği kavmi ve milleti de ne
kadar kuvvetsiz olursa olsun galip kılar. Galibiyyet veya ınağlCıbiyyet kuvvetiide veya zayıfta değil, Mevlayı müte'al hazret-
- 282 -
lerinin kudret ve kuvvetindt!dir. Zahiren, sayıca üstün ve silah
ve teçhizat bakımından daha kuvvetli olanların mutlaka galip
gelmeleri iktiza etseydi, kurtuluş savaşında Anadolu'muza saldıran irili ufaklı haçlı ordularının müslüman Türkleri silip süpürmeleri gerekirdi. Binaenaleyh, askerinin çokluğuna, silah
ve harp malzemesinin üstünlüğüne mağrur olmak, mağhlbiy·
yete yol açan bir hata olduğu kadar, elde fırsat ve imkan varken orduları en modern ve üstün harp vasıta ve teçhizatı ile
donatmamak o derece yanlıştır. Zira, El-Enfal sfıre-i celilesinin
60. ayet-i kerimesinde Allahu sübhanehu ve teala hazretleri :
(Düşmanlannıza karşı, gücünüzün yettiği kadar, kuvvet ve
harp teçhizatı ve cihad için besili atlar hazırlayın ... ) buyurmaktadır. Böyle bir harp hazırlığının şart olmasına rağmen, yine
de mağrur olmamak ve Allahu teala'ya güvenmek, ondan yardım ve zafer dilemek gerekir.
Huneyn gazasında din ve millet düşmanları dört bin nefer
kadardı. Buna karşılık mü'min mücahitler on iki bin kişiydi.
Bu üstünlüğü müşahede eden Selerne ibn-i Selamet-ül-Ensari
radıyallahu anh-ül Bari :
- Ya Resfılallah! dedi. Bugün, el-hamdü Iilialı düşmanlarımızdan çok kalabalığız. Bu sebeple, mağlfıp olmamıza imkan
ve ihtimal yoktur.
Resul-ü-zişan efendimiz, Selerne'nin bu sözünden hoşlanmamıştı. Selerne de hatasını anlamıştı ama, elden ne gelirdi?
Bir defa yanılmış ve söyleyivermişti. Netekim, bu sözün Allahu
teala katında ne kadar çirkin olduğu tezahür etmiş� düşman
askeri ansızın yaptığı bir hücumla bozguna sebep olmuş ve
herbiri on kafire bedel olan islam askerleri birer tarafa dağılmışlardı. Bu, Allahu teala'ya değil, askerin çokluğuna güvenmenin bir cezası idi. Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz, yanlarında bulunan arncalarına rica ettiler :
- Askerlerimize seslen, beni bırakıp nereye kaçıyorlar?
Gerçekten, din ve millet düşmanları Resfıl-ü mücteba'nın
etrafını sarmışlardı. Aslıab-ı kirarndan bazıları, iki cihan serverinin yaralanmamaları için önünde durmuşlar ve kendisini
- 283 -
.korurnağa çalışmışlardı. Bu arada, düşman tarafından vurulan
bir kılıç darbesiyle bu muhafızıardan Talha radıyallahu anh
yaralanmış ve kolu çolak kalmıştı. Hz. Abbas radıyallahu anh
dağılıp kaçışan islam askerlerini toplamağa çalışırken, Resfı.
lullah sallallahu aleyhi ve sellem Rabbine niyazda bulunuyor
ve islam askerinden nusret ve inayetini esirgememesini diliyordu :
- Ey Allah'ım! .. Bizleri şeref-i islam ile müşerref kıldın,
kafirlerle cihad etmemizi emir ve irade buyurdun. Sana, hamd-ü
senalar ederiz. Düşmanlarımızdan şikayetimiz yoktur, ancak
zat-ı ecelli a'ladan yardımını niyaz ediyoruz, diyerek mübarek
ellerini dergah-ı barigah-ı ahadiyyete açmış yalvarıyordu. İşte,
o zaman islam erieri derlenip toparlandılar, düşman karşısında saf teşkil ettiler ve değişik rivayetlere göre semadan beş bin
ile sekiz bin arasında melek nazil olarak islam mücahitlerine
yardımcı oldular ve neticede din ve millet düşmanları tamamen
mahv ve perişan oldular ve islam mücahitleri büyük bir zafer
daha kazandılar :
Leka.d nasarakümüllahü fi mevatine kesiyretin ve yevme Huneyn iz a'cebetküm. kesretüküm felem tugni anküm şey'en ve dakat aleyküm-ül-ardü
bima rehubet summe velleytüm müdbiriyn. Süm.me enzelaJlahu sekiynetehu ala Resülihi ve alel-mü'miniyne ve enzele cünuden lem terevha ...
Et-Tövbe : 25 - 26
(Yemin ederim ki, Allahu teala bir çok savaş yerlerinde ve
Huneyn günü size yardım etti. O vakit, çokluğunuz size u'cub
- 284 -
vermişti, fakat inen ilahi kazadan bir şey gideremeınişti. Sonun·
da bozguna uğramış ve düşmana arkanızı dönerek kaçınıştmız.
O bozgundan sonra Allahu teala, Resul� ile mü'ıninleriıı üzer·
lerine sekinetini ve rahmetini iııdirdi ve meleklerden görmediğiniz ordular gönderdi.)
Allahu azim-üş-şan, bu ayet-i kerimede şöyle buyuruyor :
Ey mü'minler! .. Rabbiniz, sizlere bir çok savaşlarda olduğu gibi Huneyn gazasında da yardım etti. O gün, sizler sayıca
üstün ol.n:ıanızdan gururlanmış ve Rabbinize değil, bu üstün·
lüğünüze güvenmiştiniz. Gördüğünüz gibi bu sayı üstünlüğünün sizlere hiçbir yararı olmadı. Çokluğunuz, düşmanlarınızı
def'etmeğe kafi gelmedi. o koca savaş alanı size aar geldi, bozguna uğradınız ve düşmanlarımza sırt çevirerek herbiriniz birer tarafa dağıldınız. Fakat, Rabib-i edibirn ve yanında bulunan bazı kullanın düşman karşısında dimdik durduklarından,
gerek onların ve gerekse kaçışanların kalplerine sükunet bahşettik, korkularını def'ettik, cesaretlerini toplamalarını sağladık ve mutlaka zafere ulaşacaklarını kendilerine telkin eyledik.
Gözlerinizle görmeniz mümkün olmayan melekleri imdadın1za
göndererek düşmanlarınızı yendirdik ve sizleri galip kıldık.
İn yansurkümüllahü fela galibe leküm ve in yahzülküm femen zellezi
yansuruküm min ba'di ve alailahi fel-yetevekkel-il mü'min(ın ..
Al-i-imra:n : ıeo
(Allahu teala, size yardım ederse size kimse galip gelemez
ve yenemez. Eğer, yardımsız bırakırsa, ondan başka size kim
yardım edebilir? O halde, mü'ıninler ancak ve yalnız Allahu teala ve tekaddes hazretleriııe tevekkül etsiııler.)
- 285 -
Felem ta.ktülühüm velakin'Allahe ketelehüriı ve ma remeyte iz remeyte
ve ltikin'Allahe rema ...
El-En!ıU : 17
ı
(Onları, siz kendi kuvvetinizle öldürmediniz. Fakat, size
yardım ve iındat eyleyerek Allahu teala öldürdü. Ey Nebiyyi zişanım! .. Onlara o bir avuç toprağı atan da sen değildin. Fakat,
atan .Aliahu teaiA idi ... )
Allah azze ve celle hazretleri, bu ayet-i kerimede de şöyle
· huyurmaktadır :
Ey mü'minler! .. Bedir gazasma girdiğiniz zaman, düşmanlarınızin çokluğu ve sizi yeryüzünden silmek hususundaki bırslan ve kızgınlıkları, kalplerinize korku salmış ve hepimizi telaşa düşürmüştü. Biz, azim-üş-şan o kalabalık orduyu kalır-u
perişan eylemiş, azlığmıza ve silah bakımından yetersizliğinize
rağmen düşmanlarınızı mağh1p etmiştik. Eğer, onları kendinizin öldürdüğünüzü sanıyor ve bununla övünüyorsanız, iyi biliniz ki onları mağlup eden de, öldüren de ancak Rabbinizdir. Ey
habib-i edibim! Bedir gazasında Cebrail'in tarifi ile yerden bir
avuç toprak alarak düşman tarafına atmıştın. O bir avuç toprak, düşmanlarınızın gözlerine dolmuş ve hepsi kör olmuştu.
O toprağı da atan sen değildin, o toprağı da senin elinle atan
ben azim-üş-şan idim. Pnlar, kendilerine atılan, ağızlarına, burunlanna ve gözlerine dolan o bir avuç toprakla bozuldular
ve firara mecbur oldular. İslam mücahitleri de kendilerinı takibederek bazılarını katietti ve bazılarını da esir aldı.
Burada, yalnız Bedir gazasma temas edilmiş olmakla beraber, bütün savaşlarda Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin kafideri �ağlubiyyet ve hezimete uğrattığı muhakkaktır.
Ne var ki, her iş gibi bu dahi kul eliyle zuhura gelir. Bazı cahil
- 286 -
ve gafiller, bunları kuldan zannederler. Arif olanlar ise, hepsini Hak'tan bilirler, ona şükür ve hamd-ü sena ederler, İrfanlarının zevkini tadarak dünya ve ahirette bahtiyar olurlar. Bilmeyenler de, dünya hayatında gaflette ve ahirette de mahcubiyette kalırlar. Sözün kısası, gafiller de kafirler de her iki cihanda
mahrumdurlar. Onun için, iki cihanda da mahrum kalmak istemeyenler, inkarı bırakarak ikrara gelmeli, tevhid kalesine
girmeli ve gözleriyle bir çok sırlar görmelidir.
Aziz mü'min kardeşim ve Hak yoldaşım! ..
Savaş zamanı, düşmanla harbe girecek olan gazi kabilse
abdestli bulunmalı ve abdest alınağa vakit bulamazsa, teyemmüm etmelidir.
Düşmanlarından asla korkmamalı, Allahu tealA'ya sığınmalı: tevhid etmeli, sabır ve sehat ederek cephede bulunmalı, kumandanlarının emirlerine aynen ve harfiyyen itaat etmeli, Allahu azim-üş-şanın daima kendisiyle beraber bulunduğunu hatırından çıkarmamalı, mümkün olduğu kadar boş yere mermi
yakınarnağa çalışmalı, her mermi ile bir din ve millet düşmanının canını cehenneme göndermeyi kasdetmelidir.
Savaşa katılamayan yaşlı, hasta ve alil mü'minler ise, her
zamankinden daha fazla cami-i şerife ve cemaate devam etmeli,
cemaat halinde Allahu teala'ya dualar, tesbih ve telılillerde bulunulmalı, düşman karşısında savaşan islam mücahitlerinin zafere ulaşmaları için niyazda ve onlara ma'nevi yardımda bulunmalıdır.
Cami-i şeriflerde Sure-i Feth ve Sure-i Nasr okunmalı, Bu-.
hari-i şerif ve şifayı şerif tedris olunmalı, ma'neviyyat sahibi
olan zevat bilhassa (Hizb-ün-Nasr) ve (Hizb�ül-Bahr) evradına
devam etmeli, layık olan ağızlar (HASBÜNALLAHU VE Nİ'
MEL VEKİL - Allah u teala bize kafidir, o ne iyi ne güzel vekildi.r) tesbihine devam etmelidirler. Bu tesbihi, rastgele herkesin
okuması doğru değildir. Zira, bu tesbih dini bakımdan ma'nevi
dereceleri üstün ve yüce olan (Havas) ve (Hassül-Havas) tesbihidir. Bu tesbihe layık olmayanlar, bilmeyerek devam edecek
- 287 -
olurlarsa, menfaat yerine zarar görmeleri kuvvetle muhtemeldir.
Avaının tesbihi İSTİGFAR'dır. Fakat, istiğfar ederken de
ma'nasını düşünerek ve gözyaşı dökerek istiğfar edilmesi önemle tavsiye olunur. Dili ile ALLAH diyen mü'min olmadığı gibi,
yalnız lisanı ile istiğfar etmek de Allahu teala katında makbul
ve mergup değildir. Diliyle ALLAH diyenin kalbiyle de Allahu
teala'ya iyman etmesinin şart oduğu' gibi, istiğfar edenin de
kalbinden gelen af ve mağfiret niyazını dile getirmesi şarttır.
Cihada gidemeyenler de, malları ve paraları ile cihad ederler. Ayrıca dua ve niyazda bulunarak ma'nen cihada iştirak
etmeğe çalışırlar. Hiç şüphe yoktur ki, malları ve canları ile
cihad edenler gibi, ma'nevi cihad olan dua, niyaz ve münacat
ile iştirak edenler de Allahu teala katında büyük derecelere nail
olurlar, mağfiret-i sübhaniyye'ye mazhar bulunurlar.
Elleziyne amenu ve hıicerü ve cahedu fi sebiylillahi bi-emvıUihim ve enfüsihim a'zamü dereceten indallah ve ula'ike hüm-ül-fa'izıln ...
Et-Tövbe : 20
(İyınan edip hicret eden ve Allah yolunda mallarıyla ve canlanyla cihad eyleyenlerin dereceleri pek büyüktür. İşte, iki cihanda saadet ve selamete erenler, fevz ve necat bulanlar, bunlardır.)
Savaş alanında görevli din adamları varsa, Enfal - Feth ve
Nasr sure-i celilelerini okumalı, yoksa mücahitler arasından
herhangi bir hafız bunları tilavet etmeli, her ikisi de bulunmuyorsa mücahitler bildikleri sure-i celileleri okumalıaırlar. Düşmana hücum sırasında imam veya imamlığa layık olan er, Kur'
an-ı aziymi bir eline ve silahını diğer eline alarak ALLAH ... ALLAH ... ALLAH ... diye hücuma kalkmalıdır ki, bu mücahitlerin
zaferlerine sebep teşkil eder.
Az. .. , 'ni ı ız mu mı er . ..
- 288 -
Gaflet etmeyelim, her nefeste Rabbimize tazarru ve niyazda bulunalım. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri,- zat-ı ülCı.
hiyyetini dua ile davet edene icabet huyuracağını kesin olarak
va'd ve tebşir buyurmuştur. Dua ile ilgili risalemizde bu konuda geniş bilgiler sunmuştuk. Bunu, hiçbir zaman ve hiçbir yerde ihmal etmemek lazımdır ve şarttır.
Mücahit kardeşim! ..
Cihadda namazını terketme ı .. Her dört rekatlı farzlan,
seferi namaz olarak iki rekat kıl. . . Abdestli olarak giydiğin pas·
talına, üç gün meshedebilirsin. At üstünde, direksiyonda, tank
kullanırken, uçakta, helikopterde hem bu vasıtaları idare edebilir ve hem de namazını kılabilirsin ...
Düsttir-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhan'ın
bu konudaki emri ve hükmü budur. Allahu sübhanehu ve t_eala,
böyle irade ve ferman buyurmuştur :
"'/.. �� ) •.,., ,_, • ) "' // � ... �  A;'JS .. \ ��_\\ J /\ /0 .. , ...... o · -"• k--:\"'
o� ı...::,J \!�� ��)J
\' -;"' ) ("'-"j.ı/o �) } • o .....,...
j���\_; ..... ���\�1;.�;�;��
\ 't....- ) ".,., \: \' ' � / � . .,., ) , \ ' •, \ .. .:"' �' �
'- r;:::> o., o_,. ok'ı ...- 0 �-P ı.>r 4LA>� �8.J� .J�
/ "-' .,... / ,.
,)/_�•�\;"';.1� )'_.,,o \) > \jo •., ��/
)� j .>:J :JJ_) ..
1. � � • • ; .!1 ;
.. , , :...; .... ır.) ,... J � J } ....
..
--::: .� � <.� ·h .. 0 \� • � _·:\ �,· ,... (t '::)�
'-'�- .. .. � !)� \ ·� � •• � , ... ... , ... v
.), , / , ... .If- � _.,., ;»� ... .. � ..
Ve iza künte fiyhim fe-ekamte lehüm-üs-salılte feltekum ta'ifetün minhüm
ma.'ake vel-ye'huzu eslihatehüm fe-iza seeedu fel-yekılnu min vera'i.kü.m
vel-te'ti ta'ifetün uhra lem yusallü fel-yusallü ma'ake vel-ye'huzu hızrahü.m
ve eslihatehüm veddelleziyne keferü lev tağfülüne an eslihatikü.m Te
emti'atikü.m feyemiylüne aleyküm meyleten vahideh ...
En-Nisa.: _ 102
- 289 -
(Ey ekıneler resul, onların aralarmda bulunup da namaz
kddırdığın zaman, onları ikiye ayır, bir kısmı seninle beraber
namaza dursun, bir kısmı da düşman karşısında bulunsun. Silahlarını da yanlarına alsınlar. Bir rekat namaz kıldıktan sonra, düşman karşısına gitsinler, namazda durur gibi dursunlar,
sizi gözetsinler, daha sonra namaz kılmamış olan kısmı gelsin,
ikinci rekatı seninle kılsın. Aletlerini ve silahlarını da alsınlar,
silahlı olarak bir rekat daha kılsınlar, sonra yine bu suretle
nöbetieşe namazı tamamlasınlar. Kafirler, sizin silah ve eşyanızdan gaflet etmenizi isterler ki, birdenbire üzerinize baskın
yapsınlar.)
Bu vesile ile geçmişte denenmiş bir gerçeği açıklamak isterim. Din ve devlet düşmanları, biz mü'minlere ekseriya bayram günlerinde ve bayram namazı kılarken saldırmışlardır. Çeşme'de ve Sinop'ta, askerlerimiz bayram namazı kıladarken donanrnamızı yakmışlardır. Bu felaketin ea mühim sebebi Allah u
teala'nm kesin emrine ve hükmüne rağmen, askerlerimiz iki
gruba ayrılarak bir bölümü namaz kılarken, diğer bölümü gözcülük etmemişler ve hepsi birden namaza gidince de, fırsatı ganimet bilen düşmanlarımiZ bir baskınla donanmamızı tahrip
etmişlerdir. Oysa, cami-i şerifte ve topluca namaz kılmak için
donanınayı terkederek karaya çıkmamış olsalardı, bu baskın
ve facia pekala önlenebilirdi. Kaldı ki, bayram namazlarının
şer'i hükmü olarak bazı müctehidlere göre vacip ise de, bazı
mezhep sahibi imamlar da sünnet olduğunu dermeyan eylemişlerdir.
Demek oluyor ki, Allahu teala'nın emrine aykırı hareket etmek, her zaman, her yerde ve her olayda olduğu gibi, sefer halinde de hüsrana sebep olmaktadır. Kılınması farz olan dört
rekat namazları sefer halinde ikiye indiren ve düşman karşısında birer rekat olarak kılınınasma dahi müsaade huyuran
Allah azze ve celle, vacip veya sünnet hükmüncieki namazların
savaş halinde kılınmasını irade buyurduğu hakkında hiçbir
Envar-ül-Kulub, Cilt 3 - F: ıe
- 290 -
delil yoktur. Binaenaleyh, hazarda ve seferde ilahi emidere
uymalı ve bütün ibadet ve ta'atimiz ve arnellerimiz Allah'ın arzusuna uygun bulunmalıdır.
. Mü'min ve muvahhid, Allahu teala'nın emirlerini ve nehiylerini iyice ve etraflıca öğrenmek ve bilmekle mükelleftir.
Bu emir ve nehiylere uymayanların, dünya ve ahirette zarara
uğrayacakları muhakkaktır. Mesela, ramazan ayında oruç tutmak, Rabbimizin bir emri olarak bütün mü'minlere farzdır.
Oysa, bayram günü oruç tutmak yasaklanmıştır. Binaenaleyh,
bayram günü oruç tutmak, ramazanda oruç yemek kadar günahtır. Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin YAP dediklerini murad-ı ilahi üzerine yapmak ve YAPMA dedikleriı:iden de
Allah korkusuyla kaçınmak ve sakınmak gerekir. Kula yakışan, Allahu teala'ya tam bir teslimiyyetle teslim olup tevekkül
etmek ve Allah u azim-üş-şanın istediği gibi kul olmaktır.
Mü'min ve muvahhid kardeşim!..
Allahu teala'nın emirlerini yersiz ve zamansız yerine getirenler böyle ağır cezalara ma'ruz kalırlarsa, Hakkın emirlerini ve nehiylerini hiç dinlemeyen gafillerin ne kadar korkunç
bir akibete d uçar olacaklarını iyice düşünmenizi acizane. tavsiye ederim.
Hazarda veya seferde ve özellikle savaş meydanında saf
saf huzur-u izzetinde duran kullarını, Allahu teala ve tekaddes
hazretleri, meleklerine gösterir ve :
- Ey benim meleklerim! .. Bakınız, beni tasdik eden mü'·
min ve muvahhid kullanın, divan-ı ilahiyye:rpde zat-ı ülCı.hiyyetime karşı kemal-i ta'zim ile nasıl el bağladılar, huzur-u izzetimde benim korku, haşyet ve muhabbetimle nasıl ağlıyorlar,
buyurur ve mü'min kullarını bütün felaketlerden ve musibetlerden korur ve kurtarır.
Allahu teala'ya kul olanlar, iki cihanda sultan olurlar. Allahu teala'ya hüsn-ü zannedenler, Allahu teala'yı zatılan gibi
bulurlar. Kur'an-ı aziyıni daima oku, Kİtabullah mü'minlere
şifa ve rahmet ve malız-ı ni'mettir. Kafirlere. ve zalimlere ise
mucib-i nedamettir. İki cihan serveri, (Kur'an-ı kerimden, dile--
- 291 -
diğiniz ayet-i kerimeyi dilediğiniz murad ıçın ahnız.) buyurmuşlardır. Kur'an-ı kerim okunduktan sonra yapılan duaya
yerlerdeki ve göklerdeki meleklerin (AMİN) diyerek icabet ettikleri, sahih rivayetlerle sabittir. Kur'an-ı aziyme hürmet ve
riayet, mucib-i muzafferiyyettir, ba'is-i feth-i nusrettir, her ha
yırlı iş. için muvaffakiyettir.
Ya Allah!..
Yerlerde ve göklerde, zat-ı ülfıhiyyetinden gayrı kulluk ve
ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur, ancak sen varsm, bizler de ancak sana ibadet eder, ancak senden yardımını
dileriz. Saray-ı la rnekanına el açtık, rahmet-İ ilahiyyene yüz
tuttuk, bizleri rizayı ilahiyyene iletecek o dosdoğru yola hidayet buyur. Yerlerde ve göklerde, zat-ı ahadiyetinden gayri hakim yoktur, hükmünde hakim olan ancak sensin ve her hükmünde galipsin ... Ey keremine, lfıtfuna ve inayetine nihayet olmayan Rabbimiz! .. Yerlerde ve göklerde senden gayrı hükmedecek, mülkünde dilediği gibi tasarruf edecek yoktur. İrade-i
ilahiyyen, emir ve fermanın ne ise ı;ı.ncak o olur, yegane hakim
sensin ve bütün yarattıkların hükmüne mahkfımdur. Dilediği�
ni, dilediğin gibi icra edersin. Bizler, senin aciz kullarınız ve
Rabib-i edibinin ümmetiyiz, ism-i a'zamın hürmetine, Resfıl-ü
mu'azzamın izzetine, Kur'an-ı aziymin devletine bizlerden yardımını, lfıtfunu, merhametini esirgeme ... Merhametini umarak
saıia iltica ve dehalet ettik, sana sığındık, ikram ve iltifatlarınla bizleri dünyada da, ahirette de şad ve handan edeceğini biliyor, mü'min kullarını mahrum ve malızun etmeyeceğine inanıyor, ancak ve yalnız sana güveniyoruz. Bizleri, senin dinin
olan din-i mübiyn-i islamın düşmaniarına karşı daima mansur
ve muzaffer eyle ya Rabbi ... Bize denizden saidıracak olan din
ve millet düşmanlarını denizlerine garkeyle, havadan saldıracakları engin semalarında mahveyle, karadan saidıracakları
def'u tardeyle ya Rabbi. ..
·
Ey kudret ve azarnet sahibi Rabbimiz! . . Biz mü'min ve
muvahhid kullarına, din ve millet düşmanları ile cihad etmeği emir ve ferman buyurdun, zalimlere karşı mazlılmu, gaddarlara karşı mağduru, haksıziara karşı haklıyı, kötülere karşı iyi-
- 292 -
yi, eğrilere karşı doğruyu korumamızı ve savunmamızı irade
eyledin, bizlerden nusret ve inayetini esirgeme ya Rabbi. .. Din
ve millet düşmanlarını, KAHHAR ism-i eelilin hürmetine kalır-u
perişan eyle, Beytullah'ın birer şubesi olan cami-i şeriflerimizi, mescitlerimizi yakanları, yıkanları, minarelerimize çan ta·
kanlan, müslümana kötü gözle bakanları ilahi adaletinle ce·
zalandır ya Rabbi. .. Asırlardan beri senin varlığına ve birliği·
ne, gönderdiğin peygamberlerin gerçekliğine, ahir zaman pey·
gamberi olan Habib-i edibinin alemiere rahmet olarak gönde
rildiğine iyman eden mü'min ve muvahhid kullarına karşı, dinmeyen bir kin ve intikam, sönmeyen bir hırs ve infial ile saldıran, haksız ve batıl da'va ve iddialarla ehl-i salibi ayağa kaldıran kafidere ve zalimlere fırsat verme ya Rabbi. .. Onların,
biz mü'minlere karşı hazırladıkları tuzaklan, hiyle ve desiseleri kendi başlarına çevir ve döndür, fitne ve fesat ocaklarını
söndür ya Rabbi. .. Kendilerine bahş ve ihsan buyurduğun imkanları, insanlığın yararından çok zararına kullanan, mazhlma
değil zalime ve haksıza yardımda bulunan, batıl · inançları yüzünden kafirlere destek olanlan hüsran içinde bırak ya Rabbi...
Rizayı ilahiyyeni tahsil uğrunda ve i'layı kelimetullah yolunda din ve millet düşmanlarıyla savaşırken şehit olan kardeşlerimizi, ma' s um soydaşlarımızı ve mazlum dindaşlanmızı
Gaffar ism-i şerifin hürmetine mağfiret buyurarak, Kitab-ı keriminde va' d buyurduğun veçhile menzillerini mübarek, makamlarını ve derecelerini ali eyle ya Rabbi. .. Biz mü'min ve muvahhid kulla·:-ını, din ve millet düşmaniarına esir düşmekten Hafız
ismi eelilin izzetine hıfz-u emin eyle ya Rabbi. ..
Ey sahib-i vikaye olan ulu Allah! ..
Sınır boylarında din ve millet düşmaniarına karşı gece -
gündüz, soğuk - sıcak dimdik duran kahraman asker evlatlanmızı, bütün afetlerden, illetlerden, milinet ve meşakkatlerden,
tahammül edilmez musibetlerden hıfz-u emin eyleyerek, kalplerine cesaret ve şecaat, bileklerine kuvvet ve kudret, vücutlarına sıhhat ve afiyet, vazifelerinde nusret ve muvaffakiyet ilisan ve inayet eyle ya Rabbi... Asker evlatlanmızı düşmanianna
karşı heybetli, zalimlere karşı şiddetli, kafidere karşı meha-
- 293 -
betli kılarak gönüllerini nur-u iyman ve tevhid-u Kur'an ile nurlandır, kendilerini cihadın fazilet ve ulviyyeti sırlan ile şu'urlandır ve zafer sevinçleriyle sürurlandır ya Rabbi. ..
Ya ilah-el-alemiyn! ..
Rizayı ilahiyyene varan doğru yolu engellerneğe yeltenen,
zat-ı ülfıhiyyetini, din-i mübiynini, Habib-i edibini yalanlayan,
yedisinden yetmişine kadar müslüman halkı kurşunlayarak
buldozerlerle çukurlara gömen, pak ve afif genç kızların ırz ve
namuslarına tasallfıt ve tecavüz eyleyen, müslümanların mescitlerini ve mekteplerini yakan zalimleri sevmediğini, zulme
hiçbir veçhile rizan olmadığını biliyoruz. Onların şerlerinden,
zulümlerinden, hiyle ve desiselerinden sana sığınıyor, senden
yardımını bekliyor ve bu zalimlerin tecziyelerini diliyoruz. Yıllardır mü'min kullarına kan kusturan bu kafidere fırsat ve
imkan verme, onların her türlü kötülüklerini önle ve üzerlerine azabını indir, din ve millet düşmanlarını sindir, mü'min ve
muvahhitleri sevindir ya Rabbi ... Onlara öylesine bir azap indir ki, onlar gibi mü'min kullarına zulme özene:alere de ibret-i
mü'essire olsu-:ı, kalpleri korku ve dehşetle dolsun ve ilahi adalet yerini bulsun ya Rabbi ...
Ya Gıyas-el-müstegiysin! ..
Devletimizl ve kara, deniz ve hava ordularımızı nereye yönelirlerse daima mansur ve muzaffer eyle, kahraman ve yiğit
Mehmetçikleri din ve millet düşmanları üzerine her zaman ve
her yerde galip kıl, gazilerimizi ve mücahitlerimizi muvaffak
eyle, şerefli kumandanlarımızı himem-i ruhaniy)ret-i Ahmediyye ile te'yid ve alacaklan hayırlı kararlarında rizayı ilahiyyenle
te'kid buyur ...
Ya Hayr-el-fatihiyn! ..
Bizleri, hak ve hakikat yolunda, vatan ve millet uğrunda
birleştir, kalplerimize ülfet ve muhabbet, gönüllerimize sadakat ve samirniyet telkin buyurarak yurdumuzun ve milletimizin ilerlemesi, yükselmesi, muasır medeniyet seviyesine erişınesi için candan ve yürekten işbirliği, gönülbirliği etmemizi
nasip ve müyesser ey le. .. Bizi bölmek ve parçalamak isteyen-
- 294 -
leri darmadağın ederek hüsrana uğrayanlardan, milli ve dini
birlik beraberliğimizi bozmak isteyenleri belaya müstehak
olanlardan eyle ya Rabbi. .. Mü'min kullarına yardımcıların en
hayırlısı sensin ilahi, bizlerden de yardım ve inayetini esirgeme, din ve millet düşmanianna fırsat verme, müslüman Türk
milletini kafidere ve zalimlere ezdirme ya Rabbi. .. Din-i mübiyn-i islamın, yüce katında yegane din olduğunu ve Rabib-i edibinin ind-i ilahiyyende kadr-i valasının gayet yüce olduğunu
n us ret ve inayetinle te'yid ve te'kid ey le ya Rabbi. .. Hasis dünya menfaatleri, gizli ve sinsi faaliyetleri ile yeryüzünü fesada
veren, milletleri fırkalara bölen, kardeşi kardeşe öldürten, kendi kirli çıkarları için mazlumların kanını döktüren din düşmanlarının hiyle ve hud'alarını kendi başlarına ma'kus ederek,
kavimlerini ve kabilelerini birbirlerine düşür ki, başkalarıyla
uğraşmağa fırsat ve imkan bulamasınlar, kirli ve gizti emel
lerine muvaffak olamasınlar ve bir daha derlenip toparlanamasınlar. ilahi! Kalpleri ve gözleri çeviren ancak sensin, biz
mü'minleri adalet ve hakkaniyyetten, doğruluk ve İstikametten ayırma ya Rabbi! . . Bizlere ve bütün ümmet-i Muhammed'e
saadet ve selametler, feyiz ve bereketler ihsan buyur, bizlere
adlinle değil affınla muamele eyle, ümmet-i Muhammed'in asilerini ve yolunu şaşırmışları hidayete eriştir, hak ve -hakikatı
göster, rahmet ve merhametini üzederimizden eksik eyleme ya
Rabbi ...
Ülkemizi ve diğer islam ülkelerini yerlerden ve göklerden
inecek afetlerden ve musibetlerden Hafız ism-i eelilin hürmetine hıfzeyle, rızıklarımıza vüs'at ve bereket, hayırlı işlerimizde
muvaffakiyet, dareynde saadet ve selamet ihsan ve inayet eyle
ya Rabbi...
·
Ey merhametiiierin en merhametiisi olan Allah! .. Bizlere
merhamet buyur, rizayı ilahinin tadını duyur ve bizleri din ve
millet düşmaniarına karşı kayır ya Rabbi ...
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasiffın ve selamün
alel-mürseliyn ve selametün alel-mü'miniyn vehlik-iz-zalimiyne
biz-zalimiyn vehlik-il-kafiriyne bil-kafiriyn vehlik-il müşrikiyne
- 295 -
bil-müşrikiyn... Vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn (EL-FATiHA ... )
El - Hac
MUZAFFER OZAK
ŞANLI MEHMETÇİGİN DİLİNDEN
Mü'mine cihadı farz kıldı Mevla,
iftihar ederim Kur'anımla ben,
Allah ve Resulü nefsimden evla,
Gazaya giderim iymanımla ben ...
Elimde silahıın, dilimde tevlıid;
Kadrimi bildirdi Kur'an-ı Mecid,
KMiri
Emelim ya gazi olmak, ya şehid,
boğarıpı al kanımla ben ...
Tekbirle yükseijr istikW marşı,
İLLALLAH sayhası titretir arşı,
Mazliirnu korurum, zcüime karşı;
Adalet sağiarım vicdanımla ben ...
Enosis davası bir hayal oldu,
Kıbns'a hürriyet havası doldu,
Zulümler, vahşetler nihayet buldu;
Katili susturduın fermanımla ben ...
Sabrımı taşırdı şıınarık sesler,
Megalo-idea intikam besler.
Gırtlağında kaldı bütün hevesler,
Banşı götürdüm iykanıınla ben ...
Üç kıt'a fethettim, ülkeler aldnn;
Asırlar boyunca hükümran kaldım,
Yiğitlik gösterdim garba ün saldıın,
Mertliği ödedim öz canıınla ben ...
/
- 296 -
Türk oğlu Türk'üm ben, düşmandan kaçmam;
Kaçanın ardından hem ateş açmam,
Kadına, çocuğa hiç dehşet saçmam,
Dünyaya ün saldım emanımla ben ...
Esire zulmedip aç, susuz· koymam;
Geberen düşmanın gözünü oymam,
Kimsenin evini harkını soymam,
KMire benzernem irfanıınla ben ...
Ege'de Türk'lerin hakları vardır,
Boşuna çırpınmak sana zarardır,
Bilirsin bu dünya gayeıle dardır,
Denize dökınüştüm fevranımla ben ...
İnsanlık öğrenip, hak hukuk tanı;
Kimseye kaptımtam cennet vatanı,
Türklerin aşma ağu katanı,
Yakından blliriın iz'anımla ben ...
Bu AŞKİ baş koydu Allah yoluna,
Şehitler safmda yer ver kuluna,
Resu1-ü zişana yakın buluna,
Huzura varayım ünvanımla ben ...
El - Hac
MUZAFFER OZAK
, Aşkıye gel! her derdine devadır;
Aşkın yoksa, Lokman gelse hevadır;
MİMRİDEDE
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 23
MÜNDERE CAT
El-Hıcr sure-i eelllesinin 49-SO'nci ayet-i kerimelerinin tefsiri - Ayet-i celilenin sebeb-i nüzulü hakkında kısa bir açıklama - Korku ve tekva iki kısımdır - Müttaki olaniann sekiz sıfatı nelerdir - Mü'min ve müttakilere bahş ve ihsan buyurulan yüce ni'metler nelerdir - Cehenneme mahkum edilen bir günahkarın kurtulmasına sebebolan üç ayet-i kerime - Behlul-u Dana, mezarlıkta otururken neden yere bakıp düşünüyor, sağına bakıp gülüyor ve soluna bakıp ağlıyordu - İyınan etmeyenlerin ve Hakkı inkar edenlerin uğrayacakları elim azap - Hz. İmam-ı Ali kerremallahu veelıebu efendimizin bir makberede solılıeti - Mü'minler ölmezler, olurlar - Hak dostlarına ölümleri anında vaki olan ikramlar - Mu'cize ve keraınet hakkında kısa bilgiler - Mü'
minlerin ruhları mübarek gecelerde yakınlarına neler söyler - Sehl bin Abdullah Tusteri hazretlerinin yedi önemli
tavsiyesi - İmam-ı Cafer-üs-Sadık hazretlerinin Süfyan-ı
Sevri'ye öğütleri - Allahu teala'nın helakini murad ettiği
kimselere üç ibtila verdiği - İslam' da ilmin ehemmiyet ve fazileti - İbn-i Abbas hazretlerinin ilmin üstünlüğü konusunda mühiın bir irşadı - Hak rizasıyçün ilim tahsil edenlerin
yüksek dereceleri - Amel defterleri kapanınayan ve ölümlerinden sonra da sevap yazılan üç sınıf kimlerdir - Ni'metler iki kısımdır - Besınele-i şerifenin kıymet, ehemnıiyet ve
fazileti - Ralıman ve Rahiym esma'larının sırlan ve ma'na-
(Devamı arka sayfada)
lan - Ümmet-i Mubammed'e ihiret aleıninde ihsan buyurulacak yüce ni'met ve dereceler - Haksız yere zindana atılan bir ma'sll.mun nasıl kurtulduğu · Ümmet-i Muhammed'
den bazı günahkarlann cehennemden nasıl kurtulduklan
cennete ve ni'mete nasıl mazhar oldukları - ihrahim Edhem
hazretlerinin günahlara tövbe etmenin kıyınet ve ehem.miyeti hakkındaki irşadı - ·Besmele-i şerifeDin feyiz ve berekettyle gözleri açılan bir zatın hikayesi. ..
- 299 -
Saliii ahi seyyidina Muhammed
Saliii ala şefi-i zünôbiııi Muhanuned
Sallu ala envar-i kulubina Muhammed
El-evvelü Allah ... El-alıirü Allah ... Ez-zahirü Allah ... El-haturu Allah ... Hayrihi ve şerrihi min' Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mfı'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahlul ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilallah vallahu basiyrün
bil-ihad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtena inneke ent-el
aliymül hakiym ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke ent-el
cevvad-ül kerim.
E'üzü Billahi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismilliıh-ir-Rahman-ir-Rahiym
Nebbiy ibadiy enniy en-el-gafur-ur-rahiym ve enne azabiy hüvel-azab-ül-eliym ...
El-Hıcr: 49 - 50
(Ey Nebiyyi zişin! .. Kullarıma haber ver ki, ben hakkiyle
Gafur ve rahiyınim. Mağfiret isteyeni af ve tövbe edene rahmet
ederim. Tövbe ve istiğfar etmeyeniere de azabırn da gayet elimdir, çok acı vericidir .)
Ey Hakka ve hakikate talip ve rizayı ilahiyye ragıp olan
mü'minler!
Bu ayet-i kerime, Ümmet-i Muhammed için büyük bir müjde ve beşaret ve Allahu teala'ya hakkıyle kul olanlara vesile-i
·saadet ve selamettir. Ümmet-i merhume hakkında izhar ve ibzal huyurulan büyük bir iltifat-ı Rabbaniyye ve eltaf-ı sübhaniyyedir.
- 300 -
Yerierin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında görünen
ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin müstakillen
maliki, sahibi ve mürebbisi olan Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri, Rabib-i edibi vasıtasıyle biz aciz ve günahkarlara :
(KULLARIMA HABER VER . . . ) hitab-ı izzetiyle, zatı Kibriya-i
ahadiyyetine gerçekten kul olabilmek şeref ve bahtiyarlığına
erişenleri taltif ve tatyip buyurmaktadır. Bu ne büyük ni'met,
ne yüce devlet ve ne erişilmez mazhariyettir. Ümmet-i Muhammed'den olduğumuz için Rabbimiz bizlerden bahsederken lutfen ve tenezzülen (KULLARIM ... ) hitab-ı eeliliyle zat-ı ilahiyyesine izafe buyurmakta ve daha sonra da tebşirat-ı sübhaniyyesini duyurmaktadır.
Ziya yı di de-i kalhim benim nur-u Hüda' dandır,
Hidayet bulduğum ancak tarik-i Mustafa' dandır ...
Mevlayı müte'al, bizleri kendisine kul ve Rabib-i edibine
ümmet olmak şeref ve bahtiyarlığından ayırmasın ve ümmet-i
Muhammed'i kulluk makamında sabit kadem eylesin. (Amin qihürmet-i Seyyid-il-mürseliyn ... )
Bilindiği gibi, ayet-i kerimelerde SEBEB-İ NÜZUL ve Hadis-i şeriflerde ise SEBEB-İ VÜRUD aranır. Rivayete göre, bu
ayet-i celilenin nüzulü sebebi şöyledir :
Nebiyyi ins-ü can aleyhi ve alihi salavatullah-ir-Rahman
efendimiz hazretleri, birgün aslıab-ı kirarn rıdvanullahi teala
aleyhim ecma'iynden bazılarının sohbet ettikleri ve aralarında
latifeler ederek gülüştükleri bir meclise şeref bahşettiler. Onları ve dolayısiyle kıyamete kadar gelecek bütün ümmet-i Muhammed'i ikaz ve irşad buyurmak niyyet-i halisanesi ile :
- Ey ashabım! .. Önünüzde ölüm ve daha sonra ka bir hayatı var. Malışer var, hesap var, mizan var, cennet ve cehennem var. Hiçbiriniz, ne olacağınızı ve Allahu teala tarafından
nasıl bir muamele ile karşılaşacağınızı bilemez ve kestiremezsiniz. Hal ve hakikat böyle iken, ölümü, kabri, mahşeri, hesabı,
mizanı düşünmeden nasıl gülüşüp söyleşebiliyorsunuz?
- 301 -
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin bu
haklı uyarıları karşısında, o sohbet meclisinde bulunan zevat-ı
zevil-ihtiramı derin bir sessizlik kaplayıvermişti. Herkes, başını önüne eğmiş ve kara kara düşüncelere daimışiardı ki; Zümirre, Ruh-ül-emin ve Namus-u ekber olan Cebra'il aleyhisselaın, taraf-ı ilahiyyeden nazil olarak, onlar ve bizler için büyük bir iltifat-ı ilahiyye ve hltf-u sübhan.iyye'yi tebşir eden bu
ayet-i keriıneyi getirmişti :
- Ey Resfıller Resfılü Ahmed'im ve Mahbub-u Kibriyaın
olan Muhaınıned'iın! Kullarımı ye'is ve üınitsizliğe düşürme,
kullanını af ve ınağfiretimle müjdele! .. Sevinç ve sürur içinde
bulunsunlar ... Varlığıını ve birliğiınİ tasdik ve zat-ı ülfıhiyyetiıne İyınan edenlere, günah ve isyanlarına nedaınet ve tövbe
eyleyenlere, iltifat ve )kramım sorısuz, lfıtuf ve ihsanlarım sınırsızdır. Onlar, benim has kullarımdır. Has kullarımı da elbette rahmetimle yarlıgayacağım ve kendilerini mağfiretimle
şad ve handan kılacağıın. Buna mukabil, iyman etmeyenlere,
günah ve isyanlarından ötürü tövbe etmeyenlere, suçlarına ve
kötülüklerine devam ve israr edenlere de haber ver ki, bu gibiler hakkında azabım gayet şiddetli ve acı olacaktır. Bu gerçeği de böylece bilsinler ve o elim azaba hazırlansınlar ...
Muhterem din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Allah celle celalühu, bu fani alemde Rahmaniyyeti ile tecelli buyurarak mü'min, münafık, kafir, zalim, salih, abid, asi,
fasık ayırdetmeksizin bütün yarattıklarına ni'met ve İhsanlarını esirgemez ve hepsini lfıtuflanndan mahrum etmez. Fakat,
mü'qıin kullarını da zat-ı ülfıhiyyetine müzaf kılarak (KULLARIM ... ) hitab-ı izzetiyle onlara verdiği kıymet, ehemmiyet ve
fazileti de açıklar.
Bu ayet-i celile, bu görüş ve kanaatİ te'yid ve tesbit eden
ve ehl-i iymanın şeref ve itibarını yücelten adil bir şahittir. Fani
dünya aleminde bütün yarattıklanna ayırdetmeden lfıtuf ve ihsanlarda bulunan Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri, mü'min
kullarına yarın Tübl-es-sera'irde Rahimiyyet'i ile tecelli buyuracak, dünyadaki ikram ve ihsanlannm kat kat fazlasını balışederek mükafatlandıracaktır.
- 302 -
İyi bilmelidir ki, dünya hayatında bütün yarattıklarından
esirgemediği merhamet, onun sonsuz merhametinin yüz cüz'ünden birisidir. Ahiret hayatında ise, mü'min kullarına geriye kalan doksan dokuz cüz'ünün ihtiva ettiği ihsan ve ikramlannı
hazırlamıştır.
Binaenaleyh, ahiret hayatında kafirlerin ve zalimlerin nasipleri ancak ve yalnız elim azabı tatmak olacak ve onlar küfür
ve zulümlerinin cezasını çok acı ve dayanılmaz azaplara uğrayarak tadacaklar ve ödeyeceklerdir.
Mü'minler, Allahu sübhanehu ve teala. hazretlerinin dostları ve kafider ise Mevlayı müte'alin düşmanlarıdırlar. Onun
için, bu ayet-i kerimede mü'minlere müjde ve kafidere de büyük bir tehdit vardır. Yani, Allah'ın dostları için rahmet ve mağfiret ve Allah'ın düşmanları için de korkunç bir azap, milinet
ve eziyyet hazırlandığı beyan buyurulmaktadır. Bizleri, şeref-i
iyman ile müşerref kılan ve kulluğuna kabul huyuran yüce Rabbimize hamd-ü sena ve şükürler ederiz. Unutmamalıdır ki, şükür ve maddi ve ma'nevi ni'metlerin çoğalmasına, küfür ise
maddi ve ma'nevi ni'metlerin yok olmasına sebeptir. Ni'metler,
şükürle ziyadeleştiği gibi, küfürle de zeval bulur.
Ne kadar sevinsek, ne kadar öğünsek yeridir kardeşlerim ...
Allahu tala'ya olanca saffet ve samimiyetimizle güvenelim, tam
bir ihlas ve safiyyet ile Rabbimize dayanalım ve asla ye'se ve
ümitsizliğe kapılmayalım. Elimizden geldiği ve gücümüzün yettiği kadar kulluk makamında sabit olalım, helalinden kazanıp,
helal yiyelim ve içelim, helalinden en güzel şeyleri g'iyinelim,.
fakat hudud-u ilahiyyi asla aşmayalım. Allahu teala'nın bütün
emirlerine uyalım, nehiylerinden kaçınalım ve sakınalım, kulluk görevlerimizi tam ve eksiksiz olarak yerine getirrneğe çalışalım ve teslim-i külli ile Hakka teslim olalım, tevekkül edelim. Kul ne kadar günahkar dahi olsa, mü'min ve Muhammedi
olduğu için Allahu teala'nın mağfiretine ve rahmetine layık
olur. Varsın, kafider ağl�sınlar, asiler döğünsünler, münafıklar
saç ve sakallarını yolsunlar. Zira, onlara bahş ve ihsan buyurulan bu fani mülk ellerinden çıkınca, ölümleri Anından itibaren
- 303 -
azab-ı ilahiyye'ye uğrarnaları muhakkak ve mukadderdir. Ölüm�
mü'minlere ve kafidere mev'uddur. Kabir, mü'minler için cennet bahçelerinden bir bahçe, kafider, zalimler ve asiler için de
cehennem çukurlarından korkunç bir çukurdur.
Ya İlahi! . . LCı.tuf ve ihsanlarınla biz kullarını sevindir, isyan ve nisyanlardan yüzlerimizi hak ve hakikate döndür, tevfikini refik eyleyerek gerçekleri gördür, rizayı ilahiyyene varan
doğru yola varalım, sana layık kul ve Habib-i edibine layık ümmet olalım ve son nefesimize kadar kulluk makamında bulunalım.
Ey Fazl-ü keremine nihayet olmayan ekrem-el-ekremiyn! ..
Ey rahmet ve mağfiretine münteha bulunmayan erham-er-nlhimiyn! .. Rahmeticle tecelli buyurarak bizleri rahmet deryasına daldır, rahmet ve mağfiretinle yüzlerimizi güldür, iyman-ı
kamil ile öldür, kerem-ü inayetinle oldur, kalplerimizi aşkullah�
muhabbetullah ve muhabbet-i Resfılüllah ile doldur.
Cezbe-i feyz-i ilalıidir gönüller hemdemi,
Aşk-u şevktir sohbet-i hassın kadim-i mahremi, Almak istersen sekiz cennet sefasından nasip,
Sen araştır cennet-i unsurda sırn Adem't ..
Nokta-i imkana ibretle bakabilen gözler,
�eyreder her katresinde onsekiz bin Alemi ...
Evet kardeşlerim, ma'mudar yıkılır, doğanlar ölür, mü'
minler olur-, toplananlar dağılır, herkes kendi arnelinin cezasını
görür, ehl-i iyman affa ve mağfirete erer, kafider ve zalimler
de yakın bir gelecekte hasret ve nedamet ateşinde yanar ve,
erir. Cennet haktır, cehennem de haktır. Mü'minler saadet ve
selamette, riza ve ndvandadır. Kafider ise azap ve ıztırapta,
niyranda ve virandadır.
Ey aşık-ı sadık! ..
Mü'mine layık olan ve yakışan sıfat HAVF-U RİCA'dır.
Mü'min, Allahu zül-celaiden daima korkmalı ve fakat onun son-
- 304 -
suz rahmet ve mağfiretinden ümidini kesmeyerek her riefeste
merhametini ni yaz etmelidir.
Korku ve tekva iki kısımdır :
BiRiNCİSİ : Allahu teala'nın eelalinden ve narından korkmaktır.
iKiNCİSİ : (Rabbim, bana kulum demezse, haliriı nice
olur?) kaygusuyla Allahu teala'nın cemaline eremeyeceğinden
endişelenmektir.
Bir kimsenin müttaki olduğuna sekiz sıfat şahitlik eder :
1) Allahu teala, müttakilerle beraberdir. Onun için, müttaki olan dilini yalandan, dedi-kodudan, şunu bunu çekiştirmekten, bir meclisten bir meclise, bir kişiden diğerine söz taşımaktan, boş, lüzumsuz, faydasız ve anlamsız konuşmalardan arındırmalı, dilini Kur'an-ı aziymi okumak, zikrullah ile
meşgul olmak, ilim müzakeresi, tetkik ve tetebbu'u ile süslemek gerektir.
2) Karnını helalinden doyurmaktır. (Müttakiler az yerler
ve ancak yeteriyle yetinirler.)
3) Gözleri ile harama bakmamak, dünyaya meyletmemektir. (Müttakiler, gözlerinde ibret alma bassası bulunanlar
ve baktıklarından ibret alanlardır.)
4) Elleri harama sürmemek, haramla kirletmernek ve ellerini ancak ve yalnız ta'at-i ilahiyyede kullanmaktır.
5) Ayaklada Allahu teala'ya isyana gitmemek ve ayakları
da ancak ve yalnız ta'at-i ilahiyye yollannda kullanmaktır.
6) Kalbini halka düşmanlıktan, hasedden, kinden anndırmak ve o kutsal uzvu Allahu teala'nın bütün yarattıklanna
karşı şefkat ve merhamet duyguları ile süslemektir.
7) Bütün arnellerinde ve işlerinde riyadan uzak, nifaktan
ırak bulunmak ve her ne yapacaksa Allah rizasıyçün yapınağa
çalışmak ve alışmaktır.
8) Hak'tan gayrısına kulak vermemektir.
.Pak et harem-i dideni didar görünsün,
Ref'eyle gaın-ı zulmeti envar görünsün,
Sofi idegör benliğini yokluğa tebdil,
Kaldır aradan varlığı, ki var görünsün ...
Evet kardeşlerim, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri
müttakiyler ve muhsinlerle beraberdir. Gerçek müttak.i .ve
muhsinler, Allahu azim-üş-şanın dostları ve velileridir. Allahu
teala'nm dostlarına da, dünya hayatında bıraktıkları şeylerden
ötürü üzüntü ve ezinti gelmez ve onların ne ölümden, ne kabirden ve ne de malışerden korkuları da yoktur. Ölüm, onlara gülerek gelir. Kabirde, kendilerine sorular tatlı dil ve güler yüzle
sorulur. Mahşerde, o dehşetli günde arşın gölgesindeki Liva-i
· Hamd adı verilen iki cihan serverine ait sancak altında cem
ve haşrolunurlar. Kerem-i inayet-i il�iyye'ye ve şefaat-i Nebeviyye'ye nail ve mazhar olurlar, mizanda zelil ve hesapta rezil
olmadan cennete ve cemale varırlar :
, ;ııı \o
.),, 111 _, . 0 J '.. ' ..-,,,.... /. \ \. ' ' "' \ �;' ,.... J'..; . "'j:.;J."'"'o\"'\ •. � v· � J� ��� · :" ... --t' ... �J .. V:\ ... �= ::.J � ·� .. . u ....
.l.
�
/ o' /' ..... ll ..;' ,. / � -.. -;.\· V
.. \ .... / ""J-7 l_j b
İnnel-müttekiyne fi cennatin ve uyU.nin ıllıi.ziyne ma. atıihüm Rabbühüm
innehüm kanu kable zalike muhsiniyn..
Ez-Za.riyf&t : 15 • 16
(Şüphesiz ki, müttakiyler cennetlerde pmar başlanndadırlar. Rableri celle şineDin kendilerine verdiklerini sevinçle
alır kabul ederler. Zira, onlar daha önce dünya hayatmda güzel işler işleınişler, iyilikler etmişlerdir.)
Müttakiylere bahş ve ihsan buyurulacak cennetleri ve cennet ni'metlerini ve derecelerinin yüceliğini gören asilerin ve kafirlerin kalpleri inkisara uğrar ve çok pişman olurlar ama, ne
fayda! ..
Envf.r..ill-Kulllb, Cllt s - F: 20
- 306 -
Onun için, ümmet-i Muhammed'in asi ve günahkar olanları hakkında (NEBBİY İBAI>İY ENNİY EN-EL-GAFUR-URRAHİYM - Ey Nebiyyi zişan! .. Kullanma haber ver ki, ben
hakkıyle gafur ve rahiymim. Mağfiret isteyeni af ve tövbe edene rahmet ederim.) hitab-ı izzetiyle affı ilahiyye mazhar olacakları tebşir buyurulmuştur.
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bir
Hadis-i şeriflerinde :
- Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, kıyamet gunu
ümmet-i Muhammed'den bir günahkarı cehenneme atmaları
için zebanilere emir ve ferman buyurur. Zebaniler günahkarı
cehenneme doğru sürüklerken o günahkar kul, niyaz eder : (Ya
Rab! .. Bana lutfet, beni affeyle ... ) diye yalvarır. Melekler, bu
niyazına ve yalvarmalarına aldırış etmeyerek onu sürüklerneğe
devam ederler ve o günahkar tekrar niyazda bulunur : (Ya Rabbi! .. Ey benim Kerim olan Rabbim ... Lutfeyle ve beni affet ... )
Zebaniler, aldıkları emri yerine getirmek üzere onu cehenneme
doğru götürürlerken, yine yalvarır : (Ya Ekrem-el-ekremiyn! ..
Bana lutfet ... ) İşte o zaman, Allah u teala ve tekaddes hazretleri
meleklere irade buyiırur : (Getirin o kulumu . . . ) Zebaniler, o günahkar kulu tekrar Hakkın huzuruna iletirler, geri çekilerek
onu Rabbi ile bırakırlar. Allahu zül-celai vel-cemal hazretleri,
o günahkar kuluna hitap buyurur : (Ey kulum! Benden ne lütuf
bekliyorsun?) Kul, cevap verir : (Ya Rab ... Düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanında :
Ve Rabbük-el-Gafuru zür-rahmeh ..
El-Kehf : 58
(Rabbin celle şane rahmet ve mağfiret sahibidir.)
ayet-i kerimesini hatırlayarak, birinci defa lutfunu niyaz
ettim. Sonra :
- 307 -
Ve men yağfir-üz-zünube il ıUlah ...
Aı-i-İmran : 135
(Allah u teala' dan gayn günahlan mağfiret huyuracak kim
var?)
ayet-i kerimesini hatırlayarak, ikinci defa lfıtfunu niyaz
ettim. Daha sonra da :
Kul ya ibadiyelleziyne esrefu ala enfüsihim la taknatu min rahmetillah
innallahe yağfir-üz-zünube cemi'a innebu hüvel-gafur-ur-rahiym ...
Ez-Zümer : 53
(Ey Nebiyyi zişanım! .. Mü'ınin kullaruna benim dilimi e de
ki, ey nefislerini israf etmekte haddi aşan kl;lllanm, Allahu teala'nın rahmetinden ümidinizi kesmeyiniz. Zira, Allahu teala
bütün günahları mağfiret buyurur. Şüphe yok ki, Allah u azimüş-şAn rahmet ve mağfirette beliğdir.)
ayet-i celilesini hatırlayarak üçüncü defa liıtfunu, af ve
mağfiretini niyaz ettim.) O zaman, Allahu zül-celal vel-cemal
hazretleri buyurur : (Madem ki, benim lütuf ve keremiıne talip oldun, seni bağışladım, suçlannı affettim, haydi cennetime
git ... )
Ger azab-ı alıiretten bulmak istersen halas,
Arif ol, cehl od'undan kopiser cümle azap ...
Bu Niyazi kendinden demez bu sözü ey oğul!
Hep onu söyler d uyarsın gökten inen dört kitap .. _
- 308 -
Akıl yönünden tevfik-i ilalıiyye sahip olan kimse, o günlere ve o vartalara varmadan, daha bu alemde iken bu ayet-i
kerimelen hatırlamalı ve günahlannın affını Rabbinden niyaz
etmelidir. B�un için de, Allah korkusu ile ağlayarak yalvarmalıdır ki, gözyaşı nar-ı cahiymi söndürür, gönlünü muhabbetle Hakka döndürür ve işlediği günahlara gerçekten pişman olarak ve tövbe ederek kendisini affettirir. Zira, Allah celle celalühu, günahları affedicidir, kapısına gelen ve affı için el açıp
boyun büken, gözyaşları döken ve suçlarına tövbe eden kullarını reddetmez ve mahrum göndermez.
H i KAYE
Malik bin Dinar rahimehullah diyor ki :
BehlCıl-u Dana, birgün kabristanda oturmuş ve ellerini semaya açarak alemierin Rabbine yalvarıyor, sonra bir süre yere
bakıp duruyor, sağına bakıp gülüyor, soluna bakıp ağlıyordu.
Yanma sokularak kendisine selam verdim ve kendisiyle konuşınağa başladık :
- Ya Behhll!.. Bakıyorum, kabider arasında oturmuşsun.
Canlılardan kaçıp kabristanda oturmanın hikmeti nedir?
- Ya Malik! .. Kabristanda oturina yı, canlıların arasında
oturmaya tercih etmemin sebebi şudur. Burada yatanlar bana
hiç eziyyet etmiyorlar. Yanlarından ayrılınca hemen arkamdan beni çekiştirrneğe kalkışmıyorlar.
- Pekala, ellerini semaya açarak dergili-ı bang3.h-ı ahadiyyete yalvarıyorsun, acaba Rabbine ettiğin niyaz nedir? So•
ra, ibretle gözlerini yere dikmenin, sağ tarafına bakıp gi.ilınenin ve sol tarafına bakıp ağlamanın sebebi nedir?
- Semaya bakınca, Rabbimin şu va'dini hatırlıyorum :
Ve fis-sema'i nzkukılm ve ma tti'adun. ..
- 309 -
(Rızkınıza sebebolan ya�ur ve va'dolunduğunuz sevap
semadadır .)
Bu ayet-i kerimeyi hatırlayan veya duyan kimseye de Allahu teala'ya yalvarıp yakarmak yakışır. Zira, nzk semadan tayin olunur. Asiler üzerine birgün semadan azap inebilir. Yağmurlar semadan gelir. Antakya ehline azap, Nuh ve Hud aleyhimüsselamın kavimlerine, diğer asi kavimlere, aslıab-ı Fil'e
azap hep semadan gelmiştir. Cennet de yedinci kat semada olup,
arşın altındadır. Hayır ve şer hepsi hepsi semadan n8.zil olur.
Bu sebeple, bu ayet-i kerimeyi hatırlayan veya duyan irfan sahiplerine layık olan, Mevla'sına yalvarmak ve niyaz etmektir.
- Çok güzel ya Behlul! Lutfedip, yere dikkatle bakmanın
sırrını da açıklar mısın?
Kur'an-ı azimde Mevlayı müte'al hazretlerinin :
Minha haliı.knaküm ve fiyha nu'ıydüküm ve minha muhricüküm
tareten uhra ...
Ta-Ha : ss
(Biz, sizi topraktan halkettik. Ölümünüzden sonra yine
oraya iade edeceğiz ve malışer yerine gönderilmek üzere sizi
bir kere daha oradan çıkaracağız.)
ayet-i kerimesini düşünüyorum. Bu ayet-i celileyi okuyan,
duyan veya hatırlayan ve anlayan kişilere de layık ve münasip
olan, gereği gibi ibret alabilmektir. Topraktan yaratıldığımızı
biliyoruz, toprağa iade olunduğumuzu da gözlerimizle görüyoruz. Yakınlarımızı, sevdiklerimizi kendi ellerimizle toprağa veriyoruz. Bizden öncekiler de, topraktan yaratıiclıkları gibi toprağa döndüklerine göre, birgün bizleri de elbette toprağa iade
edecekler, kabirierimize yatıracaklardır. Toprağa ekilen bir tohum, nasıl filizlenip baş verir ve gittikçe büyüyüp yeşerirse,
tohum rr;ıisali olan vücutlanmız da kıyamet günü topraktan çı-
- 3 10 -
kacak ve huzur-u izzete götürülecek ve orada hesap verecek,
fani dünya hayatında iyi arneller işlemişse mükafatını, kötü
işler yapmışsa mücazatını görecektir. Toprağa bakınca bütün
bunları düşünüyor ve bütün bu geçitlerden nasıl geçeceğimizi
tasarlıyorum ki, aklı başında olanların da toprağa baktıkça
ve bu ayet-i kerimeyi hatırladıkça aynı şeyleri düşünüp ken·
disini hesaba çekmesi gerekir.
- Ya Behlfıl! İyi söylersin, güzel söylersin ya, sağına bakıp neden güldüğünü de açıklamayacak mısın?
- Ya Malik! Sağıma bakınca sevinip gülmemin sebebi
de şudur :
Ve ashab-ül yemiyni ma ashab-üi yemiyn ...
El-Vlr.kı'a : 27
(Kıyamet gunu, amel defterleri sağlarmdan verilecek o
kutlu ve mutlu kişiler ... Ama, ne kutlu ve mutlu kişiler! ...)
ayet-i kerimesini okuyan, duyan ve anlayan mü'minler,
aşıklar, sadıklar, salihler de elbette gülecek ve mesrur olacaklardır. Aslıab-ı yemine, yani sağ taraf ashabına cennet, cemal,
rıdvan, felah, necat, ebedi hayat, ebedi saadet ve selamet gibi
ni'metler bahş ve ihsan buyurulacak, onlar mazhar-ı zat olacaklar, Fİ-MAK'AD-I SIDK'a erecekler ve zat cennetine gireceklerdir. Hal böyle olunca, ehl-i iymanın, ehl-i aşkın, ehl-i ihsanın bu ayet-i celileyi okuyunca, duyunca ve hatıriayınca gülüp sevinmeleri tabii ve aşikardır. Bunun için, ben de bu ayet-i
kerimeyi hatıriayarak sağ tarafıma bakınca aslıab-ı yemini
düşünerek gülüyor ve seviniyorum.
Ey iyman ve iykan sahibi olan Hak dostları :
İyınan edip salih arneller işleyen, Allahu teala'nın emirlerine hakkıyle uyan ve nehiylerinden son derece sakınan, Cemalullah'a aşık ve Habibullah'a sadık olan ehl-i aşka öyle yüce
ni'metler bahş ve ihsan huyurulacaktır ki, bunların tarif ve
- 311 -
tavsifi için denizler mürekkep, ağaçlar kalem, melekler, insan-
.
lar ve cinler katip, yeryüzü ve gökyüzü kağıt olsa yine de kafi
gelmez, hakkıyle ve layıkıyle anlatabilmek mümkün olmaz. Denizler ve uromanlar tükenir, ağaçlar yetersiz kalır, melekler,
insanlar ve cinler yazmaktan yorulur ve usanır yine de gereği
gibi bu yüce ni'metlerin değerini, önemini ve niteliğini açıklamak kabil olmaz.
Fani dünya hayatında, verilen bütün ni'metlerin zevalı vardır. GÜnün birinde ya geri alınır, ya başkasına kalır veya büsbütün ortadan kaldırılır. Oysa, ahirette ehl-i iymana bahş ve
ihsan buyurulacak ni'metlerin kat'iyyen zevali yoktur. Asla geri alınmaz ve hiç bir suretle iptal de olunmaz, baki ve ebedi kalır. Netekim, bu fani alemde verilen sıhhatin, güzelliğin, kuvvet ve kudretin, gençlik ve zindeliğin de zevali vardır. Sağlıklı
birisi, basit bir sebeple hastalıklı olabilir ve öyle kalabilir. Güzellik, çirkinliğe dönüşebilir. Kuvvet ve kudret, yaş ilerledikçe
azalır. Gençlik ve zindelik, sonuna kadar kimseye yar olmaz.
Gülenler ağlayabilir. Sevinenler üzülebilir, mutlu olanlar mutsuz olabilir. Ahiret hayatında bahş ve ihsan buyurulacak sağlığın, güzelliğin, kuvvetin zevali yoktur. Orada, artık ölüm yoktur, hastalık yoktur, çirkinlik yoktur, ağlamak yoktur, üzülmek yoktur. Ehl-i iyinan böyle bir müjde haberi alır da gülmez mi, sevinmez mi ?
Yalnız, bu ebedi ni'metleri ele geçirebilmek için kamil bir
iyman sahibi olmak, ibadet ve ta'ati tam bir ihlas ile yapmak,
Hakka gerçek manada kul ve Resul-ü zişana her bakımdôn layık bir ümmet olmak, kulluk makamında daim ve kaim olmak
şarttır. Bu alemde, Rabbine kul olanlar, iki cihanda sultan
olurlar. Onun için, Hak dostu olan ehl·i iymana bu gibi müjde
haberi veren ayet-i kerimeler okununca veya hatırlatılınca Hakka şükretmeli, islam ve iymanından ötü:ı;ü hamd-ü senada bulunmalı, Rabbine secde ederek memnun ve mesrur olmalıdır.
Ey ehl-i iyman, sizlere müjdeler olsun! .. Sizleri, Allahu
teala ve tekaddes hazretlerinin af ve mağfireti, cennet ve cemaliyle tebşir ederim.
- 3 12 -
ilahi cennet ev�� girenlerden eyle bizi,
Yarın anda cemalini görenlerden eyle bizi ...
Mahşerde halk ola hayran, çok yürekler ola büryan,
Arşın gölgesinde seyran, edenlerden ey le bizi ...
Ya Hayyu ya Kayyfun Saıned, ilisanına yoktur aded,
Firdevs bahçesinde ebed, kalanlardan eyle bizi ...
Bu dünyanın cefası çok, kimi aç gezer kimi tok,
Şol mizanda sevabı çok, gelenlerden eyle bizi ...
Bakma dünyanın varma, düşüp daim Hak yoluna,
Heratını sağ eline, alanlardan eyle bizi ...
Mü'minlere rahmet ola, münafıklar mahrum kala,
YUNUS ider doğru yola, gidenlerden eyle bizi ...
- Ya Behlfıl!. Beni şadeyledin, lutfen sol yanına bakıp
neden ağladığını da anlat ki, merakım za'il olsun?
- Ya Malik! Sol yanıma bakınca da, Azizün zül-intikam
olan Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin korkunç ihtannı hatırlıyorum ve onun şiddet ve dehşetinden gayr-ı ihtiyari ağlıyorum :
Ve ashab-üş-şimwi ma ashab-üş-şimali ... Fi semümin ve hamiym.in ve
zıllin min yalımürnin la baridin ve la keriym ...
El-Vakı'a : 41 - 44
(Ashab-ı şimal ise ne aslıab-ı şimal. .. Onlar, ateşin derinin
içine kadar nüfuz eden sıcaklığı ve kaynar bir su içinde ve kara bir duman gölgesindedirler, ki bu gölge ne serin, ne de faydalı değildir.)
Aslıab-ı şimalin, o sol taraf ehlinin hallerini düşünebiliyor
musun? Onlar, nereden gelip nereye gittiklerini düşünemeyen
- 31 3 -
kafirlerdir ki, Allahu teala'nın bahş ve ihsan buyurduğu nzık-·
lan bol bol yedikleri halde Allahu zül-celal vel-cemal hazretlerine düşmanlık edenler, onun varlığını birliğini inkar eyleyenler, ona ortak koşanlar, öldükten sonra tekrar dirilmeye
İnanmayanlar, kıyamet ve ahireti, haşn ve neşri, hesap ve mizam, cennet ve cehennemİ yalanlayanlar, Resfı.l-ü zişanın risa
· let ve nübüvvetini kabul etmeyip reddedenler. Habibi edib-i
Kibriya'ya ve onun sadık ümmetine eza ve cefa edenler, azabın
en şiddetlisini tadacaklar, perçemlerinden tutularak yüzüstü
ateşin közüne atılacaklar, susadıkça kendilerine kaynar sıcak
· sulardan içirilecek, siyah dumanlar içinde bunalıp boğulacaklar ve fakat ölmeyecekler ve ebediyyen bu azap ve ıztırabı çekeceklerdir. İşte, onların hallerini düşündükçe ağlıyorum. Bu
ayet-i kerimeyi okuyan, dinleyen ve hatırlayaniara da !ayık
olan da elbet ağlamaktır. Allahu teala, dilediğini affeder, dilediğine azabeder, istediğini dalalete ve istediğini hidayete iletir.
Allah celle celalühu, Habib-i edibi hürmetine bizleri ashab-ı yeminden eyleye ... Aslıab-ı yemin, ehl-i iyman demektir.
El-Vakı'a sure-i celilesinin ll. inci ayet-i kerimesinde kadr-i
valaları beyan huyurulan kutlu ve mutlu kişilerdir ki : (Ula'ik-·
el-mukarrehun fi cennat-in-na'ıym - işte hwılar na'ıym cennetlerinde en yüce ve yüksek derecelere yaklaştırılmış olanlardır.)
Aslıab-ı yemin, yeminine sadık, abdine vefakar, kulluk makam
ve görevlerine her bakımdan riayetkar mü'minlerdir ve bu
itibarla da MUKARREBÜN sınıfına idhal olunmuşlardır. Bu
kutlu ve mutlu kişilerin kitapları, yani amel defterleri kıyamet gününde sağ taraflarından verileceğinden ehl-i iymana sağ
ashabı denilmiştir.
Aslıab-ı şimal ise, küfür ve isyan ehli demektir. Bunlann
da amel defterleri sol taraflarından veya arkalarından verileceğinden kendilerinden Kur'an-ı aziymde aslıab-ı şimal olarak
bahsedilmektedir.
Aziz mü'minler:
Mü'minlerin nail ve mazhar olacakları ebedi ni'metleri na-
- 3 14 -
sıl ki tarif ve tavsif edebilmek mümkün ve mutasavver değilse,
kafirlerin görecekleri azap ve ıztırabı da dille anlatmak veya
kalemle yazmak kabil değildir. Böyle bir azaptan Allahu teala'ya sığınırız. Bu fani alem, ölümle son bulur ve biter. Fakat,
ahiret aleminde ölüm olmadığı için son da yoktur. Mü'minler,
hergün biraz daha artan meserret ve sefada, kafirler ise hergün biraz daha artan mihnet ve cefada olacaklardır. Rabbim,
bizleri İblis gibi rahmet kapısından kovmasın, iymanda daim
ve salih arnellerde kaim kullarından eylesin ...
Hayder-i Kerrar, Esedullah-il galip Aliyyibni Ebi-Talib
kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimizin nakledeceğim kıssası, umarım ki sana ve bana kafi gelecektir :
H i KAYE
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimiz, günlerden birgün, Medine-i münevvere'de kabristana vardı ve orada yatan ölülere şöyle seslendi :
- Es-selamü aleyküm ya ehl-el-kubur ve rahmetullahi ve
berekatühu. Ey, bu makberde yatanlar!.. Siz mi bize ahiret
aleminden haber vereceksiniz, yoksa biz mi size ölümlerinizden sonra dünyada olup hi tenleri mi haber verelim?
Kabristandan şöyle bir ses işitildi :
- Aleykesselam ve rahmetullahi ve berekatühu. Ya Ali! ..
Lutfedin, bizlerin ölümlerimizden sonra dünyada olup bitenlerden siz bize haberler verin?
Hz. İmam-ı Ali radıyallahu anh cevap verdi :
- Hayatta iken gözünüzden bile kıskandığınız, aşkları
uğruna yandığınız ve bir çok fedakarlıklara katlandığnız kadınlarınız ve erkekleriniz, hemen arkanızdan başkaları ile evlendiler, bütün mallarınız ve mülkleriniz ve paralarınız, sevmediklerinize ve hatta kendilerinden nefret ettiklerinize kaldı. Aralarında payiaşarak diledikleri gibi kullandılar. Üzerlerine titrediğiniz ciğerpare yavrularınız yetimler, yoksullar ve
ki
.
msesizler arasına katıldı. Büyük arzu ve emellerle, hırsla
- 3 15 -
özene bezene yaptırıp, dayayıp döşediğiniz binalarda şimdi
hasımlarınız oturuyorlar. Onlar da önünde sonunda sizler gibi
kara toprağın altına gireceklerinden gafil ve habersiz diledikleri gibi zevk ve sefa sürüyorlar. Dünya hayatına ait haberler
bunlardan ibaret, siz bize ahiret aleminden ne haberler vereceksiniz bakalım?
Mezarlıktaki ölülerden birisi şu korkunç ve ibret verici
haberleri verdi :
- Ya Ali!.. Kefenlerimiz yırtıldı, başlarımızdaki saçlar,
yüzlerimizdeki sakaHar dağılıp saçıldı. Derilerimiz parçalandı,
etlerimiz, sinirlerimiz ve kemiklerimiz birbirinden ayrıldı. Kalem gibi kaşlar yanaklara döküldü, burunlarımızdan sarı sular ve irinler aktı, doymayan gözlerimize topraklar doldu. Yılanlar, çıyanlar, akrepler ve daha bir sürü haşere bizlere burada yoldaş oldular. Kabre girer girmez, hayat ve sıhhatimizde Allah rizasiyçün hayırdan ne göndermişsek, onları bizi bekler bulduk. Kötülük edenler de o çirkin arnelleriyle başbaşa
kaldılar. Sözün kısası, herkes iyi veya kötü elleriyle ne gönderdiyse, onu hazır buldu. Hayır narnma geriye bıraktıklarımızın ziyan olduğunu anladık. Hepimiz, arnellerimize rehin olduk ve onlarla burada buluştuk ve kucaklaştık.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimizin haber verdiği hususlar, akıllarının başlarında, vicdanlarının ve sağduyularının yerinde bulunduğunu iddia edenlere, kendilerine baktığından ibret alma ve düşünme ni'meti
verileniere kafidir sanıyorum.
Sakın, Hz. İmam-ı Ali radıyallahu anh efendimize bu kadarcık bir kerameti çok görme, bazı münkirleriı:ı, densizlerin
ve dinsizlerin sözlerine aldanarak, keramet-i evliya'yı red ve
inkar eden dalalet ehlinden olma sevgili kardeşim! . . Unutma
ki, Hz. İsa aleyhisselam ile bazı Resullerinin Allahu teala'nın
izniyle ölüleri dirilttikleri Ya-Sin sure-i celilesinde hiçbir şüphe ve tereddüde yer vermeyecek kesinlik ve açıklıkla beyan
buyurulmuştur. Hz. İsa aleyhisselam, yalnız İsrail oğullarına
gönderilmiş bir peygamber iken, onun velilerinin ölüleri dirilttiği Kitabullah ile sabit olunca, bütün malılukata Hak peygam-
- 3 16 -
ber olarak gönderilen ve Rahmeten-lil-alemiyn olan iki cihan
serverinin amcası oğlu, damadı ve ashabı, ilim şehrinin kapısı,
NUR-U V AHİD, aşere-i mübeşşere' den olup ve şanında HEL
ETA sure-i celilesi nazil olan Şah-ı velayet Hz. İmam-ı Ali kerremallalıu vechehu ve radıyallahu anh efendimizle Resw-ü zişana mensup diğer velilerden zuhura gelen kerametleri inkar
etmek, iyman ve insaf ehline asla layık ve münasip değildir.
Evet. Veli'lerin kerametleri Hak'tır.
El-hamdü Iilialı ehl-i sünnet mezhebindeniz ve bu itibarla
itikadımız tam, kamil ve temiz bir itikattır. Onun için, israr
ediyor ve diyoruz ki, Veli'lerin kerametleri Hak'tır ve gerçektir. inkar edenlerin ise, halleri ve akıbetieri harap ve vahimdir.
Kişi, insafı elden ve tevhidi dilden bırakmamalı ve muhabbeti gönülden asla çıkarmamalıdır. Ka bre yönelen tabutta, cenazeden başka çok şeyler yüklüdür. Amma, görenedir görenel ..
Köre ·nedir, köre ne?
H i KAYE
Gaziantep'te YUH BABA diye anılan ve tanınan bir eskici
varmış. Bu zat, dükkanının önünden geçirilen cenazenin kim
olduğunu sorar, eğer ölen salih bir müslüman ve kamil bir
mü'min ise, yüksek sesle :
- Mevla rahmet eyleye... Menzili mübarek ola! .. diye
uğurlarmış.
Eğer, ölen kişi kötülükleriyle nam salmış, asi ve günahkar
ise veya dindar gibi göründüğü halde, gizli gizli günah işleyen
bir riyakar ise, onu da yine yüksek sesle :
- Yuh onun ervahına! .. diye uğurlarmış.
Bu yüzden de asıl adı unutulmuş ve lakabı YUH BABA
olarak kalmış. Birgün, şehrin ileri gelenlerinden asi ve günahIdr birisi vefat etmiş, tabutu kalabalık bir cemaatle Yuh Baba'nın dükkanının önünden geçirilirken, hazret adeti üzere kim
olduğunu sormuş ve kimliğini öğrenince de korkunç bir na'ra
atarak :
- Yuh onun ervahına! .. diye haykırmış.
- 3 17 -
Cenaze sahipleri kendisini dövmeğe teşebbüs etmişler, fakat cemaatten akıllı uslu kimseler araya girmiş ve Yuh Baba'
nın meczup olduğunu, onun sözlerine aldırış edilmemesi gerektiğini söyleyerek ortalığı yatıştırmışlar. Lakin, ölenin küçük
oğlu kendi kendisine abdetmiş ve içinden :
- Şu eskkinin geberdiğini duyunca alıdım olsun, ben de
onun tabutunun arkasından bir YUH çeker ve babamın inti·
karnını alırım, demiş ...
Her fani gibi Yuh Baba da Hakka yürümüş, cenazesini
üstleri başları harap ve fakat içieri ma'mur bir kaç yakını ebedi istirahatgahına götürürlerken, intikam alınağa abdeden delikanlı oturduğu kahveden görmüş, sorup kim olduğunu da
öğrenmiş ve abdını yerine getirmek üzere yerinden fırlayarak,
çevrede yankılar yapan korkunç bir haykırışla :
- Yuh onun ervahına! .. diye bağırmış.
Bu na'ra üzerine, sanki cenazeyi taşıyanların ayakları yere çakılmışcasına oldukları yerde kalmışlar ve bir adım bile .
ileri atamamışlar, bu sırada tabutun kapağı kalkmış, YUH BABA sağ eliyle kefenin yüzünü örten bölümünü açarak bu hali korku ve dehşet içinde seyreden delikanlıya cevap vermiş :
- Eğer, ben de senin baban gibi huzur-u Hakka gidiyorsam yuh olsun benim ervahıma, eğer baban gibi müflis olarak gitmiyorsam, yuh olsun senin de, babanın da ervahınıza! ..
diye seslenmiş ve cemaatine kendisini hemen oracığa defneımelerini söyledikten sonra, kefenini örtmüş ve tabutuna girmiş ...
Vasiyyeti üzerine kendisini aynı yere defnetmişler. Kabrinin, Gaziantep'te hala bulunduğunu oralı bir din kardeşimden
öğrendim.
H i KAYE
Seyyid-üt-ta'ife şeyh Cüneyd-i Bağdadi kuddise sırruh hazretlerinin dostlanndan birisi öldü, daha doğrusu oldu. Hazret-i şeyh, kendisini yıkarken, o zat onun parmağını tuttu. Cüneyd-i Bağdadi hazretleri sordu :
- 318 -
- Yahu, kabre varmadan, kabirden kalkmadan dirilmek
olur mu?
Allah dostu, kendisine şöyle cevap verdi :
- Ey Cüneyd! .. Bilmezmisin ki, biz Allah dostlarına ölüm
yoktur. Biz, bir evden başka bir eve göçeriz, daha doğrusu
kira evinden kendi mülkümüz olan haneye naklederiz. İki cihan serverinin : (El-mü'miniine la yemiitune bel yenkılline fi
dar-il fena'i ila dar-il beka) buyurmuş olduklarını bilmiyor musun?
Zahir olsa maye-i batında zatı aşıkın,
Aşk ile tatbir olur zahir sıfatı aşıkın,
Can verip canana enniştir hayat-ı vuslata,
Üstad-ı Hızıda olmaz mı Mematı aşıkın ...
HiK AYE
Allah dostlarından bir aşık vardı. Dünyanın alayişinden
nefs-i şeytanın arzu ve hevesinden ve bu cihanın şehvet ve
hevasından el çekmiş, nefs-i emmaresiyle cihad-ı ekber ederek
tenha bir köşede tefekkür deryasına dalmıştı. Başını tedebbür
dizine koymuş, Rabbine ibadet ve ta'atle, sabır ve kanaade
hemhal olmuştu.
Kendisine, ga'ib aleminden bir nida geldi :
.
- Ey aşık-ı didarım olan kulum! .. Kalk, şu karşıdaki harabeye git, orada dostlarımdan birisi vefat eyledi, o dosturnun
gaslini. teçhiz ve tekfinini yap, namazını kıldır ve kendisini
defnet ...
Bu emr-i ilahi üzerine o zat-ı akdes, yanına gerekli teçhiz
ve tekfin malzemesini alarak tarif olunan yere gitti. Kapıya
varınca gördü ki, harabe gayet karanlıktır. Selam verdi ve girmek için ruhsat istedi, bir ses selamma mukabele ettikten
sonra :
- Ey Allah u teala'nın gönderdiği zat sabreyle! ..
İçeride kendisinden önce gelmiş birisinin bulunduğunu
zannetti, biraz durup dinledi, hiçbir ses ve hareket duyulmuyordu. Bu iş, şeytanın bir hiylesi olabilir miydi ? Öyle ya, kulu
- 3 19 -
ibadetinden alıkoyan ancak şeytan olabilirdi. Fakat, merakım
yenemedi ve hazır gelmişken içeriye girip bakmayı düşündü
ve besınele-i şerife çekerek harebeye girdi.
O Allah dostu, o vahşet ve kimsesizlik şenliğinde toprak
üstüne düşmüş yatıyordu, başının altında yastık yerine bir kerpiç bulunuyordu. Durumuna göre canını cananına teslim etmişti. Aldığı emri yerine getirmek üzere gerekli hazırlıkları
yaptı, o Allah dostunu bir tahta üzerine yatırarak yıkamağa
davrandı, o anda vuslat zevkiyle sermest olan zat mübarek
gözlerini açtı, kendisine hizmete gelen zatın yüzüne baktı ve
gülümsedi. Kendisini gasletmeğe hazırlanan zatın hayreti artmış, eli ve ayağı titrerneğe başlamıştı. Şimdi ne yapmalıydı?
Şaşkın ve mütereddit düşünürken, o mübarek zat kendisine
hitap etti :
- Ey Rabbimin beni teçhiz ve tekfin için gönderdiği Hak
yoldaşım, korkma ve şaşırma!.. Yaklaş ve aldığın emri yerine getir, teçhiz ve tekfinimi tamamla ve beni yerime ulaştır!..
Kendisine hizmete gönderilen zat sordu :
- Ey aziz, lütfedip haber veriniz, öldükten sonra nasıl
dirildiniz ki benimle böyle söyleşebiliyorsunuz ?
Hazret, yattığı yerden cevap verdi :
- Ey benim kardeşim, bilmez misin ki, Hak dostları ölmezler. Bir saraydan bir saraya naklederler. Malik-elmülk olan
Allahu azim-üş-şan nasıl dilerse öyle olur. Bazı kullarını dünya hayatında padişah, paşa, bey veya hakim görevleriyle halkın işlerine hakim kılar amma, bu görevlerini hayra kullanmazlarsa ahiret hayatında da onları mahkum eder. Halık-ı
a'zamı halkın tanıyıp bilmesi başka nasıl mümkün olur? Dünyaya hükmedenlerden bazıları, ahirette hakim-i mutlak huzurunda muhakeme olunurlar ve cezayı sezalarını bulurlar, dedi.
Seyyid Seyfullah kuddise sırruh ne güzel buyurmuşlardır :
Biz aşıkız, biz ölmeyiz;
Çürüyüp toprak olmayız,
Karanlıklarda kalmayız,
Bize leyl-ü nehar olmaz ...
- 320 -
Seyyid Nesiınİ hazretleri de, şu güzel nutukları ile bizi
te'yid huyurmaktadır :
Aşk ehli ölmez, yerde çürümez;
Yanınayan bilmez, ateş-i aşka ...
H i K A YE
Koca Mustafa Paşa şeyhi arif-i billah ve vasılLı ilallah Esseyyid Eş-şeyh Riza efendi kuddise sırruh hazretlerinin, mübarek naaşı yıkanıp kefeni sarılırken, başını kefeninden çıkararak, etrafına bakındığını ve orada hazır bulunan ılıvan ve
cemaatini eliyle selamiayarak ELVEDA ettiğini ve sonra yine
mübarek gözlerini kapattığını, müşarünileyhin teçhiz, tekfin ve
hizmetinde bulunan veli-ni'metim, mürşidim, azizim Fahri
efendi kuddise sırruhtan dinlemiştim.
Talebelik yıllarımda, Sahaflar çarşısindan geçerken, (KABİR AZABI) adında bir kitap satıldığını görmüş ve bir nüsha
da ben satın almıştım. Bazı kıt ve kısır görüşlü, ma'neviyyat
ve mukacidesat yoksulu densizler o devirde din ve dinle ilgili
herşeyle alay ediyorlardı. Bunun için, o kitabı satın alırken,
maksaclım yine hangi densizin kabir azabını inkar ettiğini ve
nasıl bir lisan kullanılmış olduğunu öğrenmekti. Kitabı, dikkat ve ibretle okudum. Daha ziyade içtimai konuları ele alan
kitapta kabir azabı, ölmedikleri halde, öldüğü zanniyle diri diri kabre gömülen ve orada feci şekilde can veren İstanbul halkından bazılannın hazin hikayeleri anlatılıyordu. Bir ölü bekletme yeri yapılmasını ve ölenlerin hiç olmazsa yirmi dört saat
müddetle orada bekletilmelerini öğütlüyordu.
