ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

04/01/2023 13:59

Dedektif X Bir, Lozan’ın gizli maddelerinin peşinde…

2023 yılına girdik. Bu yıl sadece seçim yılı, Cumhuriyet’in 100. yılı değil. Lozan Anlaşması’nın da 100. yılı.

Yani Türkiye’nin inananı çok en popüler komplo teorisinin de yıllardır beklediği tarihi an gelip çattı.

Meşhur teori bilmeyenler için özetle:

1923 tarihli Lozan Anlaşması 100 yıl müddetli bir anlaşmaydı. Anlaşma 2023 yılında geçersiz hale gelecek. Anlaşmanın açıklananlar dışında gizli protokolleri de vardı. Ve bu gizli maddelerle Türkiye’nin eli kolu bağlanmış, kendi madenlerini bile çıkarma hakkı elinden alınmıştı. Ama 100 yıl sonra anlaşma geçerliliğini kaybedeceği için 2023 yılında bu prangalardan kurtulup gerçek bir bağımsız devlet haline geleceğiz ve üzerine taş dökülmüş petrol ve bor madenlerimizi çıkararak yeniden büyük bir güç olacağız.

Bazılarına göre anlaşmanın geçerliliğini kaybedeceği tarih 1 Ocak 2023 değil, anlaşmanın imzalandığı 24 Temmuz 2023. Bazılarına göre ise Meclis’te kabul edilip yürürlüğe girdiği 4 Ağustos 2023.

1 Ocak itibarıyla topraktan petrol çıkmamasından şüpheye düşenleri teskin için anlaşmanın hükümsüz hale gelmesinin miladı seçimden sonraya bırakılıyor olabilir.

Aslında Lozan’ın gizli maddeleri iddiası hiçbir zaman resmi bir AK Parti söylemi olmadı.

Cumhurbaşkanı, Lozan’da rahatsızlığını birkaç kez bildirdi ama gizli maddelerden hiç bahsetmedi. Hatta CİMER, gelen bir soruya cevap verdi ve Lozan’ın gizli maddeleri olmadığını söyledi.

Peki, o halde şehir efsanesi gibi yayılmış Lozan’ın gizli maddeleri olduğu iddiasının kaynağı ne?

Genelde zannedildiği gibi Lozan’ın gizli maddeleri meselesinin mucidi Kadir Mısıroğlu değildi.

Mısıroğlu, “Lozan: Zafer mi? Hezimet mi?” adlı meşhur kitabında Lozan’ın zafer değil, hezimet olduğunu iddia eder ama bu kitapta Lozan’ın gizli maddelerinden bahsedilmez.

Hatta hayattayken bu soru ona sorulduğunda “Lozan’ın gizli maddeleri yoktur, müddetli değildir” de demişti.

https://twitter.com/kadirmisiroglu/status/757325706011504640?lang=tr

Aslında Lozan ile ilgili şüphelerin kaynağı Lozan Anlaşması müzakereleri sürerken Birinci Meclis’te yaşanan tartışmalara kadar uzanıyor.

Anlaşma görüşülürken Türkiye’de Meclis Hükümeti sistemi vardı ve mebuslar hükümet üzerinde çok etkiliydi.

Birinci Meclis’teki muhalif İkinci Grup, Lozan’da Türkiye’nin çıkarlarının hükümet tarafından yeterince korunmadığını düşünüyordu. Masadaki önerilerin tercüme edilip kendilerine dağıtılmasını, her komisyondaki temsilcinin Meclis’e bilgi vermesini istemişler, epey bir gürültü patırtıdan sonra bu taleplerin hepsi karşılanmıştı.

Ama Meclis’in gizli celselerinde…

Lozan ile ilgili Meclis’te çeşitli zamanlarda 9 gizli görüşme yapılmıştı. Görüşmeler o kadar çetin geçmişti ki Başbakan olan Rauf Bey, eleştirilere cevap verdikten sonra “beş gündür Meclis görüşmelerindeyim, Hükümet devlet işlerine vakit bulamıyor, kararsızlıkla geçecek her zaman tehlikeler yaratmaya müsait”tir diyerek mebuslardan aman dilemişti.

Ama ne daha sonra yayınlanan Meclis’in Lozan gizli celse zabıtlarında, ne dönemin aktörlerinin hatıratlarında, ne de gazete haberlerinin hiçbirinde Lozan ile daha sonraki devrimler arasında ilişki kuran, anlaşmanın süresinin 100 yıl sonra dolacağını ve gizli maddeleri olduğunu söyleyen kimse olmamıştı.

Peki ilk olarak hangi tarihte ve ilk kez kim tarafından bu iddialar dile getirilmişti?

İlk kaynağın kim olduğu sorusuna ikincil kaynaklardan gitmeye çalışalım.

“Lozan’ın gizli maddeleri”ni son 30 yılda en sık yazan isim Mehmet Şevki Eygi’ydi.

Galatasaray Liseli, şehirli bir dindar entelektüel olan Eygi, aynı zamanda Türkiye yakın tarihinin en önde gelen anti-komünist, antisemitik ve mason karşıtlarından biriydi.

Zaten ona göre Lozan’ın gizli maddelerinin arkasında da Yahudiler vardı:

“Lozan’ın mimarı kimdir? Herkes bu mimarın İsmet Paşa olduğunu zanneder. Hayır, Lozan’ın mimarı Hahambaşı Hayim Nahum’dur. Dr. Rıza Nur Hatıralarında Hahambaşı’dan pek de olumlu olmayan satırlarla bahseder. Lozan müzakereleri ikiye ayrılır: Birinci bölümde başta İsmet Paşa olmak üzere Türk delegasyonu sömürgeci ve emperyalist düvel-i muazzamaya İslâm konusunda, millî kimlik konusunda fıkıh ve Şeriat konusunda tâviz vermez. Lozan müzakerelerinin bu bölümünün bende Fransızca zabıtları var, İsmet Paşa Şeriatı, İslâm hukukunu sâdıkane bir şekilde müdafaa ediyor; ecnebilerin hakları ve güvenliği İslâm hukuku tarafından garanti altına alınmıştır diyor. Sonra müzakereler neticeye ulaşmaz, delegasyon Türkiye ye döner... Lozan’ın ikinci perdesi bundan sonra başlar. Hahambaşı Hayim Nahum devreye girer, büyük devletlerin başkentlerine gider, çok gizli müzakereler yapar... Türkiye’nin Lozan resmî heyetine üye olur ve neticede bildiğimiz Lozan muahedesi (ahitleşmesi) ortaya çıkar ve imzalanır. İmzalanır ama Amerika Birleşik Devletleri bunu tasdik etmez. 1923 ten bu yana 84 yıl geçmiştir ve ABD, Lozan’ı hâlâ tanımamaktadır. Lozan imzalandığında Türkiye’nin anayasasında (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), "devletin dini, dîn-i İslâm dır" yazılıydı. Yine Türkiye nin Dolmabahçe Sarayı nda ikâmet eden ve her hafta "Selâmlık Resm-i Âlisi" ile Cuma namazına giden bir Halifesi vardı. Medenî kanunu "Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye" idi. Hafta tatili cumaydı. Ve saire ve saire...”

Fakat bu fikirler aslında Mehmet Şevket Eygi’ye ait değildi.

Bu iddiaları ilk nerden duyduğunu 2007’de şöyle yazmıştı:

“İlk defa olarak, sanırım 1959 da merhum Üstad Necip Fazıl’ın Büyük Doğu’sunda okumuştum. Bundan, uzun yıllar sonra CHP devrinde Van milletvekilliği yapmış olan merhum İbrahim Arvas "Hatıralarında" bahseder. Onun hatıraları önce küçük bir kitap şeklinde basılmıştı, daha sonra bendenize bu hatıraların ikinci kısmını müsvedde şeklinde verdi, haftalık Yeni İstiklâl de tefrika ettik. Lozan’ın Gizli Protokolleri kısmında İbrahim Bey birkaç madde halinde çok önemli ifşaatta bulunuyordu. Bunların yayınlandığı sırada durum müsait olmadığı için maalesef bu satırları basamamıştık…İki günlük gazetem battı, evrakım, arşivim tarumar oldu. İbrahim Arvas Beyin hatıratının ikinci kısmının müsveddeleri ne oldu bilmiyorum.”

Eygi’nin referans verdiği Büyük Doğu dergisindeki Lozan yazılarının doğru tarihi aslında 1959 değil, 1949.

1949 artık CHP tek parti iktidarının gevşemeye başladığı yıllardı.

Necip Fazıl, Büyük Doğu’yu yeniden haftalık olarak yayınlanmaya başlamıştı.

Anti-komünist, NATO’cu, anti-CHP bir Büyük Doğu’ydu bu.

Derginin 14 Ekim 1949 günkü sayısında iddialı bir Lozan ifşaları yazı dizisi başlamıştı.

Yazı dizisinin altında ise gizemli bir imza vardı: “Dedektif X Bir.”

Dedektif X Bir, aslında Necip Fazıl’dan başkası değildi. Davalık olabilecek Atatürk, İnönü, CHP eleştirilerini, doğrudan isimlere yönelik polemik ve ithamlarını, komünist cadı avlarını bu mahlas altında kaleme alacaktı.

Lozan yazı dizisi “dünyaca meşhur siyasi ifşalar arasında eşi bulunmayacak bir ifşaatı” vaad ederek başlamıştı.

Cevabı aranan soru şuydu:

“Bu milletin başında bulunanlar, acaba Garp dünyasına ne verdiler, ne vermeyi taahhüt ettiler ki onlar da ona madde planında, mahdut, fakat her mağlubunkinden daha ehven bir hayat hakkı vermeyi kabul ettiler?”

Arkası haftaya diye biten final de heyecanlıydı:

“O şeyin ne olduğunu ve nasıl verildiğini, tüyler ürpertici en büyük tarihi macera halinde gelecek sayımızda anlatacağım”

Yazı dizisi bir tarihçinin ya da gazetecinin araştırmasından çok, bir edebiyatçının polisiye romanına benziyordu.

“İşte” başlıklı bir hafta sonraki ikinci bölüm yine dizi film jeneriğine benzeyen “Tarihin bir mislini tanımadığı ifşanın sadece haber kısmı” spotuyla başlıyordu.

Bir girizgâhtan sonra “Müthiş bir adam birdenbire sahneye çıktı” diye ifşanın başkahramanı tanıtılmıştı:

“O zaman ki İstanbul Hahambaşısı Hayim Nahum.”

Ne yapmıştı bu Hayim Nahum? Amerika’ya gidip Türkiye lehine konferanslar vererek yani “sureti haktan görünerek” işe başlamıştı:

“İşte bu Hayim Nahum, Yahudilik genelkurmayınca idare edilen kapitalizma ve emperyalizma dünyasında Türkler lehinde vaazlar vermeğe koyularak işe Türkiyeyi müstakil hale getirdikten sonra içinden yıktırmak maksadıyla işe ilk defa Amerika’da başlamıştır”.

Konu Lozan’a ise tefrikanın ancak üçüncü bölümünde gelebildi.

Hayim Nahum “gölge gibi sinsi bir vapura binip gittiği” Amerika’dan Londra’ya geçmiş ve “nesebinin bir tarafıyla Yahudi olan Lord Kürzon’la temas etmişti.”

O günler Lozan görüşmelerinin ilk bölümünün anlaşmazlıkla sonuçlandığı günlerdi. Kilidi Nahum’un teklifi açmıştı:

“Hayim Nahum İngiliz Lorduna milyarlarca Sterling ve yüzbinlerce insan feda ederek elde edemeyecek bir kazancı basit ve bedava bir formülle takdim ediyordu: Türkiye’nin mülki tamamiyetini kabul ediniz, onlara ben İslamiyet temsilciliğini attırmayı kabul ve taahhüt ediyorum.”

Yazar, sanki oradaymış gibi ayrıntılar veriyordu:

“Lord Cürzon bu teklif karşısında o kadar heyecanlandı ki, bir İngiliz politikacıya yakışamayacak tarzda hislerini belli eden taşkınlıklar sergileyip tebrik için elini uzattı.”

Hayim Nahum, Londra’dan Lozan’a geçmiş ve İsmet Paşa ile buluşup sabahlara kadar müzakere etmişti.

Sonra oradan da hızlıca İstanbul’a ve sonra Ankara’ya. Tabii yine roman gibi ayrıntılarla:

“Davaya verdiği ehemmiyeti düşünün ki kendisi aile efradına çok düşkün olmasına rağmen Haydarpaşa’daki ailesine bir “Nasılsınız” bile demeden doğrudan Ankara’yı boylamıştı.”

Dedektif X Bir, öyle ayrıntılar veriyordu ki, okurlar bizzat olay mahallinde olduğunu düşünebilirdi.

Mesela İsmet Paşa ile mahiyetindeki bir zat arasındaki diyaloğu birebir aktarmıştı:

“-Yahu bu kerata bize İslami temsilciliğimizi kaldırtmak istiyor.

-Hiç olacak şey mi bu

-Ankara’ya yazdım, bakalım ne cevap verecekler.”

Sonra Ankara’da Atatürk’ün adı geçmeyen görüşmeler ve “gerisi malum.”:

“Garbın işte bu planı, bir Yahudi buluşuyla ve Türk milletinin en nazik anında hikayesini arzettiğimiz şekilde işlemiş ve sene 1923’ten itibaren sular işte bu noktadan itibaren akmaya başlamıştır. Yarının tarihçisi bu hakikati görecektir.”

Fakat Necip Fazıl işi yarının tarihçilerine bırakmadı.

6 Ekim 1950’de Lozan meselesini bir kere daha Büyük Doğu’da “Dedektif X Bir” adıyla yazdı.

Bu kez daha açıkça ve yeni diyaloglar ekleyerek.

Çünkü artık 14 Mayıs 1950’de CHP’nin tek parti iktidarı bitmiş, CHP ve İsmet İnönü hakkında istediğini yazmak artık serbest olmuştu.

Zaten Büyük Doğu’daki yazının başlığı da “İsmet Paşa ve Lozan’ın iç yüzü”ydü.

Yazının bu son ve açık halinin daha sonraki Lozan komplolarının kaynağı olduğu anlaşılıyor.

Ve tabii daha sonra çok popüler olacak Lord Curzon’un meşhur konuşmasının da…

Yazı dizisinin daha önceki bölümlerinde Hayim Nahum’a diyaloglar üreten Necip Fazıl bir adım ileri giderek Lord Curzon’a da konuşmalar üretmişti.

Daha doğrusu Necip Fazıl, “bu sözün manası şudur” diyerek Lord Curzon’a konuşma uydurduğunu bizzat kendisi yazmıştı.

Yazıdan okuyalım:

“Hep bu minval üzere devam eden ve Türk Heyetinin kafasına her defa sopayla vurmak ve gizli emelleri sezdirmekle geçen Konferans içinde Lord (Gürzon) nihayet en manidar sözünü söylüyor.

“-Türklerin hayat ve istiklaline herkes hürmetkardır. Türkiyeden istirhamım, tekrar inkişaf edebilmesi için, serbest Türkiye’nin bizimle birlikte, hulûs birliğiyle çalışmasıdır. Böyle bir Türkiye dünyanın hürmetine layık olur.”

Bu sözün mânası şudur:

“-Türkiye, İslâmî alâkasını ve İslâmî temsil rolünü kendi eliyle çözer ve atarsa bizimle hulûs birliği etmiş olur ve Hıristiyan dünyasının hürmet minnetini kazanır; biz de kendisine dilediği istiklâli veririz!”

Aynı yazı dizisinde Dedektif X Bir olarak Necip Fazıl, İsmet İnönü’ye de altyazılar yerleştirdi, üstelik kendi uydurduğu konuşmayı “harfi harfine iktibas ettiğini” söyleyerek:

“Lozan’da Türk murahhas hey’eti başkanı bulunan ve henüz hakikî kasıtları anlamayan İsmet Paşa, bir aralık bütün Hıristiyan emellerinin Türkiye’yi mazisindeki ruh ve mukaddesatı kökünden ayırmak olduğunu sezdiği halde, şu gizli ivaz ve teminatı veriyor ve diyor ki: ‘Eskiden beri kökleşmiş ve köhne engellerden... yani an’ane-i İslâmiyetten kurtulmak’ hususunda besledikleri—yani İsmet’in beslediği—azmin inkâr edilmez delilidir. Harfi harfine iktibas ettiğimiz bu sözlerle, Türk başmurahhasının, yani İsmet’in, eskiden kökleşmiş ve köhne olmuş engellerden kurtulmak hususunda Türk milletine beslediği kat’î azimle ne kastettiğini ve bunu hangi maksat altında İslâmiyet düşmanlarına ivaz [karşılık olarak verilen şey, bedel] diye takdim ettiğini sormak lâzımdır.”

Hatta İngiliz Lordlar Kamerası’ndan yine zabıtlarda olmayan, Necip Fazıl’ın edebi gücünün eseri diyaloglar da yazı dizisine eklenmişti:

“Lozan Muâhedesinden sonra, İngiltere Avam Kamarası’nda, ‘Türklerin istiklâlini ne için tanıdınız?’ diye yükselen itirazlara, Lord Gürzon’un verdiği cevap: ‘İşte asıl bundan sonraki Türkler bir daha eski satvet ve şevketlerine kavuşamayacaklardır. Zira biz onları, maneviyat ve ruh cephelerinden öldürmüş bulunuyoruz.”

Dedektif X Bir’in Lozan’daki gizli paralel anlaşma ifşaatı ve Lord Curzon’a, İnönü’ye yazdığı konuşmalar bir süre sonra tarihe dönüştü ve popülerleşti.

Özellikle de Said Nursi, 50’lerde talebelerine yazdığı mektuplardan oluşan Emirdağ Lahikası’na Büyük Doğu’daki yazıyı aynen alıp, bu notla gerçekmiş gibi yayınlayınca:

“İşte bu ehemmiyetli vesika, tam tamına Risale-i Nur tercümanının kırk küsur sene evvel hadis-i şerifin ihbarına dair beyan ettiği hadiseyi tasdik ettiği gibi…”

Peki, Dedektif X Bir’in Lozan ifşalarının ilk kaynağı Necip Fazıl olmayabilir mi? Necip Fazıl’a Lozan ile ilgili bu bilgileri kim vermişti?

İşte burada da Eygi’nin adını verdiği ikinci isme bakmak gerekiyor.

İbrahim Arvas.

Arvas, Lozan Anlaşması imzalanırken Meclis’te Van milletvekili olarak bulunuyordu.

İbrahim Arvas, Nakşi bir Kürt aileden gelmesine rağmen 1923 ile 1950 arasında kesintisiz olarak CHP’den Van ve Hakkari milletvekilliği yapmıştı.

Birinci Meclis’e de Hakkari mebusu olarak seçilmiş ama 27 yaşında olduğu için yaşının büyütülmesi gerekmiş, Meclis’in açılışına yetişmemiş, bir süre yaşadığı bölgeye kaymakam olarak atanmış ama 1923’de Lozan görüşmeleri sürerken Meclis’te yerini almış, 1950’ye kadar da olan bitene pek sesini çıkarmadan bir CHP milletvekili olarak Ankara’da yaşamıştı.

1945’den sonra özellikle CHP’nin din açılımlarında destekçi olmuş, imam hatipler ve ilahiyat fakülteleri için kanun teklifleri vermişti.

1950 seçimlerinde bile CHP listelerinden aday olmuş ama listeye konmamıştı.

DP’ye ise ancak 1955 yılında katılmış ama veto yediği için milletvekili olamamıştı.

Soyadından anlaşılacağı üzere meşhur Nakşibendi Arvasi ailesindendi.

Necip Fazıl’ın da mürşidi ve şeyhi olan meşhur Abdülhakim Arvasi hem amcası hem de onun damadıydı.

Tabii bu vesileyle Necip Fazıl’la da yakından tanışmaktaydı. Hatıratlardan Necip Fazıl’ın ona “İbrahim Amca” diye hitap ettiği anlaşılıyor.

İbrahim Arvas’ın Ankara Bağlum’daki çiftlik evi 40’lı yıllarda amcası Abdülhakim Arvasi’nin dergahına dönüşmüş, Necip Fazıl, Sezai Karakoç gibi isimlerin sık sık gittiği bir yer olmuştu.

