B.

Siyasilerin ihtiyaç duyduğu birtakım tartışmaları toplumun hiçbir zaman ihtiyaç duymayacağı zararına olacağı muhakkaktır. Kendilerine siyaset yapabilecekleri bir zemin sağlamak amacıyla siyasiler bazen olmadık hassasiyetleri kaşırlar ve bunun üzerine giderler. Bir siyasiye bunu çok görmem; aksine zihnimde böyle bir ruhsatı duruşu itibarıyla kendisine tanırım. Buna mukabil her zaman gözetilmesi gereken bir hudut vardır ve bu hududun aşılması halinde herhangi bir toleransı hak etmeyecek bir noktaya savrulmuş demektir bir siyasetçi.

Malumunuz kişi her bulduğu vesileyle bir nefis ve vicdan muhasebesi yapmak mecburiyetindedir. Oldum orası benim için hiçbir anlam ifade etmeyen yılbaşını da bu vesilelerden birisi ittihaz ederek geride kalan bir yılı zihnimde tartıya oturtuyorum. Doğru mu yaptım yanlış mı yaptım bilmiyorum ama bir dizi kararlar aldım, bazı değişikliklere imza attım, bazı şeyleri terk ettim bazı şeyleri alışkanlık haline getirmeye çalıştım. Bu benim şahsen yaptığım muhasebe. Bir de umuma dönük bir muhasebe yapmak ve buna göre kâr zarar hesabını önüme koymak istedim. Gördüm ki bu muhasebe bir yıl öncesinden başlayamayacak kadar daha önceki yıllarla alakalı pek çok girift ilişkiye sahip. 7 Ekim'i milat kabul ederek bir muhasebe yaptığımda bir başka tablo, 6 Şubat'ı milat kabul ettiğimde ise bambaşka bir tablo çıkıyor karşıma.

Gazze'de kâffeten kaybedilmiş bir imtihan (elbette Filistin'in kahraman halkını istisna tutarak) deprem bölgesinde ise birtakım aksamalarla birlikte verilmiş başarılı bir imtihan görüyorum. "Restore edilmesi on yılı bulacaktır" diye öngörülen bölgedeki yıkımın en azından barınma ihtiyaçları göz önüne alındığında üç yıl gibi kısa sayılabilecek bir sürede üstesinden gelindiğini görüyorum. Anlamsız tenkitleri ciddiye alıp dinlemiyorum bile. Boşboğazı cehenneme atmışlar odun neden yaş demiş bilirsiniz.

Fakat büyüklerden öğrendiğim bir şey vardır, muhasebe yapılırken muhatabına mümkün mertebe anlayışlı kendine ise toleranssız davranmak gerekir. 455.000 konutu teslim etmenin mutluluğuyla geriye dönük mutmain olursak muhasebeyi eksik yapmışız demektir. Gazze'de kaybettiğimiz imtihana ve bu kaybın telafi cihetine bakmak gerekiyor. Bu imtihan şartlı ders imtihanı gibi bir şeydir; bunu geçmeden diğer imtihanlara girmeye hak kazanamıyoruz.

Şimdi sanki hepimiz siyasi figürlermişiz gibi, kendilerine siyasal hat oluşturmaya çalışırken saçma sapan tartışmalar yürüten siyasetçilerin tartışmalarına dahil olarak yapmamız gereken muhasebeden azat edilmiş olmuyoruz. Hakikaten bizi alakadar etmeyen şeyler, bizi alakadar eden asıl şeylere mâni olduğu demde alakadar olunmamayı hak eder. Yukarıda arz ettiğim gibi siyasilere mubah gördüğümüz gariplikleri ahaliye mubah görmemiz mümkün değildir.

Muhasebe yapmanın önemli bir şartını da kendinden gayrı insanların kusuruyla mukayese etmemek olarak anlatmıştı büyüklerimiz. Eğer yapmak istersek ve gerekli olduğuna inanırsak bir muhasebe bizlere kendimizden ve ahfadımızdan başka bir adres göstermiyor. Yılın son gününde bu yazıyı yazarken "bana ne ötekilerden" diyorum ve kendi muhasebem bu cümleyle başlıyor. Cemiyet olarak ise iki büyük imtihanı geride bıraktığımız üç yıla bakıyorum kazandığımız ve kaybettiğimiz imtihanları teraziye koyuyorum, iyi niyetli ancak çok kusurlu insanların hallerine benzer bir hal görüyorum bizde. Kusursuzluk talebimiz yok, agâh olmak talebimiz var. Kendimize geldiğimiz demde şöyle bir silkinip bir diye başlamak lazım.