Asıl hazin olan yönü şudur ki, yukanda anlattığım Koca
Mustafa Paşa şeyhi Riza efendinin de ölmeden diri diri gömüldüğünü ve şeybin yıkanıp kefenlendikten sonra etrafına veda
selamı verdiğini açıklıyor ve cahil halkın bunu şeybin kerameti zannederek bu feci akibetine göz yumduklarını ileri sürüyordu.
- 321 -
Bu .hususu şeyhime arzederek, fikir ve kanaatini sordugum
zaman bana şöyle buyurmuşlardı :
- Kitabın müellifi, velilerin kerametini halkın felaketi
ile karıştırmış olacak. Zira, sana daha önce de anlattığım gibi
ben Şeyh Riza efendinin gaslinde, teçhiz ve tekfininde bizzat
hazır bulundum. Kendilerini doktor muayene etti ve hazretin
Hakka kavuştuğuna dair rapor da verdi. Ancak bundan sonradır ki, şeyh yıkandı, kefenlendi ve bu sırada mübarek gözlerini
açtı ve kefenini aralayarak halka temenna ederek veda etti.
Tekrar doktor getirerek muayene ettirdik ve kırk sekiz saat
önce Hakka intikal ettiğine dair raporla defnine ruhsat verdi
ve hatta bizlere çıkışarak (Kendisini neden rahatsız ediyorsunuz?) dedi.
İnsan ölmez kardeşlerim, ölümü tadar. .. Ama, kimisi acı
kimisi tatlı bulur da yine de herkes ölümün tadını tadar. Unutma, ölen hayvan imiş, Şeklen insan yaratıldığımız gibi, Allah
boyası ile boyanırsak, içimiz de dışımız da nur olur. Adem oğlu Adem. oluruz ...
Kalini hal eyle ziihit, ehl-i tevhid olagör;
zat-ı mutlaktır garaz, ihfa eyle izhardan;
Rehber-i tevhid ile seyret hakayık alemin,
Hissedar-ı itibar ol Ya Ul-il-ebsar'dan ...
HiK AYE
Şehzadebaşındaki Ferah tiyatro ve sinemasının arkasındaki konakta, Viyana sefiri Galip paşanın kerime-i muhteremesi
Güzin hanımefendinin dadısı Kadiri tarikat-i aliyyesinden siyahi ve aşıka bir hatun olan Zeynep hanım vardı. Zeynep hanım, köle - olarak getirilmiş, Galip paşa tarafından satın alınmış ve yıllarca konakta hizmet etmişti. Bu arada, Güzin hanım dünyaya gelince onun dadısı olmuş ve kendisini büyütEnvar-ül-Kulılb, Cilt 3 - F: 21
- 322 -
müştü. Zamanla, azad edilen Zeynep hanım ihtiyarlayıp i�e yaramaz hale gelince, Güzin hanım onu tekrar konağa alınış ve
kendisine büyük hizmet ve emekleri geçen bu saliha kadına
cidden sahip çıkmıştı. Güzin hanımefendi, Arapça ve Farsçaya vakıf olduktan başka, İngilizce ve Fransızcayı da ana dili
gibi konuşur münevver bir hanımdı. Doğu ve batı kültürüne
hakkıyle vakıf bulunduğu halde, Türklüğünü kaybetmemiş,
tam bir müslüman, temiz ve çok nazik bir insandı. İhtiyar Zevnep kadına annesi gibi saygı ve sevgiyle bakar, bir dediğini iki
etmezdi.
Ailem vasıtasiyle, Güzin hanımefendi ile tanışmak şerefine nail olmuştum. Hatta, bir kaç defa konağa giderek Zeynep
hacıyı ziyaret etmiştim. Bacı da fırsat ve imkan buldukça fakirhaneyi teşrif ederdi.
Zeynep hacı, Güzin hanımefendiye emr-i hak vaki olduğu
takdirde cenaze namazını fakirin kıldırmasını rica ve vasiyyet
etmiş imiş. Bir defasında bana :
- Efendi, Zeynep hanım cenazesinde hazır bulunmam ve
namazını senin kıldırmanı rica ediyor, diye bu vasiyetini tebliğ etmişti.
Birgün, Zeynep hacının göçtüğü ve beni konaktan bekledikleri haberi geldi. Nefes nefese konağa vardığımda, cen�enin yıkanmış ve götürülmüş olduğunu gördüm. Bazı hanımlar, gasledildiği taşlığı temizliyorlardı. Cenazesinin Fatih cami-i şerifinden kaldırılacağını öğrenerek oraya koştum. Musallada bir �aç cenaze vardı ve birisi de bizim Zeynep hacı idi.
Diğerlerinin namazlan kılındıktan sonra, Zeynep hacının cenaze namazını kıldırmak üzere tabutunun önünde durdu�mda, sandukadan siyahi lehçesiyle :
- Allah ... Allah ...
denildiğini duydum. Namazda olduğum için, lafza-i eel�
lin nereden geldiğini kestiremedim. Tezkiyeler de yapıldıktan
sonra, herkes cenazesini omuzlarına aldığı sırada bir kalabalık zuhura geldi ve sordular :
- Zeynep hamının cenazesi hangisidir?
- 323 -
Merhumenin tabutunu gösterdik. Gelenler :
- Bu cenaze tekrar doktor muayenesinden geçirilecek.
Zira, kendisini gasleden belediye cenaze teşkilatı hoca hanımlar yıkarlerken, Zeynep hamının Allah Allah diye söylendiğini
duymuşlar. Bize ihbar ettiler, ölmeden diri diri gömülmesini
önlemek için kendisini tekrar muayene edeceğim, dedi.
Konuşan, belediye hekimi imiş. Hakikaten, tabutu açtılar
ve Zeynep haııımı tekrar muayene ettiler ve doktor öWmün
vaki olduğunu beyan ve bir raporla tevsik ederek defnine ruhsat verdi. Kabrine götürmek üzere, tekrar tabutu omuzladık,
yol boyunca tabutun içinden yine Allah Allah sesleri geliyordu.
Tekrar doktor çağırıldı, tekrar muayene yapıldı ve merhumenin gerçekten hayat eseri göstermedİğİ tesbit edildi. Fakat,
bu arada Allal: Allah lafzını bizzat doktor da işitti, rengi kireç
gibi bembeyaz kesildi, dudaklarının rengi soldu ve zorla kendisine gelebildi. Bu muayenesinde bende hazır bulundum, yüzü gülümsüyordu, kulağın� doğru eğildim ve kendisine gizlice :
- İpliğini pazara verdin, dedim.
Tabutu yeniden omuziadık ve kabre girlineeye kadar Zeynep hamının tabutundan zikir sesi eksilmedi. Hatta, kabrine
yerleştirirken hile Allah Allah zikrine devam ediyordu. Zeynep
hanım, kendisi için (ÖLDÜ!) diyenlere :
- Hayır, ben ölmedim, oldum!.. der gibiydi. Yüzü kara
idi ama, kalbi nurdan aktı, zahirde köle idi ama, hakikatte
sultan olduğunu hepimize isbat ve hatta ilan etmişti. Rahmetullahi aleyha ve rahmeten vasia :
Ey, Ahmed-i Mahmud'-u Muhammed Mustafa'ya ümmet
olmakla onurlananlar, Rabib-i edib-i Kibriya'ya gönül vermekle sürurlananlar, iki cihan serverini analanndan, babalanndan, evlat ve ıyallerinden ve herşeylerinden fazla sevmekle şu'
urlananlar, bu aşk ve muhabbetleriyle iymanlarını olduranlar,
onun sünnet ve siyretine uyarak nurlananlar, her nefeste Hak
rizasma koşalım, ölmeğe değil, olmağa çalışalım.
- 324 -
Aşk etti beni bende-i memnun-u Muhammed,
Kıldı dil-i divanemi meftun-u Muhammed ...
H i K A YE
Pek sevdiğim ve babam makamında saydığım üstadım, hocam, veli-ni'metim Samiyyi Saruhani hazretleri ile cuma namazlarından sonra hanelerinde otururduk. Birgün, yemekten
sonra fakire şöyle buyurdu :
- Oğlum, öldüğün zaman nereye defnolunmak isterdin?
Cevap verdim :
- Efendim, nasibolursa Edirnekapı haricinde Halebi
merhumun civarında defnolunmağı arzu ederdim. Zira, oraya
istanbul alimlerinden pek çoğu defnolunmuşlardır, dedim.
Merhum hocam içini çekerek :
- Sakın beni oraya defnetmeyiniz, buyurdu. Zira, ben
hem günahkar ve hem de ilmen zayıf bir insanım ve kendimi
oraya layık göremem. Beni Edirnekapı'da Mısır tarlasının kenarına gömüverirsiniz, olur biter.
Meğer, hazret bu sözleriyle bana vasiyyet ediyormuş. Üç
gün sonra, yatsı namazını kılarken ve namaz arasında vasıl-ı
didar oldular. Fakir, o zaman Arapçayı yeni öğrenmeğe başladığımdan, okuduğum ayet-i kerimelerio manalarma vakıf ve
aşİna değildim. Fakat, nasıl olduysa bilemiyorum cenazesinde
sure-i Fecr'in son ayetlerini okuyuverdim.
Bilindiği gibi, bu ayet-i kerime : (Ya eyyetühen-nefs-ülmutma'inne ircı'ıy Ua Rabhiki radiyyeten merdiyyeh fedhuliy
fi ihadiy vedhuliy cennetiy - Ey emin ve mutma'in olan nefis!
Ondaıı razı olarak ve rizasım kazanmış bulunarak Rabbine
dön. Gir salih kıdlarınıın arasına, gir onlarla birlikte cennetime ... )
Bugün, ancak bu ayet-i celilenin manasını ve Allahu teala'
nın hakkıyle iyman eden kullarını hitab-ı izzetiyle nasıl taltif ve tatyip buyurduğunu, denizlerden bir katre ve güneşten
- 325 -
bir zerre miktarı idrak ve ihata edebilmekteyim. (Rahmetullahi aleyhi ve rahmeten vasi'a ... )
Evet, gaybı ancak Allahu azim-üş-şan bilir. Fakat, Allahu
teala'nın bildirdiği bazı kullar da gaybı bilebilirler. Kerametin
evveli KEŞF-İ KUBUR, yani kabir ehlinin ahvalini bilmek ve
alıiri ise KEŞF-İ KULÜB'tur, yani kalplerden geçeni bilmektir.
Kullar, bu iki ilme de, ancak ve yalnız Allahu sübhanehu ve
teala hazretlerinin kendisine ikramı kadar olan kerametler ile
vas ıl olabilirler.
Ey aşık-ı sadık! ..
Keramete talip olma, istikamete talip ol ki, Allahu teala
da sana kerameti ihsan ve inayet buyursun. İstikamet'siz keramet olmaz. İst_ikamet olmadan zuhura gelen barikulade şeyler, keramet değildir. Onlara İstidrac denilir ki, deccal ve deccala önder olan bazı kişilerde öylesine olağanüstü hadiseler zuhura gelmiştir. Sihir veya istidrac nev'inden olan barikulade
şeyler, Allahu teala ve Resul-ü mücteba katında asla makbul
değil hatta, merduttur.
Keramet, ancak kitaba ve sünnete tamamen uyan kutlu
ve mutlu kişilerde zuhura gelen barikulade hallerdir.
Daha öncede belirtrneğe çalıştığımız gibi, peygamberlerden zuhura gelen barikulade hallere MÜ'CİZE ve Hak velilerinden zuhura gelen barikulade hallere de KERAMET denir,
her ikisi de Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin lutf-u
keremi, inayet ve ihsanı ile zuhura gelir. Mesela, Hz. Musa
aleyhisselamın elindeki alelade bir ağaç olduğu halde, yere bıraktığında emr-i ilahi ile büyük bir ejderha olurdu. Yanlış anlaşılmasın, gözlere ejderha şeklinde görünmez, bizatihi yılan
oluverirdi. Allahu teahi, Fira'uniı dine davet etmeğe gönderdiği zaman, bunu Hz. Musa aleyhisselama mu'cize olarak bahş
ve ihsan buyurmuştu.
Diğer peygamberlerde de, buna benzer ve ayrı ayrı mu'
cizeler zuhura gelmiştir. Sultan-ı Enbiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimize de bütün peygamberan-ı izama verilen mu' cizelerin tamamı b alış ve ihsan buyurulmuştur.
- 326 -
Mü' cize üç kısımdır :
1) Mü' cize-i kevniyye
2) Mfı'cize-i ilmiyye
3) Mu'cize-i vücudiyye
İşte bu üç kısım mu'cize, Hak velilerinde keramet olarak
zuhura gelir. Onun için, keramet haktır ve gerçektir. Hak velilerinde zuhura gelen kerametierin şerefi, o velinin tabi olduğu Nebi'ye ve Resul-e aittir. Mesela, Süleyman peygamber aleyhisselamın ümmetinden olan Asaf-ı Berhaya, Belkıs'ın tahtını
üç aylık yoldan göz açıp kapayıncaya kadar kısa bir zaman
içinde Süleyman aleyhisselamın huzuruna getirdiği, Kur'an-ı
aziymde Nemi sure-i celilesinde beyan buyurulmaktadır. Netekim, Ya-Sin süre-i celilesinde de, Hz. İsa aleyhisselamın velilerinin, Allahu tealtı'nın izniyle ölüleri dirilttikleri açıklanmaktadır. Demek oluyor ki, Veli'lerde zuhura gelen kerametler,
tabi oldukları Nebeyyi zişanın şerefiyle mütenasiptir. Böyle
olduğuna göre de, bütün peygamberlerde ve gelmiş geçmiş bütün velilerde zuhura gelen mu'cizelerin ve kerametierin şerefi
Hatem-ül-Enbiya efendimize aittir. Sultan-ı serir-i din-i rnübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mu'ıyn efendimiz, bütün peygamberlerin serveri ve velilerin rehberi olduğu gibi gelmiş ve
geçmiş bütün peygamberler ve veliler de dahil olmak üzere,
bütün alemierin peygamberidir, efendisidir, rahmeten lil-alemiyn'dir.
ileride cihad bahsinde zikrolunduğu gibi, başını vermeyen şehidin bu fiil ve hareketi, elbette bir kerarnettir. Bu keraınet de; Hz. Circis 'e bahş ve ihsan huyurulan mıl'cizenin,
ümmet-i Muhammed'de keramet olarak zuhura gelmesidir. Bu
keramet, kafirle savaşan bir şehide verilen derecenin yüceliğine işaret olup, bu ve benzeri daha yüzlerce hadise irfan ve
hasiret sahiplerinin görüp, bildikleri ve haber verdikleri bir
gerçektir. Allah ve din düşmanları tarafından kesilen başlarını'
geri almakla da kalmayan bu yüce şehitler, başsız gövdeleriyle o zalimlerin canlarını cehenneme göndermişlerdiL
Binaenaleyh, birer aşk şehidi olan ve nefis savaşında can-
- 327 -
larım feda eden Hak veli'lerine, Allahu teala'nın bahş ve ih·
san buyurduğu bazı kerametleri çok görmemeli ve bunları onlara Hakkın birer ikramı olarak kabul etmelidir. Din ve millet düşmanları ile yapılan savaşların küçük cihad ve nefis ile
mücadelenin is� büyük cihad olduğunu, iki cihan serveri Hadis-i şerifleri ile beyan buyurmuşlar ve biz gafilleri irşad ederek büyük savaşın kıyınet ve ehemmiyetini duyurmuşlardır.
Kaldı ki, İsrail oğulları peygamberlerine bahş ve ihsan buyurulaı:ı mfı'cizelerin, ka'iriatın efendisi olan Rabib-i edib-i
Kibriya'ya, onun velilerine, şehitlerine ve alimlerine fazlasıyla ikram olunacağı tabii ve aşikardır.
Atadır Evliya'ullah'a asar-ı Risaletten,
Velayet tahtgahında tasarruf ya Resulallah ...
Aziz kardeşim :
Mü'minlerin ruhları, mübarek günlerin gecelerinde izn-i
ilahi ile dünya semasına gelirler ve evvelce içinde oturdukları
evlerin bizasında dururlar. Her ruh, geride bıraktığı yakınlarına ve sevdiklerine acıklı bir sesle yalvarıp niyaz ederler :
- Ey, hayatta olduğumuz müddetçe bize dost görünen
eşlerimiz, çocuklarımız, kardeşlerimiz, yeğenlerimiz, oğullarımız, kızlarımız, damatlarımız, torunlarımız... Size bıraktığımız evlerde oturuyor, binbir zahmetle çalışıp dirlinerek tedarik ettiğimiz eşyaları kullanıyor, tarlalarımızı ekip biçiyor, diktiğimiz ağaçların meyvelerinden yiyor, paralarımızı ve kıymetli mallarımızı dilediğiniz gibi kullanıyorsunuz. Aranızda, acaba bizleri hatıriayıp ananlar var mı ? Ne halde olduğumuzu ve
neler çektiğimizi düşüneniniz oluyor mu ? Evvelce bizler de sizzin gibi idik, yer, içer, güler, söyler, günümüzü gün ederdik. Fakat, günlerden birgün ölüm ansızın geliverdi ve bizleri evlerimizden, barklarımızdan, sevdiklerimizden, tanıdıklarımizdan
ayırıverdi. Bugün, berzah aleminde ve adeta bir hapishanede
gibiyiz. Yakın bir gelecekte ölüm sizi de bulacak, sizin de kapınızı çalacak ve sizi de bu zevk ve sefadan ayıracaktır. Sizler
de, önünde sonunda bir kale kadar sağlam ve bir hapishane-
- 328 -
den farksız berzah alemine düşeceksiniz. Acaba, içinizde o korkulu günleri düşünen ve bu düşünce ile bizleri de hatırlayan,
bizleri şadetmek için hayır ve hasenatta bulunan, Kur'an-ı
aziyın okuyan ve sevahım bize bağışlayan var mı ? Siz bugün bize şefkat ve merhamet ediniz ki, yarın sizlere de şefkat ve
ve merhamet edilsin. Allahu teala'nın affına ve rahmetine mazhar olasınız. Sizi biz büyütmedik mi ? Sizin için bir çok fedakarlıklarda bulunmadık mı ? Gecelerce sizin için uykusuz kalmadık mı ? Yemeyip yedirmedik mi ? Giymeyip giydirmedik
mi? Sizin de bizim için küçücük bir fedakarlığınız olmasın mı?
Neden cimrilik ediyor ve bizi hatırlamıyorsunuz? Nasıl olsa,
bizim halimize düşeceksiniz, bu hale düşmeden hazırlanımz,
tedarik görünüz, çetin bir yolculuğa çıkacaksınız, yanınızda
azık bulundurunuz, ilaç bulundurunuz. Buranın ilacı, tevhid
ile Kur'an-ı Mecid'dir. Buranın nuru muhabbetullah ve muhabbet-i Resulullah'tır. Burada, size yoldaşlık edecek olan salih
amelleriniz, hayırlı ve yararlı işlerinizdir. Namazdır, oruçtur,
zekattır, hayır ve hasenattır. Dikkat ediniz, bizler gibi elleriniz ve ayaklarınız bağlanmadan, ellerinizi Hak rizasma ve
ayaklarınızı hayır yollarına kullanınız. Çeneleriniz tutulup kilitlenmeden ALLAH deyiniz, LA İLAHE İLALLAH deyiniz, tevhid ediniz, zikrediniz. Elinizdeki mallarınız ve paralarınız başkalarının ellerine geçmeden gönül rİzasıyla ve Allah için infak
ediniz. Hak rİzasını kazanınız. Ey Allah'ın kulları elinizde bulunan mallara ve paralara evvelce bizler sahip idik, tamamı
bizim elimizde idi ama, kıyıp Allah yoluna harcayamazdık. Onların hepsini sizlere bırakıp, elde avuçta hiçbir şey olmadığı
halde, buraya geldik. Şimdi o mal ve paralar eğreti olarak
size geçmiştir. Hesabını biz veriyor ve azabını da biz göıiiyoruz. Siz yararını gördünüz, bizler ise zararını çekiyoruz. Bizim halimizden ibret alınız, o mal ve paraları sizler de tıpkı
bizim gibi başkalarına bırakacak ve bizim durumumuza düşeceksiniz. Eğreti olan o dünya malını Hak rizasma uygun yerlere harcamazsanız, bizim akibetimize düşmeniz muhakkak ve
mukadderdir. Son pişmanlık fayda etmez, hasret ve nedamete
düşer ve perişan olursunuz, aklınızı başlanmza devşiriniz, biz-
- 329 -
lerden ibret alınız ve bizim uğradığımız büsran ve zarara sizler de uğramayınız.
Evet kardeşim, ruhlar böyle söylerler ve kendilerine hayır dua edenlere hayır dua ederler, kendilerini hayırla anmayanları ve büsbütün unutanları nefretle yad ve bed-dua ederler.
Fani dünya hayatında iken, Allah yolunda bulunmayan
gafil mü'minlerin ahiret alemindeki mahrumiyyet ve nedametlerini bir nebzecik aniatmağa çalıştım. Yakın bir gelecekte
bizler de o ebedi aleme göçeceğiz. Sekiz kat hisarla çevrilmiş
kalelere sığınsak, demir zırhlarla takviye edilmiş burçlara girsek, ölüm bizleri de bulacak ve hepimizi bu alem-i şehadetten
alem-i gayba iletecektir. Eğer, ölmek değilde olmak istiyorsak, Allahu teala'yı ve ResCıl-ü mücteba'yı sevmeğe, onları kırmaktan, incitmekten emirlerine karşı gelmekten sakınınağa
mecburuz. Hakkın emirlerine uyar ve nehiylerinden kaçınırsak, ömr-ü azizimizi boşuna harcamazsak, her nefeste Rabbimizi unutmazsak, ebediyyet aleminde saadet ve selamete ereriz. Şu halde, daima Hakkı zikredelim ve unutmayalım ki, insan sevdiğini çok zikreder ve hiç unutmaz. Zerre kadar dahi
olsa hayra koşalım ve zerre kadar bile olsa şerden kaçalım .
Günahlarımıza ve isyanlarımıza tövbe edelim, istiğfarda bulunalım. Olümün, nerede, ne zaman ve nasıl gelivereceği kestirilemez. Ansızın karşımıza çıkabilir ve dünya misafirleri gibi
davet de beklemez. Genç, ihtiyar demez, yaşa başa bakmaz, sırası geleni aldığı emir üzerine fena aleminden beka alemine
bir anda ulaştırır. Gafil olmayalım, boş bulunmayalım, ölüme
hazır olalım. Gafillerin elleri ve gönülleri boş, aşıkların ise elleri dolu ve gönülleri hoş olarak ölüme giderler. Tekrar ediyorum : Gafiller ölür, arifler olur . . .
HiK AYE
Ehlullah'tan İbn-i Cella, Allahu teala'ya ruhunu teslim etmişti. Çevresinde bulunanlar, kendisinin gülümsediğini farket-
- 330 -
tiler. Doktor çağırdılar, muayene neticesinde önce diri olduğunu sandı, tekrar ve dikkatle baktı ölü olduğunu tesbit etti, bir
mana veremedi ve yüzündeki örtüyü kaldırarak yeniden yüzüne baktı ve hazır bulunanlara :
- Valiahi bu işe aklım ve tıp bilgim kafi gelmiyor, dedi.
Anlayamıyorum, bu zat ölmüş mü, yoksa diri mi ? Ben bu işe
akıl erdiremedim.
Gerçekten, İbn-i Cella'nın yüzünden ve bedeninden akan
terler ALLAH LİLLAH yazıyordu.
Ruh-u pür-fütuhuna Fatiha-i şerifeler ithaf ederek bu zat-ı
akdesin bir sözünü teberrüken sunuyorum :
(Bir kimse, övülmekle yerilmeği eşit tutarsa, o zat zahiddir. Bir kimse, beş vakit namazlarını muntazaman ve vaktin
girişinde kılarsa. o zat abiddir. Bir kimse, her işi Allahu teala'dan bilir ve Allahu teala'dan olduğuna inanırsa, o zat mu
,·ahhiddir. Muvahhid olanlar, ancak vahidden bilir ve vahidden
görür ... ) buyurmuşlardır.
Hasta gönül eyleme benlik,
Gönül alçaklığı naclanlık mıdır?
Çalış ki, kemliğe yapasm iyilik,
Her iyiliğe iyilik insanlık mıdır?
İrfan mektebinden çıkma kenara,
Yakma vücudunu nafile m1ra,
Arif ol, her aybı kendinde ara,
El ayıbını görmek insanlık mıdır ?
Sümmaııi söz söyler iktidarınca,
El elden üstündür arşa varınca,
Süleyman'a bil ki va'zetti karınca,
Nasihat dinlemek noksanlık mıdır?
Aziz din kardeşim ve sevgili Hak yoldaşım :
Dünya ve ahirette saadet ve selamete erişmek istersen,
Sehl bin Abdullah-il-rusteri hazretlerinin şu yedi tavsiyesini,
yedi öğüdünü mutlaka yerine getir ki, ölmez olursun. - Kalple-
- 33 1 -
rin öldüğü gün, kalbin diri kalır, beyinler kafatası içinde kaynadığı gün, arşın gölgesinde serinlenir ve dinlenirsin. Bütün
insanlar, o günün şiddet ve dehşetinden titredikleri sırada, bütün korkulardan emin olursun. Liva-i hamdin altında aşıklar
ve sadıklada beraber bulunursun. Herkesin ayıpları açıklanıp
bütün malışer halkı önünde rezil ve malıcup oldU:ğy. zaman,
senin ayıpların ve kabahaderin örtülür. Asiler cehenneme stirülürlerken, cennete dahil ve didara nail olursun.
Bu yedi tavsiye şunlardır :
1) Allahu teala'nın kitabı olan Kur'an-ı aziyme sıkı sıkı
sarılmalı, emirlerine ve hükümlerine aynen ve harfiyyen uymalı, nehiylerinden son derece sakınmalıdır.
2) Resfıl-ü zişanın sünnet-i seniyyelerinden küçük veya
büyük demeyip hepsine elden geldiği ve güç yettiği
kadar uymalı ve bu hususta tam bir saygı ve titizlik
gös te rm elidir.
3) Helal kazanmalı, helalinden yiyip içmeli ve helalinden
giyinmelidir.
4) Hiç kimseye eza ve cefa etmemeli, zulüm ve haksızlıklardan tamamİyle el çekmeli, malılukata karşı şefkat ve merhamet göstermeli ve hiç kimseden ah almamalıdır.
5) Küçük veya büyük, gizli veya açık bütün günahlardan
isyanlardan ve kötülüklerden son derece sakınmalıdır.
6) işlenilen günah ve kötülüklere derhal tövbe ve nedamet etmeli, istiğfarda bulunmalı ve bir daha günah
ve kötülük işlemerneğe azmetmeli ve sehat göstermelidir.
7) Hukuk-u ibad dediğimiz kul hakkına son derece hürmetkir ve riayetkar olmalı, aldığını mutlaka vermeli,
kimsenin maddi veya ma'nevi hakkına tecavüz etmemeli, hasımlarını razı kılınağa çalışmalıdır.
- 332 -
Sehl bin Abdullah-il-Tusteri kuddise sırruh hazretlerinin,
bazı öğütlerini de teberrüken bilgilerinize sunuyorum :
- Yardımcı ancak Allah'tır.
- Hakka delil ancak Resulullah'tır.
- Çoğaltılması gereken şey, ancak Allah korkusudur.
- Bütün hayırlı ameller, ancak sabırla gerçekleşebi1ir.
- Çok namaz kılmak ve oruç tutmakla Hakka vuslat olmaz. Vuslat-ı ilahi ancak beş vakit namazı huşlı ve budu ile
kılmak, Allah yolunda ve Allah için cömert olmak, nefsini ancak Allah yoluna feda etmekle mümkün olur.
Kur'an-ı kerime sarılmak demek, onun hükümlerini, emirlerini ve nehiylerini bilmekle mümkündür. Bu ise, ancak ilimle mümkündür. ilim ise, ancak Allahu teala'yı tanımakla mümkündür. Allahu teala'yı tanımak, ondan korkınakla mümkündür. Allahu teala'dan korkmak ise, hikmetin başıdır. Allahu
zül-celal vel-cemal katında kulların en mükemmel ve mükerremi, Allahu sübhanehu ve teala hazrederinden en fazla korkandır. Allahu teala'dan korkandan bütün cihan korkar. Zira,
Allah ce1le celalühu, zat-ı üluhiyetinden korkanla_rla beraber
olduğunu ilan buyurmuştur. Alemierin Rabbi bir kul ile beraber olunca, o kul kimlere ve hangi kuvvetiere galip gelmez ?
Hangi güç ona karşı koyabilir?
Allahu teala'dan korkarak onun kitabına sarılan, onun
emirlerini seve seve yerine getiren, yasakladıklarından da son
derece sakınan ve kaçınan, ibadet ve ta'atinden haz duyan,
bütün ihtiyaçlarını ancak ve yalnız Rabbine arzeden, onun kudret, kuvvet ve azametini düşünerek ona hakkıyle ve Uiyıkıyle
kulluk eden, kendi aczini ve hiçliğini anlar, bizden önce gelmiş geçmiş ümmetierin Kitabullah ile sabit olan hal ve akıbetIerinden ibret alır, müttakiylerin erdikleri dereeelerin yüceliğini ve asilerin düştükleri derekderin niceliğini Kitabullah'tan
öğrenir ki, ancak bunları yapabilen ve yerine getiren kimselere, Kur'an-ı aziyme sarılmış denilebilir.
Yoksa, Kitabullah'ın kabına, cildine, sahifelerine, harflerine ve tezhibine sarılmakla, Kur'an-ı kerime sarılmak müm-
- 333 -
kün değildir. Hiç şüphe yoktur ki, Kitabullah'ın cildine, kabına, sahifelerine ve harllerine de hürmet ve riayet lazımdır ama,
e1ıl-i hakikat için buna hakkıyle Kur'an-a sarılmak denemez.
Bunun içindir ki, Mefhar-i kA'inat aleyhi · ve alihi efdal-üttahiyyat efendimiz : (Kur'an-ı azim-ül-bürhan, bir çok okuyanIara lanet edecektir.) buyurmuşlardır. Çünkü, emirlerine ve
hükümlerine uyulmaksızın okunan Kur'an, okuyan kişiden davacı olacaktır, Allah u teala ve tekaddes hazretleri cümlemiz i
gafletten uyandırsın, bizleri Kur'an boyası ile boyandırsın ve cehaletle kararan gönüllerimizi Kur'an nuruyla nurlandırsın. Hakkın tevfiki kula refik olmayınca, arapça bilse dahi her okuyan
Kur'anı anlayamaz. Kur'an-ı aziymi anlayabilme'k, tevfik-i ilahiyye erişmekle mümkündür. Her okuyup anlayan da ilahi
emirleri yerine getiremez. Zini, ilahi emirleri yerine getirebilmek de, yine tevfik-i Rabhani ile mümkündür. ilahi emirleri
yerine getiren herkes de rizayı Rahman'a erişemez. Zira, ilahi
emirleri yerine getirmekte ihlas şarttır. İhlas ise, yine tevfik-i
sübhani ile mümkündür.
Allah celle celalühu, Resfıl-ü Haşimi hürmetine bizlere tevfikini refik eylesin ...
H i K:AYE
Büyük Hak velilerinden Süfyan-ı Sevri Kuddise sırruh
hazretleri hikaye etmişlerdir :
Birgün, Sultan-ül-arifiyn Hz. İmam-ı Cafer-üs-Sadık efendimizi ziyarete gitmiştim. Lutfen huzurlarına kabul buyurmak
tenezzülünde bulundular ve ziyaret sebebini sordular :
- Ey alemiere rahmet olan iki cihan serverinin muhterem torunu, mübarek cemalinizi görrneğe ve her biri birer
dürrü yekta değerinde olan nasihatlerinizi dinlerneğe geldim.
Gönüllere şifa, ruhlara gıda ve kalplere cila olan öğütlerinizle
amel etmek bahtiyarlığına erişirsem, Hak rizasma kavuşacağımı bilenlerdenim. Onun için, feyiz almaya ve necat bulmaya geldim, dedim.
- 334 -
Bana şöyle buyurdular :
- Ey Süfyan! .. Bilmiş ol ki, yalancılarda mürüvvet, hased edicilerde rahat, kötü huylularda efendilik ve izzet , devlet
idare edenlerde dostluk ve kardeşlik olmaz.
- Ya İmam ... LCıtfedin, bana biraz daha nasihat eyleyin, diye niyazda bulundum, devam buyurdular :
- Ya Süfyan! .. Nefsini, Allahu teala'nın men'ettiği haramlardan geri tut ki, Allahu teala ve tekaddes hazrederine hakkıyle ve layıkıyle kul olabilesin. Allahu teala'nın sana nasip
eylediğine kanaat eyle ki, zenginlik sıfatı ile sıfatianarak zenginlerden olasın. Halk ile iyi geçin, onlara iyi muamele et ki,
herkes tarafından sevilip sayılasın, ehl-i islam arasında makbul ve mahbubul-kulCıb olasın. Günahkar olanlarla sohbet ve
ünsiyyet etme ki, kötü kişilerin günahlarına ortak ve Rabbine
asi olmayasın ...
Kendisinden, biraz daha nasihat niyaz ettim, şöyle buyurdular :
- Sefihler ile düşüp kalkmak, selamet yolundan sapmaktır. Edepsizler ile bir arada bulunmak insana töhmet ve
elem getirir, kötü gözle baktırır. Dilini muhafaza etmemek, insanın başını belaya sokmağa ve pişman olmağa sebeptir.
Değerini bilenler için, Hz. İmaının bu öğütlerinden her biri başlı başına birer hazine ve b aha biçilmez birer definedir.
Sermaye-i akl oldu şarab-ı hayret,
Bu mes'eleyi yazdı kitab-ı hayret ...
Hamid-il-Leffaf şöyle buyurmuşlardır :
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, bir kişinin helakini
murad buyurursa, o kulu üç şeye mübtela kılar ve sonFa o
üç şeyden ötürü kendisine ikab eder :
I) O kula ilim verir, fakat o kuldan ilmiyle amel etmesini men'eder.
II) Salihlerle sohbete nail eder, fakat sohbet ettiği salihlerin hak ve hukukuna riayet etmekten kendisini
mahrum kılar.
- 335 -
III) O kula ta'at kapılarını açar, fakat kendisini ihlastan
yoksun bırakır.
Kulun, bu üç bela ve musibete mübtela olması, kendi kötü niyyetindendir. Kul, niyyeti halis olursa, okuduğu ilimle
amel eder, daima ihlas üzere bulunur ve kendisine nasip olan
ilmin menfaatini dünya ve ahirette görür. Yine, o kulun niyyeti halis olsa sohbet ettiği salibierin haklarına riayet eder ve
bütün arnellerinde olduğu gibi bunda da ihlas üzere bulunurdu.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, bütün faziletiere ilmi vesile kılmıştır. Ne var ki, ilmi okuyan, yazan, yazdıran ve
okutanın da ilmiyle amil olması, bu faziletleri ibraz etmesine
sebep olur. ilmi ile amil olmayan alim helak olur. ilim, bütün
fazilet ve şerefierin başıdır. İnsanları, insanlar arasında yükselten ve yücelten ilim olduğu gibi, Allahu teala indinde yüksek derecelere yükselten de yine ilimdir. Hz. Adem aleyhisselama verilen ilimden ötürü Allahu teala bütün meleklerine ona
secde etmelerini emir ve ferman buyurmuştur. Adem aleyhisselamın meleklerden üstün ve yüce olması, mazhar olduğu ilim
sebebiyledir.
Allahu azim-üş-şan, ilmin şeref, fazilet ve ehemmiyetini
düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül-bürhanda beyan
ve ilan buyurmuştur :
j, (" / ..-:. • • ,... ,.
\ .... '( \ ""
- .. :��,)H',_, J)'LJ .. � .J
Vellezlyne ıU-ül-ilme derecı\t...
EI-Uücadile ı 11
(V e özellikle kendilerine ilim verllenlerin, Uiınlerlyle amil
olall Aliınierin derecelerini artınr.)
İbn-i Abbas radıyallahu anh : (Alimlerin, diğer mü'minlerden in dallah dereceleri yediyüz derece fazladır. Her derecenin
arası, beşyüz senelik yoldur.) buyurmuşlardır.
- 336 -
Alimierin haklarına hürmet ve riayet ediniz sevgili kardeşlerim. Hele alimiere saygısızlıktan son derece sakınınız. Alimlere, her zaman ve her yerde ve her meşru işte hürmetkar olunuz. Meclisierinize gelmek lutfunda bulunan alimleri, kendinizden üstün tutunuz ve onlara ikramda bulununuz. Zira, ilmiyle
amil olan alimler, Hak teala katında mukaddemdir :
Hel yestevilleziyne ya'lemüna velleziyne la ya'lemün ...
Ez-Zümer : 9
(Bilenlerle, bilmeyenler bir olur mu?)
Elbet bir ve eşit olmaz. Bilen ve bilmeyen hiçbir işde müsavi olamaz. Mesela, ilmi olmayan bir kimse bir hayır işlese,
bir hayra on sevap vardır, ki böyle olduğu ayet-i celile ile sabittir. Oysa, o hayrı işleyen alim ise bir hayra en az elli sevaptan beşyüz sevaba kadar ecir verilir. Allahu sübhanehu ve
teala, dilerse daha fazla da ecir verebilir :
/-fe �l.J ..J � '� d�,�, •• :��.o:':'r l ' \��
_J J� \""
�
Vallahu yuda'ifü limen yeşlı. valla.hu vasi'un aliym . ..
El-Bakara : 261
(Hak teala, dilediğine kat kat verir. Allahu teala, vasi'dir.
fazi m dan ihsan buyurduğu ona darlık vermez. Alim' dir, inf ak
edenin niyyetini Ye infak kudretini hakkıyle bilir.)
Bu ayet-i celileyi ayrıca yorumlağama lüzum var mıdır?
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bir Hadis-i şeriflerinde :
(Mücerret iyman, çıplaktır. Bu çıplak iymanm elbisesi
tekva, ziyneti haya Ye meyvesi de ilimdir.) buyurmuşlardır.
- 337 -
Bir diğer Hadis-i şeriflerinde de :
(Ey üınmetiın! . . ilmi talep edin, ilim tahsil edin, okuyun
ve öğrenin. Zira, Uıne talip olan kimse kıyamet günü huzur-u
kzete yüzü ak olarak gelir. Aliınierin yüzleri o gün, ayın bedr-i
tam yani dolunay gecesi gibi kabirierinden kalkarlar. Cahiller
cahil olarak ve alimler alim olarak haşrolunurlar.) buyurmuşlardır.
Başka bir Hadis-i şeriflerinde de :
(Kulun, Allahu teala'dan göreceği rnükafat, ancak sahip
bulunduğu ilim ve ma'rifeti kadardır,) buyurmuşlardır.
H i KAYE
Bir zamanlar, halk arasında ilim mi efdaldir, mal mı efdaldir konusu bazı tartışma ve atışmalara yol açmıştı. Bazıları :
- ilim, maldan üstündür! tezini savunurlarken, bir kısmı da :
-· Hayır!. Mal, ilimden üstündür, diyorlardı.
Her iki taraf da kendi görüşünü isbat edebilmek için deliller :!eriye sürüyor ve örnekler gösteriyordu. Nihayet, işin
içinden çıkamayacaklarını aniayarak İbn-i Abbas radıyallahu
anh hazrederine müracaat ettiler. Her iki tarafı da dinledikten
sonra, İbn-i Abbas radıyallahu anh şöyle buyurdu :
- ilmin mal üzerine yedi şerefi vardır :
1) ilim, peygamberler mirasıdır. Netekim, falır-i ka'inat
aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat efendimiz : (Biz, peygamberler bölüğünün altun ve gümüşten mirasımız olmaz. Peygamberlerin mirası, ancak ilim ve hikmettir. ilim, bizden sonrakilere bıraktığımız en büyük sadakadır.) buyurmuşlardır. Oysa,
başta Fira'un olmak üzere diğer bütün hükümdarlar ve şakilerle asiler ölünce geride kalanlara mal ve para bırakırlar.
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 22
- 338 -_
2) ilim, sahibini saklar ve korur. Malı ise, mal sahibi sak�
lar ve korur.
3) Allahu teala, malı razı olduğu kula bahş ve ihsan bu�
yurduğu gibi, rizasma mazhar olamayan kuluna da verir. Fa·
kat, ilmi razı olmadığı kuluna asla vermez. ilim şerefini, an.
cak ve yalnız razı olduğu ve layık gördüğü kuluna bahş ve ih�
san buyurur. Onun için, ilim rütbelerin en yücesidir.
4) ilim, mal gibi sarfetmekle tükenmez, harcamakla eksilmez. Üstelik belki de artar. Hatta yerine sarfedilirse muhakkak artar ve fazlalaşır. Oysa, mal harcetmekle tükenir ve
sarfetmekle eksilir.
5) ilim sahibi hakikatte ölmez, diridir. Amel defteri hiç
kapanmaz. Öğrettiği ilim, dünyada okunduğu ve öğretilmeğe
devam edildiği sürece onun amel defterine de sevap yazılır.
ilim, kıyamet gününe kadar sahibi ile beraber bulunur, kendisi ile ilmi de ebedidir. Fakat, mal sahibi ölür ölmez, nesi
var nesi yoksa başkalarına kalır ve amel defterleri de ruhunu
teslim edince hemen kapanır.
6) ilim sahibine kabrinde ilminden ötürü azap olunmaz.
Fakat, mal sahibine malik olduğu malından ötürü azap olunabilir.
7) Mal sahipleri, mahşerde malik olduğu herşeyden s�
rulur ve hesap istenir. Malı nereden ve nasıl kazandığı, nerelere harcadığı, inceden ineeye araştırılır ve soruşturulur. ilim
sahiplerine ise, öğrendikleri ve öğrettikleri her ilmi mes'ele�
den dolayı bir cennet derecesi bahş ve ihsan buyurulur, öğrendiği ve öğrettiği ilmin her harfine, eğer bunları abdestsiz öğ�
retmişse, bir sevap, abdestli öğretmişse yüz sevap bahşolunur.
Eğer, namazda ise bu dereceler daha da artar ve her harfine
bin sevap verilir. Bütün ecir ve sevap, ilim sahiplerine mahsus ve münhasırdır.
Resul-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-il-Mennan efendimiz :
- 339 -
(Erkek ve kadın her müslümana, ilim talim etmek farzdır.)
buyurmuşlardır.
Alimler, bildiklerini öğretmekle mükelleftirler. Öğretmeyen alimler, Allahu teala katında sorumlu olurlar. Kıyamet günü, bildiği ilmi öğretmeyen alimi Allahu teala ve tekaddes hazretleri şiddetle azarlar. Onun için, alim olana susmak layık
değildir. Bildiğini mutlaka söylemeli ve bilmeyenlere öğretmelidir. Ne var ki, bilmeyenler de alimlerden ve bilenlerden dinini öğrenmediği ve kulluk görevlerini yerine getirebilmek için
ilim tahsil etmediği için itaba ve hatta azaba ma'ruz kalabilir.
Allahu azim-üş-şfm, bilmediklerimizi sorup öğrenmemizi
emir ve ferman buyurmuşlardır :
Fes'elü ehl-ez-zikri in küntüm la ta'lemün ...
El-Enbiya : 7
(Eğer bilmezseniz, kitap ehlinin alimlerine sorun, söylesinler ... )
Sormaktan ve öğrenmekten utanmamalı ve hele (Bak bak,
bu yaşa gelmiş daha bunu bile bilmiyor.) gibi cahilane sitemlerden asla korkmamalı ve çekinmemeli, bilmediklerimizi bilenlerden sorup öğrenmeliyiz. İki cihan serveri : (ilim. Allahu
teala'nın hazineleridir. Onun anahtarı da sual'dir.) buyurmuşlardır. Anahtar olmayınca bir hazine açılamayacağı gibi, sorınayınca da ilim hazineleri açılamaz ve içindeki baha biçilmez
mücevherler ele geçirilemez. Mutlaka öğrenmeli, bilmeli ve bilerek amel etmelidir. Kötülük yapmak için değil, fakat kötülüğe düşmernek ve kötülerin şerlerinden emin olmak için kötülüğün ne kötü bir şey olduğunu· öğrenmek lazımdır. Cehalet
ve bilgisizlik yüzünden bir çok kötülüklere istemeyerek düşen
kardeşlerimiz çok görülmektedir.
Gözden uzak tutulmaması gereken bir gerçek de şudur :
İleri gitmiş, tarımda, sanayide, ticarette ve san'atta terakki et-
- 340 -
miş bütün milletler, ilim sayesinde yücelmişlerdir. Bütün medeniyyetler ilim sayesinde meydana gelmiştir. İnsan hayatı sınırlıdır, ilmin ise sınırları yoktur. İlim, gençleri besler ve yaşlıları olgunlaştırır. İlim, kuvvetten daha etkilidir. Sözü uzatınağa ne hacet ? Allahu teala, alimdir ve alimleri sever. Bütün
peygamberler de alimdirler ve ilimlerini Allahu azim-üş-şandan almışlardır. Dünya hayatında ilimsiz başanya ulaşabilmenin imkan ve ihtimalı yoktur. Dünya da, ahiret de ilimle elde
olunur. Riza'ya ilimle, rıdvan'a ilimle, cennete ilimle, cemal'e
ilimle erişilebilir.
ilmiyle amil olan aziz olur. Şam, şerefi, izzet ve rif'ati ar-
. tar. Ancak, ilim öğrenmek ve öğretmek Allah rızası için olmalıdır. İlme talip olan niyyetini rizayı ilahiyyi tahsile tahsis etmeli, içini ve dışını temizlemeli, batmını tekva ile ve zahirini
şeriat-i garra-i Muhameddiye ile tezyin ve tenvir eylemeli, Allahu sübhanehu ve teala hazrederine tam bir teveccühle ve
mı.ıtlfık bir teslimiyyetle yönelme! i ve ecrini Allah u teala' dan
dileyerek ve bekleyerek ilim öğrenmeli ve başkalarına da öğretmelidir. ilim öğrenmeye ve öğretmeye talip olan, dünya
menfaatine, şöhrete, itibara değil, ancak ve yalnız Hak rizasına göz dikmelidir.
Rabib-i edib-i Kibriya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimiz :
(Ümmetim iki kısıındır. Birisi, şu kutlu ve mutlu kişilerdir ki, H�k rizası için ilim öğrenir ve öğretirler. Allahu teala'-
. nın rizasım dilerler, öğrettiklerini ancak ahiret için öğretirler
ve ahiretlerini dünyalarına tercih ederler. İlimlerini, ücret karşılığı satmaz, azıcık dünya menfaatine değişmezler. Dünya malı, gelip geçici ve elden çıkıcı olduğu gibi, gayet az bir şeydir.
Ahiret ise hem ebedidir, hem de ni'met ve devleti baki ve e bedi dir. Onun için, eğreti bir mal için ebedi ve büyük bir ni'meti feda etmek akıl karı değildir. Mü'minler için, ahiret elbette
ve elbette dünyadan kat kat hayırlı ve yararlıdır. İlmini, Hak
rizasıyçün irşad ve tenvir yolunda kullanan kutlu ve mutlu
kişiler için denizlerdeki balıklar, havalardaki kuşlar, yerlerde
- 341 -
ve göklerde bulunan melekler ve bütün yaratılmışlar Allahu
teala'dan istiğfar ederler.
İkinci kısım ise, öğrendiği ilmi dünya hayatı için kullanır,
dünyaya talip olur ve buna kanaat ederek öğrettiklerinden dolayı ücret alırlar. Para almadan kimseye bir şey öğretmezler,
Hak rizasım gözetmezler, paradan gayn bir şey düşönmezler.
işte, bu gibilerin ahiret aleminde halleri vahim ve perişandır.
Allah rizasıyçün ilim tahsil etmeyen ve ilmi yine Hak rizası
için başkalarına öğretmeyen kişiler, kıyamet günü en şiddetli
bir azap la cezalandınlırlar. ilmini para ile satan, hak rizası
gözetmeyen, ilminde cimrilik eden ve maddi karşılık olmadan
halkı irşat etmeyen alimierin ağızlarına ateşten gem vurolur
ve bütün ahiret, saadet ve ni'metlerinden mahrum kalırlar.)
buyurmuşlardır.
Diğer bir Hadis-i şerifte de :
(Sizin en hayırlınız, Kur'an-ı aziymi okuyan, okutan, öğrenen ve öğreteninizdir.) buyurulmuştur.
Bir kimse ölünce arneli kesilir ve amel defteri de kapanır. Fakat, şu üç sınıf kimsenin amel defterleri kapanmaz ve
kendilerine sevap yazılınağa devam olunur :
A. Sadaka-i cariyye dediğimiz devamlı sadaka olan ağaç
dikmek veya yetiştirmek, su getirip çeşme yaptırmak, mektep,
medrese, hastahane, aşevi, cami-i şerif, mescid, namazgfth yap·
tırmak, su kuyusu açtırmak, su cetvel ve kanalları döşetmek,
köprü ve yol yapmak Vs . gibi herkesin yararlandığı hayırlarda bulunanların, eserlerinden faydalanıldığı sürece amel defterleri kapanmaz ve sevap yazılır.
B. İnsanlara faydalı ve hayırlı ilim tahsili ve san'at öğrenmektir. Öğrenilen ve başkalarına da öğretilen ilim ve san'at
devam ettikçe, ilk öğretenin sevap defteri kapanmaz ve devamlı ecir yazılır.
C. Geriye salih evlat bırakmaktır. Hayırlı ve salih evlat, ana ve babasına daima hayır dua ettiği gibi, işlediği her iyi
ve güzel arnelden ötürü ana ve babasına da sevap yazılır. Me-
- 342 -
sela, evlat Kur'an-ı aziymi okusa, başkalarına da okutsa, il·
minden insanları faydalandırsa, san'atını kendisinden sonrakilere talim etse, onlar okudukça veya işledikçe onun ana ve
babasına da sevap yazılır. Salih evlat, yemiş veren bir ağaç gibidir. O ağacın meyvesinden yenildikçe sevap has ıl olduğu gibi, yiyenler dua etse de etmese de ağacı dikenin amel defterine sevap yazıldığı gibi, evladın hayırlı ve faydalı işlerinden dolayı da ana ve babasına ecir verilir.
Fahr-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
{Kur'an-ı kerimin misali, akarsular gibidir. Arada küçük
bir fark vardır. Suda, hayat-ı nefs vardır, Kur'an-ı aziymde
hayat-ı kalp vardır. Nasıl ki, sular göklerden bir anda boşalıverseydi yerler ve göklerde buna tahammül güç olurdu. Yağmurun aralıkla ve zaman zaman yağınası gibi, Kur'an-ı aziyın
de ayet ayet nazil olmuştur. Can tende iken, su içilmeğe doyulmadığı gibi, ruh bedende iken de Kur'an-ı aziyme doyulınaz.
Oysa, mesela bir şarkı bir zaman söylendik.ten sonra ondan
bıkıhr ve usanılır ve bir daha ağıza bile alınmaz. Buna mukabil, insanlar 50-60 ve hatta bazan 1 00 yıl Kur'an:ı kerimi okudukları halde, ne bıkıp usanıyorlar, ne de doyuyorlar. İşte,
bu Kur'an-ı aziymin mu'cizesidir.)
Ey aşık-ı sadık! ..
Bilmiş ol ki, ni'met iki kısımdır :
BiRiNCİSİ : Nimet'i zahiredir ki, mal, mülk, sağlık ve
sıhhat ve benzeri sayılamayacak kadar çok
ni' metlerdir.
iKiNCİSİ : Ni'met-i batınadır ki, iyman ve ma'firet, hikmet, aşk ve muhabbet gibidir.
Kur'an-ı kerimi tihivette bu iki ni'met cem'olur. Kişi ,
Kur'ana yüzünü ve manasma da özünü tutar. Zahirde, Kur'an-ı
kerime bakmakla yüzün nurlanır. Zira, Kur'an okuyanlar şehvet ve günah perdelerini yırtarlar. Kur'an okuyanların gözleri
- 343 -
ve gönülleri nurlanır. Zahirinde ibadet gülleri nuru açılır, batınında ma'rifet meyveleri zuhlira gelir ve hakikat ikliminde
bu meyveler yenir.
Onun için, durma ·Kur'an-ı aziymi çok oku ki, bu ni'me.
tlere erebilesin. Ayet-i kerimderin ma'nalarını aniayarak hiikümlerini ihlas ile yerine getir ki, dünya ve ahirette saadet ve
selamete erişebilesin ...
Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz :
(Ümmetim için, ibadetlerin efdali Kur'an-ı kerim okumaktır.) buyurmuşlardır.
Allahu teala'nın peygamberlerine indirdiği yüz suhuf ve
üç kitabın özü, özeti, hepsi Kur'an-ı aziymde cem'olunmuştur.
Kur'an-ı azim-ül-bürhanın bütün ma'nası da Fatiha sure-i celilesinde cem'olunmuştur. Fatiha sure-i celilesinin bütün ma'
nası da (Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) de cem'olunmuştur.
Zira, (Bismillah) Mevla'nın zatından ve (Er-Rahman-ir-Rahiym) de sıfatından haber verir. Bir kerre ihlas ile besınele-i
şerife okuyan, dört kitabı okumuşcasına sevaba nail olur.
Allahu azim-üş-şan, (Bi�millah) kelimesiyle ta'ate rağbet
etmeğe çağırmakta ve (Er-Rahman-ir-Rahiym) kelimesiyle de
kullarını rahmet ve rahimiyyeti ile müjdelemektedir.
Hz. İbn-i Abbas radıyallahu anh :
(Dünyada, her mukaddes ve muhterem olan şeyin bir istinatgahı, bir dayanağı, merkezi ve kalbi vardır. Netekim, dünyanın kalbi Ka'be-i muazzamadır. Göklerin merkezi yedinci
göktür. Yerlerin merkezi de yedinci yer tabakasıdır. Cennetin
merkezi Cennet-ül-adn'dir. Narın temeli cehennemdir. Halkın
temeli Hz. Adem aleyhisselam, ruhların ve bütün peygamberlerin temeli de Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve sellem efendimizdir. İsrail oğullarının temeli Yakub peygamber aleyhisselamdır. Arap kavminin temeli İsmail peygamber aleyhisselamdır. Kitapların temeli se, Kur'an-ı azim-ül-bürhandır. Kur'an-ı aziymin temeli de Fatiha sure-i celilesidir. Fatiha sure-i celilesinin temeli de (Bismillah-ir-Rahman-ir-Ra-
- 344 -
hiym) esmasıdır. Allahu tealanın ismiyle başlayan her işin sonu yoktur. Allahu teala'nın ismiyle başlanılan her işin sonu ise
saadet ve selamettir. Allah ismi, saadet ve selametin başıdır,
bütün izzet ve devletin evveli ve her rifatın kemalidir.) buyurmuştur.
Evet sevgili kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Kelam-ı kadiminde
ma'na cevherlerinin hazinesini ve sübhani sırlarının leta'ifini
(Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) ile açmıştır. Alemiere rahmetini bu esrna-i şerifesiyle saçmıştır. Din ve dünyamız için hayır
ve bereketini, bu kelime ile cem'eylemiştir.
H i KAYE
Mü'minlerin annesi Hz. A'işe-i Sıddıyka radıyallahu anha,
cariyesine bir şeyi yamamasını emretmişti. Cariye bu emri yerine getirdi ve yamad�ğı şeyi kendilerine takdim etti. Hz. A'işe
sordu :
- Bunu yarnamağa başlarken Besınele-i şerife çekti n mi ?
Yamarken ismullah'ı zikrettin mi ?
Cariye başını önüne eğerek cevap verdi :
- Ey Allah'ın Resulünün zevcesi, ne yazık ki Besınele
çekmeği unutuverdim ve ismullah'ı zikretmeden yamadım, deyince :
- O halde, bu yamayı Besınele-i şerife ile sök ve sonr-a
Allah adıyla tekrar yama ve getir, buyurdular.
HiK AYE
Nemrud, Hz. İbrahim aleyhisselamı ateşe attırmıştı . Gökteki kuşlar, saf saf durarak bu hale ağiaştılar. İçlerinden en
cılız ve acizlerinden birisi dayanarnadı ve Halilullah'ın bulunduğu ateşe atladı. Fakat, Allahu sübhanehu ve teala ha:ıretleri
ateşe : (Ya narü kfıniy herden ve selamen ala İbrahim - Ey
ateş! .. İbrahim'e karşı serin ol, selamet ol...) emr-i celilini ver-
- 345 -
diğinden Nemrud'un nan İbrahim Halilullah'a nur oldu, ateşler güle dumanları ise gülün yapraklarına dönüştü ve gerçekten selamet hasıl oldu. Hak teala, Cebrail aleyhisselama emredip buyurdu :
- Ya Cebra'il! Halil'ime olan muhabbetinden dolayı canını ateşe atan o kuşa benden selam söyle, ne arzu ederse ve
ne gibi bir muradı ve haceti varsa benden dilesin, yerine getireyim.
Cebra'il aleyhisselam, bu emr-i ilahi üzerine o kuşun yanına geldi ve keyfiyeti o kuşa bildirdi. Kuş :
- Ya Cebra'il! . . Benim için bu dünyada Allahu teala'nın
isimlerinden daha değerli bir şey yoktur. Duyduğuma göre, Allahu teala'nın binbir esma'sı vardır, fakat ben hepsini bilemiyorum. Allahu sübhanehu ve teala hazrederinden niyazım odur
ki, bana bu esmasını talim buyursun. Bana bahş ve ihsan buyurduğu sesle, Halilullah'ın yakılması için hazırlanan ateşten
hasıl olan güllere karşı o isimlerle terennüm ederek şakıyayım.
Allah azze ve celle, kuşun bu mümkatını kabul ve ona esma-i ilahiyesini talim buyurdu. Şimdi, o esrna-i ilahi ile seher
vakitlerinde gül dalına konarak Rabbini zikreden bu kuş BÜLBÜL'dür.
Ey aşık-ı sadık! ..
Sen de Halil'in için seher vakitlerinde ismullah ile feryat
ey le ki, vüsıl-didar olup maksuduna eresin ...
İsm-i sübhan virdin mi var?
Bahçelerde yurdun mu var?
Bencileyin derdin mi var?
Garip garip ötme bülbül,
Ötme bülbül ötme bülbül,
Derdi derde katma bülbül,
Benim derdim bana yeter!
Sen de bir dert katma bülbül.. .
- 346 -
Bilirim aşıksın güle,
Gülün halinden kim bile ?
Bahçedeki gonca gül e,
Dolaşıp söz atma bülbül,
Ötme bülbül ötme bülbül,
Derdi derde katma bülbül,
Benim derdim bana yeter! ..
Sen de bir dert katma bülbül...
Pervaz vurup uçar mısın?
Deniz, derya geçer misin?
Bencileyin naçar mısın?
Garip garip ötme bülhül,
Ötme bülbül ötıne bülbül,
Derdi der de ka tma bülbül,
Benim derdim bana yeter!..
Sen de bir dert katma bülbül. ..
A biilbülüm uslu musun?
Kafeslerde hesli misin?
Bencileyin yaslı mısın?
Garip garip ötme hülbül,
Ötme bülbül ötme bülbül,
Derdi derde katma bülbül,
Benim derdim bana yeter! ..
Sen de bir dert katma bülbül. ..
YUNUS cemalin pak derken,
Cihanda mislin yok derken,
Seher vaktı YA HAK derken,
Bizi de unutma bülbül,
Ötme bülbül ötme bülhül,
Derdi derde katma bülbül,
Benim derdim bana yeter! ..
Sen de bir dert katma bülbül. ..
Menzil-i maksuda vasıl oldular erbab-ı aşk,
Sohbet-i didara nail oldular aslıah-ı aşk ...
- 347 -
Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin isimleri gayet çok
tur. Zat-ı ahadiyyetinden gayrı kimse bilemez. Fakat, bu isimler arasında en eşrefi ALLAH esma'sıdır. Zira, bütün esrna-i ilahiyyeyi camidir. Bütün isimlerinde bulunan mana ALLAH
adında mevcuttur. Böyle olunca, bir kul ALLAH adını dile getirip okuyunca, bütün esma'sını zikretmiş ve tamamının sevabına nail olmuş bulunur. Bütün esrna-i ilahiyye sıfata ALLAH
esması ise zata delalet eder. Zat, elbette sıfattan eşreftir. Çünkü, sıfat zata tabidir. Tabi olunan elbette tabi olandan daha
şereflidir. Onun için, ALLAH esma'sı bütün diğer esma'sını
cami olduğundan, islam olacak bir kimse, ALLAH lafz-ı eelilinden başka bir esma ile tevhid ede�ek olsa, islamı sahih olmaz . Ancak (La ilahe illallah) kelime-i tayyibesi ile islamı sahih olur. Mesela, müslüman olacak bir kimse (La ilahe illerRahman) dese, islamı sahih değildir. Muhakkak (İllallah) demesi şarttır. Ne var ki, bu kulun niyyetine bağlıdır. Tanınmış
büyük din bilginleri ilim yönünden böylece beyan buyurmuşlardır.
Büyük Hak velilerinden Vasıti (Kuddise sırruh) hazretlerine, ALLAH lafz-ı eelilinden ve bu lafzın ma'na ve esrarından
sordular. Hazreti şeyh şöyle buyurdu :
- Sen, Allahu teala'yı zikretmeden, Allahu teala ve tekaddes hazretleri seni zikretti. Sen, Allahu teala'dan razı olmadan, o senden razı oldu. Sen, Allahu teala'yı sevmeden, o seni
sevdi. Allah u teala' dan istemeden o sana verdi.
Hz. Ahmed Razi (Kuddise sırruh)' dan lafza-i celalin ma' na
ve esrarını sorduklarında, şöyle cevap verdi :
- Lafzatullah'ın ma'nası, kulun günahlarını örter ve sevaplarını açıklar.
Bayezid-i Bestarnİ kuddi se sırrabus-sami efendimiz ise :
- Bir kimse ALLAH lafzını sıdk ile okusa ve sıdk ile dinlese, bu esma'da nice yüzbin esrara vakıf olur, nice acayibat
görür, ama sıdk-ü sadakat şarttır, buyurmuşlardır.
Sıdk-ü sadakat, yazılıp okunduğu veya söylendiği kadar
kolay değildir kardeşlerim! .. Sıdk-u sadakat, Allahu sübhanehu ve teala hazrederine hakkıyle iyman etmek ve bu iymanını
- 348 --
iykana yani yakine ve ihsana getirmek şeref ve bahtiyarlığına
mazhar olan mü'minlerin ve muhsinlerin sıfatıdır. Bunun içindir ki, müslüman Türk askerleri düşmanları üzerine hücuma
kalkarlarken, İsmullah ile ALLAH ... ALLAH ... diyerek saldırırlar. Zira, böyle hücum edilmesini Allahu teala ve tekaddes hazretleri, Kur'an-ı aziyıninde emr-ü ferman buyurmuştur.
Her kim, Allahu teala'nın isimlerinin esrarını bilir ve kadrini ta'zim eylerse, o kimseye Allahu sübhanehu ve teala hazretleri dünya ve ahirette ta'zim eder, o kulunu iki cihanda da
zikreder ve o kulunun zikrini baki ve ebedi kılar.
HiKA YE
Beşir Hafi kuddise sırruh vaktiyle ayyaş ve günahkar bir
kimse idi. Tövbesine, şöyle bir hadise sebep olmuştur :
Bir gece, bir içki aleminden evine dönerken yolda bir kağıt parçası gördü ve ne olduğunu merak ederek aldı ve okudu.
O kağıt parçasında Allah ismi yazılıydı. Beşir Hafi, bunu görünce ağlamaya başladı. Nasıl olurdu da yerlerin ve göklerin
ve yerlerle gökler arasında görünen ve görünmeyen, bilinen ve
bilinmeyen alemierin Rabbinin ism-i eelili yerlerde sürünürdü? Uzun uzun ağladıktan sonra, biraz kendisine gelir gibi oldu ve üzerinde ismullah yazılı bulunan kağıt parçasını güzel
kokular sürerek evinin mfı'tena bir yerine sakladı. O gece, bir
rü'ya gördü ve kendisine :
- · Ey Beşir! .. Sen, bizim adımıza ta'zim edip yerden kaldırdın, temizleyip güzel kokular sürerek sakladın. Biz, azimüş-şan seni bütün günahlarından arındırdık ve senin adını
dünya ve ahirette yüce kıldık, buyuruldu.
Gerçekten de öyle oldu, Beşir Hafi, tövbe ve istiğfar ederek bütün günahlarından arındı ve halk arasında sevilip sayıldı ve ismi heryerde ta'zimle anıldı. O kadar ki, hazret yalın
ayak gezdiğinden ayağına pislik bulaşmaması için köpekler bile bulunduğu yerlerde gezdiği cadde ve sokaklara pislemediler.
Beşir Hafi adı, ehl-i iyman arasında hürmet ve muhabbetle anıldı ve kıyamete kadar da anılmağa devam edecektir.
- 349 -
Yalnız bu kadar mı ? Beşir Hafi'yi gökteki melekler de te bcil edecekler ve ahirette de bütün malışer halkından aynı saygıyı görecektir. Unutmamalıdır ki, kulun izzet ve rif'ati yalnız
taşla, toprakla, çamur ve çimento ile, bina yükseltmekle değildir. Böyle olduğunu zannedenler aldanıyorlar. İzzet ve devlet, Allahu teala'nın esma'sına ta'zim ile elde edilir. Saray ve
köşk yaptırmakla, mal ve mülk ile, fakir ve yoksullara desinler, söylesinler, sevsinler diye başa kakarak yapılan yardımlarla bir şeyler yaptıklarını sananlar, yakın bir gelecekte ne kadar yanlış bir yolda olduklarını anlayacaklardır. Fakat, bu pişmanlığın kendilerine hiçbir yararı olmayacaktır. Asıl büyüklük, Allahu teala'ya itaat Ve ta'zim, fakir ve yoksullara tevazfı
ile yardım ve kendinin aczini düşünmektir.
Beşir'e HAFİ denilmesinin sebebi, ayağına ayakkabı giymemes�ndendir. Birgün kendisine :
- Neden ayakkabı giymiyor ve yalın ayak geziyorsun? diye sordular ve şu cevabı aldılar :
- Yeryüzünü Allah u teala'nın döşeği olarak gördüğümden, ayakkabı ile gezmeğe haya ederim ...
Onun bu cevabını tatminkar bulmayanlar olabilir. Fakat,
insaf ile düşünülecek olursa, Adem aleyhisselamın vücudu topraktan yaratılmıştır. Bütün peygamberler toprağa defnedilmişlerdir. Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz dahi kara toprağın kucağındadır. Bütün Hak velileri, saidler, salihler, şehitler, alimler, fakirler, gaziler, aşıklar hepsi hepsi kara toprağın bağrındadırlar. Din-i metin topraktadır, Kabetullah topraktadır ...
Demek oluyor ki, Beşir Hafi'nin toprağa ta'zim etmekte yerden göğe kadar hakkı vardır.
Denilebilir ki, toprağa ayakkabı ile basan bunca peygamberler, veliler ve salihler, neden Beşir Hafi gibi yalın ayak gezmediler de, ayakkabı giydiler?
Cevap verir ve .deriz ki, toprağın kudsi olan kısımları bulunduğu gibi kudsi olmayan kısımları da vardır. Kur'an-ı kerimde ve Ta-Ha sure-i celilesinin 12. ayet-i kerimesinde (Feh�
la na'leyke inneke bU-vadll mukaddesi tuva - Haydi papuçlan·
- 350 -
m çıkar! .. Zira, tuvada mutahhar ve mukaddes bir vadidesin . .. ) emr-i eeliliyle Musa aleyhisselama mukaddes bir vadi de
bulunduğundan ötürü ayakkabılarını çıkarması emrolunmuştu. Onun için, peygamberler ve Hak velileri yalnız mukaddes
olan yerlerde ayakkabılarını çıkarırlar ve oralarda yalın ayak
gezerler. Kudsi olmayan yerler ise kafirlerle zalimlerin gömül-
. dükleri yerlerdir ki, necasete layıktır.
Halbuki, Beşir Hafi'ye öyle bir feyz-i Rahmani erişmiştir
ki, yeryüzündeki bütün toprakları Hakkın döşeği olarak görmüş ve ayakkabı giymeyerek yalın ayak gezmeyi yeğ tutmuştur.
BU sebeple Allahu sübhanehu ve teala hazretleri de onun ayakları kirlenmemesi için, ülkenin köpeklerine bile ortalığı pislemeleri yasaklanmıştır.
H i KAYE
Dört hak mezhepten Maliki mezhebinin müctehidi olan
İmam-ı Malik rahimehulla�, sünnet-i seniyyeye muhalefet edebileceği korku ve kaygusuyla ömrü boyunca karpuz yememiştir.
Müşarünileyh, Medine-i münevvere'de bulunduğu müddc tçe yalın ayak dolaşmış, Medine-i tahireyi ayakkabı ile çiğnernekten haya etmiştir.
Yaz veya kış, gece veya gündüz abdest tazelemek gerektiğinde daima Medine-i münevvere dışına çıkmıştır.
Bu zat-ı akdesin, söz konusu fiil ve hareketlerini yadırgayanlar olabilir. Fakat, hemen ilave edelim ki, Resul-ü ekrem
sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin ferdi veya
ictima'i bütün sünnetleri tesbit edildiği halde, karpuzu nasıl
kestikleri ve yedikleri nasılsa belirlenememiştir. Hz. İmam-ı
Malik'in karpuz yememesi de bunu açıkça göstermektedir.
Aşk ve muhabbette mezhep olmaz, aşkta meşreb olur. Bunun içindir ki Beşir Hafi hazretleri neden yalın ayak gezermiş,
İmam-ı Malik neden karpuz yemezmiş ve o da Medine-i münevvere'de yalın ayak dolaşırmış ve abdest tazelemek için şehir
- 35 1 -
dışına çıkarmış gibi sorulara verilebilecek cevap ancak budur.
Hz. İmam-ı Malik'in kabr-i münevverleri Medine-i Münevvere'de ve Cennet-ül-Bakı'dedir. Hayatında olduğu gibi, mematında da Mücavir-i Resul olmak şeref ve bahtiyarlığına mazhar olmuştur. Medine-i münevvere'ye yolu düşenlerin, mutlaka kendilerini ziyaret etmelerini tavsiye ederiz.
Ey aşık-ı sadık! ..
Bu yazdıklarımı boş ve faydasız şeyler zannederek okuyup
geçme! .. Derin derin düşün ve ne demek istenildiğini, ne yapıldığını anlamağa çalış ... Gör ki, Zat-ı üluhiyyetini seven ve
ona ta'zim edenleri Allahu zül-celal vel-cemal hazretleri nasıl
yüceltmiştir. Kendisini tanımayan ve ta'zim etmeyenleri de
nasıl alçaltmıştır. Bundan çıkaracağımız sonuç, öz ve özet olarak şudur :
Allahu teala'ya inanıp iyman eden, Allahu teala ve tekaddes hazretlerini seven Hak aşıkları dünya ve ahirette azizdirler. Onların, Allah yolunda yapmayacakları hiçbir fedakarlık
yoktur. Kişi, sevdiği uğruna canını dahi verse, bu fedakarlığını azımsar. Aşkına ve muhabbetine bu kadarcık bir fedakarlığı
kafi görmez ve buna kanaat etmez. Bunu yapamayanlar da,
zaten aşk davasında bulunmamalıdırlar.
HiK AYE
Hızır aleyhisselam, bir deniz kenarında oturuyordu. Ansızın, yanına bir fakir geldi ve :
- Ey efendi, Allah rizasıyçün bana bir yardımda bulun,
diye rica etti. Hızır aleyhisselam, Allahu teala'nın ismini işitince titredi, bir an aklı gidip bir hoş oldu ve o hal geçince fakire
dönerek şu tekiifte bulundu :
·
- Ey garip kişi, and vererek benden yardım istedin. Oysa, yanımda sana verebileceğim hiçbir şey yok. Beni götür ve
sat, aldığın para ile ihtiyacını karşıla, dedi.
Vehb rahimehullah diyor ki : (Allahu teala'nın hikmetine
bak ki, o fakir Hızır aleyhisselamı Sahime . ibn-i İbrahim adın-
- 352 -
da birisine sattı. Parayı aldı, Hızır aleyhisselamı sahibine teslim etti ve çekilip gitti.)
Sahime, Hızır aleyhisselamı bağına götürdü ve eline bir
kazma vererek :
- Şuralardan taş çıkar da bağın etrafına bir du.var örelim. Ben birazdan gelirim, dedi ve doğru evine giderek eşine :
- Hatun, yiyecek bir şeyler hazırla . .. Yeni bir köle aldım, olur ki karnı açtır, götüreyim yesin, dedi.
Kadıncağız, alelacele bir şeyler hazırladı ve Sahime alıp
tekrar bağa gitti ki ne görsün? Dağdan taş sökülmüş, koca bağın etrafına çepeçevre duvar örülmüş ve köle zannettiği Hızır
aleyhisselam da bütün bunları bitirdikten sonra namaza durmuştu. Hayret ve taaccüple etrafına göz attı hiçbir şey anlayamadı, bu kadar iş altı ayda zor biterdi. Bu köle nasıl bir malıluk idi ki, bu kadar kısa bir zamanda bunun üstesinden gelebiimiştİ ? Hızır aleyhisselam namazını tamamladı ve Sahime'
nin yanına geldi. Bağ sahibi büyük bir şaşkınlıkla :
- Kimsin sen, bana kimliğini söyle? Sen ne aziz bir kimseiiın ...
Hızır aleyhisselam cevap verdi :
- Allahu teala'nın kullarından bir kulum ve senin paranla satın aldığın kölenim.
- Evet, Allah'ın bir kulusun ama kimsin? Allah aşkına
bana kim olduğunu söyle?
Allah adını işiten Hızır aleyhisselamın rengi soldu ve titredi ve :
- Ben Hızır'ım! .. dedi.
Sahime'nin aklı başından gitti ve yere düşüp bayıldı. Bir
müddet sonra kendisine geldi. Hızır aleyhisselamdan özür diledi ve Rabbinden affını niyaz etti ve onu derhal azad eyledi.
Hızır aleyhisselam, bariğah-ı ahadiyyete el açıp niyazda
bulundu :
- Ya Rab! .. Senin adına ve senin aşkına köle oldum ve
yine senin adın ve senin aşkın hürmetine azad edilerek hürriyetime kavuştum, dedi.
- 353 -
Evet, mü' minlerı .. Allah u teala'ya kul olmayınca, insan
ıııefsin elinden ve esaretten kurtulamaz. Allahu teala'ya kul olmayanlar, nefislerinin. esiri ve şehvetlerinin zebunudurlar. O
halde, mü'mine yakışan Hakka kul olmak, nefsinin ve şehvetinin baskı ve esaretinden kurtulmaktır.
Melekler, Allahu sübhanehu ve teala hazrederine niyazda
bulundular :
-
- Ya Rab! .. İbrahim aleyhisselamı, ne sebeple zat-ı üh1-
hiyyetine HALiL edindin?
Hak celle ve ala buyurdu :
- Onun kalbinde, benim muhabbetimden başka bir muhabbet, onun dilinde benim zikrimden başka bir zikir yoktur.
Hu söriirnün herakatını görmek dilerseniz, varın Halil'imin yanına gidin, onu istediğiniz gibi tecrübe edin ki, bana dostluk
davasında olan kullarıma da bir ayet olsun.
Bu emr-i ilahi üzerine Cebra'il ve Mika'il aleyhimüsselam,
insaıı �k line girerek İbrahim aleyhisselamın yanına vardılar.
İbrahim Halilullah, iki misafirine yemek ikram etti. Fakat, misafirler :
- Biz, bedelini ödemeden bu yemeği yemeyiz, dediler.
İbrahim aleyhisselam cevap verdi :
- Bu yemeğin bedeli, başlarken Allahu teala'nın ism�
olan Bismillah ve sonunda da yine İsmullah olan El-Hamdü
lillah demektir, cevabını verince, her iki melek :
- Hak teala hazretlerinin seni Halil ittihaz etmesi elbette Hak imiş, dediler ve gözden kayboldular.
İbrahim aleyhisselam, onların melek olduklarını o zaman
anladı . . .
H i KAYE
Hz. Cüneyd-i Bagdadi kuddise sırrabus-sami buyuruyor
_ki :
Envı\r-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 23
- 354 -
Çölde bir kişi gördüm ve kendisine selam verdim. ALLA H
diye cevap verdi, selamıma mukabele ettiğini aniayarak kim
olduğunu· sordum, cevabı ALLAH oldu. Nereden geldiğini sor�
duğum zaman yine ALLAH deyince :
- Eğer, davanda sadık isen canını Allah yolunda feda
eder misin mukabdesinde bulundum. O kişi, ALLAH diye bir
sayha vu:rdu canını Hakka teslim eyledi.
Bu zat, davasında sadık olduğunu ispatlamıştı ama, ben
kendisine yaptığım tekliften pişman olmuştum. Ne var ki, bu
pişmanlığım bana ne fayda verebilirdi ?
Benden başka çölde kimse olmadığı için defni hazırlığına
giriştim, kendisini yıkadım ve kefenledim, bir kenara bir me�
zar kazdım, kendisini kabrine yerleştirmek üzere·
yanına vardığımda kendisinin bulunmadığını hayretle gördüm, etrafrma
bakındım hiçbir tarafta yoktu. Taaccüb ederek aklımı başıma
devşirmeğe çalışırken, alem-i ga'ibten lahuti bir ses işittim :
- Ya Cüneyd! . . O dostumuzu hiç arama, nereye götürüldüğünü ve ne olduğunu da düşünerek hayrete düşme! .. Çünkü,
onu senin aradığın gibi, ona Azra'il de talip oldu, ani.dı ve bulamadı. Münker - Nekir de aradılar ve bulamadılar.
Niyazda bulundum :
- Ya Rab! . . O aşıkın nerededir?
Aynı lahuti sada cevap verdi :
- O dostum şimdi (Fi mak'ad-ı sıdkın ınde melik-in Muktedir)dedir.
Ey aşık-ı sadık!
Mak'ad-ı sıdk, cennet-i zat makamlarından bir yüce makamdır. Sen de bu makama erişmek istersen Allah'a dayan,
Allah'a inan ve Allah'a güven! .. Zat-ı üh1hiyyetine İyınan edeni,
inananı, dayananı ve güveneni Allah celle mahrum etmez.
Keşfolur sana ulfmı-u evveliyn ve ihJıi.yn,
Mekteb-i ehl-i vefada eyle tahsU-i riza ...
- 355 -
HiK AYE
Abdullah Basri rahimehullah diyor ki :
Abbasi halifelerinden Harun Reşid zamanında, yol kesip
cana kıyan, bir çok mazlumları inim inim inleten on kişilik bir
eşkiya çetesini devlet kuvvetleri yakalamış ve zindana kapatmıştı. Keyfiyeti halifeye bildirdikten sonra bu haydutlardan
birisi, bir yolunu bulmuş ve hapishaneden kaçmıştı. Ancak,
Harun Reşid'e yakalananların on kişi olduğunu arz etmiş bulunduklarından, içlerinden birisinin kaçtığını söylerneğe korktular. Halife, rüşvet aldıkları için onu serbest bıraktıklarından
veya göz yumduklarından kuşkulanabilir ve başlarına gaile açılırdı. Bunun için, hiç bir suçu bulunmayan bir garibi yakalayarak eşkiya çetesinin arasına karıştırdılar. Böylelikle eşkiyanın sayısı yine on'a baliğ oluyordu.
Kolluk memurları, bu kurnazlıkları ile halifenin sorgularından ve takibatından kurtuldular ama, halife de dahil olmak üzere bütün alemierin Rabbinin gazabına uğradıklarının
farkında değillerdi.
Aralarında o günahsız ma'sumun da bulunduğu on kişiyi,
.halifenin huzuruna çıkarmak üzere Bağdat yolunu tuttular.
Halife, bu on şakinin ölüm cezasına çarptırılmak üzere hapsedilmelerini emretti. Ancak, islami ve şer'i kanunlara göre hırsızlık yapan bir · kimsenin elinin kesilmesi için bazı şartiann
tekevvün etmesi ve kısas için de bazı muamelenin tekemmülü
gerekiyordu. Netekim, bu muameleden faydalanan eşkiyalann bazı yakınları herbiri içiri onar bin altun fidye-i necat ödeyerek dokuz eşkiyayı hapishaneden kurtardılar. Zindanda, yalnız kaçan şakinin yerine sayı doldurmak için haksız yere katılan ma'sum garip kalmıştı. Bu zavallının ise, ne hatırı sayılır
bir dostu ve ne de zengin bir tanıdığı vardı. Kendisi için fidye
ödeyecek kiqıse bulunmadığı için de, gerçek haydutlar serbest bırakılmış ve bir ma'sum hapishanede kalmıştı. Zindancı
onun haline acıyordu ama, elinden ne gelirdi ? Ona :
- Seni bu beladan kurtaracak hiç kimsen yok mu? diye
sordu. Ben, senin ma'sum ve mazlum olduğuna inanıyorum. Se-
- 356 -
nin gibi birisi ne yol kesebilir, ne adam soyabilir veya öldürebilir. Y ılla.rca bu işi yaptığım için yüzüne bakınca kimin suçlu
ve kimin suçsuz olduğunu hemen anlanm. Bilemiyorum, sana
ne gibi bir yardımım olabilir? Ben de senin gibi garip bir memurum, sözümü kim dinler ...
o ma'sum garip rica etti :
- Bana, mutlaka bir iyilik yapmak istiyorsan, Allah rızasıyçün bir kağıt kalem bul, dedi.
Zindancı, onun isteğini'
seve seve yerine getirdi, kendisine
bir kalemle kağıt verdi. O garip kişi, kağıda şunları yazdı :
(Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym
Ey dostu olmayanların dostu! . . Ey kimsesizlerin kimsesi! ..
Ey yardımcısı olmayanların yardımcısı! .. Ey kurtarıcısı olmayanların kurtarıcısı olan ulu Allah! .. Asıl suçlular, dostları ve
yakınları sayesinde paralarma dayanarak kurtuldular ve serbest kaldılar. Asıl zindanlarda çürümeleri gerekenler, kurtarıcılar buldular ve kurtuldular. Ben ise garibim, zat-ı ahadiyyetinden gayrı kurtarıcım da yoktur. Dergah-ı ilahiyyene el açıp
yüz sürerek yalvarıyorum. İlahi! .. Beni, sen kurtar. Zira, sen
kurtarıcıların en hayırlısısın ... Sana iltica edene yardımcı olursun, kapına sığınanı mahrum göndermezsin.)
Sonra, yazdığı kağıdı zindancıya vererek :
- Ey halime aşina olan zindancı kardeş ... Şimdi, ikinci
iyiliğini de yap ve bu kağıdı yüksek bir yere as, dedi.
Zindancı, o kağıdı hapishanenin hacasma takınayı tasariadı ve dama çıkarak tam o ma'sumun kağıdını asmağa hazırlanırken, kirişten çıkan ok gibi o kağıt parçası uçtu ve gitti. ..
O gece, Harun Reşid meleklerin gökten saf saf indiklerini
gördü. Melekler, zindanda kalan ma'sumu kollarından tutup
kaldırıyor ve :
- Ya Harun! diyorlardı. Bu ma'sum insanı iyice tanı ...
Dokuz azılı haydudu, dokuz günahkar insanı yakınlarının yatırdıkları fidye karşılığı serbest bıraktırdın. Hepsi, zindandan
kurtulup hürriyetlerine kavuştular. Oysa, eşkiya ile hiçbir ilgi
ve ilişiği bulunmayan bu zavallı, kendisi için on bin altun ya-
- 357 -
tıracak kimse bulunmadığından, haksız yere zindanda kaldı.
Allahu teala, onun da serbest bırakılınasını irade buyuruyor ve
bizler de bu garibe şefaat ediyoruz. Bizim, şefaatimizle bunu
da azad et, kendisini_n de gönlünü ve rİzasını al, on bin altun
ver, yoksa sen de helak olacaksın, dediler.
Halife, büyük bir korku ve dehşet içinde uyandı. Derhal
yatağından fırladı ve sabah olmasını dahi beklemeden zindaneıyı çağırttı ve o garibin derhal huzuruna getirilmesini emretti. Geterdiler, temiz çamışırlar ve yeni elbiseler giydirdiler ve
halifenin huzuruna soktular. Harun Reşid, garibin gönlünü aldı, belailik diledi ve kendisine on bin altun da ihsan ederek
uğurladı. Beri taraftan da şehre telallar çıkararak :
- Ey ahali! .. Her kim, halkı şefaatçi tutarak bizden affını dilerse, on bin altun vererek vereceğimiz cezadan kurtulur. Her kim, Halik'ı şefaatçi tutar ve ondan yardım dilerse,
kendisine on bin altun verilir ve uğradığı musibetten kurtulur,
bütün kazalardan ve belalardan emin olur, diye Bağdat sokaklarında ilan ettirdi.
Hüseyin Mansur kuddise sırruh buyuruyor ki :
- Kul (BİSMİLLAH) deyince, sanki Hak teala hazretlerinin (KAF) ile (NUN)'u yani (KÜN) emr-i eelili zuhura gelir. Allah celle, KÜN yani OL huyurunca o şey nasıl zuhura gelirse,
kullar da Bismillah deyince böyle bir sır zuhura gelebilir. Allahu teala ve tekaddes hazretleri bir KÜN emriyle dilerse bir
alemi veya bin alemi yoktan var eder. Kul da sıdk ile Hismillah derse ve böylelikle Allahu teala'nın ismini anarsa ne dilerse zuhura gelir. Ne var ki, kulun hakkıyle kul olması da şarttır. Müjdeler olsun! ..
Ey ehl-i iyman! ..
Bazı haberlerde gelmiştir ki, cehennemin memurları olan
zebaniler, ümmet-i Muhammed'den bir bölük insanı cehenneme doğru sürüklerler ve cehennemin kapısına kadar gelirler.
Cehenneme mü'ekkel melek olan Malik bu topluluğa hitabeder :
- Siz hangi kavimdensiniz ? Cehenneme giren diğer ka-
- 358 -
vimler gibi gök gözlü ve kara yüzlü değilsiniz ve yüzünüzde
nur var, elleriniz ve ayaklarınız da zinciriere vurulmamış, der.
Onlar cevap verirler :
- Bizler, ümmet-i Muhammed'den bir takım günahkarlarız.
- Öyle ise bizler sizi ateşe atmağa utanırız, sizler kendiniz ateşe giriniz. Rabib-i Hüda, şefi-i riız-u ceza olan Hz. Mu-
. hammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellemin ümmetini nasıl
ateşe atar ve cefa ederiz? Sizlere azap etmeğe elimiz varmaz.