Abdülhakim Arvasi, vefat edince de damadı İbrahim Arvas’ın isteğiyle Bağlum’a gömülmüştü.

İbrahim Arvas, ilginç bir profildi. Atatürk’e bağlı Nakşi bir CHP’li, anti-komünist, azınlık ve Kürtçülük karşıtı bir Kürt’tü. 1949’da hala CHP milletvekiliyken Büyük Doğu’da yazıları çıkmıştı.

Ona göre Kürtçülük cereyanının arkasında Ermeni Hınçak komitesi vardı.

Meclis’te Yahudi milletvekillerinin olduğu bir komisyonda “Almanların Yahudileri temizlediği gibi bizde komünistleri temizleyeceğiz” diyecek kadar anti-komünistti.

Tabii esas düşmanı Yahudiler ve Masonlardı.

Hatıratı “Tarihi Hakikatler”de anlattığı ve daha önce kimsenin duymadığı diyaloglarla Atatürk’ün de Yahudi ve Mason karşıtı olduğunu göstermeye çalışmıştı:

“Doktor Mim Kemal Öke'yi öne katarak meclisteki masonlar toplu olarak Reisicumhur'a gitmişlerdi. Mim Kemal Reisicumhur'a hitaben: 'efendim biz zaten maiyeti devletinizdeyiz, fakat siz meşrık-ı azamımız olursanız biz pervane gibi etrafınızda dönüp dolaşırız' demiş. Reisicumhur: 'Peki birşey soracağım bana cevap veriniz de ondan sonra, Siz Avrupa'dan hangi locaya bağlısınız ve metbuunuzun ismi nedir? Onlar: 'Biz Cenova'ya tabiiz ve reisimizde Barca Mişon cenaplarıdır.' Bunun üzerine küplere binen Mustafa Kemal Paşa onlara hitaben: 'Haydi defolun cehennem olun gidin Yahudi uşakları, benim milletim bana kahraman sıfatını verdi. Ben sizin gibi bir cıfıt Yahudi'ye uşak mı olacağım? Bu gece sabaha kadar Türkiye'deki bütün localarınızı kapatmadığınız taktirde yarın teşkil edeceğim divan-ı harbi örfiye hepinizi verir astırırım. Haydi defolun karşımdan.”

Tabii ki böyle bir diyalog yaşandığının bu hatırat dışında bir kaynağı yoktu.

Zaten Arvas’ın hatıratı bir hatırattan çok bir kurgu roman gibiydi.

Yine Atatürk’ün Yahudi ve dönme karşıtı olduğunu göstermek için aynı hatıratta başka hiçbir yerde olmayan başka hatıralar da yer almıştı:

“1933 yılında Mustafa Kemal Paşa meclisteki reisicumhur salonundan çıkıp aşağı inerken Ahmet Emin Yalman kendisine tanzim ve hürmetlerini arz etmek üzere yerlere kadar eğilerek selam verir. Kendisini tanıyan Mustafa Kemal Paşa " Vay herif! sen beni tazim etmeye mi geldin? Defolup git memleketten elimi kanına bulaştırma ben hayatta iken sen bu memlekette yazı yazamazsın" deyip meclis kapısından çıkıncaya kadar ona küfürler savurur. Beş gün sonra Yalman Amerika'ya giden ilk vapura atlar ve Amerika'ya gider. Ancak beş sene sonra Atatürk'ün ölümünde geri döner ve yazılarına devam eder.”

Halbuki Yalman, Şeyh Said ayaklanmasından sonra Takriri- Sükun döneminde tutuklanıp, İstiklal Mahkemesi’nde yargılanmış, ancak Atatürk’e yazdığı mektupta bir daha gazetecilikle uğraşmama sözü vererek idamdan yırtmış, Atatürk ile aralarında böyle bir konuşma da yaşanamamıştı.

1959’da küçük bir kitapçık olarak bastırdığı hatıratı “Tarihi Hakikatler”i yazarken Arvas, CHP’den dışlanmış, DP’nin de mebus yapmadığı yaşlı ve öfkeli bir siyasetçiydi.

O dönem Bayar’a yazdığı bir mektuba göre maddi durumu da iyi değildi.

1959’da Diyarbakır’da yaptığı bir konuşmada hükümete, 27 yıl mebusluğunu yaptığı CHP için ““Bir fesat ve melanet yuvası haline gelen CHP'yi kapatın” diye çağrı yapacak kadar önde giden bir CHP ve İnönü karşıtı olmuştu.

Devrin şartlarına uygun olarak hatıratının temeli de İnönü nefreti üzerine kuruluydu.

Mason, dönme, Yahudi ve Komünist karşıtlığında radikal ve ırkçı bir noktada olan Arvas, hatıratında Atatürk’ü korumak için onu Yahudilere mason localarına hakaret ettirmiş, o ana kadar hiç duyulmamış pek çok hikaye uydurmuştu.

İşte Lozan’ın gizli maddeleri olduğunun ilk yazıldığı yer de İbrahim Arvas’ın bu hatıratıydı.

Necip Fazıl, Dedektif X Bir mahlasıyla, Hayim Nahum merkezli bir gizli anlaşmadan bahsetmişti. Ama anlaşmanın maddelerini yazmak İbrahim Arvas’a nasip olmuştu.

Üstelik bizzat Lord Curzon’un ağzından ve sanki İngiliz gazetelerinden aktarıyormuş gibi:

“Lord Kürzon, Lordlar Kamerası azası tarafından şiddetle tenkid edildi… Hatiplerin hespi konuştuktan sonra, bir tomar evrakla kürsüye gelen o zamanki (İngiliz tarafsız gazetelerinin neşriyatından anlaşıldığına göre) heyet reisi Lord Gürzon söze başlayıp, özetle şöyle demişti:

“Evet misterlar. Onlara istiklal verdim. Fakat, buna karşılık, bütün maneviyatı ellerinden aldım. İşte vesikalarım” demiş, her maddeye ait vesikayı ayrı ayrı reise vermiş ve katiplere okutmasını rica etmiştir. Dinlemekle kanaat etmiyen arkadaşlara da lütfen hademeler vasıtasıyla ile gönderin ve bunları incelesinler demiştir. Bu gizli maddelerin bir kaçını burada bildireyim:

“Hilafetin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisa Kanunu yani bütün medreselerin kapatılması, şapka giydirilmesi, Latin harflerinin kabulü (ki bununla Kuran-ı azimüşşanın mekteplerden kaldırılması ve okutulmaması sonucuna varılmıştır, kadınların memur, mebus, mekus ve avukat olabilmesi, aile idaresinin erkekten alınıp kadına verilmesi, içkinin ve fuhşun serbestisi, futbolun zararlı şekilde neşr ve tamimi, Türkiye’de Müslümanlığın yasaklanması yerine Hıristiyanlığın ilanı.

Bunları gören Lordlar Kaması azalarından yaşlı olanlar, kürsüye gelerek, Lord Gürzon’un gözlerinden öpmüş ve af dilemişlerdir. Kendisinden küçük olan ve tenkid edenler de kürsüye gelerek Gürzon’un ellerinden öpmüş ve af dilemişlerdir. Ondan sonra beş dakika ayakta Lord Gürzon’u alkışlamışlardır.”

Halbuki Lordların af dileyip, ayakta alkışladığı Lord Curzon, İngiltere’de hiç de popüler bir siyasetçi değildi. 1923’de karakter sorunları yüzünden başbakanlığa uygun bulunmayınca evine çekilmiş, 1925’de de hayatını kaybetmişti.

İbrahim Arvas da 1960 darbesinden sonra bir süre İnönü’ye hakaretten hapis yattı, 1965’de daha sonra da ömrünün sonuna kadar İnönü’ye ateş püsküren yazılar yazdı ve Lozan’ın gizli maddeleri iddiasını sürdürdü.

O yazılardan birinin finali şöyleydi:

“Ey sağır Ebu Cehil. Senin kulakları işiten ağabeyin de Yahudilerle işbirliği ederek, İslamiyet’i ortadan kaldırmak için muahede yaptırmıştı. Fakat muvaffık olamadı. Sen ise bütün iblisce hile ve desiselerle bu işi başardın. Bakalım sonu nereye varacaktır. Birgün bu asil temiz millet bu hıyanetini anlayınca seni çiğ çiğ yer. Bu böyle bil Paşa.”

Arvas’ın hatıratının yayınlanmayan kısmı Mehmet Şevki Eygi tarafından yayınlandı, daha sonra kitap olarak da basıldı.

Onun ilk kez sıraladığı Lozan’ın gizli maddelerine daha sonraki yıllarda ihtiyaca göre yeni maddeler de eklendi.

Mesela 2007’de Cumhurbaşkanlığı seçim krizi sırasında Eygi “CUMHURBAŞKANLIĞI konusunda kopartılan yapay fırtınaların asıl sebebi "Lozan ın Gizli Protokolları nın" ihlâli meselesidir” diye yazmıştı.

Lozan yüzünden madenlerin, petrolün çıkarılmadığı iddiası ise 90’lardaki ulusalcı dalga sırasında üretildi, 2000’lerdeki mucize bor madeni teorileri sırasında popülerleşti.

Tabii bir ümit olarak Lozan’ın 100’üncü yılında süresinin dolacağı, bu madenlerin çıkarılıp Türkiye’nin kurtulacağı iddiası da bu dönemlerin ürünü.

Bunları ilk kimin uydurduğu ise meçhul.

Lozan’ın gizli maddelerinin yazarı ise meçhul değil.

Bu maddeleri İnönü, Lord Curzon’a değil, davası için uydurmakta bile beis görmeyen Necip Fazıl’a ve onun öfkeli amcası CHP’li Nakşi Kürt siyasetçiye borçluyuz.

.09/01/2023 00:49

Genç akademisyenler neden rahatsız?

Dikkatli okurların gözünden kaçmamıştır. Bir süredir muhalif bazı yorumcular, uzmanlar, akademisyenler, gazeteciler siyasi parti liderlerinden bahsederken isimleriyle hitap etmeyi tercih ediyor.

Yani Kılıçdaroğlu yerine Kemal Bey, Akşener yerine Meral Hanım, Babacan yerine Ali Bey diyorlar.

Zaman zaman bu siyasetçilerle birebir tanışan gazeteciler olarak biz de böyle konuşuyoruz ve yazıyoruz, korunması gereken mesafeyi ihlal ediyoruz

Ama bunu sık sık yapanlar galiba sadece siyasetçilere yakınlıklarını ve tanışıklıklarını vurgulamıyorlar, faniler dünyasındaki gözlemci, analizci, sorumlu vatandaşlardan olmadıklarını, Olympos’taki karar alıcılar dünyasında da dolaştıklarını söylemeye çalışıyorlar.

Tabii ki siyasette aktör olmak bir vatandaşlık hakkı.

Ama siyasi aktörlükle siyasi gözlemciliği birbirine karıştırmamak şartıyla…

Özellikle Türkiye gibi her şeyin siyaset tarafından kuşatıldığı, kimseye tarafsız kalma lüksü verilmeyen bir ülkede gazetecilerin, akademisyenlerin, yorumcuların mesafeyi ve sınırları koruması kolay değil.

Ama siyasi aktivizmini açıktan yapmak yerine, tarafsız gazetecilik ya da bağımsız akademik faaliyet gibi yapmak fena halde göze batıyor.

Bunun son örneklerinden biri geçen hafta yayınlanan “Siyaset Bilimcilerden Altılı Masa’ya Açık Mektup” adlı açık mektup oldu.

Mektubu bir kısmı yurtdışındaki üniversitelerde görevli olan, bazılarının akademik kurumunda internet sitelerinin adı yer alan çoğunluğu genç akademisyenlerden oluşan 70 kişi imzaladı.

Tabii ki akademisyenlerin sorumluluk duygusuyla siyasete müdahil olmaları takdir edilecek bir hareket.

Kimseyi bunun için herhangi bir şey ile itham edip eski ve köklü bir aydın düşmanlığı geleneği olan bir ülkede herkesin kaçınması gereken kötü bir alışkanlığı yaşatmamak gerek.

Türkiye’de entelektüeller, kanaat önderleri imzalı bildirileri ve açık mektupları severler. Bu bilinen bir siyasi aktivizm türüdür. Son zamanlarda belki fazlaca başvurulduğu için fazla dikkat çekmiyor ve işe yaramıyor. Belki de sosyal medya bütün sivil toplum aktivizmi gibi bu toplu bildirileri de yutmuştur.

Ama bu bildiride en baştan dikkat çekici bir fark var.

Bazen hukukçuların hukuki bir konuda, tarihçilerin tarihle ilgili bir tartışmada ortak bildirileri imzaladıkları görülmüştür ama bugüne kadar güncel siyasetle ilgili bir konuda sadece siyaset bilimcilerin imzaladığı bir bildiri herhalde olmamıştı.

Çünkü siyaset bilimci-siyaset ilişkisi, tarihçi-tarih, hukukçu-hukuk ilişkisi gibi bir şey değil, siyaset bir uzmanlık alanı değil, siyaset yapmak da bir meslek ve uzmanlık konusu değil, bir vatandaşlık hakkı.

Bir siyaset bilimcinin uzmanlığı da bu siyaset alanını tarihsel, entelektüel, ideolojik olarak takip etmek, okumak, anlatmaktan ibaret.

Yoksa siyaset bilimci olmak kimseyi siyaset uzmanı ya da siyasetçi yapmıyor. Kimseye de siyaset hakkında özel bir konuşma hakkı vermiyor.

Özellikle de mevzu bu açık mektupta olduğu gibi “muhalefetin adayı kim olacak” gibi Türkiye’nin neredeyse bütün ev oturmalarının gündemi olan, üzerinde konuşup, fikir beyan etmek için herhangi bir akademik titr, uzmanlık ve tabii akademik kurum adı gerektirmeyen bir konuysa.

Ama galiba bu açık mektupta bir çeşit Erol Büyükburç sendromuyla karşı karşıyayız.

Yani güncel siyasette pozisyon alırken, siyaset bilimci titrlerini hatırlatarak, “saksı değiliz, en çok bizi dinleyeceksiniz” demek istiyorlar.

Siyasi tarafgirliklerine ekstra ilgi ve saygı bekliyorlar.

Ama Erol Büyükburç’un bile bir müzik yarışmasında bu çıkışı yaparken daha haklı gerekçeleri vardı.

Genç siyaset bilimcilerin saha kenarından futbolculara taktikler veren teknik direktör gibi son iki yılda ülkeyi iki kez turlamış siyasetçilere siyasi taktikler verme özgüveninin kaynağı ise doğrusu merak konusu.

Üstelik siyasete yabancı oldukları için bilgisayar oyununda karakter oynatıyormuş gibi “Şimdi şunu aday yap, burada şöyle de” diye çabuk yükseliyor, istedikleri hemen anında olmayınca çabuk küsüyor, henüz tarihi bile belli olmayan seçimler hakkında çabuk karamsarlığa kapılıyorlar.

Yine de böyle bir mektup, Altılı Masa gibi ittifakların dünyadaki örnekleri, çalışma yöntemleri, aday belirleme mekanizmaları üzerine bir siyaset bilimcinin üzerinde konuşma ehliyeti olan uzmanlık sınırlarında kalsaydı, “saksı değiliz ki çıkışı” gibi duran o akademik kurum adları ve titrlerinin bir anlamı olabilirdi.

Ama şöyle cümlelerin geçtiği bir metne böyle bir muamele yapmak pek kolay değil:

“Özellikle başkan adayının belirlenmesi, genel başkanların riskli bir kararın altına imza atmaları anlamına gelmektedir. Her riskli karar gibi, alınacak kararın başarısızlık getirmesi durumunda bir maliyeti olacaktır. Öncelikle milyonlarca vatandaş, binlerce akademisyen, gazeteci ve aktivist büyük bir maliyet ödeyeceklerdir ve onları koruyacak hiçbir garanti yoktur. Başkan adayı kararını alan liderlerin, başarısızlık durumunda kendileri açısından ödemeyi taahhüt ettiği bir bedel var mıdır?”

Hali hazırda 1,5 milyon insanın terör örgütü şüphelisi olarak yargılandığı, üniversitelerden binlerce akademisyenin KHK’lı olarak ihraç edildiği, dünyada hapishanede en çok gazeteci olan ülke sıralamasında sürekli ilk beşte olan bir ülkede, her gün siyasi fikirlerini sosyal medyada ve internette özgürce yazıp çizebilen, her akşam muhalefet liderlerinin bile çıkamadığı sıklıkta ulusal televizyonlarda görünen bir grup siyaset bilimcinin ileride ödeyebilecekleri muhtemel bedelleri hatırlatarak ahlaken yaptıklarının takdir edilmesini beklemeleri mi yoksa neredeyse hepsi kelle koltukta, dava tehditleri ve hakaretler arasında siyaset yapan muhalif siyasetçilere maliyet ve risk hatırlatması yapmaları mı daha ayıp insan karar veremiyor.

Böyle bir seçimi kaybedecek bütün siyasetçilerin zaten bedel ödeyeceği, hatta herkesten ağır bir bedel ödeyeceği açıkken onlardan bedel taahhüttü istemek de herhalde akademik bir faaliyet olmasa gerek.

Bu apaçık bir siyasi faaliyet.

Yine de kritik bir seçimin sonucundan endişelenen sorumlu vatandaşlar olarak siyaset yapmalarında da eleştirecek bir şey olmayabilirdi.

Ama apaçık bir adayın ve siyasi hattın siyasetini yaparken bunu akademik titrlerle örtmeden açıkça yapabilme cesaretini gösterebilselerdi…

Halbuki daha Altılı Masa’ya sordukları ikinci sorudan bu siyaset bilimcilerin favori bir cumhurbaşkanı adayları olduğunu birazcık siyaset takip eden herkes anlıyor:

“Altılı Masa’nın bu yargı müdahalesine karşı ortak stratejisi nedir? İmamoğlu’nun siyasi yasaklı hale gelmesinin ve İBB’ye kayyum atanmasının önüne nasıl geçileceği düşünülmektedir?

Türkiye’de yaşayan herkes iktidarın kontrol ettiği yargı karşısında Altılı Masa’nın yapabileceği bir şey olmadığını bilir.

Üstelik bu mektup Altılı Masa’nın liderleri Saraçhane’deki mitingde konuştuktan, parti yöneticileri İmamoğlu’nun basın toplantılarında yanı başında oturduktan sonra yazıldı.

Yani bu cevabı beklenen bir soru değil, belki bir adayı destekleyenlerin sitemi olabilir.

Ama eğer bu soruya bekledikleri cevap; “İmamoğlu’nu aday yaparak” ise o zaman “Son 20 yılda AK Parti’nin kaybetmeye en yakın olduğu bir seçimin kaderini iktidarın elindeki yargıya bırakmaktan daha riskli bir aday var mı?” gibi sorular da karşılarına çıkabilir.

Elitlerin bu tarz bir desteğinin İmamoğlu gibi iletişim için aracıya ihtiyaç duymayan bir siyasetçiye bir faydası olmayacağı açık.

En son siyasetteki rakipleriyle bizzat kendisi değil, kontrol ettiği medya ve organize ettiği gruplar üzerinden vekalet savaşlarına girişmiş Berat Albayrak örneği herkesin malumu.

Ayrıca mektubun başındaki şu vurgudaki ideolojik sekterliğin, bu sistemde ittifakları olabildiğince genişletmekten başka çaresi olmayan siyasetçilere pek bir faydası olmayacaktır:

“Masanın iki önemli kurucusunun CHP ve İYİP olduğunu biliyoruz, diğer dört partinin varlığını da temsili genişlettiği için önemsiyoruz.”

“Masanın iki önemli kurucusunun CHP ve İYİP olduğunu biliyoruz” diyebilmek için herhalde siyaset bilimci olmaya gerek yok, çünkü bu bir bilgi değil siyasi bir tercih.

Üstelik CHP ve İYİ Parti liderlerinden ve parti kurmaylarından bile duymadığımız bir çeşit kraldan çok kralcılık.

Eğer siyaset bilimciler masada diğer dört partinin eşit biçimde oturmasından bu kadar rahatsızsa bu mektubu destekledikleri anlaşılan CHP ve İYİP’in liderlerine yazmaları daha doğru olurdu.