B.

Şeytanların bağlandığı mâh-ı mübarekte "size şeytan ne gerek?" der gibi azmayı adet edinmiş kullar mesaiye erken başladı. Yevm-i şek denilen Şaban'a mı Ramazan'a mı ait olduğundan tereddüt edilen günde birdenbire laikliği savunanları tutmuş. Listeyi aslında hepimiz gözümüz kapalı ezbere sayabiliriz. Sağdan say aynı isimler soldan say aynı isimler. Bağlanmak üzere teslim olmaya gitmeden son bir vazife mi verdi şeytan bilemiyoruz. Sanki böyle bir gündemimiz var bir aktüel tehditten bahsediliyor da bizimkiler seferberlik ilan etmiş deseniz böyle bir şey de yok. Nereden esti Allah aşkına? Muhtemelen Ramazan-ı Şerif'ten mülhem böyle bir çıkış yapma ihtiyacı hissettiler.

Hiyerarşik yapı üzerine kurumsal bir dini tatbikata sahip olmadığımız Türkiye'de gerçekten kendisini dini bir baskı altında hissettiğini beyan edenlerin dem vurdukları baskının ne olduğunu anlamakta daima zorlanmışımdır. Vakıf ve mülkleri büyük oranda ellerinden alınmış tarihsel kurumların sistem baskısı karşısında geliştirdikleri merdiven altı tatbikatlar toplumun seküler kesimlerini tehdit eder mahiyette midir diye şöylece bir bakalım. Evvela dini cemaatlerimiz başı kesik tavuk gibidir. Belli bir ajanda takip etmeden varlıklarını bir şekilde sürdürebilmeyi amaçlayan bu yapılar arasında elbette son yıllarda yaşanan nispi özgürlükten istifadeyle etki alanını genişletmeye çalışanlar çıkmıştır. Peki bu yapılar sosyal bir baskı kaynağına dönüşmüş müdür? Azıcık insaf sahibi herkes böyle bir şeyin hâlâ mümkün olmadığını görmektedir.

Laikliği savunduğunu iddia edenlerin karşısında göğüslerini siper ettikleri basıncın kaynağı nedir o halde? Evvela şahsen böyle bir basıncın varlığına inanmamakla birlikte, kendisini tehdit altında hissettiğini iddia eden bir kimsenin beyanını ciddiye alarak işe başlamak durumunda hissederim kendimi. Bu sebeple bu soruyu, her ne kadar bir oksimoron olduğuna inansam da, sorarak başlarım. Maalesef Türkiye'de kendisini laik olarak tanımlayanların kötü bir alışkanlığı ve yatkınlığı var. Kamusal alanda baskılanmayan, diledikleri gibi hakaret edemedikleri, dindarlarını keyiflerince aşağılayamadıkları dini kendileri açısından tehdit olarak görüyorlar. Kusura bakmayın ancak hiçbir dindar böylesi bir şımarıklığa eyvallah demek durumunda değildir. Altını çizerek kendilerinden şikayetçi oldukları hususları şöyle bir düşünün. Yaşadıkları ülkenin hakikatinin ve ülke insanının temel ihtiyaçlarının zerre kadar umurlarında olmadığını göreceksiniz. Ve ilginç bir şekilde periferideki ihtiyaçları karşılamanın demokrasinin bir gereği olduğunu öne sürenler, merkezin ihtiyaçlarının kendileri açısından tehdit olduğunu öne sürmektedir. Bu şımarıklık ve haddini bilmezlik sürdükçe bu kitleyle samimi bir müzakere ve muhatap olabilme olanağını yakalamamız mümkün değildir. Onlara da hak vermiyor değilim, çok değil 20 yıl öncesine kadar o kadar şımartıldılar ve sosyal tabakalaşmada hiç hak etmedikleri öyle pozisyonlara layık olduklarını zannettiler ki, şimdi kendilerini bu durumda göremeyince kendilerini tehdit altında hissediyorlar. Amerikan İç Savaşı'nı konu edinen bir filmde kölelerini kaybetmiş bir adamın "bu büyük bir haksızlık ve zulümdür" minvalinde serzenişini hatırlıyorum. Kendilerince benzer bir karın ağrısından bahsediyorlar. Sanırım bu bir kuşak sorunudur, bu alışkanlıklara sahip jenerasyonlar gittikten sonra daha başka tartışmalarımız olacağı muhakkaktır. Lakin zannederim en tahammül edilemez olanı bu kuşak ile gerilim yaşamaktır zira şımarıkla tartışmak bütün tatsızlıklara arasında en tahammül edilemez olandır.