Sizler, öyle bir Nebiyyi alişanın ümmeti olduğunuz halde, nasıl
oldu da Rabbinizi kırdınız ve incittiniz? Rabib-i edib-i Kibriya'
nın yolundan neden gitmediniz? Kafirlerin ve zalimlerin azap
gördükleri bu yerde sizlerin ne işiniz var?
Ümmet-i Muhammed'den olan günahkar cemaat tekrar söz
alırlar ve :
- Ya Malik! .. Bize sitem etme, bırak bizi kendi halimize ki doya doya, kana kana ağiayalım ve dövünelim, derler ve
gerçekten ağlamağa başlarlar. Gözyaşları seller gibi çağlar. Daha önceleri adını işittikleri cehennemİ gözleriyle görmüşlerdir.
Onlar da, sıralarına göre cehenneme girip yanacaklardır ve bunun için bekletilmektedirler.
Bu sırada, hitab-ı izzet gelir :
- Ya Malik! . . Günahkarları ateşe sevkeyle ...
Malik, bu emr-i eelili kendilerine tebliğ eder :
- Haydi, emri sizler de duydunuz, giriniz cehenneme! ..
Bu cemaat, ateşe girmek üzere adımlarını atarlarken (Bismillah) derler ve ateş ismullah'ı işitince kırk yıllık yol gibi bunlardan uzaklaşır. Malik, ateşe emrederek bunları sarmasını
söyler ve ateş üzerlerine saldırınca bu cemaat yine Allahu teala'nın ismini zikrederek (Bismillah) derler ve ateş yine kendilerinden kaçar ve uzaklaşır. Malik, öfkelenir :
- Ey ateş bu günahkarları tut ve onlara azabeyle! .. der.
Cehennem kendisine karşılık verir :
- Mevlanın ismini zikreden, gönüllerinde Hakka iyman
- 359 -
ve muhabbet olan bir cemaate nasıl azap edebilir ve onları
nasıl yakabiiirim?
İşte, o zaman hitab-ı izzet şeref-sadir olur :
- Ya Malik! .. Bu cemaati, cehennem yolundan cennet yoluna, azap diyarından selamet ülkesine döndür. Onları cennetime gönder, zira biz azim-üş-şan onları azap etmek için değil,
azabırnızın dehşet ve şiddetini kendilerine göstermek için oraya gönderdim. Onlar, ateşe girrneğe hazırlanırlarken bile ismimi zikrettiler ve böylelikle iyman ve muhabbetlerini açığa vurdular. Dilleriyle ismimi zikreden ve kalpleriyle beni sevenleri
yakmak şanıma yakışmaz, huyurulur ve o cemaat cehennemden, cennet yoluna gönderilir.
Evet kardeşim, Zikrullah kula en yüce, en büyük bir ni'
met-i ilahiyyedir. Ne mutlu ve ne kutlu o kişiye ki, kendisine
Hakkı zikretmek ni'meti bahş ve ihsan buyurulmuştur.
Tanınmış islam bilginlerinden bazılarının RAHMAN ve
RAHİYM esma'larına verdikleri ma'naları ve açıkladıkları bazı sırlan teberİiiken kaydederek hem bu risalemizi süslemiş
ve hem de aziz din kardeşlerimize faydalı bir hizmet görmüş
oluruz kanaatindeyim :
Dalıhak rahimehullah'a göre, Allah'ın ralıman ve rahim
esrnaları yer ehline RAHMAN'dır ve gök ehline de RAHİYM'
dir. Tefsiri ile beyan olunmuştur.
Mücahid rahimehullah'a göre, RAHMAN esma'sı dünyaya
ait olup, dünyada RAHMAN'dır. RAHİYM esma'sı da ahirete
ait olup ahirette de RAHİYM'dir.
Cafer-is-Sadık rahimehullah'a .göre, mü'min veya kafir ne
olursa olsun dünya hayatında rızıklarını verir, yaşatır ve onun
için de RAHMAN'dır. RAHİYM· esrnil'sı ise, dünyada ayırdetmeksizin bütün kullarına in'am ve ihsanda bulunduğu halde
ahirette yalnız mü'minlere merhamet edici ve ni'met vericidir.
(Ahiret hayatında kafidere merhamet buyurmaz ve onları asla affetmez.) Mü'minler ise, mağfiret-i ilahiyye'ye mazhar olur,
cennete girer ve büyük bir ecre nail olur .
İbn-i Malik rahimehullah'a göre, RAHMAN esma'sıyla kul-
- 360 -
lara dilerse ihsan buyurur. RAHİYM esma'sıyla ise kullar kendisinden bir şey dilemezlerse (Kullanın neden istemiyorlar ?)
diye gazaplanır.
İkrime rahimehullah'a göre, RAHMAN esma'sı Allahıı teala'nın dünya hayatında bütün kullarına karşı merhametH olduğuna RA.HİYM esma'sıyla ise ahirette dünya aleminde kullarına ihsan buyurduğu merhametinin yüz misli fazlasıyla tecelli edeceğine delildir. Zira, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin dünya hayatında bütün yarattıklarına bahş ve ihsan
buyurduğu ni'met ve merhameti, ahirette yalnız mü'min kullarına ibzal huyuracağı ni'met ve merhame�nin yüzde birisidir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde :
(Hak teala hazretlerinin rahmeti yüz derecedir. Birisini bu
alemde bütün yarattıklanna taksim etmiştir. insanlar, cinler
ve hayvanlar bu yüzde bir rahmetten hisselerine düşeD rahmet-İ sübhaniyye ile birbirlerine şefkat ve merhamet ederler.
Doksan dokuzunu da ahiret alemine tehir buyurmuştur ki, o
rahmetiyle mü'min kullarına rahm-ü şefkat eyleyecektir.) buyurmuşlardır .
Büyük ve tanınmış müfessirler buyururlar ki :
Ve le-sevfe yü'tiyke Rabbüke fe-terda ...
Ed-Duhıi : 6
�
(Rahbin_. seni razı kılıncaya kadar sana verecektir.)
ayet-i celilesi nazil olunca, Sahib-il makam-il-Mahmud
aleyhi ve alihi salavatullah-il-Vedud efendimiz niyaz eyledi :
- Ya Rab!. . Beni razı kılıncaya kadar bana vereceğini
va'd buyurdun. Ben, ümmetimden bir ferdin bile cehenneme
girmesine razı değilim. ilahi!.. Ümmetimden hiç kimseyi cehenneminde yakma ... Hesap günü ümmetimin hesabını ben gö-
- 361 -
reyim ki, onların kötü arnellerini ve çirkin işlerini benden başka kimse bilmesin ve öğrenmesin ...
Cenab-ı vahib-ül-ataya, Rabib-i edibine vahyederek buyurdu :
- Ey Ha bi birn! .. Senin ümmetin, benim kullarımdır. Onlara olan merhametim, senin merhametinden elbette çok fazladır. Ümmetinin hesabını, zat-ı ecelli a'lamdan gayrı kimseye
vermem. Onların hesaplarını bizzat ben görür, ayıplarını ve çirkin arnellerine ben şahid olurum. Dünya hayatında iken de onların bütün işlerini görmedim mi, işledikleri her fiil ve arnele
şahid olmadım mı ? Suçlarını ve ayıplarını örtmedim mi ? Üzülme, kıyamet günü de onların ayıplarını a�·nı şekilde örtcrim ve
malışer ehlinden kimsenin öğrenmesine fırsat ve imkan vermem. Ümmetinin suçlarını ve günahlarını zat-ı ülfıhiyyetimden
gayrı hiç kimse bilmez ve öğrenemez.
Sevgili kardeşlerim ve Hak yoldaşlarımı
Kul, günahsız olmaz. Fakat, kul günahlı da olmaz Onun
için, elden geldiği ve gücümüzün yettiği kadar isyandan, nisyandan, günahtan kaçınalım, bir günah zuhura gelirse tövbe
ederek Hakka rücfı edelim, Rabbimizi unutmayalım ve birgün
ona döneceğimizi aklımızdan çıkarmayalım.
ki :
Derd-i aşkın çaresin bilmez etıbbay-ı zaman,
Çaresaz ol feyz-i ihsanınla ya Rab el'aman,
Daima meftuh iken dergah-ı izzü zül-celal,
Eylernem bab-ı rizadan gayra hergiz arz-u-hal...
HiK AYE
İbrahim Edhem kuddise sırruh hazretleri buyuruyorlar
Bir gece Ka'be-i muazzamada yalnız başıma kaldım. Beytullah'ı tavaf ederek Mültezim'e geldim Ka'be örtüsüne yapıştım ve Rabbime niyazda bulundum : -
- 362 -
-. İlahi! .. Beni sakla ve koru ki, zat-ı ülfıhiyyetine ebediyyen asi olmayım, hiçbir günah işlemeyim.
O anda, ga'ipten sessiz, sözsüz ve yönsüz bir nida işittim :
- Ya İbrahim! .. Ebediyyen günah işlememeği ve ma'sum
kalmayı istiyorsun. Bilirsin ki, mü'min kullanından her kim
zat-ı üluhiyyetimden bir muradı olsa, kendisini mahrum etmem ve dilediğini o kuluma veririm. Kullarımı günah işlemekten saklasam ve onlara hiç!;>ir günah işletmesem, kime fazl-ü
ihsanda bulunur, hangi günahsız kulumu affederim. Kul hata
edecek ki ata'i ilahiyyem ona erişsin, kul günah ve isyanda
bulunacak ki, af ve mağfiretim tecelli eylesin. Kulum, isteyecek ki, ben vereyim. Kul, muradım arz edecek ki, kerem ve ihsanım zuhura gelsin ...
HiK AYE
Eskiden, Medene-i münevvere halkı bir yıl içinde yaptıkları borçları hac mevsimlerinde Ravza-i Nebiyyi ziyarete gelen
hacıların yardımları ile karşılarlarmış. Medine-i münevvere sakinlerinden bir zat, o yıl eline geçen parayı iktisat etmiş bir
miktar tasarruf ederek borç yapmamış ve belde halkının adeti
üzere huzur-u Resulüllah'a vararak borçlarının ödenmesi için
niyazda bulunmamış. Hac mevsimine yakın bir zamanda bir
gece bu zat bir rü'ya görmüş. Rü'yasında iki cihan serveri muhteşem bir taht üzerinde oturuyor, etrafında aslıab-ı kirarn toplanmışlar. Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh bir defter açmış ve okumağa başlamış :
- Ya Resulailahı Komşularından Abdurrahman'ın şu kadar borcu varmış, kazasını niyaz ediyor.
Resfıl-ü zişan saadetle buyurmuş :
- Ödensin! ..
Böylece hemen hemen bütün Medine halkının isimleri
okunmuş ve sıra para biriktirerek borç yapmamağa niyyetlenen zata gelmiş, Hz. İmam-ı Ali onun adını da okumuş ve ilave etmiş :
- 363 -
Ya Resulallah!. Komşularından Abdullah borç yapmamış ve ihtiyacı da yokmuş, deyince iki cihan senreri saadet!,�
şöyle buyurmuş :
- Ya demek Abdullah'ın bize ihtiyacı yokmuş öyle mi?
Adamcağız, dehşet ve korkuyla uyanmış, hemen sırtına
bir şeyler alarak Ravza-i mutahhara'ya koşmuş, ağlayarak muvacehe-i şerifeye gelmiş ve :
- Bu gafili affet ya Resulallah! . . Değil benim gibi bir
acizin, bütün alemierin sana muhtaç olduğunu bilmez miyim?
Suçumu bağışla ve beni reddetme, diye gözyaşları ile niyazda
bulunmuş .
Bu kıssanın ma'nasını anlayan anlar, arife tarif gerekmez ...
Hak celle ve ala buyuruyor ki :
- Bazen, kullanın benden yüz çevirirler. Hatta, bana isyan ve günah işlerler. Onların bu hallerini gören, zat-ı üluhiyyetimi tanımadıklarını ve bilmediklerini sanır. Sonra, dara düşerler ve kapımıza gelerek yüz sürerler. Barigah-ı ahadiyyetimize el açar ve işledikleri isyan ve günahlara tövbe ederler.
Benden, af ve mağfiret dilerler. İşte, o kullarıma rahmet ve
mağfire� kapılarımı açar ve üzerlerine merhamet ve şefkatimi
saçarım. Benden yüz çevirmemiş, hiç günah ve isyan işlememiş, kaçıp gitmemiş gibi o kullarımın muradlarını ve maksutlarını ilisan ederim. Kul, beni dilemezse, ben kulumu dilerim.
Kul, beni istemezse ben kulumu isterim. Kul, beni sevmezse
ben kulumu severim. Kulumdan razı olurum.
Ancak, kuluma layık olan da zat-ı ahadiyyetimi tevhid etmektir. Varlığımıza ve birliğimize iyman etmektir. Emirlerimize ve hükümlerimize uymayanlar, tövbe ederlerse onları affeder ve günahlarını mağfiret eylerim. Erham-er-Rahimiyn
olan biz azim-üş-şan, kullanından hiçbirisinin dünya hayatında isyan edip ahirete öylece göçmesini istemem. Ölümünden
önce, yaptığı suçlara tövbe ve nedamet ederek mağfiretini dilemelidir.. Cennetim, ölümlerinden önce tövbe edenler içindir.
- 364 -
Rahmetim gayet geniş ve merhametim sonsuzdur. Ekrem-elckremiyn, ancak benim ...
Ey aşık-ı sadık! ..
Allahu teala ve tekaddes hazretleri Rahiym'dir. Mü'rninlere karşı gayet merhametli olduğundan, onların günahianna
razı değildir. Kullarının işledikleri suçları örter, Settar'dır.
Örttüğü bu suçlardan dolayı tövbe edilmesini irade buyurmuştur ki, affı ilahisi tecelli eylesin. Hatta tövbesinde sadık olanların tövbe ettikleri geçmiş günahlarını, sevaba dahi tebdil ve
tahvil buyurur. Onun kerem ve inayetine nihayet yoktur. Onun
için, mü'minler gaflet etmemeli, hemen her nefeste günahlarına ve isyanlarına tövbe ve nedamet etmeli, Rabbine sığınrnalıdır.
Allahu sübhanehu ve teala, Hz. Musa aleyhisselama hitap
buyurdu :
- Ya Musa! . . N uru evvel ve ba'asi sonra olan ve alemlere rahmet olarak göndereceğim Habibim, Mahbubum, Muhammed'imin ümmetini üç ismimle rnükerrem eyledim. Onlara, yaptığım bu ikram daha önce hiçbir ümmete vaki olmamıştır. O üç isimle ümmet-i Muhammed ne dilerse, hemen kabul
eder ve dileği ne ise yerine getiririrn.
Musa aleyhisselamın o üç mübarek ismin hangileri olduğunu sorunca şöyle buyurdu :
- (Bismillahi), (Er-Rahmanı), (Er-Rahiym) dir. Bu üç ismirnle ne isterlerse onlara bahş ve ihsan ederim.
Musa aleyhisselamın yanında bulunan bir kör, bu hitab-ı
izzeti duyunca niyazda bulundu :
- Ya Rab! .. Ümmet-i Muhamrned'e bahşettiğin bu üç esma hürmetine ve (Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiyrn) izzetine bana gözlerimi iade buyur ki, bu esrna-i celilenin lCıtfuna önce
ben mazhar olayım.
Dileği derhal kabul buyuruldu ve o körün gözleri açılıverdi.
- 365 -
HiK AYE
Üstadım, ağlayarak şu hikayeyi aniatmıştı :
Gençtim, bir ramazan ayında köylü kardeşlerimi irşad niy·
yeti ile Manastır vilayetinin Ohri kasabasında cerre gitmiştim.
Dersirnde (Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) kelime-i tayyibesi·
nin fazilet ve ehemmiyetinden bahsediyor ve Besınele-i şerifenin esrar ve havassına temas ediyordum. Bu ders, üç gün sürmüştü.
Birgün, bir Arnavut köylüsü beni köyüne iftara çağırdı.
İkindi namazından sonra dersimi bitirip onunla birlikte yola
çıktık ve Ohri gölünün kenarına geldik. Kendisine köyilnün ne
tarafta olduğunu sordum, gölün karşı yakasında olduğunu söyledi :
- Peki, oraya nasıl geçeceğiz ? diye sord.um. Gerçekten,
iki saatlik yoldu ve iftara ise ancak yarım saat kadar zaman
kalmıştı. Bana :
- Evet, gölün kenanndan dolaşarak gidersek iki saatten
önce varamayız. Fakat, sen geçen gün dersinde Hismillah dersen su üstünde bile yürürsün dememiş miydin? Ben de aynı
gündenberi gölün kenarına geliyor ve besınele-i şerife çekerek
suyun üstünden yürüyerek kestirmeden köyüme gidiveriyorum., dedi ve gerçekten (Bismillah-ir-Rahman-ir-Rahiym) diyerek göle ayak attı ve suyun üstünde yürürneğe başladı. Şaşırıp
kalmıştım, suyun üstünde ben nasıl yürüyebilirdim? Hemen
aldıma geldi ve kendisine :
- Bugün biraz yoruldum, yürürneğe takatim ve mecalim
yok, üstelik oruç da beni bugün biraz zorladı. Eğer, beni sırtında taşırsan seninle iftara gelirim, dedim. Gülümsedi ve heni sırtına alarak Besınele-i şerifi tekrarladı ve su üstünde yürüyerek karşı yakaya sağ salim geçirdi. Besınele-i şerifin berekatiyle bir ümmi adem ermiş ve su üstünde rahatlıkla yürüyebiliyordu. Ben ise hoca olduğum ve kendisine Besınelenin
feyiz ve bereketini öğrettiğim halde bu devlete erememiştim.
Üstadım, bu hikayeyi anlattıkça gözyaşlannı tutamaz ve
aglardı.
- 366 -
Res·Cıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz buyurmuşlardır ki :
(Mi'rac gecesi, nurdan bir kubbe gördüm. O kubbenin içine girdiğim zaman nurdan bir Besınele-i şerife yazılmış olduğunu anladım. O Besınelenin içinden dört ırmak akıyordu. Biri su idi ve Besınele'nin (Mim) harfinden akıyordu. İkincisi
süttü ve Besınele-i şerifedeki Allah lafza-i celalinin (He) harfinden akıyordu. Üçüncüsü şaraptı ve Er-Rahman ism-i eelilinin (Mim) harfinden akıyordu. Dördüncüsü de bal ırmağı idi
ve Besınele-i şerifedeki Er-Rahiym ism-i eelilinin (Mim) harfinden akıyordu.)
Allahu sübhanehu ve teala :
- Ey Mahbubum! . . Ümmetierinden her kim bu isim1erimle halisen livechillah beni zikrederse, yani (Bismillah-irRahman-ir-Rahiym) derse, izzetim hakkıyçün o kulumu kıy..amet günü bu dört ırmaktan suvarırım, buyurdu.
Bir kimse, abdest aldıktan sonra yedi defa (La İlahe İllallah) dese, ben o kuluma cennet-i a'lada bu dünyanın on misli kadar yer ihsan ederim, buyurulmuştur.
Seyyid-ül-Enam aleyhi ve alihi efdal-üt-tahhiyyete ves-selam efendimiz buyurmuşlardır ki :
(Hak teala hazretleri, cennette gayet latif bir da� yaratmıştır. O dağın adı CEBEL-İ-SÜRUR yani sevinç dağıdır. Her
kim bu dağa çıkarsa, sevinç ve sürura garkolur, şad ve handan olur. O dağda, dille tarif ve tavsif edilemeyecek kadar latif bir de şehir vardır. O şehre de RAHMET ŞEHRi denilmiştir. Her kim o şehire vasıl olursa, bütün zahmetlerden kurtulur ve rahmete erişir. O şehirde bir de KASR-İS-SELAM adında bir saray vardır. Her kim, o saraya vas ıl olursa selamete
erer. Kendisine selamet güneşi doğar, Rabib-i edib-i Kibriya'
ya ümmet olmanın feyzine ve keramet menziline erer. O sarayda bir de ev vardır. Hak teala o eve BEYT-İL-CELAL adını
vermiştir. O ev, inci ve yakuttan yapılmıştır ve yüzbin kapısı
vardır. Her kapının arası beşyüz yıllık yoldur. Bütün kapılarp
gayet kıymetli mücevherlerle süslenmiş ve bezenmiştir. O ka-
- 367 -
pılar kapalıdır ve anahtarları da (LA iLAHE İLLALLAH) ile
(BİSMİLLAH-İR-RAHMAN-İR-RAHİYM)dir.
Bir kul, tam bir ihlas ile bir kerre tevhid eder ve Besmele-i şerifeyi okursa, o celal evinin bütün kapıları açılır ve Allahu. sübhanehu ve teala hazretlerinden o kula bir beşaret olur:
- Ey beni tevhid eden, Ralıman ve Rahiym isimlerimle
zikreyleyen kulum. Bu evin sultanlığını sana bahş ve ihsan bu- .
yurdum. Ebedi izzet ve sermedi saadet senindir, buyurulur.
Ey aşık-ı sadık!
Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin daha nice Beyt-ilcela.l'i ve nice Beyt-il-Cemal'i ve nice Beyt-il-Kemal'i vardır. Biz,
hemen ona kul olmağa çalışalım ve kulluk makamında daim
ve kaiın olalım. ·
.tlahi! Ebedi nurun ve Rabib-i edibine olan aşkın hürınetine, bu esrna-i celilenin sırlarından bizleri de agah eyle, bütün
ümmet-i Muhaınmedi bu mübarek isiınierin feyiz ve bereketinden mahrum eyleme ya Rabbi ... Bu risalemiz, mübarek Berat günü tamam oldu. Okuyanlar, okutanlar ve dinleyenler nclrdan ırak ve cennet-i zata dahil olan zümre-i uşşaka ilhak olunsun (amin) bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ve bi-hürmeti Ta-Ha
ve Ya-sin ve al-i Ya-sin ... Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma
yasiffın ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn (El-Fatiha)
El-Hac
MUZAFFER OL\11_
ENV AR-ÜL-KULOB
(Kalblerin Nurlar1)
DERS : 24
MÜNDERECAT
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin şan-ı valasııu bildiren ve belirten ayet-i keriınelerin tefsiri - Resiıl-ü zişan, Allahu teala'nın büyük bir lutfu ve ni'metidir -
Allahu teala indinde şayanı kabul olan tek din islam olduğundan, kıyamet kopmadan bütün insanlar islfuniyyeti
kabul edeceklerdir - Peygamberlerin nıüjdeleyici ve korkutucu olarak gönderilınelerindeki hikmet ve sırlar . Salat-ü selamın kıymet, ehemmiyet ve fazileti · İki cihan serverinin Esrna-i şerifeleri - Resül-ü mücteba'nm ism-i şerifleri İbni Faıis rivayetine göre iki bin yirmi, Buhari-i şerifln şarihi İmam-ı Kastalani'ye göre bin, Şeyh İmran hazretlerine göre iki yüz birdir - Her ism-i şerifin ayrı birer
ma'na ve medlulü ve bassası vardır - Resi'ılüllah sallallahu aleyhi ve sellemin her ism-i şerifi okunduğunda veya
söylenildiğinde, salavat getirilmek.le beraber, o ism-i şerifin fazilet ve havassı da düşünülmelidir - Salavat-ı şerife getirmekte ihmal ve gafleti olanlara ihtar ve ikaz - Habib-i edib-i Kibriya efendimizin mu'cizeleri sayılamayacak
kadar çoktur - Mi'ı'cizelerinden bazı örnekler - Makam-ı
Mahmud ve şefaat-ı uzma hakkında bazı açıklamalar - Kıyamet günü bütün insanlarm seyyidi Resul-ü zişan efendimizdir - Malışer yerinde malılukatın acıklı halleri - Bütün
peygamberlerin şefaatten çekinmelerinin sebebi - Cehen-
(Devamı arka sayfada)
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 24
- 370 -
nem ateşini söndürmek için Cebra'il aleyhisseH1mm serpeceği azıcık su, Allah aşkıyla, Allah korkusu ile dökülen gözyaşları olacaktır - Resi'tl-ü Melahim ism-i şerifinin hatırlattığı günümüze ait bazı gerçekler - Yahudilerle, Nasrani'ler
neden Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem ile onun ümmetinden hoşnut ve razı olmazlar - İbret ve dikkatle bakılması gereken bazı olaylar - Tevhid dini olan islamda dini
ve milli birlik ve beraberliğimizi kurmanın ve korumanın
faydaları - Vahdet sayesinde elde olunan zaferler - Acizane mümicat ve dua ...
- 371 -
Sali u ala seyyidina Muhammed ...
Sallu ala şefi-i zünubina Muhammed .. .
Sallu ala envar-ı kulubina Muhammed .. .
El-evvelü Allah ... El-ahirü Allah ... Ez-zahirü Allah ... Elbatınü Allah ... Hayrihi ve şerrihi min'Allah ... Men kane fi kalbihi Allah ... Fe-mu'inuhu ve nasıruhu fid-dareyni Allah ...
Rabbişrahli sadri ve yessirli emri vahhll ukdeten min lisanİ yefkahu kavli ve ufevvidu emri ilailah vallahu basiyrün
bil'ibad ...
Sübhaneke la ilme lena illa ma allemtenel inneke entel
aliym-ül hakiym ...
Sübhaneke la fehme lena illa ma fehhemtena inneke entel
cevvad-iil kerim ...
(ı J ...- •• '-� -·, � ·!,\�'� \.(��
_,....,��.�.) ... �y.(.) �l.r
,.",.1-::! .... . ıli ..,_, ... _(\ �J o ...-:.�' : .... o '-�\-· ..
... f! �../.J ..., \ı
o
_- \; � .All.J:, .., ""' ... , - ,., .. � .- 7 .,
) // "' 'o�• } �0 /;,; .... ......-:- ıX ��Jp�\_;, & � .... � �\.J � �\
E.\\zü billAhi min-eş-şeytan-ir-raciym
Bismillılh-ir-rahman-ir-rahiym
Leka.cl mennalUı.hü alel-mü'miniyne iz be'ase fiyhim Resülen min enfüsihim yetlü alayhim ayatihi ve yüzekkiyhim .ve yu'allimühüm-ül-kitı\be
vel-hikmete ve in kı\nu min kablü lefiy dala.Iin mübiyn ...
Al-i-İmran : 164
(Muhakkak ki, Allahu teala mü'minlere büyük bir lutufta
bulundu. Onlara, kendi aralanndan ve içlerinden ayetlerini
okur, onlan tezkiye edip anndırır, kitap ve hikmeti öğretir bir
Peygamber gönderdi. Oysa, daha önceleri apaçık bir dalalet
içinde idiler.)
Aziz ve muhterem din kardeşlerim ve Hak yoldaşlarım :
Biz aciz ve günahkar kullarına hltuf ve keremi, fn'am ve
ihsanı, merhamet ve inayeti sonsuz ve sınırsız olan Allahu süb-
- 372 -
hanehu ve teala hazrederine nasıl hamd-ü sena edebilir, tahiyyat, ta'zimat ve şükranlarımızı nasıl arzeyleyebiliriz ki; bizleri
Nebi'ler serveri, Resul'ler önderi, Veli'ler rehberi ve Mıir zaman peygamberi Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve
sellem efendimize ümmet olabilmek şeref ve bahtiyarlığına
mazhar kılmıştır. Nuru evvel ve ba'si sonra olan, peygamberlerin sonuncusu ve Allahu teala katında yegane din olan islamın sunucusu bulunan o Resf:ıl-ü a'zam ve Rabib-i muazzam,
insan cinsinden olduğu için, taraf-ı ilahiden getirdiği Kitab-ı
eelili okuduğu zaman, ne demek istediğini rahatlık ve kolaylıkla anlayabilmek mümkün olmakta, ayet-i kerimderin ma'
na ve medlf:ılünü düşünebilmek ve gereğince amel etmek, şer'i
hükümleri hakkıyle ve layıkıyle öğrenebilmek, farzlan ve vAcipleri, haram ve helali belieyebilmek ve bu suretle zahiren ve
batmen arınıp, paklanmak; günah ve isyanlardan sakınıp kaçınmak, şirkten kurtulup tevhide sığınmak kabil olmaktadır.
Zira, o peygamber-i alişan kendi kavimlerinden olduğu için,
herkes onu yakinen tanımakta, sadakat ve samimiyetini, emanete hürmet ve riayetini, İsmet ve iffetini, insanlara karşı sevgi ve merhametini, üstün zeka ve ferasetini denemiş ve kendisine cahiliyyet devrinde bulundukları zamanda bile MUHAMMED-ÜL-EMİN denilmiştir. Gerçekten SADIK-UL-VA'D-ÜLEMİN olan Resf:ıl-ü Kibriya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya
efendimiz, önce kendi kavmini ve daha sonra topyekf:ın bütüıı
insanlığı LA İLAHE lLLALLAH şehadetiyle din-i mübiyn-i islama davet ettikten sonra onlara Kur'an-ı azim-ül-bürhanı okumuş, şirkten kurtulup tevhide ulaşmanın fazilet ve meziyyetlerini anlatmış, ilim ve arneli öğretmiş ve gerçekten insanlık alemini, zulmet ve cehaletten nura, gaflet ve dalaletten şu'ura, zillet ve minnetten sürura kavuşturmuş, maddi ve ma'nevi dünyevi ve uhrevi saadet ve selamete ulaştırmış, Allahu azim-üşşanın muradı üzere gerçek kimliğine ve kişiliğine eriştirmiştir. Oysa, gerek o kavim ve kabileler, gerekse bütün insanlık
o zamana kadar besbelli ve apaçık bir �aşkınlık ve sapıklık
içinde kıvranıp duruyordu.
- 373 -
Diğer bir ayet-i kerimede de şöyle buyrulmaktadır :
Hüvelleziy ersele Resulebu bil-hüdit ve diyn-il-Hakkı li-yuzhirehu aled-diyni
küllih ve kefit billahi şehiyda ...
El-Feth : 28
(O Allahu azim-aş-şan ki, Resulünü diğer bütün diniere galip kılmak için; hidayet, tevhid ve Hak din olan islam ile gönderdi. Böylece gönderildiğine Allah u teala'nın şahitliği kafidir.)
Evet; Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, Habib-i edibini
tevhid ve hidayetle gönderdi ki, o tevhid LA iLAHE İLLALLAH'tır. Hak din ile gönderdi ki, o din de DiN-İ MÜBİYN-İ
İSLAM'dır. Tevhid, bütün şirk kalelerini yıkıp yerle bir ettiği
gibi, islam dini de önünde sonunda bütün batı! diniere galip
gelecektir. Kıyamet kopmadan, yeryüzünde ne kadar din ehli
varsa hepsi islama girecek ve islamiyyeti kabul edecektir. Bunun, mutlaka böyle olacağına Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin RESÜLÜLLAH olduğuna, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin tanıklığı yeterlidir. Kafirler, Habib-i edib-i Kibriya'nın risaletini inkara yeltenseler
bile, · Hz. Muhammed aleyh-is-salatü ves-selam efendimiz Alla•
hu teala'nın elçisi ve sevgilisidir.
Bu ayet-i kerimeyi de, hasiret sahiplerinin bilgi ve ilgile·
rine sunmakta fayda görüyoruz :
. k,., "'"· �/� \. )-
.
,., \ ' .. \ \ � :u v--. . s. - ':l / l:' .)'":-_y.�� '}; f�Y.Y..I -' / '.J .. \ ./ )>-::"'.Y -"'")i/ �
"_, / " ' o )- " }- A 0?-:!ı--; �""/
\ o;-"' �y. ,.:.::-=====' ) \� \.:.;.a � �:; .. ( ._.., '
Ve ma leküm la tü'minune billahi ver-Resülü yed'uküm litü'minü bi-Rabbiküm ve kad ehaze miysakaküm in küntüm mü'miniyn ...
El-Hadid : 8
- 374 -
(Size ne oluyor ki, Allahu tealfa'ya iyman etmiyorsunuz da
küfürde inat ve israr ediyorsunuz. Halbuki, Allah Resôlü sizi
Rabbiniz celle şaneye iyman etmeniz için davet ediyor. Allahu
tealfa, sizden bu hususta ELESTÜ-Bİ-RABBİKÜM bezıninde
misak da almıştı. Eğer, sözünüzde sadık kimselerseniz, hemen
Allahu tealfa'nın varlığına ve birliğine iyman etmeniz gerekir.)
Aziz kardeşlerim :
Yukarıda, yeryüzündeki bütün insanların kıyamet kopma·
dan islama girecekleri ve islamiyyeti kabul edecekleri yolundaki açıklamamızı yadırgayanlar olabilir. Biz, bu kanaatimizde
israr ediyor ve diyoruz ki, me'alini verdiğimiz El-Hadid sure-i
celilesinin 8. ayet-i kerimesinde ELEST bezmindeki MiSAK'
tan yani and, ahd, andiaşmadan bahis huyurulması ve bazı gafillere bu andiaşmanın hatıriatılıp tekrar duyurulması gayet
ma'nalıdır. Yerlerin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında görünen veya görünmeyen, bilinen veya bilinmeyen herşeyin yaratıcısı, mutlak sahip ve maliki ve alemierin Rabbi olan Allahu
sübhanehu · ve teala zımnen şöyle buyuruyor :
- Ey gafil ve cahil insanlar! ..
Sizler kim oluyorsunuz ki, alem-i ervahta söz verip and
içtiğiniz halde, üluhiyyet ve vahdaniyyetimizi kabul ve tasdik
etmiyor, küfür ve inkarda inat ve israr ediyorsunuz? Hangi engel, hangi sebep sizi bu andlaşmanızı bozmağa zorluyor? Duymuyor ve işitmiyor musunuz ki, Rabib-i edibirn sizleri Rabbinize iyman etmeğe çağırıyor. Hak dinine davet ediyor. Ervah
aleminde, sizlerin de ruhlarıniZI toplayıp :
lo �)til/) O/, '
..... -�"" �\
Elestü bi-Rabbiküm ...
(Ben, sizin Rabbiniz değil miyim?)
diye sorduğumda :
El-A'raf : 172
- 375 -
Kalü bela ...
El-A'raf : 172
(Evet ey Rabbimiz! .. )
dememiş miydiniz ? Bu andlaşma, bu ikrar ve bu şahitlik kıyamet günü : (Bizler, bundan gafillerdik! .. ) diyememeniz için değil miydi? Elest bezminde söz verip : (Evet, sen bizim Rabbimizsin! . .) dediğinize göre, gerçek mü'minler iseniz Allah ve
Resulüne İyınan getirin ...
Diğer bir ayet-i celilede de şöyle buyrulmaktadır :
j(Vo�Ç.0J\�J\�)�
5��\�� � t::.G)j8\S5\J:� �;x
' :..... ,· .... , """'
.r
.. o ' _J • /o ' ) ' O ,.-" / o O .7• l • D )./ �
\/> _. \/ "' � \ ; \ ....:..:�� J, � ��� J ... � ;,�
,,. f;:;::.:'. � \'/ ._:j 1 • • .......-_, p J 'i � .... .. ... � .. �- p
Ya eyyühen-nasü kad ciı.'eküm bürhanün min Rabbiküm ve enzelna ileyküm
miran mübiyna fe-eınmelleziyne i\menu billıi.hi va'tesam.ü bihi fese-yüdhilühüm fiy rabmetin minhü ve fadlin ve yehdiyhim ileyhi
sıraten müstekıyma ...
En-Nisiı. : 174 - 175
(Ey insanlar! .. Size Rabbiniz celle şaneden bir burhan,
apaçık bir delil ve höccet olan Resiilüllah sallallahu aleyhi ve
sellem geldi. Size, apaçık bir de nur indirdik ki, Kur'an-ı azimül-bürhandır. Allah u teala Zat-ı üluhiyyetine ve Habib-i edihine iyman ederek ona sıkı sıkı sanlanları, taraf-ı ilahisinden bir
rahmet ve inayete erdirecek ve rizayı ilahisine varan o dosdoğru yola iletecektir.)
Ey ehl-i iyman! ..
Ne mutlu ve ne kutlu sana ki, Allahu sübhanehu ve teala
hazretleri varlığını ve birliğini, kudret ve azametini açıkça bil-
- 376 -
dirrnek için Hz. Muhammed Mustafa sallallahu teala aleyhi ve
sellem efendimiz gibi bir höccet ve delil gönderdi. Habibullah
.olan o Resul-ü zişan aleyhi ve alilıi salavatullah-il-Mennan öyle
mu'cizeler gösterdi ki, insanlık alemi bunlar karşısında daima
aciz kalmış ve mağlup olmuştur. Ayrıca, sana apaçık bir nur
indirdi ki, o nur düstur-u mükerremimiz olan Kur'anı- kerimdir. O apaçık nur da kesin olarak tanıklık eder ki. Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem, Allahu teala'nın Resw-ü ve Habibidir. O apaçık nur iyman sahiplerine haram ile
helali, hidayet ile dalaleti açık seçik beyan buyurur. O kutlu ve
mutlu kişiler ki, Allahu teala ve Resulüne iyman ettiler, yani
bir başka deyimle Hak din olan islamı kabul ve tasdik eylediler, onun talim buyurduğu tevhide sıkı sıkı sarıldılar. YAP dediklerini seve seve yaptılar, YAPMA dediklerinden şiddet ve
dehşetle kaçındılar ve sakındılar, işte Allahu azim-üş-şan o iymanlı kullarını rahmet ve faziletine erdirir, cennetine girdirir
ve cemalini gördürür. Mü'minlerin günde en az kırk kerre
İHDİNAS-SIRAT-EL-MÜSTAKİM diye namazda niyazda bulundukları SIRAT-1-MÜSTAKİM, Allah rizasma varan yoldur
ki bu yolda amel cihetinden eğrilik yoktur. Hidayet yolu ancak ve yalnız SIRATULLAH olan bu yoldur ve bu yola da Allah ve Resulüne iyman ederek islam dinini kabul ve tasdik
edenler ve Allah'ın kitabına sıkı sıkı sarılanlar girebilirler.
Yine Nisa sure-i celilesinden bir diğer ayet-i kerimeyi ibret ve dikkatle okuyalım :
(ie �.
L"'J IJ-'..;
'� q' !:::-c-:'" :' ' � ,. :" � �-'" �J-9'-"' D\� ... 1 �
' ,. o" �
.. ..
'"' ... ,-:-Y'-� �., "'
o .) ., � ,. ' , ,. J o ��,_\9:J�J�fc: �� L-6� � �;·.., .,.., ... :...;---., \
, . U.,
� � / } 1 / / J. o/ o / / /' • �� � \.) '6j �.)') \_j�'_;;J \_;-.\.:
Yıi eyyühen-nıisü kad ca'eküm-ür-Resülü bil-hakkı min Rabbiküm felminü hayren leküm ve in tekfüru fe-inne lillıihi ma fis-semavati vel-ardi
ve kanallahu aliymen hakiyma ...
En-Nisd : 170
- 377 -
(Ey insanlar! .. Şüphe yok ki, size Rabbiniz celle şaneden
Muhammed al ey hisselam gibi bir peygamber, bakla yani tevhid ve Kur'anla geldi. Artık ona iyman ediniz ki, hakkınızda
hayırlı olsun. Bu açık tebliğimize rağmen, onu red ve inkar ve
küfürde israr ederseniz, bilmiş olun ki göklerde ve yerde ne
varsa, hepsi Allahu teala'nındır. İymanınız, ona bir fayda sağlamadığı gibi, küfür ve inkarınız da zarar vermez. Allahu azimüş-şan, herşeyi hakkıyle bilicidir ve her hükmünde hikmet sahibidir.)
Müslümanlar! ..
Ne kadar sevinsek ve ne kadar övünsek yeridir. Allah u teala, bizlere Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz gibi öyle bir peygamber-i alişan göndermek lütfunda bulunmuştur ki, bir elinde kelime-i tevhid olan LA iLAHE İLLALLAH heratı ve diğerinde Kur'an-ı kerim ayatı olduğu halde, bütün insanlığı Hak dini olan islama davet etmektedir. Ona iyman eden, selamet ve saadete mazhar olur, cehennem azabından kurtulur, hayırlara kavuşur. İyınan etmeyen
bahtsızlar ise, dünya ve ahirette zelil ve perişan kalır, çaresizlikler içinde bunalır ve çok pişman olur amma, bu pişmanlık onlara hiçbir fayda sağlamaz. Zira, yerlerde ve göklerde ne
varsa hepsi Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerinin mülküdür,
o bütün alemlerden müstağnidir. İyınan edenlerin iymanı Rabbimize hiçbir yarar sağlamadığı gibi, küfür ve inkarda inat ve
israr eden iymansızların kafir kalmaları da ona hiçbir zarar
vermez. O, iyman edenleri de, küfür ve inkarda inat ve israr
edenleri de hakkıyle ve layıkıyle bilir, her hükmünde hikmet
sahibidir ve hükümlerinde galiptir. Bakınız, Rabib-i edibine
nasıl hitap buyuruyor :
�f:-.;/ f::: ,/ G·� cL:��,��,\\!�� :.1 .J � J _. .; A.>.' "f .. . �' � �
0C���\ 1U\��
...... , . ,; , ,.,. /.._,, ,.;' .-
Ya eyyühen-nebiyyü innı\ erselnı\ke şAhiden ve mübeşşiren ve neziyren ve
dA'ıyyen ilıUlahi bi-iznihi ve siracen müniyra ...
El-AhzAb : 45 - 4e
- 378 -
(Ey Nebiyyi zişihum! .. Biz, seni kendilerine gönderilcliğin
insanların tasdik veya yalaniamaianna şahit, iyman edenleri
cennetle müjdeleyici, yalanlayanları cehennemle korkutucu ve
Allahu teala'nın izni ve emriyle tevhid ve ta'atine davet edici
ve ışık saçıcı bir çerağ olarak gönderdik. .. )
Evet, Nebiyyi ins-ü can aleyhi ve alihi selavatullah-ür-Rahman, iyman edenlerin iymanına, inkar edenlerin de küfür ve
isyanına şahit olarak gönderilmiştir. Ehl-i iymanı cennetle, ni'
metle müjdeleyici, Allah ve Resulünü ve ahiret gününü yalanlayıp inkar eden kafideri de cehennem ateşi ile, Allahu teala'
nın azap ve ıkabıyla korkutucu, Allah'ın emriyle tevhid ve ta'
atine çağırıcı, insanları İyınan nuruyla nurlandırıcı; küfür, dalalet ve cehalet karanlıklarını aydınlandıncı olarak gönderilmiştir ki, insanlar bu davete icabet etmek şartiyle Hakkın rizasına vasıl olabilirler.
Bu ayet-i celile de . bu görüşü kanıtlamaktadır:
Ve ma nürsil-ül-mürseliyne illa mübeşşiriyne ve münziriyne femen amene
ve asleha fela havfün aleyhim ve la hüm yahzenıin velleziyne kezzebü
bi-ayatina yemessühüm-ül-azabü bima kanu yefsükun ...
El-En' am: 48 - 49
(Biz, peygamberleri mü'minleri cennetle müjdeleyici ve
kafideri cehennemle korkutucu olarak gönderdik. Kim iyman
eder ve salalı yolunu tutarsa onlar için korku yoktur, onlar
üzülecek de değillerdir. Ayetlerimizi yalanlayanlara da, bu büyük günahları yüzünden elbette azap dokunacaktır.)
- 379 --
Gerçekten de böyledir. Peygamberler, Allahu teala'ya iyman ve emirlerine itaat edenleri cennetle müjdelemişler, küfür
ve inkarda inat ve israr edenleri de cehennemle korkutmuşlardır. Binanaleyh, her kim Allah ve Resulüne iyman eder ve durumunu düzeltirse, kötü ve çirkin huylarını Kur'anın ve Resul-ii zişfmın tarif, tavsif ve talim buyurduğu iyi ve güzel ahlak ile islah ederse, onlar için kıyamet korkusu ve azap kaygusu yoktur. Bu gibiler, geride bıratıkları veya önünde sonunda bırakacakları dünya hayatının birer süsü olan mal, mülk,
evlat ve ıyalleri için üzülmeyecek, malızun olmayacaklardır.
Çünkü, Allahu teala'nın rahmet ve mağfireti ve onlar için hazırladığı cennet, ni'met ve devlet öylesine yüce ve öylesine büyüktür ki, bu ni'met ve devlete erenler geride bıraktıkları fani
dünya ni'met ve devletleri için asla hüzün duymazlar.
Fakat, Kur'an-ı azim-ül-bürhanı yalanlayanlar, Nebiyyi zişanı yalancılıkla suçlayanlar için, bu inkar, küfür ve yalanlamaları yüzünden öyle acı ve öyle yakıcı bir azap hazırlanmıştır
ki, tahammül edebilmek cidden ve hakikaten mümkün değildir.
Muhterem kardeşlerim :
Görülüyor ki, işin başı Allahu teala ve Resulü mücteba:t cı
iyman ve itaattir. Netekim :
�-
:' J/ • � /
·
· ., _,t tl � ) tl_, ' .,. /..,. / . ..... . // 1 )- ..... , 1 / ' -
��·�.�\J�\)J'J.J/�y.);�\�\��li\\(.\�
.. 1
-: > o/ ...... ) (o / > / / / ,. '� ...... _.. v..� �J�\)'�:Y .. ����'1_,
Ya eyyühelleziyne amenu atıy'ullahe ve Resülehu ve la tevellev anhü
ve entüm tesme'un ve la tekunu kelleziyne kalü semi'na ve hüm la yesma'un ..
El-Enfiı.l : 20 - 21
(Ey iyman edenler! .. Allahu teala ve Resulüne itaat edin,
Kur'an-ı kerimi işitip duyduğunuz halde ondan yüz çevirmeyin
ve işitmedikleri hal�e işittik diyen müşrikler ve münafıklar gibi olmayın ... )
- 380 -
Evet aziz mü'minler! .. Allah u teala ve Resfıl-ü mücteba'ya
iyman ve itaat şarttır. Bir kerre iyman ve itaat ettikten sonra
da artık ona sıkı sıkı sarılmalı ve bu iyman ve itaatten yüz çevirmemelidir. Hele hele, bazı müşrik ve münafıklar gibi işitmedikleri halde işittik dememelidir. Zira, onların başlarındaki
kulaklar işitir ama, gönül kulakları sağırdır. Netekim, bir çoklarının da baş gözleri açıktır ama, gönül gözleri kördür. Onlar,
bahtsız münafıklardır. Onlar gibi olmaktan Hakka sığınırız.
Herkim, Allah ve Resulüne iyman ve itaat etti, kazandı.
Herkim, Allah ve Resfılünü inkar etti, kaybetti. İşte isbatı budur :
Ve men yutı'illahe ve Resülehu yüdhilhü cennatin tecri min taht-ıhel-enharü ve men yetevelle yu'azzibihu azaben eliyma ...
El-Feth : 17
(Kim, Allahu teala ve Resulüne itaat ederse, Allah azze ve
celle onu ağaçlan altından nehirler akan cennete idhal eder ve
her kim ta'atinden yüz çevirirse, onu da elim bir azapla tazibeder.)
Hükm-ü eelil-i ilahi budur ve bu hüküm mutlaka yerine
getirilecektir. Başka türlü olamaz, olmamıştır ve olmayacaktır :
\' ..... \ ...... . � (.' "' .) � ..... lt� ( --::- / ,. lt ) �et .. � l9� -r: � :i-J f' Lt� Ô \�\rJ �,?3j;/;? �{ 0 � ı;J 1 �_;
Kul ya eyyühen-nasü innema ene leküm neziyrün mübiynün Felleziyne
iımenu ve amil-üs-sıllihati lehüm mağfiretün ve nzkun keriym ...
El-Hac : 4� - so
- 38 1 -·
(De ki : «- Ey insanlar! .. Ben size, nelerden korkmanız
gerektiğini apaçık anlatan bir korkutucuyum. İyman edip salih
anıeller işleyenler için, günahlarına mağfiret ve ardı arkası kesilmeyen bir rızık vardır.>>)
Demek oluyor ki, her işin başı Allah ve ResUlüne iyman
ve itaattir. Res(ıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bizlere kendi dilimizle ve anlayacağımız bir ifade ve üslup ile Allahu teah1'nın hikmetlerini, emirlerini ve nehiylerini
açık seçik beyan buyurmaktadır. Onun için, Allah ve Resulüne ve ahiret gününe iyman etmeyenlerin başlarına gelecekleri
şimdiden anlatmakta ve o korkulu hallere düşmemeleri için
korkutarak uyarmaktadır. Fakat, Allah ve Resulüne ve ahiret
gününe iyman ederek iyi ve yararlı işler işleyenler, Allahu teala'nın emirlerine ve hükümlerine itaat edenler, nehiylerinden
ve yasakladığı herşeyden sakınıp kaçınanlar için dünya ve ahirette saadet ve selamet vardır. Onlar, mağfiret-i ilahiyyeye nail olurlar ve cennette de rızk-ı kerime kavuşurlar.
Bilmem hiç düşündünüz mü? Eğer, cenab-ı Rabbil-aJemiyn Rabib-i edibini göndermeseydi halimiz nice olurdu? Bize,
doğru yolu kim gösterirdi? Bizi, rizayı ilahiyye onun sonsuz
rahmet ve mağfiretine kim ve nasıl ulaştırırdı? Kendiliğimizden SIRAT-I MÜSTAKİYM'i doğrultup çıkarabilir miydik? Kıyamette başımıza gelecekleri akıl edebilir miydik? Bunlara
benzer bir çok soruların cevapları da ayat-ı-beyyinat ile verilmiştir :
Reslilen mübeşşiriyne ve münziriyne li'ella yekune lin-nı\si aleilahi huccetün ba'd-er-rüsıll ve M.nallahu aziyzen hakiymA ...
En-Nisı\ : 165
(Biz, peygamberleri cennetle müjdeleyici ve cehennemle
korkutucu olarak gönderdik. Ta ki, kıyamet günü peygamber-
- 382 -
lerden sonra insaniann Allahu teala'ya karşı : «- Ey Rabbimiz! .. Eğer, dünyada bize peygamber göndermiş olsaydın, sana iyman ve itaat ederdik ... » gibi özürler ileri sürebilecekleri
bir bahaneleri olmasın. Allahu azim-üş-şan aziz ve hakiymdir.)
Görülüyor ki, Allah ve Resulüne iyman ve itaat etmeyen,
ahiret gününe inanmayan, Kelamullah'ı yalanlayan kafirlerin
ve münkirlerin ileri sürebilecekleri hiçbir mazeret kalmamıştır. Bütün bu mazeret ve te'vil kapıları kapanmış ve peygamberler, insanlar üzerine Allahu teala'nın hücceti kılınmıştır.
İnsanlara peygamberler göndermesinin elbette büyük hikmetleri vardır. Zira, peygamberler gönderilmemiş olsaydı, ihlhi
adalet tecelli ve tahakkuk edemezdi :
Ve mıi künnıi mu'azzibiyne hatta neb'ase Resıllll ...
EI-lsrıl : 15
(Biz, Resul gönderineeye kadar biçbir ümmete azap edici
değiliz.)
Hiçbir kavme ve hiçbir ümmete peygamber gönderilmeden, o kavim ve ümmet de o peygamber-i alişam yalanlamadan azap edilmeyeceği açıkça beyan buyuruluyor. Aksi takdirde, o kavim ve ümmetiere kıyamet günü hüccet ikame etmek
mümkün olamazdı. Onların özür beyan etmelerini peşinen reddetmek için daha doğrusu ilahi adaleti tecelli ettirebilmek için
peygamberler gönderilmiştir ki, ni'mete müstehak olanlar cennete ve azaba müstehak olanlar da cehenneme girsinler.
..
·'
Bir ayet-i kerimede de şöyle huyurulmaktadır :
.J ;. � JA ;'/\ o � \/ � .,. , .,. .,...., �
./..� �,�l ;--a�J_,J �·�j� ����\�) �
İnna erselnfı.ke bil-hakkı beşiyren ve neziyrıi ve in min ümmetin
illa hala fiyha neziyr ...
Fıitır : 24
- 383 -
(Muhakkak ki biz seni mü'minleri cennetle müjdeleyici
ve kafirlerle münkirleri cehennemle korkutucu olarak Hak din
ile gönderdik. Hiçbir ümmet yoktur ki, içlerinden o ümmeti
Allahu teala'nın azabıyla korkutucu geçmiş olmasın.)
Buracıkta biraz durup düşünelim : Her kavme ve her ümmete bir korkutucu gönderildiği kesin olarak ayet-i kerime ile
sabittir. Bu sebeple peygamberlerini yalanlayan ve ona inanmayanların ma'ruz kalacakları azap da belirlenmiş bulunmaktadır. Onların ileri sürecekleri hiçbir mazeret in kendilerini bu
azaptan kurtaramayacağı hakikati karşısında, bugünün insanlığını düşünelim ve onların kıyamette uğrayacakları azabı gözönüne getirelim. Zira, gelmiş geçmiş bütün peygamberler, yalnız bir kavme gönderilmiştir. Oysa, Sultan-ı serir-i din-i mübiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-mu'iyn efendimiz hazretleri
bütün insanlığa peygamber ve bütün insanlık alemine rehber
ve önder olarak gönderilmiştir :
Ve ma ersalnıike illa kAffeten lin-nasi beşiyren ve neziyren ve
lAkinne ekser-en-nAsi lıi ya'lemun ...
Sebe : 28
(Ya Muhammed! .• Biz, seni bütün insanlara ancak iyman
ve itaat edenlere müjdeleyici, red ve inkar edenlere korkutucu olarak gönderdik. Fakat, çoğu insanlar senin risalet ve nübüvvetini tasdik etmezler, cennet ve cehennemin gerçek olduğunu da bilmezler.)
Ne mutlu iyman ve itaat edenlere! .. Ne yazık gaflet, cehalet veya dalaletleri sebebiyle küfür ve inkarlarında israr edenlere ...
- 384 -
Kul ya eyyühen-nfısü inniy Resülullahi ileyküm cemiy'an-illezi lehu mülküs-semavati vel-ard la ilahe illa hüve yuhyiy ve yümiytü fe-am1n'O. billAhi ve resülih-in-nebiyyil-ümıniyyilleziy yü'minü billahi ve keliymaUhi
vet-tebi'uhu le'alleküm tehtedun ...
El-A'raf : 158
(Ey Habib-i edibirn! De ki : « - Ey insanlar! Muhakkak
ki, ben size hepinize Allahu teaili'nın gönderdiği peygamberiın.
O Allahu zül-celal vel-kemal ki, göklerin ve yerin mülkü onun·
dur. Ondan gayn kulluk ve ibadete layık Hak ma'bud yoktur.
Dirilten ve öldüren odur. O halde, o Allahu azim-üş-şıina ve
onun ümmi Nebi olan Resulüne iyman edin, ona tabi olun ki,
Allahu teala'nın varlığına ve birliğine ve onun kelıiını olan ldtaplanna ve ayetlerine İyınan etmiş olur ve hidayete erişirsiniz.)
Mefhar-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bu
ayet-i celile nazil olana kadar halkı gizlice Hak dinine davet
ederdi. İşte, bu ayet-i kerimenin nüzulünden sonradır ki. ilk
defa aşikare olarak din-i mübiyn-i islama davete başlamışlardır. Yukarıda, bilvesile belirttiğimiz gibi her peygamber yalnız bir kavme gönderildiği halde, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi
efdal-üt-tahiyyat efendimiz hazretleri bütün insanlara ve cinnilere gönderildiği yolundaki bu ilahi emri tebelluğ edince, halkı topladı ve onlara :
- Ey insanlar!.. Ben, Allah u teala tarafından bütün insanları Hak dini olan islama, tevhide ve bana nazil olan Kur'-
- 385 -
an-ı kerime iyman ve alemierin Rabbine itaat etmeğe davetle görevlendirildim, buyurdu.
Bazıları sordular :
- Allah nedir ve kimdir?
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz bu soruyu da saadetle şöyle cevapla:p.dırdılar :
- Allahu teala odur ki, yerlerle göklerin ve yerlerle gökler arasında görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen her
şeyi o yaratmıştır. Bütün bunlar onun mülküdür. Ondan gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak Hak ma'bud yoktur. Yaratan ve besleyen odur. Dirilten ve öldüren odur. İşte ben sizleri o Allahu azim-üş-şana ve onun Resulü �e Nebi'si olan ümmi peygambere iymana davet ediyorum. Nebiyyi ümmi olan
bana ve dolayısiyle Allahu teala'ya iyman ve itaat ederseniz,
taraf-ı ilahiden bana nazil olan Kur'an-ı kerimi kabul ve tasdik eylerseniz, onun emirlerini ve hükümlerini seve seve yapar ve yerine getirir, nehiylerinden sakınır ve kaçınırsanız, içinde bocaladığınız sapıklıktan kurtulur, dalaletten hidayete erişırsınız.
Ve ma erselnake illa rahmeten lil-aleıniyn ...
Enbiya : 107
(Ey Nebiyyi zişan!.. Biz, seni ancak alemiere rahmet olmak üzere gönderdik.)
Ba'is-i hılkat-i ka'inat aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyat
efendimiz gerçekten alemiere rahmettir. Şu var ki, kafidere ve
münkirlere yalnız dünya hayatında rahmet olup, üzerlerine inecek olan azabı te'hire, daha önceki peygamberan-ı izam zamanında olduğu gibi yüzlerinin ve şekillerinin değişmesini önlemeğe ve arzın kafideri yutmasını engellerneğe sebeptir. Mü'-
Envar-ül-Kulüb, Cilt 3 - F: 2f
- 386 -
miniere ise, dünya ve ahirette rahmet olduğu, tabii ve aşikardır.
Söze başlarken de açıklamaya çalıştığımız gibi, Resfıl-ü
ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz risalet ve nübüvvet bakımından son peygamberdir. Ancak, nübüvvette bütün
peygamberlerden evveldir. Başka bir deyimle, nuru evvel ve
ba'si sonradır. Nitekim, kendilerinden :
- Ya Resulallah! .. Ne zamandanberi Nebi'siniz? diye sorulduğunda saadetle şu cevabı vermişlerdir :
- Adem aleyhisselam, su ile toprak arasında idi ve kendisine henüz ruh verilmemişti ki, ben o zaman Nebiy idim.
(;/���\.�7·�, ... \.��0'� ,,��{i
·��A ., .. . .. Vf�u-; � � ·
:�.. ::,$;:/. ·/,� �� , � �r r--- �
' .,
Lekad ca:eküm Resülün min enfüsiküm aziyzün aleyhi ma anittüm hariysün aleyküm bil-mü'miniyne Ra'ufun Rahiym ...
Et-Tevbe : 128
(Andolsun, size kendinizden ve en enfesiniz olan öyle bir
peygamber geldi ki, bir sıkıntı, mihnet ve meşakkate uğramanız ona pek ağır gelir. O, sizlerin hidayet ve salahmıza haristir,
sizlerin üzerlerinize titrer, bütün mü'minler için Ra'ô.f ve Ra·
hiyın'dir.)
Bu ayet-i kerimeyi yorumlamak ve açıklamak için cilder
dolusu kitaplar yazılsa, yine de başarılamaz. Allahu zül-celal
vel-kemal hazretleri, lutuf ve keremi gereği olarak buyurmaktadır ki :
(Ey insanlar! .. Size, kendi cinsinizden ve en enfesiniz olan
bir zat-ı akdesi Nebi olarak gönderdim. O'na AZiZ ismini verdim. Gerçekten o her işinde azizdir. Sizlerin iyman etmeniz ve
hidayete erişmeniz için yılmadan, yorulmadan, hiçbir şeyden
korkmadan gece-gündüz uğraşıp didinir. Sizlerin iyman ve hidayete erişmenize, dünya ve ahiret mihnet ve meşakkatlerin-
- 387 -
den kurtulmamza gayet haristir, isteklidir. Size, bir zarar erişmemesi için üzerinize titrer. RA'UF ism-i celilimle sizlere karşı hakikaten Ra'uf ve RAHİYM ism-i şerifimle sizlere gerçekten rahiym olan bir Nebiyyi alişandır. O Nebi'ler serverinin ismi MUHAMMED'dir.)
Ey ehl-i iyman! ..
Sırası geldikçe her zaman tekrarlıyoruz ve bunu böylece
tekrarlamakta fayda görüyoruz. İyice bilmemiz ve beliemerniz
gerekir ki, Hz. MUHAMMED sallallahu aleyhi ve sellem bulunmayınca, Allahu teala bilinemez ve bulunamaz. O'na itaat, Allahu azim-üş-şana itaat olup, O'na isyan mutlaka alemierin
Rabbine isyan ve tuğyandır. O'na sevgi ve saygı beslemek, Allah azze ve celle hazretlerini sevmek ve saymaktır. O Resuller
serverine tabi olmak, Muhabbetullah'ı celbeder. Ona tabi olmak
ilahi rahmet ve mağfirete vesile olur. Ona tabi olmak cemal-i
Ia yezal-i ilahiyye vuslattır. Ona tabi olmak insanın suretini insan yaptığı gibi siyretinin de insan olacağına dalalettir.
Ey benim iymanlı kardeşim :
Ona tabi ol ve her halinle ona uy ki, bu ittiba ve iktida
sayesinde sevdiğin Allah da seni sevsin, bütün suçlarını, günahlarını, isyan ve nisyanlannı affedip bağışiayarak seni ve beni
arındırıp paklasın, seni bütün kötülüklerden, sıkıntılardan,
meşakkat ve musibetlerden hıfzedip saklasın. Ona tabi ol ki,
Allahu sübhanehu ve teala baş gözünü de, gönül gözünü de
nurlandırsın, basar ve basiretin Hakkın cemal-i ba-kemalini
görrneğe istidat kazansın.
Seyyid-ül-enam aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyete ves-selam,
Enbiyanın serveridir, bütün peygamberlerin rehberidir, aşıkIann ve sadıkların önderidir. O zat-ı akdes, imam-üi-Enbiyadır, bürhan-ül-etkiyadır, Habib-i Hüda ve şefi-i rfrz-i cezadır.
O, bütün alemierin yaratılmasına vesile olan sebeb-i bilkat-i
ka'inattır. Alemler, onun nuruyla münevver olmuştur. Onun
sevgisiyle ka'inat hayat bulmuştur. İnsanlık alemi onun saye·
sinde gerçek kimliğine ve kişiliğine kavuşmuştur. Mü'minlere
iyman odur, can-ü canan odur, derde derman odur, gönüllere
- 388 -
sultan odur, hamil-i Kur'an odur, sahib-i bürhan odur, Rabib-i
Ralıman odur. Rahmeten lil-alemiyn ve şefi-ül-müznibiyn odur.
O, MUHAMMED'dir. O, AHMED'dir. O, HAMİD'dir. O, MAHMUD'dur.
Ona tutunan, Hakka tutunmuş olur. Ona bi'at eden, Hakka bi'at etmiş olur. Ona muhabbet, Allahu teala'ya muhabbet·
tir. Ona ihanet, ma'azallah Hakka ihanettir. Onu, bütün sema
ehli tebcil eder. Onu, yüz suhuf ve dört kitap takdis eder. Allahu teala, melekleri ile her dem ona salat eder.
Ya Resulallah cemalin KUL HÜV ALLAHÜ AHAD,
Ketbolonmuş levh-i ruhsannda ALLAH-ÜS-SAMED,
LEM YEL İD zatın VE LEM YÜLED sıfatın vasfıdır,
Nola şamnda denilse VELEM YEKÜN LEHÜ KÜPÜVEN
AHAD ...
Aziz müslüman! .. Şefaat-i uzmasına nail ve mazhar olmak
istiyorsan, onu her nefeste salat-ü selam ile an, onu canından,
malından, evlat ve ıyalinden fazla sev ki, o da seni sevsin ve en
müşkil anında sana şefaat etsin, himem-i ruhaniyyeti ile dünyevi ve uhrevi, suri ve ma'nevi bütün güçlüklerini kolaylığa çevirsin :
Garik-i bahr-i isyanıın, şefaat ya Resulallah;
Esir-i nefs-i nadanun, şefaat ya Resôlallah;
Reh-i gurbette naçanm, gam-ı hicrinle bizarun;
Binbir derde giriftanm, şefaat ya Resôlallah ...
Benim cünn-ü firavanun, harabetti dil-i caıiım.;
İnayet eyle sultamm, şefaat ya Restllallah . . .
ZEKA'i h•crinle mahzun, anı vaslınla kıl memnun;
Yoluna can feda olsun, şefaat ya Resftlallah ...
İyi bilmiş ol ki, Allahu azim-üş-şanın biz aciz ve günahkAr
kullarına bahş ve ihsan buyurduğu en büyük ni'met, Resfılüllah saliallah u al ey hi ve sellerndir.
- 389 -
Zuhurun aleme lutf-u keremdir ya Resiılallah,
Vücudun menha-i ciıd-ü birnemdir ya Resiılallah ...
Cemi' Enbiyalar zikr-i cemilin kıldılar tebliğ,
K.itabullah'ta vasfın mültezem'dir ya Resiılallah ...
Nişan-ı KABE KAVSEYN, ebru anın çeşm-i Hakbilin,
Delil-i nassla NUN KALEM'dir ya Resiılallah ...
Kehuter suretinde devrederler Ravza-i pakin,
Zümre-i ruh-u kudsiyler bademdir ya Resiılallah ...
Ne dem ki, tak-ı arş üzre görsem necm-i rahşende;
Süreyya diyemem nefs-i kaderndir ya Resulallah ...
Nübüvvet tac-ı izzettir başında saadetle,
Risalet barigahında alemdir ya Resiilallah ...
O Nebiyyi zişan ve Mahbub-u Ralıman'ın ayakkabılarının
tozları, arşa ziynet olmuştur. O Rabib-i edib-i Kibriya'nın cennete varmasıyla, cennet tezyin olunmuştur. Nar-ı cahiym, ona
iyman etmeyen, ona muhabbet göstermeyen naclanlar için halk
ve icat buyurulmuştur.
O Nebi'ler serverine iyman edenler, ·cehennem ateşinden
kurtulurlar. Onu candan ve gönülden sevenler cennete dahil
olurlar. Allah azze ve celle böylece va'd ve va'id buyurmuştur,
bu gerçeği d� açıkça bütün insanlık alemine duyurmuştur.
Evet, nuru evvel ve gönderilmesi en sonradır amma, cennete bütün peygamberlerden önce ilk girecek de odur. Zira, o
Makam-ı Mahmud'un ve şefaat-i uzmanın sahibidir. O cennete
girmeden hiçbir Nebi ve Resul cennete giremez. Netekim, onun
ümmeti de cennete vasıl olmadan, hiçbir peygamberin ümmeti
cennete dahil olamaz. Cemal-i la yezal, ona ve onun ümmetine
hazırlanmıştır. Cennetler onun ve onun ümmeti için süslenmiştir.
Bütün peygamberler, malışer yerinde :
- Nefsiy ... Nefsiy ... feryatları ile kendi nefisleri kaygıısuna düşerek o günün şiddet ve dehşetiyle diz çöktüklerinde,
sahib-i makam-ı Mahmud aleyhi ve alihi salavatullah-il-Vedud
efendimiz, Allahu teala'dan ümmetini dileyecek, iyman ve itaat
- 390 -
eden ümmetini o korkunç günün vahşet ve haşyetinden şefaati
ile kurtaracak ve hepsini cennete idhal edecektir.
Ey aşık-ı sadık!..
Eğer, şefaat-i Resfılüllah'a nail olmak dilersen, ona sık sık
salavat getir, ism-i şerifini her işittiğin zaman gafillerden, bahillerden olma, salavat getir. Derdine derman, dünya, ve ahirette emn-ü eman bulayım dersen ona salavat getir. Salih amellerinin, işlediğİn bütün hayırlı ve yararlı fiilierin menzil-i ıllıyiyne varmasını arzularsan Rabib-i edib-i Kibriya'ya salavat
getir.
Duymadın mı, işitmiyor musun? Allahu teala ve melekleri her dem Resfıl-ü mücteba'ya salat-ü selam ediyorlar. Cuma
namazlarında, hatip minbere çıkarken mü'ezzinin okuduğu
ayet-i kerimenin ma'nasını ve medlfılünü öğrenmeğe, anlamağa çalış, emr-i eelil-i ilahiyyi yerine getirrneğe alış.
Hakka makbul kul olmak mı istiyorsun? Dünyada refaha, ahirette felaha, kabrinde feraha, mahşerde salaha ermek
mi istiyorsun? İki cihan serverinin nur-u cemaline her nefes
salavat getir.
Hesapta rezil ve zelil olmamak, mizanda avare kalmamak,
sıratı geçerken hocalamamak diliyorsan, Resfıl-ü zişana daima
salavat getir. Hem unutma ki, Falır-i alem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimize bir salavat edene, Mevlayı müte'al on salavat eyler. Zira, sebeb-i mağfiret-i Hüda ve ba'is-i lfıtf-u atadır.
Mü'min-i kamil isen, aşık-ı sadık isen, aşk-ı Muhammedi
ile yüreği yanık isen, Allah ve Resulünün Hak ve gerçek olduğuna tanık isen bir nefesini bile boş geçirme, her dem salavat getir. Kalp sarayının ma'mur olmasını, gönlüne nur dolmasını, bütün sıkıntılarının, üzüntülerinin son bulmasını, dercline deva ve hastalığına şifa bulunmasını, dualarının kabul buyurulmasını arzu ediyorsan salavatı eksik etme ... Zira, dercline derman MUHAMMED'dir, suçlarına ve günahlarına gufran MUHAMMED'dir, cari-ü canan MUHAMMED'dir, gönüllere sultan MUHAMMED'dir. O'na tabi olan aziz olur. O'na karşı çıkan rezil ve zelil olur.
- 391 -
Cemi Enbiya'lardan Muhammed cümlenin şanı,
Yüzü nurundan aldılar fele.kler şems ile mahı ...
Yedi kat gökleri geçti, kadem nrş üstüne bastı;
Erişti KABE KAVSEYN'e tavaf eyledi dergahı ...
Dilerim canımı kurban senin yoluna ey Ahmed,
Nola bir kez seni görsem yüzü şems-i kamer mahı. . .
Onun seyr-i sülukünden melekler aciz oldular,
Ki, bin yılda varamazlar o bir dernde vanp rahı ...
Tecella-i cemalini şular kim gördüler anı,
Onun için aşkile ederler dert ile ahı ...
Muhammed'dir gülün kani oldur canların canı,
Onunçün eder bülbül efganı seher vakti sehergahı ...
Bu Eşrefoğlu Rumi'nin günahı çökdürür gayet,
Şefaat kıl ya Muhammed yüzü şems-i kamer mahı ...
Vay ona ki, iki cihan serverinin nübüvvetini işitti de, ona
iyman ve itaat edemedi. Vay ona ki, O'nun adını işitti de O'na
salfıvat vermedi. Vay ona ki, ona ümmet oldu da onun sünnetini ihya etmedi. Vay o kimseye ki, aline, evladına, ezvacına,
ashabına, ensarına, alimlerine, velilerine muhabbet etmedi ve
bu zevat-ı zevil-ihtirama ihanet eyledi. Yazıklar olsun, azaplar
olsun! ..
Bütün peygamberlerin şahı Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz olduğuna göre, onun alinin,
evladının, ezvacının, ashabının, ensarının, alimlerinin, velilerinin, muhiblerinin ve ümmetinin de gelmiş geçmiş bütün peygamberlerin alinden, ezvacından, ashab ve ahbabından, alimiednden ve ümmetierinden ala ve efdal olacağı gün gibi aşikardır. Bu itibarla, müjdeler ve beşareder olsun o kimselere ki,
o zat-ı akdese iyman ve itaat etti, onun yoluna baş koydu.
- 392 -
O'nun taraf-ı ilahiden getirdiği din-i mübiyn-i islama malıyla,
canıyla hizmet ederek O'nun aline, evladına, ezvacına, ashabına, ahbabına, ensarına, alimlerine ve velilerine sevgi ve saygı
gösterdi. İşte, bu mutlu ve kutlu kişiler, iki cihanda aziz oldu
ve Hakkın mahbup, matlup ve mergubu olan kullar zümresine girdi.
Ay dahi güneş dahi,
Nurundan Muhammed'in;
Cümle şekerler tadı,
Tadından Muhaınıned'in;
Doğdu ümmetim dedi,
Ümmeti kaydın yedi;
Çalab ziyaret koydu,
Sinini Muhammed'in ...
Çulhalar dokumadı,
Terziler dikemedi,
Kimseler eskitmedi,
Donunu Muhammed'in ...
Evliya'lar geldiler,
Saf saf olup durdular,
Canlar feda kıldılar,
Yolllllda Muhammed'in ...
Muhammed bir denizdir,
Cümle yerleri tutmuş,
Evliyalar ördeği,
Gölünde Muhammed'in ...
Yetmiş bin hacı gider,
Malı mülkü terkeder,
Vanr ziyaret eder,
Kabrini Muhamıned'in ...
- 393 -
Ol Meryem oğlu İsa,
Sırla göğe ağdı,
Yüzbin İsa sergerden,
Vasfında Muhaınmed'in ...
Öksüz Yunus miskindir,
Eksikliği cürümdür,
Her ne desem eksiktir,
Hakkında Muhammed'in ...
Seyyid-il-mürseliyn O'dur. Hatem-en-Nebiyyin O'dur.
İmam-el-müttakiyn O'dur. Rahmeten-lil-alemiyn O'dur. Bütün
yaratılmışların en hayırlısı O'dur. Hakkın en sevgili kulu
O'dur. Rabib-i zül-celal, Mahbub-u zül-cemal ve matlCı.b-u zülkemal O'dur. O'na itaat, Hakka itaattir. O'na ihanet, Hakka
ihanettir. O'nun rizası, Hak rizasıdır. O'nun gazabı, Hakkın gazabıdır. O, en üstün ve en yüce ahlak ve faziletleri tamamlamak üzere gönderilmiş HULK-I AZİYM'dir, belki HULK-I
AZİYM'in de fevkindedir. O'na, LEVLAKE LEVLAK hil'atını
bizzat Hak giydirmiştir. Mübarek yüzü mir'at-ı Hak'tır. Kalb-i
şerifi nurdan da paktır. Tatlı sözlülerin en tatlısı, insanların
en şefkatiisi ancak ve yalnız O'dur. Onun güzelliği karşısında
Hz. ADEM ve YUSUF aleyhimüsselam (Bizler de güzeliz!) derneğe utanırlar. Bütün güzeller, güzelliklerini O'nun güzelliğinden, tekmil nurlar nurlarını O'nun nurundan almışlardır.
Yusuf aleyhisselamın güzelliğini gören Mısır kadınları, öylesine hayran kalmışlardır ki, ellerini kestikleri halde acısını
duymamışlardı. Eğer, Cemal-i ha-kemal-i Resiıl-üs-sakaleyni
görebilmek bahtiyarlığına nail olsalardı, yürekleri parça parça doğransa, acısını hissetmezlerdi.
Ey aşık-ı sadık! ..
Sözü uzatmağa ne hacet? Efdal-ül-hala'ik aleyhi ve alihi
salavatullah-il-Halık efendimiz hazretlerini, hakkıyle ve layıkıyle vasfedebilmek kime · na8İp olmuştur ki, bu fakir-i pür-taksir onu sizlere tarif ve tavsif edebilsin :
- 394 -
Bir kulun ki, meddahı Allah ola;
Kim kadir ki, ol ona meddalı ola ...
Yerierin ve göklerin ve yerlerle gökler arasında görünen
ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen alemierin yaratıcısı, sahibi ve müstakillen maliki olan Allah azze ve celle Habib-l edibini düstur-u mükerremimiz olan Kur'an-ı azim-ül bürhanda
öylesine medh-ü sena eylemiştir ki, iyman ve irfan sahipleri
için bu ayet-i kerimderi hatırlamak ve okumak kafi ve vafidir;
Biz, acizane bu risalemizde Resuluilah sallallahu aleyhi ve
sellem efendimiz hazretlerinin ESMA-i-ŞERİFE'lerinden balı�
setrnek ve o mübarek isiınierin özellikleri ve güzellikleri hakkında elimizden geldiği, dilimiziri döndüğü, aklımızın ve ilmimizin yettiği kadar naçiz bilgiler sunmak niyyet-i halisanesiyle böyle bir mukaddime yapmak zorunda kaldık.
Bilindiği gibi, Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz hazretlerinin bütün mübarek isimleri bi-zatihi aziz olup, ism-i şerifleri
MUHAMMED'dir. Muhammed ism-i şerifi, Kur'anı kerimde
dört ayet-i celilede zikrolunduğu gibi, ezanda ve kamette, kelime-i tevhid ve kelime-i şehadette de yine bu isimle anılır. Sema'da ve hakiki İncil-i şerifte ise AHMED ismiyle anıldığı da
malumunuzdur. MAHMUD ism-i şerifi ise, kıyamet gününe .
mahsus isimleridir. Temenni ve niyaz olunur ki, aşıklara ve
sadıkiara bir yadigar bırakmak azmiyle yazmak cür'etinde bulunduğumuz bu risale, Seyyid-ül-Ebrar aleyhi ve alihi salavatullah-il-Gaffar efendimiz hazretlerinin nigeh-i iltifatlarına
mazhar olurda, yazan, okuyan ve dinleyen bizleri şefaat-i uzmasiyle taltif buyurur.
Hemen ilave edelim ki, acizane ve fakirane bizim bu ism-i
şeriflere verebileceğimiz ma'na, deryalardan bir katre ve güneşten bir zerre mesabesindedir.
Aziz kardeşim! ..
Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin bu mübarek isimlerini okuyup dinlediğİn zaman, hemen ve hiç ihmal
etmeksizin O'nun Ravza-i pak ve ıtımak-i Muhammediye'leri-
- 395 -
ne salavat ver ki, mazhar-ı hidayet, vasıl-ı şehrah-ı saadet ve
selamet ve nail-i şefaat olasın, dünya ve ahirette refah ve felah bulasın, gamdan, kederden, vesveseden kurtulasın ...
Bu esrna-i şerifeler şunlardır :
MUHAMMED (Sallallahu aleyhi ve sellem)
Ma'nayı münifi; Çok çok sena olunan, öğülen, hamdetmeğe layık olan, medbolunan demektir. Sultan-ı Enbiya ve Resfıl-ü Kibriya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efendimiz hazretleri, alem-i vücuda teşrif huyurmadan önce bütün melekler ve
Hz. Adem aleyhisselamdan itibaren Resfıl-ü mücteba'nın Zuhur
ve tulfı'una kadar, taraf-ı ilahiden gönderilen bütün enbiya ve
mürseliyn aleyhimüsselam hazeratının dillerinde medh-ü senası ve kendilerine indirilen suhuf ve kitaplarda ism-i valası zikrolunduğu gibi, gönüllerinden de sevgisi hiç eksilmediğinden,
Kadem nilıade-i alem olmaları takarrür edince Allahu sübhanehu ve teala, dedesi Hz. Abdül-Muttalip ve muhterem annesi
Hz. Arnine radıyallahu anha'ya MUHAMMED ism-i şerifini vermelerini emir ve irade buyurmuşlardır.
MUHAMMED ism-i şerifi, aynı zamanda esrna-i ilahiden
mübarek bir isimdir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, yerlerde ve göklerde, melekler ve insanlar arasında saygı ve sevgi ile
zikredilen bir zat-ı akdes oldukları gibi, bizzat Cenab-ı Rabbilalemiyn tarafından da muhtelif vesilelerle medh-ü sena olunmak bahtiyarlığına mazhar olmuşlardır. Netekim, bugün dahı
yine bizzat Allahu teala ve melekleri ile salihler ve aşıklada
sadıklar zat-ı risaletpenahilerini medh-ü sena etmektedirler.
Ne var ki, meleklerin ve kulların iki cihan serverini gereği gibi
övmeğe ilim ve İrfanları kafi gelemeyeceği gibi, esrar-ı Muhammediyye'ye agah olmaya da güçleri yetmez. Onun için, Rabib-i
edib-i Kibriya'nın hakkıyle ve layıkıyle meddahı Allahu azimüş-şandır. O'na layık ve müstehak olduğu medh-ü sena ve esrar-ı Muhammediyye'ye vükuf, ancak ve yalnız Allam-el-guyfıb
olan alemierin Rabbine mahsus ve münhasırdır.
- 396 -
Geçtiğimiz günlerde, batı dünyasında yapılan bir anket sonunda, yeryüzünde en çok anılan ve kullanılan ismin MUHAMMED aleyh-is-salatü ves-selam olduğu riyazı bir kesinlikle sabit
olmuştur.
Görenedir görene! .. Köre n
_
edir, köre ne? ..
Muhammed ism-i şerifinin bazı hassaları vardır. Bu mübarek isim herhangi bir mecliste zikrolunduğu zaman, işitenler üzerinde ma'nevi bir tesir yaratır ve o mecliste hazır bulunanlar, nedenini fark ve temyiz edemedikleri bir sevinç ve sürura gark olurlar. Bu isimle, Resul-ü zişana salavat verenler,
en kısa zamanda menzil-i maksudarına ererler, bütün güçlükleri yenerler, üzerlerine teveccüh edecek kaza, bela ve musibetler ref'olunur. Cehennem ateşinden kurtulur ve cennet ni'metlerine nail olurlar. Himem-i ruhaniyyet-i Muhamrn.ediyye her
an üzerlerinde sayeban olur. Malışer yerinde, Rabib-i edib-i
Kibriya'ya yakın bulunurlar, hesapları kolay ve mizanları ağır
olur.
Daha önceki derslerimizde de, sırası geldikçe arzettiğimiz
gibi, her biri birer kamil mü'min olan şanlı ve kahraman atalarımız, silah altında bulunan yavrularına MEHMEDCİK adını vermiştir. Ne mutlu ve ne kutlu o büyük müslüman Türk
milletine ki, taşıdığı bu mübarek isim sayesinde her nereye
yönelirse daima mansur ve muzaffer olmuş, din ve millet düşmanlarını yıldırmış, iki cihan serverinin himem-i ruhaniyyeti
ile yeryüzünde haklı bir şöhrete ulaşmıştır. Zira, bu mübarek
ismi taşıyaniara şefaat-i Resulullaha mazhar olurlar. Yavnılarına bu mübarek ismi veren ana ve babalar da iki cihanda şad-ü
handan kalırlar. Bu sebeple, O'nun ismini taşıyan bir kimse
bir meclise geldiği zaman, hazır bulunanların adından dolayı
saygı gostermeleri ve baş köşede yer vermeleri vacip olur.
AHMED (Sallallahu aleyhi ve sellem)
AHMED ism-i şerifi, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem efendimizin semadaki ve tahrif olunmamış, taraf-ı ilahiden inciirildiği gibi kalmış İncil'deki ismidir. Cenab-ı Kadir-i
- 397 -
Kayyum hazretleri, bütün malılukatı yaratmadan üçyüz altmış bin yıl önce, iki cihan serverinin mübarek nurunu halkeylemiş ve o nur-u ala nur, Allah u sübhanehu ve teala hazretlerini türlü türlü hamd-ü senalarla ta bu alem vücuda gelinceye kadar zikr-ü tesbihte bulunduğundan ehl-i sema olan melekler
Rabib-i edib-i Kibdya'nın nuruna AHMED adını vermişlerdir
ki, ziyade hamdedici ma'nasına gelmektedir. Yeryüzünde bilinen ve söylenilen ism-i şerifleri MUHAMMED sallallahu aleyhi
ve sellem olduğu gibi, göklerde de meşhur ve malum olan ism-i
şerifleri AHMED sallallahu aleyhi ve sellemdir. Bütün medholunanlardan O'nun memduhiyyeti ziyade olduğundan zat-ı risaletpenahilerine MUHAMMED-ÜL-MAHMUDEYN denilmiştir.
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimiz,
bütün yaratılmışların hamd-ü senalanndan ziyade Allahu teala'ya harndettiği için de kendilerine AHMED-ÜL-HAMİDİYN
denilmiştir. AHMED ism-i şerifi Resul-ü mücteba'dan önce hiç
kimseye verilmemiştir.
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin hamdi, bütün mahlukat-ı ilahiden ziyade olduğundan dolayı Hak
celle ve ala hazretleri İsa aleyhisselama inzal buyurduğu İncil-i
şerifte, Rabib-i edibini medhettikten sonra ümmetini dahi
medheylemektedir :
Ve üınıneteh-ül hamidiine yahmediine fis-serra'i ved-darrA'i ve ala külli halin ...
(Resfılüın olan AHMED ve ümmeti, varlıkta ve darlıkta,
üzüntüde ve ferahlıkta, her hallerinde bana hamdedicllerdir.)
Enes bin Malik radıyallahu anh, rivayet etmiştir ki, Sahib-i
şeri'at aleyhi ekmel-üt-tahiyyet efendimiz saadetle şöyle buyurmuşlardır :
- Kıyamet günü, iki kimse huzur-u Rabbil-alemiyne getirilir. Her ikisine birden cennete girmeleri irade olunur. Bunlar : (Ya Erham-er-rahimiyn! .. Bizler, cennete girrneğe layık bir
amel işlemedik. Acaba, biz aciz ve zelil kullarına bu h1tuf ve
ikramının ruhuruna sebep nedir?) Allahu sübhanehu ve teala
- 398 -
hazretleri celaJi ile buyurur : (Evet, her ikinizin de cennete !ciyık arnelleriniz yok, fakat birinizin adı MUHAMMED ve diğerinin adı AHMED olduğundan ben azim-üş-şan zat-ı ecelli
a'lamla Rabib-i edibirnin adını taşıyan kullarımı cehenneme
atmağa ve ateşte yakınağa haya ederim. Haydi, ikiniz de girinız cennetime ... )
Stireyk bin Yunus rivayet etmiştir ki :
- Hak teala hazretlerinin, Seyyahin denilen bir kısım
melekleri vardır. Bu melekler daima yeryüzünde gezip dolaşırlar, hangi evde Muhammed veya Ahmed isminde kimse varsa, o ev halkını bu mübarek isimleri taşıyanların hürmetine ziyaret ve ta'zim ederler ki, bunların ibadetleri ve görevleri de
budur. Zira, içinde Rabib-i edib-i Kibriya'nın ism-i şerifini taşıyan kimseler barındığından bu evler hürmet ve ta'zime layıktırlar.
AHMED ism-i şerifi Kur'an-ı kerimde Saf sure-i celilesindeki bir ayet-i kerime ile sabittir. Hz. İsa aleyhisselamın, kendisine nazil olan İncil-i şerifte de zikrolunan ayet olup, me'
alen şöyledir :
Ve iz kale lsebnü Meryeme ya beni İsn\'ile inni Resülüllahi ileyküm
musaddi.kan lima beyne yedeyye min-et-Tevrati ve mübeşşiren bi-resülin
ye'ti min ba'dis-mühu Ahmed ...
Es-Saf : '1
(Bir vakit de Meryem oğlu isa : «- Ey İsra'il oğullan! ...
Ben size Allahu teala'nın Resülüyüm. Benden önce nazil olan
Tevrat'ı tasdik ve benden sonra gelecek Ahmed adındaki peygamberi de müjdeler olduğum halde hüccet ve bürhan ile size
geldim ... ») demişti.
- 399 -
Ey ılıvan-ı din-i mübiyn! ..
Şer'ini tut, ümmeti ol ümmeti ... Hak nasip etsin sana cemaliyle cenneti. ..