Ama neyse ki dünyadaki tek akademik uzmanlık alanı siyaset bilimi değil, bir de matematik ve istatistik gibi bilimler var.

Ve bu bilimler diyor ki bu iki parti birlikte ittifak kurup 10 kez de seçime girse oyları yüzde 40’a bile zor ulaşıyor.

Seçimi kazanmak içinse maalesef yüzde 50 almak gerekiyor.

Bu iki parti neredeyse aynı sosyal ve siyasi tabana sesleniyor. İki partinin ikinci partileri kendileri, en çok da birbirlerinden oy alıyorlar. Yani birbirine doğru akan iki havuzdan bahsediyoruz.

Bu sosyal ve siyasi taban da 22 yıldır Türkiye’de AK Parti’ye karşı seçimleri kaybediyor.

Yani siyaset bilimcilerin rüya ittifakı son 20 yıldır fani insanların siyasetinde kabus yaşayıp duruyor.

Zaten bu yüzden siyaset bilimci olmasalar da tecrübeli siyasetçiler olarak karşı bloğu ikna etmeleri, onlara güvenceler vermeleri, oradan oy çekmeleri gerektiğinin farkına vardılar ve ittifak siyasetine yöneldiler.

İlk ittifakı 2014’de Ekmeleddin İhsanoğlu’nun adaylığı için 14 parti ile kurdular. ( CHP, MHP, DSP, LDP, DP, BTP, BBP, Dev Parti, TSİP, DYP, Kadın Partisi, Hak ve Adalet Partisi, Türk Parti ve Büyük Anadolu Kalkınma Hareketi)

2018’de genel seçimlerine yanlarına DP ve SP’yi de alarak Millet İttifakı ile girdiler.

Ama bu iki genel seçimde de ittifak başarılı olamadı.

Bu kez ittifakta 22 yıllık AK Parti tarihinde ilk kez AK Parti’nin eski genel başkanı ve başbakanı, eski başbakan yardımcısı, bakanları ve milletvekillerinin içinde olduğu partiler var.

Daha önce tecrübe edilmemiş bir kırılma bu. Muhalefetin mutlaka oy alması gereken bloktan siyasetçiler artık muhalefet bloğunda yer alıyor.

Yani hem matematiksel hem de psikolojik olarak AK Parti’yi yenmek için bu dört muhafazakar kökenli partinin desteği gerekli.

Ama bu da yeter şart değil.

Çünkü matematiksel olarak bu da yetmiyor.

Bir de Kürt seçmenlerin oy verdiği HDP’nin de desteği gerekli.

Yani bu siyaset bilimcilerin hayallerini süsleyen CHP-İYİP ittifakını kimseye eyvallah demeden, taviz vermeden, muhtaç olmadan, her istediğini yapacak halde iktidara taşımak mümkün görünmüyor.

Belki akademik paperlerda mümkün gibi görünebilir ama fani insanların siyasetinde olmuyor bu.

O halde ittifak tercih değil, bir zorunluluk.

Üstelik ittifaklar da “siz bizim yanımızda durun, sesinizi çıkarmayın, haddinizi bilin, sadece bizi iktidar yapın” diyerek kurulamıyor.

Hele de muhafazakâr seçmenden ve Kürtlerden oy alamadan seçim kazamayacağın bir seçimde muhafazakâr ve Kürt müttefiklere bu muameleyi yapamıyorsun.

Çünkü siyaset bilimi okumamış olsalar da seçmenler bunu hemen anlayıveriyor.

Mesela İmamoğlu, yerel seçimleri bu açık mektuptaki siyaset bilimcilerin yaptığı gibi muhafazakarların desteğini küçümseyip, ittifak masasından sandalye çekmeye çalışarak kazanmamıştı.

Tam aksine 2019 yerel seçim kampanyasını Erdoğan’ı, Kadir Topbaş’ı ziyaret ederek açıp, Eyüp Sultan’da Yasin okuyarak kapamış, arada eşi Demirtaş’ın eşiyle buluşup, kendisi Kürtlere selamlar vermişti.

Üstelik ittifak siyaset bilimcilerin istediği gibi sadece CHP-İYİP’ten oluşsaydı, bu iki partinin Kemalist, milliyetçi, devletçi ortalaması ne muhafazakarlara ne de Kürtlere hitap edemez, HDP ile bugün uzaktan uzaktan kurulabilen ilişkinin mevzusu bile yapılamaz, iktidar için bu ittifakı şeytanlaştırmak ve kitlesini her şeye rağmen kenetlemek çok kolay olurdu.

Daha bundan birkaç yıl önce İmamoğlu’nun anneler gününde Pervin Buldan ile birlikte ağaç diktiği için İYİP’lilerin, gezisine iktidara yakın gazeteci çağırdığı için CHP’lilerin hedefinde olduğu ne çabuk unutuldu?

O yüzden ittifakın aslında CHP-İYİP ittifakı olduğunu vurgulamak masadaki herşeyi isteyen, ideolojik olarak esnemeyen siyaset bilimcilerin yapabileceği ama esnemeden ve kapsamadan yol alamayacağını en azından son 20 yıldaki seçim sonuçlarından bilen siyasetçilerin yapmayacağı bir toyluk.

Ama siyaset bilimcilerin mektubundaki tek toyluk bu değil.

Mektupta siyaset bilimciler, masadaki diğer dört partinin milletvekili pazarlıklarıyla, masadaki Cumhurbaşkanlığı oylamasındaki iradelerinin satın alınıp alınmadığını kibarca soruyor.

Bunu sordukları partilerin birinin genel başkanı altı yıl önceki başbakan, diğeri 16 yıllık başbakan yardımcısıydı.

Diğer ikisi ise en az 50 yıllık partilerin liderleri.

Üstelik bu dört partinin liderinin derdi milletvekili pazarlığı olsaydı, Cumhur İttifakı’ndan buradan alacaklarının en az iki katı milletvekilliği de alabilirlerdi.

Bu ittifaktan beklentileri iktidar olsaydı herhalde bırakıp geldikleri iktidar cephesindeki konforlarını hiç bozmazlardı.

Ayrıca özellikle SP, DEVA ve Gelecek’teki siyasetçiler doğrudan kendi geldikleri sosyolojik tabanı karşılarına alarak, durup dururken başlarına büyük belalar açarak, muhtemel bir seçim yenilgisinde bunun bedelini de yurtdışındaki ve yurt içindeki üniversitelerinde ders vermeye devam edecek siyaset bilimcilerden daha ağır ödeyecek insanlar.

Siyaset bilimcı olduklarına göre muhtemelen Lord Acton’un o meşhur sözünden haberdarlardır:

İktidar yozlaştırır, mutlak iktidar ise mutlaka yozlaştırır.

Ama bu açık mektup henüz elde edilmemiş bir iktidarın bile yozlaştırabildiğini gösteriyor.

Yoksa anket sonuçlarıyla ucundan görünen iktidarla yıllarca AK Parti’ye “çoğulcu değil çoğunlukçu” eleştirisi yapanlar ellerine hesap makinesi alarak kelle sayan çoğunlukçulara dönmez, Erdoğan’ın elindeki sınırsız Cumhurbaşkanlığı yetkilerine tamah etmez, sistemin hiçbir kontrol mekanizması öngörmediği bu yetkilerin yeni sisteme geçene kadar ittifak ortakları tarafından sınırlanmasına, bir zamanlar gerçekten varken dalga geçtikleri “vesayet” demezlerdi.

Ama iktidar daha portakal çiçeğinde vitaminken; genç ve parlak siyaset bilimcileri bile Ankara otellerinde delege pazarlığı yapan taşra siyasetçilerine çeviriyorsa Lord Acton az bile söylemiş

Belki de Türkiye’de iktidar sınavından geçenler hep aynı skoru alıyordur.

Siyaset bilimi okumakla da bu skorun değişmediği anlaşılıyor.

Seçime daha beş ay varken, seçim tarihi bile belirsizken erken iktidar hastalığına yakalanıp ittifakları küçümseyen, kelle sayan, seçim sonrasının hesabını yapmaya başlayan, “ya desteklediğimiz aday ya kara toprak” karamsarlığını yayan bu siyaset acemiliğinin 22 yıldır ilk kez iktidara bu kadar yaklaşmış muhalefetten çok, ürettikleri muhalefet karşıtı argümanları tüketmeye başlayan iktidara yaradığı açık.

Bunu görmek için de siyaset bilimi okumaya hiç gerek yok

.11/01/2023 10:45

Bir tek dağların yeri değişmemişken…

80’li ve 90’lı yıllarda tankıyla tüfeğiyle siyasetin tam ortasında duran, her lafa karışan, her gün açıklama yapan, kırmızı çizgileri aşıp yaramazlık yapan siyasetçilerin kulağını çeken komutanların herkes adlarını ezbere bilirdi.

İşte o yıllarda bu generallerin vesayetinden bıkan ve onlara karşı kendi laik mahallelerinden dışlanma pahasına mücadele eden bir avuç liberal demokratın bir gelecek hayali vardı:

“Bir gün gelir Türkiye’de kimse Genelkurmay Başkanı’nın adını bilmezse işte o gün Türkiye normal bir ülke olur.”

O günler geldi, bugün sokaktan bir vatandaşı çevirseniz Genelkurmay Başkanı’nın adını bilen birine rastlamak zor olur.

İşi gündemi takip etmek olan gazetecilere hatta siyasetçilere sorsanız belki Genelkurmay Başkanı’nın adını bilenler çıkar ama kuvvet komutanlarının adını bilmek için şu an bu yazıyı yazan yazar dahil Google yardımı gerekir.

Ama buna rağmen ne yazık ki liberal hayal gerçekleşmedi.

Türkiye askeri vesayet gibi bütün halkın onurunu zedeleyen bir garabetten kurtuldu ama artık yüksek rütbeli askerlerin isimlerini bilmediğimiz Türkiye normal bir demokrasi olamadı.

Olmaya çok yaklaşmıştı ama yine nefesler yetmedi.

Ama eskiye de dönmedik.

Bambaşka bir boyuta geçtik.

Bunun son örneği geçen hafta Sakarya Tank Palet Fabrikası'nda düzenlenen, 'Yeni Nesil Fırtına Obüsleri'nin teslim töreninde yaşandı.

Törende konuşan Cumhurbaşkanı şöyle dedi:

"Görüldüğü gibi birilerinin, 'Ona buna satıldı' diyerek iftiralarına hedef olan Arifiye Ana Bakım Fabrikası, farklı alanlarda ordumuzun ihtiyaçlarını karşılamayı sürdürüyor. Sıradan işletme devir işlemini çarpıtarak sermaye düşmanlığı yapanlar, bugün Amerika'dan İngiltere'ye, oradan Almanya'ya kapı kapı dolaşarak, benzin istasyonlarındaki affedersiniz restoranlarda bir şeyler yemeye gayret edenler, yabancı ekonomi komiserlerden yardım dileniyor"

Cumhurbaşkanı’nın böyle konuşmasında bir beis yoktu, sözlerin muhatabı da açık.

Garabet bu sözleri Genelkurmay Başkanı ve Kuvvetler Komutanları alkışlayınca yaşandı.

Belki herşeyi alkışladıkları için refleks olarak bunu da alkışlamışlardı. Ama bu özensizliğin kendisi zaten bu hata değil yapısal bir sorun olduğunu söylüyor.

Bu alkış liberallerin rüyası değil ancak kabusu olabilirdi.

Ama bu alkış üzerine dün yaşananı 90’lı hatta 2000’li yıllar yıllarda bir liberal hayal bile edemezdi.

Bundan 15 yıl öncesine kadar askerlerin gözünün içine bakarak siyaset yapan CHP’nin bu sözlerin muhatabı olan lideri Kılıçdaroğlu dün çıkıp Meclis grubunda şöyle dedi:

“Dün beni siyasal olarak eleştirirken askerlere alkışlatır oldu. Askerlerin alkışlaması şahsen hiç umurumda değil ama devlet açısında büyük bir çürümenin göstergesidir bu. Etrafınıza siyaset koridorlarında kariyer devşiren askerler koyarsınız elinizde bol yıldızlı, apoletli Orta Doğu üniformaları kalır. Onun için komuta kademesi haddini bilsin, siyaset askerin işi değildir. Herkes haddini bilecek, bulunduğu makamın ne olduğunu anlayacak."

Bundan 10 yıl önce gün gelecek Erdoğan’ı CHP’yi eleştiren sözleri yüzünden kuvvet komutanları alkışlayacak, ona karşı da CHP lideri çıkıp “Komuta kademesi haddini bilsin, siyaset askerin işi değildir” diyecek deseydi herhalde kimse inanmazdı.

Ama herhalde konuşmanın şu kısmı da 90’larda ve 2010’larda sadece liberallerin değil, muhafazakarların, AK Partililerin de rüyalarında bir CHP liderinden duymak isteyeceği sözler olurdu:

“Siyaset mi yapmak istiyorlar, çıkarsınlar o kutsal üniformayı hizalansınlar, Erdoğan'ın yanına. Perinçek'e de takılsınlar, Erdoğan artık o dünyaların adamı. Açık söylüyorum; biz değiştik, biz halkın partisiyiz. Biz hangi yanlışları terk ettiysek artık saray tam odur. Statükocu, antireformcu, antiözgürlükçü Kenan Evren kafasına geldiler bunlar. Tamamı Kenan Evren'in hizasındalar."

Muhtemelen Kılıçdaroğlu’nun “Biz hangi yanlışları terk ettiysek artık saray tam odur” sözleri CHP’li ya da ulusalcı kesimlerin hoşuna gitmeyecek.

Muhtemelen hafta boyu iktidara yakın NTV, CNNTürk gibi kanallara çıkabilen yerli milli olarak tasdik edilmiş ulusalcı isimler, Kılıçdaroğlu’nu yeterince Atatürkçü olmamakla, Cumhuriyet ile sorunu olmakla suçlayacak, AK Partili diğer konuklar da onların bu eleştirilerine hak verecekler.

Sonra hep birlikte DEVA Partisi’ni vatandaşlık tarifi ve anadilde eğitim önerileri için “Türklükle ve rejimle kavgalı” olmakla suçlayacaklar.

İnanması zor değil.

10 yıl önce gün gelecek Anayasa’daki vatandaşlık maddesini değiştirmek için teklif vermiş, milliyetçiliği ayaklarımın altına aldım demiş Başbakan Erdoğan çıkacak “Türk bayrağından, Türk kavramından nefret edenlerle mücadelemizin süreceği bir seçimi yaşayacağımızı şimdiden söylüyorum” diyecek denseydi kim inanırdı?

Ya da gün gelecek Ülkü Ocakları Genel Başkanı’nın öldürülmesini aydınlatmak için CHP lideri bağıracak, MHP lideri sessiz kalacak denseydi?

Türkiye’de son 15 yılda siyasette herhalde sadece dağların yerleri değişmedi.

Ama bu değişimin farkına varmayanlar, hala eski hesapları güdenler de var.

Mesela hafta sonu partisinin İstanbul İl Kongresi’nde konuşan İYİ Parti Lideri Akşener, durup dururken 2010 referandumunda evet verenleri suçladı, “haklı çıktık” dedi.

Sonra parti sözcüsü bu suçlamayı sürdürdü.

Anlaşılan İYİ Parti, anketlerden memnun ve CHP’den daha fazla oy almanın peşinde.

Hazır CHP’nin başına geçmişteki hatalardan bahseden, bundan ders çıkardığını söyleyen bir lider var, biz de CHP’nin geçmişinde hata bulmayanların ve bu değişime, helalleşmeye bozulanların oyunu
alalım diyorlar herhalde.

Eh bunun içinde Kemalistlerin ve milliyetçilerin asla affetmediği YAE’ciler ve 2010 referandumundan daha iyi ve savunmasız düşman nereden bulunur.

Tabii herkes tarihin birbirini affetmediği, haklı çıktığını düşündüğü sayfalarını açarsa bugün herkesin huzuru kaçar.

Birileri 90’lardan bahsetmeye başlar, başka birileri 17/25 Aralık sonrası muhalefetin düşmanım düşmanı dostumdur diyerek kurduğu ittifaklar hakkında konuşur.

Kısa vadede oy getirecek, orta ve uzun vadede merkez sağa oynadığını iddia eden bir partiyi dar bir havuza sıkıştıracak bir strateji bu.

Sık sık unutulsa da o referandumda yüzde 58 evet demişti. Sonraki ilk seçimde AK Parti yüzde 50 oy aldı.

Herhalde sağ bir siyasetçiye bu referandumla ilgili verilebilecek en veciz tavsiye şu cümleler olsa gerek:

“Millet iradesinin önemli bir bölümüne elitist bir yaklaşımla adeta tepeden bakan, referandumda evet oyu kullanmış yüzde 58'lik bir kitleyi neredeyse yok sayan, bütün programını hayır oyu kullananlar üzerine yapan ve bunu açıkça ilan eden bir anlayışla sonuç almamız mümkün gözükmemektedir.”

2011’de Mansur Yavaş’ın Devlet Bahçeli’ye yazdığı ve MHP’den ayrılmasına neden olan mektuptaki bu cümleler hala geçerliliğini koruyor.

CHP’den daha CHP’li olarak merkez sağ olmak da pek mümkün görünmüyor…

Özellikle de dağlar dışında her şeyin yerinin değiştiği bir ülkede

.14/01/2023 00:29

Özel bir vaka üzerine…

Normalde bana ayrılan köşemi özel meseleler için kullanmamak gibi bir prensibim var.

Ama bu kez Özel bir durum var.

Sağolsun, Özgür Özel sayesinde.

Aslında belki de hayırlı oldu. Çünkü konu çok da özel sayılmaz, maalesef genel.

Özgür Özel, çok farklı dünyaların insanları da olsak da çalışkan bir siyasetçi, az siyasetçiye nasip olacak kadar da güçlü bir hatip.

Meclis’teki basın açıklamasında söylediği sözlerle darbe iması yaptığı iddia edilince, bu suçlamanın haksızlığını, Özel’in 15 Temmuz gecesi Meclis’e giden ilk vekillerden biri olduğunu hatırlatarak yazmıştım.

Yazının başlığı “Siyaseten boş yapmak”tı.

Anlaşılan siyaseten boş yapmak sırası Özgür Özel’e gelmiş.

Özgür Özel’in ana iddiası hakkında boş yaptı diyemem, onun muhatapları cevaplarını veriyorlar ya da vereceklerdir. Artık sosyal medya şirketleri diye CHP’nin çalıştığı bir realite olduğunu herhalde Özgür Özel de biliyordur.

Ama milyonlarca insanın izlediği basın toplantısında büyük kartonlara yerleştirdiği fotoğraflar eşliğinde anlattığı 1.5 dakikalık bölümde boş yaptığına eminim.

Keşke sadece boş yapmış olsaydı.

Özgür Özel, basın toplantısında dillendirdiği iddialarını Twitter’dan şöyle özetlemiş:

“Bugün Süleyman Soylu'nun itibar suikastlerinin, manipülasyonların, dezenformasyonların nasıl yapıldığını, nasıl etik dışı, kanun dışı yollara sapıldığını ve bunların nasıl bir yolsuzluk ve usulsüzlük ağıyla finanse edildiğini anlattım.”

Bu yazıda da Özgür Özel’in o 1,5 dakika boyunca yaptığı itibar suikastlarını, manipülasyonlarını, dezenformasyonlarını, nasıl etik dışı, kanun dışı yollara saptığını okuyacaksınız.

O 1,5 dakikada söylediklerinin tam dökümünü izlemeyenler için okuyalım:

“Ama bir şirket daha var ki 2010 yılında Emin Şen tarafından kurulmuş, o şirketin hep yöneticisi ve ortağı. 12 yıldır ortakları var. 2010’da referandumda. Ortakları Hasan Parlak, Neslihan Er Oğur, Müçteba Kılıç. Ama sonra bir şey olmuş ortaklardan ayılmışlar. Bakın ne olmuş ayrılmışlar.

(Bu sırada kaldırdığı büyük kartonda Turgay Oğur ve Müçteba Kılıç’ın resimleri var. Ve fotoğrafların üzerinde “Emin Şen’in Genç Siviller’den yol arkadaşları ve aynı zamanda SM360 ajansı ortakları” yazılı.)