HAMİD (Sallallahu aleyhi ve sellem)
Hiçbir mahhlkun haddi ve kudreti erişemediği halde, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin, türlü senalar ile Hak celle ve alayı hamd-ü senaya muvaffak kılınmasından ötürü zat-ı risaletpenahilerine HAMiD ismi verilmiştir.
Evet, ey ehl-i aşk! ..
Hiçbir mahluk, ne melekler, ne peygamberler, ne cinniler
ve ne de insanlar Cenab-ı Hakka Falır-i alem sallallahu aleyhi
ve sellem efendimiz kadar hamd-ü sena edememişlerdir. Netekim, kıyamet gününde de yine böyle olacaktır. Ümmet-i merhumesine Rabbinden şefaat izni alabilmek üzere mübarek başını arşın önünde secdeye koyacak ve o secde halinde hakim-i
mutlak olan alemierin Rabbine hamd-ü senada bulunacak ve
ümmetini dileyecektir. Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmaktadır :
- O zamana kadar Rabbime yapamadığım hamd-ü senayı, tesbihat ve tekrimatı Mevlayı müteal hazretleri o anda bana yaptıracaktır. Bu hamd-ü senarn sonunda Allahu zül-celal
vel-kemal hazretleri bana : « Ey Rabibi zişanım! .. Mübarek ba·
ş ını secdeden kaldır. Seni razı kılın ca ya kadar ümmetin için
şefaatine izin vereceğiınİ ve seni memnun ve mesrur edeceğimi va'deylemiştim. Üzülme, sözün tutulur, şefaatin makbul·
dür.» buyur
MAHMUD (Sallallahu
acaktır.
aleyhi ve sellem)
Sahib-i makam-ı Mahmud aleyhi ve alihi salavatullah-ilVedud efendimiz hazretlerinin ism-i şeriflerinden birisi de
l\1AHMUD'dur. Bu mübarek isim, dört büyük kitaptan birisi
olan ve Hz. Davud aleyhisselama indirilerek tahrife uğramamış bulunan Zebur-u şerifte mevcuttur.
Dünya ve ahirette, zat-ı akdesleri bizzat taraf-ı ilahiden ve
- 400 -
ayrıca bütün meleklerle peygamberler tarafından türlü kemalat ile medh-ü-sena edildiğinden ötürü, kıyamet günü malışer
yerinde LİVA-1-HAMD zat-ı risalet penahilerine bahş ve ihsan
buyurulacak, bir ismi de MAKAM-I-MAHMUD olan o muazzam
makam ile şef::ıat-i kübra hakkı zat-ı akdeslerine tahsis olunacağından, MAHMUD ism-i şerifi ile de yad olunmuşlardır :
Ve min-el-leyli fe-tehecced bihi nafileten leke asa en
yeb'aseke Rabbüke makamen Mahmuda ...
El-isra : 79
(Gecenin bir bölüııtünde de uyanıp gece namazı kıl. Bu
-sana mahsus bir ibadet ve fazilettir. Olabilir ki, Rabbin celle
şanüh seni Makam-ı Mahmud'a gönderecektir.)
Kıyamet günü, malışer yerinde insanların hesapları görülürken herkes peygamberlerden, birisine müracaatla şefaat ni-·
yazında bulunacak ve istisnasız bütün peygamberler bunlara
özür beyan edecekler ve şefaate muktedir olamayacaklarını bildirerek nefisleri kaygusuna düşecekler, (Nefsim ... Nefsim ... )
feryatları arasında dizleri üstüne çökerek malışer ehlini Resul-ü Rabbil-alemiyn aleyhi ve alihi salavatullah-il-mu'ıyn efendimiz hazrederine dehalete teşvik edecekler ve şefaate ancak
ve yalnız onun me'zun olduğunu bildireceklerdir. Malışer ehli,
bu defa Rabib-i edib-i Kibriya'ya koşacaklar ve ondan şefaat
dileneceklerdir. Taraf-ı ilahiden şefaat izni verilince malışer
ehli hesaba çağırılacaklardır ki, bu sırada zat-ı akdes-i Muhammediyye'yi türlü senalarla medhedeceklerinden kendilerine
MAHMUD ismi verilmiştir.
Gaflet etmeyelim müslümanları . . Rahmeten lil-alemiyn
olan ve yeryüzünde MUHAMMED, göklerde AHMED ve malışerde MAHMUD olarak isimlendirilmiş bulunan önderimiz,
rehberimiz, yardımcımız ve yegane şefaatçimiz iki cihan serverinin, iki cihanda da eşi ve benzeri yoktur.
- 40 1 -
Res(ılüllah sallalbhu aleyhi ve sellenı efendimizin ism-i
şerifleri bu risalemizde ikiyüz bir olarak zikreuilmiştir. Oysa,
bu mübarek isimler elbette bu kadar değildir. Buhari-i Şerif
şerhi müellifi İmam-ı Kastalani'nin rivayetine göre ism-i şerifleri biıı tanedir, ibn-i Arabi'den İbn-i Paris'in rivayetine göre de iki bin yirmidir. Fakat, şeyh Imran-en-ez-Zennati hazret·
leri, iki bin yirmi esrna-i şerifeden yalnız ikiyüz birinin ma'na
ve hassalarını beyan ettiğinden, fakir-i pakir-i pür-taksir ElHac Muzaffer Ozak Cerrahi de bu ikiyüz bir esrna-i celile-i Muhammediyye'yi işbu risaleciğimizde zikretmekle yetiniyorum.
Yukarıda tenbih ve işaret ettiğimiz gibi her ism-i şerifi
okunduğunda veya dinlenildiğinde, Falır-i alem ve mefhar-i beni Adem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize salavat verilmesi yanı sıra, her mübarek ismin fazilet ve havassım düşünmelidir ki, okuyanların da dinleyenlerin de aşk ve şevkleri, htir ..
met ve muhabbetleri artsın, Allah celle kalplerimizdeki ma'nevi feyiz ve bereketini çoğaltsın, canlarımıza can katsın. Bu itibarla, gece gündüz, sabah akşam, salat-ü selamı dilierimize
vird edinmeli, aşk-i Muhammedi gönüllerimize sinmeli, rahmet-İ ilahi yağmur gibi üzerierimize inmelidir.
Bir Hadis-i şerifte şöyle huyurulmuştur :
_ (Beni, herşeyinizden ziyade sevmedikçe, iyınanınız kemale ennez ... )
Şu gerçeği asla batırdan çıkarmamalıdır ki, sevmek ve
muhabbet etmek, irade-i cüz'iyyemizin haricinde olup, irade-i
külliyyedendir. Mukallib-el-kui-Cıbü vel-�b�ar olan yani kalpleri ve gözleri dilediği gibi çekip çeviren Allahu sübhanehu ve
teala hazretleridir. Hal böyle olunca, kul iki cihan serverini ve
hatta herhangi bir kimse bir diğerini sevemez. Sevmek böyle
olduğu gibi, sevmemek de böyledir. Hatta, şeriat-i garra-i Ahmediyye'ye göre bir erkek kendisini sevmesi için eşini dahi. zorlayamaz. Çünkü, bu konuda bir zorlama eşini yalan söylemek
Env!r-ül-Kulüb, Cilt 3 - F : 26
- 402 -
mecburiyetinde bırakacağından, böyle bir teklifin yapılması
şiddetle nehyedilmiş tir.
Bir kimsenin bir diğerini zorla severneyeceği gerçeği kar�
şısında, bir kulun da Allahu teala'nın alemiere rahmet olarak
gönderdiği Rabib-i edibini zorla sevmesi, sevebilmesi mümkün
müdür? Oysa : (Beni, herşeyinizden ziyade sevmedikçe, iymanınız kemale ermez . . . ) Hadis-i şerifi gereğince, kamil bir mü'
min olabilmek ancak Resfıl-ü zişana candan ve gönülden muhabbetle mümkündür. Öyle ise, bizlerin bu muhabbete talip
olmamız ve bu hususta gözyaşı dökerek niyazda bulunmamız
lazımdır. Bununla da yetinmeyerek Resfıl-ü zişanın ism-i şerifi
anıldığında hemen O'na, aline, eviadına ezvacına, ashabına, ensarına, ahbabına salat-ü selam getirmeli, büyük bir ganimet
bilerek sünnet-i seniyyelerine ve tarikat-ı muhammediyye'lerine ittiba ve iktida etmeli, şeri'at-i mutahharasına tam bir inkiyad ile sanlmalıdır ki, dilinden zuhura gelen salat-ü selamlar,
muhabbet tohumu haline dönüşür, bu sevgi günden güne kuvvedenerek gelişir ve kişinin yalnız kalbine değil, vücudunun
her zerresine yerleşir. Bunu başarabilenlerin, yani iki cihan serverini herşeylerinden ziyade sevebilen mutlu ve kutlu kişilerin
de elbette ve elbette İyınanları kemale erer ve böyleleri kısa
zamanda mü'min-i kamil haline döner. Böyle bir kemal ise,
kişiyi dünya ve ahirette saadet ve selamete erdirir.
Üzülerek ve utanarak açıklamak gerekir ki, bir çok din
kardeşlerimiz Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerinin ism-i şeriflerini ve bunların ma'nayı müniflerini bilemiyorlar. Bu risalemizi böyle hayırlı bir konuya
ayırmamızın sebebi de işte budur. Bu mübarek isimleri ehl-i
iyman mutlaka bilmeli ve bellemelidirler ki, isimleri anıldıkça,
hemen salat-ü selam okusunlar ve nail-i meram olsunlar.
Ey ehl-i aşk! ..
Bilmiş olunuz ki, Rabib-i edib-i Kibriya'nın bu mübarek
isimleri Kur'an-ı azim-aş-şan ile sabittir. Bu mübarek isimler,
daha önce taraf-ı ilahiden inzal huyurulan suhuflarla Tevrat,
Zebur ve İncil'de de kayıtlıdır. Bazıları da daha önce gelip ge-
- 403 -
çen Nebi'lerle Resfıllerİn !isan-ı şerifleriyle sabit olup, bir kısmı Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellemin Hadis-i şerifleriyle
ve bir kısmı da icma ile mertebe-i sübuta vasıl olmuştur.
Bir zatın isminin çokluğunun, o zatın müsemmasının şerefine dalalet edeceği ehl-i irfan için muhakkaktır. Özellikle,
Resulüllah sallallahu aleyhi ve sellemin her ism-i şerifinde nice
bir türlü medh-ü senayı ifade eden ma'na ve medlüller vardır
ve her birinin nice havassı bulunduğu aşk ehlinin istida�ları
kadar malumdur.
Temenni ve niyaz olunur ki, Allahu zül-celal ve sahib-ül
kudreti vel-kemal hazretleri, cümlemizin kalplerimizdeki aşk
ve muhabbet-i Resulullah'ı ziyade eylesin, amin bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn ...
Falır-i alem, Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve
sellemdir. Mefhar-i beni-Adem, Resul-üs-sakaleyn, İmam-ül-haremeyn Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellemdir.
Rabib-i Hüda, şefi-i ruz-i ceza, melce-i fukara ve enis-i zu'afa
Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellemdir. Bütün
peygamberlerin serdan olan o zat-ı akdes, öyle bir güneştir ki,
Enbiya ve mürseliyn O'nun nurunun pervanesidir. Güneş, ay,
yıldızlar, görünen ve görünmeyen, bilinen ve bilinmeyen tekmil alemler, yerler ve gökler, insanlar ve cinniler, melekler ve
cennetlerle huri ve gılmanlar, felekler hep O'nun için ona ta'- ·
zimen yaratılmıştır. O yaratılmayacak olsaydı, bunların hiçbirisi yaratılmazdı.· Alemierin Rabbi, O'nu kendi nurundan ve
bizzat zat-ı üluhiyyeti için halkeylemiş ve bütün mevcudat ve
malılukatı da o nur-u Ahmed'den yaratmıştır. Allahu sübhanehu ve teala hazretleri katında her ne matlup ise onu Rabib-i
edibine vermiş, bütün peygamberlerden zuhura gelen mu'cize-i
kevniyye, mfı'cize-i ilmiyye ve mfı'cize-i vücudiyye Hakkın o en
sevgili kulunda cem'olmuştur.
Hak ile kul arasındaki ma'budiyyet ile abdiyyet dahi onda cem'olmuş maverayı hicapta kula layık olan hiçbir nesne
kalmamış ve hepsi Ha bi b-i edib-i Kibriya' da tekmil olduğundan HATEM-ÜL-ENBİYA ve RESÜL-Ü-KİBRİYA olmuştur.
- 404 -
O'nun mu'cizelerini yazmak, tarif ve tavsif edebilmek aslA
mümkün değildir. Yeryüzündeki dağlar, taşlar ve kumiann sayısı kadar sayılamayacak kadar çok mu'cizesi vardır ki, en bü·
yük mu'cizesi de KUR'AN-I AZİM-ÜL-BÜRHAN'dır. O muazzam kitabın hükmü kıyamet gününe kadar bakidir ve bir har•
fini bile kimse tahrif ve tebdil edemez. Kütüb-ü münzilenin sonuncusu olan o büyük kitabın en küçük bir suresinin mislini
ve benzerini, bütün insanlarla, cinniler ve melekler bir araya
gelseler ve birbirlerine yardımcı· olarak kıyamete kadar uğraşsalar getiremeyecekleri Esra sure-i celilesinin 88. inci ayet-i kerimesinde beyan buyurulmuştur. On dört yüzyıldanberi, her
asırda yaşayan 'mü'minlerden bir çoklarının kalplerinde
Kur'an-ı kerimin sureleri bulunması ve yine her asırda yüz binlerce o muazzam kitabı ezberlemiş hamil-i Kur'an hafızlann
yaşaması ayrı ve başlı başına bir mu'cizedir. Kur'an-ı kerim
okunurken dinleyenlerin Allah korkusu ile gözyaşı dökmeleri
ve bundan zevk ve inşirah bulmaları, ayet-i kerimderin okunmasından veya dinlenilmesinden haz ve huzur duymaları da
yine bir mu'cize-i Muhammediyye'dir.
Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazrederine dağlar, taşlar, kuru ağaçlar, yerler selam verirlerdi. Bütün eşya, O'nun mübarek ayaklarına yüz sürmüşler, bütün Evliya'ullah O'nun ayağı tozunu sürme olarak gözlerine çekmiş
lerdir. Arş-ı Ralıman ve Kürsiyyi a'la O'nun ayağı tozuyla ziynetlenmiştir. Tekmil eşya ondan şefaat dilemiş ve O'nun şefaati ile hayat bulmuştur.
Otuz yılda meyve veren hurma ağacı, O'nun mübarek elleriyle dikildiği anda meyve vermiştir, hazır bulunan zevat-ı zevil-ihtiram bu hurmadan yemişlerdir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin, su üstünde yürüdüğünü gören Yahu di tayfas ı :
- İşte, Tevrat'ın bize haber verdiği peygamber budur, demekten kendilerini alamamışlardır. Fakat, pek az kimse iymana gelmiş, diğerleri hasedierinden iymana gelememiştir.
- 405 -
Mekke müşriklerinden bazıları, birgün huzur-u fa'iz-in-nuru cenab-ı Falır-i risalete gelerek :
- Ya Muhammed! .. Hz. İsa aleyhisselam ölüleri diriltir·
di. Sen de bize böyle b�r mu'cize gösterebilir misin? dediler.
Resul-U Mücteba, aslıab-ı kirarndan bir zatın iki oğlunu Allahu
teala'nın emri ve izniyle ihya eyledi. Ama, ne yazık ki, içlerinde pek az kimselere iyman nasip oldu.
Uzun uzun aniatmağa ne hacet! .. Nebiyyi ins-ü can aleyhi
salavatullah-ür-Rahman nice ölü kalpleri ihya buyurmuşlardır
ve ihya etmektedir. Ne var ki, kafirlerin, gafillerin ve cahillerio iyman ve itaat yerine küfür ve dalaletleri artmakta, İyınandan nasipleri ve aşktan hisseleri bulunanlar ise on dört asır
öncesinden günümüze kadar her an ve her zaman iymana gelmektedirler.
Bir harpte, susuz kalan ashap ve ensarını, mübarek parmağından akıttığı su ile kana kana suya doyurduğu gibi, yarın
malışer günü de ümmetini Havz-ı Kevser'den suvarsa gerektir.
Emr-i Hak ile mübarek parmağını uzatıp ayı ikiye şakkettiği gibi, nasibi olmayanlar da küfür ve dalaletleriyle şakkolacaklardır.
Mu'cizelerinden birisi de, önünde olanları gördüğü gibi
arkasında bulunanları görürdü. Zira, mübarek sırtında Risalet
mühr-ü şerifi vardı. Mübarek yüzüne bakılınağa doyulmazdı.
Tatlı sözleri, dinlemekle kanılmazdı. Üzerine sinek konduğu görülmemişti. Huzurunda yüksek sesle konuşulmazdı. Son derece heybetli ve mehabetli ve sırrı nübüvvetle gayet kuvvetliydi. Meşhur bir arap pehlivanının :
- Ya Muhammed! .. Beni yener ve sırtımı yere getirirsen,
sana iyman getiririm, demesi üzerine altı aylık deveyi kucaklayıp kaldıran o meşhur pehlivanı bir tutuşta yere çalarak sırtını yere getirdiği si yerde yazılmıştır.
Allahu teala' dan gayrı hiç kimseden korkmarlığını da,
Kur'an-ı kerim açıkça ilan ve isbat etmektedir. Harplerde, asbab ve ensarına ve ma'iyyeti seniyyelerinde bulunanlara şecaat
ve cesaret telkin etmek için katıra binerdi. Zira, düşmana sırt
- 406 -
çevınp kaçmazdı ve kaçanı da kovalamazdı ki, daha sür'atli
yürüy�n bir binek edinsin. Her nereye yönelirse Allah u teala'
nın kendisini mansur ve muzaffer kılacağını bilir ve bu tevekkül ve ıtmi'nfuı sayesinde düşmanlarını daima kahr-ü perişan
ederdi.
Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimize gizli veya açık düşmanlık edenlerin, gıyabında ona EBTER diyenierin
zürriyetleri kurumuş ve o bahtsız kişiler kendileri ebter olmuşlardır. O'na sövmekve kötü sözler söylemek cür'etinde bulunanların, öldükleri zaman ağızlarından ve burunlarından necaset geldiği defalarca görülüp işitilmiştir.
En büyük mu'cizelerinden birisi de, ümmet-i Muhammed'in her zaman ve her yerde düşmaniarına karşı heybetli ve
mehabetli görünmeleridir. Bizzat iştirak huyurdukları gazvelerden tutunuz da, Haçlı seferlerine ve günümüze kadar kafirler islam askeri karşısında daima korku ve dehşete kapılmışlardır. O'na sıdk-ü sadakatle bağlı ümmetinin vasfı da bu olmuştur. Netekim, biz müslüman ve Muhammedi Türklerin cesaret ve şecaatinden korku, haşyet ve dehşete kapılmayan kafir yoktur. Yeter ki, biz gerçek manasıyla ona ümmet olalım.
sünnet ve siyret-i Nebeviyyelerine samirniyet ve ihlas ile can
gönülden sarılalım. Şanlı tarihimiz, bu görüşün sayısız delilleri ve kahramanlık destanları ile doludur.
Seyyid-ül-enam aleyhi efdal-üt-tahiyyete ves-selam efendimizin mübarek vücutları nur olduğundan, gölgeleri hiçbir zaman yere düşmezdi. Mübarek yüzü güneş gibi parlar ve ay gibi etrafa nurlar saçardı. Mübarek başının üzerinde bir bulut
halesi daima kendisini gölgelendirirdi. Nereye gitseler, o bulut mübarek başları üzerinden eksik olmazdı. Geceleri, yürürken etrafiarına nur saçadar ve ma'iyyeti seniyyelerinde bulu�
nanlar onun nurundan yararlanarak rahatça ve emniyetle yürürlerdi. Netekim, yarın kıyamet gününün zulmet ve karanlığında da mü'minleriri iymanlarının nuru ile çevrelerini aydınlatacaklardır ki, münafıkların da, mü'minlerin saçtıkları bu
nurdan yararianınağa özeneceklerini Kur'an-ı azim açıkça, beyan huyurmaktadır.
- 407 -
İnsanoğlu, bütün gayret ve iddialarına, ilmi tetkik ve araştırmalarına rağmen, gökyüzündeki yıldızların adlarını ve sayılarını kesinlikle tesbit ve tayin edemiyorsa ve semada daha
adlarını bilemediğimiz, varlıklarını göremediğimiz yıldızlar
mevcut olduğunu boynunu bükerek itiraf etmek zorunda kalıyorsa, Ba'is-i hılkat-i Ka'inat aleyhl ve alihi ekmel-üt-tahiyyat
efendimiz hazretlerinin mümtaz vasıf ve hususiyetlerini sayınağa imkan ve ihtimal yoktur. Bir ayet-i kerimede : (Sizler, bahş
ve ihsan ettiğim ni'metleri, sayayını desenizde sayamazsmız . .. )
huyurulduğu gözönüne alınırsa, Nİ'METULLAH olan Habib-i
edib-i Kibriya'nın mümtaz şahsiyyet ve hususiyyetlerini hakkıyle ve layıkıyle tayin ve tesbit edebilmeğe insan gücü yetmez.
İzninizle, bu vesile ile bazı gafillere sesleornek istiyoruz :
Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem; yalnızca Mekke-i mükerreme'de doğdu, Medine-i münevvere'ye hicret buvurdu, Kur'an-ı kerim ona nazil oldu inancıyla Resfıl-ü zişanı tanıyıp anladıklarını zanneden gafiller, yanıldıklarını yakın
bir gelecekte elbette anlayacaklardır. Hele hele : (Peygamber
de benim gibi bir insan değil miydi?) diyebilmek cehalet ve
küstahlığında bulunan nadanlar, bu batıl kıyasları ile Hak'tan
ve hakikatten ne kadar uzak olduklarını mutlaka öğrenecek·
lerdir. Amma, hemen haber verelim ki, yanılmış olduklarını
anlamanın ve hakikatleri bu kadar geç öğrenmenin onlara hiçbir hayn ve yararı olmayacaktır.
Allah azze ve celle, Kitabullah'ta Habib-i edibinin ömrüne,
hayatına yemin ediyor, saçının siyahlığına ve yüzünün nuruna
and içiyor, O'nun kadem nilıade-i alem olduğu vakti takdis ve
tebcil buyuruyor. Ey gafil uyan! .. Farkında mısın hangi peygambere tabi olduğunun? Hangi Nebi'ye, hangi Restile böylesine bir ilahi iltifat vaki olmuştur ?
Başta Kur'an-ı azim-ül-bürhan olmak üzere bütün semavi kitaplarda, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, ondan en
güzel isimlerle bahsediyor ve ona en güzel sıfatlarla hitap buyuruyor. O, nur-u Hak'tır. O, Rahmeten lil-alemiyn'dir. O, Urve't-ül-vüska ve imam-ül-müttakiyndir. Şahid ve Meşhud, Ha-
- 408 -
di ve Beşir, Sadık ve Musaddık, Muslih ve Nezir, Ni'metullah,
Sırat-i müstakiym, En-necm-ül-sakıb, Sırac-ı münir, Şehid,
Emin, Mücteba, Habiyr, Nasır, Tahir, azim, Hatem-ü Da'i, Sahib-ül-havz ve Nebiyyüt tevbe'dir. Allahu zül-celal hazretleri iki
cihan serverine esma-ül-hüsnasından isimler de bahş ve ihsan
buyurmuştur. (Li-MA-ALLAH) sırrının şahı O'dur. Aşıkların
sultanı, derdilerin dermanı, çaresizlerin emanı O'dur. Li-ma'
allah kelime-i tayyibesi ile, Resfılullah sallallahu aleyhi ve sellemin şam erbab-ı keşfe keşfolunur. Ancak ve yalnz O'nun yolundan gidenler Allahu teala'yı bulabilirler.
Ümmeti ol, ona layık ümmet ol. .. Bulursun o zaman Allah'a giden yol. ..
İsm-i şeriflerini sayınağa devam ediyoruz :
AHYEDÜ (Sallallahu aleyhi ve sellem)
Bir ismi de AHYED saliallah u aleyhi ve sellerndir. Allah u
teala, bu ism-i şerif ile, Rabib-i edibini tahrife uğramayan
Tevrat'ta zikretmiştir. Tarih-i Kamil'de ve İbn-i Asakir'in (Tarih-i Dimışk) isimli kitabında İbn-i Abbas radıyallahu anh
efendimizden bir Hadis-i şerif naklolunmaktadır. Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, saadetle 'buyurmuşlardır ki :
(Benim İsmim, Kur'an-ı kerimde MUHAMMED, İncil'de
AHMED ve Tevrat'ta AHYED'dir. Ahyed ismi bana taraf-ı izzetten bahşolunan bir isimdir. Zira, ben ümmetimden cehennem
ateşini sarf ve tahvil edeceğim için bana AHYED denilmiştir.)
Ey aşık-ı sadık! ..
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, cehennemin tasarrufunu dahi Rabib-i edibine tevdi buyurmuştur. O'nun risalet ve
nübüvvetine iymaıi etmeyen, dünya hayatında Resu.l-ü zişfuıa
ihanet ederek aslında kendi nefsine zulmetmiş olduğunu dahi
fark ve temyiz edemeyen gafiller ve -bahtsızlar, bizzat kendilerini cehennem ateşine mahkum ettirdiklerini ve ebedi �larak
cehennem azabında kalacaklarını dahi sezememektedirler. Bu
- 409 -
gibi kafir ve münkirler, cehenneme atılırlarken, Allah azze ve
celle Rabib-i edibine şöyle hitap buyuracaktır :
- Ey -Habibim! .. Sana iyman ve itaat etmeyen ve bu suretle biz azim-üş-şana da isyan ve tuğyan etmiş bulunan hainleri senin hükmüne verdim. Bunlar hakkında, cehennemİ dilediğin gibi sarfedebilirsin. Sana iyman ve itaat ettikleri ve ümmetin olduklarını bildirdikleri halde, nefs-i şeytana uyarak
cehennem azabına müstehak olan günahkarlar için de, cehennem ateşini dilediğin gibi sarf ve tahvil edebilir, istersen onları bu azaptan azat ettirebilirsin ...
İşte, bu sebepledir ki zat-ı risaletpenahilerine AHYED
ism-i şerifi verilmiş ve keyfiyet Tevrat'ta da böylece açıklanmıştır.
Def'alarca tekrar ediyoruz, ma'zur görülsün ve iyi anlaşılsın. Resfıl-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin , Allahu teala katındaki kadir ve kıymeti gayet yücedir. Bunu, kalemle yazabilmek, dille anlatabilmek mümkün ve muhtemel
değildir. O, ayat-ı kübra ve muhtar-ı ferd-i Kibriya'dır. Kıyamet gününün tek ve gerçek şefaatçisidir ve bütün ümmetiere
şefaat edecektir. İnsanlık alemini, fani dünya hayatında elinden tutup kaldırdığı ve içine yuvarlandığı küfür ve dalalet bataklığından kurtardığı gibi, malışer günü de layık ve müstehak olanlara şefaat elini uzatacaktır. Cennet kapılarının anahtarı O'dur. Kelime-i tevhid getirenin cennete gireceğini o müjdelemiştir. Onun için miftah-ül-cinan'dır, aşıklara ve sadıkiara
candır, caniara canandır. İzzet ve vefanın kaynağıdır. O'na iyman ve itaat eden Bilal-i Rabeşi radıyallahu anh gibi siyahi
bir köle bile olsa, Hazret-i Bilal gibi aziz olur. Bizzat zat-ı risaletpenahileri aziz olduğundan, azize uyanın da aziz olacağı
mutlak ve muhakkaktır.
Muhterem dedesi Hazreti Abdül-Muttalib'e :
- Kureyş'te ve bizim kavmimizde bugüne kadar hiç kimseye Muhammed ismi verilmemiştir, denildiği zaman aynen
şöyle buyurmuşlardır :
- 410 -
- Torunumu Muhammed ismiyle isimlendirmem, bana
Rabbimin bir emridir.
Aziz kardeşim :
Allah azze ve celle, Habib-i edibine bu ismi vermekle
O'nun ind-i ilahisinde ne derece ·muazzez, mükerrem ve muhterem olduğunu insanlara aniatmayı murat buyurmuştur.
Yerieri ve gökleri yaratmadan önce, kendi nurundan bir nur
halkeylemiş ve o nura :
- Muhammed ol! . . . buyurmuştur.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, kudretiyle gökleri,
arş-ı a'layı, Kürsiyyi muallayı halk ve icat buyurduğunda,
sak-ı arşın üstüne, göklerin, kürsinin ve cennetierin her derecesine Zat-ı ecelli a'lasının ismiyle birlikte Habib-i edibinin ismi olan Muhammed ismini de yazmıştır. Cennetteki TUBA
ağacının yapraklarının her birine, hurilerin alınlarına ve ehl-i
iyman için hazırlanan köşklerin ve sarayların üzerlerine de :
(La ilahe iliallah Muhammed Resulullah) yazılmıştır.
Adem aleyhisselamdan itibaren dünyada halkolunan ademoğullarının ve kızlannın yüzlerinde de kelime-i tevhid yazılmış
olup, bu ma'nevi yazıyı okuyabilenler, iyman ile müşerref olmuşlardır. Müslümanların yüzlerindeki secde eseri de kelime-i
tevhidin remzidir. Netekim :
},- / '\.. 0/ ..., , ' �J } / ' .. i' � � � .. \ \ � • -". \� �� \::; :J \;. \ .•. O . r • O J �
, .. ��� ·' �.}": �lT; ... :"t�..P.'J�r-- '
� ... M.-� , .. , , _ .,-
\LSiymahüm fiy vücuhihim min-eser-is-sücüd za.Iike meselühüm fit-Tevrat
ve meselühüm fil-inciL
El-Feth : 29
(Onların simaları, yüzlerindeki secde eserinden belli olur.
Bu onların Tevrat'taki vasıflarıdır ve İncil'deki vasıfları da aynıdır.)
ayet-i kerimesinde, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem
efendimizin ve ümmetinin bütün semavi kitaplarda zikir ve
- 41 1 -
ilan olunduğu açıklanmakta ve ehl-i tahkik bundan bütün insanların yüzlerinde ve gönüllerinde kelime-i tevhidin yazılmış
bulunduğunun işareti olduğu sonucuna varmaktadır. Tabi'idir
ki, görene ve bilene! ..
Hz. Adem aleyhisselamın tövbesinin, Muhammed ism-i şerifi hürmetine kabul huyurulduğunu ve kendisinin mağfiret-i
sübhaniyyeye nail ve mazhar olduğunu da elbette hatırlarsınız.
Ey aşık-ı sadık! ..
Hz. Adem aleyhisseh1m gibi, sen de affı ilahiyye mazhar
olmak istiyorsan, Allah u teala' dan Hz. Muhammed sallallahu
aleyhi ve sellem hürmetine mağfiretini niyaz eyle ki, muradına eresin. Hz. Adem Safiyullah, li-hikmetin kendisinden zelle
zuhur ettikten sonra yıllarca ağlamış, sızlamış ve sonunda :
- Ya Rabbi! .. Muhammed aleyhis-salatü ves-sehlm hürmetine bizi affeyle, nİyazında bulunmuştu. Allah azze ve celle :
- Muhammed'imin ind-i ilahimizde mukaddes ve mükerrem olduğunu nasıl bildin? buyurunca, Hz. Adem aleyhisselam
tekrar ağlamağa başladı ve :
- Ya Rabbi! .. Sen azim-üş-şan beni topraktan yarattın ve
bana can verdin. Gözlerime fer gelip etrafıma bakındığım zaman her ne y
.aşk yolu
vuslat tariki
Yazarı: EL HAC MUZAFFER ÖZAK
Camili Han Hatibi ve İstanbul
Eski Fahri vaizlerinden
«Her hakkı mahfuzdur."
Dağıtım yeri : istanbul, Fatih, Karagümrük, dört yol
ağzı, Nureddin Tekkesi Caddesi, No: (29) Nureddin
Cami ve Türbesini Koruma Derneği Tel. : 22 05 91
Kalem Yayıncılık, Matbaacılık ve Ciltçilik A.Ş.
Soğanağa Cami Sokak Akosman İş Hanı No. 2
Beyazıt - İstanbul Telefon: 22 06 67
MEYDAN! AŞK
Hal{ tevfik verip kıldı ina,yet
Asıklar saf tuttu meydanımıza
Mürşid-i kamilden aldık inabet,
Aşıklar saf tuttu meydanımıza
İhya oldu mürdeler nefhamız ile
Sırnmız gelmiyor kalemle dile
Asık-ı Hak olan meydana gele
Okunur gülbenkler hem şanımıza
Ask çırağı yandı him m et-i pirle
Vasıl olduk Hakka cümle erenle
Bir olurmu ama Hakkı görenle
Münkirler ram oldu fermanımıza
Doğu batı nuriandı himmet-i pirle
Hak yolda durduk yüzbin erenle
Baş koduk vahdette başı verenle
İkrar veren şad olur sultanımıza
Susuzlar Kevserden içip mestoldu
Aşk şarabı ile kaseler doldu
Aşıklar şüphesiz mathlbu buldu
Dahiedenler şahittir erkanımıza
Asıklar cem oldu cümle erenler
Bu volda mestolur Hakkı görenler
Hic durmasın gelsin talib olanlar
Sıdk ile bağlansın piranımıza
Cem oldu asıklar devranımıza
Bas kesti alemler piranımıza
Yüz sürenler paye-i sultanımıza
Dahil olur elbet erkanımıza
3
Cerrahi yolundan giymişiz tacı
Aşkın derdine budur ilacı
Bu yolda çekilen tatlı ve acı
Salıittir alemler efganımıza
tvlahlasım Aşki'dir ismim Muzaffer
Cismimse esrna-i Mevla'ya mazhar
Mevsimler geceler şahittir eshar
Ask. muhabbetle katılsın kervanımıza
Ey Hakka tıl.lib olan
Tevhide gel tevhide
Rızaya ragıb olan
Tevhide gel tevhlde
Tevhiddir ruha gıda
Bundadır rab-ı Huda
Bulmak dilersen rıza
Tevhide gel tevhide
Hakkı batıldan seçen
Baş-ı canından geçen
Ab-ı hayattan içen
Tevhide gel tevhide
Kim değildir nar ehli
Oldur ol tevhid ehli
Ev gafil inkar ehli
Tevhide gel tevhide
Geç bu inkardan zahid
Nefsinle ol mücahid
TEVHİD
Şeytana olma ı::acid
Tevhide gel tevhide
Bundadır ab-I hayat
Söyleyen görmez memat
Ganidir Mevla Samed
Tevhide gel tevhide
Hakka olur seyranın
Derdin bulur derınanın
Kalpten gider gümanın
Tevhide gel tevhide
Gafletle örntir sürme
Haktan gayrını görme
Başın ver sırrın verme
Tevhide gel tevhide
SUr gönülden ağyarı
Zikreyle gel Gaffarı
Ey Aşki'nin kuş canı
Tevhide gel tevhide
Bismillah-lr-Rahman-ir-Rahlym
Esirgeyeı, bağışlayan, yarlığayan Allahu zül-celôl vı>.l-kemal hazretlerine hamc!-ü senôlar olsun ki; ezeli rahmet ve muhabbeti, ebedi
inayet ve ôtıfeti gereği olarak (AHSEN-i TAKViYM) ÜLere yarattığı
biz ôciz ve zelil kullarını (VE LEKAD KERREMNA BENi ADEME) sırrına mazhar kılmış, zikrini ve Esmô'sını Hz. Adem aleyhiss�lômc ve zôtını (RAHMETEN LiL-ALEMiYN) olan Habib-i edibi Hz. Muhammed Mustafa sallallahu tealô aleyhi ve selierne tô'lim ve telkin buyurmuş ve
bu sayede Esmô-ı ilôhiyyesini zikretmekle mükerrem kıldığı ôdemoğullarını. Zôtının tecellisiyle de müşerref eylemiştir.
Salôvat, tô'zimat ve tekrimatımız; asla zevali olmayan, eşi, benzeri ve misali bulunmayan Allahu sübbanehu ve tealô hazretlerinin
Halil'i ve Habib'i, dertlerin ve dertiiierin tabibi, kıyamet günü Makam-ı
Mahmud'un sahibi, Zôt-ı ckdesi ôlemlere rahmet, göklerde ve ineil-i
şerifte Ahmed, ezelde ve ebedde Muhammed, Hômid, Hamiyd aleyhi
ve ôlihi salôvatullah-il Mecid efendimiz hazretlerine olsun ki; Hak
celle ve alô, evvelô zôt-ı Kibriyôsının ve melô'ike-i kirarnının nur-u
zôtına ve mir'at-ı Hak olan cemal-i sıfatına bilô-fasıla salôvat ettiklerini
Kur'an-ı azim-ül-bürhanında beyan ve bütün mü'minlere c!e Habib-i
edibine salôt-Cı selôm etmelerini irade ve ferman buyurmaktadır.
Ayrıca; ôl'ine, evlôdına. ezvôcına, ashabına, ensarına ahbabına
ve O'nun nuriu izinden ayrılmayan velilerine de salôt ve �elômlar olsun ki, herbiri bizler icin birer hidaye� yıldızı olmuşlardır. Bu mutlu
ve kutlu kişilerden herhangi birisine iktida edenin cennete, rıza ve
rıdvana nail ve mazhar olacağı kesin olarak tebşir buyurulmuştur. Bu
zevat-ı zevil-ihtiroma tôbi olarak hidayet yoluna ulaşanlara müjdeler
olsun! ..
Bu fakir-i hakir, Türbedor-ı Hazret-i Pir-i dest-gir, l<addesallahu
sırrahul-münir, el-muhtac ilô feyz-il Rabbihii-Kadir MUZAFFER AŞKi-i
pürtaksir; bu ôciz ve nôciz risôleyi Amerika'da tanışmak bahtiyarlığına
eriştiğim Arnarikoli ôşıklara, cam sakızı çoban armağanı olarak lthaf
5
ve ihda ediyoruın. (AŞK YOLU) adını verdiğim bu mütevazi risôle, iddiasız bir ilhamın malısulüdür. Okuyanların, Allahu tealô ve tekaddas
lıazretlerine aşk ve rnulıobbetlerinin artmasını ve hepsinin vuslôt zevkini tatmasını Rabbirnden tazarru ve niyaz ederim.
Görülecek noksanlıkların hüsn-ü niyyetimize bağışlanmasını dilerken, bu risaleciğin Allalıu azim-üş-şôn ve Resul-ü zişôn ve Evliyô-i
Kirarn katında makbul olmasını niyaz eder, bilmeyerek sehven veya
hata'an yapmış olabileceğim yanlışlıkların affını Rabbimden umar ve
beklerim. Himem-i ruhaniyyet-i Resulullah'a ve ruhaniyyet-i Evliyô'ullaha' sığınarak yardımlarını istirham ve istida eylerim.
6
Feyz ve tevfık Allahu tealô'dandır.
Hôdim-ül-fukara
El-Hac Eş-Şeyh
MUZAFFER AŞKiYYÜL CERRAHiYYÜL-HALVETi
Aşk yoludur Hak dost bizim yolumuz,
Aşk yolunda aşıklara ar olmaz ..
Cerrahiyyüi-Halveti'dir kolumuz,
Dervişlere Hak'tan gayrı yar olmaz ..
Pir elinden aşk biidesi icmişiz,
Dost cemelin görüp serden geçmişlz,
Mest-ü hayran aşk iline göçmüşüz,
Fani cihan mülkü bize dcr olmaz ..
Biz, Elest'te (BELi!.) diyen erleriz;
Aşk yolunda tevhid ile terleriz,
Her nefeste binbir gonca derlerlz,
Bu gülzorda açan gülde har olmaz ..
Talib-i aşk nerde ise koşarız,
Vusliit Icin deniz-derya aşarız,
Ehl-1 aşka kavuşunca coşarız,
Aşk yolunda bundan büyük kar olmaz ..
AŞKi! Tutmuş aşk yolunu gidersln,
Canan icin canın feda edersin.
Can olmadan sen cananı nidersin?
Hak'ta fiini olmayanlar var olmaz ..
ÖNSÖZ
1978 yılı şubat ayı başında, V inci (TRADiTiONALE
.ART) festivaline davet edilmiştim. Yirmi iki taıebemle bu
davete icabet etmek üzere Almanya'ya gittim. Berlin'deki büyük opera binasında bir gösteri olarak Haıveti öyin-i
şerifini icm ettik.
Geleneksel Evliya'ullah öyin-i şerifleri, Türk tekke
müziği ile bezenmiş olduğundan, bu gösteri sırasında da
Yunus Emre, Hacı Bayram-ı Veli, Eşrefoğlu Rurrıi ve diğer
büyük Türk mutasavvıflarından bazılarının nutu!<ıarını besteleri üzere qkuduk ve geniş bir ilgi ve sevgi ile karşı-
.ıandık.
'
Binbeşyüz kişilik opera binası tıklım tıklım dolmuş ve
oturacak yer kalmadığından bir çokları da dışarıda kalmıştı ki. yer bulup giremeyenlerin içeridekilerden çok fazla olduğunu sonradan idarecilerden öğrendim. Tarikatlar
'hakkında bilgisi olan veya olmayan bu büyük kalabalık
·orasında bir çok Avrupa milletlerine mensup şahsiyyetler
bulunuyorlardı.
Tahmin ve takdir buyurulacağı vechile, öyin-i şerife
TEVHiD ile başlanıldı. Şayanı dikkattir ki, hazır bulunan
.ıardan büyük bir çoğunluğu bizimle birlikte TEVHiD edi
·yorlar, Tevhid etmesini bilmeyenler de vakur bir se!'>sizlik
7
içinde, hatta nefes almaktan çekinircesine bizi izliyor-·
lardı.
TEVHiD'den sonra DEVRAN için ayağa kalkıldığında,
opera binasını dolduranların bizimle birlikte ZIKR'e itştirak ettiklerini sonsuz bir heyecan ve hayranlıkla fark ve·
müşahade ettim. O büyük kalabalık, ôdeta TEVI-!iD'e susamıştı ve bize iştirak etmek suretiyle bu susuzluklarını gidermeğe çalışıyorlardı.
Malum olduğu vechile, Avrupa'nın hemen hemen bütün üniversitelerinde islôm - Türk tarikatleri hakkında tedrisat yapan kürsüler vardır ve bu yüksek öğretim kurumları, islôm - Türk tarikatleri ve diğer dinlerin tasavvuf hareketleri etrafında devamlı etüdler, araştırmalar ve incelemeler yaparak büyük halk kitlelerine bu konularda geniş ve etraflı bilgiler sunmakta, ilmi mukayeseler yapmaktadırlar. Bu sebeple, Avrupa'lılar gerek tasavvut ve gerekse tarikatler hakkında bilgi sahibi bulunmaktadırlar. Ne
var ki, eğiticileri kadar öğrencileri de, müktesebatlarını
ilmi ve nazari bakımlardan derinleştirmişlerse de, pratik
uygulamaları qörememişlerdi. işte, biz böyle bir topluluğa
ıimi ve nazari biigi!erini arneli olarak göstt:-riyor, uygulanıaları Runuyorduk. Bu sebeple. ilmen öğrendiklerini gözleriyle de görmek kendilerini teshir etmiş ve gösterilerimize
hayran kalmışlardı. Okuduğumuz ilôhiler o büyük topluluğu sanki büyülemiş ve dervişlerin vecd-ü istigrak içinde
katıldıklan ôyin-i şerif, onları da vecde getirmiş ve gerçekten coşturmuştu. Bin beşyüz kişinin aşk ve şevk ile iştirak ettikleri ZiKiR ve TEVHiD sırasında koca salon ALLAH
ve HU nidaları ile inliyordu. Cidden ve hakikaten görüle·
cek muhteşem bir manzara ile karşı karşıya idik. Zikir,
devran ve ôyin-i şerif bittiğinde o muazzam kalabalık öylesine cuş-u huruşa gelmişti ki, çılgınlar gibi el vurarak
bizleri alkışlıyor ve böylece takdir ve hayranlıklarını belirtmek istiyorlardı. ALLAHU EKBER nidası ile bu alkış tu8
fanı kesilmiş, gösterinin dini bir öyin olduğu ve alkışlan?
maması gerektiği halka duyurulmuştu.
Hazır bulunanları selômlayarak dervişlerimis birlikte
cekildiğimi:z. halde halk salonu terketmiyor, ara 'lerdiğimizi
ve yeniden ortaya cıkacağımızı sanarak bekleşiyorlardı.
Merasirnin bittiği defalarca anons edilerek halka anlatılabildikten sonra gruplar halinde bulunduğumuz salona
geldiler ve bizleri ayrı ayrı tebrik ederek takdirlerini belirttiler.
O önda bana öyle geldi ki, bu _büyük kalabalık TEVHiD
nuruna boyanmış ve TEVHiD'de toplanmıştı. Bu büyük ve
ilgi ve sevgi açıkça gösteriyorduki. kilise Avrupa halkının
din anlayışı duygularını tatmin edebilmekte cidden öciz
kalmıştı. Bu kutsal duygu ve heyecanı hazır bulunanlara
Evliya'ullah öyin-i şerifi ile sunulan TEVHiD duyurmuş ve
doyurmuştu. Tevacüd bile olsa, onları gaşyetmiş Hakka ve
hakikate yaklaştırmıştı.
Bir günlük istimhatten sonra Paris'e müteveccihden
Fransa'ya ve oradan da TRADiTiONALE ART festivalinin
yapılacağı RENNES şehrine götürüldük. Söylenildiğine göre Ressen şehri, Fransa'da Hıristiyanlığın başşehri idi. Davet edildiğimiz Belediye sarayında, bizleri bizzat Rennes
şehri Belediye Başkanı karşılayarak beyan-ı hoş örnedi
eyledi ve bizimle birlikte festivale iştirak eden diğer grup1arı da tebrik etti. Yaptığı kısa konuşmadan sonra, testivale katılan diğer milletiere mensup gruplara bir ziyafet verdi.
Rennes şehrinde üç gün ve üç gece kaldık.
Tıpkı Almanya'da olduğu gibi Rennes şehrinde de bize
tahsis olunan meydanda yaptığımız zikir meclisine bizi
seyreden halk da coşkunlukla iştirak etti. Gündüzleri istirahat ediyor ve geceleri zikrullah ile geçiriyorduk. Nöciz
şahsımla ilgili bir öğünme vesilesi olmadığı icin rahatlıkla
ve iftiharla kaydadebiiirim ki, ZiKiR ve TEVHiD nuriarına
kapılan halk, her defasında daha büyük. bir aşk ve şevk
9
ile vecde geliyor ve bizimle birlikte zikre iştirak ediyordu.
Ayin-i şerifler bittikten sonra çevremde toplananlar, TEVHiD ve TASAVVUF hakkında sorular soruyor, müşkillerini
halle çalışıyorlardı. Bazılarının da belli etmerneğe özen
göstererek bizi imtihan etmeğe özendikleri de elbette dikkatimizden kaçmıyordu. Fakat, mutlôk ve muhakkak olan
şuydu: Lô tefriku cins-ü mezhep halkta ALLAH derneğe
büyük bir neves ve arzu vardı.
Bir gece, şöyle bir soru ile karşılaştım:
- Siz, Müslüman olduğunuz halde; hiçbir fark gözelmeksizin Hristiyanları da meclisinize kabul ediyor ve onların da zikretmelerine müsaade ediyorsunuz. Bunun sebep ve hikmetini bana açıklayabilir misiniz?
Cevap verdim :
- Ben, fakir bir müslüman ve bir şeyhim. ALLAH
diyen herkesi meclisime kabul eder, ALLAH derim ve ALLAH dedirtirim.
Bu cevabım, soru soranı tatmine kôfi geldi sanırım.
Kaldı ki, bütün peygamberlerin vazifeleri de, halka
ırk, renk ve cins farkı gözetmeksizin (LA iLAHE iLLALLAH)
dedirtmektir. Bizler de, -EI-Hamd-ü lillah- Nebi'lerin vôrisleri olduğumuza göre, bl.ıtün insanlara tevhid ettirmek
elbette ve elbette başlıca görevinıdir.
Şu gerçeği kesinlikle açıklamakta fayda görürüm ki.
Rennes şehrinde ve Paris'te bulunduğum müddet içinde,
halkın TEVHiD'e ve ZiKR'e hakikaten susamış bulunduğunu müşalıade ve tesbit ettim. Hemen ilôve etmeliyim ki,
gerek Rennes'de ve gerekse Paris'te yayınlanan bazı gazete ve dergiler, bizlerden sitayişle bahseden haberler ve
yazılar yayınladılar. Bu cümleden olarak istanbul'da münteşir DÜNYA gazetesi, Paris muhabirine atfen ve Fransız
yayın organlarından iktibasen (DERViŞLERiMiZ AVRUPA'-
10
LlLARI BÜYÜLEDi) başlığı altında zikir meclisimizin resmini de neşrederek şu haberi verdi :
Fransa'nın Rennes kentinde yapılan geleneksel sanat festivaline katılan Türk derviş grubu, büyük ilgi
toplamış ve tekke müziği eşliğinde yapılan gösteriler, Fransızların olduğu kadar, festivale katılan diğer
ülke gruplarının da beğenisini kazanmıştır. Ayrıca,
gösteriye Fransız basını da büyük ilgi göstermiştir.
V inci Rennes festivaline bu yıl 25 ülkeden gelen müzik ve dans grupları katılmıştır. Festivali izlerneğe gelenlerin de 15 binden fazla olduğu, geçen yıl ise bu
sayının 12 bin kadarla kaldığı belirtilmiştir.
Türkiye adına katılan grubun gösterileri iciri gözlemciler şöyle demişlerdir :
- Dl�rvişler, Türk dini musikisinin en görkemli gösterilerini sunuyorlar. Etkilenmemek ve hayran kalmamak olanaksız. Özellikle Tanrı'ya yakarırken secdeye kapanmaları, avuçları ile yere vurmaları ve vecd
için devran etmeleri sevredenlerin tüylerini diken diken ediyor. Festivalin en gözde gruplarından biri.
kuşkusuz bu dervişlerdi ..
Bizlerden övgü, sevgi ve ilgi ile bahseden Avrupa gazete ve dergilerini okudukça ve hakkımızda yazılan ve
söylenilenleri dinledikçe, ben ve benim gibi düşünenierin'
ne derece mütehassıs olduğumuzu saklamağa lüzum görmüyorum. Zira, Avrupa halkına bizleri bu derece parlak
gösteren '<cındi hünerlerimiz değil, TEVHiD'in ve ZiKRULLAH meclislerinin nurları olduğu ve 25 ülkeden gelen gruplarla onbeş bin küsur seyircinin gözlerini kamaştıran nurun da aynı nurun pırıltıları bulunduğu tabii ve aşikôrdır.
Evet, tekrar tekrar iddia ve israr ediyorum :
Avrupa ve Avrupa'lı, TEVHiD'e gerçekten susamıştır.
11
Okunan ilahilerin manasını bilmedikleri ve medlGilerini anlayamadıkları halde, Türk tekke müziğinin benzersiz ritmi
ve ahenginin etkisinde kalıyor ve cidden duygulanıynrlardı. Eğer. okunan ilahi ve kasidelerin manalarını bilseler
ve mesela Hz. Yunus'un nefeslerindeki veciz ve belig ifadeyi anlayabilselerdi, kim bilir ne hale geleceklerdi? Mutlök ve muhakkak olan husus TEVHiD onları gerçekten büyülemiş, erkôn-ı Evliyô'ullah hepsini mest ve hayran etmişti. Kimliklerini. kişiliklerini, kültürlerini ve dini inanışlarını unutuvermşler, adeta kendilerinden geçmişler ve biz
dervşlerin aramıza katılarak bizimlebirlikte devrana iştirak
etmişler aşk ve şevk ile TEVHiD'de birleşmişlerdi.
Bu risalemiz, gezi notları ve bir seyahat hatıraları olmadığından diğer müşahadelerimi uzun uzun aniatmağa
lüzum görmüyor, tafsilôt ve teferruatla ilgili ihtisaslarımı
ileride ömrüm vefa ederse ayrıca yazmak ümidi ile maksoda geçiyorum.
Rennes ve Paris'te, bizleri içten bir samirniyet ve konukseverlikle bağrına basan Fransız'ları, canından ayrılan
bir ceset gibi bırakarak Amerika'lıların davetlerine icabet
etmek üzere yola çıktık ve sekiz saatlik bir hava yolculuğundan sonra izn-i ilôhi ile Yeni Dünya'ya ayak bostık.
istanbul'u teşriflerinde özel olarak ziyaretimize gelmek
lutfunda bulunarak kendileri ile tanışmak bahtiyarlığına
eriştiğimiz ve o tarihten beri seviştiğimiz Amerika'lı ôşıklarla, ismimizi işiten ve fakat tanışma fırsatını elde edemediğimiz diğer Amerika'lı ôşıklar tarafından hararet ve samirniyetle karşılandık. Beyan-ı hoş ômedi ve tanışma merasiminden sorıra bagajlarımızı aldılar ve bizleri arabolarına
taksim ederek misafir kalacağımız sayın profesör Tosun
Bayraktar'ın evine götürdüler.
Amerika'da koldığımız süre içinde New-York Üniversitesi ile Columbia Pniversitesi'nde gösteri mahiyetinde
Halveti tarikatı erkônını icra ettik. Tarikatler hakkında
12
araştırma ve incelemeler yapan bütün aşıklar ile ilim adamları bu gösterilerimize aşk ve şevk ile iştirak ettiler. Her
gösteriden önce Sayın Talat Halman, tarikatler hakkında
birer konuşma yaptı ve islam tasavvufu hakkında derin,
anlayışlı ve insaflı açıklamalar yaparak bu gösterilerin
mahiyetini hazır bulunanlara aniatmağa çalıştı.
Pazar günü, saat 1 1,0'den 1 3.00'e kadar New-York
radyosunda dini mahiyette bir konuşma vardı. Ben fakirden bu iki saatlik konuşmayı kabul etmemi istediler. Bunun
bir ihsan-ı iiahi olduğunu aniayarak kabul ettim. Tevhid
ve zikir hakkında spikerle bir mülakat yaparak dini ve
özellikle ıst:lahat-ı sofiyyeye bi-hakkın vakıf olan: Sayın
profesör Tosun Bayraktar yapıyordu. Sayın profesör Bayraktar'a --Evvel Allah- sonsuz bir itimadım bulunduğu
cihetle, söylediklerimi aynen ve harfiyyen tercüme ettiğine
emin idim ve bu bakımdan tam bir kalp huzuru içinde bulunuyordum.
Sohbetimiz, önce Ezan-ı Muhammedi ve onu takiben
Kur'an-ı Kerim okunması ile başlamıştı. Okunan ayet-i celilelerin manası ve açıklaması yapıldıktan sonra zikir ve
tevhidin izahına geçildi. Bir ara, spiker sohbetimizi keserek:
- Amerika'lı aşıklar tevhid edilmesini bekliyorlar.
Efendi, lOtfen tevhid edebilir mi? teklifinde bulundu ve
müsbet cevap vermemiz üzerine, bu sohbetimizi radyolarından dinleyenlere şu anonsu yaptı :
- Bu sohbet ve mülôkatımızı dinleyen ôşıklar! .. LOtfen, telefonlarınızın fişlerini çekiniz ve kapılarınızı da kilitleyiniz. Şimdi tevhid edilecektir, dedi.
Gözyaşlarımı tutamadım ve ağlamağa başladım. Nasıl ağlamasa idim ki, milyonlarca Amerika'lı radyoları başında bizi dinliyorlar ve tevhid etmemizi bekliyordu. Tevhid etmeğe başladım ve benimle birlikte bütün Amerika'lı
ôşıklar da tevhide iştirak ettiler. Bana öyle geldi ki, Ame13
rika semaları tevhid ile inliyor ve bütün kô'inat ve mevcudat tevhidimizi dinliyordu. Yerler ve gökler ve yerlerle gökler arasında bilinen veya bilinmeyen, görünen veya görünmeyen herşey nur-u tevhid ile nurlanıyordu. Helecan ve
heyecanımız son haddini bulmuştu ki, spiker ilginç bir
ikazdan bulundu. Tevhid, Arapça olduğundan telôffuzu
Amerika'lı ôşıklar icin zor oluyordu. Bu keilme-i tayyibe-i
münciyyeyi iyice öğrenebilmeleri ve söylemeleri için hece
hece ve ağır ağır okunması rica ediliyordu. Fakir, bu haklı
ikazı yerinde bulduğumdan, hece hece ve ağır ağır tevhide devam ediyordum. Böylece anlaşılması, öğrenilmesi,
bellenmesi ve söylenmesi de kolayiaşmış oluyordu.
Radyo ile yayınlanan bu sohbetimizi dinleyen Amerika'lılar radyo evini doldurmuşlardı. Daha uzaklarda bulunup bu sohbetimizi dinleyenlerden bir çokları da sonradan
Kanada'dan, Washington'dan, Alaska'dan, Kaliforniya'dan,
Teksas'dan ve daha adlarını bilemeyeceğim bir çok eyalet ve kentlerden bizi görmek maksadiyle New-York'a gelenler oldu. Hardy adındaki genç bir talebenin yirmi yedi
saatlik tren yolculuğunu iktiham ederek fakirin sohbetinde bulunmak istemesi beni hayret ve haşyete düşürdü.
Waşington'dan gelen sayın profesör Piyer'in ve kalabalık
sayıdaki talebelerinin ziyaretlerini ise, nöciz ömürümün
erişilmez bir mazhariyeti olarak kabul ediyorum. Ziyaretimizde bulunmak nezaketinde bulunanlar fakirden tasavvufa, tevhide ve zikir meclislerine dair sorular soruyorlar
ve her toplantımızı rahmet-i ilôhiyyenin yağmur gibi yağdığı bir cennet bahçesine çeviriyorlardı.
Ayrı ayrı tetkik ediyordum: Hepsi de Allahu sübhanehu
ve tealö hazretlerine öşık idiler. Yüzleri kadar kalpleri ve
kalıpları da saf ve temiz ve güzeldi. Siyretleri suretlerinde
müşahade olunabiliyordu. istisnasız hepsi mô'şuk-u hakikiden haberler soruyorlar, bizimle Allah ve aşk sohbetleri
yapmağa can atıyorlardı.
14
Hic kimse yanlış anlamasın ve yanlış yorumlamasın! ..
Amerika'da gördüğüm Allah sevgisini gezebildiğim islôm
ülkelerinin pek azında müşahade ettiğimi itiraf etmek zorundayım ve bu ifademle bir kadirşinaslık görevi yaptığıma inanıyorum. Zikir başladığında ağlamayan göz, Allah
demeyen dil Hak sevgisi ile daimayan gönül kalmıyordu.
Tevhid'i dillerine vird edinmişlerdi. Yemeği icmeği akıllarına bile getirmiyorlardı. Teneffüs ettikleri hava, içtikleri
su ve bütün yaşantıları Allah sevgisi ile doluydu. Mübalôğa etmiyorum: Yemiyorlar, icmiyorlar, uyumuyorlar, hep
Allah'tan söz ediyorlar, Allah'tan bahis acıyorlardı. Allah
sevgi ve aşkı, fizyolojik ihtiyaclarını onlara unutturmuş,
adeta melekleştirmişti. Hepsi de bir cocuk kadar saf ve
mô'sum idi.
Bir sohbet esnasında ortaya meyve getirdiler. Kendileri ile lôtife etmek maksadiyle şöyle bir soru sordum :
- Nasıl istersiniz? dedim. Bu meyveleri, sizlere Allah
taksimi olarak mı, yoksa kul taksimi olarak mı paylaştırayım?
ittifakla ve kesinlikle cevap verdiler :
- Allah taksimi isteriz! ..
Meyveleri üc kişiye bölüştürdüm ve diğerlerine bir
şey vermedim. Onlar hayret ve merakla neticeyi beklerken ilôve ettim:
- işte, Allah taksimi budur. Allahu tealô, bazı kullarına bol bol verir ve bazılarını da mahrum eder ..
Hiç düşünmeden cevap verdiler :
- Allah taksimi bu ise, biz onun bu taksimine razıyız! dediler.
Rabbimin, kendilerine tevhid irfanını bahş ve ihsan
buyurduğunu anladım, gözlerim yaşardı, içim doldu ve
gönlüm sürur ve inşirah buldu.
Yine bir mecliste, lôtife yolu ile onların irfanlarını ölçmek istedim ve kendilerinden sordum :
15
- Allahu tealö ve tekaddes hazretlerinin görmediği
nedir?
Aralarında LEX adında birisi şu cevabı verdi :
- Allah'ın görmediği ve bilmediği hiçbir şey yoktur
ve olamaz. Olsa olsa sevdiği bazu kullarının günahlarını
görmezlikten gelir. dedi. Yani. bir bakıma: (AIIahu tealô.
sevdiği kullarının suclarını bağışlar) demek istiyordu.
Oysa. fakirin istediğim ve beklediğim karşılık bu değildi. Sorumun beklediğim cevabı (AIIahu tealô, rü'yô görmez.- Zira, zôt-ı üiOhiyyetini gaflet, uyku ve dalgınlık bastıramazdı ki. rü'yô görebilsin.) Bununla beraber LEX'in cevabı beklemediğim ve ummadığım bir karşılık olarak kendisine karşı ilgi ve sevgimi artırmıştır.
Gece yarısından sonra saat 03.00'e kadar zikir. tevhid ve Hak sohbeti ediyorduk. Uyumaları ve dinlenmeleri
icin kendilerine saati hatırlattığımda :
- Efendi bizi sevmiyar mu ki, bizim uyumamızı istiyor. Halbuki, pek yakında bizler öylesine bir uykuya dalacağız ki. o uzun uykunun sonu kıyamet günü olacaktır.
Efendi, bizimle birkaç gün daha beraber olacak, onun huzurunda gecireceğimiz bu kıymetli dakikaları uykuya feda
eder miyiz? itirazı ile beni susturuyorlardı.
iki saatlik bir uykudan sonra sabah narnazına kalktığımızda. bir caklarını tesbih ve tevhidde bulunduğunu
Alah'a yemin ederek temin ederim.
Kültür sarayında yapılan bir zikir ve devrandan sonra. kıt ve kıs!r akıllarınca kendi dini telôkki ve anlayışlarını
neşir, telkin ve propaganda icin gelen ve bazı sorular soran Yahova şahitlerine kırıldığımı ve incindiğimi zanneden
bir Amerik::ı'lı ôşık. yüksek sesle ve Türkçe olarak :
- Amerika'da, Allah ôşıkları çoktur ama. deliler de
eksik değildir! diyor ve Yahova şahidierini gösteriyordu.
Bize. New-York Cathedral'inde de zikir ve tevhid yapılmasını teklif ettiler. Tereddüt etmeden kabul ettim ve
16
'kararlaştırılan akşam Cathedrale gittik. Çok kalabalık bir
-topluluk biz! bekliyordu. Cathedral'in baş rahibi bizleri saygı ile karşıladı ve bize soyunup dini kıyafetlerimizi giyebileceğimiz ve dinleneceğimiz bir yer gösterdi.
Saiôt-ü selörndan sonra; tevhid, ildhi ve Evliyd'ullah
ôyin-i şerifine başladık. Dervişlerimin zikir ve tevhid ile
başlayan vecd halleri, bir Önda seyircilerimizi de etkilemiş
·olacak ki, onlar da bizimle beraber tevhide başladılar. Bizim
dervişlerin halkasının dışında ikinci bir halka teşkil ederek
onlar da zikir ve tevhide katıldılar. LA· ilAH E iLLALLAH -
.ALLAH sayhaları ile kendilerini devrana atıyorlar ve ildhi
bir cezbe ila zikir ve tevhid ediyorlardı. Cathedral'in Ayasofya cami-i şerifinin kubbesinden yüksek olan kubbesine
akseden tevhid sesleri adeta dalga dalga arş-ı Rahman'a
·yükseliyordu. Hazır bulunanları aşk-ı ilöhi kuşatmış ve istisnasız hepsinde sekr-i tevhid hali başlatmıştı. O kadar
ki zikir ve tevhid edenlerden bazıları, bizim makam ile
okuduğumuz ildhileri ingilizce'ye çevirerek aynı makam
ile ve ingilizce olarak okudukları duyuluyordu. Zikir ve tev
'hid ederken Cathedral'in sallandığını ve duvarlarda asılı
bulunan resimlerin yere düşecek şekilde sarsıldığını göz
.ıerimle gördüm. Devran sona erdi ve dua edildi.
Sohbete oturulduğunda� bir Amerika'lı sordu :
- Gül neye remzdir?
Cevap verdim :
- Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendi
·mize remzdir.
Soru sahibi, zikir ve tevhid esnasında etrafa gül ko·
'kusu yayıldığını söyledi. Fakir, o zatı te'yid ve tasdikan :
- Evet, gül Resuluilah sallallahu aleyhi ve selleme,
löle de tevhide remzdir, dedim.
Amerika'lı dşıklarla bu minval üzere sohbeti koyu
·
ıaştırırken, lmam�Hatip veya isldm enstitüsü mezunu ol
•.duklarını tahmin ettiğim iki müslüman-Türk gencinden bi17
risi söze karıştı ve kadınların erkeklerle beraber zikretmelerinin din-i mübiyn-i islömda caiz olup olmadığını sordu.
Covaben:
- Kur'an-ı Kerim, cümle-i vahide halinde değil, öyet
ayet yirmi üç yılda nôzil olmuştur değil mi? dedim.
- Evet, dedi. Mes'ele şimdi tamam oldu. Yaptığınız
bu zikir bir bid'attir. Devran i'le musiki ise haramdır. Bu
neviden bid'atlerle islôma bir fayda sağlayamazsınız! diyince kendisinden rica ettim :
- Kur'an-ı Kerim'den birkaç ôyet okur musunuz?
Beni k:rmadı, KEVSER sOre-i celilesini nıahrec-i hurufatın hakkını vererek Uşak makamı ile okudu ve ilöve
etti:
- Istanbul'da sizden aldığım Karabaş tecvidi ile bu
cevabı vermiş bulunuyorum.
Açıkça ifade etmemekle beraber. demek istiyordu ki :
- Senin islöm dini hakkında ne bilgin var ki, böyle
işlere karışıyorsun. Sen·
. Sahaf'larda bir kitapçısın ve ben
seni oradan tanıyorum.
Onun ou müdahale ve müdafaasını, gayret ve hamiyyet-i diniyyesine hamlederek memnun olmuştum ama, dinimizde musikinin değil, teganninin haranı olduğunu kestiremiyordu. Netekim, kendisi de KEVSER sOre-i celilesini
(MUSiKi DINDE HARAMDIR) dediği halde Uşak makamından okumuştu.
Ne tuhaf değil mi?
Kişi, gerçekten bilmediğine düşman oluyor. Bana soru sorarken, önce Türk ve islöm olduğunu saklayan ve
ingilizce konuşan bu zatın bir Türk ve müslüman olduğunu, sual tevcih ederken farketmiştim. Zira, alnında seede ızi vardı. Netekim, beraberinde bulunan arkadaşı da,
kimliklerini açıkladıktan sonra sitem ve tö'rizden geri kalmamış :
18
- Sizin yaptığınız bu zikirde, riyô var! demişti. Ona
da :
- Bütün ameller, niyyetlere göredir, cevabını verdim
ve ôlemlere rahmet olarak gönderilen iki cihan serverinin:
(ALLAHU TEALA'YI ÇOK ÇOK ZiKREDiNiZ. MÜNAFJKLAR
SiZE MÜRA'i DESiNLER) mealindaki Hadis-i şerifini hatırlattım.
Üçüncü arkadaşları da :
- Ben. Türkiye'de de zikir gördüm ama, sizin yaptığınız gibi değildi. mütalôası ile işe müdahale edince :
- Görmediğiniz ve bilmediğiniz daha çok şeyler var.
Bir kimsenin bir şeyi görmemesi ve bilmemesi, o şeyin olmaması demek değildir, cevabını verdim. Bu sırada, yanlarına başında kalpak bulunan bir zat daha geldi ve hepsi
bizi tenkid ederek meclisimizden ayrıldılar. Fakir ise, bizleri
duadan unutmamaları niyazı ile kendilerini uğurladım.
Oysa, bizler anavatandan gelmiştik, Türk ve müslüman idik. Istanbul'da kitapçılık yaptığımı ve hatta benden
bir Karabaş tecvidi satın aldığını söylemek suretiyle aklı
sıra beni küçümseyen ve ifadesine göre Kayseri'li olduğu
anlaşılan ve tam bir iymana malik bulunduğundan aslô
kuşkum olmayan bu din kardeşlerimden acı ve ineitici
tenkid ve tô'rizler, haksız ithamlar yerine hiç değilse güleryüz ve tatlı söz beklerdik. Fahr-i ôlem sallallahu aleyhi
ve sellem efendimiz: (BiRBiRiNiZi SEVMEDiKÇE, iYMAN
ETMiŞ OLMAZSlNlZ. BENi HERŞEYiNiZDEN ZiYADE
SEVMFDiKCE DE iYMANINIZ KEMALE ERMEZ.) Buyurmamışlar mı idi?
Columbia üniversitesinde de, sonradan solcu olduklarını öğrendiğimiz talebelerden bazıları ile (MANTlK VE
AKlL) konularını tartışmıştık. Fakir:
- Maııtığı şeytan icad etmiştir, diyince:
- Bizi şeytan yaptın! diye itirazda buulndular. Oysa,
icat edenle mantığı birbirine karıştıran ve böylelikle ara19
daki farkı temyiz ederneyecek kadar ôciz oldukları anlaşılan bu talebelere:
- Konuşmalarımızı, Türkçe değil ingilizce yapalım.
Zira bizi dinleyenler Amerika'lı ve ingiilz'lerdir, diyince de
sohbeti bırakarak maciisimizi terkettiler. Bu gafillere gerçekleri kabul ve tasdik ettirmenin mümkün olmayacağı
ôşikôr idi. Mantığın, daima menfaati aradığının farkında
bile olmayan, oysa aşk ve muhabbetin aklın ve mantığın
ötesinde bulunduğunu, aşk ve muhabbette menfaat aranmayacağını an layamayacak kadar bu ·konularda yavan olanlara, Allahu tealô'dan hidayet dilemekten gayrı elden
ne gelirdi?
Şurası muhakkak idi ki, halkımızın sağcısı da, solcusu
da hakikatıere yüz cevirmektedir. Kimi aşırı taassubundan, kimi hasedinden. kimisi de anlamaya nasip ve istidadı
bulunmadığından ger.cekleri kabul etmemektedir. Çatışmaların. çekişmelerin ve celişmelerin temelinde yatan da
budur. Üzülerek ve hayıflanarak belirtmek zorundayım ki,
hak ve hakikatleri bir türlü kabul edemiyor, yarım yamalak bilgilerimize, kıt ve kısır mantığımıza dayanıyor ve
güveniyor ve bunun da en doğrusu oldugunu sanıyoruz.
Değişik pasajlar halinde nakletmeğe çalıştığım şu muamele ve münazaraya bakınız, dikkat ve ibretle düşününüz:
Avrupa'lı ve Amerika'lı, bizleri Allah icin bağrına basarken, kendi dindaşlarımız ve vatandaşlarımız, yabancı
bir ülkede ve başkalarının gözü önünde hakarete varan
ters ve yanlış muamelelerden kacınmıyorlardı. Bizleri, hakkıyle ve lôyıkıyle tanıyan din kardeşlerimizi tenzih ve tebriye ederim. Özellikle, Kırım'lı Türklerin bizden esirgemedikleri yakın ilgi ve sevgiye minnet ve şükranlarımı sunmayı, bu vesile ile ödenmesi gerekli bir borç ve vazife sayarım.
Yukarıda, bilvesile: (KiŞi. BiLMEDiGiNiN DÜŞMANIDlR.) demiştik. Biz, bu risalemizde hem bilmeyen, hem de
20
öğrenmek istemeyen cahil ve gafillere, ZiKRULLAH'ı Kur'
an-ı Kerim ile isbata, Hadis-i şeritlerin hiçbir kuşku ve tereddüte yer vermeyen belôgatile i'lôma çalışacağız ve
zikr-i cehrinin caiz olduğunu, Erkôn-ı Evliyô'ullah'tan devranın hak ve gercek bulunduğunu olanca vüzuhu ile açıklayacağız ve böylelikle hal ilmini bilmeyenleri irşad veya
bildikleri· halde itiraz ve muhalefette bulunanları ikaz etrneğe gayret edeceğiz. Onların ifade ve iddialarını delilleriyle reddederken, Erkôn-ı Evliyô'ullah'ı öğrenmek isteyen
mü'minlere ve iymana talip olan ôşıklara da hak ve hakil<ati anlatacağız.
Bu nôciz risaleyi Sayın Mr. LEX'e (Diğer ismi NUR)
mütevazi bir hediye olarak ithaf etmeği de kadirşinaslık
sayıyorum.
Görülecek eksiklik, yanlışlık ve ifade bozukluklarının
iyi niyyetimize bağışlanmasını ve hoş görülmesini değerli
bilginlerimizden ve sevgili okuyucularımızdan istirham
eder, ecrini Allahu tealô'dan beklerim.
AŞK YOLU'nu okuyanların gönüllerinin aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resuluilah ile dolmasını, himem-i ruhaniyyet-i Evliyô'ullah'a mazhar olmasını, herbirinin maksua ve matlub-u hakikiyi bulmasını ôlemlerin Rabbindem tazarru ve. niyaz ederim.
·
Tevfik Allahu tealô'nındır.
Istanbul, 9/Nisan/ 1978
Hz. Seyyid Sultan Nureddin-i
Cerrahiyyüi-Helveti türbedarı
Eş-Şeyh El-Hac
AŞKiYYÜL-CERRAHiYYÜL-HALVETI
(Muzaffer Ozak}
21
fBEN GİZLİ BİR HAZİNE IDIM. BANA, KENDiMi
BiLDiRMEK SEVDİRİLDİ. ONUN İÇİN MAHLÜKA Tl
YARATTIM.J
Hadis-i Kudsi
Bütün ka'inat, mevcudat ve mahlukat, muhabbet
üzere kurulmuş ve yaratılmıştır. Her şeyin üssü esası
muhabbettir. Görünen veya görünmeyen, bilinen veya
bilinmeyen bütün alemierin özü ve özeti muhabbettir. Hılkatin sım muhabbettir. Yukanda, me'alini sunduğc:m Hadis-i kudsi bu gerçeği olanca açıklığı ile ortaya koymakta ve isbat etmektedir. Bu itibarla, fakir-i
pür-taksir de söze muhabbetle başlamak istiyorum.
MUHABBET NEDİR?
Muhabbet, sevmek ve karşılıklı sevişmek demektir. HUB kökünden üreyen ve türeyen bu sözcük, maddi deva ma.'nevi zevk ve lezzet alınan şeye ruhun eğilimi anlamına da gelmekte olup değişik tezahurleri
vardır ve başlıca üç kısımdır :
ı. Kişi sevdiğini öylesine sever ve ona öylesine
muhabbet eder ki, sevdiği şey onun için hava, su ve
besin gibi tabii ve zaruri bir ihtiyaç haline gelir. On23
suz yapamaz ve onsuz yaşayamaz. İnsanoğlu, nasıl ki
hava almadan, su içmeden ve yemek yemeden hayatiyyetini devam ettiremiyorsa, o kişi de muhabbet ettiğini görmeden, onunla birlikte olmadan, onun kokusunu almadan yaşayamaz. Hayatı muhabbet ettiği
ile kaim ve hayatiyyeti onun muhabbetiyle daim olur.
Aslında, kişi nefsine muhabbet etmekte, kendisini
sevmektedir. Binaenaleyh, muhabbet ettiği kişide bizzat malik bulunduğu sıfat ve hasletleri gördüğünden,
kendi sıfat ve hasletlerine malik olanı sever ve ona
muhabbet eder. Bir bakıma, bu muhabbet haddi zatında kişinin malik bulunduğu sıfat ve hasletlere muhab:-
betidir.
Mesela, iki kişi herhangi bir vesile ile karşılaşır ve
tanışırlar. Dış görünüşleri ile birbirlerini beğenir ve
severler, dost ve arkadaş olurlar. Oysa, huylan ve ahlakları yakdiğerine benzemediğinden, bir süre sonra
ayrılırlar, hatta birbirlerinden nefret ederler ve bazen
birbirlerine düşınan bile olabilirler. Zira, dış görünüşleri, iç görünüşlerine uymamış, mizac ve telakkileri
bağdaşamamıştır.
2. Kişi, sevdiğini yalnız ihtiyacı bulunduğu zaman arar ve sorar. Belirli bir ihtiyacı olmazsa, onunla
buluşup görüşmeyi tamamiyle tesadüfiere bırakır.
Def'i hacet için lazımhane aramak nev'inden olan bu
çeşit muhabbet, fizyolojik ihtiyacın giderilmesinden
sonra tuvaletten çıkıp gitmek ve ikinci bir ihtiyaca kadar onu' bir daha aramamak gibidir. Böylesine bir muhabbetin ise, aklen ve marrtıkan makbul olmadığı
meydandadır. Çünkü, bunda muhabbetten ziyade
menfaat hakimdir ve muhabbet maskesi altında ihtiyaç gidermek ve menfaat sağlamak gayesine ma'tuftur. Şu halde, buna dosta muhabbet denilemez, belki_
24
şahsi çıkar ve menfaatlere muhabbet şeklinde yorumlanabilir.
Günlük pratik hayatımızda da böyle olagelmektedir. Herhangi bir işini gördürrnek veya ihtiyacını gidermek için dost gibi görünerek müracaat edenin muhatabı, iyiliksever bir kimse ise, bu sahte dostluk ve
sevgi gösterisine bıyık altından gülmekle beraber, o
sahte dostun isteğini yerine getirir ve onu başından
def'eder. Kendi aptallığını düşünmeksizin, işini görüveren o kişiyi aptal zanneden sahtekar ise, gördüğü
iyiliğe rağmen karşısındakini kandırdığını sanır ve elbette kendisi aldanır.
Eğer, müracaat edilen kişi iyiliksever bir kimse
değilse kendisini istismar ettirmez ve o sahte dostun
isteğini bir yalan uydurarak reddeder. Yahut, elinden
geleni yapacağını va'deder ve üstelik onu inandırdığına kıs kıs güler ve verdiği sözü yerine getirmez.
3. Üçüncü ve sonuncu muhabbet ise, salgın ve
bula.şıcı hastalıktan kaçarcasına, sevenden yüz çevirmektir. Seven, sevdiğine yaklaşmak istedikçe, sevilen
salgın ve bula.şıcı bir hastalıktan kaçar gibi ondan
kaçmak ve hiç olmazsa uzaklaşmak ister.
Bu üç kısım muhabbetin içinde gizli veya aşikar
dünya menfaati, güzellik, rütbe ve makam, gençlik,
sıhhat, hayat ve zenginlik vardır. Dosta muhabbet gibi görünse de, aslında bunların sağladığı menfaatlere
muhabbet etmektir.
Maddi muhabbetin birinci kısmını misal olarak ele
alalım:
İdeal gibi görünen bu neviden bir muhabbet, maddi muhabbetin tamı ve kamilidir. Sevdiğini bu nevi
muhabbetle seven kişi için havasız, susuz ve gıdasız
yaşanmayacağı gibi, o da sevdiği olmaksızın yaşayamaz, demiştik. Böylesine bir muhabbetle sevilen ise,
25
ya güzelliği, ya gençliği veya hayatı için sevilen, muhabbet edilendir. Zira, bu nevi muhabbetlerde dünya
menfaatleri, rütbe ve makam veya zenginlik bahis
konusu değildir. Bunlar, ikinci kısım muhabbetlere
mahsus ve münhasırdır. İyi, hoş ama şimdi soruyorum:
- Onsuz yapamayacağını ve yaşayamayacağını
iddia ettiğin kimseyi, yaşlandığı ve fiziki bakımdan çirkinleştiği zaman da, aynı muhabbetle sevebilir misin?
Gençilk de, güzellik de, hatta hayat da hiç kimseye
baki değildir. Sıhhatli ve cıvıl cıvıl neş'eli iken sevdiğini hastalandığı zaman aynı muhabbetle sevebilecek
misin? Hayatta iken sevdiğini, ölümünden sonra da sevebilecek :misin?
Bu sorulara verilebilecek bir tek cevap vardır:
-Hayır! ..
Demek oluyor ki, maddi sevgi ve muhabbetler,
ancak belirli menfaatler üzerine kurulur ve o menfaat
zail olunca sevgi ve muhabbet de yok olur, gider.
-Öyle ise?
-Öyle ise, aslolan muhabbet-i hakiki'yi bulmaktır.
!\IDHABBET-İ HAKİKİ
Allahu teala'nın isteği olan muhabbet ise, hiçbir
sebep ve vesile ile zail olmayan, karşılık ve menfaat
gözetilmeksizin beslenen muhabbettir.
İşte, bu muhabbete CHUBBU FİLLAH> denilir.
Yani, Allah için sevmektir. Kişi, Allah için severse güzellikler çirkinliğe, gençlikler ihtiyarlığa, sılılıatler hastalığa, hayatlar ölüme dönse ve dönüşse, yine
de sever. Zira, bu sevgi Allah için sevgidir. Allah için
sevilen sevgili de, daima sevgilidir. O, gönül tahtına
26
oturmuş bir muhabbet sultanıdır. Bu nevi sevgi ve muhabbet, Allahu teala.'nın kullarına bir vedi'asıdır. Kulu, kendi sever ve sevdirir, kula muhabbet ettirir. Bir
de, kulu kendisi sever ve fakat kullarından o kuluna
olan sevgisini saklar ve gizler, sevdiği o kulunu diğer
kularına sevdirmez. Bazan olur sevdiğini sevdirir, saydırır. Bazan olur kullarına dövdürür. O kul dövülürkan (ALLAH!.. ALLAH!.J dedikçe: (Kulum beni zikrediyor, bana sığınıyor.) der. Hatta, has kullarından
Hz. Zekeriya aleyhisseUımı testere ile biçtirmedi mi?
Hz. Yahya aleyhisselamı parçalattırmadı mı? Hz. Nuh
aleyhissela.mı dövdürmedi mi? Hz. İbrahim alayhisselamı ateşe attırmadı mı, Hz. Yusuf Aleyhlsselamı
kuyuya attırmadı, pazarda köle diye sattırmadı mı?
Hz. İsa alayhisselamı çarmıha gerrneğe kasdettirmedi mi? Hz. Meryem alayhisselama iftira ve bühtan
ettirmedi mi? Hz. Musa alayhisselamı anasından ayırıp Nil nehrine saldırtmadı mı? Rabib-i edibinin mübarek dişini kırdırtmadı mı? Hz. İmam-ı Hüseyin'i, yetmiş iki yaranı ile susuz şehit ettirmedi mi? Hz. Ebu Bekir'is-Sıddıyk'ı zehirle, Hz. Ömer-ül-Faruk'u ve Hz. Osman'ı hançerle, Hz. Hayder-i Kerrar'ı yüz bin bela ile
müptela kılıp zehirli kılıçla şehid ettirmedi mi? Hz.
İmam-ı Hasan'ı zehirle ve daha bir çok aşıkları ve sadıkları zincirle, kiminin derisini yüzerek, kiminin pak
ve ma'sum kellesini keserek, kimini ateşte, kimisi suda
kendisine alıp vuslat vermedi mi?
Muhabbet, işte bazan böyle zuhur ve tecelli eder.
27
NUTK-U ŞEMSi
Göster cemalin şem'ini, yansın O'da pervaneler,
Devlet degil mi aşıka, şem'ine karşı yaneler ..
Mescid ile medreseyi terkeyledik zahidlere,
Hakka ibadet kılmağa, yeter bize viraneler ..
Ela gözlü, ahu dilher yağmaladı benliğimi;
Pek bağla aşkın zincirin, boşanmasın divaneler ..
Ben meye tövbe etmezem, agyar elinden içmezem;
Kudret elinle sun bana, dal u dolu peymaneler ..
Cevr-ü cefa etmek ile, ŞEMSi seni terkeylemez;
Sen sanma ki, seni seven -Haşa- senden usaneler ..
Kulun, Allahu teala'ya muhabbeti ise; O'nun sevdiğine tabi olmak, O'na kul olmayı canına minnet bilmek, O'nun emirlerini ve kulluk görevlerini seve seve yerine getirmekle mümkündür. Bir başka deyimle,
kendini bir katre iken ummana düşürmekle kabildir.
Hak'tan olduğunu bilmek, Hak ile olduğunu farketmek, ebediyyen onunla olacağını ve onun kendisine
in'am ve 1hsan buyurduğu maddi ve ma'nevi bütün
ni'metlerine şükr-ü hal ve şükr-ü kal ederek lmlluğunu unutmamak, aczini ve hiçliğini bilmektir.
Mutlak ve muhakkak olan husus, ma'nevi sevginin maddi sevgi ile mukayese edilemeyecek derecede üstünde olduğu gerçeğidir. Ne var ki, maddi sevgiden maP.evi sevgiye, maddi muhabbetten manevi muhabbete yol vardır. Bu nurlu yolu bula111:ayanlar, mücerred maddede kalırlar, yol alamazlar, menzli-i maksude eremezler. Yukarıda bilvesile belirtrneğe çalışmıştık Mı:ıddi muhabbete sebep ve vesile 0lan sıfatlar
ve hasletler zail olunca, muhabbet de zail olur. Ma'nevi
muhabbetler ise ebedi ve daim kalır. İnsanlık tarihini
dikkat ve ibretle tetkik ediniz. Göreceksiniz ki, nice
28
maddi muhabbetler zail olmuş, bazıları tarihin sararmış tozlu sahifeleri arasında unutulmuş ve bazıları da olsa olsa roman ve hikayelere konu edilmiştir.
Oysa, bugün Hz. Musa ve Hz. İsa aleyhisselam ile Habib-i edib-i Kibriya için herşeylerini fedaya hazır ve
arnade nice muhibban ve nice aşıkan bu alemde bulunmaktadır ve ebediyyete kadar da bulunacaklardır.
Bir çoklarının materyalist çağı dedikleri günümüzde,
Allahu teala ve Resulleri için, Allahu azim-üş-şanın
sevgilileri için onlara aşık olan gece-gündüz bu zevat-ı
zevil-ihtiramın muhabbetleriyle gözyaşı döken milyonlarca ı?ışık vardır. Fakat, Kleopatra ve Antuan için
ağlayan bulunabileceğini iddia ve isbat edebilir misiniz?
Her hal-ü karda, �şk ve muhabbet ister maddi,
ister ma'nevi olsun mukaddestir. Ma'nevi muhabbetlerin, maddi muhabbetlerden çok üstün olduğunu yukarıda açıklamağa çalıştık. Çünkü, aralarında çok
önemli bir fark vardır. Maddi muhabbetler ekseriya
bir garaza mebni olabilir. Halbuki, ma'nevi muhabbetler Allah içindir ve onun için de bu nevi muhabbetlere Allah için sevmek denilir. Allahu teala'ya muhabbet edenler de, her türlü musibetlere hazır ve ha-
zırlıklı olmalıdırlar. Aslında, bu musibet suretinde görünen çok büyük bir ni'mettir. Allahu teala'nın dostları, kendile-rine herhangi bir musibet isabet etmediği
zamanlar, üzülür ve hayıflanırlar. Onlar için musibet,
ayn-ı safadır. Unutulmamalıdır ki, belEmın en şiddetIisi peygamberlere ve o peygamberlerin mirasçıları
olan velilere ve Allah'u teala katında dereceleri bulunan benzerlerinedir. Allahu teala'yı sevdiğini iddia
ettiği halde, herhangi bir musibet karşısında Rabbini
kullara şika.yet eden, o musibetten yakınan kimse bu
davasında yalancıdır. Okumadınız mı, duymadınız mı?
29
Hz. EYUB aleyhisseh1mın; canına, malına ve eviatıarına bunca musibetler eriştiği halde hiç şikayette bu··
lunmamış ve asla yakınmamıştır. Buna karşılık olarak da Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri kendisine ABD-İ-EVVAB makamını bahş ve ihsan buyurmuştur. Bir nice musibetlere, bir nice zaman sabrettikten
başka, Cenab-ı Hakkın eelalinden cemaline sığınmıştır. Yani, Allah'tan yine Allah' a sığınmış ve :
- Ya Rab!.. Bana, musibet isabet etti. Sen, merhametlilerin en merhametlisisin, niyazı ile rahmet-i
ilahiyyeyi üzerine celbetmiştir.
Sevdiğine, bu sevgisinde sadık olan, sevdiğine
itaat eder.
Muhibbi sadıkın alameti, sevdiğini kırmamaktır.
Muhabbetin alameti ise, sevdiğini kimseye şikayet etmemek, sevdiğinin naz ve niyazına sabır göstermek ve sevdiğinin niyazını seve seve yerine getirmektir.
İşte, Hz. Eyyub aleyhisselam da böyle yapmış,
Rabbini kimseye şikayet etmemiş, Rabbinin celalinden cemaline iltica ederek, Rabbinden yine Rabbine
sığınmıştır. Ondan gayn sığınacak bir kapı var mıdır? Allahu teala'dan, yine Allahu teala'ya sığınmak,
Allahu teala'dan şikayet değildir. Belki, insanlara asıl
sığınacak yeri göstermek ve is bat etmektir. Allahu
teala'yı sevdiğini iddia eden, yani muhibbi sadık olan
ona asla isyan etmez, onu kıracağından çekinir. Seven, sevdiğine seve seve itaat eder. Muhibbi sadık olanın gerçek alameti, hişanı sevgilisinin yolundan
yürümek, sevdiğine uymak, sevdiğinin istemediği
ve beğenmediği işlerden sakınmak ve kaçınmaktır. Bu :-;artlan yerine getirenler, muhabbetlerini
izhar, ilan ve isbat etmiş olurlar. Gerçek muhabbet
de budur. Sevdiğinin nazına tahammül edemeyen,
30
onun cefalarına katlanamayan, onun hizmetlerinde
tenbellik ve gevşeklik gösteren asla ve kat'a muhibbi
sadık olamaz.
HiKAYE
Hazret-i Şibli'ye (Kuddise sırruh) bir hal geldi ve
kendisini tırnarhaneye kapattılar. Hazreti sevdiklerini
zanneden bir çok kimseler, kendini ziyaret etmek üzere tırnarhaneye gittiler. Şeyh Şibli, kendilerinden
sordu:
- Sizler kimlersiniz?
Ce'.:ap verdiler :
- Bizler, seni sevenlerdeniz.
Hazret, yerden taş toplayarak ziyaretçilerine atmağa başlayınca, onlar birbirlerine:
- Eyvah!.. Hazret-i şeyh gerçekten deli olmuş,
diyerek kaçışmağa başladılar. Hazret, onlara seslendi :
- Hani beni sevdiğinizi söylüyordunuz? Bir taş
atmama bile tahammül edemediniz ve kaçınağa başladınız. Nerede kaldı bana olan sadıkane sevginiz?
Eğer, beni gerçekten sevmiş olsaydınız, bu kadarcık
nazıma katlanır ve benden gelebilecek belalara sabrederdiniz, dedi ve bizlere de büyük bir muhabbet
dersi vermiş oldu, gerçek muhabbet konusunda hepimizi irşad buyurdu.
Muhabbet ehli; aşk şarabını, muhabbet kasesinden içer ve aslında çok geniş olan bu dünya kendilerine dar gelir. Onlar, Allahu teala'yı tam ve kamil bir
muhabbetle severler, onun celal ve azametinden hakkıyle korkar ve çekinirler, sun'u kudretine mest-ü
31
hayran olurlar. Onun emirlerini canianna minnet ve
başlarına tac-ü devlet bilirler. Onun kudret elinden
ve muhabbet .kasesinden aşk meyini içenler, onunla
ünsiyyet denizinde cünbüş ederler. Münacat ve niyazIarı ile, onunla sohbet ederler. Bu, öylesine bir haz,
zevk ve lazzettir ki artık onlar için gece-gündüz, akkara, dünya ve ma fihya, rütbe, unvan, cah, makam
kalmadığı gibi, kendileri de Hak'ta yok olurlar. Hak'ta
yok olanların ise, ebediyyen var olacağı mutlak ve
muhakkaktır.
Ey Kerim Mevlam!..
Bu kulunu, bir damla sudan halk ve icat buyurdun. Seni sevmek bile benim haddim değil ama, seni
severim. Seni daima zikrederim. Seni zikr�debilmemin
de yine senin tevfikin ile olduğunu bilirim. İsm-i eelilini zikretmem, beni mest-ü valehü hayran eyledi.
Zat-ı ülühiyyetini seven ve bu muhabbetle sermest olmayan bu cihanda tasavvur olunabilir mi? Muhabbet,
öyle azim bir ni'mettir ki, bu ni'mete nail olan çöllere
düşse, aşkının ateşi ona salıranın haniretini hissettirmez. Seven, ateşe düşse, sevgisinin harareti o ateşi
söndürür. Aşk ateşi kutupları, buzulları eritir. Aşıkın
sırtına dağları ve taşları yükleseler, aşkının ateşi ona
yüklendiği yükün ağırlığını duyurmaz. Muhabbet, kişiye açlığı vesusuzluğu unutturur, aşk yolunu tutturur. Bütün mahlukat, muhabbetten nasibini almıştır.
Hayvanlar bile aşık olduklan zaman, günlerce yemeyi ve içmeyi terkederler. Deve denilen hayvancağız,
aşk ile serhacı olunca kırk gün yem yemez. Ona bu aşk
sarhoşluğundan önce yüklenilenin kat kat fazlasım
yükleseler, kaldırır. Sevgilisine olan meyil ve arzusu,
kendisine yapılan her çeşit eza ve cefaya onda bir nevi
direnç sağlar, ihiçbirisine aldırmaz ve hatta duymaz.
İnsaf ile düşünüp söyleyiniz:
32
Deve, nihayet bir hayvan iken müptela olduğu
muhabbetten dolayı yemeyi ve içmeyi t�rkeder ve nice eza ve cefalara katlanırsa; Allahu teala'ya muhabbet ettiğini iddia edenler, bu muhabbetlerini isbat
için nasıl bir delil ve ne gibi bir nişan gösterebilirler?
Sevdiklerini söyledikleri Allahu teala'run haram kıl··
dığı şeylerden hangilerini terk edebilmişlerdir? Sevenler, sevdiklerinin yanında uyuyamazlar, Allahu
teala için kaç gece uykusuz kalmışlardır? Allahu teala'ya olan muhabbetleri uğruna kaç gün yemeyi ve
içmeyi bırakabilmişlerd.ir? O mahbub-u hakiki için.
kaç gün meşakkatlere, zorluklara ve zahınetlere kat·
lanabilmişlerdir?
Azizim:
Sevgiljn için canını, malını, rütbe ve makamıru,
hatta eviadını fedaya hazır mısın? Eğer, bu sayılaı�
ları yapamadınsa, yapamayacaksan davan ve muhabbet iddian, yalancılıktan ve riyadan başka bir şey değildir. Allahu azim-üş-şana muhabbet eden, sevgilisi
uğrunda ve cananı yolunda canını feda etmelidir. Muhabbeti.."l re.mzi budur. Muhibbi sadık, sevgilisinin davet ettiği yer cehennem dahi olsa, cennete tercih cdebilendir. Sevdiği kendisini ölüme çağırsa, bu ölümü
hayata yeğ tutapilendir.
HiKAYE
İbrahim Havvas'a, Allahu teala'ya sevgi ve muhabbetin mahiyyet ve hikmetini sormuşlar. Şöyle buyurmuş:
-- A11ahu zül-celal vel-kemal hazretlerinin istamediklerinı ve sevmediklerini gönülden çıkanp mahvetmek,· Mahbub-u hakikinin emri ve isteği uğrunda
33
bütün kötü sıfatlan, hasletleri ve istekleri sevdiği için
yakıp kül etmek, nefsini irfan denizinde anndırma.k
ve muhabbet nurlan ile nurlandırmaktır.
AŞK
Muhabbet denilen hissin, kişinin tabiatını zevl�
ve lezzet nldığı güzelliklere ve özelliklere kalbinin
meyletmesinden zuhura gelen halettir demiştik. Bu
haletin kalbe yerleşerek şiddetlenmesine SUI.TAN-I
AŞK denir. Aşık olan kimse, ma'şukuna yani sevdiğine aklını, mantığını ve menfaatini feda eder, ma'şukuna tam bir bağlılıkla itaatte bulnur ve sevdiği uğruna nesi varsa hepsini feda etmeğe hazır olur. (AŞıKIN NESİ V ARSA, MA'ŞUKA FEDADlR> kaide ve
prensibini tam ve eksiksiz yerine getirebilen AŞIK'tır.
Canını, cananına feda edemeyen, Aşıklık dAvasında
bulunmamalıdır. Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin, Kitab-ı keriminde AHSEN-EL-KASAS buyurduğu Yusuf sure-i celilesinde, Mısır kıtfirinin güzelliği
dillere destan olan eşinin Hz. Yusuf eJeyhisselama
beslediği aşk uğrunda ar-u namus şişesini taşa çalıp,
malını, mülkünü, makamını, ırz ve namusunu ve yetmiş deve ile taşınabilen altın, gümüş, mücevher, yakut, zümrüt nev'inden bütün kıymetli eşyasını, saraylannı ve saltanatını neden ve nasıl feda ettiği hikaye olunmaktadır. Yusuf aleyhisselam'dan haber getirene veya :
- Yusuf'u gördüm! .. diyene baiha biçilmez kıyınetteki mücevherlerini nasıl saçtığı tarihen sabittir.
O kadar ki, Yusuf aleyhisselamın aşkı uğruna malını vere vere kendisine bir şey kalmamıştı. Yusuf
diye çağınr olmuştu. Gökteki yıldızlarda Yusuf aley34
hisselamı görür, güneş ve ayda onun adının yazılı olduğunu samrdı.
Gerçekten. de böyledir. Aşık olan, herkesi ma'şuku olarak görür ve her nereye bakarsa sevdikinin ismini ve resmini müşahade eder ve malik olduğu herşeyi bu uğurda feda etmekten çekinmez.
Züleyha, aslında Allahu teala'ya aşık idi. Hak,
ona Yusuf aleyhisselamdan tecelli etmişti. Esa.... c:en, bütün aşklar Mahbub-u hakikiye ait ve raci'dir. Ne var
ki, taeeliiyat başka başka zuhura gelmiştir. Aşık olan
ma'şukunda, bu tecelliyi müşahade eder. Onun için
de, arif olan aşk-ı mecazide kalmaz, önünde sonunda
aşk-ı hakikiye erer. Aşık olan, ma'şuk-u hakikiyi, sevdiğinde görür. Ma'şuk-u hakikiye sevdiği perde olduğundan, o bu perdeyi yırtabilirse, ma'şuk-u hakiki o
zaman kendisine zahir olur.
Kimde aşkın nişanı vardürür,
Akıbet ma'şukuna erdürür . .
ôemişlerdir. Netekim, Züleyha da herşeyini Hz.
Yusuf alayhisselam için feda etti ama, sonunda emr-i
ilahi ile güzelliği ve gençliği iade olununca, zaten yüzünü görür görmez iyman ile müşerref olduğu Yusuf'a
kavuştu. Ancak, Yusuf alayhisselam ile evlendiğinde
ondan kaçar lomuştu. Issız ve tenha yerlere çekilir
ve o tenhalarda sevdiği Allalıma ibadet ederdi. Hz.
Yusuf aleyhisselam kendisini yatağa davet edince,
gece ise gündüze ve gündüz ise geceye vA'dederdi. Yu
. .:;uf aleyhisselam, kendisine :
- Neden benden kaçıyorsun? Sen, artık benim
helalim oldun. Bir zamanlar, sen beni yatagma çağırdığınde ben senden kaçardım. Çünkü, o zamanlar sen
ba.na. haram idin. Rabbime isyan edeceğimden korkarah: davetlerini kabul atmernekte ma'zur idim. Oysa,
35
şimdi artık helalimsin. İnsan helaJinden kaçar mı? dediğinde Züleyha şöyle cevap verirdi :
·
-::- Ey Yusuf-u Sıddıyk!.. Ben, seni Allahu teale.'
yı tanımadan önce severdim. Meğer, benim sevdiğim
ve aşık olduğum sen değilmişsin.. Sen, benim as!l
sevdiğima perde olmuşsun. Şimdi, ben o perdeyi yırttım ve Rabbimi buldum. Allahu teala'yı bulduktan vo
onu tanıdıktan sonra, onwı aşkı benim kalbimi istila
etti. Diğer bütün sevgileri, kalbirnden çıkarıp attı.
Onun aşkı yerine hiçbir aşkı istemez ve onun aşkmaan
gayn hiçbir şey beni mest etmez.
Bilmem, anlatabiliyor muyum?
Mecnun'a adını sordular. Hiç düşünmeden :
- Leyla'dır, dedi.
Mecnun'a sordular Leyhi'nın hanesin,
Çak edip kalbini gösterdi dil-i viranosin ..
Leyla, öldüğü zaman Mecnun'a:
- Leyla öldü, dediler.
Mecnun, cevap verdi :
- Hayır! .. Leyla ölmedi, o benim kalbimdeeiı·. İş·
te, ben Leyla'yım, dedi.
Günlerden bir gün, Mecnun Leyla'nın köyünB
vardı ve Leyla'nın evinin önüne gelerek gökyüzünı.�
dpğru bakınağa başladı. Kendisine :
- Gökyüzüne bakma, Leyla'nın evinin duvarlarına bak .. Olur ki duvarlara Leyla'nın resmi aksetmiştir. LeyUmı görmüş olursun, diyenlere şu cevabı verdi .. :
Mecnun'a sordular Leyla nice oldu?
Leyla gitti, adı dillerde kaldı;
Benim gönlüm şimdi bir Leyla buldu,
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Şu ben yalvarırken, sen naz ederdin,
Şem'ayı gözetip pervaz ederdin,
Cefayı çok, vefayı az ederdin,
'{ürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Hugün Mevla gören Leyla'ya bakmaz, .
Ulu fı.'la gören ednaya bakmaz,
Aya nazar eden yıldıza bakmaz,
YüJü LeY,la ki, ben Mevla'yı buldum ..
Mecnun arzulayıp Kabe'ye vardı,
Halkaya yapışıp zarilik kıldı,
Mecnun Leyla derken Mevla'yı buldu,
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum.:
Mecnun'u besierdi kullar, tayalar;
Mecnun'un başında kuşlar yuvalar,
Mekanımız oldu dağlar, ovalar;
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Mecnun oldum dağ başında gezerim,
Mevla ile oldu benim pazarım,
Var Leyla ki, bu sevdadan bezerim;
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Ulu kuşlar yuva yaptı başımda,
Ben, Mevla'yı görür oldum düşümde;
Var git Leyla durma benim karşımda,
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Gel ey YUNUS bu sırlardan açılma,
Hakkın lütfun görüp, gayre saçılma;
lnayet Hak olan yerden kaçınma,
Yürü Leyla ki, ben Mevla'yı buldum ..
Habbim; cümlemizi taklidden tahkike, �k-ı mecaziden aşk-ı hakiklyye eriştirsin, gerçek aşıklarla
37
buluştursun ve görüştürsün, aşkları uğrunda canları-·
nı ve başlarını feda eden aşk ehliyle seviştirsin.
Evet!.. LeylA'dan, Mevla'ya varılır.. Sanem'den.
Samed'e dönülür. Şirkten, tevhide erilir. Aşk-ı mecaziden, aşk-ı hakikiye vasıl olunur. İnsan olana, elbet
te aşk lAzımdır. Bu aşk, ister mecazi ister hakiki olsun, insa... rıa yakışan bir duygu ve haslettir. Aşktan
nasibi olmayanın, merkepten farkı yok gibidir.
HiKAYE
ıstanbul'da Bayezid cami-i şerifinin inşaatı tgmamlanmış, halka ibadete açılışı merasimi yapılacaktı. II. Sultan Bayezid Han, bu merasirnin devrin maddi ve ma'nevi ilimler sahasında temayüz etmiş alim
lerinden ve Halveti meşayihinden Cemaleddin-i Halveti hazretleri tar�fından idare olunmasim irade ve
ferman buyurmuştu. Hazret-i şeyh, bu kudsi vazifeyi
yerine getirmek üzere kürsüye çıktı. Başta, bizzat padişah ve sadrazam olmak üzere askeri ve mülki ümera, devrin i1eri gelen alimleri ve büyük bir cemaat.
cami-i şerifi doldurmuştu. Cemaleddin-i Halveti hazretleri söze başlayacağı sırada, cemaatten bir zat ayağa kalkarak :
- Ey Şeyhi aziz! dedi. Bu feyizli topluluk arasında bulunmak üzere gelmiştim. Fakat, gördüğünüz
gibi çok kalabalık olduğundan merkebimi kaybettim.
Bütün comaat burada bulunduğuna ve zat-ı arifanelerini dlnlemeğe hazıriandıkianna göre, acaba tarif
edeceğim evsafta sahipsip bir merkeb görür görmediklerini hazırundan soramaz mısınız?
Hazret-i Şeyh, hafifçe tebessüm buyurarak :
- Ey Allah için kardeşim! dedi. Hele sabreyle,
38
merkebini inşaallah buluruz, dedi ve hazır bulunan·
�ara hitaben ilave etti :
- Ey cemaat!.. İçinizde a..şk nedir bilmeyen ve
ömründe hiçbir şeye aşık olmayan kimse var mı?
Cemaat arasından birisi ayağa kalktı ve :
- Ya Şeyhl dedi. Ben, aşk nedir bilmertı ve bu
güne kadar da hiçbir şeyi sevrnedim ve aşık da olamadım.
İki kişi daha, aşk nedir bilmeyen ve hiçbir şeye
aşık olmadığını söyley�n birinci adama iltihak ettikleri zaman, Cemaladdin-i Halveti hazretleri, merkebini kaybeden zata hitap etti :
- Bir merkebini kaybettiğini söylemiştin. Bak,
sana tam üç tane merkep buldum. Şu farkla ki, kaybolan merkebin dört ayaklı idi, bunlar ise iki ayaklıdır, dedi ve va'z-u nasihatine devam etti.
Biz, ehl-i iymam tenzih ve tebriye eder ve bütün
mü'minlerin iyman nurlan ile nurianan kalplerinde
aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i ResuluHalı
bulunduğunu .tasdik ve te'yid eyleriz. Ancak, şunu da
unutmamak gerekir ki, aşkı yalnız ve yalnız şehvet
ve behimt duygular mahsulü sayanlan ve sananları
da uyarahilrnek için böylesine bir yorumda da merkeplerin en başta gelen mahh1k olduğunu açıklamakta
fayda görürüz. Aşk ile şehvet, asla birbirine kanştınlmamalıdır.
Muhabbetin şiddetlisine AŞK denilir demiştik. Muhabbet ise; �evgi, sevrnek ve devdiğinde yok olmak
olduğuna göre, onun şiddetiisi olan AŞK bir bakıma
CÜNUN Iusmınm bir şubesidir. Aşk illetine tutulana
da AŞIK denilir.
Aşıklar da ild kısırndır :
U . Mecazi aşka tutulan aşık
ID Hakiki aşka müptela Aşık
39
Aşk-ı hakikiye müptela olana AŞIK-1 BiLLAH
denilir. Bunlar, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerine aşık olanlardır. Bu zümre, bir kısım melekler,
Allahu azim-üş-şanın peygamberleri ve onların mirascıları olan velilerdir. Sulehay-ı ümmetten olanlar
da bu zümreye namzed olurlar.
Aşk-ı . mecazi, bir erkeğin bir kadına karşı aşın
derecede muhabbet etmesi ve sevdiğinde fena bulmasıdır. Şu var ki, aşk-ı hakikiye de aşk-ı mecaziden vasıl olunur. Mecnun: (LEYLA!.. LEYLA!..3 diyerek Mavla'sına kavuşmuştur. Biraz yukarıda izaha çalıştığı�
mız vechile, Leyla'dan kalarak Mevla'sını bulmayan
kimseye, acımak gerekir. Zira, Leyla'sı Mevfa'sına perde olmuş ve bir bakıma belasını bulmuş demektir.
Hikayeleri dillere destan olan Mecnun'un asıl adı
<KA YSl 'tır. Leyla'ya olan aşk ve muhabbetinden ötürü kendisine Mecnun adı, daha doğrusu lakabı verilmiştir. Mecnun, Leyla'yı öylesine bir aşkla severmiş
ki, sevgilisinin köyüne vardığında, o köyde bulunan
köpeklerin gözlerini ve ayaklarını öper ve bu hareketine engel olmak isteyenlere :
.;_ Dokunmayın bana, bu gözler Leyla'yı görmüştür. Bu ayaklar, Leyla'nın bastığı yerlere basmıştır.
Onu gören gözler ve onun bastığı yerlere basan ayaklar benim için kutsaldır ve öpülmeğe layıktır, dermiş.
Kendisine :
- Leyla kara kuru ve çok çirkin bir kız!.. Biz, sana daha güzelini, ahu gözlü ve servi boylu bir Leyla
bulalım, diyenlere de şöyle cevap verirmiş : ·
- Siz, benim gözlerimle Leyla'ını görseniz, bana
böyle bir tekiifte bulunmazdınız.
Mecnun, deli demektir. Kays, nam-ı diğer Mecnun
da Leyla'sının delisiydi. Ama, ne var ki gerçekten aşık
cianın da ma'şukunu böyle sevmesi gerekirdi. Zira,
40
herkesin ·yaratılışına ve istidadına göre aşk 1ptiUtsı
zuhura gelir. Sureti insan ve fakat siyreti hayvan
olanlarda aşk, şehvet olarak tezahur eder. Böyle behimi duygularla aşka müptela olanlar arzularına nail
lunca ma'şukunu terkeder. Çünkü, arzusuna muvaffak ve şehevi duygularını tatmin etmiştir. Bu, aşk değil· şehvet hırs ve isteğidir. Bu gibiler, çogu. zaman
aşık olduklaı:ını sandıkları sevdiklerini rahatlıkla öldürebilirler. Aşk cinayetleri başlıkları altında günlük
gazetelere intikal eden bir çok katil olayları, bütün
dünyada sık sık rastlanan ve aşk suretinde tecelll
eden şehvet düşkünlerinin ma'rifetleridir.
Aile müessesesinde, yani kan ile koca arasındaki aşklar, mücerred şehvani arzuların mahsulu ve neticesi değildir. Behimi duyguların çok ötesinde ilahidir ve mukaddestir. Bimienaleyh, kutsal aile müesse·
sesindeki aşkı, yukanda tarif ettiğimiz hayvani duyguların zorlaması neticesi zuhura gelen sahte ve eğreti bağlılıklarla birbirine karıştırmamak gerekir.
Aşk görünümünde tecelli eden hayvani ve şehvani bağlılıklarda, bazan kıskançlık o dereceye varır
ki, kişi sevdiğini seveni rahatlıkla öldürebilir. Hatta,
bir çoklannın sevdiklerini bile öldürdükleri hergün
duyulup görülmektedir.
Buna şaşmamak lazımdır. Zira, bu nevi aşklar
hayvanlarda dahi zuhura gelebilir. Mesela, sahibinin
sevdiği başka bir köpeği evin köpeği kıskanır ve onu
ısırmağa ve elinden gelirse efendisinden uzaklaştırmağa çalışır. Buna da muvaffak olamazsa, efendisini
ısırmağa yeltanınesi dahi mümkündür ve vakidir. İşta, köpeğin bu davramşı, aşk suretinde zuhura gelen
kıskançlık mahsulüdür.
Bununla beraber, gerçekten aşık olan hayv5n lar·
41
dtt. da vardır. Yırtıcı hayvanlardan bazılannın tabiata
ı:tşık olduklan tecrübelerla sabittir.
Aşk-ı hakikide gayyuriyyet vardır. Ancak, gayyuriyyetle kıskançlığı ayırdetmek lazımdır. Çünkü,
kıskançlık sıfatı nakıs alanda, gayyuriyyet sıfatı ise
kamil olan.da zuhura gelir.
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellam efendimiz, Hz. ömer-ül-Faruk radıyallahu anh'a :
- Ya ömer! .. Sen, gayyursun. Ben, senden gayyurum. Cenab-ı hak da benden gayyurdur, buyurmuşlardır.
Onun için gayyuriyyet sıfatı makbul ve memduh
bir sıfattır. Bu sıfat Allahu teala ve tekaddes hazretlerinde KEMAL sıfatıdır ve Habib-i edibini bu sıfatla
terbiye ederek sıfanlatdırmıştır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, kemal sıfatları ile muttasıf ve bütün noksan sıfatıardan münezzehtir. Kullann da, Allahu teala'ya mahsus bazı sıfatlarla sıfatıanmaları kendisi için en büyük bir ni'
mettir, devlettir.
Ey Hakka talib!
Canab-ı Hak ve Feyyaz-ı mutlak hazretleri GAYYUR'dur. Sevdiği kullarının, zat-ı ühihiyyetinden gayrısını sevmesini istemez. Zira, Mahbub-u asli ve hakiki
ancak O'dur. Sevilmek, zat-ı ahadiyyetiinin hakkıdır.
Zat-ı ahadiyyetini seven aşıklar, ondan gayrı bir şeye
gönül verseler, başlarına mutlaka bir musibet gelir. Onun için, Allahu teala'yı sevenlerin Allahu teala'dan
gayrını sevmemeleri gerekir. Hiç değilse, sevdiklerinde
hakkı görmeleri icap eden esasen ondan gayrı olmadığından, sevdiklerini Hak'tan gayn görmemelidirler. Bütün gü:z.ellikler, özellikler ve sevilen herşey onun
-�seridir. Eserini seven de, elbette mü'essirini de seviyor demektir. Bundan dolayı arifler eserle mü'essir-i
42
hakikiyi birbirlerinden asla ayıramazlar. Hz. Musı:ı
aleyhisselama, Tur dağından hitab-ı izzet zuhura geldiği gibi, sevenin sevdiği de kendisi için Tur dağı mesabesindedir. Sevdiğinde gördüğü gü;!:t>llikler ve
özellikler; mahbub ve ma'şuk-u hakikinin onun varlıgında, onun vücudunda zuhurudur.
Onun için; eserde kalma, mü'essire geli. .. Esma'da
kalma, müsemma'ya gel!.. Kelimede kalma. ma'naya
gel!..
HiKAYE
Günlerden bir gün, Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi
ofdal-üt-tahiyyat efendimiz hazretleri, torunlan Ha
seneyn'i mübarek dizlerine oturtmuş, bab-ı şefkatta
onları okşuyor ve seviyordu. <O, BENİM PAÇAMDIR>
huyurduklan kerime-i duhter pakizeleri Hz. Fatıma'tüz-Zelıra radıyallahu anha, o iki cennet gencinin gömteklerinin yakalarını dar dikmişti. Her ikisinin de bundan müteessir ve müte'ezzi olduklarını gören Nebi'ler
serveri o iki şahzadenin yakalarının düğmelerini çözdüler. Bu sırada, sevgili torunlarına karşı olan muhabbetlerinin, Allahu teala'ya olan aşklan derecesine vardığını sezerek ürpermişlerdir ki, gerçekten Gayretullah'a dokunup o anda Cebra'il aleyhisselam elinde san, kırmızı ve siyah renkli üç şal olduğu halde nazil oldu ve Habib-i edib-i Kibriya'-ya, Allı>.hu teala ve tekaddes hazretlerinin selamlarını tebliğ etti ve emr-i ilahiyyeyi, daha doğrusu esrarı mübhaniyyeyi açıkladı:
- Ey Rusuller Resulü! .. Allah azze ve celle, zat-ı
risaletpenahilerine selamlarını bildiriyor ve buyuruyor ki: (Beni seven, benim de kendisini sevdiğim, aşık
olduğum �bibirn, mı:i.'şukum olan nasıl olur da bana
43
karşı, bana olan aşkı derecesinde aşk ve niuha.bbetle
torunlannı, eviatıarım öper. Bu san şah Hasan.'a, kır�
mızı şalı Hüseyin'e ve siyah şalı da Resul-ü zişAmma
gönderdim. Hepsi, bu şaliara bürünsünler. Siyah yas
ve matem alametidir. Hasan, zehirle ve Hüseyin hançerio şehid edileceklerdir. Hasan'ı ağzından ve Hüseyin' i boynundan aşk ve muhabbetle öptüğü için, kaderleri böyle tayin edilmiştir, dedi ve makamına çekildi.
Filhakika, iş sonunda aynen böyle oldu. İmam-ı
Hasan radıyallahu anh eşi eliyle ve zehirlenerek,
imam-ı Hüseyin Kerbela faciasında hançerle başı ke-
silerek şehit edildiler.
HiKAYE
İbrahim Edhem kuddise sırrahul-ekrem efendimiz
::ı uyurmuŞlardır ki:
(Lübnan dağlannda, bir zata tesadüf ettim. Bu zat,
hirlikte bulunduğumuz kırk gün içinde ne bir lokrna
c:1i.me:k yedi, ne de bir damla su içti. Bu acaib haline bir
türlü akıl erdiremedim. Nihayet, esrik bir deve peyda
ddu ve başına basıp ezerek bu zatı öldürdü. Devenin
, ::.rpmas1 ·;e ayakları ile basması sonucu gözleri yuva
; :ı rı ndan dışarı uğramıştı. Hayretler Içinde onun bu
h azin akibetini tefekkür ve tezekkür ederken, ilham-J
ilfıhi ile şu haberi aldım :
- Bana aşık olan, benden başkasına bakarsa., işte
l_ öyle bo.c:ım ezdiı r. gözlerini çıkarırım.
C 7:a; :ı.nn w; ! :, L! 1 ](i_ bu zat-ı ah:des sevdiğini Hak'
� "�n gayrı ç:örı�-, L.�ştü 1
f;ırrahul-ekr'em efendi--
44
miz, gönül tahtını mülk tahtına tercih etmiş ve Mekke-i mükeneme'de mücavir kalmıştı. Oğlu lehinde
tahtından feragat ederek ülkesinden aynlmasmdan
.sonra, aradan çok uzun yıllar geçmiş ve oğlu çok gü-·
zel ve yakışıklı bir delikanlı olmuştu. Ülkesinin padişahı olarak hac farizasını yerine getirmek niyyet ve
gayretiyle Mekke-i mükerreme'ye geldiğini öğrendiği
oğlunu uzaktan olsun dünya gözüyle bir kerre daha
görebilmek için Ka'be-i muazzamayı tavaf edenleri
glzden geçiren İbrahim Edhem hazretleri, kalabalık
arasında. oğlunu derhal tanımış ve kanı kayiıamıştı.
Bir anda, (;lVladına olan aşk ve muhabbetinin Allahtl
teala'ya beslediği aşk mertebesine yükseldiğini farket··
ti ve oracıkta ağlayarak niyazda bulundu:
- Ya Rab! .. Aynı kalpte, hem zat-ı ulCı.hiyyetiı;
o
hem de yıllardır yüzünü bile görmediğim oğluma otarı
aşkı ve sevgiyi cem'etmekten aCizim. Derneğe kalmadı, Mahbub-u hakiki olan alemierin Rabbi bu niyazırıa icabet buyurdu ve tavafta bulunan genç padişah
oracığa düşüp ruhunu· Hakka teslim eyledi.
Ey aşı'ı-H sadık!
Bilmiş ol ki, sevdiğinde Hakkı görebiliyorsan, şirk-
ten kurtulursun. Yok, aşkı ikiye ayırırsan -El-Iyaz-ü
billah- şırktesin ve Allalı aşkı asla iştirak kabul etmez ve aynı kalpte hem Halık'ın hem mahlılkun aşklan cem'olma.z. Malını ve evle.dını kendine muzaf kılarsan, bir musibet onları Hakka izafe eder. Hakdan
bilirsen, rr.üjdeler ve başaretler olsun, ne mutlu sana!. .
Herşey O'dur ... Aşk O'dur ... Aşık O'dur .. Ma'şu1c:
O'dur ... Mahbub O'dur. Matlılb O'dur .. Maksud O'dur.
Ve ondan gayrı bir nesne yoktur. Gören o, görünen o,
özün o, söL.ün o, hep o, hep ondan ...
Nice Hak aşıkları, aşk yolunda boyunlarını verdiler, canlarını verdiler de canana varclılar, canan ile
cünbüş ettiler. Hz. İbrahim aleyhisselam, mıl'şukuna
karşı uyuduğu için oğlunu kesmekle memur olmadı
mı?
Evet, Allahu teala'ya aşık olanlar belalara hazır
ve hazırlıklı bulunmalıdırlar. O aşk, öyle bir beladır
ki, belalar içinde zevk-u safadır. İbrahim aleyhisselam ,
Allah u teala'ya aşık olduğundan ateşe atıldı ame ,
Nemrud'un nan ona nur oluverdi. Onun içindir ki,
Hak için nara düşenler, Hakka dost ve Halil olmuşlG.r··
dır.
Eğer aşık isen yare,
Sakın aldanma agyare,
Düş İbrahim gibi nare,
Bu gülşende yanar olmaz ..
Öyle ife, gayrıyı terket ve aşka uy!. Gayndan gönlünü çevir, aşkı bütün benliğinde duyl. Aşkı, kendine
rehber, vücut iklimine önder et ki, ma'şuk-u hakikiye
crcsin, zat cennetine giresin. dost cemalini göresin,
'. ;.ıslat gülzarının güllerini deresin . . Aşık, aşk yolunda
canını feda eder de cananı bulur. Gelmiş, geçmiş ve
aşk şarabından içmiş bütün Veli'ler, aşk yluonda canlarını can�ma feda etmişlerdir. Hallac-ı Mansur'un başından geçenleri duymadın mı? Aşk yolunda, vücudunun yakılarak küllerinin Dicle'ye sav.rulduğunu hiç
okumadın mı? Vücudunun her zerresinin bir Aşıka
isabet ettigini, onları da aynı aşk ateşiyle yakıp tutuşturd.uğunu sana bir anlatan olmadı mı?
Hallac-ı Mansur'un lisanından zuhura gelen ENEl.
·-HAK kelamının sırrını anlayamayanlar, onu hapsettiler. Hz. Şibli, kendisini ziyarete gitti ve ona bu dav·�
nmışının hikmetini sordu:
- Ey Mansur! Aşk nedir?
46
Hallac-ı Mansur gülümsedi :
- Bu sorunun cevabını yann verebiliriın, dedi.
Ertesi gtınü Hallac'ı darağacına götürdüler. Seyre
gelen kalabalık arasında bulunan Şeyh Şibli'ye seslendi :
- Ey Şibli!.. Aşkın evveli yanmak. sonu bu yolda
ölmektir ...
Hallac-ı Mansur, öyle bir Hak Aşıkı idi ki, gözleri
Allahu teala'dan gayn bir şey görmezdi. Bu hal, onu
kendisini bile unutturmuştu. Bu sebepledir ki, ENELHAK dedi. Yoksa ( bu sözü kendi irade va arzusu ile
söylememişti. O, ENEL-HAK derken Hak'tan mest olmuştu. Aslında, onun lisanından zuhura gelen bu söz.
Hakkın kelamı idi.
Netekim, Hz. Musa alayhisselama Tur'da ateşten
gelen İNNİY ENELLAH kelamı da o mübarek ağaçta_rı
ve ateşten gelmemiştir. Bu sebeple, Hallac-ı Mansur'·
un <BEN, HAKKlM! .. ) sözü de gerçekten Hakkın ke
la.mı idi v0 burada Hak kelimesi sıfattı ve karşılığı d:-J
batıl idi.
Hz. Cüneyd-i Bağdadi kuddise sırruhu efendimizE
sordular :
- Hallac-ı Mansururo ENEL-HAK men, HakkımU
damesine ne buyurulur?
Hz. Cüneyd, cevap verdi:
- Ya ne deseydi? ENEL-BATIL mı deseydi? hu
yurdu.
Hak kelimesi, mücerred iLAH manasma gelmezdı .
Mesela: (Cennet hak, cehennem hak, sual hak, hesap
ve mizan hak. .. ) denildiğinde, hiç şüphe yoktur ki bu·
rada geçen HAK kelimeleri !LAH manaasına gelmez.
Bunun böyle olduğu herkesçe bilindiği halde, Hallac'm
<Ben hakkım .. > sözünü de İLAH manasında yorumledılar ve onu bu yüzden öldürdüler. Bizim anlayışımıza
47
göre, Hak yolunda Hak için, aşk yolunda aşk için bor· ..
dar ve Alli::Üıu teala'ya aşık .olanlara serdar oldu:
Mest olanlarm kelamı kendinden gelmez veli,
Pes ENEL-HAK nice söyler, kişi Mansur olmadan!.
Hallac-ı Mansur'a :
-- Sen kimsin? diye soı·anlara:
- Ben Hakkım! diye cevap verir, senin adın nedir diyenlere :
- Benim adım Hak'tır, derdi.
O, bu yolda ve bu dava ile aşk yoluna baş verdi ve
AŞlK-I BiLLAH olanlara örnek gösterdi. Onun için,
A.ŞIK-I BiLLAH olanlar da onu dillerine vird va gönüllerine kilit ettiler.
Gerçek a..oık, gerçek sevgi; gerçek aşıktaki üç hal
He belli olur :
..
Il Aşık olan kimse, aşık olduğu kimsenin her sözünü, her arzusunu her emrini başına t€ı.c, dertli gönlüne ilaç bilir, bunu kendisi için en büyük
ni'met ve devlet sayar ve derhal yerine getirir.
Baş!ı:alarının sözlerina ve isteklarine daima tercHı eder.
ID Daima ma'şukunun yanında bulunmayı ve on-·
dan hiç ayrılmamayı, başkalan ile birlikte buluıunaya her zaman tercih eder.
IID Ma':;ukunun kendisinden razı ve hoşnut olmar.ım, başkalannın rizasma tercih eder.
İmdi, eğer gerçekten Hak aşıkı isen, Hak kalamını kul kelamına her zaman ve heryerde tercih et.. Eğer
Hakkı seviyorsan, her hal-ü karda onunla ol ve O'nu
kendinde bul .. Kalbinden, ondan gayn ne varsa hepsini çıkar ve kalbine onun muhabbetinden gayn hiçbir
muhabbeti koyma . . Daima, onun rizasma talip ve cemaline ragıp ol..
Şunu da unutma!..
48
Aşk, perdeleri yırtmaktır. Aşk, sırları çözmektir
ve cemal-i yari burada görmektir. Burada, cemal-i yari göremeyen körler, yarın ahirette de kör olacaklar
ve cemal-i ylı.ri göremeyeceklerdir.
Dinle NİYAZİ'nin sözün,
Bir nesne örtmez Hak yüzün,
Hak'tan ayan bir nesne yok,
Gözsüzlere pünhan imiş ..
Aşk, dağlan deldirir. Aşk, maksuda erdirir. Aşk,
vecdi buldurur. Vecd ise, aşk-u şevkin nefse galip gelmesi hali olduğundan, zakira zikrin tadını tattınr. Bu
öyle b"ir haldir ki, o anda zakirin uzuvlarından birisi
kesilse veya kopsa., aşk-u şevk-i vecd ile zikreden Cemal- i la-yezali müşahede ettiğinden, o haz ve lezzet
içinde n.cısını bile duymaz. Aşıklarm ölümleri halinde
de, cemale vuslat bulunduğundan, ruhun vücuttan ayıı.lmas�nın acısını, aşık ma'şuku ile buluşmanın derin
hazzı içinde duymaz.
HiKAYE
Allah dostlanndan birisi, Kabe-i muazzamada yüzü sararmış bir gencin ağlayıp inlediğini gördü. Yanına solmlarak halini wrdu. Genç:
-- .Aşıkım! dedi.
Hak dostu, gencin haline merhamet etti:
- Haber ver, her kim ise sana ma'şukan olan kızı
a!ıverelim, teklifinde bulununca, genç gözyaşlan arasında inleyerek şu beyti okudu:
Alak8. eylemek zat-ı Huda'dan gayra za'ittir,
Cemal-i lA-yezale aşıkım, Allah şahittir.
Gencin, Hak Aşıkı olduğunu anlayan o zat-ı muhterem :
-- Ben de o nıahbuba Aşıkım! der demez, genç
49
adam <ALLAH> diye bir sayha vurdu ve o Anda maksuduna erişti, Rabbi ile görüştü, matlıibu ile buluştu.
O hak dostu diyor ki :
- Hemen üstünü örttüm ve o müb{ı.rek cesedi kaldırmak üzere bir kaç kişi bulmak için Meseld-i haramdan dışarı çıktım. Döndüğümde, o kutlu ve mutlu gencin naaşını bıraktığım yerde bulamadım:
- Sübhanallah! .. Acaba ne oldu? diye hayret ve
taaccüble etrafıma bakınırken, hatıftan bir ses geldi:
- Ey dost!.. O aşıkı bulamadığına neden hayret ve
taaccüb ediyorsun? Bu genç öylesine bir genç idi ki,
onu aldatmak için şeytan yıllarca aradı da dünyada
bulamadı. Cehenneme mü'ekkel Malik aradı ve o da
bulamadı. Cennete müe'kkel Rıdvan aradı, o da bulamadı ..
-Ya. Rab! .. Lütfen ve keremen bu ı1ciz kuluna
bildir. Şu halde, bu genç adam nerededir?
- Bize olan aşk ve muhabbetinin ömıil boyunca
her nefes artmasından, bize olan kulluk ve ta'atindeki ihlasından, kendisinden nasılsa zuhur eden isyan ve
nisyanlara hemen tövbe ve istiğfarda bulunmasından
ötüıil, yegane kudret sahibi olan biz azim-üş-şan onu
Hak meclisi olan Melik-i muktedir indinde ağırlanan
sıddıyklar zümresine ilhak ve aşıklar diyannda kendisine ikram eyledik, buyuruldu.
Ariflere, aşıkların nişan ve alametleri soruldu. Şu
cevabı verdiler :
- Aşıklar, insanlarla ihtiyaçları kadar konuşurlar. Çoğunlukla, yalnız kalmayı tek ve tenhada bulunmayı terdlh ederler. Zira, kişi sevdiği ile başbaşa kalmak için can atar. Onlar. daima tefekkürdedirler. Fazla konuşmaktan hoşlanmaz ve daima sükütu ihtiyar
ederler. Hak'tan gayn konuşulanı anlamazlar. Bir rnusibete uğra.dıklan zaman üzülmezler, yanıp yakınmaz50
lar. O musibetin, dosttan geldiğini bilirler ve musibet
gibi görünen şeyin ihtiva ettiği ni'metleri görürler.
Aşk-ı ihlhi, onları almış ve onlar seve seve bu aşk ateşine dalmışlardır. Ayaklarımn çıplak, başlannın açık,
üst başlarımn eksik olması onları kaygulandırmaz.
Gözleri aşk-ı ilahi ile giryan, sineleri aşk ateşiyle püryandır. Hak kalamından gayrı kelamı duymaz, Hak
zikdnden ayrılmazlar, Allahu tealll'dan gayrı hiçbir
şeyden korkmazlar. Her yerde Hak cemalini müşahede
ederler, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri ile ünsiyyet ederek yalnız ona münacaatta bulunurlar. Dünya ehli ile. dünya için çekişip çelişmezler, aşk ve muhabbetlerini hiç kimse ile bölüşmezler. Onların maksudu ancak Hak'tır ve matlupları da Hakkın rizasıdır.
HiKAYE
Hz. İsa aleyhisselam, bir gün bir gencin bahçe sule,dığını gördü ve ona selam verdi. Genç adam, İsa
alayhisselamı tanımıştı :
- Ey Allah'ın Resulü! Cenab-ı Hakka dua et, bana aşkından zerre kadar nasip ve ihsan bahşetsin, dedi. isa al ey hisselam :
- Şunu iyi bilmiş ol ki, talibi olduğun zerre kadar
aşkullah'a tahammül edemezsin, buyurdu. Genç adam
ısrar etti :
- Öyle ise, zerrenin yarısı kadar bana aşkından
ihsan buyursun, dedi. Hz. İsa-i Ruhullah, mübarek ellerini barigah ahadiyyete kaldırarak niyazda bulundu :
- Ya Rab!.. Bu gence aşkının zerresinin yarısı kadar bahş ve ihsan buyur, dedi ve oradan ayrıldı.
Bir müddet sonra, İsa alayhisselam yine oradan
geçti ve kendisinden Allah aşkının. zerresinin yarısı
51
kadar nasip dileyen genci görarnedi ve nerede olduğunu sordu.
- Ya. Nebiyyallahl O genç adam, aşk-ı ilQhi Uo
dağlara çıktı, çöllere düştü, halinden ve akıbetinden
bizlerin de haberimiz yoktur, dediler.
Hz. İsa aleyhisselam, Cenab-ı Hakka niyazda bulundu ve o gencin kendisine gösterilmesini diledl .
Vahy·-i ilahi ile, o gencin bulunduğu yer İsa aleyhisselama bildirildi ve İsa aleyhisselam derhal oraya git ti.
Genç adamın, sarp bir kayanın üstüne oturmuş ve tcfekküre dalmış bulunduğunu görerek kendisine seslendi. Gen·; adam, cevap vermek şöyle dursun, başını
çevirip bakmadı. İsa aleyhisselam, bu defa kendisinin
kim olduğunu tanıtarak seslendi ve yine cevap alamadı. İşte, o zaman Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri.
İsa aleyhisselama vahyederek buyurdu :
- Kalbinde, benim aşkıının zerre kadannın yansı
bulunan kimse. insaniann seslerini nasıl işitir? Ya İsa!
İzzet ve eelalim hakkıyçün, sesini işitti de sana cevap
vermedi zannetme . . O genci, destera ile kesseler, hiçbir acı duymaz. Ateşe atsalar, ateş onun canını yak ·
maz, hatta ateşin hararatini bile anlayamaz ..
Ey aşık-ı sadık!
E.hl-i hakikat, aşka iktida ederek aşk-ı hakikiye
erişınjşler, aşık-ı hakiki ile buluşmuşlar ve onunla baki olmuşlardır. Bütün ilimierin başı aşktır. Bütün mahlılkatın. başı aşktır. Aşk için, ü.şık olunarak bütün bu
mevcudat, mükevvenat ve malılmat halk ve icad olunmuştur. Makamdan geçersen, sahib-i makama erişirsin.
Ma'şuk-u hakiki, aşkın ve aşıkın kendisidir. Aşkın
evveli yoktur. Aşk, evvelin evvelidir. Aşk, Qhirin ahiridir. Sonun sonu, zahir ve batın aşkın tam kendisidir,
zatıdır. Herşey fena bulup mahvalduktan sonra da aşk
52
bakidir ve baki kalacaktır. Ebedidir, abedi olacaktır.
A şkın nihayeti de yoktur.
Aşk, bir bahr-i ummandır. Öyle bir umman ki, bu
denizin n\3 dibi, ne sahili, ne evveli, ne sonu ve ne de
hududu vardır.
Bu sım anlayabilmek ni'metine malik olanlar, bu
ihsan-ı ilahiyyeye malik olabilmek lütuf ve bahtiyarlıgına erişebilenler, ancak bu sım bilebilirler. Bu ilahi
aşk şarabından içebilmek mutluluğuna erişenler, onu
içmekle doymaz ve kanmazlar. İçtikçe hararatleri artar, susuzlukları gitmez. Aşka, doymaz ve doyulmaz.
Aşka, kanmaz ve kanılmaz.
Edebiyyen ebedi olan, aşk ve aşık ma'şuk olarak
kalır. Zira, içen içmeğe doymadığı ve kanmadığı gibi,
gören de görrneğe d oy am az ve kanamaz.
Ya Rab! ..
Tevfikini refik ederek, kudret elinle bizlere aşk
b�desini st!n ki, gönüllerimiz bir nefes bile senin aşkından aynlmasın. Senin sevginden ayrı düşmesin. Seni sevenler, senin sevginden bir nefescik ayn düşerJerse, artık onlar için yaşamak diye bir mefhum yoktur. Senin aşıklanna hayat-ı ebedi, hayat-ı sermedi,
hayat-ı cavidani ancak sensin. Senin mübarek ve muazzez aşkındır. Gerçekte, senden ve senin sevdiginden
gayrı hiçbir şey yoktur. Bizler, gaflet ve ceha1etimiz
neticesi olarak başka bir sıfatla seviyorsak, o sifatı
bizlerin gönüllerimizden ve gözlerimizden al, asıl kime aşık olmamız gerektiğini bizlere bildir. Aşkın nasıl ve ldme olacağını bizlere göster ve o zevki tattır.
Bütün sevı:;iler ancak sana, bütün aşklar senin içindir.
Sana ve cemal-i ba-kemaline perde olan aşkların perdelerini yırtıp atmayı, gerçek aşkın tadını tadmayı, aşkımıza aşl� katınayı nasip ve müyesser eyle ki, ına'
şuk-u hakikinin kim olduğunu bilelim, iki cihanda da
53
aşlnnla bile olalım ve ondan hiç aynlmayalım. Bizler-e,
bu sım öğretecek ve gösterecek de yine ve ancak sensin ilahi !..
Aşkı ilahi ile, Aşıka cehennem cennet olur. Aşk, nAn nur eder. Cennete giren aşık, aşkın ile yandıkça
cennet ona cehennem gibi olur. Aşk-ı ilahi ile yananlar, ne cehennemin hararetini, ne de cennetin sayısız
ni'metlerini, ne de dünya ve ahiret alemlerinin azaplannı ve lazzetlerini duyarlar. Onlar, ancak aşkı tadarlar, aşkı görürler, aşkı bilirler. Bizzat aşk olurlar. Ateşe düşen demir, yana yana kıpkırmızı ateş olduğu gibi, aşka düşenin kendisi de aşk olur. Onun için, bütün.
Hak dostları, veliler ve hatta Nebi'ler aşkı mürşid bilmişler, aşkı imam edinmişlerdir.
·
Ey aşka talip!..
Aşk-ı mecazi olmadan, aşk-ı hakiki bulunmaz demiştik. Aşk-ı hakikiye, aşk-ı mecaziden geçilir. Birçok
veliler de, aşk-ı mecaziden geçerek aşk-ı hakikiyye vasıl olmuşlo.rdır. Aşk-ı mecazi, onlara vasıta olmuştur.
Hatta, aşk-ı mecazi ile ölen aşıkların dahi, aşk hali ile
ahiret {tlemine göçtüklerinden, bu ölümleri onların
şüheda sınıfına ilhakına vesile olmuş ve onlar şehitlik
mertebesini bulmuştur.
Peygc; ınberler ile mukarrebiynden olan Hak velile·
ri, daima bab-ı müşahedede bulunduklarından, onlar
için aşk-ı mecaziye lüzum kalmamıştır.
Evet, aşk-ı mecazi aşk-ı hakikiyye giden yoldur.
Fakat, aşıka lazım olan, aşk-ı mecazi perdesini yıkmak ve aşk-ı hakikiyye vasıl olmaktır. Aşk-ı mecazi,
bir hicab-ı nurdur. Sabır ve zühd gibidir. Hazret-iŞems, bunun içindir ki Cenab-ı Mevlana'nın kitaplarını havuza atmıştır. Mevlana Celalüddin-i Rumi hazretlerini, aşk-ı hakikiden men'eden ve ona hicab olan
kitaplarına karşı beslediği aşın sevgi ve muhabbet idi .
54
Kitapları, bir bakıma kendisi ile Rabbi ve aşkı arasında bir hicab-ı nur idi.
Aşık ile ma'şuk arasında, hicab-ı nurani oldugu
gibi, hicab-ı zulmani de bulunabilir. Hicab-ı zulmani
de işlenen günahlardır ki, bunun yırtılması ve izalesi
de tövbe ile mümkündür.
Ricab-ı nuraninin yırtılması ise, bütün eşyada
Hakkın kudretini müşahede ile kabil olur. Bu, bir tevfik-i Rabhanidir ki, Allahu teala ve tekaddes hazretleri kula aşık olmadan kulun Hakka aşık olması mümkün degildir. Allah azze ve celle, kulunu sevecek ki,
kul da Hakkı sevebilsin.
Aşk-ı mecazide bulunan neye ve niçin aşık olduğunu, kime aşık olduğunu farkedince, aşk-ı mecazi
aşk-ı hakikiyye döner. Aşk-ı mecaziyyi şöyle bir misal ile tarif edebiliriz :
Ağaçlar ve çiçeklerle süslü muhteşem bir dağ düşününüz. Bu dağın içi altın ve mücevherlerle doludur.
Bu dağın. yalnız üstünü yani ağaçlarını ve çiçeklerini
daha açık bir deyimle zahirini gören, önce hayran ve
daha sonra aşık olur. Dağın içerisindeki altun ve mücevherleri farkedemediğinden batırum sezemez, zahirinde kalır. İşte, mecazi aşk da böyledir. Vaktaki, dağın harnil bulunduğu asıl güzelliği sezmeğe başlayın
·Ca, aşk-ı mecaziden aşk-ı hakikiyye geçmiş olur.
Öyle .ıse, mecaz perdesini yık ki, gerçekiere vakıf
olabilesin. Yalnız dış güzelliğinde kalırsan, o göz ve
gönül alan güzellikler sararıp solucu ve önünde sonunda mahvolucudur. Aşk-ı hakiki ise daima gençtir ve dinçtir. Onun için zeval yoktur, fani değildir.
Kaldı ki, mücerret dışta kalmamalıdır. Dışı da içi de
hep o güzeldir. Bunları ayrı ayrı zannetmemeli ve bir
görmelid:ir. İki gören şaşıdır ve aşık olmağa özenen
şaşı olmamalıdır.
55
Yukarıda, Hz. Yusuf aleyhi�seM.m kıssaaından biıı.ıe bze bahsetmiştik. Yeri ve sırası gelmişken, lossaların en güzellerini, en ibret verenlerini bizlere irad
eyleyerek ikaz ve irşad huyuran Allah azze ve celle,
Kur'an-ı azim-ül-bürhanında ve Yusuf süre-i celilesinde, olayları bakınız nasıl anlatıyor:
Mısır valisi Kıtfir'in eşi Züleyha, esir pazanndan
köle olarak satın aldığı Yusuf alayhisselama a.şık olmuştu. Ne var ki, bu aşk gizli kalmamış, bütün Mısır
sosyetesi tarafından duyularak her mecliste konuşulur olmuştu. Sinsi ve çirkin bir dedi-kodu sürüp gidiyordu.
Züleyha, Yusuf alayhisselama öylesine bir aşkla.
aşık olmuştu ki, hakkında hatta bir bakıma aleyhin�
de konuşulanlar ve söylenilenler kendisini üzmüyor,
hatta tam tersine memnun ediyordu. Zira, o aşkı ilc
öğünüyordu. Gerçekten aşık olanlar, aşklannın açıklanmasından avrı bir zevk duyarlar. Hangi şartlar altında ollJ,rsa olsun, sevgilerinden ve sevdiklerinden,
isimlerinin bir arada söylenilmesinden fıdeta hoşlanırlar. Esasen, aşık ar ve namus şişesini taşa çalıp
kırmazsa, o aşkın zevki kalmaz.
c Ar ve namus şişesini taşa çalmak. .. l deyimini bir
iki defadır kullanıyoruz, binaenaleyh bu deyimi biraz
açıklamakta fayda görüyoruz. Aşk, aslında bir sırdır
ve daima sır olarak kalmalıdır. Aşık ile ma'şuk e,rasındaki ilgi ve ilişkinin duyulması ve yayılmasi' ise, bir
bakıma bu sırrın açıklanması demek olur. Saklanılması gereken bir sımn, açıklanması ise ahlaka ve
adaba aykın düşer. Oysa, aşık olan aşkının şiddet ve
harareti dolayısiyle bu kaideye uymaz ve ekseriya aşkını bizzat kendisi izhar eder. Aslında bir sır olarak
saklanılması gereken aşkını açıklamakla da, toplum
kurallarına. aykırı hareket etmiş. sımnı açığa vunnuş
56
ve sonuç olarak da Ar ve namus şişesini taşa çalarak
kırmış olur. Sır saklamak nasıl ki, insani ve vicdani bir
veeibe ise, sım açıklamak da bunun zıddı olarak bir
suçtur. Bazı mutasavvıflann kullandıklan (Ar ve namus şişesini taşa çalmak) tabirini bu manada yorumlamalı, utanma ve namus mefhumlarını hiçe saydıklan şeklinde anlamamalıdır.
Evet, aşıkın nesi varsa ma'şuka fedadır. Mal, can,
ırz, namus, rütbe, makam, mevki, unvan nesi varsa,
herşeyini a�kı yolunda feda etmek, aşıkın şamndan
ve nişanındandır. Züleyha da, bütün dedi-kodulara
aldırış etmiyor, aleyhindeki söylentilero kulak nsmıyordu. Ama, insan sabrının da bir sınırı vardı. Bu dedi-kodulann ne kadar haksız ve ne derece yersiz olduğunu, kendisinin kime aşık bulunduğunu göstermek,
dedi-koducuları malıcup ederek susturmak zamanı
gelmişti. Bunun için, Mısır sosyatesinin ileri gelen hanımlarım �vinde bir ziyafete davet etti. Onlara meyve
ve o meyveleri soymak için keskin birer bıçak takdim
etti. Sosyete dedi-koduculan meyvelerini soymak için
ellerine bıçaklarını alır almaz da, Hz. Yuıwf alayhisselamı çağırtarak hazır bulunanlara gösterdi.
Hz. Yusuf aleyhissehimı gönneyen ve tanımayan
hanımlar, onun eşsiz güzelliği ile birdenbire karşılaşıverince, ne yapacaklarını şaşırdılar ve gözlerini on.
dan ayıramadıklan için de meyvelerini kestikleri zannı
ile istisnasız hepsi ellerini kestiler. Ne var ki, Yusuf
aleyhisselamm güzelliği karşısında hayretten dehşete kapılan o dedi-koducu hanımlardan hiçbirisi derin
bir hayranlıkla ona bakarken kesilen ve kanayan el·
ierinin acısını duymadılar ve gayr-i ihtiyari :
- Bu bir insan değil, olsa olsa bir melek, demekten de kendilerini alamadılar.
Hz. Yusuf aleyhisselAmm güzelliği karşısında MJ
Te mebliı.ut kalan hanımlar, acaba Yusuf'un Rabbinin
cemalini görseydiler halleri nice olurdu? Bu sorunun
cevabını, ı:ıizlerin idrak ve iz'anınıza terkediyorum.
Habib-i edib-i Kibriya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehı:\ya efendimiz hazretleri, bir gün nalınıarım mıhlıyorlardı. Mübarek alınlanndan inci gibi terler damladiğını gören mü'minlerin annesi Hz. A'işe-i Sıddıyka
radıyallahu anha ve ebiyha şu me'alde bir şiir söyledi:
CMısır kadınlan, Yusuf alayhisselamın güzelligini
gördükJeri zaman şaşkınlıktan ellerini kesmişlerdi kesilen ellerinin acısını duymadılar. Ey Allah'
ın mahbubu!.. Senin şu güzelligini görseler, yüreklerint parçalarıardı da parçalanan yüreklerinin
acısını duymazlardıJ buyurduğunda ..
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellam efendimiz saadetlo :
- Ya Humeyral.. Beni memnun ve mesrur ettin,
buyurdular.
Bütün peygamberler güzeldirler. Çirkin peygamber yoktur. En güzelleri ise Hz . .Adem ve sonra Yusuf
aleyhissolamdır. Habib-i edib-i Kibriya efendimiz ise,
hepsinden güzeldi. Zira, MİR'AT-1 HAK idi. Ona ba ..
kan, o nurda, o mir'atta Hakkı sayrederdi :
Mir'attır bu alem, her şey Hak ile kaim:
Mir'at-ı Muhammed'den Allah görünür daim.
Ey Aşı:k-ı sadık!..
Züleyha, Yusuf aleyhisselamı şehvetine ve behimi
duygulanna alet etmek arzu ve iştiyakı ile sevdiğinden, nefsine kul olmuş ve bu yüzden mülk ve saltanatını kaybederek her yönden fakir düşmüştü. Yusuf
aleyhisselam ise, Allahu teala'ya muti bulunduğundan ve alerolerin Rabbine Kul olduğundan Mısır'a sultan olmuştu, Demek oluyor ki, nefsine kul olanlar Zü58
Leyha gibi sutlan dahi olsalar zelil, nefsine galib olanlar Yusuf aleyhisselaın gibi kul dahi olsalar akibet
sultan ve aziz oluyorlar. Hem yalnız bu alemda sultan
olmakla da, kalmaz, iki alarnde de sultan ve mahbub-u
Ralıman olurlar.
Aradan zaman geçmiş, Züleyha'nın gül yüzü sararıp solınuş, güzelliği mahvolmuş, aşıklannı berdar
ettiği zülüfleri dökülmüş, inci dişleri sökülmüştü. FAni ve zi'iliir güzelliğinin sonu gelmişti. Baki güzelliği ise
sıddıkıyyet idi. O güzelliğe de nihayet yoktu.
Hz. Yusuf aleyhisselam, bir gün at üzerinde Mısır
sokaklanndan geçerken Züleyha'ya rastladı ve onu
derhal tanıdı. Dünya güzeli olan eski hanımının aşkı
yüzünden bu hallere düştüğünü, ar ve namus şişesini
taşa çalarak mA'şuku uğrunda herşeyini feda ettiğini
aniayarak Züleyha'ya yaklaştı, halini ve hatınnı sordu. Züleyha, mecazi aşktan hakiki aşka vasıl olmuş,
Yusuf aleyhisselamda alemierin Rabbinin ve HAlıkının
san'at ve kudretini müşahade fırsatını bulmuş, eserden
mü'essire geçerek o muhteşem eseri halk ve icat eden
mahbub-u hakiki ile kalbi dolmuştu.
Yus\lf alayhisselam ise, aynalan utandıran, güneşin ziyasını karartan emsalsiz güzelliği ile Züleyha'nın bedr-i tam halinde iken ayın nurunu mat eden,
şehvetperestleri önünde sec1e ettiren o muhteşem haliyle şimdiki halini mukayese ediyordu. Birden, merhameti cuş-u huruşa geldi ve ellerini Barigah-ı ahadiyyete açarak Züleyha'nın o eski gençliğinin ve gü
:T.elliğinin iadesini Rabbinden niyaz eyledi :
Her kimde aşkın nişanı vardürür,
Akibet onu ma'şukuna erdürür ..
kaziyyesi ınucibince duası kabul buyuruldu ve Züleyha bir Anda eski güzellik, taravet ve leta.fetine kavuştu. Aşkı uğrunda yıllar yılı kahır ve çile çeken bu
59
kadım tal1t-ı nikahına ve ayn-ı nigahına aldı . .Ztueyha'
Yl muradma erdirdi. Nikah ve nigah ile aldığı Züleyha'yı, aşkı için geda olan bu hanımı sultan etti.
Ancak, yukanda da hikaye ettiğimiz gibi Züleyha
c;rtık kime aşık olduğunu, kime aşık olunrn,ası gerektiğini farketmişti. Mir'at-ı Yusuf'tan dost cemalini
görmüştü, gayn Yusuf'a hacet yoktu. O. Mahbub-u
hnkikiyyi bulmuştu, matlüp o idi, maksud o idi..
İşit bu sözü SEZAİ'den,
Ne gördün fena'iden?
Dost yüzünü gösterdi,
Mir'at-ı mücelladan ..
Şu var ki, yalancı aşk ile bu yola girilmez. Zira,
ya.üıncı aşıklar için bu yol çok zahmetli ve meşakkatli
o�ur. Aşk-ı · hakikiyye varanlar ise ağyare" kanmaz,
gayra inanmazlar. Ma'şuk-u hakiki uğrunda canıarım
ve başlarını feda ederler. Bu fedakarlığı göze alabilen
\ur de elbet ve elbet yar ile hem-bezm olur, cünbüş
ederler :
Eğer aşık isen yare,
SBkın aldanma agyare;
Düş İbrahim gibi nare,
Bu gülşende yanar olmaz ..
Hak aşkı uğruna nara düşenierin narı gülşen
olur, gözleıi Hakkı görür, ölmeden önce ölür. Daha
clognısu ölmez, olur. Onlar, hayyü Baki iledir :
Ey gönül geç gayriden, aşka eyle iktida:
:Z:ümre-i ehl-i hakikat aşkı kılmış mukteda,
Cümle mevcudat-ü malumata aşk akdemdürür,
Zira, aşkın evveline bulmadılar ibtida ..
Ehl·i hakikat : <Aşksız ibadetten, aşk ile işlEmen
günah daha hayırlıdır .. ) demişlerdir. Zira, aşksız ibadetin . !eva bı olmaz, belki boşuna yorgunluk olur. A�k
ile işlenen günahın ıkabı, azabı vardır ama, zevki de
vardır. Onun için, ne iş tutarsan tut, aşk ile tut! . . Süleyman Çelebi hazretleri, o muhteşem ve muazzı:un
eseri olan Mevlid-i şerifinde :
Bir kez Allah dese şevk ile !isan,
Dökülür cümle günahlar misl-i hazan ..
Buyuruyor. Ne doğru, ne isabetli bir kelamı .. Aşk
&ız ve şevksiz bin kerre Allah diyeceğine, aşk ve şevk
ile bir kerre Allah diyiver, sana yeter. Bir kerre aşi<
ve şevk ile Allah diyerek canana erenler çok, hem do
pek çoktur.
Ey hakikat yolcusuL
Dervişi, derviş yapan üç harf ile beş noktadıt.
Arap harfleri ile AŞK kelimesi CAYIN - Ş tN - KAF)
ile yazılır. ŞİN harfinde üç ve KAF harfinde iki nokta
vardır. Dervişi derviş yapan üç harf ile beş nokta
SULTAN-I AŞK'tır. Aşksız derviş olmaz, olsa da o kim
se derviş sayılmaz.
Evet, dervişin sermayesi AŞK'tır. İlmi AŞK'br
Görgüsü AŞK'tır. Bineğl AŞK'tır. Arzu ve istekleri de
'AŞK'tır :
YUHİBBUNEHÜI-.1 VE YUHHİBBUNEH
earabından içmeyenler, canlanndan ve başlanndı;m
geçmeyenler, baş açık ve yalın ayak aşk yolunu soçmeyenler, derviş olamazlar. Dervişin canı AŞK'tır, canlmı AŞK'tır, bizzat kendisi AŞK'tır ves-sela.mr ..
MA'şuku için can vermeyen,
Aşıklık da'vası kılınasın ..
61
Allah ezze ve celle, Habib-i edibine Aşık; Habib-i
Huda efendimiz de Allahu teala'ya Aşıktır ve Alla.b
Aşıklannın başı Mahbub-u Kibriya efendiınizdir. Bütün aşıklar, onun aşkının mirasçılandırlar, onun aşkııun Mecnun'udurlar. Güneş. onun aşkı; ay onun şevki, :rıldızlar onun meşkı ile devreder.
Ey aşıkım diyen derviş !..
Onun aşkıyla devran etmez misin? Onun aşJny ..
la on sekiz bin alemi seyran etmez misin? Onun aş ·
kıyla kuşça canını kurban etmez misiniz? Öyle ise, gir
meydana ve onun aşkıyla devran et, aşk ile ona seslen, aşk ile onu çağır!.. Zira, gerçek aşık olan dervişin,
eli karda ve gönlü yarda olur. Tuttuğu iş, yaptığı alışveriş onu Hakkın zikrinden alıkoymaz. Gözü, müştak-ı didar-ı ilahi ile giryan, gönlü aşk-ı ilahi ile püryandır. Gerçek aşık olan dervişin gözleri Hak'tan
gayrıyı görmez, gönlü Hak'tan gayrıyı bilmez. Hak,
onun gören gözü, tutan eli ve söyleyen dilidir. Derviş
ibn-i vakt olur, terki terk ehli bulunur. Dervişin virdi
ALLAH ism-i celilidir. Derviş, Esma'da kalmaz, müsemmayı bulur mahbubuna teslim olur. Dervişin, hiçbir kaygusu ve tasası yoktur. Yegane endişesi Hak'
tır, derdi Hak'tır, derınanı Hak'tır, devası Hak'tır, davası Hak'tır. Aşkta yok olmuş, fena bulmuştur. Gönlü
bir an için olsun aşktan ari kalsa, derviş yaşayamaz.
Dervişin hayatı, sıhhati, rahatı aşktır. Aşk, dervişi
herbad eder ağlatır, vuslat ise abad eder, diriltir. Derviş vuslatta fırkat, fırkatte de vuslat bulur.
Aşk söyletir, aşk inletir, aşk öldürür, aşk diriltir.
Aşk, kişiyi mest-ü hayran eder, gah olur sultan eder.
Aşkın ve aşıkın mezhebi yoktur. Aşık, nereye yönelse
ma'şukuna döner, nerede olursa olsun mfı.'şuku ile
bulunur, nereye giderse ma'şuku ile gider, bir an bile
onsuz yapamaz ve yaşayamaz. Daima, ma'şukunu zik62
reder, mA'şuku da onu zikre6ier. Aşık ile m6.'şuk. zAkir ile mezkür daima birlikte, her zaman beraberdir.
Kişi, sevdiğini çok zikreder. Allahu teala'ya B.şık
olan da hor zaman ve her yerde onu zikreder. Aşkın
gereği ve belirtisi budur, aşk bunu gerektirir. Aşk,
bülbülü, ma'şukun gül dalında her dem aşkı terennüm
eder.
Aşk, kulu Allahu sübhanehu ve teala hazretlerine
yaklaştırır. Aşk, kula kulluğunu hatırlatır ve ibadetini
artırır. Aşk, riya ve süm'ayı kaldırır, sıdk-u ihlası artırır. Aşk, bütün müşkilleri halleder, kapalı kapılan
açtırır.
Aşk için sema ref'olunmuş ve yeryüzü döşenmiştir.
Aşk için ka'inat halkolunmuş ve bezenmiştir. Aşk, çölleri aştırır, aşk yolculuğunu kolaylaştırır. Aşk, dağlan devirir, bütün engelleri düzlüğe çevirir. Aşk, kalbi nurlandınr, gönlü sürurlandırır. Aşk uyutmaz. acıktırmaz, susatmaz. Aşk ağlatır, aşk söyletir, aşk inletir,
aşk dinletir. Bütün güzel san'atlan icad ettiren aşktır. Herşey, aşk için icad olunmuş ve yaratılmıştır.
Aşk için harpler olmuş, gözler kanlı gözyaşlan ile delmuştur. Nice gül yüzlüler, aşk uğrunda sararıp solmuştur.
Aşk, Ferhad'a dağlan deldirmiş, Mecnun'a kızgın
ve ıssız çölleri aşarken kendini bildirmiş, Vamık'a deryaları aşarken rahat bir nefes aldırmıştır. Aşk, aşık
Garib-i aşık-ı karip eylemiştir.
Aşk, ıssız bir dağbaşındaki kulubeyi saray, bir
çqk muhte�em sarı:;ı.ylan da zindan etmiştir. Aşk, sultanı köle, köleyi sultan haline getirmiş, aşk askeri
girdiği ilieri ma'mur ve nice ma'muru viran etmiştir.
Aşk, aşıkın ağzından şiir olarak dökülmüş, kaleminden abideler halinde dikilmiş, talip olaniann kalplerine narin birer aşk fidanı halinde ekilmiştir. Aşk.
63
Mansur'u darağacına sürüklemiş, Mevlana'wn kalbindeki ateşi körüklemiş, İbrahim Edhem'i hayran ve
Yusuf'u :Mısır'a sultan eylemiştir. Bütün ka'inat, mevcudac Ye mahlükat aşk ile başlamıştır, aşk ile bitse
gerektir. Ka'inatta herşey fenaya mahkümdur, aşk
bakidir. Hamele-i arş, arşı aşk ile tutarlar. Gôkyüzün�
deki bütün melekler aşk-ı ilahi rekabeti ile birbirlerini
kutlarlar. Hs.bib-i edib-i Kibriya, aşka süvar olarak
arşı geçmiş ve Kürsiyyi ilahiyyi cevlan etmiştir. Aşık,
mi.ı.'şukunu aşk ile KABE KA VSEYN'e eriştinniştir.
Bütün cen.ı1etler, aşk için ziynetlenmiş . cennet dereceleri aşk Ho yüceltilmiştir.
Gökte aşk, yerde aşk, sağda aşk, solda aşk, her yer
aşk ve herşey aşktır. Aşk O'dur, aşık O'dur, MA'şuk
O'dur, Mahbub O'dur, Habib O'dur, dost O'dur. Aşka
süvar olan, ergeç ma'şuka erişir. Aşk için can veren,
önünde sonunda cananını bulur. O'nu sev ki, o da seni
sevsin. O sevmeyince, sen O'nu sevemezsin, O sana
talip olmayınca, sen O'na talfp olamazsın. YAr'ini sev
ki yar O'dur, özünü sev ki, özün de O'dur.
Ey �şık-ı sadık!..
Allahu teala'ya yaklaşınanın en kısa yolu zikirdir.
Mahbub-u Rabman olan iki cihan serveri, tı.şıkların
önderi, sadıkların rehberi ve Ahir zaman peygamberi,
ancak ve yalmz zikir yolu ile rizayı ilahiyyeye vasıl
olunabiJeceğini Şah-ı Merdan, ihamil-i sırn Kur'an olan
İmam-ı Ali kerremaJlahu vechehu ve radıyallahu anh
efendimize bildirmişlerdir. Zikrin nevilerini ve herbirinin ne hal ile olduğunu veya olacağım açıkça beyan
huyurup haber vermişlerdir. Bu tariflerine göre zikir
yedi kısımdır :
ı. Zikr-i cehri
2. Zikr-i haf-i
3. Zikr-i kalb
4. Zikr-i ruh
5. Zikr-i sım ruh
6. Zikr-i sırrı fu'ad
7. Zikr-i sım sır
Mevlayı müte'al hazretlerini, bu minval üzere ve
çok çok zikredenler ancak veliler, aşıklar ve mü'minlerdir. Münafıklar, kuşku içinde bulunduklarından ve
ağızları ile kalpleri bir ve birlik olmadığından Allahu
teala'yı çok az zikrederler. Kafirler ise, zikr-i ilahiden
yüz çevirmiş bulunduklan için, zulmet ve zindan içindedirler. Zikr-i ihlhiden yüzçevirenlerin elbette dünya hayatlun zulmetler içinde kalır, kalp sıkıntısı ve
meşakkatlerle gönülleri bunalır, ölümleri de gayet çetin ve zahmetli olur. Bu gibiler, kabir ve berzah aleminde de şiddetli bir azaba duçar olurlar ve kabirierinden kör olarak kaldırılır ve haşrolunurlar. Bu körlükleri, onları cehennem ateşine sürükler. Bunlar :
- Ya Rab!.. Bizler, dünya hayatında iken göz sahibi idik ve görürdük. Şimdi, bizleri kör olarak haşrettin, bunun sebep ve hikmeti nedir? diye niyazda
bulunurlar, ağlar ve sızlarlar. Hitab-ı izzet şerefsactir
olur :
- Sizler, dünya hayatında beni zikretmediniz ve
ömrünüz boyunca zikrimden yüz çevirdiniz. Zikrimizden yüz çavirmenin cezası da, işte bugün ma'ruz kaldığınız gibi, kör olarak haşrolunmaktır.
Kaldı ki, Allahu azim-üş-şam bu dünya aleminde
zikir ve tesbih etmeyenlerin gözleri kör olmasa da,
o kimseler aslında ve hakikatte kördürler. İyi bilmelidir ki, görmek yalnız baş gözü ile görmek demek de
. ğildir. Kalp gözleri kör olanların, hak ve hakikatleri
göremeyenlerin baş gözleri görse bile ondan ne fayda
umulur? Gören baş gözüne, önünde sonunda toprak
65
dolacak değil midir? Bu fani alemde, kalp gözleri kör
olanların, ebedi alemde de kör olacaklarını, Allah azze ve celle Kur'an-ı azim-ül-bürhanında açıkça ve
kesinlikle beyan ve ilan buyurmuştur.
Şu halde, zikrullah gözlerin nuru ve gönüllerin
sürurudur. Kalplerin cilası ve gönüllerin sefasıdır.
Allahu teala'ya varan en kısa yoldur. O'nun Esrna-i
celilesini zikretmek lütfuna ve hazzına erişen kutlu
ve mutlu kişiler, Allahu teala ile konuşan, sevişen ve
b ilişen Allah aşıklarıdır.
Allahu teala'yı sevmeyenlerle, Allahu teala'nın
sevmedikleri bu ni'mete eremezler ve binaenaleyh
Hakk'ı zikredemezler. Allah u teala'yı sevmek ve O'
nun sevgisine layık olabilmek isteyenler, Hak'ta yok
olup Hak ile ebedi olmayı arzulayanlar, zikrullah'a
devam etmelidirler. Mahbub-u hakikiyye mahbub olmak dileyenler, her zaman ve her yerde O'nu zikir ve
tesbih etmeli ve O'na olan aşkını ve bağlılığını bu şekilde izhar eylemelidirler. Bu büyük ni'mete, ancak
ve yalnız zikir ile erişilebilineceğini, Allahu teala ile
ancak ve yalnız zikir ile görüşülebileceğini, bütün
peygamberler açık açık haber verdikleri gibi, Allahu
teala'nın sevgilisi olan ve Esrna-i ilahiyyeden RA'UF,
RAHİYM, AZiZ isimleri ile isimlendirilmek şeref ve
imtiyazı bahş ve ihsan huyurulan Habib-i edib-i Kibriya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya efendimiz hazretleri de beyan ve bütün insanlığa ilan buyurmuşlardır.
Aşık, hangi Esma ile ve hangi tarzdan zevk ve haz
alıyorsa, Hakk'ı öylece zikretmelidir. Aşık, ma'şukunu
zikredince, yani O'na aşkını izhar eyleyince, ma'şukun
da o aşıkına aşık olacağı muhakkaktır. Bu sebeple,
Allahu teala'yı ister açık, ister gizli, ister toplu, ister
yalnız zikretmek caizdir. Bunun için, aşık hangi Esma'dan ve hangi haletten zevk ve haz alıyorsa, o ha]
66
aşıkın mi'zacı ve zikrettiği İsmullah da İSM-i A'ZAM'
dır.
HiKAYE
Bayezdi-i Bestami kuddise sırralı-us-sami hazretlerine :
- Esma-i ilahiyye içinde hangisi ism-i a'zam'dır?
diye sormuşlar.
Müşarünileyh, kendilerine şu cevabı vermiştir :
- Allahu teala'nın hangi Esma'sı asgar, yani küçüktür ki, bana ism-i a'zamının yani en büyük isminin
hangisi olduğunu soruyorsunuz?
Evet, Esrna-i ilahiyyenin hepsi ism-i a'zamdır. Zikreden aşıkın, bu Esma'dan nasibi olanı, o aşık için ism-i
8/zamdır. Mesela, Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimizin ism-i a'zamı HAY
ve KAYYUM esmalarıdır. Hz. A'işe radıyallahu anha
ve ebiyha validemizin ism-i a'zamı YA RAB esmasıdır.
Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anhın mazhar olduğu ism-i a'zamı VAHİD, RAHMAN ve RAHİM esmalandır.
Tekrar ediyorum ve önemle hatırlatıyorum :
Allahu teala'nın ism-i asgarı yoktur, bütün ism'i
eelilieri birbirinden güzel, a'la ve a'zamdır. Bunu, yukarıda sunduğum misallerle kıyas edebilirsiniz. Vakıf-ı
esrar-ı ilahi, Cenab-ı Muhyiddin-ibn-i Arabi kuddise
sırruh efendimiz :
- Aşık, dilediği Esma'sı ile Allahu sübhanehu ve
teala hazretlerini zikredebilir, buyurmuşlardır.
Zikrullah hakkında, Kur'an-ı azim-ül-bürhan ile
ehadis-i Nebeviyye'de bir çok ayetler ve Hadis-i şerif67
ler mevcuttur. Bu ayet-i kerime ve Hadis-i şeriflerin
hepsi, Allahu teala'yı çok çok ve sık sık zikretmemiz
lüzumunu, bizlere emir ve ferman buyurmaktadır.
Bazı dar görüşlü, kıt ve kısır anlayışlı kimselerin,
zikr-i cehrinin caiz olmadığını ileri sürmeleri büyük
bir hatadır. MahliJl olduğu vechile, İslamiyet'te en büyük zikrin namaz olduğunda kimsenin kuşkusu ve
tereddüdü yoktur. Beş vakit namazın, üç vaktinde kıraat cehri olarak yapılır. Cuma ve bayram namazlarını da buna ilave edebilirsiniz. Ayrıca kurban bayramında tekbirler, Arafat'ta telbiye, Ramazan ve kur·
ban bayramlarında evden çıkılarak cami-i şerife gidinceye kadar tekbirler de hep cehri olarak alınır.
Emir böyledir ve bunu değiştirrneğe de hiç kimsenin
gücünün yetmeyeceği tabii ve aşikardır. Şu halde,
zikr-i cehrinin de caiz olduğuna bundan büyük bir senet ve delil olabilir mi?
Allah düşmanları ile yapılan savaşlarda, zikrullah'ın açıkça yapılması da emr-i eelili peygamberi gereğidir. Şu halde, bütün bu sarahat ve bedahat karşısında kim ve iJ:ıangi cesaretle çıkar da :
- Zikr-i cehri caiz değildir!. demek cesaretini
kendisinde bulabilir?
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz
hazretleri, ZİKR-İ HAFİ'yi, Medine-i münevvere'ye
hicret huyurdukları esnada, kendilerini takibeden
düşmanlarından bir mağarada gizlendikleri zaman,
Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh'e talim ettikleri,
bütün a1imlerin ve ehl-i iymanın mahlmlarıdır. Düşmanları tarafından takibedilen ve bir mağarada gizlenen kim�e. elbette ve elbette zikr-i cehri yapamazdı. Zira, zikr-i cehri yapmış olsalardı, kendilerini
amansız oir şekilde izleyen düşmanıarına yerlerini
belli etmiş olacaklardı. Binaenaleyh, Resul-ü zişanın
68
bu hareketi ise, bizlere ZlKR-I CEHRİ'nin de caiz olduğunu açıkça bildirmektedir.
Müfessiriyn-i kiram, <RABBİNİZİ GiZLi OLARAK
ZİKİR, TAZARRU VE DUA EDİNİZ.J me'al-i münifindeki ayet-i kerimenin, hicretten önce nazil olduğunda
müttefiktirler. Zira, hicretten önce mü'minler aşikar
olarak zikir ve salat ettiklerinde, müşriklerin tecavüz
ve tasalh1tlanna ma'ruz kalıyorlardı. Onun için, beş
vakit namazın üç vakti <ki, sabah-akşam ve yatsı namazlarıdırl kafirler evlerine çekildiklerinden, cehren
kılınırdı. Müşriklerin dışanda ve sokakta bulundukları öğle ve ikindi namazlarını ise hafiyyen kıraat
ederek eda ederlerdi. Ezan-ı Muhammediyye'nin ise,
hicretten sonra sünnet olması, bu görüşümüzü te'yid
ve te'kid eden kesin bir delildir.
Demek oluyor ki, hicretten önce müşriklerin eza
ve cefalanna, tasalh1t ve tecavüzlerine uğramamak
için zikr-i ilahi hafiyyen yani gizli olarak yapılırdı ve
öyle yapılması da cidden ve hakikaten gerekliydi. Bugün bile, bazı ahvalde mecburen zikr-i hafi yapılmaktadır. Netekim, Marksist ve materyalist rejimlerle
idare edilen ülkelerdeki mü'minler, dinsizlerin tecavüzüne uğramamak için farz olan namazlarını gizlice
kılmakta, öğle ve ikindi namazlarında olduğu gibi
sabah, akşa.m ve yatsı namazlarında da farz olan kıraati gizli okumaktadırlar.
İnsaf ve iz'an ile düşünülecek olursa, Zikrullah'
ın gizli veya aşikar okunmasında hiçbir mahzur olmadığı sonucuna varırız. Zikrullah'ın, gizli veya aşikar kılmakta, şer'an bir sakınca bulunmadığını anlarız. Bu öyle bir ibadettir ki, tamamiyle Zikrullah'ı yapanın zevkine kalmıştır. Zikr-i hafiden neş'elenen
aşık, Allahu teala'yı gizlice zikrederek menzil-i maksuduna erer. Zikri cehriden zevk alan da Allahu azim69
üş-şanı aşikar zikreder. Biz, acizane bütün aşıkların
menzil ve maksudiarına ermelerini saffet ve samirniyetle niyaz ederiz.
Sahib·i şeri'at aleyhi ve alihi ekmel-üt-tahiyyet
efendimiz :
- Sizlerin yolunuz, cennet bahçelerine düştüğünde, o bahçelerin meyvesinden yiyiniz. O bahçelerin
güllerini toplayınız ve koklayınız!. buyurduklarında,
as ha b-ı kirarn :
Cennet bahçesi neresidir, ya Resulallah diye sorduklarınde iki cihan serveri saadetle şu cevabı verdiler.
70
- Halaka-i zikir, cennet bahçesidir!..
Dağlar ile taşlar ile,
Çağırayım Mevlam seni..
Salıerlerde kuşlar ile,
Çağırayım Mevlam seni..
Sular dibinde mahi ile,
Salıerlerde ah vah ile,
Abdal olup YA HÜ ile,
Çağırayım Mevlam seni..
Gökyüzünde İsa ile,
Tur dağında Musa ile,
Elindeki asa ile,
Çağırayım Mevlam seni..
Derdi öküş Eyyub ile,
Gözü yaşlı Yakub ile,
Ol Muhammed Mahbub ile,
Çağırayım M ev lam seni..
Hanıd-ü şükr-ü Allah ile,
Vasf-ı KUL HÜVALLAH ile,
Baş açık, yalın ayak;
Çağırayım Mevlam seni..
YUNUS okur diller ile,
Okur o bülbüller ile,
Hakkı seven kullar ile,
Çağırayım Mevlam seni..