Bahsettiğim isimler. FETÖ’cü Turgay Oğur. Darbeden sonra eşiyle birlikte Güney Afrika’ya kaçmış ve ordaymış.

Diğer ortak okuduğu şiirlere Fethullah Gülen’i ağlatan Müçteba Kılıç. Müçteba Kılıç’a 2018 yılında Hamza Dağ imzalı Ak Parti Siyaset Akademisi sertifikası verilmiş.

Şirketin bu ortakları yanından ayılmışlar. Bu beyefendi 2 yıl sekiz ay hapis yatmış. Bu beyefendi sırra kadem basmış.

Ve bu arkadaşların ortak özellikleri FETÖ’nün sosyal medya ve gençlik kampanyalarını yöneten Genç Siviller hareketinin yöneticileri, Genç Siviller Derneği’nin yöneticileri ve üyeleri olmaları.

Yani şu ana kadar neyi gördük. O şirketteki eski ortaklarının Genç Siviller olduğunu…2010 referandumunu yönetenler olduğunu..”

Özgür Özel, bir buçuk dakikaya ne kadar itibar suikastı, dezenformasyon ve manipülasyon sığdırabilirim diye bir rekor denemesi yapmış olmalı.

En basit manipülasyonundan başlayalım.

Özel, Soylu’nun sosyal medya ağını teşhir etmek vaadiyle çıktığı basın toplantısında, bir YAE Obsessive–Compulsive Disorder mağduru olduğunu ele vererek konuyu 2010 referandumuna da bağlamaya çalışmış.

Bir taşla pek çok kuş vurmaya çalışırken “2010 referandumu” diye yuvarlayınca manipülasyonunun herhalde anlaşılmayacağını zannetmiş.

Ama kendisinin de herhalde hiç unutmadığı o 2010 referandumunun tarihi 12 Eylül 2010’du.

Referandum da benzer işler yaptıklarını çaktırmadan iddia ettiği şirketin kuruluş tarihi ise 16 Aralık 2010.

Bahsettikleri Dark dizisinde yaşanmadıysa bu söylediği açıkça manipülasyon.

Ama takıntı deyip hoşgörüyle bakabileceğimiz en masum manipülasyondan başladık.

2010 yılında kurulmuş bir şirketin kurucularını FETÖ’ye ve Süleyman Soylu’nun sosyal medya ağına bağlama absürtlüğüyle devam edelim.

Özel de çok iyi bilecektir ki 2010 yılında FETÖ yoktu.

CHP genel başkanının bile kendisine yönelik kaset kumpası için “Pensilvanya’dan aldığım mesajlara inanıyorum” dediği cemaat vardı.

Süleyman Soylu ise daha genç, saçları olan, AK Parti’ye muhalif bağımsız bir siyasetçiydi.

Ama Özgür Özel’in alternatif evreninde bu şirketin kurucuları daha o günden FETÖ’cü ve Soylu’nun adamları oluvermiş.

O ortaklarından birinin adı Neslihan Er Oğur.

Şirket hiçbir iş yapmadan, ortaklarla yaşanan anlaşmazlıklar yüzünden Oğur şirketten Şubat 2011’de ayrılmış.

Yani sadece 1.5 ay ortak olarak kalmış.

Bunlar da onun belgeleri:

Ama bundan 13 yıl önce kurulmuş bir şirkette, tek bir fatura kesmeden, tek bir iş yapmadan bir buçuk ay ortak kalma suçunu işlemiş Neslihan Er Oğur’un adı Özgür Özel sayesinde iki gündür televizyonlarda Soylu’nun sosyal medya yapılanması içinde, firari bir FETÖ’cü olarak dolaşıyor.

Özgür Özel de iki çocuk annesi bir kadına attığı bu iftiralarla gündem olmanın keyfini yaşıyor.

Peki Neslihan Er Oğur firari ya da FETÖ’cü mü?

Hakkında muhtemelen bir trafik cezası bile yok.

FETÖ’yü bırakın herhangi bir soruşturmada adı geçmiyor.

Hepsi hukuken saçmalık olan Bylock, Bank Asya ve diğer anlamsız kriterlerin hiçbirini taşımıyor.

Yurtdışına da uçakla, pasaport kontrolünden geçerek gitti. İstediği zaman da Türkiye’ye gelebilir.

Pasaportunu Türkiye elçiliğinde uzatıyor, adresi belli. Firari değil.

Ama Özgür Özel’in dünyasında ona düşman hukuku uygulandığı için bütün bunların hiçbir kıymeti yok.

Zaten basın toplantısının en absürt anı Özel’in söylediklerinin şehvetine nasıl kapıldığını gösteriyordu.

Önce şirket ortağı olarak Neslihan Er Oğur’un adını anons etti, sonra kaldırdığı kartonda karşımıza şirkette ortaklığı olmayan eşi Turgay Oğur’un fotoğrafı çıkıverdi.

Yani diğer hukuk kriterlerini geçtik, Medeni Kanun’u Türkiye’ye getiren CHP’li bir milletvekilinin dünyasında kadınların bir değeri yok, onları eşleri üzerinden suçlamak mümkün.

Ya da eşin hikayesi Özel’in iftiraları için daha müsaitse bu “Özel” Medeni Kanun’da şirket ortaklığı bir anda karısından kocasına geçebiliyor.

Özgür Özel, hukukçu değil eczacı. Ama eczanesine gelen avukatlara reçete yazarken bile bundan daha fazla hukuk bilgisi duymuş olmalıydı.

Peki, Özgür Özel’in şirket ortağı bile değilken fotoğrafını dev bir kartona bastırarak FETÖ’cü diyerek milyonlarca insana gösterdiği Turgay Oğur FETÖ’cü mü?

Herkesin 15 dakikalığına FETÖ’cü olabildiği, Hikmet Çetinkaya’nın bile FETÖ’den yargılanabildiği Türk hukuk sistemine göre bile değil.

Çünkü hakkında herhangi bir mahkeme kararı hatta bir soruşturma dosyası yok. İsmi Bylock, Bank Asya’ya para yatıranlar gibi garabet suçlama listelerinde geçmiyor.

Yani Özgür Özel’in dediği gibi ne FETÖ’cü ne firari ne de “sırra kadem bastı”.

Havalimanından, pasaportuyla Türkiye’den çıktı.

Adresi devlet tarafından biliniyor.

En son Güney Afrika’daki Türkiye Büyükelçiliği’nden 2020 yılında pasaportunu 10 yıl uzattı. Tabii ki oradaki adresini de beyan ederek.

Eğer Özgür Özel bir özür mektubu yazmak isterse diye e-devlet sitesinde dahi görünen adresini buraya bırakıyorum

Peki Özgür Özel’in Turgay Oğur ile ilgili “FETÖ’cü ve firari” bilgisinin kaynağı ne?

Mahkemeler değil.

Ama uzun süredir mahkemelere özenen 2017 tarihli bir Sabah gazetesi haberi.

Haberin altındaki imzayı Büyükada’dan Kavala’ya insanların hayatlarını karartmış pek çok başka haberde görmek mümkün.

Ama anlaşılan Özgür Özel ve bu sunumu hazırlayan danışmanları için bu gazete itibarlı bir kaynak.

O halde daha birkaç gün önce aynı gazetede çıkmış “CHP’li Özel’i Manisa’da FETÖ parlatmış” haberini de itibarlı bir haber olarak kabul etmek gerekecek.

Özgür Özel, eğer hukuktan anlayan arkadaşlarına danışırsa, birine haksız suç isnad etmenin suç olduğunu kolaylıkla öğrenebilir.

Belki bu sayede bir daha Ebabilleri avlamaya çalışırken, Pelikanlara yem olmaz.

Diğer cümlelerinden devam edelim.

Burası manipülasyonun her çeşidinin resmi geçit yaptığı kısmı.

Şöyle diyor Özel “Ama sonra bir şey olmuş ortaklardan ayılmışlar. Bakın ne olmuş ayrılmışlar”

Burada şirketin ortağı olmayan Turgay Oğur’un kaçtığını ve Müçteba Kılıç’ın FETÖ’den tutuklandığını söylüyor.

Peki bu yüzden mi şirketin ortaklığından ayrılmışlar?

Zaten Turgay Oğur’un ortak olmadığını görmüştük. Neslihan Er Oğur’un ise şirketin kurulmasından 1.5 ay sonra yani Şubat 2011’de ortaklıktan ayrıldığını da…Turgay ve Neslihan Oğur 2016 yılında Türkiye’den ayrıldılar. Yani şirketteki ortaklıktan ayrılmalarından altı yıl sonra.

Peki Müçteba Kılıç ortaklıktan ne zaman ayrılmış? O da şirketin kurulmasından 11 ay sonra. Kasım 2011’de. Hakkında ortada hiçbir iddia yokken, Genç Siviller’den çoktan ayrılmışken…

Yani şirket ortaklarının şirketten ayrılmasının Özgür Özel’in “bakın ne olmuş” anonsuyla duyurduğu FETÖ meselesiyle de hiçbir ilgisi yok.

Yani Özgür Özel’in “Bakın ne olmuş ayrılmışlar” tiradı da hadi kibar olalım yine kötü bir troll manipülasyonunda ibaret.

Hazır mesele açıldı merak edenler için o soruya da girelim.

Peki hakkında darbeden altı yıl geçtikten sonra bile hala bir soruşturma ya da arama kararı bulunmayan Turgay Oğur, neden darbenin ardından yurtdışına gitti?

Bunun cevabı da soruda gizli.

“Hakkında bir soruşturma yok” bilgisini açıklamanın bile anında bir soruşturmanın üretilmesine neden olabileceği bir ülkede yaşadığımız için.

Tam da bu yüzden kapatılan Meydan Gazetesi yazarı olarak 15 Temmuz darbesinden bir hafta sonra yaşanan cadı avına kurban gitmemek için pasaportuyla ve havalimanından Türkiye’den ayrıldı.

Güya ülkeye hukuk devletini geri getirmesi beklenen ana muhalefet partisinin grup başkanvekilinin bile hukuk anlayışı böyle Hamurabi Kanunları’nın bile gerisindeyken yakın bir zamanda dönmesini de beklemiyoruz.

Halbuki işlediği suç, 17-25 Aralık’tan sonra bence yanlış yerde durmaktan ibaretti:

Yolsuzluk operasyonlarını desteklemek, buna karşı yapılan gözaltılara karşı çıkmak, cemaate ait gazetelerde yazıp ve televizyonlarına çıkmak, bu doğrultuda tweetler atmak.

Yani dershanelerin kapatılmasına karşı çıkan, paralel yapı soruşturmalarındaki gözaltılara “cadı avı” diyen, kapatılan STV ve Zaman gazetesine destek ziyaretleri yapan Özgür Özel’in ve üyesi olduğu CHP’nin 17/25 Aralık sonrası işlediği “suçlar”ın neredeyse aynılarını işlemekti.

Ve son olarak gelelim Özgür Özel’in itibar suikastlarının zirvesine.

“Ve bu arkadaşların ortak özellikleri FETÖ’nün sosyal medya ve gençlik kampanyalarını yöneten Genç Siviller hareketinin yöneticileri, Genç Siviller Derneği’nin yöneticileri ve üyeleri olmaları”

Onlarca insan hakkındaki bu itibar suikastını sinirlenmeden ve sindirerek inceleyelim.

Önce cümledeki tek doğru: Evet bu şirketin üç ortağı Genç Siviller sayesinde tanışıp, 2010’da bu şirketi kurmuşlardı.

Şirketin Genç Siviller ile tek ilgisi bu. CHP parti örgütünde tanışıp, inşaat şirketi kuranların CHP ile ilgisi neyse aynısı. Ortaklardan dördüncüsünün Genç Siviller ile bir ilgisi yoktu. Ticari bir şirketten bahsediyoruz.

Yani kaldırdığı kartondaki “Genç Siviller’den yol arkadaşları” vurgusu da ucuz bir karalamadan başka bir şey değil.

Üstelik, biri 1.5 ay diğeri 11 ay sürmüş ortaklıklar bunlar.

Ortaklardan ikisi 2011’de çoktan Genç Siviller’den de ayrılmışlardı.

Henüz Emin Şen’in Süleyman Soylu ile profesyonel olarak çalışmaya başlamasından da çok önceki tarihler bunlar.

Yani Özgür Özel’in iddialarını Genç Siviller’e bağlamak için özel bir garez gerekli.

Cümleyi analiz etmeye devam edelim:

“FETÖ’nün sosyal medya ve gençlik kampanyalarını yöneten Genç siviller hareketi”

En basitinden başlayalım. Genç Siviller 2006’da kuruldu ve henüz o sırada sosyal medya diye bir şey yoktu.

Ama Özgür Özel, ifşa ettiği sosyal medya yapısının evrim sürecinin başına Genç Siviller’i koymak için, “Twitter şifresi kimde” diye bir esprinin bile olduğu, doğru düzgün bir internet sitesi bile olmamış Genç Siviller’i sosyal medya kampanyaları yapan bir yapıya dönüştürmüştü.

Tabii Özel’e göre Genç Sivller, 2006’dan itibaren bu operasyonları kimin adına yapmış?

2016’da devletin adını koyduğu FETÖ adına.

Yine mevcut hukuka bile rahmet okutan bir Özel savcılıkla ile karşı karşıyayız.

Genç Siviller hakkında bugüne kadar açılmış herhangi bir FETÖ soruşturması olmadığını, hakkında soruşturma bile açılmamış bir gruba mahkeme kararı olmadan FETÖ’cü diyemeyeceğini Özgür Özel’e anlatmaya çalışmak, ilk insanlara metroyu anlatmaktan zor, bu artık anlaşılıyor.

Ama herhalde basit bir matematikle şunu anlaması çok zor olmayacaktır.

Açık kapı sistemiyle isteyen herkesin gelip eylemlerine katılabildiği, aktif üyesi olabildiği Genç Siviller’in 2006-2017 arasında her meşrepten, siyasi görüşten yüzlerce üyesi içinde hakkında 2016’dan sonra FETÖ’den soruşturma açılmış üye sayısı sadece 1.

Bu sayı CHP’nin FETÖ’den çoğu haksız gerekçelerle tutuklanan üst düzey danışmanlarının sayısından daha az.

Üstelik Özgür Özel ve partisi Habur, Oslo üzerinden cemaatçi argümanlarla iktidarı suçlarken, Genç Siviller cemaatin iktidara karşı ilk ciddi operasyonu olan 7 Şubat 2012’de “Barış için masaya oturan da oturtan da şereflidir. Hepimiz Hakan Fidanız” diye açıklamalar yapmakta, yine Özel ve partisi 17/25 Aralık’ta Fuat Avni’den yeni tapeler dilenirken bu operasyonlara karşı da bildiriler yayınlamaktaydı.

Ama bunların artık çok fazla önemi yok.

Özel’in, Soylu gibi kullandığı FETÖ sopasını artık elden bırakmak gerek.

Olan oldu.

Genç Siviller’in yaptığı açıklamada dendiği gibi “siyasi şovunun şehvetine kapılmışken insanların haysiyetlerini düşünmeyen” Özgür Özel’in başına bu basın toplantısı için korktuğu gibi bir şey gelmedi ama masum insanların başında iki gündür pek çok şey geldi.

Türkiye’nin en çok izlenen kanalı Fox Haber’den, en çok izlenen Youtuberlarından Nevşin Mengü’ye kadar herkes bu yalanların üzerine atlayıp, yaydı.

İdeolojik hınçtan gözü körelmemiş ve Hamurabi düzeyinde hukuk fikri olanların tuhaflığı görebileceği iddialar hiç sorgulanmadan büyük bir iştahla tüketildi ve tüketiliyor.

Muhtemelen Özel de bu medya görünürlüğünün de tadını çıkarıyordur.

Ondan Genç Siviller’den ya da “firari”, “FETÖ’cü diyerek suçladığı insanlardan özür dilemesini beklemiyorum.

Zaten CHP’nin helalleşmeye karşı kanadından bir isim.

Ayrıca 1,5 dakikaya sığdırdığı yalanlar, manipülasyonlar yüzünden iddialarının geri kalanına da şüpheyle bakılmayı hakkediyor.

Ama kendisine galiba bir teşekkür borcum var.

Uzun süredir suç işlemiş olmasa da yaptığı tercihler yüzünden affedemediğim abimle aramdaki buzlar, onun bu haksız saldırısı yüzünden eridi ve oturup yıllardır tekrarlanan bu iddialar karşısında “ne işe yarayacak” diyerek bir türlü elim gitmeyen bu yazıyı yazdım.

En azından bu yükü hak etmedikleri halde yıllardır sessizce üzerlerinde taşıyan, tanımaktan gurur duyduğum Genç Siviller’deki arkadaşlarımın belki bundan sonra başlarına daha az şey gelir.

Çünkü seçimden sonra muhtemel bir iktidar değişikliğinde bu Özel hukuku anlayışı ve linç kültürü ülkeye hakim olmaya devam ederse orta yaşlarına doğru ilerleyen Genç Siviller’in converselerini bir kere daha giymesi gerekebilir.

.18/01/2023 10:28

Devletin annesine teslim ettiği genç nasıl dört yıl sonra Öcalan için kendini yaktı?

Önceki akşam Diyarbakır'ın Sur ilçesinde bulunan tarihi Keçi Burcu’nda 25 yaşındaki Mehmet Akar kendini yaktı.

Tam 21.21’de kendini ateşe veren Akar, ağır yanıklarla hastaneye kaldırıldı ama kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Aslında bu genç adam bundan dört yıl önce Diyarbakır’da başlayan ve tüm Türkiye’nin konuştuğu bir eylemin çıkış sebebiydi.

23 Ağustos 2019 günü Diyarbakır'da yaşayan 70 yaşındaki Hacire Akar, 21 yaşındaki oğlu Mehmet Akar’ın dağa kaçırıldığını iddia ederek HDP Diyarbakır İl Başkanlığı önünde oturma eylemi başlattı.

İki gündür kayıp olan oğlunun HDP binasına girdikten sonra bir daha eve dönmediğini iddia eden anne Hacire Akar “Oğlum HDP binasına girdi bir daha çıkmadı. Ben oğlumu istiyorum. Yerde yoksa gökten de olsa getirecekler oğlumu. Bu binadan çıkmıyorum oğlum getirilene kadar" diyerek günlerce binanın girişine oturdu.

Akar’ın iki oğlu daha önce PKK’ya katılmıştı.

1994’de PKK’ya katılan oğullarından biri 2017 yılında öldürülmüştü. Diğer oğlu ise hala PKK’daydı.

Yanında kalan küçük oğlunun 20 gün sonra düğünü olacaktı:

"Oğlum nişanlı, bayramdan 3 gün sonra nişan yaptık. 20 gün sonra düğünü olacak. Altınlarını aldım, evini döşedim, düğün salonunu kiraladım gelip buraya girmiş. Suyun içine hap koyup vermişler onu bilinçsizleştirip götürmüşler. Eli kınalı damadımı götürdüler. Hani nerede bu HDP'nin adaleti, nerede insan hakları? 20 günlük damat kaçırılır mı? İki çocuğumu daha önce bunlar kaçırıp götürdüler bu üçüncüsü. Her yıl birini götürüyorlar. 16-17 yaşına geldiler mi kaçırıyorlar."

Oturma eylemi kısa süre sonra medyada haber oldu. AA, TRT her gün eylemden yayınlar yapmaya başladı.

Hacire Akar’ın yanına çocukları PKK’da olan ya da onların tabiriyle “PKK tarafından kaçırılmış” başka anneler de gelip oturdu. Protesto polis koruması ve devlet desteğiyle büyüdü. Cumhurbaşkanı ve İçişleri Bakanı destek açıklamaları yaptı.

PKK, yıllardır ilk defa böyle bir eylemle karşı karşıya kalmıştı. Doğrudan HDP suçlamaların odağındaydı.

Eylemin devlet tarafından organize edildiği dışında tam olarak ne diyeceklerini bilemediler.

Mehmet Akar bir süre sonra HDP'ye yakın Mezopotamya Haber Ajansı’nda göründü.