Halaka-i zikirde bulunan kutlu ve mutlu kişiler,
Allahu teala'yı ya gizli veya açık zikrederler. Gizli zikrederlerse, o halakayı gören kimse onların ne yaptıklarını bilebilir mi? Demek oluyor ki, burada halaka
halindeki zikirden murad ZİKR-İ CEHRİ'dir. Bu açık
zikri gören, duyan ve anlayanlar, o cemaate dahil olabilirler. İşte, Resul-ü zişanın tavsiye buyurdukları ve
cennet bahçesine teşbih ettikleri zikir, açıkça yapılan
zikrullah'tır. Bundan da anlaşılıyor ki, asr-ı saadette
de aşıklar halaka-i zikre oturur ve Allahu teala'yı
zikrederlerdi. Nebiyyi ahir zamanın, bu Hadis-i şerifleri ile, aslıahım ve ümmetini zikrullah'a davet huyurdukları ise gün gibi aşikardır. Zikr-i cehriyi men'etmemeleri, bil'akis teşvik ve tergip buyurmaları da
Allahu teala'yı açıkça zikretmenin caiz olduğunu kesinlikle belirtiyor.
Bir savaş sırasında, düşman üzerine gönderdikleri
bir bölüğün yüksek sesle zikrettiklerini görerek :
- Allahu azim-üş-şan, uzakta değildir ve sağır da
değildir, buyurmaları ve önlemeleri de, açıkça yapılan
zikrin düşmanı ikaz edip kaçmalanna engel olmak veya mü'minlere karşı daha hazırlıklı bulunmak ve binaenaleyh tedbir almak teşebbüslerine mani olmak
gayesine ma'tuftur.
Gerçi, mezhebimizin müctehidi İmam-ı a'zam
Ebu-Hanife rahimehullah, zikr-i cehrinin rnekruh olduğunu ictihad etmiştir. Ne var ki, ilim sahiplerine
göre, bir müctehid de hata edebilir. Zira, müctehitler
ictihatlarında isabet ederlerse iki sevap, hata ederlerse bir sevap alırlar. Hazret-i imarnın bu ictihadında
71
Ümmet-i Muhammed'e merhamet duygulannın galip
geldiği de düşünülebilir. Allahu a.'lem, bu neviden ictihadların bir sebebi de, yine ümmet-i Muhammed'i
riyadan korumak olabilir.
İmameyn'e göre ise, zikr-i cehri caizdir. Yerine,
vaktine, insanına ve zamanına göre bu ictihatlarla
amel olunur. Kişi, nerede <EVET !) ve nerede <HAYIR !) demesi gerektiğini bilmelidir. Nerede, ne zaman
ve niçin ne yaptığını ne yapacağını veya ne yapması
gerektiğini bilemeyen kişi gafildir. Aklı başında, vicdanı ve sağduyusu yerinde olanların ise her adımını
tedbirli ve ihtiyatlı atması irfanının ve iz'anının belirtisidir. Düşmanlan tarafından aranan ve izlenen bir
kimsenin, gizlendiği yerde avazı çıktığı kadar ALLAH
diye sayha vurması, muhtemelen helakine sebep olabilir. Böyle bir hal ise akıl karı değildir.
Ey aşk-ı ilahiyyeye ragıb ve hakikate talib olan
kardeşim :
Hadis ·i şerifleri, yanın yamalak bilgi ile ve rastgele tefsir ve te'vile yeltenrnek ve özenrnek doğru değildir. Malum olduğu vechile, sebeb-i vürudunu bilmek gerekir. Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellernin
irad huyurduklan Hadis-i şeriflerin, hicretten evvel
mi, hicretten sonra mı olduğunu da kesin olarak tesbit ve tayin etmek çok önemlidir. Hazarda veya seferde veya harp halinde mi, gece mi, gündüz mü, kış mı,
yaz mı, bir kişiye mi, yoksa bir cemaate hitaben mi
irad buyurulrnuştur. Bütün bu faktörlerin gerçek olarak bilinmesi icabeder. Hadis ilmi, başlı başına bir ilim
dalıdır. Bu sebeple, Hadis ilmine hakkıyle ve layıkıyle
vakıf olmayanların, Hadis-i şerifleri tefsir veya te'vil
ederken hataya düşmeleri mümkün ve muhtemeldir.
Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bunu şiddetle men'etrnişlerdir. Çünkü, emr-i eelil-i pey72
gamberiye kasden muhalif sözler söyleyenlerin, ıkaba
duçar olacaklan muhakkaktır.
Habib-i edib-i Kibriya'nın CY AP !) buyurduğunu
inkar eden, onun söylemediğini söylemiş gibi gösterrneğe yelterren veya zat-ı risaletpenahilerine yalan isnad etmek cür'etinde bulunanların, cehennemde oturacakları yeri peşinen hazırlamaları, Hadis-i şerif ile
ve kesin ularak beyan huyurulmuş ve ümmet-i Muhammed'in bundan son derece sakınınalan lüzumu
hatırlatılarak bazı gafiller ve cahiller uyanlmıştır. Binaenaleyh, Hadis-i şerifler konusunda behemehal Hadis alimlerine müracaat eden kişiler ariftir.
Netekim, makbul ve mıl'teber tefsirlere bakmadan Kur'an-ı kerime ve ayat-ı celileye şahsi ve indi yorumlarla ma,'na verrneğe cür'et edenlerin de helak
olacaklan muhakkak ve mukadderdir.
Her iki halden de Allahu teala'ya sığınınz.
Ey Hakka talip :
Zikr-i cehrinin caiz olduğunun, İmameyn'in ictihadları ile mertebe-i sübuta vardığını açıklamıştık
Bu husustaki fetvalar da, İmameyn'in ictihadlan üzeredir. Diğer müctehitler ki, Hz. İmam-i Şafi'i, İmam-ı
Ahmed İbn-i Hanbel ve İmam-ı Malik bin Enes rahimehümullah ile diğer müctehidiyn-i izam ve fukaha-i kiram, fıkıh ilmiyle diğer konularda bir· çok hususlarda ictihadlarda bulunmuşlar, hatta bazı mevzularda
kılı kırk yarareasma dikkat ve hassasiyyet göstermişlerse de, Zikrullah hakkında hiçbir ictihada varmamışlardır. Zikrullah'ın nasıl yapılacağı hususunda da
fetva vermemişler ve bu konuyu aşıklann zevklerine
terketmişlerdir. Ancak, zikrullah'a karşı olan, devranın caiz olmadığını ileri süren ve böylelikle erkan-ı
Evliya'ullah'ı men'ederek inkara yelterren hasedçi,
73
inatçı ve müteassıplara verilecek cezaları beyan eden
fetvalar vermişlerdir.
Bu fetvaların mahiyyet ve muhtevası üzerinde bir
fikir sahibi olmak isteyenler FETAVAY-I ÖMERİYYE
ile tefsir sahibi ve Şeyh-ül-islam Eb-üs-Su'ud efend:i'
nin, Zenbilli Ali Cemali efendinin verdikleri fetvaları cami bulunan mu'teber eserleri mutlaka okumalıdırlar.
Devranın caiz olduğu keyfiyyeti ise ayet-i kerime
ile sabittir. Allah azze ve celle hazretleri ayakta iken,
oturarak ve yanları üzerine yattıkları zaman Zat-ı
ülühiyyetini z1kredenleri Kur'an-ı azim-ül-bürhanında
övmektedir ki, her hal-ü karda ism-i celilini zikretmemizi emir ve ferman buyurmaktadır. Bu ayet-i kerimeye istinaden, kıyamen yani ayakta zikrullah'ın yapılageldiği ve tabi'ıyn zamanındanberi devran edildiği
muhakkaktır. Habib-i edib-i Kibriya efendimiz: (BENiM ZAMANlMDAN SONRA EN HAYlRLI ZAMAN,
TABi'IYN ZAMANIDIR.l buyurduklarına göre, o zamandanberi Ehlullah tarafından kıyamen zikir ve devran yapılmış ve Allah cümlesinden razı olsun, gelmiş
geçmiş alimlerden hiçbirisi buna engel olmamıştır.
Tam tersine, mübah olduğu hakkında da fetvalar verilmiş ve aşıklar devrandan men'edilmedikleri gibi
teşvik ve tergip edilmişlerdir. Bu sayede, asırlar boyu
yetişen ve İslam aleminde şerefli ve mümtaz birer mevki ihraz eden milyonlarca SOFİYYUN ve AŞlKAN kıyaman zikre ve devrana devam etmişlerdir.
Yukarıda, me'al-i münifini sunduğumuz ayet-i kerime ile sabit olan devranı, Mela'ike-i mukarrebiyn'in
Arş-i ilahınin tavaf ve davranlan kadar, her yıl milyonlarca müslüman Ka'be-i Mu'azzama etrafındaki tavaf ve devranları da ayat-ı beyyinat ile tesbit ve tevsik etmek mümkündür. Esasen, devranın bunlara remz
74
olarak ya9ıldığı da ehl-i hakikatin malumudur. Aşıkların devranı, kalplerinin ilacıdır.
ZAD-ÜL-ME'AD narnındaki mu'teber eserde de
belirtildiği vechile, Habib-i edib-i Kibriya'nın, aslıab-ı
· kirarn ile sema ettikleri ve bunu gören bir sahabenin:
- Ya Resulallah!.. Ne güzel oyununuz var, demesi üzerine de :
- Sus!.. Sus!.. Bu oyun değil, zikr-i şevk-i Habib'
tir, buyurmaları ile de sema ve devranın cevazı sabittir.
Hucce't-ül-İslam İmam-ı Gazali'nin İlıya-i Ulum'
unda (Sema) bahsinde bu görüşü te'yid ve te'kid eden
çok kıymetli malumat bulunduğu tetkik ve tetebbu
ehlinin malumudur. Arzu ve merak edenlerin, İhya'i
Ulum'a bakmaları halisane ve acizane tavsiye olunur.
Yine bilindiği gibi, sema ve devran esnasında
MAZHAR ve HALİLE kullanıldığı gerçektir. Bazı gafillerin (ÇALGD olarak vasıflandırmağa yeltendikleri
bu müzik aletlerinin asr-ı saadette de kullanıldığı bilinen bir gerçektir. Habib-i edib-i Kibriya, Medine-i münevvere'yi şereflendirdiklerinde, Ensar-ı kirarn kendilerini mazhar çalarak ve kasideler okuyarak karşılamışlar ve iki cihan serveri bu istikbal merasimini
men'etmemişlerdir. Ayrıca, bir bayram günü Hane-i
saadette ve huzur-u Nebevi'de mazhar çalmarak kasideler okunduğunu gören ve bunu men'etmeğe kalkan Hz. Ebu-Bekir-İs-Sıddıyk radıyallahu anh'a hitaben :
- Ya İbni Kahafe!.. Her milletin ve her kavmin
bir bayramı vardır. Bugün de onların bayramıdır, bırak çalsınlar ve söylesinler, huyurdukları vakı'adır.
Tafsilatını öğrenmek isteyenler, Siyer ve Hadis kitaplarını karıştırabilirler.
75
Safi'lerin ve aşıkların bayramlan ve hicretleri de
zikir esnasında vukubulduğundan, asırlardanberi müsaade edilegelmiş ve men'etmek kimsenin aklından
geçmemiş tir.
Evet; Safi'lerin ve aşıkların bayramları, Allahu
teala'yı zikrettikleri andır. Zat-ı ülü.hiyyetini zikredeni, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri de zikrettiğinden, zikir kul ile Allah'ın vuslatıdır, aşıkların bayramıdır. Bundan başka, zikirde SEYR-i iLALLAH olduğundan, zikrullah ile aşıklara hicret de vardır. İşte,
bunun içindir ki sofiler, devran esnasında mazhar vururlar.
Sema ve devran esnasında vurulan mazhann büyüğü olan davulla; emr-i ile tuttuğumuz ve İslamın beş
şartından birisi olan oruç için salıura kaldırılmıyor
muyuz? İ'layı kelimetullah için din düşmanlan ile yapılan savaşlarda, farz olan cihad niyyeti ile hücuma
kalkarken gürslere vurulmuyor mu? Mehter, İslam
mücahitlerini teşvik için olanca heybeti ile marşlar
çalarken gülbanklar okunınuyar mu? Hafızlar, bülendavaz ile <NASRÜN MiNALLAHi VE FETRÜN KARİB>
okurken, gürsler, davullar, halileler vurulmuyor mu?
Demek oluyor ki, bazı ibadetlerin ve özellikle farzların yerine getirilebilmesi için, bunlar lazımdır, zaruridir ve hatta şarttır. Zikrullah da; oruç gibi, cihad gibi
şeytan ve şeytan tayfası ile cenk olduğundan bu ceng-i
sofiyyenin de mazhar, halile, ney ve bendir veya kudüm-u şerif ile olması elbette ve elbette mübahtır ve
bu konuda ilim ve rüşd sahibi zevat-ı alişan bir çok
fetvalar vermişlerdir.
Bu itibarla; zikri, devranı ve sema'ı görenlerin :
- Dervişler oynadı, raksetti, çalgı çaldı!. iddia-·
sında bulunmaları kesinlikle caiz olmayıp aksine ha ..
reket edenler için azim vebal vardır. Bu vebali, hayat ..
70
larında görecekleri asla gözden uzak tutulmamalıdır.
Ey Hakka talip :
Allahu teala'yı sevmek, Allahu teala'nın sevgisine layık olmak, Hak'ta yok olarak Hak ile ebedi kalmak isteyen, o mahbub-u Hakikinin sevgisine mazhar
olmayı, onunla sevişmeyi, bilişmeyi ve buluşmayı ve
bütün bu büyük ni'metlere ermeyi arzu ve murad
edenler, mutlaka aşk yoluna girmelidirler. Bir arif-i
billalım elini tutmalıdır lar. Zira; el ele, el Allah u teaıa:
yadır. Bu ni'met ve mazhariyete erişebilmenin tek yolunun ancak ve yalnız zikr-i ilahi olduğunu Habib-i
edib-i Kib-:-iya haber vermektedir.
Şah-ı velayet Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh bir gün iki cihanın fahri ve Rahmeten lil-alemiyn olan Habib-i edib-i Kibriya'ya sordular :
- Ya Resulallah!.. Allahu teala'ya erişmenin en
kısa ve kestirme yolu nedir?
Seyyid-il-mürseliyn efendimiz hazretleri, saadetle şu cevabı verdiler :
- Ya Ali!.. Allahu teala'ya erişmenin en kısa ve
kestirme yolu zikr-i ilahidir. Zikirlerin efdali olan, cennet kapılarını açan, cehennem kapılannı kapatan,
nan nura çeviren o kelime-i tayyibe-i münciyyedir ki
LA İLAHE İLLALLAH ikrar ve tasdikinden ibarettir.
Bütün peygamberler, Allahu zül-celal vel-kemal
hazretleri tarafından bu yüce kelimeyi telkin ve talim
için gönderilmişlerdir. Yüz suhufun esası ve dört kitabın ma'nası bu yüce kelimedir. Arş, Kürsi, Levh, Kalem, Sidre-i aziym, yerler ve gökler ve yerlerle gökler
arasında görünen veya görünmeyen, bilinen veya bilinmeyen bütün alemler bu yüce kelime için halk ve
icat buyurulmuştur.
Allahu teala'nın rahmetini, bu mübarek kelime
77
cüş-u hurıışa getirir. Bütün alemler, bu kelime-i tayyibe sayesinde Rahmet-i ilahiyyeye mazhar olur. Günahkarlar, bu yüce kelime hürmetine bağışlanır ve
affolunur. Münkirler ve münafıklar dahi, bu kelime
izzetine bit• lokma ekmek ve bir yudum su bulabilirler. Bu mübarek kelime, arşın direğidir, Kürsi'nin dayanağıdır. Denizierin dalgaları, rüzgarlar ve fırtınalar, göklerde uçan kuşlar, gül dalında öten bülbüller,
enginlerde yol alan gemiler, gökyüzüne havalanan
uçaklar, bütün madenler, makineler her şey, ama her
şey bu yüce kelimeyi ikrar ve tekrar ederek hallerince terennüm ederler.
Ka'inat, muazzam bir dergahtır; ay, güneş ve yıldızlar bu dergahın parlak ışıklar saçan kandilleridir.
Bu dergahın dervişleri de bütün mevcudat ve zakirleri bütün mahlükatdır. Gülden o koku geliyordu,
aşıktan o ses işitiliyordu. Bülbüller o kelimenin sahibi
için şakıyordu. Kafirler, bilmeden ve farkında bile olmadan inkarları ile onu ikrar ediyorlar, bilmeden ve
farkında olmadan onu zikrediyorlardı. Her yerde o,
herşey o idi. O, herşeyi halketmiş ve herşeyi ihata eylemişti. Ondan gayrı yoktu, ancak o vardı. Ebediyyen
var olacak da yine o idi. Onun evveli yoktu, o evvellerin evveli, o ahirlerin alıiri idi. Zahir o idi, batın o
idi, kadir ,J idi, nereye bakılsa gizli veya aşikar_ hep o
idi. Heryerde ve her şeyde onun eşsiz kudreti, emsalsiz san'atı görülmekte idi. O, HAY ve DA'İM, o her
şeyde ve her yere KA'İM idi.
İşte, LA İLAHE İLLALLAH onun ismi idi. İsimden
müsemmaya varmanın yollan ve çareleri de gösterilmişti. Bu, ancak onu zikretmekle mümkündü. LA
İLAHE İLLALLAH onun en sevdiği ismi idi. Bu ismiyle çağırana mutlaka cevap verir, bu isimle ananı boş
78
çevirmezdi. Onun için, aşıklar ve sadıklar her nefeste LA İLAHE İLLALLAH diye çığnşırlardı.
Bugün de aşıklar ve sadıklar LA İLAHE İLLALLAH
tevhidine devam etmektedirler. İla yevm-il haşr-i velkarar yeryüzünde tek bir mü'min kalıncaya kadar
LA İLAHE İLLALLAH devam edecektir.
Zira, bu isim dağlan devirir, bu isim zulmeti nura
çevırır. Bu isim, şakileri sa'id eder. Bu isim, bütün
şerleri ba'id eder. Bu isim, gönüllerin pasını arındırır.
Bu isim, kulu kurb-ı ilahide barındırır. Bu isim, aşıkı
ma'şuka götürür. Bu isim, bütün güç işleri bitirir. Bu
isim, kulu Hak ile beraber eder. Bu isim, kişiyi ahdine
sadık er eder. Bu isim, bütün dertlerin devası, unulmaz
yaraların şifasıdır. Bu isim, aşıka gözyaşları döktürür. Bu isim, münkir ve münafıklara kök söktürür. Bu
isim, ağlayanları güldürür. Bu isim, kulu maksuduna
erdirir. Aşık ile ma'şukun ismi, bu isimde cem'olur ve
bu birleşmeden (FE-KANE KABE KA VSYN> ayet-i celilesinin sırrı mahalli zuhur bulur.
Kişi, sevdiğini çok çok zikretmez mi? Bu zikretmesi, sevdiğini unutmak kaygusundan değil, aşkım bu
yoldan ifade etmek istemesinden ileri gelmektedir.
Cidden ve hakikaten sevenin, sevdiğini unutınası veya
unutabilmesi mümkün ve muhtemel midir? Elbette
değildir!.. Buna binaen, Allahu teala'yı zikretmek ona
bir nevi aşkını ilan ve i'lam etmek demektir. Onun
için de, aşıklar her zaman, heryerde ve her vesile ile
Hakkı zikı·ederler. Zikrettikçe de, aşk ve muhabbetleri artar, her zikir aşkiarına aşk katar. İnsan, kul iken
sevdiğini unutmazsa, unutmaktan, unutkanlıktan ve
dalgınlıktan münezzeh ve mu'arra olan Allahu zülcelal vel-k3mal hazretleri kulunu unutur mu, onu
va'dettiği gibi zikretmez mi? Netekim, bütün bu alemleri onun aşkıyçün halk ve icat buyurduğunu alenen
79
ilan ve beyan buyurduğu Rabib-i edibini nasıl ki tevhidi ile zikrediyorsa, zikreden bütün kullarını da elbette unutmayacak ve sevecektir, o kulunu zikredecektir.
Günlük hayatımızda da paratik bir çok örneklerini görebileceğimiz kesin deliller vardır. Bir kimse,
birini aşk-ı mecazi ile seviyorsa onu dilinden düşürmez, her fırsat ve vesile ondan söz açar, onun adını
anar hep ondan bahseder. Hatta, yalnız kendisi anmakla yetinmez, dinleyenlerin de ondan söz etmelerini ve ismini söylemelerini ister ve bekler. Dilinde sevgilisinin adı, gözünde sevgilisinin hayali, kalbinde sevgilisinin aşk ateşi yanmakta, daima onu anmakta, her
andığında Bevdiğine biraz daha yaklaştığına inanmakta ve günün birinde onun da kendisini sevebileceğini
sanmaktadır. Onun için de gece rü'yasında ve gündüz
dünya gözüyle sevgilisini görmek sevda ve iştiyakın··
dadır.
Oysa, aşk-ı hakiki ile Allahu teala'yı sevenler ve
Allahu teala'nın da sevdikleri nasıl olurda, sevdiklerinin zikrini terkederler? Allah adı aşıkın canıdır,iy�
manın bürhanıdır. Sultanlar sultanının bu mübarek
ismi, LA İLAHE İLLALLAH'tır. İsm-i eelil-i ilahi, Allahu teala'nın metin kalesi, nur burcunun balası ve anılacak isiınierin en al'asıdır. Onun ismini zikredenlerin kalpleri nur, gönülleri mesrur, sa'iyleri meşkur,
günahları mağfur olur. İsm-i eelili ilahi her okunduğunda, ber LA İLAHE İLLALLAH tevhidinden sonra
MUHAMMEDÜN RESULULLAH kelime-i şerifesini de
dille söylemek lazımdır. Dil ile söylenmezse, her okuyanın her tevhidden sonra gönülden düşünmek gerekir. Böyle yapılırsa, okunan tevhidin feyiz ve bereketi
tez ele gelir.
Allah aşıkları, zikirden hal alır ve aşinay-ı ruh
80
olurlar. Dünya ve ukbada devlet ve izzet bulurlar. Zikretmek, Allah aşıkl:;ı.nna nefes alıp vermek. su içmek
gibidir. Bir kimse, nasıl ki teneffüs etmeden ve su içmeden yaşamıyorsa, Allah aşıklannın da Allahu azimüş-şam zileretmeksizin yaşayabilmeleri mümkün ve
mutasavver değildir. Allahu teala'yı zikredenler, bu
Alemda didAr-ı Hakkı gorürler, şad-ü handan olurlar,
huzur ve e:ükün bulurlar. Kaldı ki, bu alemda Hakkı
götemeyenler, ebedi alemda de Hakkı göremezler. İki
tllemde da, hak-i pay-ı Resul'e yüz süremezler, Rabib-i
edib-i Kibriyanın mübarek ayaklarının tozunu gözlerine sürme diye çekemeyenlerden bahtsız ve kutsuz
kimse düşünülemez.
Bu sevgiyi ve aşk yolunu Ümmet-i Muhammed'e
talim ve telkin için, yukarıdanberi arz ve izaha çalıştığımız hususların özü ve özeti olan bir vakı'ayı daha
anlatmak isterim :
Yukanda bir nebzecik bahsetmiştik. Hz. İmam-ı
Ali kerremallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimiz, huzur-u fa'iz-in-nuru Cenab-ı Fahr-i risaleti yüz
fiÜ!"e�·c,] :�iyazda bulundu :
- Ya Resulallah! .. Allahu teala ve tekaddes hazretlerine vuslat yolunun en yakını ve Allah celle celalühti katında en ziyade faziletiisi ve biz kullar için
en kolay olarum bildirmek lütfunda bulunur musunuz?
Rahmeten lil-alemiyn olan iki cihan serveri saadetle buyurdular :
- Ya Ali!.. Nübüvvetimln izhanna sebeb olan kelime-i münciyye-i mübarekedir ki, sen o kelime-i kudsiyyeye devam et..
- O kelime-i kudsiyye hangisidir ya Resulallah?
- Tenhalarda ve her yerde ve her işte tevhid ve
dkrullah'a devam etmendir.
81
- Zikrin fazileti, tebliğ ile emrolunduğunuz ah
. ka.mın fazileti gibi midir ki, bütün mü'minler -ElHamdü lillah- Allahu teala'yı zikrederler.
- Ya Ali! . . Şunu iyi bilmiş ol ki, yeryü.zünde ALLAH . . ALLAlL diyen kimse buluııdukça kıyamet kopmayacaktır.
- Ya Resulallah!.. Rabbimi nasıl zikredeyim?
- Ya Ali! . . Gözlerini yum ve sus!.. Ben üç kerre
zikredeyim, sen benden işit ve dinle, sonra sen üç kerre zikret, ben düıleyeyim, buyurduktan sorıra ŞtÜı-ı risalet efendimiz mübarek gözlerini yumanık üç kerrc:ı
zikrin efdali olan kelime-i tevhidi LA İLAilE lLLALLAH ism-i celilini tekrarladılar. Zikrederken, sağ taraflarına LA İLAHE diyor ve daha sonra mübarek başlarını sol yanlarına, kalb-i münevverlerino çeviriyar
ve İLLALLAH ile tamamlıyorlardı. Mübarek gözler]
yumulmuş olduğu halde, zikr-ü tevhidi yüksek seslı3
okuyorlardı.
İki cihan serveri zikri bu minval üzere tamamladıktan sonra Şfı.h-ı velayet İmam-ı Ali efendimiz, ondan görüp öğrendiği gibi gözlerini yumarak sağ taraflarına LA İLAHE ve sol taraflarına İLLAtLAH de ·
rnek suretiyle zikr-ü tevhidi üç kerre teY.ra.rladılar.
Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bizzat yaptıkları zikrin aynını bu · defa Hz. İmam-ı Ali'
den seyrediyorlardı. Habib-i edib-i Kibriya'nın telkin-i
zilerini aynen ve gördüğü gibi yapması sonunda, esasen aşk-ı Muhammed'le mücella ve musaffa olan
kalb-i şerifleri nurlanmış, nurun ala nur olmuştu.
Başka bir deyimle kalp aynasını tevhid cilası ile parlatmış, safaya ermiş ve nice esrar-ı garibe ve esrar-ı
ilahiyye müşahede eylemişti. Çünkü, eşref-i mahlukat
olan zat-ı akdesin mübarek ellerinden tevhid şarabını
içmiş ve a.deta kendinden geçmişti. Habib-1 edJb-i Kib�
82
dya'nın feyiz ve bereketine nail ve mazhar olmuş,
va.ris-i ulum-u Nebeviyye, ilm-i hakikat şehrinin kapısı, Şah-ı velayet ve saki-i Kevser olmuştu.
Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radıyal1 ahu anh efendimize varis olan veliler ki, zahirieri
şeri'at-ı garrayı Ahmediyye'nin nuru ve batınıari şer'i
şerifin esrarı ile sürurlu olan o mutlu ve kutlu kişiler,
hem peygamberlerin ve hem de Şah-ı Merdan'ın varisçileri olarak nice ölü kalpleri tevhid nurlan ile tevhid ile diriiterek nurlandırmışlar ve esrar-ı ilahiyyeye mazhar kılmışlardır. Lıltuf ve merhamet dolu nazarları ile bir bakışta nice aşıklan mazhar-ı zat ederek vasıl-ı murat kılmışlardır. Gah afaki ve gah enfüsi ma'na ve müşahede ile seyr-i mülk-i melekılt-ü
ceberuti alemiere eriştirmişler, cevlan-ı alem-i lAhuta
müyesser ve mevcudatı hakikat-i hakayıkina ulaştırmışlardır. Menakıb-ı Evliya'ullah'ı okuyan aşıklar bu
ma'ruzatımızın sıhhatini tasdik ve te'yid edeceklerdir.
Bütün tarikatierin doğdu�.u ve zuhura geldiği makam, makam-ı ilahidir bizzat Allahu zül-celıU vel-kernal hazretleridir. Kudret ve izzet sahibi yüce Rabbimiz Cebra'il alayhisselama ve Cebra'il alayhisselam
da Habib-i edib-i Kibriya'ya zikr-ü tevhidi talim v� telkin buyurmuşlardır.
Sultan-ı Enbiya aleyhi ve alihi efdal-üt-tehaya
efendimiz, yukarıda bilvasile işaret ettiğimiz vechile,
Mekke-i mükerreme'den Medine-i münevvere'ye hicret ederlerkan gizlendikleri mağarada Hz. Ebu-Bekir
!s-Sıddıyk radıyalialı u anh efendimize ZİKR-İ IL'\FİY'
yi telkin buyurmuşlardır.
ZİKR-İ CEHRİ'yi de, biraz önce açıkladığımız şekilde Hz. Imam-ı Ali kerremallahu veehelm ve radıyallahu anh efendimize, Hz. İmam-ı Ali de iki şahzadesi olan Hz. İmam-ı Hasan ve Hz. İmam-ı Hüseyin
83
ra;dıyallahu anhüm ecma'ıyn efendilerimize ve dahE�
sonra da Hasen-ül-Basri hazretlerine ve Kümmeyil bin
zeyyad radıyallahu anhüm ecma'ıyne talim ve telkin
buyurrnu�lardır. Hasen-ül-Basri hazretleri Habib-::
:A'cemi'ye, Habib-i A'cemi Davud-u Ta'iyye, Davud-u
Ta'i Seri'us-Sakati'ye, Seri'us-Sakati kızkardeşinin oğ,
lu yani yeğeni olan Seyyid-üt-T:aife Cüneyd-i Bagda·,
di'ye talim ve telkin buyurmuşlar, daha açık bir tA··
birle nefha-i Muhammediyye'yi telkin ederek zikr-1
Cebri yapan bütün tarikatıerin başı olmuşlar ve kıyamet gününe kadar gelecek aşıklara bu yoldan aşk-�
ilahiyyi sunmuşlardır.
Bizim tarikatimiz olan Halvetiyye'nin kolu, Hasan··
ül-Basri hazretlerinden gelmektedir. Yukarıda müba ..
rek isimlerini zikrettiğimiz meşayihin hepsi zikr-i ceh··
ri yapan tarikatlerdir. Bu tarikatiere tabi olan bütün
kollar Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu ve radı·
yallahu anh efendimizin halifeleri olan dört sultan··
dan gelen kollardır ki, hepsi de zikr-i cehri yaparlar.
Kadiriyye, Bedeviyye, Düssukiyye, Şazeliyye, Sa'diy··
ye, Magribiyye Mevleviyye, Bektaşiyye, Ha.lvetiyye,
Celvetiyye, Arusiyye ile bu tarikatierin bütün kollan
zikr-i cehri ile Allahu teala'yı zikrederler.
Yalnız, Seyyidina Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radı··
yallahu anh efendimizin yolu olan Nakşıbendiyye, ik.
kısma ayrılmıştır. Bir kısmı zikr-i hafi, bir kısmı de.
zikr-i cehrı ile Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerin:l
zikir ve tevhid ederler.
Allahu teala'nın nzayı şerifi için yapılan amelle··
rin en güzeli ve efdali tevhid-i şeriftir. En yüce, en bü··
yük amel olduğuna Kur'an-ı kerimdeki: CVE LE-ZİK·
RULLAH-İL-EKBER> ayet-i kerimesi kesin bir delildir.
· :Akıl ve iyrnan ni'rnetine eren, Hak ve hakikati gören
. zikrullah'ın yüceliğini ve Allah u teala katındaki fa84
ziletini bu ayet-i kerime ile istidlal edebilir.
Seyyid-ül-beşer ve şefi-i rüz-i malışer efendimiz,
buyurmuşlardır ki :
- Zikrullah, cevab-ı beşarettir. Gizli veya açık
·tevhid edilmesi: (SİZ, BENi ZİKREDİNİZ Kİ, BEN DE
SİZİ ZİKREDEYİM .. .J emr-i Rabbanisi ve hükm-ü sübhanisi gereğidir ki, bu kutsal görevin yerine getirilmesi her kula vaciptir. Bütün mü'minlere ilk farz olan
54 farzın ilk vazifesi, Allahu sübhanehu w� teaıa. hazretlerini bilmek, O'nu birlemek, tevhid etmek ve her
hal-ü karda Allahu azim-üş-şam zikretmek, her zaman, her yerde ve her vesile ile Rabbimizi zikir, tevhid ve tesbih eylemek, ibadetlerin en büyüğü ve en
faziletlisidir.
Emr-i eelil-i ilahi, hiçbir kuşku ve tereddüde yer
vermeyecek kesinlikle ortada iken, emr-i peygamberi
bu gerçeği olanca vüzuhu ile açıklarken, Allahu teaUı'yı zikretmekten başka hiçbir kaygulan olmayan sofiyyuna va özellikle dervişlere EHL-İ BİD'AT diyebilmek ve hele onlan ineitecek sözler söylemek, zikir ve
devranianna ta'an etmek ve hatta tekfire yeltenrnek
akıl ve iymandan nasibi olan hiçbir müslümana layık
değildir. Hele hele :
- Zikr-i c�hride riya ve gösteriş vardır! .. iddiası
ile yapılan zikri cerhriyyi men etmeğe kalkışmak, iyman işi değil, olsa olsa nifak ve şikak konusudur. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, bir Hadis· i şeriflerinde :
<EY MÜ'MİNLER!.. SiZLER ALLAHU TEALA'
YI ZİKREDİNİZ. VARSIN MÜNAFIKLAR SiZE
MÜRA'1 DESİNLERJ buyurmuşlardır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerini cehren
z ikredenleri riya ile itharn edenlerin MÜNAFIK oldu85
ğunu iki cihan serveri bu Hadis-i şerifleri ile beyan ve
ilan buyurmuş olmuyorlar mı?
Ey Hakka talip :
:Anahll azim-üş-şam, her zaman, heryerde ve her
fırsat ve vesile ile zikretmek caizdir. Ancak, iki yerde
zikretmek caiz görülmemiştir. Birincisi cimı\ esnasında ve diğeri de def'i hacet ederken cevaz yoktur. Ne
var ki, veled-i kal be malik bulunan Evliya'ullah, bun
dan müstesnadırlar. Zira, veled-i kalbe malik olanlar,
kendi arzu ve iradeleri ile zikretmezler. Onların, kalpleri zikreder. Bu yüce mertebeye ulaşan Hak velileri
için hiçbir hal ve mekan, zikre mani değildir.
Allah azze ve celle hazretleri ayakta da, otururken de, yan üstü yatarken de hatta sırt üstü yatarkan
de zikredilebilir. Cami-i şerifte, kilisede, sinagogda
yani kısacası temiz olan her yerde zikretmek caizdir.
Zira, ancak mü'minler zikrederler. Zikr-i ilahiden, Allahu teala'ya aşık olanlar ve Habib-i edib-i Kibriya
olan Hz. Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sel ·
leme gönül verenler hoşlanırlar.
Ey Hak yola talip ve zikrullah'a ragıp olan Aşık-:
sadık .
A llalı u zül-celal vel-kemal hazretlerinin, bu alem
de rahmeti tarafı ve gazabı ciheti vardır. Ne var ki.
Rabbimiz rizasım ve rahmetini salih arneller arasında
ve gazabını da günah nev'inden olan suçlar arasıml,·,
gizlemiştir. Bazan, günah içinde rahmetini ve baze.n
da ibadet içinde gazabını gizlediği de olmuştur. Çünkü, ölüden diri ve diriden ölü yaratmakta yegane kud
ret sahibi olan KADİR odur.
Allah azze ve celle, bütün güzel arneller içinde
ZİKRULLAH'ı hepsinden a.'la, yüce ve üstün kılmıştır.
:Abidlere, '}akirlere ve zat-ı ülCı.hiyyetini zikreden aş:k
lara bir hediye ve balışayiş-i ilahiyye olarak bu geı·-
86
çeği Kur'an-ı azim-ül-bürhanında, Resul-ü Kibriyı1'nın
hadislerinde özel olarak açıklamış ve rnedheylemiş,
zikr-i ilahinin, zakir ile mezkurunun kimler olduklannı ve ne yüce derecelere mazhar bulunduklarını beyan ve il<ln ile biz kullarını Zikrullah'a teşvik ve tergib
buyurmuştur.
Zikir, İsmullah'tır. Zakir ise, Allahu teala'ı zikre-·
dendir. Mezkur, zikredenle zikrolunanın karşılıklı birbirlerini zikretmeleridir. Fakat, Allahu teala'ya aşık
olanların istikamet üzere bulunmalan şarttır. Sevdiği
Habbinin, halıkının men'etti/ti, Habib-i edib-i lisanı ile
zemmettiği her işten elini, dilini ve belini. muhafaza
etmesi lazımdır. Kişi, sevdiğine itaat etmeli ve bu itaatinin icaplarını da muhabbet, samimiyyet ve sa.fiyetle
yerine getirmelidir. Sevdiğinin yolunda ve onun aşkı _
uğrunda, gerekirse herşeyini feda edebilmeli, onun
sevmediği işlerden ve hallerden son derece salonmalı
ve çekinmeli, sevdiğini incitebileceği, üzeceği ve hatta
gücendireceği korku ve kaygusu içinde yapmasını istediği herşeyi seve seve ve canına minnet bilerek yapmalı, yf!.pılmamasını istediklerinden de Rabbini
inciteceğinden korkarak şiddetle sakınmalıdır. Ka-·
der kabı, ]{endisinden sevdiğinin öfkesini eelbedebilecek bir hal zuhur ederse, derhal sevdiğinden
özür dilemeli, yaptığına pi!7man olduğunu ağlayıp
inleyerek ve affını niyaz ederek tövbe etmeli ve yalvarmahdır. Bu af ve özür dilernenin ve tövbe etmenin de; sevginin, aşkın ve a�ıkın şamndan olduğunu
bilmeli ve tam bir şuur ve idrak içinde tövbesinde sadık kalmalıdır.
Yapt1ğı bütün ibadet ve zikirleri, herhangi bir·
menİaat karşılığı değil, sırf sevdiğinin rizasım tahsil
etmek niyyet-i halisanesiyle yapmalı, mutlak bir sadal<at ve istikamet içinde bulunmalıdır. Mesela, kera87
mete özenerek yapılan ibadet ve zikirler, karşılığında
menfaat gözetildiği için makbul ve mu'teber olamaz.
Gerçek aşıklar bundan son derece kaçınmalıdır. Suyun altında veya üstünde yüzebilmek, uzun süre suyun içinde nefes almadan kalabilmek bir keramet ise
de, unutmamalıdır ki, bu hareketleri balıklar da yapabilmekt3, tahtadan yapılmış herhangi bir deniz vasıtası da su üzerinde yol alabilmektedir. Havada uç ..
mak bir keramet ise de iyi bilmelidir ki, kuşlar ve uçak·
lar da hav:ı boşluğunda uzun mesafeler kat'edebilmektedirler. Tayyi mekan ile dünyanın bir ucundan öte ·
ki ucuna kadar gidabilmek bir keramet ise de, bu ha ..
reketi şeytan ve cinniler de büyük bir kolaylık ve ra ..
hatlıkla yapabilmektedirler. Nasıl ki, herbiri bir ilim
harikası olmakla beraber elektrik, telefon veya. tele·
vizyonun ıcadım ve kullamlmasını bir keramet saya,
bilir misiniz?
Allah azze ve celle, insanoğullanndan keramet istemiyor. Harikuladelikler beklemiyor. ZAt-ı üluhiyye·
tine hürmet, muhabbet ve istikametle ibadet edilmesini, kulluk görevlerini yerine getirmesini emrediyor.
Bunun içindir ki, yüz suhufla dört büyük kitap göndermiş ve herbirinde açık seçik miz, İNSANLAR! VE
CiNNiLERi ANCAK BiZE iBADET ETMELERİ İÇİN
YARA TTIK..> hükm-ü eelil-i ilahisini beyan ve ilan
buyurmuştur.
Evet, Allahu azim-üş-şan insanoğullarından zat-ı
üluhiyyetine muhabbet sadakat ve istikamet istemekte ve beklemektedir. Bunu, yüz suhufla dört büyük kitabında kesin olarak açıklamıştır. Karametler ve harikulade :ıuretindeki istidraçlar, bu muhabbet ve istikameti sağlayamaz ama, muhabbet ve istikamet sahibi olan kulların başlarına günün l;ıirinde mutlaka keramet tacı da konulabilir.
88
Aşıklann, haramlardan da son derece sa.kııımala··
n ve Allalıu teala'nın rizası olmayan şeylere el sürmekten çekinmeleri, kimseye haksızlık etmemeleri,
kimseyi incitmemeleri, elinden geldiği ve gucunun
yettiği kadar ailesine, çevresine ve içinde yaşadığı
topluma yararlı olmaya çalışmaları icabeder. Bunun
için de, aşıklar dillerinin ucuna gelen her sözü söylemezler, kendilerine tevdi olunan sırlan saklarlar, kimsenin ayıplarını araştırıp açıklamazlar, kimsenin
aleyhinde bulunmazlar, ellerinden dillerinden bütün
insanların salarnet ve emniyet üzere bulunmasına gayret ederler. Eline geleni yiyen, ağzına geleni söyleyen
aşk iddiasında yalancıdİr. Aşıkların bellerine de sahip
olmalan şarttır. Hayvanlar gibi şehvetlerinin esiri ve
zebunu olana aşık denilemez. Nefsinin bütün arzularına körü körüne boyun eğen, nefsinin esiri ve zebunu
olan Allahu teala'nın değil, nefsinin kulu ve kölesi haline düşer, şeytanın oyuncağı haline gelir, insanlar
arasında zelil ve hakir olur. Meğer ki, bu kötü ve çirkin halden pişman olsun, sıdk-u ihlas ile tövbe ve istiğfarda bulunsun ve Allahu teala'nın sevdiği güzel
arneller işlesin ki, bu hicap veren durumdan kurtulı;;un.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Zat-ı ülühiyyetine karşı işlenen günahlardan, şirkten gayrısını
dilerse af ve mağfiret buyurur. Zat-ı ahadiyyetine ortak koşulmasını hiçbir vechile affetmeyeceğini ise.
Kur'an-ı aziminde kesin ve açık bir ifade ile beyan ve
ilan buyurmuştur.
Şirkten gayrı günahlarına tövbe edenlerin, o günahı hiç işlememiş gibi olacaklan ve affı ilahiyye
mazhar bulunacaklan kitap ve hadis ile sabittir. Şirkten tevhide dönenierin de bu mazhariyete eıişecekleri ın uhakkaktır.
89
Kullar arasında, Allahu tealA'ya sevgili öyleleri
vardır ki, bunlar günah dahi işleseler, işledikleri bu
günahlardan ötürü sorumlu olmazlar. Zira, bunların
her işleri ve her sözleri Hak iledir. Bu zümreye dahil
bulunanlara yarın kıyamette soru ve hesap da yok··
tur. Hatta, bu gibiler malışer yerine bile uğratılmayacakla.r, o dehşet ve haşyeti görmeyecekler, diğer bütün kullar hesap için malışer yerinde bekleşip ter dökerlerken bu zevat-ı zevil-ihtiram cennete iletileceklerdir. Bunlar, Allahu teala.'nın aşıkland.ır. Bunların
istekleri ancak ve yalnız Allah'tır ve maksudlan da
rizayı ilahidir. Onun için kendilerine cennet-i ef'alin.
cennet·i sıfatın ve cennet-i ·zatın kapılan açıktır. Bu
kutlu ve mutlu kişiler, doğruca mazhar-ı zat cennetine fazl-i kerem-i ilahi ile dahil olurlar.
Aşkı, dille tarif ve kalemle tavsif adebilrneğe im·
kim ve ihtimal yoktur. Aşk, uçsuz bucaksız bir derya.
derinliklerine kolay kolay vanlamayan bir okyanus ·
tur. Aşk nimetine mazhar olabilenler, istidatları ve na··
sipleri kadar hisseyab olabilirler. Evet, aşkın nihayeti
yoktur ama, bir istidadı ve nasibi var'4r. Her aşık, bu
nihayetsiz nurdan nasip ve istidadı miktannca nur
alır ve nurlanır. Kudret eliyle sunulan aşk-ı ilahiyyi,
herkes malik bulunduğu kabı kadar alır ve nasibi kadar içer. Onu içenler de bir daha ayılamazlar, mest-ü
hayTan olup kendilerinden geçerler. Ayılabilmeleri
ise, ancak ve yalnız vuslat-ı ilahi ile olur. Onun aşkıy-·
le mest olanlann da yine onun vuslatı ile ayılabilme ·
leri elbette tabüdir.
Ey aşık-ı sadık :
En büyük keramet, İSTİKAMET'tir doğruluktur.
Hak yoldan sapan bir kimseyi hak yola getirrneğe muvaffak olmaktır. Yoksa, duvarları yürütmek, olmaya
cak hayaller peşinde ömür çürütmek, çiviyi yutmak.
90
yılanı tutmak, su üstünde yürümek, seyredenlere çeşit çeşit hal ve şekillerde görünmek, kuş gibi uçmak,
etrafa dehşet saçmak keramet değildir. Belki, bunlar
da birer ma'rifet sayılabilir ama, insanlığa yarar bir
iş ve davranış değildir. Bu ma'rifetler, iz'anı kıt ve kısır olan �ünkirleri iymana davet için olursa belki
ma'zur gôrü1ebilir.
Ehlullah, buyurmuşlardır ki :
-- Nice su üstünde yürüyenlerden efdal olanlar,
insanlığı cehil ve küfür zulmetinden kurtarmak için
susuz öldüler.
Bu mutlu ve kutlu kişiler - Haşa - ölmemişler, belki olmuşlardır. Ölen, ancak hayvandır. insanlığı kurtarmak için ölenler ise ölmez, olurlar. Yar-ı kadimin
indinde mahbub-u hakiki ile cünbüş ederler. Onların
nurhl ve mübarek yollanndan giderek tarihe şan ve
şeref verenlerin de, tarihin altun sahifelerine şeref
veren mutlu ve kutlu kişiler olarak kaydolundukları
ve mübarek isimlerinin kıyamete kadar tebcil ve ta'
zim olunacağı muhakkaktır.
Allah aşkıyle süslenen kalp ve kalıp sahipleri, insanlığı cehil ve küfür zilletinden, dalalet mezelletin
den kurtarınağa çalışırlar. Bu neviden Hak aşıklarının
gözleri, Hak'tan gayrı bir nesne görmezler. Kulakları
da Hetk keh1mından gayrısını duymazlar. Dilleri; daima Hakkı zikretmekten ve insanlığı Hakka davet etmekten gayrı söz söylemez. Gerçek aşıklar, kalplerinde Hak aşkından gayrı bir sevgi taşımazlar. Onun için
de, ayaklan Hak için yürür, elleri Hak için tutar, Hak
için çalışırlar, Hak için konuşurlar, Hak için yazar
lar. Zira, onlar için Hak'tan gayrı nesne yoktur.
Şimdi, aşk da'vasında bulunanlara sesleniyor ve
soruyorum :
- Allah aşkıyçün ağlayan kaç aşıkın gözyaşıııı
91
sildin? Bizzat, sen Allah aşkıyçün gözyaşı dôktün mü?
Allah aşkıyçün kaç gece uykusuz kaldın, Allah aşkıyçün hangi fedakarlıklara katlanabildin?
Bu soruları daha da sıralamak mümkündür, ama,
neye yarar? . Arif olana bir işaret kafidir. Onun için
tekrar hatırlatıyorum :
Allah'ı kendinde bulanlar, sağda ve solda dost cemali aramazlar. Allah'ı dışanda arayanlar bilmelidir
ki, O'nun kalın galebesi serıyyeden sureyyaya ve binen Alemlerden bilinmeyen alemlerde caridir, o
dışanda değil, can içindedir, can içinde can O'dur.
Göklere ve yerlere sığmaz ama, mü'min-muhlis ve
aşık kulunun kalbi içinde bi-mekandır. Öyle ise, bu
zevki tadanlar Allah aşkı ile Allah'ı zikretmezler mi?
Bu ni'metd erenler, ALLAH diye devran etmezler mi?
Aşık ile ma'şuk bir tende buluşurlarsa, Aşıkın zikir ve devran etmesi kadar tabii ne olabilir? Aşık, o
dernde HAY .. HÜ . .. KAYYUM .. diye çığnşmasın da
helak mi olsun? Deryalar gibi coşup, dalgalar gibi taşarak ALLAH.. ALLAH.. demesin de o enginlerde boğulsun murr Pervaneler gibi kendisini ateşe atmasın
da, aşk-ı ilahi ile yansın ve külleri havaya mı savrulsun?
Aşk-ı ilahi ile zikir ve devran eden ı:\şıklara taş
atanlar ve yan bakanlar, iyman ile göçebileceklerini
umarlar mı? Onlar, Habib-i edib-i Kibriya'nın mübarek ellerinden Kevser'i içebileceklerini sanırlar mı?
Aşıklann, aşk-ı ilahi ile yaptıkları devrana CSAMİRİ İCADD diyen gafiller, Allahu teala'yı zikir ve
tevhid edeı�. günde beş vakit namazlarını kılan, yılda
bir ay oruçlarını tutan, zekatlarını veren, hac farizasını yerin'3 getiren, aşk-ı ilahi ile gözleri yaşlı ve ci-
ğerleri yanık olan, seherlerde ALLAH.. AllAH .. diye
çığrışan, Hayyül-Kayyum'da yok olup HÜ diye ağiaşan Hak aşıklanna ve Habib-i edib-i Kibriya alayhi ve
92
Alihi efdal-üt-tehaya eiendimize gönül veren iyman
saıhiplerine iftira ederken Allahu teaUı.'dan korkmaz,
Resul-u zişandan utanmazlar mı? Ehl-i iymana, böylesine bir iftirayı nasıl reva ve layık görürler? Kendileri zikredemiyor ve devrana giremiyorlarsa, başkalanın da. men'etmeğe ne hakları vardır? Allahu zül-ceh\1
vel-kemal hazretleri, Kur'an-ı azim-ül-bürhanında :
CHİÇ KİMSE DİGERİNİ, HiÇBİR KADlN BİR BAŞKA
KADlNI HOR HAKİR GöHMESİN! OLABİLİR Kİ,
ALAY EDİLEN HOR VE HAKİR GÖRÜLEN, ALAY
EDENDEN DE, HOR VE HAKİR GÖRENDEN DE DAHA HA YIRLIDIR.J buyurmuyor mu? Bu ne vicdandır,
bu ne iz'andır, hatta bu ne çeşit bir iymandır ki, hem
Kur'an'a ve Hadis'e aykın hareket edeceksin ve hem
de bunu din-i mübiyn-i islam narnma yapılmış göstereceksin? Eğer, onların boş l{afacıklannda zerre kadar
akıl varsa. kendilerini bu Hak aşıJdanna benzetrneğe
çalışsınlar, onlara özensinler, onları taklit etmeğe alışsm ve çalışsınlar. Zira, bir kavmi taklit eden, o kavimden sayılıı.·. Kişinin sevdiği ile beraber haşrolunacağını, doğru haber verenlerin öndeıi, aşıkların rehberi
ve ahir zaman peygamberi açıkça beyan buyurmuşlardır. Dervişlere dahlederek, onları üzen ve inciten
müteassıplara önemle hatıriatıyoruz :
- Kişinin, yaptığı kötü işler ve düşüiımeden söylediği sözler, su-i hatimlerine sebep olur. Bu gibiler, iymansız ohrak ahirete göçerler. Tahkik ve müşahade
erbabı, bu gerçeği kesinlik! a ifade ve beyan buyurmuşlardır.
Allahu teala, cümlemizi:ı iymanlanmızı yoldaş ve
bizleri ehl-i aşka sırdaş ey le sin. <Amin U
Hak celle ve a'la hazret leri, Kur'an-ı Kerim'de ve
AhzAb sllre-i celilesinde : CBENİ, ÇOK ÇOK ZİKREDİNİZ.J ımyurmuştur. Zikrin, çoklukla emir ve ifade
93
buyurulması, devamına işarettir. Medarik tefsirinin
bu yorumuna muvazi olarak, diğer bazı tefsirlerde de
devamdan murad, her hal-ü karda iken zikredlnlz,
demektir diye yorumlamışlardır. Şu halde, ayakta
iken, oturarak ve yatarak zikrolunabilir mAnasını is·
tihraç etmek mümkündür.
Şu halde, bu emr-i eelil-i ilahi ister yolda yürürken, ister devran ederken her haliyle . zikrin caiz olacağını göstermektedir. Kişinin, yolda giderken Kur'an
okuması caiz olduğu gibi, zikretmesi de elbette caizdir.
Aşıklar, Allahu sübhanehu ve teala hazretlerini
her halleri ile zikrederler. Zikir esnasında onlt.,nn göz
; ori yaşlı, kalpleri aşkullah ile nurlu, fuad'leri Allah
korkusu ile dolu olur ve titreşir. Kalp gözleri esrar-ı
ilahiyyeyi müşahade eyler, bidayetlerini ve nihayetlerini düşünürler, kalpleri Allah aşkı ile yanar ve tutuşur.
Zikir esnasında, Aşıkların yegane arzu ve istekleri
yani maksudları ancak Allahu teala.'nın rizasıdır, aşıklar c�hennemden kurtulmak ve cennete girmek için
ziJa·etmezkr. Onların cennete, cennet köşklerine, Huri
ve Gılman'a ihtiyaçlan yoktur. Aşıklann nazannda
CO!met SİVA'dır. Aşkullah ile yanan aşıkların da elbette SİVA'ya arzuları olmaz. Aşıkların duaları, ınd-i ilahihido makbuldür. Aşıklar, hiç kimsenin ayıbım görmezler, kendi ayıplan başkalarının ayıplarını görmelerine
manidir. A�ıklar, kim olursa olsun hiç kimse için beddua ve lanet etmezler. Onlar için fakir ile zengin müsavidir. Padişah ile köle birdir. Aşıklann hallerine ve sırlarına hiç kimsenin aklı ermez. Bu halleri ve sırları, Ancak Allahu teala ve Allah aşıklan bilirler. Onlara
bahş ve ihsan huyurulan bu güzel ahlAk V edi' atullah'
tır. Kaldı ki, bütün ni'metler Allahu tealıi'dandır.
Onun için, dervişlere ve aşıklara sakın yan balana,
94
onlara � atma -Ma'azallhh-·- helakine sebep olabilir.
Mahmud-u Adli olarak ta.nman ve anılan II. Sulum Mahmud'un kızı < ıa2s - :�898) Adile sultanın nut-
kunu, ruhuna Fatiha'lar ithLf ederek tebetrükı:ın suuuyoruın .
Hak yoluna can verdiler,
İncitma hiç derv işleri,
Canan yolunu buldular,
ineitme hiç de ı-vişleri ..
Dervişlerin He.k'tır yolu
Olmaz dahi sağı, solu;
Hak erenler lalmış V eli,
ineitme hiç dervişleri..
Dervişlerin vasfı muhal;
Dosta bunlar lıuldu visal,
Böyle demiş eJıl-i kemal,
lncitme hiç dervişleri..
Onlar cihandr.:n geçtiler,
Akla karayı seçtiler,
Vahdet şarabın içtiler,
İnçitme hiç dervişleri ..
AD!LEI. uzatma sözünü,
Derviş edegör özünü,
Ta göresin Hak yüzünü,
lncitme hiç dervişleri ..
:Allahu teala 'yı zikretmek için vakit, zaman, hudut, makam yoktur. Allahu teala'yı, her vakit ve her
95
zaman ve hudutsuz olarak her makamda zikredeblli.rtz·
Kaldı ki, Allahu teala'yı zikretmek için makama da
hacet yoktur. Temiz olan heryerde zikretmek caizdir.
Allahu teala'yı, her makamda zikretmek caizdir ama,
bazı mekan ve makamlann, diğer mekan ve makamlardan üstün olduğu da muhakkaktır.
Nasıl ki, bazı peygamberler diğer Nebi'lerden faziletli iseleı·, nasıl ki bazı insanlar da diğer insanlardan
üstün ve faziletli olarak yaratılmışlarsa, bazı mekan
ve makamların da elbette faziletleri üstündür. Mekke-i Mükerreme, Medine-i Münevvere ve Mescid-i Aksa'nın, diğer belde ve şehirlerden üstün ve faziletli olduklarım Muhbir-i sadık aleyhi ve Alihi salavatullah-ilHalık efendimiz haber vermişlerdir. Bunu böylece bilip kabul ettikten sonra, zikrullah'ın her makamda yapılmasının caiz olduğunu �.asrih ederek deriz ki. yeter ·
li derecede temiz ve tahir olan her yerde zikir yapı-·
labilir.
insanoğluna, nefsini ibadat ve riyazat ile islah etmesi, kuH�k görevidir. Çünkü, nefis ancak ibadat ve
riyazat ile islah olunabilir. Hak celle ve a.'la, NEFS--İ
EMMARE dediğimiz insanlan kötülüğe sevk ve teşvik
eden nefsi, tevhid ile yerinden söker. Tamamiyle ishih olunaoilmesi için aşıklann ZİKR-İ DA'İM üzero
bulunmaian şarttır. Ancak, zikri gafletle yapmamalı,
ne yaptığmı, kimi zikrettigini, zikrin ne olduğunu düşünmelidiı .
Ehl-i Hak ve hakikat, bizleri irşad için rivayet
edip buyurmuşlardır ki :
- Allahu sübhanehu ve teala. hazretleri nefsi yarattığı zaman, ona sordu :
- Ben kimim?
Nefis, cevap verdi :
- Sen, sensin .. Ben, benim!..
Allah azze ve celle, nefsi bin yıl cehenneme ko
, yarak yaktı, sonra onu oradan çıkararak tekrar sordu. Yenid(ln aynı cevabı alınca, cehenneme atarak bin
, yıl daha yaktı ve çıkararak sordu, cevap aynı idi. Allahu zül-celal vel-kemal nefsi bin yıl aç ve susuz bıraktırdı ve sonunda aynı soruyu sorunca nefis, bitkin
bir halde cevap verdi :
- Sen alemierin Rabbisin.. Ben ise, aciz, zayıf,
, cılız ve buna rağmen günahkar bir mahlıikum ..
mu cevap üzerine, kula oruç farz olmuştur.)
Bu misal, açıkça gösteriyor ki nefsin islahı an-·
cak ibadat ve riyazat ile mümkündür. Şu halde, aşıkIara da ibadet, riyazet ve zikir ile nefislerini islah etmeleri şarttır ve lazımdır. Bu sayede, nefis mutma'inne sıfatına erişir, kalbi saflaşır ve ruhu cilalanır.
Unutulmamalıdır ki, kıyamet gününde, nedamet
anında ve hasret deminde kişiye malın, makamın rutbeıün, evJad ve ıyalin hiç bir yararı olmayacaktır. Orada yalnız KALB-İ SELİM'in faydası olur ki, KALB-İ SELİM'e malik olabilmenin tek yolu ve çaresi de ZİKRULLAH'tır.
Kalb-i Selim demek, aşk-ı ilahi ile canlandınlan,
· aşk-ı Muhammedi ile nurlandınlan ve şevk-i zikirle
, cilalandırılan ve arındınlan kalp demektir. Böyle bir
kalbe kalb-i selim denilir. Allahu teala'ya vuslat da ancak böyle bir kalp ile mümkündür. Aşkullah, öyle bir
ateştir ki, kalpte Allah sevgisinden gayrı ne varsa hep-
: sini yakar, yok eder. Bazan, öyle bir hal olur ki, akil bir
kimsede dahi VECD zahir olur. Bu tarzda vecde gelen
· kişi, o haliyle ve oracıkta devr-ü sema etmezse, o anda
· derhal helak olur, yanar ve mahvolur. Bazı müteas
: sıpların :
- Akıl başta iken sema ve devran caiz değildir.
, Ancak, kişi cezbeye gelir, akıl ve şu'urunu kaybeder97
se, sema ve devran yapabilir, demelerine cevap olarak
Cüneyd Bağdadi hazretlerinin bir hikmetlerini beyan
edelim :
- Sema etmek haram değildir; haram olsa dahi
Haram, bu mahalde helal olur!..
Devr-i sema haramdır diyen müteassıplara, bundan daha veciz bir beyan ve cevap düşünebilir misiniz?
Bazı zaruretlerin hararnı mübah kıldığı gibi, şer'
an sema ve devran haram olsa dahi, vecde gelen aşıkta ZARURET hali mevcut bulunduğundan, bu halde
iken sema ve devran ederse helaldir, buyuruyorlar.
Hazret-i Cüenyd, aç kalan ve açlıktan ölmek derecesine varan bir kişinin ölü hayvanın veya damuzun etinden bir miktar yemesinin mübah olduğunu misal olarak göstermek suretile bu beyanlarını delil ile de isbat ediyorlar.
İnsan] ar için iki kısım lezzet vardır :
1) Suri vicdanı lezzet'tir.
ID Hakikat-i lezzet-i vicdani'dir.
Suri lezzet, kişinin sevdiği ile cima halidir ki, bundan aldığı ve tattığı lezzete VİCDAN-I SURİ denilir.
Hakikat-i lezzet-i vicdani ise, Hak teala ile buluştuğu ve bu buluşmadan aldığı zevk-i vicdanidir.
Bunlardan birincisi, meninin nüzulu ile tatmin
olur. İkincisinde ise, yani zevk-i hakikat-i vicdaniyyeye vasıl olan aşık, eğer sema ve devran etmezse, hayal gibi olan vücudünün vücud-u Hak'ta mahvalması
tabiidir. Vücud-u zıllisi mahvolunca, vücudunda bulunan bütün uzuvlarında Hak'tan gayri bir şey kalmaz,
bütün uzuvları da aynı zevke ve hazza ererek Hak'tan
gayrı bir şey göremez, Hak'tan gayrı bir şey bilemez
ve bütün uzuvları Hak ile hareket eder. Sıtmaya tutulan bir Kişinin, aklı başında ve iradesi yerinde olduğu halde, kendisini titrernekten alıkoyamadığı gibi, .
98
onun da l:ıklı başında olduğu halde kendisinde hasıl
olan aşk sebebiyle ve mecburen devran ve sema eder.
Devran Vd sema ettikçe de ,aşkı ziyadeleşir ki, böyle
bir aşka nail olabilmek, Mevlü'ya vuslata sarih bir
burhandır. Bu hal ile olan vecde VECD-İ HA YRİYYE
denilir. Vı.:ıcd-i hayriyye'nin ise , Allahu teala'nın aşık
kuluna en büyük bir ihsanı ve ikramı olduğuna asla
şüphe edilmemelidir.
Bu hal ve cezbeye ALLAHU TEALA'NIN SEVGiLiSi ve CEZBE-İ MiN CEZEBAT-İR-RAHMAN huyurulmuştur ki, Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize :
- Ya Resulallah!
. . Uveys-ül-Karani'yi medh-u sena buyuruyorsunuz. Oysa, o gelip zat-ı risaletpenahilerini görmüyor, dediklerinde, Habib-i edib-i Kibriya
saadetle şu cevabı verdiler :
- Üveys, benim ile buluşamaz. Zira, onda cezbe-i
min cezebat-ir-Rahman vardır ..
Cenab-ı Üveys-ül Karani, gerçekten böyle bir cezbeye malikidiler. <Radıyallahu anh)
Bu hal, ilmi değil zevkidir. Kaldı ki, bu hali tarif
ve tavsife ilim ve mantık da kafi değildir. Bu zevki
ancak tarlanlar bilirler, tarlmayanlar asla bilemezler.
Tarlmayana da tarif edilemez. Kar rengi sagır ahengi
bilemediği gibi.
Zakir, Hakkı zikretmeğe başlayınca, Allahu teala
da zakiri zikre başlar. Bu sırrı, zikirde aşikar kılarak
Zat-ı üluhiyyetini zikir ve tesbih eden aşıkları mazhar-ı zat ·�deceğini va'd buyurmuş ve gafillere duyurmuştur. Kişi, sevdiğini çok zikreder demiştik. Zikreden
de, Allahu teala'yı sevdiğinden ötürü zikreder. Böyle
olunca, Mevla'yı müte'al hazretleri zikreden kullarını
sever ve onları affı mağfiret buyurur, cennet ve cemaliyle kendilerine ikramda bulunur. Kişi, sevdiği ile
99
beraberdir. Zikir esnasında zakir ile mezkür da elbette beraber olurlar.
Allahu azim-üş-şan, Tövbe süre-i celilesinde İbrahim alayhisselam için EVV AHÜN HALİM buyurmuştur. EVV AH'ın manası Allahu teala'yı çok zikreyleyen,
zikir esnasında Allah korkusu ile ve Allah aşkı ile ağlayan, feryat eden demektir. HALiM'in mfması da,
kendisine kötülük yapanları dahi affeden, kötülüklere iyilikle mukabelede bulunan ve kötülük yapanları
daima affedebilmesi için Rabbine yalvaran demektir.
Du ayet-i kerime ile Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, bizlere HALİL'inin durumunu bildirmekte ve Zat-ı
ülühiyyetine dost olmayı isteyenlerin de aynen böyle
yapmaları gerektiğini emr-ü ferman buyurmuş olmaktadır.
Eğer, zikr-i cehri Allahu teala katında yasaklanmış olsaydı ve zikir meclislerinde ALLAH-HU-HAY diye feryat edilmesi caiz görülmeseydi, Hak celle ve ala
Kur'an-ı Kerim'inde İbrahim aleyhisselamı böyle medheder mi idi? Böyle bir beyan ile İbrahim Halilullah'ın
medh-ü sena olunması. bize Halil'ini örnek almak göstermek ve daima onun nurlu yolunda bulunmamızı
sağlamak içindir. Yukarıda da değinmiştik, fakat tekrarında fayda görüyoruz :
- Aşikare zikirde riya vardır!.. iddiasında bulunanlara cevaben :
- Bütün arneller niyyetlere göredir, der ve geçeriz.
Aşıkların devranında ve zikir meclislerinde nice
sırlar zuhilra gelir. Ne var ki, görenedir görene!.. Köre nedir, köre ne?
Dervişlerin ve aşıkların sema ve devran esnasındaki hareketlerini dikkat ve basiretle seyredenler, nice sırlara ve nice hakikatıere vakıf olurlar. Ne var ki,
1 00
bir çok kimseler aşıklar meclisinde bulunurlar ve dervişlerin LA İLAHE İLLALLAH.. ALLAH.. HAY.. HU ..
diye feryat ettiklerini gözleri ile görür ve kulakları ile
duyarlar ama, aym dervişlerin aşk-u şevk ile, sonsuz
bir sefa v·3 zevk ile Allahu teala'yı zikrederken geçirdikleri hallere vakıf olamazlar. Bilmezler ki, o aşıklar
ve o dervişler, o halleri ile dost bahçesinin güllerini
koklarlar ve kokusu asla kaybolmayan o gülleri dost
bahçesinden kucak kucak toplarlar. Dost illerini,
dostlan ile seyrederler, cemal-i yari görürler, hiçbir
!isan ile tarif ve tavsifi mümkün olmayan halden hale,
zevkten zevke ererler. İşte, bu büyük nimete de ancak
ve yalnız zikrullah ile erişilebilir. Sen de, dost bahçesinin güllerini koklamak ve toplamak, Muhammed
kokusunu almak, muhabbet meclisinde hazır bulunmak istersen, inkan bırak ikrara gel! .. Gel ki, bu aşk
vadisinde seher yelleri gibi esebilesin, gönül bahçesinin güllerini aşk ile koklayarak farkı sezebilesin, cennet bahçelerinin gülzannda gezebilesin ..
Can-ü dili pak eden,
Mevla zikridir zikri,
Aşk ile pazar eden
Mevla zikridir :z.ikri..
Şeriattir kapısı,
Tarikattir yapısı,
Hakikattir tapusu�
M ev la zikridir zikri ..
Düşmüşleri kaldıran,
Aşk balırma daldıran,
Maksuduna erdiren,
Mevla zikridir :z:ikri..
101
Ererrlerin yolunu,
Sürerler hep demini,
Dervişlerin mu'ini,
Mevla zikridir zikri ..
Şeyh yedini kim tutar,
Ref'i hicap ol eder,
Canan iline gider,
Mevla zikridir zikri..
VELİYYÜDDİN senin sözün,
Zikrile pak et özün,
Dostuna tutan yüzün,
Mevla zikridir zikri..
Evet, aşıkların aşk odu ile vücutlarını nasıl dağladıklarını, aşkullah. muhabbetullah ve muhabbet-i
Resuluilah ile nasıl ağladıklarını, cemal-i ilahi nuruna nasıl pervane olduklarını, o nurun etrafında sema
ve devran ederken nasıl nur ile dolduklarını görmeden, aşıkların sırlanna ermeden, devrana girmeden
bu gerçekleri ne benim aniatmağa ne de senin anlamağa gücümüz yetmez. Öyle ise, gel devrana gir ve
ALLAH de! ALLAH diyenierin mahrum kalmadıkla .
.
rını, malızun olmadıklarını elbette duymuşsundur.
Aşk ile ALLAH de ki, sen de mahrum kalmayasın,
malızun olmayasın, bigane bulunmayasın ..
Şeyh-ul-islam ve Müftiyyül-enam Ebus-Su'ud
efendi CRahimehullahl nin bir fetvasında (DEVRAN,
AŞK EHLİNE HELALDİRJ buyurduğunu ve bu rnev-·
zuda fetva verdiğini duymadın mı?
Aşıkların zikir ve tevhid esnasında sema ve dev-
ran ederlerken, onları bigane nazarlarla seyredenlerin,
gönüllerinden :
102
- Dervişler oynadılar, veya :
- Dervişler raksettiler, diye geçirmelerinin ve
böyle düşünmelerinin bile, zikrullahı oyuna veya raksa
benzetmelerinden yahut böyle bir müşahade ve mütalaa za'fiyyetine cür'et etmelerinden ötürü çok büyük bir günaha girdikleri ehl-i tahkik indinde malum
ve ıİıüsellemdir. Zikrullah'ı ve zikrullah esnasındaki
sema ve devranı oyuna benzetmek, cima'ı zina ile ve
gazayı katl-i nefs ile eşit tutmak gibi çok ağır ve affolunmaz bir suçtur. Gerçi, cima ile zina ve gaza ile
katl-i nefs fiil bakımından aynı gibi görünürlerse de,
mana ve mahiyetleri tamamen ayrı ve değişiktir. Böyle bir teşbihin, Allahu teala katında da çok büyük
bir vebal olduğu muhakkak ve aşikardır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, Kur'an-ı
. aziymind'3 :
<FE-VEYLÜN LİL-KASİYYETİ KULUBÜHÜM MİN
ZİKRİLLAH} buyurmuştur. Me'al-i münifi şudur: <Ya-
. zıklar olsun, en şiddetli aza�plarla azap olsun o kimselere ki, Allahu teala'nın zikrini işittiklerinde, Allahu teala'yı zikredenlerin hallerini gördüklerinde,
kalplerinde kasavet ve sıkıntı hasıl olur, kalpleri kaskatı olur ve daralır.}
Mü'minlerin, zikirlerini de oyuna teşbih edenler
işte bu gafillerdir. Zira, kafirlerle münafıklar Kur'an-ı
Kerim'in okunmasını veya zikrullah yapılmasını duydukları zaman küfürleri, n ifakları ve husranları artar. Böyle bir kalp sıkıntısına ve darlığına düştükleri
için de, zikre iştirak edemezler ve üstelik zikrullah'ta
bulunanlara sırt çevirirler. Zavallılar bilmezler ve düşünmezler ki, zikr-i Halıiden yüz çevirenlerin dünya
ve ahiretleri harap ve akibetleri berbat olur.
Bazı gafil ve cahil kişiler de, inat ve hasetlerinden
, ötürü dervişlerin zikirlerine muhaliftirler. Acaba, hiç
1 03
akıllanna gelmez mi ki, zikri ilahiden yüz çevirenler ·
ya kafirle!'dir veya münafıklard.ır. Zerre kadar akılları olsa, bu inat ve hasedi terkederler, kafirler ve münafıklarla eşıt olmaktan kurtulurlar, nefislerini VEYL
cehennemine atmazlar. Yukanda sun.duğumuz ayet-i
kerimede ve bir çok Hadis-i şerifte, tevhide ve zikrullah'a muhalif olanların tevhid ve zikir ehline taarruz
ve tecavüz edenlerin, onları dilleri ile kırıp incitanIerin münafık olduklan beyan ve ilan buyurulmuştur.
Kıyamet günü, herkes dünya hayatında iktisabettiği unvanı ile huzuru ilahiyyeye çağınlacaklardır.
Zikir ehlinin aleyhinde bulunanlar da, münafıklar güruhu ile davet olunacaklannı, çok pişman olacaklarını, fakat bu pişmanlıklannın kendilerine hiçbir yarar
sağlamayacağını nasıl akıl edemezler? Zira; aklı başında vicdanı ve sağduyusu yerinde olan bir kimse, .
Hak teala'nın (ÜZKURULLAHE ZİKREN KESİYRA>
ayet-i celilesi ile zat-ı ühlhiyyetinin çok çok zikredilmesini ve zikre devam oluı:ı.masını emir ve ferman buyurmuş olduğunu nasıl unutabilir? Kendileri, bu emr-i
eelili ilahiyyi yerine getiremiyorlarsa bile, bu emr-i
ilahiyye sadakatle uyarak zikredenlere ne cesaretle
mani olmak hakkını kendilerinde bulabilirler?
Allahu zül-celal vel-kemal hazretlerini çok çok ve
devamlı olarak zikreden aşıklara, sofilere ve fukarayı·
dervişana muhabbet etmelidir ki, Server-i alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretleri bir Hadis-i
şeriflerinde: <EL�MER'U MA'A MEN EHABBE> yani
kişi sevdiği ile beraberdir, buyurmuşlardır.
Yarın, vuku'u muhakkak ve mukadder olan kıyamet gününde Allah u teala'nın sevdiği ve Allah u teala'
yı seven aşıklar ve sadıklarla beraber olabilmeyi arzulayan, onlara sevgi ve muhabbet beslemelidir. Hiçbir zaman unutulmamalıdır ki, Allah u teala'yı seven- ·.
1 04
lere muhabbet, bizzat Allahu sübhanehu ve teala hazretlerine muhabbettir, O'm,ı sevmektir. Böyle olunca
da, birazcık aklı olanların, aşıklara muhabbet etmeleri lazımdır.
Defalardır tekrarlıyoruz: Allahu teala'yı çok çok
ve devamlı olarak zikredenler, Allahu teala'nın sevgilileridir. Biz, fani ve aciz birer malıluk iken sevdiklerimizi korur ve kollarız da, yerlerin ve göklerin, yerlerle gökler arasında bilinen veya bilinmeyen, görünen veya görünmeyen alemierin Rabbi, sevdiği kulunu
koruyup kollamaz mı? Onu sevenleri sevmez mi? Allahu teala'nın sevdiklerini sevenleri, Mevla'yı müte'al
hazretleri sevdikleri ile haşreder.
Ey aşık! ..
Tevhidin ikramını dilersen, saray-ı vahdete girmek istersen, Cemal-i la-yezali görmeği özlersen, sıdk
ile LA İLAHE İLLALLAH de! .. Tevhid et tevhide devam
et! .. Allahu teala, tevhid edoni asla mahrum bırakmaz .. Unutma ki, sen yoksun O var. Eğer, kendine varlık izafe edersen, dünya ve ahirette Hak teala ile aranızda hicap olur. Şu halde, varlığını tek eyle ve ara
yerdeki perdeyi yırt!.. Varlık, benlik ve enaniyet davasına kapılan şeytan olur, şeytan gibi olur. Zikir ve
tevhidi tergib ve teşvik eden bunca ayat-ı beyyinat
ve bunca Ehadis-i Nebeviyye gözler önünde dururken;
nice ulema, meşayih ve piran Zikrullah'ı vird edinmiş
bulunurktın, milyonlarca ve hatta milyarlarca aşıkın,
bu fani alemde gece-gündüz, sabah-akşam, her zaman
ve her yerde zikir ve tevhid ile sayılı nefeslerini gerçek manada değerlendirdikleri bilinirken; zikredenlere dahleden, onları fiilen ve kavlen kıran ve inciten
gafiller yarın malışer yerinde yaptıkları bu büyük hatayı anlayacaklar ve çok pişman olacaklar, saç ve sa1 05
kallarını yolacaklar ama, bu gecikmiş nedametin ken-
dilerine hiçbir faydası olmayacaktır.
Evliya'ullah'a hased eden gafillerle, o hasetçilerin
sözlerine aldanarak zikir ehlini tenkid ve hatta tah-·
kire yeltenen cahiller de aynı azaba uğrayacaklar ve
cezayı sezalarını mutlaka bulacaklardır. Bu gibilerden
uzak durmak, Allahu teala'ya yakın olmaktır. Sözüm
ona okumuş ve fakat okuduğundan hiçbir şey anlaya-·
mamış gafillere ve cahillere ve onlara tabi olan biçarelere, hidayet dilemekten gayrı elden ne gelir?
Kudret elinden vahdet şarabını içmeyen, aşk yolunda can ve baştan geçmeyen, akla karayı seçmeyen
ve bütün bunların tabii ve zaruri neticesi olarak da
aşk-ı ilahiden habersiz, aşk yolunda rehbersiz kalan
nasipsizler, zikir ve tevhidden zevk ve haz duyabilirler mi? Kaldı ki, bu güruhun tasallılt ve tecavüzleri de
kendi nefislerine racidir. Herhangi bir konuda yapılan tenkid, Allah için olursa belki makbul ve mu'teber olabilir. Oysa, ferman-ı ilahiyye ve emr-i peygamberiyye aykırı olarak yapılan tenkidler, nefsin ve şeytanın igvasından mütevellid bulunduğundan, Allahu
teala da onları elbette bu niyyetlerine göre cezalandıracaktır.
Yalnız, biz her hal-ü karda Hakkı tavsiye edenlerden olduğumuz için kendilerini uyanyoruz :
Bu gibi hasetçiler ve inkarcılar, ölüm kendilerine
erişmeden Hakka tövbe ve istiğfar etmelidirler. Tövbe ve istiğfarla da yetinmemeli; bu çirkin sıfatıarını
terketmelidirler. Bunun yolu ve çaresi de, bir alim-i
Rabhani ve mürşid-i Samedani bulmalan, o mübarek
zat-i şerifin elini tutmaları, tam bir teslimiyyet ile
ona teslim olmaları ve o arif-i billahtan Hak ve hakikati öğrenmelidirler.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, cümlemizi
1 06
af ve mağfiretiy le şad ve sevdiği kullar m eyanında
isimlerimizi yad buyursun.
mL-GURUR YEMNA'US-SÜRURJ buyurulmuş-.
tur. Bu sebeple, gurura kapılanlardan, bu kötü hallerinden kurtulabilmek için bütün malumatını hatırından çıkarıp atmalı, destisinde bulunan bulanık suyu
dökmeli, kalp aynalarını hasedden, kinden, buğzdan,
riyadan arındırmalı, suri olan bütün nakışlan silmeli, ilm-i ledünne aşina olabilmenin çarelerini ve yollarını aramalı, tevhid nurlan lle nurlanmalı; sema ve
devran ile şu'urlanmalı, aşkullah ile sürurlanmalı,
maarif-i ilahiyyeye ve esrar-ı sübhaniyyeye talip zikir ve tevhide ragıp olmalıdır. Bu takdirde, SIBGATULLAH ile boyanmaları, gaflet uykusundan uyanmaları mümkün ve muhtemeldir. İşte, o zaman halis
ve kamil birer mü'min olurlar ve aşıkların sırlarına
onlar da mazhar bulunurlar. Matlüplannı görrneğe
ve maksudlarının rizasma ermeğe hak kazanırlar.
Ey aşık!..
_
Bazı Evliya'ullah ındinde VECD, mü'minin kalbinde öyle bir nurdur ki, o nur kişiyi Allahu sübhanehu
ve teala hazretlerine ibadete sevk ve teşvik eder. Netekim, ResuluHalı sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz: CVECD'İ OLMAY ANIN, DİNİ YOKTUR.) buyurmuşlardır. VECD kelimesinin aslı ve kökü VECEDE
olup, BULMAK ma'nasına gelir. Kalbinde, Allah korkusu ve sevgisi ile Allahu teala'yı kendinde bulan
VECD sahibidir. Muhtelif vesilelerle hatırlattık: CBÜTÜN AMELLER, NİYYETLERE GÖREDİRJ . Böyle
olunca, Zikrullah'a başlanılırken: (VECD'E NİYYET
ETTİM!) diye başlanılması Vtzımdır.
Bir kimse, diliyle kelime-i şehadet getirip, gönlü
ile de tasdik eylese, bu şehadet ile gönlü cilalanarak
bu hal üzere Allahu teala'ya ibadete gitse, işte o kim1 07
se VECD ehlindendir. Zira, o kimsenin bu hali ancak
Allahu azim-üş-şana olan muhabbet ve şevki ile iktisap ve istihsal olunur ki, bu da niyyeti ile mütenasiptir.
Devran yapmak için de VECD'e niyyet edilmelidir. Aşıkların yaptıklan sema ve devran için İCMA'I
ÜMMET vardır. Evliya'ullahın erkanı olan sema ve
devran, tabi'ıyn zamanında ictihad olunmuş, tebe-i
tabi'ıyn ve müctehidiyn-i kirarn ile o devirde yaşayan
alimler bu ictihadı te'yid ve te'kid etmişlerdir. Binaenaleyh, hicretin 80 inci yılından 800 üncü yılına
kadar gelip geçmiş zevat-ı zevil-ihtiramdan hiçbirisi
CSEMA VE DEVRAN HARAMDIR> dememiş1erdir.
Hicri 800 yılından sonra zuhur eden bazı dar görüşlü,
kıt ve kısır anlayışlı bazı müteassıplar, kendilerine
alim farz ve zannederek devranın haram olduğunu
ileri sürmüşler ve men'etmeğe yeltenmişlerdir.
Oysa, kibar-ı ulamadan ve kümmeliyn-i evliya'ullahtan pek çoğu zikir ve devran etmişlerdir. Müfessirlerden, muhaddislerden, musanniflerden, mü'elliflerden, muhakkiklerden ve müşahade erbabından büyük
bir çoğunlukla zikir ve devran edenler vardır, ki her
birinin sahip bulunduklan ilim ve keramet, hayatta
bulundukları devirlerde olduğu kadar, ahirete intikallerinden sonra da ayan beyan zahir olmuş, baş gözleri kadar kalp gözleri de açık bulunanlardan nicesi
bir tarik-i Hakka intisap eylemişlerdir. Halleri ve menkıbeleri yazılanlarla yazılmayanlar, yazılınağa kalkışılsa ciltlere sığmayacak olan veli'lerin hemen hepsi,
Allah aşk1yçün sema ve devran etmişlerdir. (Allahu
sübhanehu ve teala hazretleri, cümlesinin sırlarını
takdis buyursun.J
Bu zevat-ı zevil-ihtiramdan birisi de ŞEYH-ÜLEKBER Muhyiddin-i Arabi hazretleridir. CCANİB-İ
1 08
GARBİ) adındaki eserde, Hazret-i Şeyh'in te'lif buyurduğu eserlerinin bine yakın olduğu özellikle belirtilmektedir. Bu te'lifatımn en önemlilerinden birisi
de hiç şüphesiz TEFSİR-İ KUR'AN'dır, ki bu mu'teber
ve mu'tena tefsirin adı EL-CEM'İ VET-TAFSİL Fİ ESRAR-İT-TENZİL'dir. KEHF sure-i celilesinde: CVE İZ
KALE MUSA LİFETA» HU LA EBRAAHUl ayet-i kerimesine kadar atlmış dört cilt olarak yazılmıştır, ki bu
tefsir Kur'an-ı aziymin hemen yansıdır. FÜTUHAT-1
MEKKİYYE ise yirmi dört cilttir. Diğer eserleri de,
bazılan bundan eksik ve bazılan da bundan fazladır.
İki cilt halinde olup Hazret--i şeyhe nisbet edilen tefsir, kendilerinin değil, KAŞANİ'nindir, müşarünileyhe
isnad edilmiştir.
Mürşıdlerimin büyüklerinden mürşid-i niuhteremim, veli-ni'metim, efendim hazretleri buyurmuşlardır ki :
- Hazret-i şeyhin, üvey oğlu Sadreddin-i Konevi'ye bizzat kendileri tarafından yazılarak verilen
icazetnameyi ziyaret etmek bahtiyarlığına eriştim. Bu
icazetnamede, iki yüz altmış yedi adet te'lif huyurduklan eserlerin isimlerini okudum.
Menkıbelerinden birisini, bu vesile ile buracığa
kaydederek bu risalemizi süslemek ve keyfiyyeti dikkat ve ibretinize arzetmek isterim :
HiKAYE
Sadreddin-i Konevi hazretleri rivayet edip buyurmuşlardır ki :
- Şeyh-ül-ekber hazretleri, dokuz ay yemek yemedi ve su içmedi, bu süre içinde hiç uyumadı. Mütemadiyyen Hak teala hazretlerini tevhid ettiler ve bir
1 09
an olsun zikir ve tevhidden ayrılmadılar. <Allahu sübhanehu ve teala, sırrını takdis buyursunJ
HiKAYE
KAMUS sahibi Şeyh Ebu İshak-ı Firuz-abadi hazretleri, Şeyh-ül-ekberin menakıbını yazdığı ve İTİYAD
ismini koyduğu kitabında, şöyle rivayet buyurmaktadır :
<Hazret-i şeyh Muhyiddin İbn-i Arabi kuddise sırrahul-Bari FÜTUHAT-I MEKKİYYE adındaki o muhteşem eserini yazdıktan sonra, müsveddelerini Ka'be-i
muazzamanın duvarlarının üstüne açık bir yere bıraktı ve nıyazda bulundu :
- Ya Rab!.. Eğer, te'lif ettiğim bu eser senin rizayı
şerifine muvafık ve mutabık ise, onu her türlü afetlerden hıfzeyle!..
O yıl, Mekke-i mükerreme'de o kadar çok yağmur
yağdı ve öyle bir rüzgar ve fırtına oldu ki, tarifi mümkün olamaz. Hal böyle iken, duvar üstüne ve açık olarak bırakılan kitap müsveddelerinin ne bir yaprağına,
ne de bir harfine -Li-hikmetin- hiçbir zarar isabet
etmedi, bozulmadı, dağılınadı ve parçalanmadı . . . l
imdi, ilm-i ledünne böylesine vakıf, ilim ve kerametleri zahir nice meşayih-i kira:rn, ulema-i amiliyn
Zikrullah'ı ve devranı mübah görmüşler ve mübah olduğuna dair kesin ve açık ictihatlarda bulunmuşlarken, bu kutlu ve mutlu kişilerin yazdıkları eserleri
okuyup anlamaktan dahi aciz olanların Zikrullah'a vtı
devrana muhalefet etmeleri ve caiz olmadığı yolunda
fetva verrneğe yeltenmeleri, hiçbir kıyınet ve ma'na
ifade etmez.
Yerlerde ve göklerde, yerlerle gökler arasında bu1 10
lunan her şey, Hak teala hazretlerini tesbih etmektedir. Bunun içindir ki, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri Kur'an-ı keriminde: <HIÇBiR ŞEY YOKTUR Kİ,
BANA TESBİH, TAHMİD VE ZİKİRDE BULUNMASlN.
LAKiN SiZLER ONLARlN TESBİH, TAHMİD VE ZİKİRLERİNİ ANLA Y AMAZSINIZ .. ) buyurmaktadır.