Kameralara konuşan Akar, kaçırılmadığını, zorla halasının kızıyla evlendirilmek istendiği için evden kaçtığını Diyarbakır’da olduğunu söylüyordu:

“Hiç kimse beni kaçırmadı, HDP ile hiçbir alakası yok. Ailemin orada durması bile yanlış. Aileme de belirttim; ailemi sildim. ‘Sizinle hiçbir ilişkim alakam yok’ dedim. Hiçbir yere de gitmedim, buradayım. Kesinlikle onlara gitmeyeceğim. Hiç kimseyi suçlamasınlar, ben kendi irademle evden çıktım. Kimse beni yönlendirmediği gibi kimse beni bir yere göndermedi. Hiçbir yere gitmedim, buradayım. Ailemin orda oturma eylemi sürdürmesi de yanlış bir şey. HDP ile hiçbir alakası yok. Ben kimseye bağlı değilim. Kendi başıma evden çıktım. Ailem kimseyi suçlamasın. Ailemle görüşmeyeceğim. Kendi yaşamımı seçebilirim. Ailemin zorla evlendirmesini kabul etmiyorum.”

https://twitter.com/MAturkce/status/1164863088186802176?s=20&t=Msk5KnQ6eE1B5qb8k0Bovg

Bu kez bazı HDP’li siyasetçiler, sol medya eylemin fos çıktığını ve devlet manipülasyonu olduğunu yazdılar.

Hacire Akar, oğlu için 21 gün boyunca HDP önünde oturdu.

21 gün sonra Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri Mehmet Akar’ı dağda olmasa da Diyarbakır’da buldu.

Emniyet Müdürlüğü’nde kameraların önünde birbirine kavuştular.

Cumhurbaşkanı Erdoğan tebrik için Hacire Akar’ı aradı, görüntülü olarak görüştüler.

https://twitter.com/sabah/status/1165632343299821570?s=20&t=Msk5KnQ6eE1B5qb8k0Bovg

Türkçe bilmediği için Kürtçe konuşan anne Akar, Erdoğan'a teşekkür ederek, "Benim oğlum size emanet" dedi.

Erdoğan da "Eyvallah, başım gözüm üstüne" karşılığını verdi.

Oğlunun cezaevine atılmamasını isteyen Akar'a Erdoğan, "Niye atalım? Biz sana teslim ediyoruz, sen gereğini yapacaksın. Biz, her zaman sizin yanınızdayız, sizle beraberiz" diye cevap verdi.

Öyle de oldu.

Sekiz gün gözaltında kalan Mehmet Akar, daha sonra serbest bırakıldı.

Vali ve İçişleri Bakanı Akar’a iş sözü verdi.

Anne Hacire Akar’ın zaferi AA ve TRT başta olmak üzere medyada manşetlere çıktı.

Ve Hacire Akar, oğlunu alıp evine gitti.

Sekiz gün sonra da iptal edilen düğün yapıldı.

Düğüne İçişleri Bakan Yardımcısı ve Vali de katıldı.

Hacire Akar bir sembole döndü, HDP önündeki eylem ise 300 ailenin katılımıyla hala sürüyor.

Mehmet Akar, iki yıl önce baba da oldu.

Eşi yine hamileydi.

Ve önceki akşam…

25 yaşındaki bir çocuk babası Mehmet Akar, hamile eşini ve kendisi için mücadele etmiş annesini arkasında bırakıp Diyarbakır’ın meşhur Keçi Burcu’na çıktı ve 21.21’de kendini yaktı.

Bıraktığı Kürtçe mektupta Öcalan’a süren tecridi protesto için kendini yaktığını anlattı:

“Merhaba arkadaşlar. Heval Bubo'nun eylemini selamlamak istiyorum. Önder Apo’dan haber alınamıyor. Ne ailesinin ne de avukatlarının görüştürülmesine izin verilmiyor. Başvurular hiçbir gerekçe gösterilmeden ret ediliyor. Biz artık Önder Apo’nun sağlık durumundan endişe ediyoruz.

Buna karşılık ben de saat 21.21'de Amed keçi burcunda bedenimi ateşe vereceğim. Bedenimi tutuşturan ateşin aydınlığı İmralı'yı aydınlatsın. Umudum o dur ki bu eylem Önder Apo’nun fiziki özgürlüğüne vesile olsun.

Bijî Serok Apo

Bijî Serok Apo”

Mektupta selamladığı heval Bubo, yani Veysi Taş, 12 Ocak’ta Mardin’in Artuklu ilçesinde bekçi olarak çalıştığı Küçük Sanayi Sitesi’nde kendisini ateşe vermiş, öncesinde çektiği videoyla “Öcalan üzerindeki tecride karşı bedenini ateşe verdiğini” anlatmıştı. Taş, 67 yaşındaydı ve 12 Eylül döneminde altı yıl Diyarbakır Cezaevi’nde yatmıştı.

https://www.youtube.com/watch?v=BFC32IKk61E

Hastane önünde açıklama yapan Mehmet Akar’ın ağabeyi “Mehmet’tin durumu psikolojikti, örgütten kurtardıktan sonra toparlayamadı. Başımız sağ olsun, sorumlusu örgüttür, demek ki bırakmadılar peşini. 25 yaşında, bir çocuğu var, eşi hamile. Bize yapılan, herkese yapılmıştır. Başkasına yapmasınlar. Onu hayatta bağlamak için çok uğraştık, kurtaramadık. Örgütten dolayı psikolojisi bozuktu. Bizi rahat bırakmadılar” dedi.

Mehmet Akar’ın bu ‘eylemi’ örgüte yakın medyada takdir edilerek haber yapıldı.

PKK’ya ait Almanya’dan yayın yapan Yeni Özgür Politika haberi:

“HDP binası önünde “çocuğum dağa kaçırıldı” iddiasıyla oturan Hacire Akar’ın oğlu Mehmet Akar, önceki gün Sûr ilçesinde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan üzerindeki tecride karşı bedenini ateşe verdi. Akar, dün şehit düştü” diye verdi.

Mezopotamya Haber Ajansı ise HDP Gençlik Meclisleri’nin eylemi İstanbul’da duvar yazılarıyla selamladığını haber yaptı:

“Duvarlara, “Tecridi kır, faşizmi parçala”, “Tecrit var oldukça her yer ateş altında” ve “Tecride karşı alanlara” şeklinde yazılamalar yapan gençler, Akar’ın eylemini selamlayarak, PKK Lideri Abdullah Öcalan üzerindeki tecridi protesto etti.”

İki kişinin Öcalan için ardarda kendisini ateşe vermesi akla 1999’da Öcalan’ın yakalanmasının ilk haftasındaki “Güneşimizi karartamazsınız” sloganlı kendini yakma eylemlerini getirdi. O bir hafta içinde aralarında 11 yaşındaki Zehra Çelik’in de bulunduğu 63 kişi Öcalan için kendisini yakmıştı.

Eylemler Öcalan’ın mesajıyla bitirilmişti.

Zaman zaman yine kendisini Öcalan için yakanlar oluyordu.

Ama bunu 68 yaşında bir adamın ve 25 yaşında Diyarbakır Anneleri eyleminin çıkış sebebi olan bir gencin ard arda yapması yeni bir dalgayla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor.

Dört yıl önce oğlunu alıp eve giden anne Hacire Akar, oğlunun cenazesinde PKK ve HDP’ye Kürtçe beddualar etti.

xrwrsp8rr2f8sejmvb5mfm6tml4rfky55ulx-3hgxk4-plaintext-638096239502340209-copy.jpg

Mehmet Akar, devletin iddia ettiği gibi kandırılarak ya da kaçırılarak örgüte katılmamıştı.

Yine örgütün iddia ettiği gibi evden evlenmek istemediği için de kaçmamıştı.

Kendisini Öcalan için yakacak kadar inanmış bir militandı. 3 yaşında çocuğunu ve hamile eşini bile gözü görmemişti.

Devletin affı, düğününe gelip altın takacak kadar desteği de bu fikirlerini değiştirmemişti.

Örgütten gelen çağrıya uyup Öcalan’a süren tecride karşı kendini yakmıştı.

Peşpeşe gelen bu eylemler insanlardan kendini böyle feda etmelerini kolayca isteyebilen örgütün seçimlere doğru Öcalan’ın konuşmasını ne kadar istediğini da ortaya koyuyor.

Tabii Kürt meselesi dışında PKK’nın ve Öcalan kültünün nasıl bir antropolojik meseleye döndüğünü, Kürt meselesinin ise son zamanlarda şiddet üretemese de bütün yakıcılığıyla orada durduğunu da gösteriyor.

Diyarbakır annelerinin sembolü Hacire Akar, devletin yardımıyla oğluna kavuştu ama bu oğlunu kurtarmasına yetmedi.

Bu acı hikayeden herkesin çıkarması gereken dersler var.

.23/01/2023 01:38

Fazla mesaiye kalan bir aile…

İstanbul’da sanayi tesislerinin bulunduğu Hadımköy’de bir akşam.

Her yer kapanmış, herkes hafta sonu tatiline girmiş.

Ama bir tesisin ışıkları hala yanıyor.

İronik biçimde Rus Yandex’in gösterdiği adrese varınca pek çok kapısı olan büyük bir komplekse geldiğinizi anlıyorsunuz.

Yanlış kapılardan kibar güvenlik görevlileri tarafından çevrilerek ana girişe yönlendiriliyorsunuz.

Ve karşınızda Putin’i Ukrayna’da batağa saplayan, Azerbaycan’ın 30 yıl sonra Karabağ düşlerini gerçekleştiren, Etiyopya’yı bölünmekten kurtaran, Libya’da iktidarı belirleyen, PKK’nın karşısında çaresiz kaldığı, hakkında New Yorker’da “Savaşın doğasını değiştiren Türk drone’u” başlıklı haberler yayınlanan, “Tarihin Sonu”nu ilan etmiş Fukuyama’nın gün aşırı övdüğü, bir nevi zamane Targaryen ejderhası Bayraktar TB2 SİHA’larının evi Baykar duruyor.

Herhalde tarihte küçük çocukların satın alınması için kiraz satıp yardım topladığı, uğruna şarkı yapılmış başka bir savaş makinesi olmamıştır.

Henüz hakkında güncel tartışmalar yokken, 2022 Kasım’ında bir Cuma akşamı beklemediğim bir davetle, Hadımköy’deki Baykar kompleksinde yeni yapılan Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi’ne girerken, bir yandan da telefondan dört yıl önce Hakkari’de Bayraktar SİHAlarının kullanıldığı bir askeri operasyonda PKK’lılarla birlikte sivillerin de hedef alındığı iddiasıyla ilgili yazdığım yazıyı açtım.

Muhtemelen bir noktada konu bu yazıya gelebilirdi.

Her ne kadar yazıda “Tartışmayı bir insan hakları ihlali tartışmasından çıkarıp, Cumhurbaşkanı’nın damadının şirketinin ürettiği yerli SİHA üzerinden yürütmenin kimseye bir faydası olmadığı gibi, büyük bir haksızlık. Varsa bir hata varsa bunun suçu cihazlara ya da bunu üretmeyi başaran yerli bir firmaya çıkarılamaz” gibi şerhler düşülmüş olsa da yayınladığı günlerde bu yazıdan hem Baykar’ın hem de Cumhurbaşkanlığı’nın rahatsızlığından haberdar olmuştum.

Ama 9 saat süren o ziyarette konu o yazıya bir türlü gelemedi.

Çünkü karşımda bütün dünyada ürettikleri savaş makinaları konuşulan, bir yılda 1.4 milyar dolarlık ciro yapmış bir şirketin varlıklı sahipleri ve Cumhurbaşkanı’nın damadı değil, siyasetle zannedildiği kadar ilgilenmeyen, neredeyse bir aile meselesine dönmüş projelerini yapmaya odaklanmış, geçen sene vefat etmiş her köşede izleri, sözleri bulunan babalarına layık olmaya çalışan iki mühendis kardeş vardı.

Her ne kadar ziyaret bir röportaj değil, offt he record bir tanışma yemeği olsa da merak ettiklerimi sordum.

Zor sorulara karşı açık cevaplarla tahminin ötesinde uzayan sohbet yüzünden daha önce söz verdiğim bir online panele de oradan bağlandım.

Çoğu sol, Kürt, liberal muhaliflerden oluşan katılımcılar o toplantıya Baykar’dan bağlandığımı duysalar herhalde küçük bir şok geçirirlerdi.

Gece yarısından sonra tam kalkacakken “Kızılelma’nın motor testine kalır mısın” teklifi geldi.

Savaş makinelerine çok meraklı olmasam da bir gazeteci olarak “tabii ki” dedim.

Baykar’ın hemen yanı başına dizilmiş toplu konutlarda oturanları rahatsız etmemek gibi kaygılarla çıkılan ses desibelinde iki saat uçağın motoru çalıştırıldı ve yakıt performansı test edildi. Bizzat Selçuk Bayraktar tarafından.

Galiba Baykar ile ilgili tartışmalarda kaçırılan ilk nokta burası: Bayraktar SİHA ve İHA’larının baş mühendisi ve mucidi Selçuk Bayraktar.

Kızılelma’ya kadar bütün uçakların gövde tasarımları ise 2021’de vefat eden makine mühendisi baba Özdemir Bayraktar’a aitmiş.

Yani devletin bütün kaynaklarını aktarsanız da ortaya çıkmayacak bir bir yetenek ve bilginin sonucu bu aletler.

Tabii ki yıllarca süren ve biz 8-6 mesai ile çalışmaya alışkın insanların anlaması zor bir emeğin de sonucu…

O Cuma gecesi sabaha karşı 03.00’lerde bile Baykar’da hala onlarca mühendis çalışıyordu.

Tabii ki Bayraktarlar da.

Ama bu Baykar’da yıllardır bitmeyen mesai gecelerinden sadece biriymiş.

İnsansız hava aracı işine girdikleri 2003’den sonra baba Özdemir Bayraktar, anne Canan Bayraktar ve oğulları Haluk, Selçuk ve Ahmet uzun yıllar boyunca o zaman İkitelli Organize Sanayi Bölgesi’nde olan Baykar’ın atölyesindeki penceresiz odada yaşamış.

Üstelik üç kardeşin de çocukluğunun geçtiği Sarıyer’deki yalılarını terk ederek…

Bayraktar ailesinin 80’lerde Sarıyer’de aldığı yalı (Ortadaki açık sarı)

Haluk Bayraktar’ın 2010 yılında evlenince, Selçuk Bayraktar’ın ise 2016 yılında evlenince ancak ev hayatına geçtiğine inanmak kolay değil.

Fotoğrafları görene kadar…

Bayraktarların ailece yaşadıkları İkitelli’deki atölye

Malazgirt İHA testleri- Topkapı Emintaş Sanayi Sitesi- 2006

Peki nasıl olur da Sarıyer’de Boğaz’ın kenarında bir yalıda oturan orta üst sınıf bir aile, sonu ne olacağı belirsiz bir fikrin peşinden İkitelli’de bir atölyede yaşamaya başlar?

Hikâyenin en başında 40’lı yıllarda İTÜ’de okuyan parlak bir ve heyecanlı bir muhafazakar mühendis kuşağı var.

Erbakan, Özal, Demirel’in aynı yıllarda okuduğu İTÜ’de Makine Mühendisliği bölümünü birincilikle ve rekor bir not ortalamasıyla bitiren Erbakan’ın yakın arkadaşlarından biri İsmail Hakkı Öz’dür. (Dr. Mehmet Öz’ün amcası)

Erbakan ve Öz, 1962 yılında Sanayi Kongresi Tertip Komitesinde birlikte çalışmış, gümüş motor gibi projelerde birlikte yer almışlardı.

İTÜ Makine Mühendisliği’nde Motorlar Kürsüsü’nde profesör olan Öz’ün 1972 yılında bir asistanı olur: Özdemir Bayraktar.

Aslen Sürmeneli olan ama yüzyılın başında Sarıyer’in Garipçe köyüne yerleşmiş Trabzonlu bir balıkçı reisin oğlu olan Bayraktar, Kabataş Erkek Lisesi’nin ardından girdiği İTÜ Makine Mühendisliği bölümünde hem asistanlık hem de içten yanmalı motorlar konusunda yüksek lisans yapar.

Sonra özel sektörde çalışmaya başlar.

İlk işi 1978 yılında yine İTÜ çevresinden tanıdığı Turgut Özal’ın yönetim kurulu başkanlığında Japon bir şirketin Burdur’da kurduğu traktör fabrikası Bur-Trak olur. Burada genel müdür yardımcılığı yapar.

Sonra Sapanca’da ilk motor sekmanları ve silindir gömlekleri üreten Sekman’ın kuruluşunda yer alır.

Sonra Uzel Makine’de…

Aranan, parlak bir mühendistir.

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nda bilgisayar programcısı olarak çalışan Kastamonulu Canan Bayraktar ile evlenir.

Haluk, Selçuk ve Ahmet dünyaya gelir.

Makine Mühendisi baba, bilgisayar programcısı annenin olduğu evde çocukların oyuncağı da elektronik ev aletleri olur:

“Çocuklarım, daha ilkokuldayken kesme şeker kutusundan dört transistörlü radyo ve alıcı-verici elektronik cihazlar yapabiliyorlardı. Bizim evde sökülmemiş, dağıtılmamış elektronik alet olmazdı.”

1986’da kendi şirketini kurar: Baykar Makina A.Ş.

Türkiye’de otomotiv sektörünün gelişmeye başladığı yıllardır. Ama en basit parçalar bile ithal edilmektedir. Direksiyon kutusu, hidrolik pompa, fren silindiri gibi parçalar tasarlayıp üretmeye başlar.

Ama arabalara parça üretirken gözü göklerdedir.

80’lerdeki klasik Milli Görüşçü profiline pek benzemeyen biridir Özdemir Bayraktar. Amatör pilot brövesi vardır, küçük uçaklarla çocuklarını gezilere çıkarır.

New Yorker’a verdiği röportajda “çocukken Türkiye semalarında babasıyla kuş gibi uçtuğunu” anlatmış Selçuk Bayraktar, ilk maket uçağını da lise çağlarında yapmış:

"Model uçağımı yatağımın altına saklıyordum ve gizlice üzerinde çalışıyordum. Halbuki sınavlarıma çalışıyor olmalıydım."

Yani bu hikayede hiçbir şey tesadüf değil.

Ailenin uçaklara duyduğu bu amatör merakın insansız hava uçaklarına dönmesi de tesadüf olmaz.

Robert Koleji’nin ardından daha İTÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği’nde okurken 2001 yılında Pennsylvania Üniversitesi’ne (UPenn) bağlı Grasp Laboratuvarı’nda insansız hava araçları üzerine çalışan Profesör Georges Pappas’a bir email atar:

“Selçuk bana 2001’de bir mail gönderdi. Uzaktan kumandalı uçaklarla ilgilendiğini ve benimle birlikte araştırma yapmak istediğini söyledi. Selçuk kendinden beklenir biçimde şöyle dedi: ‘Dünyada IHA formasyon uçuşu yaptıran ilk kişi be olmak istiyorum’. Selçuk’a söyleyebileceğiz en yanlış şey ‘Bu imkansız’dır. Gece gündüz çalışıp sizi haksız çıkarmaya uğraşır.”

Gerçekten de öyle olur.

Laboratuvarda staj yaparken üniversiteden burs teklifi alır ve masterını UPenn Elektirik Mühendisliği Bölümü’nde yapar ve master tezi için Georgia’daki Fort Benning askeri üssünde çoklu İHA’lara dünyada ilk kez formasyon uçuşu yaptırır. (Formasyon uçuşu: Çoklu İHA’ları birinin liderliğinde uçurmak.)

Bu çalışmalarıyla MIT’ten (Massachusetts Institute of Technology) burslu master-doktora teklifi alır.

Burada da insansız helikopterleri dikey zeminlere indirme çalışmaları yürütüp ikinci masterını tamamlar, sonra doktora çalışmalarına 2007’de Türkiye’ye dönene kadar Georgia Institute of Technology’de (Georgia Tech) devam eder.

Google Schoolar’da Selçuk Bayraktar’ın bu alanda hocalarıyla birlikte yaptığı yayınları görülebiliyor.

Yani karşımızda insansız hava araçları üzerine alınabilecek en üst düzey eğitimi almış, yeni bir teknoloji olan bu alanda daha önce yapılmamışları yapmış biri var.

Ve bunları da Türkiye devletinin parasıyla değil, ABD devletinin burslarıyla yapmış.

KOBİ ölçeğindeki bir aile firması olan Baykar’ın 2003’deki ilk İHA denemeleri de Selçuk Bayraktar’ın bu eğitiminin bir sonucu. Yine uçak gövdeleri yine sıradışı bir mühendis olan baba Özdemir Bayraktar’a ait.

Baykar’ın IHA çalışmalarına başladığı Topkapı’daki atölye- 2004

Baykar’ın 90’larda otomotiv yan sanayi işlerini yürüttüğü atölyede Haluk ve Selçuk Bayraktar

Ama bu tutuklu, “genius” ve biraz da tuhaf ailenin çabasına devlet uzun yıllar yardımcı olmayı bırakın, köstek olmuş.

1 Eylül 2003’de başarıyla uçurulan bu ilk otopilot bir model olarak ulusal kongre ve konferanslarda tanıtılmış, Bayraktarlar TAI, Aselsan, Roketsan, SAGE gibi kurumlar ziyaret etmişler ama işbirliği ve karşılıksız kullanıma açma önerileri hep yanıtsız kalmış.

Haluk Bayraktar, bu işe başladıklarında gördükleri muameleyi şöyle anlatıyor:

“O dönemki MSB ARGE Dairesi’ne de sadece manevi desteklerini almak için çok kez uğrayıp çalışmalarımızın durumu hakkında bilgi verirdik ve onlara “Ülkenin bu teknolojiye ihtiyacı var. İsteseniz de istemeseniz de biz bu çalışmaları yürüteceğiz.” derdik. Orada görev yapan bir Tümgeneralimiz bizim heyecanımızı paylaşır, uçuş videolarımızı izler, kendi tecrübeleri doğrultusunda tavsiyelerini sunardı. Bir gün MSB’de hiç unutmuyorum savunma sanayi firmalarının çoğunun temsilcisi ve de ODTÜ Havacılık Bölüm Başkanı’nın olduğu bir ortamda beş adet bilgisayarı masanın üstüne kurup donanım çevrimli simülatör sistemi çalıştırırken bir yanda da sunumla sistemin detaylarını anlatırken bir anda o dönem DPT’den 3 milyon USD destekle insansız hava aracı yapmaya çalışan ODTÜ Havacılık Bölüm Başkanı’nın ortaya atılıp “sistemi milli olarak geliştirdiğinizi ifade ediyorsunuz ama GPS alıcısını siz mi yaptınız” sorusu ile provoke etmeye çalışması karşısında ben de “GPS alıcısını yapmak mesele değil, asıl uydusunu yapmak lazım ki buna şu an Avrupa’nın gücü dahi yetmiyor, finansal yükü büyük bir proje…” diye açıklama yapmaya çalışırken oturumu yöneten paşamızın müdahale ederek, “burada tabi ki koca bir üniversite ile bir aile firmasını karşılaştırmıyoruz ama yapılanlar da ortada!” diyerek toparlamaya çalışmasını hiç unutamıyorum.”

Halbuki bütün bunlar olurken artık iktidarda AK Parti vardır.

Baba Özdemir Bayraktar, her ne kadar AK Parti’ye geçmeyip Erbakan ile birlikte kalan gömleğini çıkarmamış Milli Görüşçülerden olsa da 90’larda Refah Partisi’nde birlikte çalıştığı Başbakan Erdoğan’a bir telefon mesafededir.

Ama bu hukuku kullanmaz.

Baykar’ın insansız hava araçları sektörüne girmesinde ise AK Parti iktidarının dolaylı bir katkısı olur.

2004 Mayıs ayında Başbakan Erdoğan başkanlığında toplanan Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök’ün de katıldığı Savunma Sanayii İcra Komitesi toplantısında kritik bir karar alınır ve toplam değeri 11 milyar doları bulan yurtdışından hazır tank, helikopter ve insansız hava aracı alım projeleri iptal edilir.

İptal edilen ihaleler arasından ABD’de 1 milyar doları aşkın Predator İHA alımı da vardır. Devlet yerli girişimcileri göreve çağırır:

''Söz konusu projeler için milli imkanların azami kullanımı ile yurtiçi üretimi ve özgün tasarımı esas alan yeni tedarik modellerinin oluşturulmasına ve Türk Silahlı Kuvvetleri ihtiyaçlarının bu modeller çerçevesinde karşılanmasına, bu çalışmalarda yerli-yabancı ortak girişimleri, yurtiçi firmalarımızın daha etkin olabilmelerini sağlayacak imkanların hazırlanmasına karar verilmiştir.”

İlk olarak TAI’ye 110 Milyon dolar destek verilerek Özgün Türk İHA Geliştirme Programı başlatılır.

(2004 yılında başlatılan bu program ve yıllar içinde verilen devlet desteklerine rağmen bugün ANKA olarak bilinen insansız hava araçları ancak 2016 yılında teslim edilir.)

Bu arada Savunma Sanayi Müsteşarlığı 2005 yılında Kara Kuvvetleri Komutanlığı için yerli Mini İHA ihalesi açar.

İhaleye sadece yerli firmalar davet edilir. Bu savunma sanayi tarihinde bir ilktir.

Vestel, Global gibi savunma sanayinde büyük markalar ve ODTÜ gibi bir devlet üniversitesiyle birlikte o ana kadar adı çok duyulmamış bir aile şirketi de ihaleye katılır: Baykar Makina.

Ar-Ge desteksiz ve yabancı firmalara kapalı ihalede hazırlanan demoların 2005 ekimdeki uçuş gösterisinde sadece gövde tasarımı Özdemir Bayraktar’a, yazılımı ve kumanda sistemi Selçuk Bayraktar’a ait Baykar’ın Mini İHA’sı başarılı olur.

Üstelik diğer büyük firmaların yarısına yakın bir fiyat teklifiyle.

TAI’de Bayraktar MİNİ İHA prototip gösteri uçuşu- 2005

Bu sürpriz sonuçla ihaleyi Baykar kazanır ama askerler ile bazı şirketler arasında parsellenmiş sivil iktidarın denetimi dışındaki savunma sanayine bu küçük aile şirketinin girişi o kadar hoş karşılanmaz.

Sözleşme ancak bir yıl sonra imzalanabilir.

Sözleşmeyi beklerken ise Bayraktar ailesi boş durmaz.

O sırada 2. Ordu Komutanı olan Hasan Iğsız’ın davetiyle Şırnak bölgesindeki askeri birliklerde Bayraktar Mini İHA Sistemi’ni test etmeye ve Şırnak’taki tugay içindeki kurdukları atölyede Malazgirt adlı yeni helikopter İHA’nın çalışmalarına başlarlar.

Bu çalışmalara o sırada MIT’te master yapan Selçuk Bayraktar ve lisansını ODTÜ Endüstri Mühendisliği ve masterını Colombia Üniversitesi’bde yapmış Haluk Bayraktar da katılır.

Aylarca askeri üslerde yatıp kalkarlar, kamujlaj giyerler, terör riskli bölgelerde çalışırlar.

Sık sık videoları gösterilen o görüntüler işte bu dönemde çekilmiş.

Aslında askeri karargahlardaki bu çalışmaları da devlet destekli olarak değil bir komutanın kendi inisiyatifiyle yaparlar.

Nihayet bir yıl sonra 2006 yılında Mini İHA alım sözleşmesi imzalanınca Selçuk Bayraktar Georgia-Tech’tdeki doktorasını yarıda bırakarak Türkiye’ye döner.

Türkiye’nin tabii Şırnak’ına…

2007 yılında ilk Mini İHA TSK’ya teslim edilir.

Böylece Bayraktar, TSK envanterine giren ilk milli insansız hava aracı olur.

Bundan sonra da Bayraktar kardeşler eğitimler ve helikopter İHA Malazgirt testleri için aylarca doğudaki askeri üslerde çalışırlar.

Tabii bu sırada pek çok subayla tanışırlar.

Onlardan biri olan Şırnak Akçay’daki 6. Motorlu Piyade Tugayı’nda tanıştıkları Yarbay Melih Gülova, 2007 yılında uzaktan kumandalı bir PKK bombalı düzeneğinin patlatılması sonucu şehit olur.

Aileyi çok sarsar bu ölüm. Özellikle de baba Özdemir Bayraktar’ı.

PKK’nın daha önce öldürülen bir komutanının adını taşıyan Tol Gazi adlı uzaktan kumandalı bomba düzeneği olayda ele geçirilmiştir.

10 kilometre uzaktan tetiklenebilen, daha önce pek çok saldırıda kullanılmış, PKK’nın seri üretime geçtiği cihaz şifrelidir.

Bundan bir yıl önceki bir saldırıda da ele geçirilmiştir ama şifre çözülememiştir.

İHA eğitimleri için askeri karargâhta olan Selçuk Bayraktar, iki gece hiç uyumaz ve Tol Gazi’nin şifresini kırar.

Selçuk Bayraktar, Tol Gazi adlı uzaktan kumandalı şifreli el yapımı patlayıcının şifresini kırarken /2007

Bu düzeneği etkisiz hale getiren bir de şifre kırıcı cihaz yapar.

Ama karşılarında bunu kendi yetersizliklerinin yüzlerine vurulması olarak gören Ankara’daki askerlerin direncini bulurlar.

Zorla 15 cihazı yapıp orduya verirler.

Bu direnç Özdemir Bayraktar’ı çok kızdırmış hatta havlu atma noktasına getirmiştir.

Ama bu Bayraktarların karşılaştığı ilk direnç olmaz.

2008 Aralık Savunma Sanayi İcra Kurulu’nda Baykar’dan 100 Adet daha Mini İHA Sistem alımına karar verilir. Ama karar bir türlü uygulamaya geçmez. Fizik kurallarına aykırı talepler ileri sürülür, alternatif ihaleler açılır.

2009 Mayıs ayında teslim edilen TSK envanterine girmiş ilk helikopter İHA’lar Malazgirtlerin ise yazılımın da hata olduğu gibi bir gerekçeyle uçuşları durdurulur ve yıllarca askeri üslerde hazırlanan ve denenen Malazgirt İHA’lar, Baykar’ın “ne olursa olsun uçurun, bir sorun olursa bilabedel karşılayacağız” tekliflerine rağmen hangara kaldırılır.

Bu engellemeler üzerine 2003 yılından bu yana İkitelli’deki atölyede yaşayan, projeleri finanse etmek için bir evini satan Özdemir Bayraktar’ın aortu patlar ve hastaneye kaldırılır.

Hastaneye ziyarete Başbakan Erdoğan da gelir.

Yoğun bakımdan çıktıktan sonra karşısında Erdoğan’ı gören Özdemir Bayraktar’ın yıllar sonra ilk kez karşılaştığı Başbakan’a ilk sözü: “Çocuklar sana İHA-SİHA anlatsın, onları bir dinle” olur.

Bayraktar kardeşler AK Parti iktidar yıllarında altı yıldır sürdürdükleri İHA çalışmalarını ilk olarak 2009 yılının ağustos ayında o hastane odasında Başbakan’a anlatırlar.

Fakat henüz sivil otoritenin askerlerin alanına tam olarak müdahale edemediği yıllardır.

Başbakan’a yapılan bu bilgilendirme de engellemeleri bitirmez.

2007’de İsrail’den alınan HERON’lar teslim edilmeyince bu kez SSM, taktik İHA ihalesi açar, ihaleye bu alanda çalışan iki yerli firma çağrılmıştır: Vestel ve Baykar.

AR-GE desteksiz, avanssız, 7 şarttan birini bile gerçekleştirmezse yanacak teminat mektubuyla girilen bir ihaledir bu.

Baykar, Kale grubuyla ortak olarak bu ihaleye girer.

Üretilen İHA, Türkiye’de o sırada kullanılan ve otomatik iniş-kalkış özelliği olmayan HERON’lardan daha ileri bir araçtır.

Ama daha sonra ihracat rekorları kıracak Bayraktar TB-1’e deneme uçuşları için havalimanı bulunamaz.

O sırada 1. Ordu Komutanı olan Ergin Saygun’un Keşan Havalimanı için verdiği izni Kara Kuvvetleri Komutanlığı iptal eder.

Altı ay deneme uçuşu için yer bulunmayınca, yine Saygun’un sözlü izniyle ilk uçuş kaçak olarak şimdi Baykar’ın yabancı müşterilerine eğitimler verdiği Keşan Havalimanı’nda yapılır. Sonuç başarılıdır.

Bu başarı üzerine önce bilirkişi heyeti huzurundaki resmi test uçuşları ertelenir.

Sonra 2009 Ağustos ayında askerler “gösteri uçuçlarına gerek yok, kağıt üstünde anlatın” diyerek bütün uçuş gösterilerini iptal ettirmeye çalışır.

Nihayet Eylül 2009’da askeri ve sivil yetkililerin huzurunda Sinop’ta test uçuşları başlar.

İlk İHA, istenilen yüksekliğe daha hızlı çıkması için ısrar edilince firma personelinin teknik hatası sonucu düşer.

Bunun üzerine o sırada askerliğini Jandarma çavuş olarak yapan Haluk Bayraktar izin alarak Sinop’a gelir.

Sinop Havalimanı’nda 8 saat süren son uçuşta Bayraktar TB-1 gece karanlığında başarıyla otomatik olarak indirilir. Şartnamedeki bütün koşullar yerine getirilmiştir.

Fakat, Bayraktar IHA’nın inişi sırasında bir olay yaşanır.

HERON pilotu olarak çalışan gözlemci bir subay “uçağın otomatik indiğine inanmıyorum” diyerek tutanağa otomatik inişin geçmesini engeller. Buna itiraz eden Baykar Makine Genel Müdürü olan Haluk Bayraktar’a ise “çavuş” olduğunu hatırlatır.

Yaşanan sözlü tartışma askeri savcılığa suç duyurusuna kadar varır.

İlginç bir şekilde Bayraktar’ın otomatik indiği bilgisinin girmesini engellemeye çalışan İsrail menşeili Aerostar IHA pilotu subay, iki yıl sonra ihaledeki rakip Vestel’de çalışmaya başlar. Halen de Vestel’in Suudi Arabistan’a sattığı ve Yemen savaşında kullanılan İHA’larda görev yapmakta.

İki hafta sonra rakip frma Vestel’in iki İHA’sı ise kaza kırıma uğrar.

Kale-Baykar’ın İHA’sı ihaleyi kazanır ama sözleşme bir türlü imzalanmaz.

Bu kez de nereden alınacağı belirsiz bir NATO sertifikası istenmektedir.

Ocak 2010’deki Savunma Sanayi İcra Kurulu toplantısı öncesi yeni bir karar çıkarılır ve ihalede başarısız olan Vestel’den İHA alabilmek için katapult ile atılabilen paraşütle inen İHA ihalesi açılır.

Savunma Sanayi İcra Komitesi’nden ihaleyi kazanan Baykar’dan 24 taktik İHA alınma kararı çıkması gerekirken 12 İHA alımı kararı çıkar, altı katapult paraşütlü İHA’nın da ihaleyi kaybeden Vestel’den alınmasına karar verilir.

Vestel’den altı İHA hemen alınır ama ihaleyi kazanan Kale-Baykar ile sözleşme ancak 2011 Aralık ayında imzalanır.

Üretilen Bayraktar TB-1 İHA’ları iki yıl hangarda kalır.

2011 yılında nihayet sözleşme imzalanacakken bu kez de 2.5 milyon dolarlık bir teminat mektubu istenir.

Ama bu kadar ağır şartlarda ve o güne kadar bilinmeyen bir proje için bankalardan teminat mektubu bulamazlar.

80’lerden beri çalıştıkları İş Bankası bile önce vermek istemez, daha sonra genel müdüre ulaşılır ve “Bayraktar kardeşlerin CV’lerine bakarak” teminatı mektubu vermeyi kabul eder.

Özdemir Bayraktar, yaşananları Bilgi Notları ile askeri yetkilere ulaştırmaya çalışır.

2011 yılında Genelkurmay Başkanı için yazdığı bir bilgi notunda şirketin sadece Mini İHA bakımı yapar halde atıl kaldığından şikayet eder:

“Kısaca arz etmek istediğimiz bu hususlar çerçevesinde firmamız hali hazırda sadece Mini İHA Sistemi bakım faaliyetlerini yürüten bir firma durumundadır. Diğer projeler açısından geleceğe yönelik durumun ne olacağı ile ilgili herhangi bir projeksiyon bilgimiz dahilinde değildir. Teknik kapasitemiz açısından ülkemiz hizmetine sunabileceğimiz, geliştirebileceğimiz ve bunlara ülkemizin de milli ve özgün çözümler anlamında ihtiyaç duyduğu birçok proje olmasına rağmen, mevcut projelerimiz teknolojik olarak başarıları da gösterildiği halde bu durumda olmasından dolayı gelişim süreci kesintiye uğramaktadır. Firmamızın tüm imkânları sadece bu alana tahsis edilmesinden dolayı da mevcut Ar-Ge personeli kapasitesini korumakta zorlanmaktadır.”

O yıllarda Baykar’ı ziyaret eden ilk siyasi parti lideri de CHP genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu olur.

Bütün bunlara rağmen Baykar 2012 yılında yine kendi kaynaklarıyla bir üst model üzerinde çalışmaları başlatır:

Bayraktar TB-2.

Bu arada Türkiye'nin ve Baykar'ın ilk İHA ihracatı 2012'de Katar’a yapılır.

Baykar, IHA’da bir üst model üzerine çalışırken, 2004 yılında çalışmalarına başlanan ANKA, üzerinden 8 yıl geçmesine ve yerli firmalara aktarılan kaynağın yüzde 86’sı bu projeye aktarılmasına rağmen hala bitirilememiştir.

İnsansız hava aracı teknolojisindeki ilerlemelere rağmen TSK ise fahiş fiyata insanlı keşif uçağı kiralamıştır.

Nihayet, 2014 ve 2015’de KaleBaykar’ın ürettiği 12 Bayraktar TB-2 İHA TSK’ya teslim edilir.

Artık manşetlerdedirler.

Selçuk Bayraktar’ın damadı olmasından iki yıl önce 2014 Ağustos’unda Cumhurbaşkanı Erdoğan bir mitingde ilk kez Bayraktar ailesinden bahseder:

“Bakın önceki gün İstanbul’da bir kardeşimiz, Edirne Keşan’da Türki-ye’de üretilen bir insansız hava aracıyla 24 saat 34d akika havada kalarak bir rekor kırdı. Adı Bayraktar. Türkiye’de üretiliyor. Baba, evlatlar hep beraber, ailece bunu yaptılar.”

2015 yılında ise devletten böyle bir talep gelmemesine rağmen Bayraktar yine kendi imkanları ve Roketsan ile yaptığı işbirliğiyle TB-2’yi silahlandırır. Böylece ortaya birkaç yıl sonra ihracat rekoru kıracak Türkiye’nin ilk yerli SİHA Bayraktar TB-2 çıkar.

Baykar ile Türkiye dünyanın beşinci SİHA üreticisi ülkesi haline gelmiştir

Yani 2016 Mayıs’ına kadar, yani Selçuk Bayraktar’ın Sümeyye Erdoğan ile evlendiği güne kadar, Baykar zaten büyük yol almış, SİHA üretmeye başlamış, en büyük markası Bayraktar TB-2’yi çıkarmış, büyük bir savunma sanayi şirketiydi.

Baykar’ı büyüten 2015’de SİHA üretmeyi başarması olur. Ve bunu da devlet desteğiyle değil, devletin koyduğu engelleri aşarak yaparlar.

2018 yılından itibaren Bayraktar TB-2 dünyaya ihraç edilmeye başlar.

2021'de şirket artık savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri haline gelmiştir.

2022'de 1.2 milyar dolar ihracat yapan Baykar, sektörün toplam ihracatının %28'ini tek başına yapar. Bu ihracatın neredeyse tamamını Bayraktar TB-2 SİHA’sı oluşturur.

2022'deki imzaladığı sözleşmelerde ihracat oranı %99.3’e çıkmıştır.

28 ülkeye ihracat yapan, 1.4 milyar dolarlık cirosu olan, SİHA piyasasından İsrail ve Çin’i neredeyse silmiş bir şirket var karşımızda.

Hikaye çok açık. Kendi kaynakları, insan gücü ve bilgi birikimiyle, kendi sektöründe fark yaratarak ve devletin engellemelerine rağmen büyümüş bir şirket Baykar.