Sema ve devranın haram olduğunu iddia edenler
ve önlemeğe yeltenenler :
- Biz eşyanın tesbihini, sema ve devranını göremiyoruz, zikirlerini duyamıyoruz, diye itirazda bulunacak olurlarsa, o münkirlere yine Allah kelamı ile
.r
cevap verir ve deriz ki :
- Sizler, dağların camid ve sükün üzere durduklarını görürsünüz. Oysa, dağlar sizin gördüğünüz gibi
camid ve sükün üzere değillerdir. Bulutlar nasıl göklerde yürüyorlar ve geçip gidiyorlarsa, öylece yürür
ve geçerler huyurulmuyor mu? Sizin gibi gafillere bu
gerçek açıkça duyurulmuyor mu?
Durgun bir suya, düz bir sapayı daldıracak olsak,
o sopa eğri gibi görülür. Oysa, aslında o sapa dümdüzdür. Ne var ki, bizim görüşümüzde bozukluk vardır.
Bunun gibi, nice şeyler vardır ki, bizim görüşümüze
göre eğri veya yanlıştır ama aslında doğrudur ve yanlış olan yine bizim görüşümüz ve bakışımızdır.
Vücudu olan her şey, kendi vücudunda devir üzeredir. Dünya ve ahirette sükün üzere duran hiçbir şey
yoktur. Erbabına malüm olan bu gerçek, müsbet ilimlerle de tesbit ve tevsik edilmiştir. Güneş, ay, yıldızlar ve bütün mevcudat, Allah aşkıyla devretmekte, felek Allah aşkıyla raks ve sema etmektedir.
Zat-ı H9.k'ta mahrem-i irfan olan anlar bizi,
İlın-i sırda bahr-i bi-payan olan anlar bizi..
Bu fena gülzanna bülbül olanlar anlamaz.
111
Veeh-i baki hüsnüne hayran olan anlar bizi..
Dünya ve ukbayı tamir eylemekten geçmişiz,
Her taraftan yıkılıp uryan olan anlar bizi..
Biz şol abdalız bıraktık eğnimizden şalımız,
Varlığından soyunup uryan olan anlar bizi..
Ka;hr-u hltfü şey'i vahid bilmeyen çekti azap,
Azaptan kurtulup sultan olan anlar bizi..
Zahida ayık dururken anlamazsın sen bizi,
Cür'a-i safi içip mestan olan anlar tizi . .
Arifin her bir sözünü duymağa insan gerek,
Bu cihanda sanma ki hayvan olan anlar bizi..
�'Ey NİYAZİ ka tremiz deryaya saldık biz bugün,
Katre nice anlasın, umman olan anlar bizi..
Ey aşık-ı billah!..
Sen de aşk-ı ilahi ile raks ve devran eyle!.. ALLAH ..
HAY .. HU .. KA YYUM .. diye zikreyle!.. Ahadiyyet denizi, muhabbet-i zat-ı ahadiyyetle cuş-u huruşa gelmiştir. Alem-i Ceberrut'ta, alem-i ervah zahir olmuştur. Hareket üzere Allahu sübhanehu ve teala hazretlerini zikir ve tesbih etmeğe başlamıştır. Alem-i meleküt'a kadar bu hal ile nüzul etmiştir. Ondan sonra
alemler halkolunmuştur. Tesbih ve tahmid ederek
alem-i mülk nüzul etmiş ve sonra alem-i şehadet zuhura gelmiştir. Onun içindir ki, yaşadığımız bu aleme
ALEM-İ ŞUHUD dc;-�er. Bu alemden sonra BERZAH
aleminden HAŞİR VE NEŞİR alemine ve en son makam ve makar olan CENNET veya CEHENNEM'e varılarak sonuçlanacaktır. Saydığımız bu mertebeler, hiçbir zaman sükün bulmaz, daima hareket üzredir.
Canlı veya cansız yaratılan bütün mahlukat, bizlerin cansız saydıklarımız cümle mevcudat, daima hareket üzere olurlar. Sükun, ancak yokluktadır. Yaratılmış bütün eşya, kendi hareketleri üzere Allahu tea112
li'yı zUdr ve tesbih ederler. Hak celle ve alA, YA-Sin
süre-i celilesinde: CGÜNEŞİN, AYlN VE BÜTÜN YILDIZLARlN KENDİ PELEKLERİ (Eksenleri) ETRAFINDA DÖNEREK ZAT-I ECELLİ A'LASINI ZİKİR VE TESBİH EITİGİNİ. . J haber vermektedir. Zat-ı ülühiyyetine ait BAiffi.-İ AHADİYYET'e ı�tılahat-ı sofiyyede
ALEM-İ AMA denilir.
Birgün, huzur-u fa'iz-in-nuru Cenab-ı Fahr-1 Risalete yüz sürmek bahtiyarlığına erişen bir a'rabi sordu :
- Yı.\ Resulallahi Bu Alemler yaratılmadan önce
Rabbimiz olan Allah celle celalühu hazretleri nerede
idi?
Habib-i edib-i Kibriya, saadetle :
- Alem-i ama'da idi ..
Bu alemin nerede olduğu sorulmaz. Zira, Alem-i
ama için isim, mi'ad ve taayyün yoktur. Bu alemi insanlann akıl ve idrakleri kavrayabilmekten acizdir.
Bu ıUemden, bütün itibarat, kuyudat ve izafet sakıttır.
Bu alemi, insaniann bilmesino ve anlamasına imkan
ve ihtimal yoktur. Bu Alemi ancak Allahu zül-celal velkemal hazretleri, Zat-ı ahadiyyetinin ilmi ile bilebilir.
Bahr-i ahadiyyet: CBEN, GtZLİ BİR HAZİNE İDİM.
BU HAZİNEYİ BİLDİRMEK BANA SEVDİRİLDİ VE
BEN MARLUKA Tl YARA TIIM.J Hadis-i kudsisi muktezasınca, cilve gösterip insanlar, melekler ve diğer
mahlUkat tarafından bilinmeyen bir alemdir ki. zatımm tecellisiyle zatım dalgalanarak tecelli etti ve alem-i
ervah zahir oldu. Zuhura gelen Alem-i ervahın başlangıç nuru Hazret-i Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem efendimizdir. Bunun içindir ki, Mebde-1 alem sallallahu aleyhi ve sellem :
- Allah azze ve celle, ilk önce benim nurumu yarattı. Nurumun ve ruhumun yaratılmasıyla beraber
KALEM halkolundu. Benim nefsim de en önce halk bu1 13
yuruldu. · Hz. Adem aleyhisselam, toprak ile su arasın·
da iken ben Nebi idim,, buyurmuşlardır.
Bu cümleden ve bu veciz ifadeden istihraç edebi·
leceğimiz ma'na, hakikatta alem-i erva.ha işarettir ki,
bu aleme ALEM-İ AHADİYYET denilir. ALEM-! KES··
RET, TAYİN-İ EVVEL, ALEM-İ TASDİK ve ALEM-İ
BELA da denilir. Allahu azim-üş-�run: <ELESTU Bİ··
RABBİKÜM.J hitabına, yani ruhlara :
- Ben sizin Rabbiniz değil miyim? sorusuna ce. ·
vaben, ruhiann :
- Evetl .. Sen, bizim Rabbimizsini Bizler, seni tas··
dik eder ve buna şahitlik ederiz, cevabını verdikleri
aleme ALEM-İ ERV AH denilir.
Demek oluyor ki, bu tasdik ve şehad.et eJemi er ·
vahta vulm bulmuştur. Alemi ervah bu tasdit tesbih
ve şehadet!erinden, bir an bile olsun ayrılmamışlardır.
Daha sonra, ruhlar alem-i ervahtan Alem-i Meleküt'a indirilmişlerdir. Alem-i Meleküt'tan, Alem-j
Mülk'e yani içinde yaşadığımız bu aleme gönderilmişlerdir. Bu alemde-n de BERZAH alemine ki, ona
KABİR ALEMi denilir, Berzah Aleminden de ikinci
alem olan BEKA alemine götürüleceklerdir. Bu son
alemdir � seyrin tamamı dır. Cennet ehli cennete ve
cehennem ehli cehenneme vasıl olacak ve orada ebediyyen kalacaklardır. Bütün bu alemierin hepsinde,
yaratılanlar Allahu teala'yı tesbih ve zikirden bir lahza bile aynlmayacaklardır ve ayrılamayacaklannı da
Mevla'yı müte'al hazretleri Kur'an-ı azim-ül-bürhanında: CHİÇBİR MARLUK YOKTUR Kİ, BEN! ZİKRETMESİN, BANA HAMDETMESİN. LAKiN, BUNLARIN ZİKİR VE TESBİHLERİNİ SiZLER DUY AMAZ VE ANLAY AMAZSINIZJ Ayet-i kerimesiyle açıklanmaktadır.
Bu hüküm, umumidir. Bu hükmün haricinde bulunan Enbiya ve Evliylı.'ullah ile bütün eşyanın zikiT
114
ve tesbihini Allahu teah\'nin kendilerine duyurduğu
zevat-ı zevil-ih.tiram ki, bunlara ULÜL-EBSAR deniHr, bu mutlu ve kutlu kişiler müstesnadır. Bu kaidenin haricindedirler.
Hz. İmam-ı Ali kerremal.lahu vechehu ve radıyallahu anh :
- Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem ile Medina-i münevvere köylerinden birisine giderken, yolda eşyanın Habib-i edib-i KiioriyA efendimize selam
verdiklerini ve daha sonra Allahu tealll'yı zikre devam
ettiklerini işittim, buyurmuşlardır.
:Allahu sübhanehu ve teala hazretleri, emirler ve
nehiyler hususundaki bütün hüküm ve fermanlannı,
Kur'an-ı azim-ül-bürhan ile iki cihan serverine bildirmiştir. Hal böyle olunca, Habib-i edib-i ile onun ümmetinin hal ve ahvalini hakkıyle bilen, aliyın ve hakiym olan Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri neden
Kur'an-ı haltiym ve Ehadis-i :�ebiyyi kerim ile zikri,
semA ve devranı men' etmedi. Allah u tealA'nın bin emri
ile, bin nehyinden hangi avet-i celile ile zikir, sema ve
devran men'edilmiştir, bulur gösterebilir misiniz?
Bil'akls, A,yet-i kerime ile sabittir ki Mela'ike-1 mu- ·
karrebiyn Allahu tealll'nın arşını tavaf etmektedirler ve Ar�ullah çevresinde devrana devam eylemektedirler. Zümer sure-i celilesindeki ayet-i kerimeyi dikkat ve ibretinize sunanm.
Ayrıca, Falır-i alem sallallahu aleyhi ve sellam
etendimiz hazretleri, Mi'rac·-ı güzinde meleklerin
Beyt-i Ma'muru tavaf ettiklerini ve Beyt-i ma.'mur çevresinde devran eylediklerini haber vermektedirler.
Hac farizasını yerine getiren Hacı kardeşlerimiz
de. Ka'be-i mu'azzarnanın etrafından tava! etmiyorlar
mı? ·
Ztkru.Uah'ı ve erkAn-ı Evliya'dan semA ve devranı
115
inkAr eden şaşkınlara acaba bütün bu deliller kAfi ge.
Ur mi?
116
İlim, ilim bilmektir;
İlim, kendin bilmektir;
Sen kendini bilmezsin,
Ya nice okumaktır?
İlim okumaktan murad,
Kişi Hakkı bilmektir,
Çün okuyup bilmezsin,
Ya bir kuru emektir ..
Okudum, bildim demel
Çok ta'at kıldım demel
Eğer Hakkı bilmezsen,
Ha bir kuru emektir,.
Yirmi sekiz hece,
Okursun uçtan uca,
Sen elif dersin hoca,
Ma'nası ne demektir?
YUNUS EMRE der hoca,
Gerekse var yüz hacca,
Hepisinden iyice,
Bir gönüle girmektir ..
SOFİ'LERİN AKA'İD İMAMLARININ İSİMLERİ
Sofiyyun ta'ifesinin aka'ıd imamlan, ehl-i sünnet vel-cemaat imamlanndan Eş-Şeyh Ebu-Mansur
MAtüridi ile Eş-Şeyh Ebu-Hasan Eş'ari'dir.
İmam-ı a'zam Ebu-Hanife, İmam-ı Şı:\fi'i. İmam
Ahmed ibn-i Hanbel ve İmam-ı Malik ise, amel imamlarıdır. CRahimehümullah)
Sofi'ler, bu dört imamdan birisine tabidirler. Bu
muhterem imamlar arasındaki bazı ihtilaflar füru'attandır. Hepsi de, EHL-İ SÜNNET VEL-CEMAAT mezhebi üzere olup, yetmiş üç fırkadan FIRKA-İ NACİYYE'dendirler. Hepsinin de itikad, ictihad ve inançları,
Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellam efendimizin arzuları üzeredir ve onun ashabının ve tabi'ıynin ve tebe-i tabi'ıyn ile selef-i salihiynin itikadlannın aynıdır.
Bu zevat-ı zevil-ihtiramın itikad ve ictihadlanna,
BİD'AT ve HEV A asla karışmamıştır. Hepsi de, Resul-ü zişAnın arzu ve muradı, ashabının, tabi'ıynin ve
selef-i salihiynin nurlu ve mübarek yollan izinde ve
üzerindedirler. Onun içın de, kendilerine tAbi olanlara ehl-i sünnet vel-cemaat denilmiştir. Bütün tarikat-i aliyye salikleri, dervişler ve aşıklar da ehl-i sün
net vel-cemaat itikadı üzere bı.ılunduklarından, bu dört
imamdan birisine tabi olmuşlardır.
Şu halde, ta'ife-i sofiyye ve dervişler de bid'at ve
117
hev� ehli değillerdir. Aşıklara EHL-1 BİD'AT diyen ga-·
f1ller1n kendilerinden ve kendi mezheplerinden haber·
leri olmadığı B.şikar, cehil ve gafletleri derkardır.
Bid'at ve hava ehli, dilini gıybetten, boş faydası:ı:
ve mAnasız sözlerden anndıramayan, gönüllerini bühtan ve iftiradan sıyıramayan, yalan ve fuhşiyyatta.r.:.
antmayan, ağzına geleni doğru mu, yanlış mı düşün·
meden söyleyen, eline geçirdiğini haram veya hela)
olup olmadığına bakmaksızın yiyen, kalp evini kin.
hased, buğz, kibir vesaire gibi çirkin sıfat ve hasletlerle dolduran, kötü ve çirkin ahlaklan ile çevrelerini
devamlı surette gocunduran, ellerinden ve dillerinden
hiç kimseye emniyet ve selamet vermeyen kişilerdir
ki, nefislerinin kulu, şeytanın uşağı ve şehvetlerinin
esiri olan bu zümre asıl bid'at ve heva ehlidir, denilse
sezAdır.
Aşk-ı ilAhiden zerrece nasibi olan zevatta bu kc
tü sıfatıarın hiçbirisi bulunmaz. Zira, onların kalpleri
tevhid nurları ile nurianmış ve aşk-ı ilahi ile gönülleri
sürurlanmıtıtır. Esasen, zikrulla:h bu gibi kötü ve çirkin sıfatıardan kalbi arındırır. Ateşin, paslı demiri
pariattığı gibi, aşkullah ateşi de zikrullah ile nurla ·
nan ve sürurlanan kalplerin bütün kirlerini ve pisliklerini giderir ve zikir ehlini de kurtarır. Onları iki ci .
hanın da gam ve tasalarından azad eder. Evet, kalp
aynasının cilası TEVHİD'dir. Tevhid edenlerin dilleri
ve gönüJleri ise, elbette pak ve mücella olur. Netekim.
Sultan-ı Enbiya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya efen .
dirniz hazretleri de : <11-KÜLLİ ŞEY'İN SIKALÜN
VE SIKAL-ÜL-KULUB ZİKRULLAH - Her şeyin bir
cilası vardır. Kalpleıin cilası ise, zikrullah'tırJ buyur
muşlardır.
118
ULEMAY-1 AMİLİYN İLE ŞEYH-ÜL-İSLAMLARIN
DEVRAN·I SOFİYYE HAKKINDA VERDİKLERİ
BAZI FETVA ÖRNEKLERİ ı
Zenbilli Ali efendinin, devran-ı sofiyye hakkında
verdiği üç fetvadan iki tanesini buracıkta dikkat ve
ibretinize sunmakta fayda görüyorum. Diğer fetvayı
da görmek isteyenler Zenbilli Ali Cemali efendi fetvalannın toplandığı fetva kitabını tetkik ve tetebbu edebilirler. Bu arada, FETAVAY-I ÖMERİYYE'ye de bakıvermeyi ihmal etmesinler. (Rahmetullahi aleyh>
BİRİNCI FETVA :
Sofileı ta.'ifesinden bir cemaat oturup zikrullah
Gder iken, ayak üzere kalkıp döne döne zikretseler,
şevk ile ALLAH deseler, HU deseler, mezkurların bu
tarik ile zikretmeleri helal mıdır, haram mıdır. Helaldir derseniz, bu tarik ile zikredenlere kafir oldunuz
diyenler kaf1r olur mu olmaz mı? Beyan buyurulup,
müsab oluna..
El - Cevab ı
Allahu a'lem, Sofiler ne tarik ile zikretseler, kM'ir
olmazlar. Belki, bunlara kafir oldunuz diyenler
kAfir olurlar. İKİNCİ FETVA ı
Sofiyyun ta'ifesi, halaka-:[ zikirde devran edip, döne döne zikretseler, Amr: mu halaka-i zikirde olan,
döndüren ve helaldir diyen kafirdir.J dese, şer'an
Amr'a ne l(L?J.m olur. Beyan buyrula. . El - Cevab :
Allahu teala a'lem, bu vaz' a bu vechile itikat küfürdür. Tecdid-i iyman ve nikah lazım olur. Hukkam-ı - islama lazımdır ki, bu sofiyyun ta'ifesine
bu vechile itikad edip ita.b-ı lisan edenlere te'dib-i
şedid eyleyeler ..
HARREREHU EL-FAKİR ALİ CEMALl AFA-ANH
CDEVRANJ
Devran ve sema, sofiyyıın'un . tarikieri erkarun1 19
dandır. İlk defa sema eden Resul-ü ekrem eallallahu
aleyhi ve sellam efendimiz hazretieridir. Cibril-i emin,
emr-i ilAhi Habib-i edib-i Kibriya'ya gelerek :
- YA Resulallahi Senin ümmetinin fakirleri, zengin olan ümmetierinden beşyüz yıl önce cennete gireceklerdir, müjdesini verince, iki cihan serveri Cenab-ı Ahmed-i Mahmud-u Muhammed alayhisselam
vecde geldiler ve o kadar sema ettiler ki, mübarek
omuzlanndan ridaları yere düştü. Bu hale şahid olan
aslıab-ı kirarn ndvanullahi aleyhim ecma'ıyn de, Sahib-i şeri'at aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat efendimizle birlikte sema ettiler.
Falır-i Alem sallallahu aleyhi ve sellem efendimizle ashabının sema ettiklerini gören Mu'aviye't-ibn-i
Ebu Süfyan :
- YA Resulallaıh! Ne güzel oyununuz var, dlyince Hace-i kA'inat efendimiz hazretleri saadetle şöyle
buyurdular :
·
- Sus .. Sus ya Mu'aviye! Bu oyun değil, zikr-i Habib'dir. Ki�inin sevdiğinin ismini duyup da sema etmemesi kerem değildir.
Bu hadiseyi1 Avarif-ul Maarif Enes bin Malik radı
yallahu anh rivayet etmişlerdir.
İkinci defa sema eden, Cenab-ı seyyidinA EbuBekir-is-Sıddıyk radıyallahu anh efendimizdir. Allah
yoluna bütün malını, mülkünü, varını, yoğunu satmış,
ancak bir gömleği kalmıştı. Bu gömleği de, muhterem
zevcesiyle nöbetieşe giyiyorlardı. Allahu tealA'ya ibadetlerini böylece münavebe ile yerine getiriyorlardı,
Birgün, Habib-i edib-i Kibriya, ashabı bA-safaya :
- Günlerdir, Eou-Bekir'i mescidde gôremiyorum,
buyuronca ashabı kirarn rıdvanullahi alayhim ecma'ıyn :
Ya Nebiyallah! Ebu Bekir bütün malını dağıt120
tığından üzerine giyecek bir şeyciği kalın.am:ıştır. Onun .
için meseide gelemiyor, cevabını verdiler.
İki cihan serveri , kendilerine :
- Kızım Fatıma'ya gidinlz ve ondan Ebu-Bekir
için giyecek bir şey isteyiniz, buyurdu.
Seyyide't-ün-nisA Fatıma't-üz-Zehn\ validemiz,
emr-i Neb!yyi telakki edince, keçi kılından dokunmuş
bir kumaştan gayrı hiçbir şey bulunmadığını söyledi
ve emr-i peygamberi üzerine bu kumaş Ebu-Bekir-isSıddıyk hazretlerine gönderildi. Ne var ki. kumaş Sıddıyk-ı Ekber'in mübarek vücudunu tamamtyle sarmadığından, açık kalan yerleri hurma yaprakları ile kapattı ve huzur-u fa'iz-in-nur-u Cenab-ı Fahr-i risalete
varmak üzere evinden çıktı. O anda, Cebra'il alayhisselam nı1zH oldu. Onun üstünele de, keçi kılından örülmüş dar ve kısa bir kumaş vardı ve o da açık kalan
yerleri hurma yapraklan ile örtmüştü. Habib-i edib-i
Kibriya, bu hale taaccüb ederek sordu :
- Ey Cebra'il kardeşim! .. Seni bu kıyafette hiç
görmemişLim, buyurdu. Cebra'il aleyhissel4.m şu ce-
vabı verdi :
- Yı:\ Resulallah!.. Ebu-Bekir, bugün bu kıyafette
bulunduğu için, Allahu teala.'nın emriyle bütün gök
ehli bugün bu kıyafete bürünmüşlerdir. Allah azze
ve celle, Ebu-Bekir'e selAm ediyor ve soruyor: CBen,
Ebu-Bekir kulumdan razıyım. Ebu-Bekir kulum da
benden razı mıdır?)
O sırada mescid-i Nebeviyye giren ve bu büyük
müjde haberini bizzat fem-i saadet-i peygamberiden
alan Sıddıyk-ı Ekber :
- Razıyım, razıyım! .. diye ağlamağa ve sema. etrneğe başladı.
Bu konu etrafında daha geniş bilgiler edinmek
isteyenler iHYAY-1 ULUM'UN KİTAB-ÜT-TEVHİD ve
1 21
SEMA babisierine müracaat edebilirler. Btz, konuyu
iki misalle daha te'yid ve te'kid etmekle yetineçeğiz :
Falır-i Alem sallallahu aleyhi ve sellem efendi··
miz, birgün · Cenab-ı Hayder-i Kerrar lmam-ı Ali ker··
remallahu vechehu ve radıyallahu anh efendimize :
- Ya. Alil. Sen, bendensinl .. buyurduklarında ..
Hazret-i ;ah-ı velayet sema ettiler.
Resul-ü zişan aleyhi ve alihi salavatullah-11-Men··
nan efendimiz, bir başka gün de Hazret-i Cafer radı-
yaHu anh' a :
- Yıl. Cafer! .. İnsanlar içinde, benim ahlakıma en
çok benz<:ıyen senin ahlıUondır, huyurunca Hz. Cafer
ibn-i Ebi-Talip hemen sema etmeğe başladılar.
Şeyh Şehabeddin-i Suhreverdi, AV ARİF-1 MAA·
RlF'in yirmi ikinci babmda şöyle huyurmaktadır :
(Bazı sapıklar, vecd hali zuhur ettiğinde, rakse··
derler.)
Şeri'atte raksetrnek helal değilse, haram da de··
ğildir. Belki, oturup kalkmak gibi mübah hallerden··
dir. Binaenaleyh, hüsnü niyyetle yapılırsa mübah olan
sema'ın, yine niyyetle ibadet olacağı da şüphesizdir.
Zira, kişi sema ettiği zaman Allahu tealA'yı zikretmek ..
tedir. Zilrr-i ilahi ise her yerde, her zaman ve mekanda
ve her harekette caizdir. Allahu teala'yı zikredenlerin
Rabbinden ecr-ü sevap alacağı ise muhakkaktır.
Allahu azim-üş-şana yapılan her ibadetin evvel ve
alıiri ve bir ölçüsü olduğu halde, zikrullah'a ve zikr-i.
ilahiyye ölçü ve adet yoktur. Zira, Allahu sübhanehu
ve teala hazretleri bizlere zat-ı ülü.hiyyetini çok çok
zikretmemizi emir ve ferman buyurmaktadır. Alem ..
lerin Rabbini zikir ve sema ederken safa bulan ve bu
zikirle kalbi ıtmi'mln bulan ve yatışan, farahianan ve•
haz duyan ve böylelikle Falınıet-i ih\hiyyeye nail olmağa, menzil ve maksuduna arişrneğe çalışan kimse,
1!2
elbette ve e�ette taraf-ı ilahiyyeden mahrum bırakll"
maz ve Allahu sübhanehu ve teala o kuluna ilrram ve
ihsanını çoğaltır, o kulunu nHcata ve falaba eriştirir.
Cenab-ı Şeyh-ül-ekber FÜTUHAT-1 MEKKİYYE'
de şu kıssayı nakil ve rivayet buyurmaktadır. Dikkat
ve ibretle olrumanızı tavsiye ederim :
HiKAYE
Şeyh Cafer bin Muhammed-il-Halveti ile Cüneyd-J
Bağdadi hazretleri, hac niyyetile Hicaz'a gidiyorlardı.
Bu arada Kudüs-ü şerifi ve tılr-u Sina'yı ziyaret ettiler. Hz. Musa aleyhisselılmın, alemierin Rabbi ile bin
bir kalamda konuştuğu yere vardılar. Makam-ı Musa
aleyhissellunda durdular dua ve niyazda bulundular.
O yüce makamın heybat ve kudsiyyeti ile vecde gelen
Hz. Cfuıeyd Bağdadi, müridieri arasında bulunan güzel sesli bir zata bir kaside okumasını rica ve istirham
etti. O zat, kaside okurken Hazret-i Şeyh · ile dervişleri
u.şk ve şevke geldiler ve vecd içinde sema etmeğe başladılar. Bu sırada, nasılsa orada bulunan bir rahip
bu hale şahit ve hayran oldu ve yüksek sesle :
- Ey ümmet-i Muhammed! .. diye_ bu aşıklar karvanma seslendi. Fakat vecd içinde bulunan dervişler
rahibin bu çağınsını duymad1lar. Rahip, bu çağınsını
üç defa tekrarladı. Yine de .hiçbirisinden cevap alamadı. Zira, hepsi kendilerinden geçmiş, vecd içinde ve
A-deta. başka bir alemda bulunuyorlardı. Rahip, bu cemaate iyice yaklaştığı esnada dervişler vecd ve semalarından farig oldular. O zaman, rahip bu aşıklar cemaatine iyice yaklaştı ve sordu :
- lçinızde üstadınız kimdir?
Hz. Cüneyd-i Bağdaili cevap verdi :
- Aramızda fark yoktur. Hepimiz sadat ve ü:>
tadızl
Rahlp israr etti :
1 23
- Elbette içinizde bir seyyidiniz va.rdır, om.ı soruyorum, kimdir?
Dervişler, Hazret-i Cüneyd'i gösterdiler ve aralannda şöyle bir konuşma oldu :
- Ya:rtığıruz bu devran ve semA, bütün müslü·
manlara mı mahsustur, yoksa bir kısmımza mı münhasırdır?
- Bu yaptığımız devran ve sema'yı Ümmet-i Muhammed arasında yalmz aşıklar zümresi yapar.
- Bu devran ve sema'ı ne niyyetle yaparsınız?
- Allahu sübhanehu ve tealA hazretlerini sevdiğimizden, ona karşı duyduğumuz aşktan ve onu zikretmekle aldığımız şevk, haz ve ferahımızdan sema
ederiz, niyyetimiz de yalnız budur.
- Bu devran ve sema esnasında Allahu tealA'nın
ismini zikir ile Esm:1y-ı celilesini yüksek sesle çağ!rmamzın sebebi nedir?
- Bunu Allahu azim-üş-şana kulluk niyyeti ile
yapanz.
- Hak teala, ruhlar aleminde bütün ervaha
CELESTÜ Bİ-RABBİKÜM> yani ben sizin Rabbiniz değil miyim buyurduğ:unda, ruhlar mELA ŞEHİDNA>
yani evet sen bizim Rabbimizsin, biz şahidiz, dediler.
Bu sorunun ismi nedir?
- Buna NİDA-i EZELİ derler ..
- Doğru söyledin ya Şeyh! Ver, uzat bana o mübarek ellerini, diyerek Hazret-i şeyhin elini tuttu, Kelime-i şehadet getirdi ve şeref-i iyman He müşerre1
oldu.
Hazret-i Güneyd-i Bağdadi, Rahibe sordu :
- Benim doğru, Hak söylediğimi nereden bildin?
Eski rahip, yeni mü'min samirniyetle cevap verdi :
- Ben, İncil-i şerifte ümmet-i Muhammed'in Aşık
lan derviş hırkası giyerler ve ekmek kınntıla.nnı yer1 2�
ler, aza kanaat ederler ve buna razı olurlar, Allahu
tealA'yı severler ve onu anarlren ferahlanır ve büyük
bir haz duyarlar. Onlar, Allahu sübhanehu ve teala
hazretlerinin aşıklarıdırlar. Allah aşkıyle vecde gelirler ve Allah yoluna rağbet ederler. Alla.Iıu teala'dan
korkarlar ve her işlerinde Allah'ın nzasmı ararlar,
diye gördüm. Bütün bu saydığım sıfatıann hepsini de
sizde ve dervişlerinizde farkettim ve şeref-i islAm ile
müşerref oldum el-hamdü lillAh!.. dedi.
Bu zAt-ı akdes, o aşıklar kervanı ile üç gün bera,
ber bulunmuş ve üçüncü günü İslam üzere Alem-i bekaya nhlet ederek cennete dahil olmuştur.
Allah azze ve celle, ümmet-i Muhammed'in Aşıklannı gerek İncil-i şerifte ve gerekse diğer semavi kitaplarda zikreylemiş ve onla:n medh-u sena etmiştir.
FETiH süre-i celilesindeki 1:\yet-i kerime, bu sözümüzü
te'yid ve tasdik etmektedir.
Aslıab-ı kirarndan ve Cenab-ı Fahr-i risaletin amcazadelerinden olan Cafer ibn-i Ebi-Talip radıyallahu
anh, Habeşistan'a hicret etmişti. Hicretten dönerek
Habib-i edib-i Kibriya efendimize kavuştuğunda rak�
settiğini ve bu esnada yine raksederek iki cihan serverinin mübarek alnından öptüğünü Ebu-Zübeyir,
CAbir radiyallahu anh'ten rivayet etmektedir. CRadıyallahu anhüm ecma'ıyn.>
<FELEMMA KADA ZEYD ÜN MİNHA VET ARA. .. )
tı�yt-i kerimesi nazil olunca, Habib-i edib-i Kibriya bu
emr-i eelil-i ilahiyyi Zeyd bin Harise radıyallahu anh'o
okudular. Zeyd sordu :
- YA Resulallahi Bu Ayet-i kerime benim hakkımda mı nAzil oldu?
Falır-i ka'inat aleyhi ve alihi efdal-üt-tahiyyat
efendimiz saadetle :
- Evet yı:\ Zeyd!. Senin haklanda ve senin ismini e
1 25
zikrolunarak :rıAzil oldu, huyurunca Zeyd bin HA.rise
raksetrneğe başladı.
Sözü uzatmak neye yarar? Anlayana bu kadan
da kafidir ve açıkça görülüyor ki, başta Habib-i edib-i
Kibriya efendimiz olmak üzere Sıddıyk-i ekber, Aliyyül-Mürteza, Cafer ibn-i Ebi-Talip ve Zeyd bin Harise CRıdvanullahi aleyhim ecma'ıyn) bizzat sema ve
devran etmekle, sema ve davranın şer'an ve bükmen
caiz olduğunu bizlere göstermektedirler. Kaldı ki, Resulü Ekrem ile mü'minlerin annesi Hz. A'işe-i Sıddıyka radıyallahu ap.ha v
_
e ebihya ile, Babeşi'lerin raksını
seyrettiklori de Hadis kitapları ile sabittir.
Yukanda da açıkladığımız gibi raksm İmam-ı
Şafi'i, İmam-ı Malik, İmam-ı Hanbeli ile Hücce't-illislam İmam-ı Gazali indinde ve ileri gelen meşayih ve
ıliimler nazarında mübah olduğu kesin olarak isbatlanmıştır. Hatta: (Hüsn-ü niyyet ile bazı zamanlarda
ibadettir.> denilmiştir.
Devran hakkında ilk defa ictihadda bulunan Vahidüddin-i Kadı (Kuddise sırruh) hazretleridir. Bu iotihadın sebebi de, Sofilerin kalplerine AŞK-I İLAHi'
nin galebe etmesindendir. Bu aşk-ı ilı1hi ancak devran
ile sükün bulur.
SlRRI DEVRAN
Tarikat-ı aliyyenin, Allahu tealı1'yı cehren yani
ltşikAre zikreden kollanndan birisi de Halveti tarikatidir. Bu tarikat ehli, Allahu azim-üş-şam devran ederek zikrederler. Zikrullab ile edilen davranın rümuz
ve işaretine ve esranna binaen, kibar-ı meşayihin kerametleri gün gibi zahir kemalleri bahir, ilm-i ila.hide
yekta ve aşk-ı ilahide hüveyda, esrar-ı Ali'de benArn
ve müştehir olan zevat-ı zevil-ihtiramın ictihadlan ile
devran ve erkan ittihaz olunmuştur ki, bu tarikat-ı
126
aliyyede devranı ilk defa vaz'u ictihad eden Vab.idüddin-i Kadı <Kuddise sırruh) hazretleridir ve tfı.'bi'ıyn
devrinde vaz'olunan bu ictihad -El-Hamdü IiliAhgünümüze kadar devam etmektedir.
Dört mez... J.ıeb imanundan İmam-ı Şafi'i. lmam-ı
Malik ve lmam-ı Hanbel davranın helal olduğuna cevaz vermişlerdir. Yalnız sirac-ül-ümme olan Hz. tmam-ı
a.'zam bu hususta hiçbir şey söylememiş, ne haram olduğunu beyanla men'etmiş ve ne de mübah olduğunu açıklayarak ibaha eylemiştir. tmam-ı a'zam hazretlerinin talebelerinden olan İmam-ı Yusuf ve İmam-ı
Muhammed ki, her ikisi de müctehiddir, davranın helal olduğu hususunda· fetva vermişlerdir. Binaenal'eyh,
Hanefi mezhebinde devran ve sema hususunda imarneynin fetvası yürürlüktedir. Aşk-ı ilahi ile yapılan
devranın cevasına delil-i şer'i ve bürhan-ı kat'i olan
{ıyet-i kerime, Zümer süre-i edilesinin 75 inci ayatedir
ki: <MELEKLERiN, ARŞIN ETRAFINI KUŞATARAK
TA V AF ETTİKLERİNİ VE RABBİLERİNİ HAMD İLE
TESBİR EYLEDİKLERİNİ GC·RÜRSÜN .. > me'al-i münifindedir.
Bu Ayet-i kerimeden de sarahaten anlaşılmaktadır ki, Mela'ike-i kirarn Ar�-ı a.'lanın etrafında tesbih ederek devran yapmaktadırlar. Devran, daire şeklinde olduğundan; farz, vacib, sünnet ve nafile olarak
kıldığımız namazların, meleklerin ibadetlerini de cami olduğu gibi, Sofiyye'nin ktihad ettiği devran-ı şerifte Arş-ı lı.'la meleklerinin ibadetlerini cami bulunduğundan, tıpkı onlar gibi devran ederek Hakkın zikrolunması ictihad buyurulmuştur.
Bu şekilde davranın cevazına dair yukanda bazı
fetva örnekleri takdim etmişti4.. Buna dair bazı mu'
teber fetva kitaplannda da fetvalar vardır. Ezcümle,
FETAVAY-I ÖMERİYYE'de Ebus-Su'ud efendi ile Zenbilli Ali Cemali efendi fetvalımnda böylece mukayed1 27
dir. He.c !arlzasını ifa edenlerin KA'be-i muazzamayı
tavaf ederken okuduklan dua ve tekbirler gibi, me-
leklerin ilim meclislerini, zikir meclislerini tavaf et�
tikleri gibi, Halvetiyye tarikat-i aliyyesi yolunda da
Aşıklar ve dervişler HAY .. ALLAH .. KA YYUM.. DA'İM ..
AHAD .. SAMED .. esmalannı cehren okuyarak devran
ederler. Dünya ehli, dünya menfaatleri için kapı kapı
dolaşarak devran ettikleri gibi, Allahu tealA'ya Aşık
olanlar da rizayı Bari için ism-i ilahi ile devran ederler ve böylece menzil-i maksudianna ererler.
Huzur-u fa'iz-in-nuru Cenab-ı Falır-i risalete yüz
süren bir A'rabi sordu :
- Yt\ R.esulallah! .. Cennet-i A'lada da. devran ve
sem{ı. var mıdır?
Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem süküt ettiler ve cevap vermediler. O anda, Cebra'il alayhissehim nAzil oldu ve taraf-ı ilahiden aldığı emirle, cennet-i A'la'da da cuma günleri devran ve semA edile··
ceğini iki cihan serverine haber verdi.
Ey aşık-ı sadık!..
Cennette namaz ve oruç yoktur ama, aşlrullah'ın
izhar olunması münasebetiyle devran ve sema vardır. Aşıklara müjdeler olsun! ..
Mübarek isimleri tarihe ve ha!ıza-i beşere nakşolunmuş şeyh-ül-islamiann devran ve kıyamen zikrullah hakkında verdiklerii fetavay-ı şerife örneklerinden bir kaç tanesini daha teberrüken dikkatinize sunuyorum :
1 28
Ol ta'ife-i şerlfe-i şerife ashabı, cehr ile ettikleri
ezkAn tecviz edip, tecviz eden imarneyn-il mükerremeyn kavilleri üzere olup saadet-i azime
ve hüsn-ü itikad ile tarikierine sülük edip şer'ile
behremend ve ber-murad olalar. <Burada zikrolunan, men'edilen devran değildir.> ALLAHÜM-
ME ERİN-EL HAKKA HAKKA ..
El-Cevap : Ol müslümanlan kafir itikad eden kafir olur. Eğer, şetederlerse ta' zir olunur. Bu mes'
ele beyanında e'imme-i Hanefiyye'den cevap bu
vechiledir ki, bazı kimseler bir yere cemiyet edip
devran ile veeh-i şer'i üzere devranı aslıab-ı Samir ;cad etmiştir, böyle zikrullah haramdır, eğer
ibadet telakki ederseniz kafir olursunuz, bunun
üzerine ölürsünüz, gaslolunmayıp namazınız kılınmaz ve makabir-i müslümana defnolunmazsınız dese, Amr hakkında hükm-ü şer'i nedir?
El-Cevap : Allahu a'lem rakstır. Raksa, e'imme-i
din yetmiş ma.'na vermişlerdir. Raks münferid
olur. Halka-i zikirde olan ki, raks değildir.
Diğer fetva örneği :
ŞEYH-ÜL-İSLAM
BALİ ZADE
Dördüncü Sultan Mehmed Hanın Devranı safiyyeye dair sormuşolduğu suale verilen fetva sureti :
Bu mes'ele beyanında e'imme-i Hanefiyye'den cevap ne vechiledir ki. bu surette ol kimseleri veeh-i
şer'i üzere zikretmek ibadettir itikad edip, devran-ı zikrullah eyleseler, ol kimselere cievran ettikle:cinden ötürü bir nesne olur mu? Beyan buyurulup müsab olalar .. El-Cevap : Allahu a'lem,
cehr ile zikrullaha cevazın e'imme-i din ve hususan imarneyn-i mükerremeyn hazretleri tecviz
ile kat'ı meratib-i aliyye ve kesf-i keramat-ı celiyye ile ettiklerinde iştibah-ı şerifim olmamakla buyurdum ki, hükm-ü şerifim ile vardıkta bu
bapta sadir. olan ferman-ı eelil-i kadrin imameyn
kavl-i şerifleri ve fetavay-ı mürrifleri mucibince
amel edip, dahi şeyh-i müşarün-ileyh ta'ife-i münkiriyn bir vechile dahlettirmeyip, men'u def'e129
dip ashab-ı mu'annidinden olanlar ekid-i tövbeleri zahir olunca haps-i medid ile hapsedip,
şer'i şerife inkiyad ve şeyh-i müşarün ileyhe itikad edince vücuh-u zecr ile darp ve te'dip ve tekrar islam ve nikah eyleyesin ki, saire mucib-i ibret ve sebeb-i masiahat ola .. Bu hükm-ü hümüyunumu, sicilli mahfuza kaydedip daima mazmunu ile amel edip şeyh-i müşarün-ileyh yedinde
ibka edesin, alarnet-i şerife itimad kılasm .. Eva,'il-i
tahriran fi şehr-i Şahan-ı mu'azzam sene seb'a
ve seb'ıyn ve elf, Konstantiniyyeti mahruse ..
Sofiyye devranı hakkında fetva sureti
Şeyh-ül-islam Muhammed Sa'düddin efendinin,
Efdal zadeye fetva sorusu :
E'imme-i Hanefiyyo'den cevap ne vechiledir ki,
bir bölük cemaat ayak üzere durup zikrederle:rken, ihtiyarları ile yani kendi istekleri ile döne
döne zikretseler ca'iz midir? Beyan buynrulup
müsab oluna ..
El-Cevap : Ca'izdir,
va'z yJktur.
sahihtir, zikrulhh'a tayin-i
Ketebeh-ül-fakir
EFDAL ZADE Eş-şehir
Diğer bir fetva örneği
Bu mes'ele hakkında e'imme-i Hanefiyye'den cevap ne vechiledir? Bir alay fukaray-ı muvahhıdiyn
zikrullah ederek ayak üzere kalkıp, Allahu teala,'yı
zikredip gani nasihati mutazammın ilahi sözleri
okuyup gahi ağlayıp gahi inleyip (VEZKÜRULLAHE KIY AMEN VE KU'UDEN VE ALA CÜNUBİHİM
muktezasınca döne döne tevhid etseler, şer'an ne
lazım gelir? Beyan huyurulup müsab ola ..
El-Cevap : Sevab-ı cezil lazımgelir.
1 30
Ketebehu
EBUS -SU'UD
Diğer bir fetva örneği
Bu mes'ele hakkında e-imme-i Hanefiyye'den cevap ne vechiledir? Mescidlerde, cevamide ve sair
mevkı-i şerifte fukaray-ı ehl-i tevhid cem' olup
ka'idiyn ve ka'imiyn, belki da'iriyn oldukları halde zikrullah etseler ve deseler ki, zikrullah ibadettir, devran enva'ı hareketten bir hareke-i mübahtır. Ezkar-ı zikrullah ile memur olduğumuz
ecelden bu vechile ederiz, diye itikat etmek, bir
alay cehele mezkCı.rları ikfar edip ve deseler ki,
bunlar imam olsalar biz bunlara iktida etmeyiz
ve selam verip almayız. Böyle diyen güruha şer'
an ne lazımgelir? Beyan huyurulup müsab oluna ..
El-Cevap : Allahu a'lem, mezkCı.r fukaray-ı ehl-i
tevhid mü'min-i kamillin olmalarında kelam yoktur. Belki, içlerinde la yu'ad ve la yuhsa Evliya'
ullah zuhur etmesi haddi tevatürdür. Ezkar-ı zikrullah edip meşiy ve hareketlerini mübah itikad
ettikleri ecelqen haşa ikfar eden va'iz cebelesi
kendileri olup MEN HAFİRE Bİ'RE AH!Hİ VEKA
FİYHİ mazmununa mazhar olmuşlardır. Bu itikadda musir olurlar ise, kendilerine iktida caiz
olmayıp, rücu ve tecdid-i iymanları zahir olmaz
ise, selam ve kelamın kat'ı ve sair kefere muamelesi gibi muamele olunması lazımdır.
AKlL
ŞEYH-ÜL-İSLAM
EBUS-SU'UD
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerinin insan··
lara bahş ve ihsan buyurduğu en yüce ni'metlerinden
131
biri de AKIL'dır. Akıl nerede ise haya orada ve haya
nerede ise iyman da o kimsededir.
Bu, aklın herşeyi ölçüp tartabiieceği ma'nasına
alınmamalıdır. Hiçbir aklın, Zat-ı Bari'nin künh-ü hakikatine vakıf olabilmesine imkan ve ihtimal yoktur.
Çünkü, akıl terazisi bu kudreti tartamaz.
Akıl, daima menfaatini arar. Menfaati olmayan
yerlere gitmez.
Akıl, CTEVFİKLİ> veya CTEVFİKSİZ> olmak üze-
re iki kısma ayrılır.
Tevfiksiz akla malik olanların, bu akıllan ile
ınenfaatleri uğrunda yapamayacakların dena'at yoktur. Şöyle bir misal verebiliriz :
Bir hırsız şebekesine mensup olanlar, tevfiksiz
olan akıllan ile yapınayı tasarladıklan soygunun planını hazırlarlar. Çoğu defa da bu planlarını tam ve
eksiksiz uygulayarak muvaffak da olurlar. Hatta, ya-
kalanacak olurlarsa yine o tevfiksiz akılları ile kurtuluş çare ve yollarını da bulabilirler ve bu davadan
böylece yakalarını sıyırırlar. Bütün bunlar mümkündür ve olabilir ya, vicdan ve iz' anınıza hitabederek sizlerden soruyorum :
- Bu neviden işlere cür'et eden kişilere, akıl sa-
hibi diyebilir misiniz?
Dünyada, hased edilmeyen değer yegane cevher
AKIL'dır. Dikkat buyurun, herkes kendi aklını beğenir, onunla böbürlenir ve her işin üstesinden gelebileceğini sanır. Oysa, bu kişinin fiilierine ve hareketle-
rine bakınız, akılla ilgi ve ilişkisi olmayan bir takım
davranışlar içindedir.
Tevfikli akıl ise, insanı daima iyiye, doğruya ve
güzele götürür. İşte VEDİA'TULLAH olan akıl cevheri
de budur. Bu cevhere malik olanlara, Allah u teala'
nın emir ve nehiyleri telkin ve talim olunabilir. Bu
1 32
akıl, hayrı ve şerri, iyiyi ve kötüyü, güzeli ve çirkini
ayırdedebilmek vasfına sahiptir. Onlar Hak ile batılı
da fark ve temyiz ederler. Yalnız, bazı ilahi sırlar vardır ki, bu akılla da idrak ve ihata edilemez.
Mi'rac-ı güzinde, Cebra'il aleyhisselam sidre-i
müntehada kalmış ve :
- Ya Resulallah!.. Benim sınının buraya kadardır. Bir adım daha atarsam, ben yananm, demiştir.
Bu hal, aklın sidre-i müntehaya kadar gidebileceğine ve oradan ileri geçemeyeceğine delil ve işarettir.
Demek oluyor ki, aklın da bir sınırı vardır ve herkes o
sınırı aşamaz.
Aklın da ötesinde öyle bir takım alemler vardır ki,
o alemler ne akıl ve mantıkla, ne de havsala-i beşerle
ifade ve izah olunamaz. Zira, o alemler ve sırlar, akıl
ve mantık terazisi ile ölçülemez. Bu sırlar alemini akıl
ve mantık teraz.isi ile ölçrneğe kalkışanın akıl terazisi
kırılır ve mantığı darmadağın olur.
Aklın ölçarnediği ve eremediği, mantığın çözüp
halledemediği o kadar sır vardır ki, bu sırlar aklın
erdiğinden çok ama pek çok fazladır. Evet, herkese
akıl ve mantık gereklidir ama, bunlarla her zaman her
işe erişilemez.
Yukarıda işaret ettiğimiz gibi, akıl ve mantık daima menfaatini arar. Menfaati olmayan yerlere gitmez. Bazan aldandığı da olur. Ekseriya, akıl ve mantığı ile menfaat sandığı işle, kendi zararına da gidabilir.
İlahi sırlar ve aşk, akıl ve mantığın çok ötesindedir. Aman dikkat buyurunuz, biz akıl ve mantığı red
ve inkar etmiyoruz. Ancak, akıl ve mantıkla herşeyin
anlaşılamayacağını, her. sırrın çözümlenemeyeceğini
ifade ve izaha çalışıyoruz.
1 33
Bilindiği gibi, mantığı ilk icad eden şeytandır. Allahu teala'ya karşı, kendi kıt ve kısır mantığı ile sa-
vunan şeytandır. Allah azze ve celle :
- Neden Adem'e secde etmedin? sualini tevcih
buyurunca, şeytan :
- Ya Rab! .. Beni ateşten ve adem'i ise topraktan
yarattın. Ateş, topraktan üstündür, cevabı ile mantığı
ile KIY AS ka'idesini ortaya koymuş ve elbet yanılmış
ve aldanmıştır. Ne akılla, ne de mantık ve kıyasla ilahi
sırlan çözrneğe imkan ve ihtimal bulunmadığından,
bu mantık ve kıyası ile vaki itirazından ötürü Rahmet-i ilahiyyeden koğulmuştur.
Bu kıssa, bizlere herşeyin akıl ve mantıkla ölçülemeyeceğini ve ölçmeye yeltenenlerin şeytan gibi ifla.s edecekl'erini, müflis ve iblis olacaklarını açık seçik
göstermektedir.
HiKAYE
Bir akıl hastahanesinin önünden geçen birisi, pencereden dışansını seyreden hastalardan birisine seslenerek sordu :
- Acaba bu hastahanade ne kadar deli var?
Hasta, adamı tepeden tırnağa süzdükten sonra cevabı yapıştırdı :
- Sen bizı bırak, çünkü sayımız bellidir. Bana haber ver, dışarıda ne kadar akıllı varsınız?
Evet, dünyanın üstü akıllı olduklarını zanneden
delilerle, ve altı da ölülerle doludur. Bu gerçeği, hiçbir
zaman unutmamak gerektir.
Ey Hakka talip, rizayı ilahiyyeye ragıp, cemal-i
Ia-yezale aşık olan ehl-i vefa! ..
1 34
Sizlere, hiç aklınızdan çıkmayacak bir düstur sunuyorum :
BİL!.. BUL! .. OL!..
Allahu teala,'nın rizasma giden nurlu yola talip olanın, Rabbini bilrneğe ragıp bulunanın, evvela kendi
nefsini bilmesi şarttır. Zira, nefsini bilen, Rabbini de
bilir. Allahu teala ise, ancak Allah ile bilinir. Bilmeyen
bulamaz, bulmayan olamaz ve ham kalır.
Allahu azim-üş-şana giden yol o kadar çoktur ki,
bütün yaratılmışların nefesleri sayısıncadır ve bu gerçek ehlince ma'lum ve müsellemdir. Fakat, en kısa yol
Habib-i edib-i Kibriya aleyhi ve alihi ekmel-üt-tehaya
efendimiz hazretlerinin ira'a ve işaret huyurdukları
yoldur. Olla tabi olmakla, her adımını onun nurlu ve
mübarek adımını attığı izleri takip etmekle kolayca
kat' olunabilir.
İnsaf ile düşünülecek olursa, insanı bir mikrop
dahi Hakka götürebilir. Her şeyde tecelliyat-ı ile,hiyyeyi ve kudret-i sübhaniyyeyi görenler için, bu müşahade haktır ve gerçektir. Ne var ki, mes'ele görene ve
işitene göredir. Her zerrede, tecelliyat-ı ila.hiyye gün
gibi aşikardır ve her nereye yöneliuse kudret-i sübhaniyye derkardır. Ka'inatta, her zerre Allahu azim-üş
şam ikrar, tesbih ve tahmid etmektedir. Ancak, baş
gözleri gördüğü haldP-, kalp gözleri görmeyen, başlarının iki tarafındaki kulakları işittiği halde, kalp kulakları duymayan bu büyük ni'metten mahrum kalır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerine giden en
kısa yol, Habib-i edib-i Kibriya'ya ittiba ile mümkün
olan nurlu yoldur, demiştik. Bu nurlu yolun, iç içe dört
kapusu vardır. Bu nurlu kapulan, yan yana değil, iç
içedir.
BİRİNCİ KAPU : Şeri'at kapusudur.
1 35
İKİNCİ KAPU : Tarikat kapusudur.
ÜÇÜNCÜ KAPU : Hakikat kapusudur.
DÖRDÜNCÜ KAPU : Ma'rifet kapusudur.
Dördüncü kapudan da geçilince, iç içe üç saray
vardır :
BİRİNCİ SARAY : Kutbiyyet
İKİNCİ SARAY � Kurbiyyet
ÜÇÜNCÜ SARAY : Ubudiyyet saray larıdır.
Bunda olan zevk-u sefanın ve esrar-ı ilahinin dille
tarifi ve kalemle tavsifi mümkün ve muhtemel değildir. Tadmayan bilmez ve tadmayana anlatılamaz. Görmeyeniere göstermek mutasavver değildir. Ancak görebilenler, ancak tadabilenler bu zevk ve sefaya nail
olabilirler.
Şeri'at, Resul-ü zişanın tatlı sözleridir ki, biz ona
KA VL-İ RESUL diyoruz.
Tarikat, Habib-i edib-i Kibriya'nın ibret alınacak
fiilieri ki, biz ona EF' AL-İ RESUL . diyoruz.
Hakikat, iki cihan serverinin özenilecek halleridir ki, biz ona da HAL-İ RESUL diyoruz.
Ma'rifet, Rahmeten lil-alemiyn olan o zat-ı akde ..
sin sırrıdır ki, biz ona da ESRAR-I MUHAMMEDİYYET
diyoruz.
İşte, bu sırra mazhar olan kutlu ve mutlu kişiler
sefaya ererler, aşk bahçesinin güllerini dererler, yar-1
hakiki ile cünbüş ederler. Allahu teala onları ve onlar
da Allah'ı severler. Bu sevgi ve bu aşk, hakiki aşık
ile hakiki ma' şuk arasındadır ki, tadmayanın aniayamayacağı mua.zzam bir sırdır.
1 36
Şeri'at, tarikat yoldur varana;
Hakikat, ma'rifet bundan içeri..
Hakka giden yolun birinci ka pusu ŞERİ' A T'tir demiştik. Ne var ki, bu aziz şeri'at-i Muhammediyye
kalplerinde hastalık olanlarla, iymanlannın nuru
eksik bulunanlar için, taze yeşil cevizin dış kabuğu
kadar acıdır. Şeri'at-i garrayı Ahmediyye'nin yani Allahu teala'ya yapılacak ibadet ve ta'atin ve emavir-i
ilı:ihiyyeye hakkıyle ve layıkıyle riayet etmenin, Allahu teala'nın (Y AP!l dedilderini yapmak ve (Y APMA!l
dediklerinden şiddetle ve dehşetle kaçınmak nefse çok
ağır gelen şeylerdir. Mesela, şeri'at orucu emreder, oysa nefis yemek ister.Şeri'at, namazı emreder, oysa nefis tenbelliği sever. Şeri'at, zekatı emreder, OY.Sa nefis
eline geleni kendisinin sanarak ve sayarak malına ve
parasına kıyamaz. Şeri'at, zinayı men'eder, oysa nefis
şehvetinin ve behimi duygularının zebunu olarak karşılaştığı her güzelle tatmin olmayı özler.
Nefis, �eri'at-i nasıl sevebilir ki, onun her türlü arzu ve temayüllerine karşıdır ve manidir. Bu sebepledir ki, aslında baldan tatlı olan Ha bi b-i edi "b i Kibriya'
nın mübarek sözleri olan şeri'at, zevk ve safasma düş·
kün olan nefse, yeşil cevizin dış kabuğu kadar acı gelir. Ağzının tadını bilmeyene ve hastaya da bal, sırasında acı gibi gelmez mi? Nefislerinin kötülükleri yüzünden kalpeleri hasta olanlarla. iymanlannın nuru
eksik bulunanlar için de şeri'at, cevizin dış yeşil kabuğu kadar acı gelir.
Aslına bakılacak olursa, şerfat nefis ile öylesine
bir savaşa girişmiştir ki, bu savaş din ve millet düşmanları ile yapılan savaşlardan daha çetin ve daha
zorludur. Netekim. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem de diş düşmanlarla yapılan savaşı CİHAD-I ASGAR (Küçük cihad) ve nefisle yapılan savaşı da CİHAD-I EKBER (Büyük cihad) olarak ilan etmiştir ki,
hakikatta bundan ibarettir.
1 37
Halveti yolun güderiz,
Çekilir Hakka gideriz,
Gazay-ı ekber ederiz,
İmam-ı Ali'dir ulumuz ..
Hidayet burcudur nur-u şeri'at.. Saadet tacıdır
dürrü şeri'at.. Şeri'atla olan Allah'a kul, kulu makbul
eder sırrı şeri'at.. Şeri'at, cana bir ab-ı hayattır, eder
ihya dil-i zülali şeri'at.. Şeri'attir eden insanı insan,
zira nur-u peygamberdir şeri'at.. Açar hep ma'sivanın
zülmetini visale erdirir bedr-i şeri'at.. Şeri'attir nizam-ı
her du-alem, hayat-ı dü-cihan bahr-i şeri'at.. Şeri'atsız kişinin hali husran, kemale erdirir mihr-i şeri'at..
Şeri'atle amel eyle ey aşık, selamet semtine erdirir
şeri'at..
1 38
Saray-ı din esasıdır şeri'at,
Tarik-ı Hak hüdasıdır şeri'at..
Budur ol kapu dergah-ı Hakka,
Ki, yolun ibtidasıdır şeri'at. .
Dahi bununla hatmolur bu yollar,
Bu rahın intihe.sıdır şeri'at..
Sır'at-ı müstakiyme davet eden,
Münadiler nidasıdır şeri'at..
Şeri'at, Enbiyanın sünnetidir;
Kamunun ihda.sıdır şeri'at..
Huda'nın leyle-i mi'nlc içinde,
Habibine atasıdır Şeri'at..
Yirmi üç yıla dek Cebra'ilin,
Ana vahy-i Hudasıdır Şeri'at..
Cihanda çoktur enva'ı ulümun,
Kamusunun hümasıdır Şeri'at..
Bu nefs-i kafiri katıetmek için,
Hakkın hükm-ü kazasıdır şeri'at..
Cihad-ı ekber eden ehl-i diller,
Kulübunun safasıdır şeri'at..
Tarikat karbamnın önünce,
Delil-ü muktedasıdır şeri'at..
Hakikat gerçi sultanlıktır ama,
Önünde anın livasıdır şeri'at..
Şerfatten veli yad olmaz asla,
Velinin aşmasıdır Şeri'at..
Şeri'atle durur arz-u semavP,t,
Bu bünyanın binasıdır şeri'at..
Ne bilsin şer'i paki ehl-i ilhad,
Ol a'danın, a'dasıdır şeri'at ..
Hemen anlar da aklınca sanır kim,
Nizarn için a'lasıdır şeri'at..
Sakın cana, sakın anlara uyup;
Deme sen de nalasıdır Şeri'at ..
Şeri'atsiz hakikat oldu ilhad,
Hakikat nur-u ziyasıdır Şeri'at ..
Ziya olmaz ise n uru da yok bil,
Hakikatle kıyasıdır Şeri'at..
Cihana bir veli hiç gelmez, illa!
Elinde anın asasıdır Şeri'at..
Dahi başında tac-ü şal ve kisve,
Hem eğninde ahasıdır Şeri'at ..
Hakikat canıdır ancak velinin,
Canından ma'dasıdır şeri'at..
Çıkıycak can beden öldüğü gibi,
Çıkıycak sır, kalasıdır Şeri'at. .
Karar etmez idin olmayıcak can,
Hakikatin bakasıdır şeri'at..
Hakikat, dilber-i ra'na gibidir;
Anın zerrin libasıdır şeri'at..
Sakın soyma anı na-mahrem içre,
Yüzün suyu, hayasıdır şeri'at..
Hakikat, Arş-ı a'ladır muhakkak;
1 39
O arşın istivasıdır şeri'at..
Cemi Enbiya ve Evliya'mn,
NİYAZİ rehnümasıdır Şeri'at ..
NEFS İN SIF ATLARI
Nefsın sıfatı dörttür :
1) Nefs-i emınare
2) Nefs-i levvame
3) Nefs-i mülhime
4) Nefs-i mutma'inne
Nefs-i mutma'innenin üç rütbesi daha vardır :
D Nefs-i nidiyye
ID Nefs-i merdiyye
IID Nefs-i safiyye'dir.
Bu mertebeleri, makam-ı ma'rifetin tarifinde üç
ayrı saray olarak tarif etmiştik.
Nefs-i emmare, insanı daima _Allahu teala'nın
men'ettiği şeylere götürür, emrettiklerinden de alıko·
yar. Şeri' atin acı ve ağır geldiği nefis budur . Bu nefs
sahipleri �eri'atten kaçarlar ve onu hiç sevmezler. Ka·
firlerin, asilerin ve fasıkierin malik olduklan nefs de
budur. Şeri'at kılıcı ile bu nefis teslim alınınca, insan
bu büyük düşmanına galip gelmiş olur, zahiren insan
olduğu için batmen de insanlığın birinci merdivenine
ayak basmış ve yükselrneğe başlamış demektir. Bunun
tam zıddı olarak, insan nefs-i emmareye yenik düşerse, yaşayış bakımından hayvanlar gibi dalalette ve belki hayvandan da daha aşağı bir derekeye düşer. Bu
gibiler, dış görünüşleriyle insan gibi görünseler de, aslında ve batınında yırtıcı hayvandan beter olurlar.
Demek oluyor ki, insanın ma'nasını da insan edecek olan ancak ve yalnız ŞERİ' A T'tir. Allah u teala'ya
1 40
ve Resul-ü mücteba'ya inanan ve iyman edenler, bu
nurlu yolda ilk kapudan yani şeri'at kapusundan tev- .
fik-i Rabhani ile dahil olabilirler. Artık bunlar Cİ- ·
HAD-I EKBER olan nefs-i emmareleriyle savaşa girişirler. Ne var ki, nefs-i emınare ile cihad etmek, yazıldığı ve söylendiği kadar kolay bir mes'ele değildir.
Zira, nefs-i emınarenin öyle hiyle ve desiseleri vardır
ki, hariçten şeytan da vesveseleri ile katılınca, bu hiyle ve desiseleri sezmek ve anlamak, tek başına nefsi
ile mücadele eden için pek kolay olmaz.
Mesela, şeri'atin arnrettiği hususları nefsine karşı
uygulayan mücahide, öyle tuzaklar hazırlar ki nefse
terkettiramediği ibadetlerini iptal ettirebilmek için
vesveseler telkin eder ve o nefsi u'cub ve riya bataklıkianna sürükler. Ona :
- Şöyle bir çevrene bak!. Herkes namaz kılıyor
ama, senin kıldığın namaz gibi kılabilan var mı? Senden a'la kul bulunur mu? Çoğu kimseler var ki, ne
namaz kılıyor ve ne de oruç tutuyorlar. Oysa, sen namazını kılıyor, orucunu tututor, zekat veriyor ve sadaka dağıtıyorsun. Senden üstün ve faziletli kul olabilir
mi? Hiç korkmadan ve çekinmeden Allahu teala'ya
nasıl kulluk ve ibadet ettiğini açıkla, namazını, orucunu zekatını · herkese anlat, senin nasıl mükemmel
bir müslüman olduğunu herkes görsün ve anlasın, hiç
kimsenin senden daha üstün olamayacağını öğrensin!
gibi telkinlerle kendisini beğenmeğe, kendi ibadetlerine mağrur olmağa sürükleyen u'cub ve riyayı, hased
ve gazabı, şehveti, mal ve makam sevgisini aşılamağa
çalışır. Onu şöhret delisi halıne getirmek için olanca
gayreti ile uğraşır. Onu ibadet ve ta'atten men'edemeyince, Allahu teala'mn nehiylerine tecavüzü emreder,
hudud-u ilahiyyeyi aşmağa zorlar :
- Allahu sübhanehu ve teala hazretleri çok af141
fedici ve kerem sahibidir, korkma seni de af ve mağfiret buyurur, telkinatı ile günah işlerneğe zorlar, sapıklığa çekebilmek için ne mümkünse yapar.
Nefsin ve şeytanın bu ve benzeri hiyle ve desiselerinden, ancak tevfik-i Rabhani ile kurtulmak mümkündür.
Bu sebeple, şeri'at kapusundan içeriye girenler,
yaptıkları işlerin hak üzere olup olmadığını fark ve
temyiz edebilmek hususunda bir çok müşkillerle karşılaşırlar, kendi kendilerine nefislerini · mürakabe edebilmek gücüne de sahip olamadıkları için hayli bocalarlar.
Birinci kapu olan ŞERi'AT kapusundan içeri girip
bu vartalarla karşılaşanlar için kurtuluş çaresi, ikinci
kapu olan TARiKAT kapusuna müracaat etmektir ki,
Fi'iL-İ RESUL'dür demiştik. Bu kapudan dahil olanlar, kendilerini mürakabeyi bir mürşid-i kamile terk
ve teslim etmelidirler. Şeriat ile tek başına amil olmak, hastanın kendi kendisini tedaviye çahşması gibidir. Oysa, tarikat kapusundan girince kendisini hazık ve tecrübeli bir hekimin tedavisine bırakmak elbette daha akıllıca bir davranış olur. Bir tabib-i hazık
olan mürşid-i kamil , müracaat eden bu hastasına bazı
perhizler salık verir, ilaçlarını ve dozajiarını tayin ve
tesbit eder ve onu kısa zamanda şifaya kavuşturur.
Mürşid-i kamil, nefsin ve şeytanın açtığı yaraları da
zikrullah ile iyileştirir, nefsin hastalığını terbiye ve
tedavi için elinden gelen gayreti sarfeder. Onu, nefsinin ve şeytanın vesveselerinden, hiyle ve desiselerinden kurtarınağa çalışır. Eğer, sitlik kendisine emir ve
tavsiye edilen hususları aynen ve harfiyyen uygularsa,
kısa bir zaman içinde feyzi artar, bununla da kalmaz
HAKiKAT kapusunu da kolaylıkla bulur.
1 42
Ancak, TARiKAT kapusundan içeri mürşid olan
zatın, Resul-u ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz hazretlerine na'ib olmağa layık Ahlak-ı Kur'aniyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile mütehallık, sünnet-i seniyye-i Nebeviyye ile müzeyyen ve mütetabık,
arif-i billah, vasıl-ı ilailah bir şeyh-i agah olması şarttır.
Yoksa, mürşid suretinde görünerek halkı ibadet
ve ta:atten men'eden kulu kulluktan uzaklaştıran mürşid-i kamil olamaz. Olsa olsa, böyleleri mürşid suretinde birer iblistir ki, maalesef sayılamayacak kadar çoktur. Çünkü, bu gibiler de iblisin mürşidleridirler. Bu
tabire şaşırmayınız! .. Mürşid-i Ralıman olan veliler bulunduğu g�bi, mürşid-i Şeytan olan deliler de eksik değildir. Allah azze ve celle, bu gibilerin şerlerinden Habib-i edib-i hürmetine bizleri ve bütün insanları korusun .. (Amin, bi-hürmeti seyyid-il-mürseliyn.)
Bunlar, dergah barigah-ı ahadiyyete giden yol ·
üzerinde iblis gibi oturarak halkı Hakka varmaktan
men'ederler ve tarik-i Hak narnma tarik-i dalalete sürüklerler. Hatta, yalnız insaniann iymanlannı çalınakla da kalmazlar canlan, malları, ırz ve iffetleri ile
de oyuarnağa yeltenirler.
Binaenaleyh, Hak yolcularına acizane tavsiyem bu
gibi kimselerden uzak bulunmalandır. Zira, bunlardan uzak olmak Allahu teala'ya yaklaşmak demektir.
Bizim kasdettiğimiz ma'nada mürşid-i kamil, her
hal-ü karda müstakiym olur. Mürşid-i a'zam olan Habib-i edib-i Kibriya'ya hakkıyle ve layıkıyle na'ib olabilmek şeref ve imtiyuzına nail bulunur. Keramat-ı vücud-u Muhammediyyet'e sahip olarak, Hak'tan gayn
kimseden hiçbir şey beklemez. Allahu teala'nın kendisine bahş ve ihsan buyurduğu ni'metleri yemez, başkalanna yedirir, giymez başkalarına giydirir. Kimse1 43
ye bar olmaz, yar olur. Müritlerini, akla gelen ve gelmeyen her çeşit kötülüklerden korur ve kurtarır. Onlan, daima Hak yoluna netrneğe uğraşır. istikameti
öğretir, insanlığa hizmeti öğretir. Muhabbet-i ilahiyyeye vasıl olabilmenin tek yolu ve çaresi olan şefkat ve
merhameti telkin ve talim eder. Malik olduğu gizli hazinelerini, müridinden esirgemez, kıskanmaz ve onları
eğiterek vasıl-ı didar eder.
Böyle bir mürşid-i kamile erişebilmek bahtiyarlığına mazhar olanlar, şeriatın da, tarikatın da hazzına
ve süruruna kavuşurlar, hakikat ve ma'rifet kapulanna ulaşırlar ve oradan da geçerek kutbiyyet sarayına varır ve kurbiyyet tahtına otururlar, ubudiyyet
saltanatını sürerler. Bu ·kutlu ve mutlu kişiler, Hak'ta
yok olup Hak ile bekaya erer ve sıddıkıyyet makamını
ihraz ile Melik-i muktedir olan Allah azze ve celle
indindaki mak'ad-ı sıdka erişir; Enbiya, Evliya, sıddıykler, şehidler ve saUhlerle beraber zat cennetine
girerler, taraf-ı ilahiden ikram ve ihsan olunurlar. CAllahümme yessir lena ya Müyessirü ya Allah!..>
Ey aşık-ı sadık ve Hakka talip olan kardeşim :
Bu fakir-i pür-taksir, ş�ri'atı bir_ gül ile tarif ve
tavsif etmeğe çalışacağım. Bir gülü elimize aldığımız
zaman, o gülün dikeni ŞERİ'AT'e, sapı TARİKAT'e,
çiçeği HAİKAT'e ve kokusu da MA'RİFET'e misaldir.
Gülün kendisi de, kokusu da ancak dikeninin ve
sapının muhafazası ile mümkündür. Dikeni ve sapı
olmazsa, ne gül ne de kokusu kalır. Gülü koruyan
bunlardır. Tıpkı bunun gibi, HAKiKAT ve MA'RİFET
de, ŞERİ' AT ve T ARİKAT ile hıfzolunur. Gül e ve kok us una malik olmak isteyenler, o gülün sapma da dikenine de tahammül etmek mecburiyetindedirler.
Böylesine bir tahammül ve mecburiyat ise, o güle ve
kokusuna aşık olanlar için büyük bir fedakarlık sa144
yılarne.; Bunu, aslA unutmamalıdır. Har açılırsa gül
olur. Gülün bakası dikeni ile kaimdir. Düşünmalidir
ki, her işin başı bir takım zorluklarla başlar. Buna
mukabil, her zorluğa iki kolaylık bahş ve ihsan buyuruld�unu Kur'an-ı azim-ül-bürhan kesin olarak
açıklamıştır.
İlk tahsilini tamamlayamayan bir kişi. ortaokul
tedrisatına devam edebilir mi? Etse de, okunanlardan
ve anlatılanlardan bir şeyler öğrenebilir mi? Orta tahsHini tamamlayamayanlar da, lisede muvaff�k olabilirler mi? Liseyi bitiremeyenler, üniversitede yüksek tahsil yapabilirler mi?
İmdi, ŞERİ'AT ilkokuldur. TARİKAT, ortaokuldur.
HAKİKAT lise ve MA'RİFET üniversite ile tefsir olunur. Nasıl ki, Hz. Musa aleyhisselama kadar gelen dinler ilkokula, MUSEVİLİK ortaokula, İSEVİLİK liseyo
ve MUHAMMEDİLİK de yüksek tahsil olan üniversiteye benzerler. Bu minval üzere misal verrneğe devam
P.decek olursak, SUHUF'lar Hkokul okuma kitabına,
TEVRAT ve ZEBUR ortaokul kitabına, İNCİL lise kitabına ve Kur'An-ı aziyın de üniversite kitabına müşabihtir.
Bir binanın, temeli ve duvarlan sağlam olmazsa,
çatısı tutmaz ve yerine oturmaz. Tavanı olmayan bir
binada da elbette oturulamaz. Hal ve hakikat böyle
olunca, binanın temeline ŞERİ'AT'i, duva.rlanna TARİKAT'i, çatısına ve tavanına da HAKİKAT'i, içinde
oturuhnasına da MA'RİFET'i teşbih edebiliriz. Bu dört
unsur bir araya gelmezse, gayet tabii bina da olmaz.
Zünnan kesmeden iyınana nail olunur mu? Sırat'ı geçmed'an cennete vanlır mı? Demek ki, küfür
kalpten ı;ıkacak ki, iyman oraya yerleşebilsin. Şirkten kurtulmalıdır ki, kişi muvahhid olabilsin.
Meni olup ana rahmine düşmeyen, insan olarak
145
doğabilir mi? Vücut bulabilir mi?. Hayat arkadaşlarımız olan eşlerimizi birer güle ve kayınvalidelerimizi
de dikane teşbih edecek olursak, diken misali kayın
validelerimiz olmasaydı, gül misali eşlerimiz nasıl vücut bulurlardı? Demek ki, gülü elde etmek isteyenler,
dikenine katlanmalı ve onu hoş ve tabii görmelidirler.
Dikenine tahammül edemeyenleriı:'ı, güle talip olmalan cidden ve hakikatan şaşılacak bir haldir.
Saadete erişmek isteyenler, bir takım zorluklara
ve sıkıntılara hazır olmalı, azim ve sebat sayesinde
bütün güçlüklerin yenilebileceğini de asla unutmamalıdırlar.
Netekim, ölmesini bilmeyenierin yaşamağa da
hakları yoktur. Tarlalarını ekmek, nadazlamak, çapalamak zahmet ve meşakkatine katlanamayanların da
o tarla veya tarlalardan ürün almalan mümkün değildir. Kadının eza ve cefasına tahammül edemeyenler de, evlat sahibi olamaz ve babalık hazzına eremezler.
Bu konuda, daha bir çok misaller vermek kabildir.
Fakat, ibret alabilecek yeteneğe sahip bulunanlara bu
kadarının da yeterli olacağını zannederim.
Öz ve özet olarak şu misali de zikredebilirim :
İslam'da, nefse müşkil ve ağır gelen ŞERİ'AT'e, o
müşkillerden hasıl olan menfaatler TARİKAT'e, Hak
yolunda bulunmak HAKİKAT'e, Hakka vuslat bularak safaycı. ermek ve iki cihanda da sultan olmak ise
MA'RİFET' e en güzel birer misal dir ..
Cenab-ı Hak, cennet ve cehennemı halk ve icat
eyleyince, Cebra'il alayhisselama :
- Git ve yarattığım cenneti seyr-ü temaşa eyleL
buyurdu.
Cebra'il aleyhisseh\m bu emr-i ilAhi ve ferman-ı
sübhani üzerine cennete vardı, cennet ni'met ve de146
recelerini, köşklerini ve saraylarını seyretti. Mast-ü
hayran kaldı.
Fakat, cennete girmek için bir takım mani'alar
bulunduğunu da müşahade eyledi ki bunlann abdest,
gusül, namaz, oruç, hac ve zekat, cihad gibi gibi farzlar olduğunu anladı ve Hakka niyazda bulundu :
- Ya Rebbel-alemiyn!.. Halk ve icat buyurduğun
cennetin tarif ve tavsifi mümkün ve muhtemel değildir. Gözlerin görmediği, dimağlann düşünmediği,
kalplerin tahattur dahi edemediği ni'metler yaratmış
ve hazırlatmışsın. Ancak, bu mani'alan aşarak bu ni'
metlere erişecek olan kullara aferinler olsun. Bu mılni'aları aşacak kul var mıdır?
Hitab-ı izzet şeref-sadir oldu :
- Benim öyle has kullanın vardır ki, onlar beni
ı:::everler ve ben de onları severim. İşte, o kullanın
emirlerimi canıanna minnet ve başlarına tac-ı 'devlet
bilirler. Bu mani'alar, elbette onların cennetima girmelerine engel olamayacaktır, belki bu kullanının
cennetima girmelerine vesile teşkil edecektir, buyuruldu.
Cebra'il aleyhisselam, yine emr-i ilahi ile cehenneme vardı. Cehennem derekelerini, orada bulunan
zincirleri, ateşten kelepçeleri ve bukağılan, ma-ı hamiym-i, zakkumlan, hurma ağacı kalınlığındaki yılanlan, katır cesametindeki akrepleri, ateş deryalannı, ateşten ma'mul tabutlan gördü ve büyük bir korku ve dehşete kapılarak, celal-i ilahi ile titrerke:::ı, cehennemin etrafına insanın nefsine hoş gelen içki, kumar, kadın ve saire gibi nefsin arzularlıklan ve şeytanın tuzak olarak hazırladıklan şeyleri görqü ve yine
niyazda bulundu
- Ya Rab! .. Bütün bunlara aldanmayacak ve buraya girmeyecek kullarm da var mı?
147
Hak celle ve ah\ buyurdu :
- Evet ya Cebra'il!.. Benim has kullanın, bu fuhşiyyata ve bu alayişe asla aldanmazlar, şeri'atimden
hiç aynlmazlar, emirlerimden ve nehiylerimden hiçbir sebep ve suretle farig olmazlar. İşte, ben o has kullanma cehennemi haram kıldım.
Ey ehl-i vefa! ..
Kur'an-ı aziym, mü'minlere şifa ve kMirlere husrandır. Kılfirlere ve münkirlere, şeri'at ağir ve müşkildir ama aşıklara ve gerçek mü'minlere ni'met ve
devlettir. Evet, şeri'at kafirlere, münafıklara, günahkarlara ve asilere nisan yağmuru gibidir. Nasıl ki nisan yağmuru isabet ettiği yerlere, rahmet-i ilahiyye
olarak taze bir hayat balışeder ve yeşertirse, o çevreye
canlılık, yeşillik ve güzellik eriştirirse, gül bahçesindeki goncalan açtınp yetiştirirse ve cihana misk ve
anber kokulan ulaştırırsa, mü'minlere de aynı tazelik ve canlılığı, güzellik ve özelliği ve en nefis kokuları ve duyguları bahşeder. Buna mukabil, aynı nisan
yağmuru bir pislik birikintisine düşünce onun pis ve
çirkin kokularını artırırsa, kafirlerin, münafıklarm,
günahkar asilerin de tiksindirici kokulannı çevrelerine yayar. Bunun için de, onlar nisan yağmuru masabesinde olan şerfatten hiç hoşlanmazlar.
Şeri'at, mü'minlere ni'met ve devlet, kafirlere nikbet ve zillettir. Şeri'at, müminlere kolay ve rahat, ka
firlere ve münafıklara zor ve berbat gelir. Şeri'at, aşıkIara nur ve rahmet, kafirlere ise korkunç bir zulmettir. Şeri'at, mü'minlere hafif ve afif, kafirlere de azap
ve ıkap ile mı:iteradiftir.
Onun için değil midir ki, nefsimize ağır gelecek
olan ilahi emirleri hakkıyle ve layıl-;:ıyle yerine getirebilmek için, biz aciz kullarına kolaylıklar balı� ve iht48
san buyurmasını niyaz ediyor ve günde en az kırk
kerre :
- YA Rabbel-Alemiyn!.. Ancak sana ibadet ederiz ve bu ibadette daim olabilmemiz için ancak senden yardım bekleriz, diye Allahu teala'ya yalvarıyoruz. Zira, Allahu azim-üş-şan bir kulunu huzuruna kabul buyurmayacak olursa, o kulundan şerfatını ve
zat-ı ülühiyyetine karşı yapmakla mükellef bulundu
�u ibadet ve ta'atini ref'eder ve o kul Rabbine ibadetten şevk ve zikirden zevk alamaz.
Arifler buyurmuşlardır ki :
- Bir kulun, bir vakit namazı kazaya kalsa, o kul:
C Acaba, ben Rabbime ne gibi bir suç işledim ki, Rabbim beni huzuruna kabul buyurmadı?) diye derin derin düşünmeli, tövbe ve istiğfar etmeli ve gözyaşı dökerek pişman olmalıdır.
Bu sözleri sakın yadırgamayınız!. Allah azze ve
celle hazretleri mü'min kullarını öylesine seviyor ki,
onlan günde beş vakit huzuruna kabul buyurmak tenezzülünde bulunuyor. Binaenaleyh, Allah aşkına susayanlar, bu aşka vasıl olabilmek için hiçbir fedakarlıktan çekinmemeli ve kaçınmamalıdır. Tam bir teslimiyyet ile Allahu tealll'ya teslim olmalı ve onun emirlerine ve hükümlerine riayeti canıarına minnet ve kendileri için en büyük ve erişilmez saadet bilmelidirler.
Dünycı. hayatı fanidir, gelip geçici ve elden gidicidir. Bu Umi alemden sonraki baki ve ebedi alem için
en büyük sermaye, ancak ve yalnız iymandır, Allahu
teala'ya ibadet, tit'at ve muhabbettir. Hak'tan geldik,
er veya geç önünde sonunda yine ona dönüp gideceğiz. Şu halde, aklı başında, vicdanı ve sağduyusu yerinde olanlar onun her ma'nada sevilmeye lı\yık olduğunu, onun yegane mahbub ve mathip bulunduğunu
bir an blle hatıriarından çıkarmazlar. Ona kulluk et149
menin, gerçekte sultanlık oldu�unu takdir ve her nefeslerinde onunla olmayı arzu ederler. Onun sevdikle·
rini sever, sevmediklerini de sevmezler. Onun yercliğini yere!", övdüğünü överler. Hak ile hak olurlar, kan�
di özlerini bilirler, aşkullah ile yaşarlar ve Hakka aşık
olarak bu fena aleminden beka alemine göçerler. Bu
mutlu ve kutlu kişiler, ölmez OLUR'lar. Yani, ham kal·
mazlar.
Onun için, ŞERİ'AT'siz TARİKAT bıltıldır. TARİ·
KAT'sız ŞERİ'AT de münkir ve münafıklara atıldır.
Aşıklara, şeri'at baldan tatlı, tarikat susuz kalanlara
MA-1 ZİLAL'den lezizdir. Hakikat bir tae ve mıl'rifet
ise ebedi bir sultanlıktır ki, asla zevali yoktur. Şeri'at ·
siz ve tarikatsiz hakikat ve ma'rifete ancak Allalıu teahl'nm hitf'u keremi, fazl-ü inayeti ve hidayeti ile erişilebilir. Zira, Allahu sübhanehu ve teala hazretleri
mülkünde müstakillen maliktir, istediğini istediğine
verrneğe kadirdir. Dilediğini hidayete ve dilediğini de
dalale te iletir. Dilediğine azap eder, dilediğini de af.
fıyla şad eder. Cennet ve cemal, ibadetlerle değil, ancak fazl-ü keremi iledir. Şirkten gayrı, dilerse bütün
günahları affeder. AFÜV'dür, affı sever. Kerimdir, keremi sever. Kendisine yürüyerek gidene koşarak gelir.
Zat-ı üluhiyyetini zikredeni zikreder. Rahman'dır,
zat-ı ahadiyyetini tanımayanları dahi mahrum etmez.
Azabım imha! eder ve fakat asla ihmal etmez. Latif'
tir, lü tfu sever.Cemil'dir, güzeli sever. ALLAH diyeni
mahrum bırakmaz, malızun koymaz, malıcup kılmaz.
Onu sevenler, onun sevgililerini de sevmelidirler. Sevgililerinin en başında Habib-i edib-i Kibriya Hz. Muhammed Mustafa (Sallallahu aleyhi ve sellem) efendimizdir. Allah az�e ve celle, zat-ı ülCıhiyyetini sevenlere lütfen ve tenezzülen hitap buyurarak :
- Eğer, beni seviyorsanız ve eğer bu sevdiğinizde
1 50
sadık iseniz, Muhammed'ime tAbi olun, onu sevin ki
ben de sizi seveyim ve günahlarınızı bağışlayayım! ..
ferman-ı ıubhanisi ile, Resuluilah sallallahu aleyhi ve
sellam'in yüce katındaki şeref ve itibannı beyan ve ilAn
buyurmuştur.
Ey Hakka talip :
İslam şeri'atini öğrenebilmek ıçın, evvela din-i
mübiyn-i islamın aka'id ve ibadetlerinin mA'na ve mahiyyetini ve daha sonra da islam tasavvufunun hakikatlerini öğrenmek ve öğrendiklerini de tam bir ihlas ile yerine getirmek kulluk görevlerinin başında
gelir.
Bu ihlAs ile Allahu teala'ya ibadet ve ta'at ederk
hakLl{ate ve nefsinin marifetinin zevkine varabiirnek
ve o hali iktisap edebilmek isteyenler, mutlaka bir
mürşid-i kamilin terbiye ve mürakabesine girmeli, nefsin kötü 've çirkin sıfatları olan u'cub, kibir, riyA, enaniyyet yani benliği terketmeli, Kur'an ahlakı ile ahlaklanınağa çalışmalı ve gönlünden Allah aşkından ve
peygamber muhabbetinden gayrısını söküp atmalı,
ma-sivAdan soyunup arınmalı, kalbini aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resuluilah ile tenvir ve
tezyin eylemelidir.
Hakka talip olanlar, bu saydıklanmızı sıdk-ü ihlas ile yerine getirebilirlerse, kısa zamanda matlup
ve maksutlanna vasıl olurlar.
Aşıklar için lüzumlu ve önemli olan vazifelerden
birisi de, Ehlullah'a muhabbet etmektir. Zira, Ehlullah'a muhabbet aynen Resulullah'a ve Resulullah'a
muhabbet ise yüce Allah'a muhabbet olduğundan, kişinin feyzinin artmasına sebep ve vasile olur.
Aş�klann feyzi en ziyade kendi mürşidine muhabbet etmesi ve onun hizmetini seve seve yerine getirip
yapması ve o zat-ı ali-kadrin dua ve himmatini alma1 51
sıyla artar. Müridin, hürşidine karşı derunundan
gelen muhabbet, mürşidin derununda cArt olan
ma'nevi bir nehir gibidir. İşte, cari olan feyiz,
mürşidin müridine feyzini aktarmasına sebep olur.
Ne var ki, bu feyiz müridin mürşidine olan muhabbetinin azlığına veya çokluğuna göre cereyan eder.
Sözün kısası, mürid mürşidini ciddi, samimi ve riyasız
bir muhabbetle sevmelidir. İyi bilmelidir ki, kalpten
kalbe yol vardır. Binaenaleyh, mürid mürşidine olan
aşk ve muhabbetinin karşılığını, mürşidinden göreceği
himmetle alır ve maksuduna tez zamanda ulaşır. Bütün bu anlattıklanmız, asırlar boyunca denenmiş,
müsbet ve verimli sonuçlan görülmüş gerçeklerin özü
ve özetidir.
MÜRŞİDE Y APlLACAK RİA YET HAKKINDA
BiLiNMESi VE BELLENMESİ LAZlM OLAN
BAZI V AZiFELER :
BİRİNCİSİ : Niyyet ı1dabıdır. Aşık; Allah rizasıyçün eline, beline ve diline sahip olmağa gayret etmelidir.