Ve dünyadaki müşterileri de diğer rakip markaları değil, Bayraktar’ı sahibi Erdoğan’ın damadı olduğu için tercih etmiyor.

Ya da New Yorker, WSJ bu yüzden övmüyor, savunma uzmanları bu teknolojinin savaşın doğasını değiştirdiğini Selçuk Bayraktar damat olduğu için söylemiyor.

İktidarın siyaseten bunu kullanması, bunun bir başarı hikayesi olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Yani mevcut iktidara karşı öfke ve güvensizlik, haklı ve bedeli ağır olmuş nepotizm tecrübesi eleştirileri içinden Baykar’ı değerlendirmek hakkaniyetli değil.

Bir savaş makinesinin bu kadar övülmesinden rahatsız olanların eleştirileri haklı olabilir.

Ya da bir savunma şirketinin etrafında milliyetçi, devletçi bir dokunulmazlık zırhı örülmesi de eleştirilebilir. Bayraktarların kendilerine yönelik eleştirilere cevap verirken fazla komplocu ve öfkeli oldukları eleştirileri de haklı.

Ama kendilerine yönelik bir eleştiri olmadıkça hiçbir siyasi tartışmaya girmedikleri, pozisyon almadıklarının da hakkı teslim edilmeli.

Ehliyet ve liyakat vurgusu yapan siyasetçilerin, ehliyet ve liyakat örneği olan bir başarı hikayesini eleştirirken, özellikle bu başarı hikayesinin devletin desteğiyle değil, yıllarca kösteğiyle bu hale gelmiş olduğunu unutmamaları gerekir.

Ne de olsa karşımızda 2003 yılında da 2023 yılında da hala ve sadece IHA ve SİHA yapan bir şirket var.

Halbuki Cumhurbaşkanı’nın damadının önünde isteseydi daha rahat para kazanabileceği başka sektörlerin kapıları da sonuna kadar açıktı. Ama Bayraktar ailesi ısrarla sadece hangarlarında uçak yapmak istiyor.

Geçen yıl kasım ayında ziyaret ettiğim Baykar’da o gece binada yıllardır gece mesailerine kalan bir kişi daha vardı:

Anne Canan Bayraktar.

Doğrusu belki önyargılar yüzünden 70’li yaşlarına gelmiş anne Bayraktar’ın Baykar’da bir görevi olduğunu bilmiyordum.

Canan Bayraktar uzun yıllardır Baykar’ın CFO’suymuş. Yani Finans Grup Başkanı. Hala muhasebe fişlerini o giriyormuş.

1971 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden mezun olduğunu, uzun yıllar Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nda çalıştığını, kartlı bilgisayarda assambler dilinde yazılım yazdığı ve Türkiye’nin ilk kadın bilgisayar programcılarından biri olduğunu orada öğrendim.

Gece yarısı bu ilginç bilgilerden sonra Canan Hanım’ın Cuma gecesi hala şirkette olduğu söylendi.

Acaba bir “merhaba” diyebilir miyiz diye sorunca şimdi bu yazıyı yazmama da neden olan bir cevap aldım:

“Odasında uyuyor.”

Meğer Canan Hanım Baykar’da yaşıyornuş.

Bu sıra dışı ailenin özveri ve iyi eğitimle gelmiş başarı hikayesini en iyi anlayacak isimlerin başında benzer bir iyi eğitimli, özverili, ilkeli aileden gelen Ali Babacan gelir.

En azından ben bu yazıyı Canan Hanım’ın ve Bayraktar ailesinin hakkını teslim etmek için yazdım.

.28/01/2023 10:36

İktidarın en zayıf karnı; yine bir cinayet

2023 sadece Cumhuriyet’in 100. Yıldönümü değil, Ankara’da işlenen ilk siyasi cinayetin de yıldönümü.

Donanmadan ayrılmış bir binbaşı olan, ihtisasını ABD’de yapmış çok iyi İngilizce konuşan Ali Şükrü Bey, Meclis’teki muhalif İkinci Grup’un en önemli ismi ve muhalif Tan gazetesinin sahibiydi.

Meclis’teki muhalefetinin dozu Lozan görüşmeleri sırasında yükselmişti. 19 Ocak 1923’de İstanbul’dan Ankara’ya taşıyıp başyazarlığını yaptığı Tan gazetesi de Ankara’daki muhalefetin sesi olmuştu.

Ali Şükrü Bey, 27 Mart 1923 akşamı ortadan kayboldu. Aramalara rağmen bulunamadı. İki gün sonra konu Meclis’e geldi. İkinci Grup üyeleri, hükümeti sorumlu tutan konuşmalarla Ali Şükrü Bey’in bulunmasını istediler. Basın ve muhalif milletvekilleri ayağa kalkmıştı.

Muhalefetin bastırması ve Başbakan Rauf Bey’in inisiyatif almasıyla başlatılan soruşturmada savcı ve polis müdürü Çankaya’ya giderek Mustafa Kemal Paşa’nın bile ifadesini aldı.

Nihayet Ali Şükrü Bey’in cesedi Ayrancı’daki Papazınbağı mevkiinde gömülü olarak bulundu. Bu bir cinayetti.

Soruşturmada tüm deliller ve parmaklar Topal Osman’ı gösteriyordu.

Topal Osman, Çankaya Köşkü’nde Atatürk’ün muhafız alayının komutanı silahlı bir çete lideriydi.

Çember daralmaya başlayınca, Topal Osman adamlarıyla koruduğu Çankaya Köşkü’nü kuşattı. Mustafa Kemal, Çankaya’dan ayrıldı. Topal Osman’ı yakalaması için askerler Çankaya Köşkü’ne yollandı. Çıkan çatışmada Topal Osman öldürüldü.

Fakat Meclis tatmin olmamıştı. Topal Osman’ın öldürülüp öldürülmediğine inanmak istiyordu. Bunun üzerine ceset gömüldüğü yerden çıkarıldı ve Meclis’in önünde ayağından baş aşağı asılarak teşhir edildi.

Topal Osman’ın bu cinayeti neden ya da kimden talimat alarak işlediği ise aydınlatılamadı.

Bu siyasi kriz üzerine , 1 Nisan 1923 tarihinde TBMM, seçimin yenilenmesine karar verdi ve 23 Nisan 1920’de kurulan Meclis dağıldı.

Bu ilk siyasi cinayetten neredeyse tam 100 yıl sonra Ankara’nın ortasında işlenen bir başka faili meçhul siyasi cinayet, yine iktidarı çok zor durumda bırakmış görünüyor.

30 Aralık 2022 günü Ankara’da siyasetçilerin oturduğu, en iyi korunan ve en hareketli yerleşim yeri

Çukurambar’da güpegündüz öldürülen Sinan Ateş cinayetinin üzerinden 4 hafta geçti.
Ortada hala tetikçi, öldürülme nedeni ve emri verenler yok.

İstanbul Barosu’na bağlı Ülkücü avukatların kurduğu Hür Hukukçular birliğinin dördüncü haftasına giren Sinan Ateş cinayetiyle ilgili açıklamasının girişi son durumun iyi bir özeti:

“Eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Doç. Dr. Sinan Ateş'in 30 Aralık 2022 günü Ankara ili Çukurambar semtinde, motosikletli iki kişi tarafından beş kurşun ile katledilmesinin üzerinden tam dört hafta geçti.

Saldırıyı gerçekleştiren kişilere, para, barınma, kalacak yer sağladıkları, olay öncesi atış talimi yaptırdıkları, olay sonrası kaçırdıkları iddiasıyla, aralarında polis memurlarının da bulunduğu toplam 18 kişi tutuklanmıştır. Suikastin tetikçisi ise hala yakalanamamıştır. Kamuoyunda infial yaratan böyle bir olayın failinin dört haftadır kaçak oluşu, tetikçinin birileri tarafından hala yardım gördüğüne işaret etmektedir.

Gelinen noktada, tutuklanan kişilerin kimlikleri, geçmişleri ve bağlantıları hususunda kamuoyuna yansıyan bilgiler ile merhum Sinan Ateş hakkında saldırı öncesi yapılan bazı sosyal medya paylaşımları ve haberler göz önüne alındığında, soruştur- ma dosyası incelenmeden dahi bu menfur saldırının adi bir cinayet değil, karanlık bağlantıları olan organize bir suikast olduğu açık biçimde anlaşılmaktadır.

11 Ocak 2023 tarihinde İçişleri Bakanı tarafından yapılan; "Olayın failleriyle ilgili herhangi bir bilinmezlik söz konusu değil. Bir kişimiz var. Onu da birçok yere baskın yaptık, bulmaya çalışıyoruz." şeklindeki açıklamanın üzerinden 16 gün geçmesine rağmen tetikçi hala yakalanarak adalete teslim edilememiştir.”

İçişleri Bakanı’nın cinayetinin hemen ardından yaptığı bu “herhangi bir bilinmezlik söz konusu değil” açıklamasından sonra aralarında MHP ve Ülkü Ocakları’nda üst düzey yöneticilik yapanların da olduğu 15 kişi daha yakalandı ve tutuklandı.

Ama Bakan’ın “bir çok yere baskın yaptık” dediği tetikçi bu açıklamanın üzerinden geçen dört haftada hala bulunamadı.

Neredeyse her gün bir konuda konuşan, polemiklere giren, operasyonları duyuran İçişleri Bakanı, bu dört hafta içinde Ankara’nın en kalabalık yerleşim yerlerinden, pek çok siyasetçinin oturduğu Çukurambar’da güpegündüz meydana gelen cinayetle ilgili bir daha konuşmadı.

Sezen Aksu’ya, Gülşen’e bile cevap veren, her gün beş ayrı yerde konuşan Cumhurbaşkanı da 4 haftadır Ankara’nın orta yerindeki bir cinayet için şu ana kadar tek bir cümle kurmadı.

Cumhurbaşkanı ve İçişleri Bakanı’nın ve AK Partililerin Ankara’nın ortasındaki bu faili meçhul cinayetle ilgili sessizliği durumun ne kadar hassas olduğunu ortaya koyuyor.

MHP liderinin “surda gedik açtırmam, arkadaşlarımı feda etmem” çıkışı da…

Muhtemelen en başta İçişleri Bakanı’nın ilk açıklamasındaki gibi cinayet hızlıca ‘aydınlatılıp’ bu cinayetin bir siyasi krize dönüşmesi engellenecekti.

Ama anlaşılan devlet içerisinde, bir Ülkü Ocakları başkanının böyle öldürülmesini hazmedemeyenler buna izin vermediler.

Dört hafta sonunda MHP ve Ülkü Ocakları’nın yöneticilerinin özel kalem müdürleri, gelen başkan yardımcıları, parti il yöneticileri, MHP genel merkezine çat kapı girebilen avukatlar, milletvekilinin evinden çıkan eski ocak yöneticilerine kadar soruşturma geldi.

Şu ana kadar ki en üst düzey isim bir Ülkü Ocaklar genel başkan yardımcısı ve MHP genel başkanının özel kalem müdürü.

Onun polis ve savcılık ifadesinde ne anlattığı gizemini koruyor. Medyaya henüz sızmadı.

Ama artık cinayeti işleyen tetikçi dışında, tetikçiler ve ikincil pozisyondaki isimlerin hepsi yakalanmış görünüyor.

Geriye artık sadece varsa talimatı veren esas isimler kaldı.

Bu yüzden de soruşturmada bundan sonra atılacak ilk adım bir siyasi krize neden olabilir.

Peki o adım atılabilecek mi?

Kolay değil.

Çünkü o adımın atılması seçime dört ay kala Cumhur İttifakı’nın sonunu getirebilir.

Ama 17 tutuklamadan sonra ve soruşturmanın bu aşamasında bu cinayet soruşturmasını seçimden sonraya ertelemek de kolay değil.

Çünkü cinayet sokakta gazeteci, siyasetçi dövdürmek gibi üzeri kapatılabilecek, görmezden gelinebilecek bir suç değil.

Özellikle de devlet katında da uzantıları olan sessiz ve derinden büyük bir öfke yayılırken.

Bu öfke karşısında daha önce üstten ve nobran bir dil kullanan MHP’li yöneticiler sessizliğe gömüldü, konuşanların ses tonları düştü, üslupları yumuşadı.

İlk gün daha mutedil açıklamalar yapan, hatta cinayetle ilgili Meclis’te soru önergesi verilmesine bile karşı çıkan Sinan Ateş’in eşinin dün MHP genel başkan yardımcısına cevap verdiği mektup da korku duvarının yıkıldığının bir kanıtı:

“Menfur bir suikast üzerinden siyasi çıkar elde etme çabasındaki izansızlar, zan altında bıraktıkları masum ve suçsuz insanların ailelerini ve çocuklarının duygularını bile göz ardı etmektedir” diyen MHP Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın’a cevap Sinan Ateş’in eşi Ayşe Ateş’ten geldi: “Bütün çocuklar elbette ki masumdur ancak bu beyefendi iki yetim evladın hayatları boyunca yaşayacakları travmayı görmezden gelip suçsuz oldukları sabit görüldüğü takdirde serbest kalacak olan isimlerin çocuklarını mı düşünmektedir?”

"Eşimin Ülkü Ocakları Genel Başkanlığı görevinden ayrılmasından şehit edildiği güne kadar yaşanan süreçlerden dolayı öncelikle kendisini temize çıkarması gereken bu beyefendi, yaşadığımız tüm acılara rağmen soruşturmanın sağlıklı yürümesi adına biz konuşmazken hangi ihtiyaca binaen masum çocuklar üzerinden duygu sömürüsü yapmaya çalışmaktadır?

Maksadım, satır satır şerh düşebileceğim talihsiz açıklamaya dair cevap vermek değildir. Ülkücü Şehit Sinan Ateş'in evlatları bu siyasetçinin iğreti bir şekilde kullandığı gibi mazlum değildir, aksine mağrurdur. Çünkü benim evlatlarım; hayatı &oyunca tertemiz yaşamış ve evlatlarına şerefli bir miras bırakarak şehit düşmüş bir babanın çocuklarıdır.

Bizi herhangi partinin iç meselesi, diğer partilerle meseleleri ilgilendirmemektedir. Şehidimiz ile adalet arasına kim girmeye çalışıyor, bu vicdanları yaralayan suikasti kim aydınlatmaya çalışıyor biz ona bakıyoruz.

Gerisi bizim için lafügüzaf.

“Kör değiliz, sağır değiliz, dilsiz değiliz. Duam ve beklentim odur ki şehidimizin kırkı çıkmadan gerçekler ortaya çıksın. Tüm gerçekler belgeleriyle ortaya çıktığında bugünlerde yapılan bu ve benzeri açıklamaların mahiyeti daha iyi anlaşılacaktır. Dua ile ..."

Ama aynı cesareti muhalefetin gösterdiği, bu cinayeti aydınlatılması için hala iktidarı yeterince sıkıştırdığı söylenemez.

Kılıçdaroğlu ve Davutoğlu’nun ilk günden bu yana sürdürdüğü cinayetle ilgili kararlı tavra, cinayetin dördüncü haftasında Akşener de MHP yerine Erdoğan’a yüklenerek katıldı.

Ama hala cinayetle ilgili konuşamayacak kadar köşeye sıkışmış iktidarı zorlayan çıkışlar değil bunlar.

Halbuki seçimlere dört ay kala iktidarın başındaki en büyük bela, en zayıf karnı enflasyon değil, açık ki bu cinayet.

Faili meçhul siyasi cinayetler konusunda duyarlı sol ve liberal kamuoyu, sivil toplum da bu cinayet konusunda yeterince sesini çıkarmıyor.

İdeolojik engeller var bunun önünde.

Halbuki karşımızda Hrant Dink, Abdi İpekçi cinayetinden farksız, özel harekât polislerinin bile kullanıldığı örgütlü, bir siyasi cinayet var.

Ve bu siyasi cinayetle ilgili soruşturma şu anda devletin adli ve polis yapılanmasında büyük bir iç hesaplaşmaya neden olmuş durumda ve siyasi bir dirençle karşı karşıya.

Bu direnç ancak Susurluk dönemindeki gibi sivil toplumun ve siyasetin bastırmasıyla kırılabilir.

Bu cinayetin aydınlatılması için ses çıkarmayı sadece muhalif Ülkücülere ve ailesine bırakarak değil.

Bundan 100 yıl önce Ali Şükrü Bey cinayetinin aydınlatmayan iktidar muhalefetin tepkileri üzerine Topal Osman’ı teslim etmek ve Meclis’i feshetmek zorunda kalmıştı.

100 yıl sonra Cumhuriyet’in 100. yılında, Türkiye Cumhuriyeti’nin itibarı için yapılacak en önemli iş de kutlama programları düzenlemek değil, Sinan Ateş cinayeti soruşturmasını gittiği yere kadar götürüp, aydınlatmaktır.

Yoksa Türkiye, 100 yıl sonra yine Ankara’da siyasi cinayetlerin işlendiği, iktidarların bu cinayetleri aydınlatmamak için ayak sürebildiği bir ülke olarak Cumhuriyet’in 100. yılına girer.

.30/01/2023 00:01

CHP genel merkezindeki afiş halis mi?

“İşte bütün bunlardan dolayıdır ki, en son olarak muhterem heyetinize, aziz ve kıymetli milletimizin tarihte dönüm noktası olacak olan bu hareketini tes'id için, 14 Mayıs’ı Demokrasi Bayramı olarak millî bayramlarımız arasına sokmanızı çok isterdim. (Soldan alkışlar) Bunu Demokrat Parti o gün iktidarı ele aldı diye teklif ediyorum sanmayın. Eğer insaniyet ve medeniyet için de böyle mukadderse, böyle bir bayram, partiler içinde ve partiler dışında demokrasi müminlerinin hepsinin bayramı olacaktır. (Soldan alkışlar) Şunu diyorum ki; bu bayram, iktidar partisinin, muhalefetin hattâ tek mümessili olan küçük partinin dahi bayramı olacaktır. Kanaatlerimizde başkalık olabilir, gayelerimize vâsıl olmak için ayrı yollar seçmiş olabiliriz; Fakat iman etmek isterim ki, aksi ispat edilinceye kadar her Türk, bilhassa Türk Milletini temsil eden Türk, Türk'ün saadeti ve istikbali için çalışmaktadır. Bu gayeye başka başka yollardan gidebiliriz. Bâzılarımızın yolları onları sapaya götürebilir, çıkmaza atabilir. Fakat ne- I tice itibariyle birbirimizle mücadelemiz sırf fikir dairesinde, birbirimize inanarak, itimat ederek yapılmış olacaktır, işte onun içindir ki aziz vatandaşlar, bu bayram her vatandaşın şenlik yapacağı, tesit edeceği bir gün olduğu kadar, hepsine mukaddes bir mesuliyet yüklediği için, durup düşüneceği bir bayram günü de olacaktır. Çünkü millet arasında ve dışında sulh içinde iş birliği yaratacak bize en müessir bir tek şey olduğu öğretilmiştir, o da; nefsimize hâkim olabilmektir. işte yine bundan dolayıdır ki, yakın ve orta Şarktaki milletlerin de bizimle beraber bu bayramı paylaşacaklarını ve bunu demokrasi bayramı telâkki edeceklerini sanıyorum. Çünkü 14 Mayıs’ta aziz milletimizin kafasının içinde demokrasi ışığını salan fikir ve iman güneşi doğmuştur. Aziz milletimiz şuurunun altında sezdi ve ifade etti: Eğer milletin mukadderatı üzerinde küçük veya büyük müessir olabilecek fikir ve idare adamları bu bayramı hak edebilecek bir irade, kabiliyet ve feragate malik iseler bu bayram Akdeniz komşularımızın da bayramı olacaktır î Garp medeniyetinin beşiği olan bu yurtta büyük Türk Milleti; Garp medeniyetinin ışığı ile ileri sulhun, ileri demokrasinin; istikbalde de bayrakları olacaktır; buna içten iman etmiş bulunuyorum ! (Sürekli alkışlar)”

Bu konuşma 14 Mayıs 1950 seçimlerinden iki hafta sonra TBMM’de yapıldı.

Kürsüye çıkan isim herkesi heyecanlandırmıştı:

Bağımsız İzmir Milletvekili Halide Edip Adıvar.