İKİNC!St : Rabıta adabıdır. Şeyhini hatınndan hiç
çıkarmamalı, şeyhinin bulunmadığı yerlerde dahi aynen şeyhinin huzurunda imiş gibi edebe riayet etmeli, şeyhin huzuru ile ve sevgi ile şeyhine hizmette kusur etmemelidir.
ÜÇÜNCÜSÜ : Mürşidinin huzurunda edebe fevkalade dikkat ve riayet etmelidir.
DÖRDÜNCÜSÜ : Şeyhi ile konuşurken, sözleri ve
davranışlan ile son derece edepli ve terbiyeli olmalı,
iltifat görorse şimarmamalı, ihtar ve ikazla karşıla··
şırsa şeyhine küsmemelidir.
1 52
BEŞİNCİSİ : Mürşide sadakat ve samirniyetle hiz-
meti cana minnet bilmelidir.
ALTINClSI : Şeybinden ihlas, istifade ve istüaze
ve huzur-u kalb talep ederken de edepli olmalıdır.
YED1NCİSİ : Evrad ve ezkannı okurken de son
derece edepli bulunmalıdır.
SEKİZiNCİSİ : Seyr-i silluk ve nefs ile mücadelede
edebe son derecede dikkat ve riayet etmelidir.
Birinci vazife niyyet adahıdır denilmişti. Hiçbir
zaman hatırdan çıkarmamalıdır ki, her iş ve her amel
niyyete göredir. Bu sebeple, aşık yapacağı her işi, işleyeceği her arneli Allah için yapmalıdır. Tam bir ihlas ile ve Allah için yapılan arneller makbul ve mergub olur. Kulların görmeleri, övmeleri ve sevrneleri
için işlenen işlerde ise riya kanşabilir. Herkes ve her
iş ve amel, işieyenin niyyetine göre cezalandınlır. Hak
rizasım tahsil niyyeti ile ve Allah için işlenen ameller, Allahu teala tarafından kabul huyurulur ve mükafatı ihsan ofunur. Halkın görmesi için yapılan ve
az çok riya kanşan arneller ise, belki bazı kullann
takdirlerini celbeder amma, ahiret aleminde müra'inin yani gösterişçinin hiçbir nasibi olamaz. İşlenen
amel, dünya için yapılırsa o arneli işleyen muhtemel
dünyaya malik olabilir ve her istediğini ele geçirir. Fakat, işlenun amel karşılığında ahiret talep olunursa, o
kimseye Ahiret ecri verilir. Allahu azim-üş-şana şükredenler yakın bir gelecekte muhakkak mükAfatlannı bulur ve alırlar. Kur'an-ı azim-ül-bürhanın beyan
buyurduğu gerçek budur. Böyle olunca, Hak rizasma
ve Hakka talip olanlar her işlerini Allah rizasım tahsil ·
niyyet-i hAlisanesi ile yapmalıdırlar.
İkii).ci vazife, rabıta adahıdır denilmişti. Allah için.
Allah yolunda sadık olan mürid, kalbini şeyhi vasıtasiyle Canab-ı Kibriya'ya tevcih etmelidir. Yalnız Alla153
hu tealA'yı ve Hak rizasım talep etmeli: (İlAhi! maksuduro sensin, matlllbum ve isteğim senin rizayı şerifindirJ niyazı ile dünya veya ahireti değil, bizzat
Allahu sübhanehu ve teaıa. hazretlerine talip olmalıdır . .Aşık, ESMA'dan geçerek MÜSEMMA'ya talip olunca, yani bir başka deyimle mürid zata talip olunca sıfata teveccühü sahih olmaz. Zata teveccüh etmek ve
Zata talip olmak, sıfata teveccüh mertebesinden elbet
daha a'ladır. Zatullah'a talip olanlar, dünya veya ahirete talip olamazlar ve olmamalıdırlar. Zira, onlann
kasıdlan ancak ZAT'tır. Zat, ise hiç şüphesiz sıfattan
daha yücedir. Kaldı ki, ZAT'a malik olan mutlAka sıfata da malik olur. Buna karşılık, sıfata malik olan
zata malik olamaz.
Üçüncü vazife, müridin mürşidinin huzurundaki
edebidir, denilmişti. Mürid, şeyhinin huzurunda nasıl
edep ile bulunursa, şeyhinin bulunmadığı yerlerde de
aynen şeyhinin huzurunda imiş gibi edebe riayet etmeli, kulluk vazifelerini tam ve eksiksiz yerine getirmeli, her yerde ve her işte son derece edepli ve terbiyeli olmalıdır. Biz, Allahu azim-üş-şam göremiyorum
amma, Allah azze ve celle her hal-ü karda bizi görüyor inancı ve güvenci, kulun islamını ihsana tabdil
eder ve onu mü'min-i kamil haline getirir. Allahu teala.'nın, kendilerin!3 şah damarlanndan daha yakın olduğunun bilinci, müridin kalbindeki SEYR-İ İLLALLAH aşk ve şevkini artırır. Maksud, ancak Allahu zülcelal vel-Icemal hazretleridir. Şeyhine böylesine bir rabıta ile bağlananlar için bu hal, seyr-i ilallah'a vesile
olur.
Kamil ve mütekamil bir mürid, mürşidinin zatına ve ef'aline ve Hakka olan ta'atına kemal derecesinde muhabbet etmelidir. Buna muvaffak olan müridin kalbinden, mürşidin ruhaniyyeti kat'iyyen ayrıl1 54
maz. Nasıl aynisın ki, kişi hakkıyle sevdiğini hiç unutabilir mi? Aklı, fikri ve zikri ihep sevdiğindedir. İşte,
sadık bir mürid şeyhirie olan hürmet ve muhabbetiyle mürşid.ine· tevessül ederse, seyr-i sillukünde şeyhi
ile daim olur ve şeyhini bir an için bile olsa hatırından
çıkarmaz, o hal ile ve o halin feyiz ve berekatı sayesinde sadık mürid Hak rizasma kolaylıkla vasıl olabilir. Bunun mutlaka böyle olacağına tam bir itikad
ile bağlanınağa da RABITA denilir. Sadık mürid, mürşidine öylesine hürmet ve muhabbette bulunur ki bu
muhabbeti kendisine nefsini unutturur, mürşidini hiçbir suretle hatırından çıkarmaz ve bu mertebede mürşid ile mürid arasından ikilik kalkar ve mürid mürşidinde yok olur. Müridin, mürşidine karşı bu ihlasına karşılık <ŞEYHTE YOK OLMA) derecesi Allahu
teala tarafından sadık mürltıere ihsan ve inayet buyurulur. Mürşitte hasıl olan feyz-i ilahi, müritte de
hasıl olmağa başlar. Bu gayet mu'azzam bir inayet-i
Rabbaniyyed.ir. Böyle bir inayete nail ve mazhar olan
müride, taraf-ı ilahiden dört ali mertebe ihsan huyurulur :
D FENA FİŞ-ŞEYH mertebesidir.
ID FENA Fİ-PİR mertebesidir.
III> FENA FİR-RESUL mertebesidir.
IV) FENA FİLLAH ni'met-i uzmasıdır.
Allahu teala'da yok olanlar da Hak ile bı1ki olurlar, onunla cünbüş ederler ve MAK'AD-1 SIDK'a
erer ler.
Mürşidine hizmet etmeyi murad eden mürid, bu
hizmetini mutlaka abdestli olarak yapmalıdır. Bu
abdest, hem zahir hem de batın abdesti olmalıdır. za, ..
hir abdesti, abctestin dört farzı olan dirsekiere kadar
elleri ve yüzü yıkamak, başın dört bölüğünden bir
böluğünü meshetmek, topukları ile ayakları yıkamak1 55
tan ibarettir. Evvellı. eller yıkanır, sonra sırası ile üç
kerre ağıza ve bu�na su verilir, yüz yıkanırken sa·
kalların arası hilallanarak, baştan gayrı her uzuv üçer
kerre yıkanır ki, bunlar da abctestin sünnetleridir.
Batın abdesti ise, mürşidine hizmet edecek olan
Aşıklar, tarif edilen zahir abctestine riayet ettikleri gibi, bıHın abctestine de aynı şekilde dikkat ve riayet
etmelidirler. Zfthir abdesti, el ve kollardaki, yüzdeki,
ayaktaki ve diğer abdest uzuvlarındaki kirleri giderdiği gibi, batın abdesti de bütün bu uzuvlardak.i ma.'
nevi kirleri arındırır ve paklar. Mesela ele bulaşan
maddi kirler, su ile yıkanmak suretiyle tamizlenebilirse de, ma.'nevi kirleri su ile izale mümkün değildir.
Bundan dolayıdır ki, suyun fi'ilen ve hükmen bulunmadığı yerlerde, batın taharatine işaret olmak ve batın abctestinin kıyınet ve ehemmiyetine dikkati çekmek
için teyemmüm farz kılınmıştır.
Binaenaleyh, aşıklar zahir abdesti alırlarken, Besmele-i şerife ile elierin yıkanması sırasında, şunlan
düşünmeU ve :
- İlahi! .. Rizayı şerifine aykırı yerlere el uzatmayacağım. Zat-ı üluhiyyetinden gayrısına el açmayacağım. Bundan önce aldığım abdestle, bu abctestim
arasında bilmeyerek, yanlışlık veya unutkanlıkla rizayı iUthiyyene aykırı bir yere el uzatmış isem, bu
ellerimi su ile yıkayıp temizlediğim gibi, ma'nen de
öyle temiz tutacağım, diye niyyet etmeli ve Allahu
teala'ya söz vermelidir.
Pannakların arasının hilallanması, yani ovuşturulması da dünya muhabbetinden el yumağa remz ve
i şarettir. Ağızı sünnet üzere üç kerre yıkarken, batın
abctesti olarak da şunları düşünmali ve:
- Ya Rab! .. Zat-ı ülühiyyetini zikir VII} tevhid ettiğim, kitabını okuduğum, şükür ve hamd-ü seni\ ey1 56
lediğin:i. bu ağzımla gıybet etmeyecek, yalan söylemeyeceğim, kötü ve çirkin sözler sarfetmeyeceğim, kimseye iftir�a bulunmayacağım; lüzumsuz, boş ve an ·
lamsız sözlerle, küfür, seb ve şetmile kirletmeyeceğim.
L'ıitfeyle, bundan böyle senin sevmediğin hiçbir söz
benim bu ağzımdan çıkmasın, rizayı şerifine uygun
olarak ihelal ve tayyib olan şeylerden yemek bana nasib olsun, niyazında bulunarak Allahu azim-üş-şana
söz verilmelidir.
Zlı.hirde, ağız su ile, misvak ile, fırça ve diş macunu ile ve bunlann hiçbirisi bulunmazsa parmakla
ovularak yıkandığı ve anndınldığı gibi, batın abdesti
ile de yukanda saydığımız hususlar düşünülerek ve
niyyet edilerek paklanır. Bu takdirde, Allahu teala'nın
men'et\iği şeylerden kaçınmak ve sakınmak mümkün
olur ki, ağızın batıni ve ma'nevi temizliği de böylece
sağlanmış olur.
Aynı şekilde, buruna üç kerre su verilirke:1 de,
tıpkı ağızda olduğu gibi niyazda bulunmalı ve :
- İlahi !.. Burnuma cennet koln:larını, şamme-i
Muhammed,iyye'yi duyur, diye yalvarmalıdır.
Yüz yıkarken de, batın abdesti olarak şunlan düşünmeli ve :
-- Y:l Rab!.. Yüzümü, zat-ı ülılhiyyetinden gaynsına yôneltmem, ancak senden ister ve ancak senden beklerim. Rizayı ilahiyyeni gözlerim. Gözlerime
ibret ni'metini bahş ve ihsan buyur, ancak senin ni.
metini, cennetini ve cemal-ı ba'kemalini göreyim. Kafirlerin, yüzlerinin kara ve gözlerinin gök olacağı o
büyük gün geldiğinde, benim yüzümü ak eyle, yüzümden ve alnımdan secde eserini silme, yüzümü nur-u
Kur'an ve nur-u Habib-i Ralıman ile nurlandır, baş
yüzümü insan ettiğin gibi, batın ve ruh yüzümü de
insan eyle, niyazında bulunmalıdır.
1 57
Abdesti farz kılan ayet-i kerimade de, bu sözümüze ve görüşümüze delalet ve işaret vardır. Allah azze
ve celle hazretleri, Kur'an-ı keriminde şöyle buyurmaktadır :
- Ey mü'minler!.. Namaz kılmak istediğiniz za·
ına]l, ellerinizi ve yüzlerinizi yıkayınız.
Demek oluyor ki, insanların bir zahir ve bir de
batın yü7.leri vardır ve bu sebeple emr-i eelil-i ilahi
YÜZÜNÜZÜ şeklinde değil YÜZLERİNİZİ ve ELLERİNiZi olarak ayet şeref-sadir olmuştur.
Evet, zAhir abctestinde kollar yıkanırken, batın
abctesti olarak da şöyle düşünmali ve :
- İlahi!.. Kollarım, rizayı ilahiyyene aykırı işler
görmesin, ancak senin için tutsun, senin için yazsın,
senin için çalışsın, rizayı şerifin için vursun. Ellerimi
ve kollarımı kötüye kullanmayacağıma, kötü şeyler
yazmayacağıına, kimseye haksız yere vurarak incitmeyeceğime, çalmayacağıma, diye niyyet ederek Hakka söz vermelidir. Ayrıca, defterinin sağ yanından ve
sağ eline verilmesini, ellerine cehennem kelepçeleri
takılınamasını, cehennem ateşine atılmamasını, hasret ateşi ile yakılmamasını da tazarrO. ve niyaz etmelidir.
Zahir abctestinde baş meshedilirken, batın abdesti
olarak da şunlan düşünmali ve :
- İlahi! .. Başıma iyman tacını giydirdin, o mu·
azzam tacı ebediyyen başımdan alma, beni iymansızlar güruhu arasına salma, diye yalvarmalıdır.
Ensenin ve kulakların mesholunarak zahir abdaatine devam edilirken, batın abctesti olarak da şunlan.
düşünmali ve :
- YA Rab!.. Kulaklanma Hak kalamından gayrı sözler işittirme, sevmediğin sözleri bana duyurma,
bu dünya Aleminde en büyük bir lütuf olarak bana
158
�EY MÜ'MİNI .. l hitab-ı kerameti ile hitap buyurduğun gibi, yann kıyamet gününde de bu kerim hitap ile
beni şAdeyle .. Zat-ı ülılhiyyetine kulluk şeref ve imtiyazım yüklediğin boynuma, küfür ve nifak yüklerini, günah ve isyan hamulalerini yükleme, boyuuma
cehennem bukağılanm ve zincirlerini vurdurma, diye
niyazda bulunulmalıdır.
ZB.hir abctestinde ayaklar yıkanırken, batın abdesti olarak da, şunlan düşünmali ve :
- Ya Rab!.. Şu ayaklarımı hidayet yollannda sabit ve daim eyle, rizayı ilahiyyene, ndvanına, cennet
ve cemaline giden yoldan ayaklanını kaydırma, sırat-ı
müstakiym üzere doğru yolda son nefesima kadar yürümeği nasip ve müyesser eyle, söz veriyorum rizayı
şerifin olmayan yerlere gitmeyeceğim, her zaman ve
her mekanda ancak rizayı ilahiyyene doğru · seyredeceğim, diye de niyaz edip Hakka söz vermelidir.
Bütün bunları aynen ve harfiyyen yerine getirerek
zahir abctesti alan aşıklar, aynı zamanda batın abdesti de almış bulunurlar, her iki abdesti de tamamlamış cem'etmiş olurlar. Abdeste başlarken BİSMİLLAH-İR-RAHMAN-İR-RAHİYM ve sonunda EL-HAMDÜ LİLLAH diyen ve her uzvunu yıkarken Kelime-i
tevhid ve kelime-i şehadeti tekrar edenler, zabir ve
batınlan �le Allahu teala'nın rizayı şerifine muvafık
tam bir abdest almış olurlar ki, bu abdest Rşıklann
abdestidir. Zahidler, yalnız su ile zahir abctesti alır
ve elbette me'cur olurlar. Oysa, aşıklar zahir ve Mtın abctesti alırken, gözyaşlarını abdest suyuna karıştırarak, gönüllerinde aşk ateşi ile ısınmış ve hatta
kaynamış gözyaşı ile abctest almış olduklarından
kurb-u sultan olurlar, valeh-ü mest-ü hayran kalırlar.
Bunun içindir ki, Hakka talip olan aşıklara Hak
mürşitleri daima abdestli bulunmalan lüzumunu ha159
tırlatır ve emrederler. Bu abdestlerinde noksanlık getirmemeği müridierine talim ve tavsiye ederler. Kaldı
ki, şeri'at-ı garrayı Ahmediyye'de daima abdestli bulunmak müstehaptır. Fakat, tarikat-ı Muhaınmediyye
ve silk-i eelil-i Ahmediyye'de mürşidin emrine imtisalen lAzım ve vaciptir. Bu sebeple, şeyhin hizmetinde
bulunaca.k olaniann behemehal abdestli bulunmalan
şarttır. Daima abdestli bulunmanın sayısız faydalan
vardır. Daima abdestli bulunan kişi, ibadete hazır ve
müheyyA demektir. Aynca, daima abdestli bulunanlara nüzül (İnme} inmeyeceğini de bil-vasile müjdelernek isterim.
Aşık, her zaman günalılanna, kusur ve gafletlerine tövbe etmelidir. Aynı zamanda, bütün mü'minler
içinde istigfar etmelidir. İstigfar etmek demek CY A
RABJ.. SENDEN AFFOLUNMAMI, BAGIŞLANMAMI
İSTİYORUM.J demektir .. Aşık, Fatiha süre-i celilesiyle ihlas-ı şerif okuyarak, mürşidinin ruhaniyyetine
hediyye etmelidir. Aşık, kalbini dabna mürşidinin kal-
bine rabtetmeli ve bu rabıtasında tam -bir ihlas ve
muhabbet üzere bulunmalıdır. Zira, kalpten kalbe yol
vardır. Mürşidin ruhaniyyetinin, müridin mürşidine
olan kemal-i muhabbetinden dolayı, nerede olursa olsun, kendisi ile beraber olduğunu yakinen bilmelidir.
Çünkü, sadık mürid uyanık iken, uykusunda ve rü'yasmda ve her halinde mürşidinin ruhaniyyeti ondan aynlmaz. Mürşid, sadık müridin maksud ve menziline vesile olduğundan, mürid mürşidinl göz açıp kapayıncaya kadar hayalinden kaybetse, yani tarfe't-ül-ayn
miktan unutsa veya hatınndan çıkarsa, o müridin
makbul bir mürid ve sadık bir talib-i Hak olamayacağında ehl-1 hakikat müttefiktirler.
Mürid-i sadık, mürşidinin yüz'Q.ne bakmaksızın
hizmet etmelidir. Şeyhinin huzurunu bir kale gibi far160
zetmeli, sultanın emrinden ve hizmetinden firar eden
ve sonra yakalanarak tekrar huzura getirilen firari
gibi, şeyhi.ne karşı tam bir hudü. üzere bulunmalıdır.
Mürşidi ı:ı:nretmeden, huzurunda oturmamalı, şer'i ve
fıkhi yahut tarikatle ilgili bir müşkili varsa kemal-i
ta'zim ilc sormalı ve o müşkilini halletmelidir. Kendiliğinden söz söylememeli, şeyhinin huzurunda iken ıhvanı ile r.s]a konuşmamalıdır. Tarikatte ne kadar eski
veya ihtiyar olsa dahi mürşidin huzurunda konuşmaktan sakınmalıdır. Zira, şeyhin huzurunda ıhvnm
veya başkaları ile yüksek sesle konuşmak, müridin
feyzine mani olur, arnellerinin iptaline yol açar ve nasibi kesilir.
Mür(;ldin huzurunda konuşmaktan sakınınanın
da birçok faydaları vardır. Biz, özellikle iki yararını
açıklamak isteriz :
BiRiNCİSİ : Mürşidine ve makamına hürmet ve
ta'zimdir.
İKİNCİSİ : Nefsine izhar-ı mahviyyettir, denilmiştir.
Aşık olan kimse, nasıl ki ma'şukundan gayrısına
bakmadığı gibi, mürid de şeyhinin huzurunda aşıkın
ma'şuku karşısında dl,lrduğu gibi durmalı, şeyhinin
meclisinde bulunan kimselere iltifat etmemeli, mürşidiiie hürmet, muhabbet ve ta'zimini ziyade lulmalıdır.
Müridin, mürşide karşı olan hürmet, muhabbet, aşk
ve ta'zimı Allah ve Resulü için olduğundan, zahirde
şeyhine olan ta'zim ve muhabbeti de Allahu teala ve
Resul-ü mucteba'ya n'ı.cidir. Hal böyle olunca şeyhin
huzurunda hudü. ve huşü. içinde durmak, istihsal-i
maksud ve rizayı matlü.b için tazarrü. üzere bulunmak,
batına ve rizaya müteveccih olmak lazımdır.
1 61
Mürid-i sadık, mürşidini ResuluHalı sallallahu
aleyhi ve �ellemin ml'ibi ve halifesi olarak gördüğünden ve bildiğinden, hükm-ü tasarrufta mürşide olan
hürmet ve itaatin Rabib-i edib-i Kibriya'ya hürmet ve
mutava'at, mürşide olan isyanın ise Resul-ü zişana ve
Allahu azim-üş-şana isyan olduğunu hiçbir zaman
unutmamalıdır. Netekim, Hadis-i şerifte de böyle buyurulmuş ve bütün gafillere duyurulmuştur. Bahis konusu Hadis-i şerif, me'alen şöyledir :
BANA iTAAT, ALLAHU TEALA'YA iTAAT, BANA İSY AN, ALLAHU ZÜL-CELAL VEL-KEMAL'E
İSY AN, EMİRİNE iTAAT BANA iTAAT; EMİRİ- ·
NE İSY AN BANA İSY ANDIR, buyurmuştur.
Alimleı , Enbiya'nın varisleridirler. Diğer bir Ha- ·
dis-i şerifte de şöyle huyurulmaktadır :
KA VMİ ARASINDA ALİM, ÜMMETi ARASINDA NEBİ
GİBİDİR
dır :
Bir diğer Hadis-i şerifte de şöyle buyurulmaktaÜMMETiMiN ALİMLERİ, BENi İSRAiL'İN NEBİ'
LERİ GİBİDİR
Görülüyor ki, zümre-i dervişanın mürşidlerine ihlas üzere ta'zim etmeleri, terakki ve te'ali etmelerine
sebeptir. Bunun aksi olarak, mürşidi, kerih ve küçük
görmek de Tarikatta tedennilerine sebeptir. Bu itibarla
şeyhin huzurunda gafil kalp ile veya nefsinde şeyhi
aleyhinde bulunmak ve şeyhi hor görmek, şeyhe karşı
la'übali hareketlerde bulunmak, mürşidin o müridden
nefretini mucip olacağından, mürşid nazarmdan suku- .
.
1 62
tunu ve kalbinden muhabbetin hurucunu intac eder.
Ehl-i Hak demişlerdir ki :
- Yedi kat semadan düşmek, mürşidin kalbinden ve muhabbetinden düşmekten daha ehvendir.
Her kim, Allah rizasıyçün şeyhine ve üstadına
hürmeten tatlı ve mülayim bir söz söylese, mağfiret
olunur, fevz-ü necata kavuşur.
Mürşidin sözlerini lisanı ile tasdik etmekle beraber, lafzan veya kalben şeyhine muhalefette bulunul·
mamalıdır. Zira, mürşide gerek lafzan ve gerekse kalben itiraz ve muhalefet eyleyen mürid, ebediyyen felah bulamaz. Çünkü, Ehlullah'ta bazan öyle umur ve
kudret vardır ki, malız-ı kudretten neş'et eder. Bazı
umur ve kudret de vardır ki, bir hikmete mebnidir.
Mürşidin yaptığı işten ve o işin sebep ve hikmetinden
sorular sormak, şeyhine kalben dahi olsa itiraz ve mu�
halefette bulunmak, taarruz ve tecavüze yeltenrnek o
zat-ı akdese karşı edepsizlik olacağından, bu çirkin ve
kötü davra.nışın müridin helakine sebep olacağından
korkul ur.
Hiçbir zaman unutmamalıdır ki, mürşidin iradesi
kendisinde değildir, Hak'taciır. Her iş, zahirde göründüğü ve yorumlandığı gibi olamaz, nice gizli sebepleri
ve hikmetleri vardır. Binaenaleyh, hemen teslim-i külli ile teslim olmalı, kalp huzuruna kavuşmalı, sükut
edip kom�şmamalıdır.
Ey Hakka talip!..
Mürşid ile la'übalı üslup ve ifadelerle konuşmak
tarikat-i aliyyede kat'iyyen caiz değildir, demiştik. Ancak, dini veya dünyevi bir müşkilin halli veyahut halini arz için olursa, cevaz vardır. Gördüğü bir rü'yayı
kendisine bahş ve ihsan huyurulan bir keşfini hikaye
ederek beklemeli, mürşidi tabir ederse kemal-i dikkatle dinlemeli, etmezse mutlaka tabiri için talep ve is1 63
rarda bulunmamalıdır. Zira, tabir edilmeyişinde de
bir sebep ve hikmet bulunduğuna itikad etmek gerekir.
Mürşide yapılacak riayetin beşincisi, ona hizmet
etmek adabıdır, denilmişti. Mürşide hizmet, ya bedenle veya mal ile olur. Bedenle olan hizmet iki kısımdır :
BiRiNCİSİ : Mürşide hizmet etmek, Allah ve Resulüne raci olduğundan buna böylece itikad etmeli ve
o hizmetin kendisine Allahu teala tarafından büyük
_ bir ni'met olarak bahş ve ihsan huyurulduğunu bilmelidir. Böyle bir hizmete mazhariyetinden dolayı;
memnun, mesrur ve müteşekkir olmalı, kendisine teklif edilen işten usanmamalı veya bu işi kerhen yapmamalıdır. Aksine hareket, yapılan arnelin ecrini kaybetmektir. Kendisine verilen iş ve hizmeti, Allah için
yapanın da ecre nail olacağı muhakkaktır. Bu hizmette, şeyhinin ricalarını dahi bir emir telakki etmeli ve
hiç geciktirmeden derhal yerine getirmelidir. Velev ki,
emrolunau iş çok güç dahi olsa, hiçbir özür ve engel o
işin yapılmasını geciktirmemelidir. Meğer ki o işte
Allahu teala'ya -Ma.'azallah- isyan gibi bir hal olursa, Allahu azim-üş-şana isyanda kula itaat caiz olamayacağııJdan, şeri'atte de böyle bir emre itaat olunamaz. Fakat, tarikatta mürşidin müridini imtihan
etmesi melhuz bulunduğundan ve müridin mürşidine
hüsn-ü zan ve niyyeti olması icabettiğinden :
- Miirşidim, benim Allahu teala'ya isyanımı asla ve kat'a istemez. Her halde, bir hikmete mebni beni gayr-ı şer'i işe memur etti, inanç ve itikadı ile şeyhine itaat etmesi lazımdır.
Netekim, nefs terbiyesi için bazı mürşid-i kamiller müridlerine gayr-ı şer'i işler işleterek onları imti1 64
han ve islah etmişlerdir. Bu işi, her kişi anlamaz. Bu
işi, ancak er kişi anlar! ..
HIKAYE
ibadetleri ile u'cub illetine müptela olan müridini
terbiye etmek için, ramazan günü halk arasında ve
aşikare ona oruç yediren ve o müridin halk tarafından levmedilmesine yol açan ve şeri'atin emri ve hükmü gereğince onun hapsolunmasına sebep olarak o
müridin u'cubunu kıran ve ramazan sonrası aynı müridine altmış gün birbiri ardınca keffaret ve bir gün
de kaza niyyeti ile oruç tutturan mürşid-i kamiller,
sayılamayacak kadar çoktur ve gizlidir.
HiKAYE
Mürşid-i agah, arif-i billah bir zat-ı akdes, alem-i
bakiye göçeceği gün müridierine erdikleri makamları
kendilerine bildirmek ve şeyhe teslimiyetlerinin derecelerini anlatarak halifelerinden hangisinin kendisini istihlafa ehak olduğunu tanıtmak için hepsini. yanına çağırdı ve her birisine :
- Bu akşam, bacım benim odama getir! .. emrini
verdi.
Bu emri, gayr-ı şer'i addederek sureta :
- Eyvallah efendim' .. demekle beraber içlerinden
d"" . w.
- Böyle çirkin ve g::ı.yr-i meşru bir teklif bize yapılır mıydı? diye düşünerek şeyhlerine levmeden halifeler, mürşidlerinin bu emrini nazar-ı itibara almadılar. Zira, görünüşte yapılan teklif şer'i şerife uygun
1 65
değildi ve mahiyyeti itibariyle A1lahu teala'ya isyan
demekti. Dinaenaleyh, böyle bir işte kula itaat caiz
olmazdı.
Ancak, içlerinden gerçekten arif olan birisi, kendi kendisine :
- Yıllardır emrinde ve hizmetinde bulunduğum
şeyhim, bize hiçbir zaman şeri'at hükümlerine, islama,
insana ve ahlaka mugayir herhangi bir tekiifte bulunmadı. Bunda, mutle,ka bizim anlayamayacağımız bazı
hikmetler vardır. Şeyhime karşı hüsn-ü zannım tamdır, diye düşündü ve evine giderek eşini aldı ve şeyhin odasına götürdü. Şeyh, kendisine :
- Şimdi de aşağıya in, ocağı yak ve suyu ısıt, gusul edeceğim! dedi ve onu gönderdikten sonra yatağına girerel{, halifesinin eşine :
- Kızım! .. Sayılı nefeslerim tükenmek üzeredir.
Ben, Rabbime mülaki olacağım. Ruhumu teslim edince, çenemi ve ayaklanının parmaklarını bağla, karmrnın üstüne ağır bir şey koyuver ve bana da hakkım
helal et, dedi ve ALLAH sayhası ile ruhunu teslim eyledi.
Kadıncağız, feryat ve figan ederek aşağıda ocak
yakmak ve su: ısıtınakla meşgul eşine keyfiyeti haber
verdi. Mürşidine teslimiyyetinde gerçekten sadık olan
halife, bila-münazaa onun postuna oturdu.
Bu misalleri, tarikat-i aliyyede şer'i şerife muhalif
gibi görünen bazı hadislerin aslında şeri'ate tamamiyle uygun olduğunu açıklamak için verdik. Bu ve benzeri bir çok olaylarla, bir çok gafiller bu sırları görmüşler ve arif-i billah olmuşlardır. Müridin, mürşidinin elinde gassal elindeki meyyit gibi olması, onun daha üstün derecelere yükselmesini sağlar. Mürşid-i kamiller, ma'nevi tabib-i hazıktırlar. Onların terbiye ve
tedavileri sayesinde İNSAN olmak isteyenlerin, tes ·
1 66
lim-i külli ile teslimiyyetleri şarttır. Onların her emirlerinde ve tavsiyelerinde nice hikmetler mevcuddur.
Menzil-i maksuduna ermek isteyenlerin, mürşidlerinin
emirlerini, sebep ve hikmetini idrak edemeseler dahi
yerine getirmeleri lazımdır. Yoksa, gayr-ı şer'i olduğu
zannıyla itiraz veya muhalefet edenler ham kalırlar.
Yukarıda bilvesile (NEFS İLE CİHAD, CİHAD-I
EKBERDİR) demiştik. Bu cihadı yapabilenler ise, ancak erlerdir. Cihad hud'adır, nefsin ve şeytanın hud'asına ise herkesin aklı ermez. Nefs ve şeytan ile cihadı
bilenler, bazan nefsi Allah'a isyan suretiyle nefs-i şeytanı Allah'a itaat ettirirler ki, bu işe şeytanın bile aklı
ermez ıa:aı ve mebhut kalır. Bu iddia ve görüşümüzü
isbatlayan nice kıssalar vardır amma, risaJemizin
hacmi isti'aba kafi değildir.
Mürid, mürşidine karşı herhangi bir va,'dde bulunmuşsa, helak olacağını bilse dahi, o taahhüdünü
mutlaka yerine getirmelidir. Bütün işlerini geri bırakıp, o va'dini ifa etmeli, mürşidinin tayin ve tesbit ettiği vakitten bir an bile olsa geciktirmemelidir.
Mürşide, mal ile hizmetin adabı da şudur: Mürid,
Allahu teala'nın kendisine bahş ve ihsan buyurduğu
bütün mal ve evladın, alem-i ezelde mürşidinin ruhaniyyeti berekatıyla taraf-ı Hak'tan ata ve ikram olunduğuna itikad etmelidir. Bu itibarla, malının ve eviadının tamumiyle mürşidine ait bulunduğunu, kendisinin de şeyhinin kölesi olduğunu, yiyip içtiklerinin ve
giydiklerinin mürşidinin kereminden olduğunu bilmeli ve böyle itikad etmelidir. Mürşidine, herhangi bir
şey takdim edecek olursa, herkesin mürşidine takdim
ederken de aşikare değil, edeple postunun altına koyuvermeli veya posta ile göndermelidir. Şeyhe hizmet
eden bir mahremi vasıtasıyla da takdim olunabilir.
· Takdim ettiği şeyin, mürşidi tarafından kabul edil1 67
mesini kendisine minnet bilmeli ve şeyhinin reddetmemesinden dolayı Hak teala'ya şükretmelidir.
Daha önce de izaha çalışmıştık Mürid, mürşidinin Resuluilah sallallahu aleyhi ve sellem na'ibi ve halifesi olduğunu bilmeli ve öyle tanımalıdır. Binaenaleyh,
mürşid redderlecek olursa, Allah ve Resulünün de
kendisini reddedeceğine inanmalı, kabul ederse Allah
ve Resulünün kendisini kabul huyuracaklarına itikad
etmelidir.
Mürşidin ruhaniyyetinin, müridi üzerine hazır ve
nazır olduğu, yaptığı her işten, attığı her adımdan
Allahu teala'nın izniyle haberdar bulunduğu inancıyla uykusunda bile mürşidine karşı hürmetkar olmalı ve ayaklarını uzatarak yatmamalıdır. Her hal-ü
karda, mürşidine hürmet ve muhabbet etmeli, bu hürmet ve muhabbetten dur kalacağı korku ve kaygusu
içinde bulunmalıdır. İyi bilmelidir ki, mürşid-i kamil
ister hayatta isterse alem-i bekada bulunsun, müridin
ruhu kabzolunurken, ruhaniyyeti ile hazır olarak şeytanın şerrinden ve hiylesinden onu kurtanr ve şeytanı
o anda def'eder. Mürşidin ruhaniyyeti, Münker ve Nekir kabir sorularını sorarken de müridinin yanında
hazır olur ve müridine münkereynin sorularına cevap
verirken yardım eder. Kabirde de, onu şeytanın şerrinden, hiyle ve desiselerinden korur ve kurtarır.
Mürşidin ruhaniyyetinden şeytan daima firar eder.
168
Gel ey kardeş Hakkı bulayım dersen,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Resulün cemalin göreyim dersen,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Niceler geldiler .mürşid arayı,
Arayanlar buldu derde devayı,
Bin yıl okur isen aktan karayı,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Gel imdi kardeşler gidelim bile,
Nice aşıkların bağrını dele,
Cebr.
a'il delildir Muhammed bile,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Kadılar, müftüler cümle geldiler;
Kitapların bir araya koydular,
Sen bu ilmi kimden aldın dediler,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Cümle kitapları yayayım dersen,
Nice onda varıp kalayım dersen,
Her bir harfine yüz bin ma'ni versen,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
YUNUS EMRE'm bunda ma'ni var dedi,
Bir kamil mürşide sen de var dedi,
Hazret-i Musa'ya Hızr'a var dedi,
Bir kamil mürşide varmayınc'olmaz ..
Ey aşık-ı sadık!..
İyi bil ki, ruhaniyyette hicab ve madde, müddet
ve zaman yoktur. Bazı arifler şöyle rivayet etmişlerdir:
Ihvanımızdan bazıları, vefat eden mukarreb müridin kabrine teveccüh ettiklerinde, mürşid-i kanıilin
ruhaniyyeti ile müridinin imdadına yetiştiğini, kendisini teselli ettiğini, kabrin dehşet ve vahşetinden
merhumu teskin eylediğini keşfile müşahade etmişlerdir. Zikrolunan bu halet, Kudretullah'a raci olup,
Allahu teala'nın kudret ve kuvvetine inanmak iymanın erkanındandır. Bu ve benzeri ma'nevi konularda,
1 69
aklın tasarrufu bulunmadığından, hemen böylece itikad lazımdır. Bütün bunlar esrar-ı ilahiyye'dendir.
İlahi sırlann ise, akılla ölçülemeyeceği tabii ve aşikardır. Asıl akıllı kişi ona denir ki, mürşid-i kamilin bulunmadığı yerlerde dahi kendisinin her işine ve her
haline izn--i ilahi ile vakıf ve muttali olduğuna itikad
eder ve inanır. Ga'ib alemini ancak Allahu sübhanehu
ve teala hazretleri bilir. Kullarından dilediğine de bildirir.
Onun için mürid, sahip bulunduğu malına ve mülküne, rütbe ve makamına, sıhhat ve hayatına güvenmemeli, bunların hiçbirisine itibar ve itimad etmemeli, ancak ve yalnız Allahu azim-üş-şanın fazl-u keremine itimcı.d ve istinad eylemelidir. Madde aleminde
kişinin sahip bulunduğu hiçbir şey Allahu teala'nın
fazl-u keremiyle müsavi olamaz. Kendisine bahş ve
ihsan huyurulan herşeyin, Allahu teala'nın fazl-u kereminden olduğunu hiçbir zaman unutulmamalı ve
buna böylece itikad ederek daima hatırda tutmalıdır.
ALLAHU TEALA'NIN VE RESUL-Ü MÜCTEBA'NIN
SEVMEDİGİ SIFATLAR
Kibir, riya, u'cub, süm'a, hades·
, gazap, şehvet, mal
ve dünya sevgisi, rütbe ve makam tutkusudur.
KİBİR : Kendisini ve nefsini başkalarından yüksek
görmek, hakkı kabul etmemek, büyüklenmek, büyükı ük sa tmaktır.
RİY A : Yaptığı iyi ve güzel amelleri, Allah rizası
için değil de, gösteriş için, desinler, söylesinler, övsün·
ler ve sevsinler diye yapanlardır ki, böylelerine MÜRA'İ denii:r.
1 70
U'CUB : ibadetlerinde kendisini başkalarından üstün görmek, bundan dolayı gururlanmak, bütün diğer
insanları Hakka ibadette kendisinden aşağı bilmek ve
ibadet ve �•mellerine güvenmektir.
SÜM' A : Yaptığı iyi ve güzel hareketleri, Allah rizasını tahsil niyyeti ile değil, gösteriş için, herkesin
duyması ve beğenmesi ve kendisine iyi adam denilmesi ve öyle tanınması gayesi ile yapmaktır.
HASED : Başkalarının nail oldukları ni'met ve
faziletleri çekemeyen, kıskanan ve o ni'met ve fazileti
giderebilmek için elinden gelen herşeyi yapmaktan çekimneyen kimselerin halidir ki bu gibilere HASİD
denilir.
Başkalarının malik oldukları ni'metlere kendilerinin de malik olmalarını isterneğe GIBTA denilir.
Gıbta, şeri'atte caiz ise de tarikat ve hakikatte asla caiz değildir.
GAZAP : Olur olmaz herşeye kızmak ve öfkelenmek, kızdığı veya ·öfkelendiği zaman da her türlü kötülüğü yapmaktan çekinmemektir. Gazap, kişiyi ma'
nen ve maddeten helake sürükleyen bir çirkin sıfattır.
ŞEHVET : Nefsinin esiri olmak, Allahu teala.'nın
nıen'ettiği şeylere istek göste>rmek, eline fırsat geçince ne bahasına olursa olsun emellerine muvaffak olnıağa çalışmak, Allahu teala'nın emirlerinden ve hükümlerinden ziyade nefsin arzu ve isteklerini yerine
getirmektir. Şehvetlerine düşkün olanlar, Allahu teala'yı ve kıyamet gününü düşünmeden, nereden gelirse gelsin aldırış etmeksizin, haram-helal demeksizin arzu ettikleri şeye ulaşabilmek uğrunda herşeylerini feda etmeğe razı olan bedbaht kişilerdir.
171
MAL VE DÜNYA SEVGİSİ : Bunlara ehl-i dünya
veya mal canlısı da denilebilir. Istihlhat-ı sofiyyede
(HUBBU MAL> tabiri kullanılır. Bu gibiler kalplerinden diğer bütün muhabbetleri sürüp çıkarmışlar ve
onun yerine mal ve dünya sevgisini doldurarak, nazargah-ı ilahi olan kalplerini kirletmişlerdir.
RÜTBE VE MAKAM TUTKUSU : Istılahat-ı sofiyyede buna (HUBBU CAH> tabiri kullanılır ki, bu gibilerin de rütbe ve makam için yapamayacakları kötülük, göze alamayacakları fedakarlık yoktur. Bugünün dünyasında, bunun her ülkede bir çok örnekleri
maalesef görülmektedir.
Oysa, bütün bu sıfatlar şeytan sıfatlarıdır. Bu sıfatlardan kurtulabilmek için ise, kişinin kibirini tevazu'a ve alçak gönüllülüğe, riyasını ihlasa, u'cubunu amell0rini beğenmemeğe ve güvenmemeğe, Hakka güvenmeğe, süm'asını yaptığı salih arneli Hak'tan
gayrı herkesten saklamağa, hasedini Hakkın verdiklerine kanaat ve Hakka şükretmeğe, gazabını hilmiyyete yani yumuşak başlılığa, şehvetini ve nefsinin is
teklerini Allahu teala'nın emir ve istekleri yönünde
kullanmağa, mal ve dünya sevgi�ini Allah ve Resuluilah sevgisine yöneltmeğe, rütbe ve makam tutkusunu
da Hakka kul olmak şeref ve bahtiyarlığına çevirmeğe
çalışmalı ve alışmalıdırlar. Bu sıfatıardan ve bunların
iras edecekleri tehlike ve zararlardan sakınmak ve
kurtulmak ancak bu sayede mümkün olur. Nefsini bu
çirkin şeytan sıfatlarından paklayıp arındıramayanl ar, derviş olamayacakları gibi gerçek bir mü'min ve
müslüman da sayılamazlar.
Tarikat adabından birisi de, tenhalarda oturmak,
halkten uzlet etmek ve işlediği hatalara tövbe etmek,
gözyaşı dökerek Allahu teala'dan affını ve mağfiretini niyaz etmektir.
1 72
Aşık, her fırsat ve vesile ile Allahu sübhanehu ve
teala hazretlerinden kendisini sırat-ı müstakiymde
daim ve kaim kılmasını dilemeli ve istemelidir. Aynı
zamanda, mürşidinin .sıhhat ve afiyetini, mertebesinin
yüceltilmesini, şeri'at ve tarikatin tervicinde ve sünnet-i seniyye-i Mustafaviyye'nin ihyasında mürşidinin
tevfikinin refik olmasını, iyman üzere göçmasini niyaz
etmeli ve tarikati pirinin ruh-u pür-fütuhlarına Fatiha-i eelilc ve ihlas-ı şerifler okumalı, salavat getirmelidir.
Sonra, gözlerini yummalı ve öldüğünü düşünmelidir. Kendisini soymuşlar, teneşire yatırmışlar, yıkayıp
kefenlemişler, namazını da kılarak kabrine yerleştirmişlerdir. Bütün bunlan safha safha mülahaza etmelidir ki, TEZEKKÜR-Ü MEVT dediğimiz bu düşünce,
. adab-ı tarikattandır. Ölümü düşünmek ölüm getirmez
ama, ölümü düşünmemek kişiye zulüm getirir. Kaldı
ki. önünde sonunda her fani için muhakkak ve mukader olan bu akibetten, yani ölümden hiç kimse yakasını kurtaramamıştır ve kurtarama,yacaktır. Bu hal,
mürşidini her an ve mekanda kendisiyle birlikte farzedip, bu vas\ta ile Hak teala'yı talep eden ve (İlahi!..
Maksuctum sensin .. Matılibum ise, ancak senin rizayı·
şerifindir.J niyazında bulunan ve mürşidinin ruhaniyyetine tevessül ve temessük eyleyen, onun ma'iyyetinde ve onun vasıtasiyle Allahu teala'ya vuslatı kasdeden her a�ık için şarttır ve lazımdır.
Bu şekilde Babullah'a yapışanların, o kapudan boş
dönmeyecekleri ise muhakkaktır. Bab-ı ilahiyyeye karşı durarak kalbini dünya meşgale ve vesveselerinden
arındıran, her nefeste Hakkı tevhid eyleyen ve kalbini evvela LA İLAHE ile tatbir ve şirkten tenzih eden
ve daha sonra İLLALLAH ile tasdik ve tatmin eyleyen
ve bu minval üzere Mevla'yı müte'al hazretlerini zikredenlerin, Rabbil-alemiynin zikrine muhatap olacak1 73
ları, rahmet-i sübhaniyyeye mazhariyetle zakir ile
mezkurun karşılıklı birbirlerini zikretmek suretiyle
vuslata erişecekleri kesin olarak bilinmelidir. Bundan sonn!. zakir ism-i eelale başlayarak ALLAH .. ALLAH .. dedikçe, alemierin Rabbinin LEBBEYK LEBBEYK KULUt11 hitab-ı izzeti ile müşerref olur ve bu
defa HU .. HU .. HU .. ile ism-i zata devam ederek vuslatını tamamlar ki, bu ikmal zikrin iptidasıdır. Gerçi,
zikrin sonu yoktur ve zikrin sonu, zikrin başıdır. Bu
halet, zakırin neşvesine bağlıdır. Bu hal ile ne kadar
kalabilirse. o kadar neş'elenir ve zevkiyab olur. Bu
halette müstagrak olunca, gece ve gündüz tamim eylese, aşık için ha'is-i terakki ve vesile-i rahmet olur.
Onun için aşık her halinde, yani ayak üzeri dururken, otururken ve yatarken Mevla'yı unutmamalı,
gizli veya aşikar, gece veya gündüz, lisanen veya
kalben, halen ve sırran alemierin Rabbini zikretmeli,
kalbi zikirJen asla hali olmamalıdır.
Lafza-� eelali ve tecelli-i ilahiyyeyi kalbi üzerinde mülahEtza ederek zikri ve sırrı kalbi ile ve lisanı
da zikr-i ilahi ile meşgul olurken, öyle bir halet zuhur eder ki, aşıka böyle bir hal geldiğinde dudaklarını
kapatır, dilini damağına yapıştırır, nefsinin ve lisanının dalıli olmaksızın yalnız kalbi ile ALLAH . ALLAH ..
diye zikretmeğe başlar. Bu zikre, ıstılahat-ı sofiyyede
VELED-İ KALE denilir.
Tesbihatta, adede riayet etmek lazımdır. Bu minva! üzere, bir gün ve bir gecede yani yirmi dört saatte en az beş bin kerre zikretmek lazımdır. Ne kadar
artırılırsa, o derece efdaldir. Her namazdan sonra bin
kere ALLAH denilse, günde beş vakitte beşbin eder.
Her salik için, günde en az yedi yüz tevhid, beş yüz
ism-i celaJ (ALLAH) beş yüz ism-i zat (HUl demek
önemli bir vazifedir. Daha çabuk vuslat isteyenlerin
174
ise, en az yedi yüz tevhidden sonra, beş bin ism-i celal
ve beş yüz ism-i zat okuması gerekir. Bunu yapabilenler, tez zamanda vuslata nail olurlar. Bu tavsiye, umumi bir beyandır. İstisna-i olanlar da vardır ve Allahu
teala'nın rahmeti vasidir.
Önemli bir tavsiye de şudur :
Zikir E;Snasında, kalbe dünyevi bir fikir arız olursa: (
İlahi! Maksuctum sensin .. Mathlbum, ancak senin rizayı şerifindir . .> denilmelidir. Zikre başlamadan
önce her defasında en az onbeş, veya yirmi beş, yahut
yetmiş veyahut yüz kerre ESTAGFİRULLAH demelidir. Yani (Allah'ım! Beni affeyle .. Senin affını ve mağfiretini diliyorum.> denilmelidir. Zikrin evvel ve ahirinde Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize en az on beş, veya yirmi beş kerre salat-ü selam
okumak, ;:ikrin ındailah kabul huyurulmasına vesile
teşkil eder.
Rabib-i edib-i Kibriya efendimiz hazretleri: (KUL,
TEVHİDE BAŞLAYlNCA ARŞ-I RAHMAN TiTREMEGE BAŞLAR. ALLAHU ZÜL-CELAL VEL-KEMAL TEVHİD EDEN KULU AFFETMEYİNCE ARŞlN TiTREMESİ DURMAZ.> buyurmuşlardır.
Her ibadetten evvel, behemehal Allahu teala'ya
tövbe ve istlğfarda bulunulması ve ancak tövbe ve istiğfardan sonra ibadete başlanılması Kitabullah ile
sabittir. Suç ve isyan derdinin ilacı budur: Tövbe yaprağı ile istiğfar kökünü kalp havanında tevhid tokmağı ile döğmek ve bunu gözyaşı ile sulandırmak, aşk
ateşinde pişirmek ve kanaat kaşığı ile yemektir. Ehl-i
tahkik, bu. reçeteyi denemiş ve başarılı sonuçlar almışlardır.
Bu yolda bulunmak isteyenler, ancak Zat-ı Bari'-
1 75
ye talip, rizayı ilahiyye ragıp olmalı, dünya ve ahiret
umur ve .ıhvalinden, batın hallerinden, keşif ve fütuhtan, velayçt ve kerametten bir şeye bağlanıp kalmamalı, tam bir sadakat ve istikametle Allahu azim-üşşana talip olmalı: <
ilahi! Maksuctum sensin, matlübum
ise ancak senin rizayı şerifindir.J niyazı ile Allahu
teala'dan gayrı hiçbir maksud ve matlübu olmamalıdır. Bu feı·agat, aşkın ve aşıkın şanındandır.
Aşık, her nefesini son nefes olarak bilmeli, her nefesinde Mevla'yı zikretmeli, kıldığı her namazı ömrünün son namazı, her zikir meclisini son Zikir meclisi kabul ve telakki ederek hiçbir an zikrullah'tan
farig ve gafil olmamalı, daima ölüme hazır ve hazırlıklı bulunmalı, zikr-i daim ve s_alat-ı kaim ve gafletten salim olmalıdır.
Ma'azallah, Allahu teala'dan ve zikirden gafil
olur ve bu gafleti esnasında ruhu bedeninden ayrılırsa, akıbetinin çok kötü olacağını gözönünde bulundurmalı ve bu hususta gayet titiz ve çok dikkatli bulunmalıdır.
Aşıklar, az ve helalinden yemelidirler. Hayvani
gıdalardan ziyade nebati gıdalara rağbet olunması
evla ve müreccahtır. Yatıp uyurken de, huzur-u ilahide bulunduğunu unutmamalı ve edeben ayaklarını
uzatmaksızın tiyumalıdır.
Ey aşık!..
Az uyu .. Yakında, öylesine uzun bir uykuya yatacaksın ki, bu uykunun sabahı kıyamet olacaktır.
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerini bilmek kolaydır. Fakat, O'nu bulmanın yolu gayet zor ve çetindir. Vücudundan geçmeyince O'nu bulamazsın. Sofi,
seecadade oturmakla sofi olamaz. Dervişlik yolu, yalnız tae ve hırka giyrnek değildir. Sofi ona derler ki,
Hak'ta yok ola .. Kalbi safaya ere. Sofi, gündüz güne1 76
: şin ve gecu ayın nuruna ihtiyacı olmayan kişidir. Sofi,
. gece-gündüz nur-u Hak'la yürüyendir. Sofilik, öyle bir
yokluktur ki, varlığa ihtiyacı yoktur. Kişi, veliligini ve
uyanıklığını nasıl bilir ve anlar? Ancak, ,Allahu teala'yı zikrettikçe bütün uzuvları da zikrediyorsa haberdar olur. Sofi, böylesine denilir. Kendi zikri ile, bütün
malılükatm tesbihini, bütün mevcudatın zikrini işitebilen er kişi SOFİ'dir, Kalbini ma-sivadan arındıran
· SAFi kalp sahiplerine SOFİ denilir.
SIDK, gönlünde olanı söyleyen; İHLAS işlediği
ameli, Allah için işleyendir. Kullar görsün, sevsin ve
. övsün diye yapılan arneller İHLAS'ı giderir, RİY A'yı
getirir. Gösteriş için yapanlara ise MÜRA'İ denilir.
Her an LA İLAHE İLLALLAH MUHAMMEDÜN
RESULULLAH de! .. Bu kelime-i münciyye-i mübarekeyi yalnız dilinle söylemekle yetinme! .. Havuza veya
· denize başını soktuğun zaman, nasıl yalnız kalbinle
tevhid ediyorsan, her an zahiren ve batmen tevhidde
·daim ol ki, sana FÜTUHA T ka puları açılsın, gaflf't per-
. deleri yırı:ılıp saçılsın, maksud ve matlü.buna eresin,
cemal-i la-yezali göresin .. Zahirin halk ile ve batının
Hak ile olsun .. Allah ve Resulüne iyman eden, bu iymanını dili ile takrir ve kalbi ile tasdik eyleyen,
zühd-ü kanaat, haşyet-i tekva sahibi olan Rabbine seve seve ibadette bulunan, Allah ve Resulüne aşk ve
· muhabbette kemal mertebesine eren kutlu ve mutlu
kişilere DERVİŞ derler.
Dervişler, ehl-i sünnet vel-cemaat mezhebi üzere
itikadlarını tashih ederler, Allahu teala'nın emirlerine ihlas ve sadakatle imtisal eylerler, Hakkın men'ettiklerinden kaçınır ve sakınırlar, bid'atlerden son derece ihtiraz ve münkerlerden insiraf ile güçleri yettiğince ruhsatı terk ve azimeti ihtiyar ederler ve bü-
, tün arnellerinde azim sahibi olurlar. Gerek din kar1 77
deşleri ile ve gerekse bütün insanlarla ülfet ve ünsiyyetlerinde Allah için muhabbet ve bütün malılukata
merhamet, alel-ıtlak kul haklarına riayet ederler. Allahu teala'ya, teveccüh-ü tam ile itimad ve tevekkül,
daima zil{r-i ilahi ile meşgul olurlar, sünnet-i seniyye-i Seyyid-ül-enama ittiba ile zahiren ve batmen abdestli bulunurlar. içierini ve dışlarını arındırırlar; boş,
lüzumsuz ve faydasız sözlerden ve konuşmalardan ve
özellikle gıybet, nemmame, sebt ve şetmden son derece sakınırlar, aç gözlü ve acı sözlü olmaktan kaçınırlar, beş vakit namazlarını eda ettikten başka İŞRAK, DUHA, EVV ABİYN ve TEHECCÜD namazlarını
da mümkün olabildiği kadar kılarak gecelerini salat
ile ihya ederler, daima huzurullah'ta· bulunduklarından asla gaflet etmezler, ma-sivadan yüz çevirir, kulluk makamında daim, istikamette kaim ve ervah-ı
Evliya'ullah'tan yardım isterneğe mülazım olurlar.
Kalbin ma-sivadan arındınlması, kalbi istila eden
rics'ten ve her türlü pisliklerden tathir olunması, Allahu teala nın kudret ve azametini tefekkür etmek ve
kalbe aşkullah, muhabbetullah ve muhabbet-i Resuluilah nurhrı ıle nur vermekle mümkündür �i. bu takdirde o k�ı.lp NAZARGAH-I iLAHİ kılınmı'? olur. Habib-i edib-! Kibriya efendimiz :
ALLAHU AZİM-ÜŞ-ŞAN, SIZIN SURETINIZE, .
SOY -SOPUNUZA VE MALLARINIZA BAKMAZ.
KALPLERİNİZE NİYYET VE AMELLERİNİZE
BAKAR.
buyurmuşlardır. Onun için, kişinin eli karda ve kalbi
yarda olmalıdır.
Ey Hakka talip!..
Bilmiş ol ki, kulun hakka ibadet ve ta'ati ve kulluk görevlerini yerine getirebilmekteki muvaffakiy- -
1 78
yeti, yine Allahu teala ve tekaddes hazretlerinin keremi, ihsan ve inayeti iledir. Her ne kadar, irade-i cüz'iye kulun elinde görünüyor ve böyle zannediliyorsa da,
cüz'ün külle yani irade-i cüz'iyyenin irade-i ilahiyyeye ne tesiri olabilir? Muhabbet-i ihlhiyye de aynen
�böyledir. Allahu teala, bir kuluna muhabbetini tevfik
ederse, kul ancak o zaman Rabbine muhabbet edebilir. Allahu sübhanehu ve teala'nın tevfiki olm�yınca,
bir başka tabirle Allahu teala kuluna muhabbetini
la,yık görmeyince, kul Allah'a ne muhabbet ne de ibadet edebilir. Bu sebeple, kulun Rabbine muhabbet edebilmesi kendisi için çok ulu ve yüce bir derecedir. Bu
muhabbetin artmasıyla, kulun mertebesi daha da yücelir ve ali olur. ,Rabbine muhabbet eden kulun ibadet ve ta'atinin ecr-ü sevabı da daha ziyade olur. Allahu teala'yı seven bir kulu, Allah azze ve celle hazretleri sevgisine layık görmüştür ki, bu takdirde Hakkın da o kulunu sevmiş olduğu muhakkak ve o kuluna cennet-i zatı ikram ve ihsan huyuracağı mutlaktır.
Allahu zül-celal vel-kemal hazretleri, zat-ı ahadiyyetini sevenleri seven kişileri de onlarla, yani Allahu teala'yı sevenlerle haşreder. Hakkı hakkıyle ve layıkıyle sevenlerin başında Enbiya-i ızam ve Evliyayı
kirarn gelir. Onun için, her kim Nebi'leri ve Veli'leri
severse, Hak teala o kullarını bu alemde de, ebedi
alemde de sevdikleri ile birlikte haşreder. Netekim,
Resul-ü a'zam ve Nebiyyi mu'azzam efendimiz bir Hadis-i şeriflerinde :
BENiM SÜNNETİMİ SEVEN, MUHAKKAK BENi
SEVER. BENi SEVENLER DE CENNETTE BENiMLE BERABERDİR, buyurmuşlardır.
1 79
Kulu, Hak teala ve tekaddes hazretlerine yaklaştıran amel, Allahu azim-üş-şan emirlerine seve seve
imtisal ve sevmediği arnellerden de Allah'tan korkarak ictinab ve Habib-i Edib-i Kibriya'nın sünnet-i seniyyelerine sadakat ve samirniyetle ve tam bir ihlas
ile ittiba etmektir. ·'!e
Hakiki aşık olan bir kimse, bir başka kimseyi tam
ve kamil bir aşk ile
.
sevecek olursa, o kimse için aşk
uğrunda fayda veya zararını düşünüp gözetmeksizin
her şeyini fedaya hazır ve müheyyadır. Mesela, sevdiği kendisini korkulu bir yere davet etse, aşık olan
hiç düşünmeden, başına neler gelebileceğini akıl etmeden; onun bu çağınsına can ve başla icabet eder.
Akl-ı maaş ve mantık, daima menfaatini aradığı gibi,
aşık da ma'şukunun yolunda ve davetinde akıl ve
mantıkla hareket edebilir. Zira, o ma'şuku uğrunda
herşeyini feda ile mükellef olduğu kanısındadır.
İyman, üç vechile tarif olunduğu gibi, aşk da üç
yorumla tefsir olunur: İŞİTMEK-GÖRMEK-TADMAK ..
İşte, bunlar iyman ve aşkın nevileridir. Hakiki
aşık,aşk�nı bu üç şart ile isbat eder. Hakiki mü'min
de, iyman�nı bu üç mertebeye varmakla, bu üç rütbeyi ihraz etmekle ilan eder.
Mücerred aşkı işittiği halde, aşkı yaşayamayan
kendisini aşık zanneder. Aşktan haberi olmadığı için,
kendisini aşık zanneden de sevdiğinin çağırdığı çok
tehlikeli yerlere, aklını ve mantığını kullanarak elbette gitmez. Çünkü, hakiki aşık değildir. Hakiki
aşıkta da, akl-ı maaş ve mantık bulunduğu halde ak-
. lım ve mantığını aşk yoluna feda eder ve sevdiğinin
çağırdığı her yere gider. Hakiki aşık için, sevdiğinin
yolunda gerekirse canını bile feda etmek en büyük
ni'mettir. Bu öyle bir ni'mettir ki, kalemle ve sözle tarif ve tavsifi mümkün değildir. Kelama girmez, bunu
1 80
ancak aşık olan aşıklar bilirler. Bu konularda hakiki
aşık olmayanlar kördür, sağırdır ve dilsizdir. Kör
ren!_<ten, ı>ağır ahenkten ne anlar? Dilsiz, halini nasıl
tarif edebilir?
Aniatmağa çalıştığımızın hepsi maddidir. Oysa,
aşk ma'nevidir. Madde ile ma'nanın sırrını pek az kim
[.e aniayabilir ki, bu da ancak tevfik-i ilahi ve hidayet-i sübhani ile mümkündür.
Allahu azim-üş-şanı, aşk-ı tam ile sevenler onun
Resul-ü zişanına Uıbi olurlarsa, Hak celle ve ala zat-ı
ülühiyyetine aşık olanları seveceğini, Kur'an-ı azimül-bürhanında açıkça ilan buyurmaktadır. (Al-i imran sure-i celilesi 30 ve 31 inci ayet-i kerimeler)
Resul-ü ekrem sallallahu aleyhi ve sellem efendimize ittiba ise, kişiyi evvela şeri'ate, sonra tarikate,
daha sonra hakikate ve nihayet ma'rifete götürür. Demek oluyor ki, ŞERİ'AT bu AŞK YOLU'nun kapusudur. Bir eve, ancak o evin kapusundan girilir. :rarikat,
o evin odaları, hakikat o evde bulunan kasa ve ma'rifet de o kasanın içinde saklanan mücevherlerdir. Eve
girmeyen, odaya giremez. Odaya giremeyen, kasayı
bulamaz. Kasayı bulamayan da o mücevherleri alamaz. Gerçi, ev sahibi o eve ve ·odaya girmeyen, kasanın yerini ve içindekileri bilmeyen birisine o mücevherlerden verrneğe kadir ve muktedirdir ama, bu şekilde
murada erenin pek az olduğu ehlince malum ve müsellemdir. Bunları, ancak mülkün gerçek sahibi olan
Allahu sübhariehu ve teala hazretleri bilir. Sünnetullah böyle ceryan etmiştir ve böylece devam edecektir. Aşk yoluna baş koyan er kişiye düşen vazife, bu
yolda sa'y-ü gayret etmek ve sabit-kadem olmaktır.
Yoksa :
- Ben seni severim ama, senin bana bu yolda gösterdiğin ve benden yapılmasını istediğin hizmetler ve
181
vazifeler pek ağır ve ben bunları yapamam. Bana çok
ağır yükler yüklüyorsun, diyerek ma'şukuna itiraz ve
muhalefet edenin aşkında ne dereceye kadar sadık sayılacağını sizlerin irfan ve iz'anınıza terkediyorum.
Sevgilin sana :
- E-vin kapusunu aç ve o kapudan içeri gir, odama gel ve beni bul, vuslatıma nail ol! .. diyecek, sen
de ona :
- Ben bu kapudan giremem, senin adana kadar
çıkamam, bunlar benim için zahmetli ve meşakkatli
olur, cevabını vereceksin. Alacağın karşılık elbette şu
olacaktır :
- Bu iş ancak böylece mümkündür. Kapurodan
içeri girmek sana zor geliyorsa, adama çıkmak ağırına
gidiyorsa, sen de beni ebediyyen bulamazsın ve vuslatıma eremezsin! ..
Hakiki bir aşık-ı sadık isen, sevgilinin emrini velevki, bu yolda ölüm korkusu ve hayat kaygusu bile
olsa, yerine getirrneğe çalışmalı ve buna alışmalısın.
Ola ki, mi'şukun tenezzül buyurur da gelir.
Şeri'at, Resuller resulünün sözü, tarikat de Habib-i edib-i Kibriya'nın işidir, demiştik. Öyle ise, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemin sözünü tutmayan, onun işi ve fiili olan işler ve fiillerle amel etmeyen, onun hali olan hakikat ilmiyle hallenmeyen, ma.'
rifet-i Resul olan sırlara nasıl ulaşabilir? Şeri'at ile
amil olarak iki cihan serverinin sözüne, fiiline ve haline uymayanların onun sırrına erişebilmeleri mümkün müdür? Her şey mertebe ve derece iledir. Her binanın bir temeli ve her rütbenin en alt basamağından
en üstüne yücelrnek emeli vardır. Maddiyyatta da,
ma'neviyyatta da keyfiyyet böyledir. İlk ve orta tahsilini tamamlamadan liseye ve hele üniversiteye devam
edemezsin. Etsen bile, bir fayda sağlayamazsın. Çün1 82
· kü, okunam ve okutulanı anlayamazsın, gider gelir
aziz ömrünü yok yere zayi edersin. Kişiye, nereden
gelip nereye gittiğini, niçin geldiğini ve niçin gittiğini
bilmek gerektir. Niçin yaşadığını anlamak gereklidir.
Hayatın ma'nasını bilmek MEN AREFE sımna ermektir. Hakka kul olarak, iki cihana sultan olmaktır. Hak
ındinde makbul olmak, Hakka hakkiyle kul olmakla
mümkündür. Allahu teala, zat-ı üluhiyyetine kulluk
edenleri sever. Allah azze ve celle, insanı yani Adem'i
ve evlatlarını, melekleri ve cinnileri ve diğer bütün
mahlukatı, zat-ı üluhiyyetini bilmeleri ve kulluk etmeleri için yaratmıştır.
Hakka kulluk ile erdi erenler,
Kulluk eder bu Hak sırrı bilenler ..
Kulluk ise, din ve iyman, aşk ve muhabbetle baş
. lar. ' Dinin başlangıcı yani temeli ŞERİ'AT'tir. Tavanı
� HAKiKAT, içi MA'RİFET'tir. Bir bina temelsiz, duvarsız ve damsız olamaz. Temelsiz, duvarsız ve damsız
harebeye de sultan gelemez.
Aşk'sız gönül şeytan evidir. İymansız kalbe ise
Hak misafir olmaz. Sultanın misafir olacağı hanenin
ma'mur olması şarttır. Sultanlar sultanına layık olacak haneyi, iyman, aşk ve muhabbetle süslemeli, tertemiz hazırlamalıdır. Bunun için de, işe tam bir ihlas
ile ve şeri'atle başlamalı, tarikatle kalp hanesini düzeltip süslemeli, hakikate ermeli ve ma'rifete vasıl olmalıdır ki, o ma'rifetle kutbiyyete, kurbiyyete ulaşılabilsin .. Kutbiyyete erenler, ubudiyyette kaim olurlar. Bu makam, · makam-ı Muhammediyyet'tir ki, insan-ı kamil olarak Allahu teala'ya hilafet etmektir.
Hakka mir'at olmaktır. Makam-ı Muhammediyyet,
Allahu sübhanehu ve teala hazretlerine ubudiyyettir.
1 83
Bundan dolayı, Kelime-i şehadette Resul-ü zişanın AB- ·
DİYYET sıfatı RİSALET'inden önce zikrolunmaktadır. _
Fakat, Habib-i edib-i Kibriya'nın kulluğu ile, kendi kulluğumuzu mukayese ederek batıl bir kıyasa kalkışılmamalıdır. Zira, bütün malılukatın abdiyyetini terazinin bir kefesine, Habib-i edib-i Kibriya'nın abdiyyetini de diğer kefesine koymak mümkün olsa, Resul-ü mücteba'nın abdiyyeti elbette daha ağır gelecektir.
Abdiyyetin başı TEVHİD'dir, sonu da yine TEVHİD'dir. Zahiri tevhid, batını da tevhiddir ves-selam .. .
Kalbini bağ-ı cenan et ravza-i tevhid ile,
Can dimağın kıl mu'attar nefha-i tevhid ile,
Ka'be-i nur-u siyahın bi-nihayet yolların,
Kat' eder erbab-ı aşk, bir lemha-i tevhid ile ..
Her ne denlu ru-siyah ettiyse isyanın senin,
Ağanr bi-şek yüzün bu gurre-i tevhid ile ..
Ma verayı ins-ü cinni seyredip arşa çıkar,
Kim ki mi'rac eylediyse cezbe-i tevhid ile ..
Ey NİYAZİ arif-i billah gönülden salbeder,
On sekiz bin perdeyi bir lem'a-i tevhid ile .. .
DUA VE MÜNACAT
Aman Allah'ım!.. Aman ya Gaffar!.. Bizden hata; .
senden ata, kapuna geldik ey sahib-i ata! .. Çirkab-ı
dünya ve sevday-ı belay-ı ma-si va ile kararan ve dolan .
ve aslında nazargah-ı ilahiyyen olan kalplerimizi, Habib-i edibin Muhammed-ül-Arabi ile ehl-i beyti, ezvacı, .
ashabı, ensan, ahbabı ve Veli'lerin hürmetine, Jiaseneyn-il-ahseneyn izzetine aşkullah, muhabbetullah ve '
muhabbet-i Resuluilah nurlan ile nurlandır, Kur'an-ı :
azim-ül-bılrhanın sırları ile sürurlandır, şeri'at-i gar- -
1 84
rayı Ahmediyyenle şu'urlandır ya Rabbi!.. Kalp hanelerimizi, tecelli-i tevfik-i cemalinle arındır ve bizleri
aşkına, şevkine ve zevkine varan has kulların arasında barındır, şarab-ı tahuru aşkı yed-i envereyn-i Resul-ü mücteba'dan ve saki-i Kevser Aliyyül-mürteza'
dan, Haseneyn-il-ahseneyn'in mübarek elerinden doya doya lçirerek kandır, kana kana içelim, aşkullah
ile can-ü ü:nden geçelim, eğnimize cennet hulleleri biçelim, aşk yolunu seçelim ilahi!._ Biz asi, mücrim ve
günahkar kullarını da zat-ı ülühiyyetine ve Rabib-i
edib-inin nur-u nübüvvetine hakkıyle aşık olan ve bu
aşk ile dideleri giryan ve ciğerleri püryan olan aşıklar
ve sadıklar kafilesine · idhal ve ilhak eyle ya RabbiL.
Hz. İmam-ı Hüseyin'in ve Kerbela şehidlerinin ma:
sum-ve temiz kanları hürmetine bizleri bu zümre-i naciyyeye k<.üılmak şeref ve imtiyazına mazhar kıldığın
kullarından eyle ya Rabbi!.. Rahiym'sin, Kerim'
sin, Ecved-ül-ecvediyn'sin, erham-er-rahimiyn'sin ey
Allah'ım, afüvsün ve affetmeği seversin, Latif'sin lütfetmek şanındandır, kusurlarımızı itiraf ederek kapuna geldik, bab-ı lütfuna sığındık. Kapuna gelen suçluların niyaz ve istirhamlarını reddetmezsin, AMAN
diyenleri ve dileyenleri boş çevirmezsin, bizleri de affınla şad ve lütf-u kereminle adab, sevdiğin has kullar arasında isimlerimizi yad, her müşkilimizde imdad,
maddi ve ma'nevi ni'metlerini müzdad eyle ya Rabbi! ..
Aman ya Şefi-ul-müznibiyn ya Resulullah! .. Günahkarız, şefi'imiz ancak sensin, bizlere şefi' ol, şefaatin ındailah makbuldür ve reddolunmaz biliyoruz ve
inanıyoruz, valiahi billahi ve taliahi reddolunmaz .. Elmeded ya Resulallah! .. Aman ya ehl-i beyt-i Mustafa! ..
Siz, ma'deni mürüvvet ve malız-ı rahmetsiniz, şefkat
ve merhametinize sığındık, lütuf ve atıfetinize iltica
ettik .. Evet, bizler mücrimiz, miskiniz, yeti.miz ve bi185
kesiz, siz kimsesiz kalanların kim�esisiİıiz, merhamet
efendim, mürüvvet sultanım, garipterin enisi, mucrimlerin şefi'isiniz, esir-i nefs ve zebun-u heves olan biz biçarelere Allah için şefkat ve marhametinizi esirgemeyiniz, bizlere yardım elinizi uzatınız şey'en lillah ..
İsyan deryasına daldık, aziz ömürlerimizi isyan ve nisyan ile höva'ya saldık, bugün çaresiz ve dermansız
kaldık, kusurlarımızı ve günahlarımızı itiraf ederek
Bab-ı Muhammediyye'de Rahmet-i ilahiyyene el açtık,
ma.' siyyetle kararan yüzlerimizi secdeye koyarak,
kalplerimiz yanarak, ah-ü figan edip ağlayarak dergah-ı barigah-ı ülühiyyetine geldik, Hz. Adem aleyhisselamın tövbesini kabul buyurduğun gibi, bizim tövbelerimizi de lütfen ve keremen kabul buyur, bizler de
onun evlatlarıyız ve Habib-i edibin Muhammed'inin
ümmetiylz, yaptığımız hatalara ve işlediğimiz suçlara
pişmanız, nefs-i emmareye düşmanız, bizlerin de tövbelerimizi kabul buyur affınla ve lütfunla bizleri de
mesrur eyle ya Rabbi!.. Sen o yüce ve kerim Allah'sın
ki, af isteyenleri affınla şad, bahş isteyenleri narından
azad eder, cennet ve cemalinle ikram ve ihsanda bulunursun. Mülkün maliki sensin, her emrinde galip
sensin, her işinde fa'ik sensin, ilahi ey ma'bud-u asli
ve mahbub-u hakiki olan yücelerin yücesi Rabbim!..
Senden gayrı kulluk ve ibadete layık ve müstehak
Hak Ma'bud yoktur, ancak sen varsın, birsin, şerik ve
nazirin de olamaz, istersen yıkar, yakar, dilersen ma'
mur ve a'dab edersin, KÜN emriyle herşeyi hallü fasleyleyen ancak sensin .. Ma'budumuz, maksudumuz ve
matlılbumuz da sensin ..
İstersen azap ve dilersen affedersin .. Eğer, azap edecek olursan bizler senin aciz
ve naçiz kullarınız, eğer affedersen rahmet edenlerin
en merhametiisi yine sensin .. Rahmet edenlerin kalplerine merhamet veren de yine sensin .. Rahmaniyye1 86
tinle, seni inkar eden kafirlere dahi hayat hakkı veren, onları türlü ni'met ve rızıklarla besleyen münkirleri bile mahrum etmeyen ve bu alemde onlara da hayat ve nzık veren, münafıkların isteklerini yerine getiren, kafirlere muradlarını veren hep sensin.. Seni
tevhid edeni, sana gönül vereni -Haşa- mahrum etmezsin .. Bab-ı rahmetinden onları elleri boş olarak
geri çevirmezsin .. İşte, bizler de bab-ı rahmetine geldik, lütfuna el açtık, bizleri de boş çevirme ya Rabbi!..
Biz, fani ve aciz kullar iken kapumuza gelenleri redctetmez va onlara bize bahş ve ihsan buyurduğun ni'
metlerle ikram ederiz. Haşa sümme başa, sana geleni
ve senden isteyeni me'yus ve malızun geri göndermezsin, aman Sübhanım, aman sultanım, ma'budum Allah'ım!.. Ey yüce Mevla'm, Rabbim, Allah'ım! . . Günahtarla yüzlerimiz, isyanlarla gönüllerimiz kapkara,
nıahşerde biz�eri etme avare, geldik ulu Settar'a .. Aşkınla doldur, ağlanm güldür, derdinle yandır, tek arzum ve emelirri Visal'dir senden Allah'ım!.. Nuh aleyhisselamı ve ona iyman edenleri boğulup gitmekten
kurtardığın gibi, bizleri de Hazret-i Nuh'un gemisi misali olan d ininle, küfür deryasında, isyan ve ma'siyyet ummanında boğulup helılk olmaktan halas eyle ..
Bizlere iyı"lan haz ve lezzetini, ibadet zevk ve saadetini, muhabbet tae ve devletini, aşk saltanatını nasip
ve müyes.ser eyle ki, iki cihanda sana la.yık kul ve Habib-i edibine layık ümmet olalım, tabi-i sünnet olalım,
sırat-ı müstakiym'de sabit kalalım, zatında fılni ve
bezm-i ilahinde baki bulunalım, zümre-i uşşaka ilti·
hak ile hayat-ı sermediyye ve cavidaniyyeye mazhar
olalım ya Rabbi! ..
İlahi! . . On peygamberine on keramat ile ikram eyledin .. Hz. Adem'in ve Hz. Davud'un (Aleyhisselam)
tavbelerini kabul buyurduğun gibi bizleri de tövbeleri
187
makbul olan TEVV ABİN zümresine ilhak ey le ya
Ra,hbi!. Hz. İdris aleyhisselamı semaya ref'ile cennetine idhal buyurduğun '
gibi, bizleri de dünya pisliklerinden ve kirliliklerinden arındır ve yücelt, cennet
mahiyyetiade olan ahlak-ı islamiyye ve ahlak-ı Muhammediyye ile ahiaklanmayı nasip ve müyesser kıl.
bu alemd8 cennete dalıli olan, edep tacını başına, iyrnan nurunu kalbine, şeri'at libasını egnıne giyen,
gözlerinde ibret, kulaklarında hassasiyyet, dillerinde
zikir ve tevhid ile arz-ı mahmedet, ayaklarında hayra
ma'tuf gayret ve metanet, ellerinde sehavet bulunan
eli hayır ve karda, gönlü yarda arif-i billah, vasıl-ı ilailah olan, l.•Jmeden evvel ölen, bu ölümleriyle olan aşıklar zümresine ilhak eyle ya Rabbi!..
Hz. Musa aleyhisselamı hitab-ı izzetine muhatap
kıldığın gibi, bizlerinde kalplerimize ilhamatını havale buyurarak kendi turumuzda Zat-ı üluhiyyetinde
sohbet ederek zevk-i Ma'neviyyeye erişen Has kullarından eyle ya Rabbi!..
Halil'ini nar-ı Nemrud'dan halas ettiğin gibi, bizleri de meş'um nefislerimizin ateşinden kurtararak bir
an bile olsa bizleri nefslerimizle başbaşa bırakma ya
Rabbi.. Bizleri nefs şeytanından koruyarak nefsimizin narını nura tebdil eyle ya· Rabbi..
İbrahim aleyhisselamı Halil'liğe yükselttiğİn gibi, bizlerin de isimlerimizi aşıklar defterine cisimlerimizi ma'şuklar zümresine dahil eyle ya Rabbi!.
Hz. Eyyub aleyhisselamı bütün elemlerden beri ve
kasavetlerden geri aldığın gibi, bizleri de dünya ve
ahiret korkularından ve kaygularından, elemlerden,
kederlerden kurtararak refah ve saadete eriştir ya
Rabbi!..
Hz. Yunus aleyhisselamı, balığın karnından azad
ettiğin gibi, bizleri de düşman elinden, cehil zulme1 88
tinden, küfür nekbetinden selamete çıkar ve azad eyle ya Rabbi!..
Hz. Süleyman aleyhisselamın mülkünü iade ettiğin gibi, bizleri doğduğumuz gün olduğu kadar arındır, mülk-ü roaddiye ve devlet-i ma'neviyye ile taltif
eyle ya Rabbi!..
Hz. İmam-ı Hüseyin radıyallahu anh efendimizi .
şehadet rütbesine eriştirdiğin gibi bizleri said olarak
yaşat ve bütün şehidlerin şefaatlerine nail eyle ya
· Rabbi!. Şehidlerin mübarek kanları hürmetine, bizleri
su-i itikaddan hıfzeyle, rizayı şerifine muvafık ve Habib-i edibinin iymanına mutabık tam ve kamil bir iyman ile kemale eren mü'minlerden eyle ya Rabbi! :
.
Son sözlerimiz Kelime-i tevhid ve Kur'an�ı mecid
olsun, dillerimiz zikir ve tehvidde, gözlerimiz cennet
ve cemalde iken: CEY YAKIN BİR İYMAN İLE İYMAN
ETMiŞ NEFİS!.. SEN RABBİNDEN, RABBİN DE SEN-.
DEN RAZI OLDUGUN HALDE RABBiNE DÖN VE
VUSLAT EYLE, GiR HAS KULLARIMIN ARASINA,
GİR ONLARLA BİRLİKTE ZAT CENNETİME.J emr-i
eeliline muhatap olan Has kulların zümresine bizleri
de ilhak buyurarak mazhar-ı zat eyle ya Rabbi!.. Celalinden cemaline eren, adliden affına mazhar olan,
fazlınla cennete giren, cemal-i Mustafa'yı gören, Firdevs-i a'lada Rabib-i edibinin cibarında iskan edilen,
cemal-i la-yezale eren kutlu ve mutlu kişiler arasına
bizleri de ilhak eyle ya Rabbi!..
Ey mağlup olmayan galip!.. Devletimizi adi ile
payidar, ordularımızı karada, denizde ve havada VE
YANSUREKALLAHU NASREN AZİZA sırrına eriştir.
Din ve dev I et ve özellikle şu garip ve şanlı millete Hak
1 89
ıçın hakkaniyyetle hizmet -edenleri iki cihanda aziz
eyle.. Emir-il-mü'miniyn Ömer ibn-il�Hattab radıyallahu anhın sancağı altında cem'eyleyerek livayı hamd
altında haşrey1e .. Şehidlerin derecelerini ve gazilerin
rütbelerini ali eyle .. Helalinden kazanan tüccarlarımızı, Hz. Ebu-Bekir-is-Sıddıyk radıyellahu anhın sancağı altında. ilme, Kur'an'a, din ve iymana ve mü'minlere hizm8t edenleri Hz. Osman ibn-i Affan radıyallahu nahın sancağı altında, ilimleriyle amil, hilmieriyle
kamil, sabır ve metanetleri ile mütekamil, cesaret ve
şccaatleri ile, hamiyyet ve sehavetleri ile, kerem ve
faziletleri ile bütün insanlık alemine şamil merdleri
ve yiğitlen de Hz. İmam-ı Ali kerremallahu vechehu
· ve radıyallahu anh efendimizin sancağı altında cem'
eyle ya Rabbi! .. Mazlumları Hz. İmam-ı Ha•;;an-i mücteba'ya ve mazlumen şehid olanları Hz. İmam-ı Hüseyin-i mazlum-u Kerbela CRıdvanullahi aleyhim ecma'ıyn) efendilerimizle haşreyle ya Rabbi!. Denizlerde,
karalarda ve havalarda Allah için ı'layı kelimetullah
için, insanlık ideali için, hürriyet ve istiklıHleri için,
vatan ve milletleri için, ırz, iffet ve namuslarını korumak için, mukaddesat için şehid olanları da Resulullah'ın arslF.ı.nı Hz. Hamza radıyallahu anh efendimizin
sancağı altında cem'eyle ya Rabbi!.. Allah korkusuyla
ağlayan gö?. hakkıyçün, Allah aşkıyla yanan öz hakkıyçün, Allah için söylenen söz hakkıyçün, Tevrat, İncil,
Zebur ve Kur'an-ı azim-üş-şan hakkıyçün, zat-ı üluhiyyetini bir an bile unutmayan ve daima anan kullar hakkıyçün, Uveys-ül-Karani ve cümle Piran-ı izam
Hakkıyçün, Aşıklar, Sadıklar, Muhlisler, Abidler, Zahidler hakkıyçün, Kutb-ül-aktab mezheb-i Nu'man.hakkıyçün, hüsn-ü veeh-i Yusuf-u Ken'an hakkıyçün bu niyazlarımızı ve isteklerimizi lütfen ve tenezzülen kabul
buyur ya Rabbi!.. Fakir-i hakir MUZAFFEH AŞKİ ku1 90
lunu dua ile yad edenleri iki cihanda da Habib-i edibine bahşeyle, ölümümden sonra bize bir Fatiha-i şerife okuyanları, ölümlerinden sonra Fatiha'ya garkeyle ya Rabbi!..
İlahi!. Rabib-i edibine, onun ehl-i beytine, evladına, ezvacına, e'İısarına, ashabına, ahbabına ve hahusus rüşd sahibi halifeleri olan Ebu-Bekir, Ömer,
Osman ve Ali rıdvanullahi teala aleyhim ecma'ıyn ile
ila yevm-il haşr-i yel-karar muhibbanına salat eyle ..
Bizlere tevfikini refik eyle .. Bu risalemizi okuyan, okutan ve dinleyenlerin içierini ve dışlarını nur-u ilahin
ile pür-nur eyle, elimlesini lu_tuf ve hidayetinle mesrur eyle, nasipleri olanları hidayetine mazhar eyle, son
nefeste iyman ile çene kaparnağı nasip ve müyesser
eyle ya Rabbi! .. Bu aciz ve naçiz risalemizi md-i ilahiyyende ve Resul-u zişanının ındinde makbul, mergup ve mahbub eyle .. Okuyan aşıkları aşkına layık eyle .. Niyazlarımızı kabul buyurarak bizleri memnun eyle ya Rabbi! ..
Sübhane Rabbike Rabbil-izzeti amma yasifun ve selamün alel-mürseliyn vel-hamdü Iiliahi Rabbil-alemiyn
··cEL-FATİHAl
Eş-Şeyh EL-HAC
Muzaffer OZAK
191
Can olur, can içre cananı olan;
MEN AREF sırrına irfanı bulur ..
Halka-i tevhidde iz'anı olan,
Ka tresin bahredip, ummanı bulur ..
Mürşid-i kamilden aşk badesini,
İçenler bulurlar dildadesini,
Aşk alır aşıkın iradesini,
JRCİ'İY emriyle Rahman'ı bulur ..
Bu fani alemin temeli aşktır,
Aşıkın dü-cihan emeli aşktır,
Kulluğu, ta'ati, arneli aşktır;
Aşk ile yaşayan Rıdvan'ı bulur ..
Doğudan batıya nereye varsan,
Milyonca aşık var, arayıp sarsan;
Tevhid'e susamış bu çağda insan,
Kalbinde gizlenen pinham bulur ..
Felekler devranda İLLALLAH diye,
Melekler seyranda İLLALLAH diye,
Yürekler fevranda İLLALLAH diye.
Herbiri derdine derınanı bulur ..
Aşk yolu sarpçadır, kolay aşılmaz;
Tarık-i vuslata tez ulaşılmaz,
�u gizli bir sırdır, pek anlaşılmaz;
, Aşık-ı Hakiki ihsanı bulur ..
Bu mis�in AŞKİ'ye cihan dar gelir,
Saray-ı vahdete milımandar gelir,
Müşkile düşünce zirnandar gelir,
NUREDDİN CERRAHi sultanı bulur ..
MUZAFFER AŞKİ-İ CERRAHİYYÜL-HAL VETİ . ;
.
|
| Bugün 138 ziyaretçi (158 klik) kişi burdaydı! |
|
 |
|
|