Halide Edip Adıvar’ı ve Türkiye’deki neredeyse bütün düşünce insanlarını, edebiyatçıları, gazetecileri heyecanlandıran bir gündü 14 Mayıs.

27 yıllık Tek Parti rejimine karşı artık özgürce yükselen eleştirilerden sonra kürsüye çıkan CHP sözcüleri bile o yılların zor şartlarını hatırlatarak cevap verebiliyordu.

Tek Parti dönemi, seçimden önce CHP’nin illeri dolaşan parti müfettişlerinin raporlarında bile sert sözlerle eleştirilen, artık bugünkü gibi kimsenin savunmadığı bir devirdi.

Daha sonra kısa bir süre Başbakanlık da yapacak CHP İstanbul Bölge Müfettişi olan Sadi Irmak tarafından, 23 Eylül 1948 tarihinde kaleme alınan raporda şöyle deniyordu:

“…Aleyhimizdeki unsurlar: Muhtelif sebeplerden gayri memnun olanların büyük bir yekûn tutması; iktidardan bıkkınlık ve ne olursa olsun yeni bir partiyi tecrübe etmek isteği, inkişaf zemini arayan birçok mahbus ihtirasların mevcudiyeti. İstanbul’daki muhalefet şu veya bu muhalefet şefine veya şu veya bu doktrine bağlılık şeklinde değil, umumiyetle Halk Partisi aleyhtarlığı şeklindedir. Demokratlar arasında şu grupları kaydetmeliyiz; büyük sermayedar ve müteşebbisler, bir kısım emekliler, bir kısım küçük esnaf, bazı üniversite gençleri ve hocalar.”

Fakat herhalde o gün kimsenin aklında bir gün CHP genel merkezine yine bir 14 Mayıs’ta ve 21 yıllık bir iktidara karşı girilen seçimler için “Yeter Söz Milletindir” yazan dev bir afiş asılacağı gelmezdi.

Tabii bu tarihi kırılma, 21 yıllık AK Parti iktidarının neredeyse tamamını diktatörlük, zulümle eşitlemekte bonkör olup, üzerinden 73 yıl geçmiş gerçek bir tek parti rejimine yönelik eleştirilere karşı fazlasıyla alınganlık yapanları kızdırmış görünüyor.

Homurdanarak dillendirilen rahatsızlık CHP Milletvekili Mehmet Bekaroğlu’nun atıp sildiği tweete tepkilerle gün yüzüne çıktı.

Şu tweeti atmıştı Bekaroğlu:

“73 yıl önce rahmetli Menderes tek parti faşizmine karşı yeter söz milletindir demişti. Tarih tekerrürdür. Biz de 73 yıl sonra iki partinin kurmakta olduğu faşizme karşı ‘Yeter söz milletindir’ diyoruz. AKP-MHP faşizmi bu sloganı kime karşı kullanacak, birbirlerine mi?”

Bekaroğlu, tepkiler üzerine bu paylaşımı kaldırdıktan sonra şu mesajı paylaştı:

“Bu paylaşımı ben yaptım ve birkaç dakika sonra yine ben kaldırdım. Kaldırmamın nedeni sonradan gelen eleştiriler değil, ülkeyi çok partili demokrasiye taşıyan ve seçimi kaybedince, ‘Biz kaybettik ama ülke kazandı’ diyen insanlara haksızlık yaptığımı düşündüğüm için kaldırdım. Doğru paylaşım bu; 73 yıl önce rahmetli Menderes tek parti yönetimine ‘Yeter, söz milletindir’ demişti. Tarih tekerrürdür. Biz de şimdi AKP ve MHP’nin kurmakta olduğu otoriter/totaliter yönetime karşı ‘Yeter, söz milletindir’ diyoruz.”

Milli Şef İnönü, iktidarı demokratik bir olgunluk içinde devretmişti ama “Biz kaybettik ülke kazandı” diye bir sözü olmamıştı.

Bekaroğlu’na CHP’yi yeterince Kemalist bulmadığı için ayrılan Muharrem İnce’den, mültecilere su bile vermemeyi ulusalcılık zanneden Bolu Belediye başkanından beklenen tepkiler geldi.

Ama bir tepki beklenmedikti.

Ekrem İmamoğlu ile birlikte çalışan CHP eski Genel Başkan Yardımcısı Gökhan Günaydın, katıldığı bir televizyon programında isim vermeden Bekaroğlu’nun “tek parti faşizmi” sözlerini eleştirdiği konuşmasını sosyal medya hesabından paylaştı.

Günaydın’ın “Tarih bilincinden yoksun kendini bilmezlerin ‘tek parti faşizmi’ diye tanımladıkları döneme ilişkin görüşlerimiz” mesajıyla paylaştığı konuşmasındaki dönemin şartları bahanesinin arkasına saklanan tek parti apolojisinde orijinal bir taraf yoktu. Aynı zamanın şartları apolojisiyle Ahaber’de her akşam AK Parti iktidarının otoriter uygulamaları, yüksek enflasyon açıklanıyor.

Ama ilginç bir şekilde bu fazla savunmacı, klişe eleştiriyi İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da Twitter hesabından beğendi.

İmamoğlu, orijinal CHP’li bir siyasetçi değil.

Merkez sağdan geliyor. CHP’nin bagajını sahiplenmemek gibi siyasette lüksleri vardı ve bu lüksleri kullanarak farklı kesimlerle iletişim kurdu.

Ama herhalde parti içinde o da Kılıçdaroğlu ve ona yakın isimlerin değişim çabalarına destek yerine, buna karşı çıkanların rüzgarını arkasına almak istiyor.

Belki böylece kendisini yeterince CHP’li bulmayanların gönlünü kazanabilir ama 2023 yılında tek parti rejimini, üstelik onun çok daha soft bir halini eleştirirken savunmak uzun vadede ve kafayı 73 yıl önceki tek parti rejimine laf söyletmemekle bozmamış büyük kalabalıklarda bu sekter tavır kendisine herhalde çok bir şey kazandırmaz.

Bu çok yapıldı ve sonuçları malum.

İmamoğlu, bugün başına gelenlerin aynısını tek parti rejimi sırasında 1930 yerel seçimlerinden sonra Samsun ve İçel’in Serbest Fırka’dan seçimi kazanmış belediye başkanlarının yaşadığını hatırlasa, 73 yıl sonra hala tek parti rejimini, üstelik bir tek parti iktidarını eleştirirken savunmanın ideolojik bir saplantı olduğunu görecektir.

Ayrıca sadece bu tartışma bile Kılıçdaroğlu’nun CHP’de sessiz ve süssüz yaptığı değişimin tarihsel değerini, yeni bir siyasetçi tarafından bile sahiplenilemeyen riskini bir kere daha ortaya koyuyor.

Siyasi rekabetin şehvetine kapılarak bu değişimin uzun vadede Türkiye için değerini teslim edemeyen ve eski yerli ve milli CHP’yi özleyen AK Partililerin, aynaya bir kere bakmadan geçmişin hayalleriyle mesut yaşamak isteyen Kemalist ve ulusalcıların pek hoşuna gitmese de CHP genel merkezine asılan afiş sahiden tarihi.

O kadar ki insanın bazen tekrar tekrar bakıp “halis mi” diye sorası geliyor.

.01/02/2023 00:51

Mutabakat: Uzak diyarların tropikal meyvesi…

Aslında bunu Perihan Mağden, zamanında “istifa” için söylemişti. İstifa: uzak diyarların henüz ithal edilmemiş tropikal meyvesi…

Ama mutabakat ya da uzlaşma da aynı cins meyvelerden. Bu topraklarda iklim şartlarımız uygun olmadığı için yetilmeyen, tadına damağımızın alışık olmadığı uzak diyarların tropikal bir başka meyvesi.

Millet İttifakı’nın altı partisinin altına imza attığı 244 sayfalık, 2300 maddelik Ortak Politikalar Mutabakat Metni’nin adını duyunca en son mutabakat kelimesini haberlerde nerede duymuştuk diye bakındım

Galiba sadece dış politikadaki mutabakatlarda. Soçi Mutabakatı, Astana Mutabakatı…

İçeride herhangi bir konuda mutabakata varmaktan çok uzaklardayız.

Belki bu yüzden bu mutabakatın aylardır müzakere edildiği Altılı Masa pek kimseyi heyecanlandırmadı.

Açıklanan mutabakat metninin en heyecanlandırıcı, en alkış alan, en beğenilen vaadleri ise herkesin meşrebine göre değişiyor.

Toplantının yapıldığı salonda en çok alkışı Cumhurbaşkanlığı’nın Çankaya Köşkü’ne taşınması, Atatürk Havalimanı’nın yeniden açılması, Cumhurbaşkanlığı uçaklarının satılması aldı.

Çankaya Köşkü’nün ülkenin tarihsel birikimini de yansıtan, ruhu olan çok şık ve Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil eden bir mekan olduğuna şüphe yok.

Ama şu haldeki dev bir Cumhurbaşkanlığı’nı eski tür Cumhurbaşkanlığı için yapılmış Çankaya Köşkü’ne sığdıramazsınız. En azından sistemi değiştirine kadar.

Onu bırakın Cumhurbaşkanı yardımcısı olacak altı parti liderine bile yetecek büyüklükte ve sayıda ofis olmayabilir Çankaya Köşkü’nde.

Atatürk Havalimanı nostaljisini anlamak ise çok daha zor. Mesele adıysa, yeni havalimanının adını Atatürk yapıp yola devam etmek mümkün. Bu yeni Cumhurbaşkanı’nın bir kararnamesine bakar. Ortada yapılmış, biraz fazla büyük, şehir dışında ama şık, güzel bir havalimanı var artık, iktidara olan hıncu havalimanı binasıdan çıkarmak çok mantıklı değil sanki? Türkiye’de hukuk, demokrasi yerlerde sürünürken, muhalefetin en çok alkış alan vaadinin eski havalimanının ihyası olması üzerinde herkes birazcık düşünmeli. Bu ülkede bu kadar ne yaşanmış olabilir?

Ayrıca hemen gaza gelip Cumhurbaşkanı’nın bütün uçaklarını da satmamak lazım, malum tarifeli seferlerde yer bulmak kolay değil, bilet fiyatları da fahiş fiyatlarda. Devletin itibarı için olmasa da pratik ulaşım için bir tane uçağın havalimanında hazır beklemesi kötü olmayabilir.

Yine de bunlardan heyecanlanmayı anlamak mümkün, bunlar bu dönemin sembollerine duyulan öfkenin tezahürleri, kimseye zararı olmayan masum heyecanlar.

Ama 2300 maddeyi okuyunca eski Türkiye’nin geri döneceğini zannetmek aşırı yoruma giriyor.

Hadi bunu Sabah başyazarının yapması için metni okumasına gerek yok.

Ama Halk TV’nin moderatörlerinden birine de öyle gelmiş:

“Bugün açıklanan metnin özeti şudur. FETÖ ile ele ele verip devletin bütün kurumlarıyla çökmesine göz yuman iktidarın verdiği tahribat ve yıkımın sil baştan onarılması. Devletin itibarının ve kurumlarının inşaasıdır.!”

Geçmişte ve bugün bir sürü kötülüğün gerekçesi olmuş “Devletin itibarı” nın yeniden inşa edilmesiyle umutlanan muhalif olmak Türkiye’ye özgü bir anomali olmalı.

Eski Türkiye’yi devletin itibarlı olduğu, kurumlarının şahane çalıştığını sanmak içinse afaziyle malul olmak lazım.

2300 maddeyi okuyup bu özeti yapmak çıkarmak ise ancak o sırada cep telefonundan Melek Subaşı esprileri okuyor olmakla mümkün.

Bu vehime Kuvvet Komutanları’nın Savunma Bakanlığı’ndan Genelkurmay Başkanlığı’na bağlanmasıyla kapılmış olabilir.

Genelkurmay Başkanı, Savunma Bakanlığı’na bağlı kaldıkça hala “FETÖ-AKP yıkımı” dediği yerdeyiz, değişen bir şey yok.

“FETÖ-AKP yıkımı”ndan kasıt askeri vesayet sisteminin, asker ne der sözünün tedavülden kaldırılmasıysa korkarım ki bu paket o eski Türkiye’yi geri getirmiyor.

Cumhurbaşkanı’nın Çankaya Köşkü’nde oturmasıyla yetinmek zorundasınız.

Hoşuna gitmeyen her hareket eden canlıya FETÖ demek gibi, bugünkü iktidarın şampiyonluğa oynadığı bir spor dalında ise pek bir şansınız yok.

Ayrıca bu nasıl yoruma açık bir metin ki Ümit Özdağ da okuyunca “Altılı Masa'nın mutabakat metninde devletin FETÖ'ye geri verileceği söylenmektedir” özetini çıkarmış.

Demek ki metinde kim ne ararsa onu bulmuş.

Mesela bir AK Partili gazeteci de mutabakat metnini PKK ve FETÖ’ye bağlama milli sporunu ifa ederken, PKK’ya şu maddeden bağlamış: “Bazı bakanlıkların taşra kuruluşlarını görev alanlarına göre yerel yönetimlere devredeceğiz.”

Tabii arkadaş yeni bir AK Partili olduğu için, zahmet edip AK Parti’nin parti programını hiç okumamış:

“Ülkemizde merkezi idarenin üstlenmiş olduğu birçok hizmet alanı, mahallindeki kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlere devredilecektir.”

AK Parti programı yerel yönetimler konusunda Millet İttifakı’nın yanında Prens Sabahattin’in adem-i merkeziyetçi Ahrar Fırkası’nın programı gibi kalır.

AK Parti programında, PKK’nın bile çözüm sürecinde çözüm için yeterli dediği

“Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na” bile atıf var.

Altı partinin yüreği ise buna yetmemiş.

Ne de olsa bu bir uzlaşma metni.

O yüzden Saadet Partisi’nin kırmızı çizgisi dikkate alınıp “İstanbul Sözleşmesi” yerine uluslararası sözleşmeler denmiş.

O yüzden İYİ Parti’nin bu mutabakatın mimarlarından olan sözcüsü kürsüde “İstanbul Sözleşmesi yaşatır” diyerek salondaki alkışlar için mutabakatı ihlal edince, Saadet Partisi haklı olarak tepki gösterdi.

Bu durumda Saadet Partisi sözcüsüne de “kayyum uygulamaları son vereceğiz” maddesini okurken “Kürt sorunu” deme hakkı düşerdi ama onlar centilmenlik yapıp, İYİ Partililerin tüylerini diken diken etmek istememişler.

Bu metin bir mutabakat olduğu için tabii içinde her şeyin çaresi yok. O yüzden CTRL-Alt yaparak eksik bulmak kolay. Herkesin de hakkı.

Ama tam da bu mutabakat metnini önemli yapan da bu.

Yoksa içindeki 2300 madde değil.

Çünkü biz çok iddialı maddeler, vaatler görmüş bir milletiz.

Ama farklı fikirler arasında mutabakat alışık olduğumuz bir insanlık hali değil.

Ülkenin sorunlarıyla ilgili altı farklı partinin oturup 2300 maddeyi tek tek müzakere etmesi ve nihayet bir uzlaşmaya varması.

Ve sonuçta da ortaya “eski Türkiye geri dönüyor, yaşasın” diyenleri de, “hukuk devleti, demokrasi güçlenecek, yaşasın” diyenleri de mutlu edecek bir metnin çıkması.

Bu mucizenin ne kadarını AK Parti iktidarının herkesi karşısında temel meselelerde birleştirmeyi başarmasına, ne kadarını bu partilerin demokratik olgunluğuna borçluyuz meçhul.

Ama tam olarak Türkiye’nin tadını bilmediği, iklim koşullarının yetişmesine müsaade etmediği, damak tadımıza pek uymayan lezzet bu.

2300 maddeden daha heyecan verici olan tek bir kelime: Mutabakat.

Uzak diyarların henüz ithal edilmemiş tropikal meyvesi…

.8/02/2023 14:12

Devletinizi şimdi eleştirebilir miyiz?

“Kendisine ihtiyaç duyulmayan her yerde bürokrasisiyle 'hazır ve nazır' olan devlet, deprem felaketinde yardım için çırpınan insanların imdadına yetişemiyor.

Vatandaşın yüreğini can kayıpları kadar kimsesizlik de yakıyor. Yasak ve ceza kavramlarının arasına sıkışmış devlet mantığı ihtiyaç anında imkanları organize edemiyor.

Yardım için her şeyin bulunduğu yerlerde bile, organizasyon sorunu nedeniyle imkanlar seferber edilemiyor.

Organizasyondaki gecikmenin en acı sonucu, yıkıntıların altından gelen insan seslerinin birer birer sönmesi.”

***

“Kendilerine zamanında tıbbî müdahale yapılması halinde kurtarılması mümkün olan insanlar, saatler ilerledikçe, kan kaybı, havasızlık gibi sebeplerle enkaz altında can veriyor. Sonuç: Halk her türlü fedakarlığa hazır. Ancak bürokrasi, felaketin şartlarına adapte olamıyor.

Dünya depremden 12 saat sonra enkazların önemli kısmını kaldırırken Türkiye'de üçüncü günün sonunda bile yıkılan binaların büyük çoğunluğuna ulaşılamadı. Vatandaş yıkık binalar ve can çekişen yakınlarıyla baş başa bırakıldı.

Yetkililer, felaketin boyutlarını üç gün sonra anlamaya başladı. Gecikme yüzünden binlerce insanımız demir ve beton yığınları arasında can verdi. Geriye, bir ülke dolusu acı kaldı. Çok geç kaldık.”

***

“Enkaz altındaki son hayat belirtileri de bir bir kayboluyor. Felaketi kavramakta geç kaldık. Hayatta kalabilen binlerce insan, yardımın gecikmesi yüzünden enkaz altında can verdi. Toplam can kaybı içinde ilk saatlerde müdahale edilemediği için hayatını kaybedenlerin sayısı çok yüksek.

Enkaz altında bulunduğu tahmin edilen 30 bini aşkın insanımıza hâlâ ulaşılamadı. Krize müdahalede geç kalan devlet dördüncü günü özel ve tüzel kişilere ait iş makinelerinin valiliklere teslim edilmesini istemeyi akıl etti. Devlet bürokrasiyi ayakta tutmaya çalışırken, enkaz altında kalanların tıbben yaşama sınırı bugün doluyor.”

“Acılı günümüzde koşup geldiğin, acımızı paylaştığın, bir umudu canlandırmamıza yardım ettiğin için, her nereden geldiysen ve nereye gidiyorsan, teşekkürler...

O sabah, evlerimiz başımıza çöktü. Onbinlerce insanımızı kaybettik. Siz, dünyanın dört bir yanından, Avrupa'dan, Asya'dan, Amerika'dan, Afrika'dan koşup geldiniz. Bize umut oldunuz. Acımızı paylaştınız. Beton ve demir yığınlarının altından gelen bir nefes, bizim kadar sizi de sevindirdi. Bir çocuğun enkaz altında sönüp giden hayatı için, bizimle birlikte siz de gözyaşı döktünüz. Dilimizle anlaşamadıysak da, kalbimizle anlaştık. Bütün güzel şeyler için, bütün kalbimizle size teşekkür ediyoruz.

Gelip gördün, ey yabancı. Biz sıcak insanlarız. Ne kadar darda olsak, misafirimize hürmet ederiz. Biz ne kadar sıcak, ne kadar sevecen olursak olalım, ne yazık ki, büyüklerimizin suratı biraz asıktır. Biz, asık suratlı olmasına rağmen, devletimize 'Baba' deriz. Bakanımız, size kem söz söylemiş olabilir. Sizi incitmiş olabilir. Lütfen, bu acılı günlerimizde, içimizdeki birkaç kişinin sözlerine, davranışlarına bakarak bizi yargılama. Güle güle dön ülkene, sana minnettarız yabancı.”

***

“ACILIYIZ... Onbinlerce can kaybettik. Yakınlarımızın cesetleri hâlâ enkaz altında. Evlerimiz yıkıldı. Sokakta kaldık. Çalışacak yerimiz yok. İşyerlerimiz yıkıldı. Biraz acımıza saygı istiyoruz. Acımızı, acı çeker gibi çekmek, rahatsız edilmeden, özgürce ağlayabilmek istiyoruz.

ÜZGÜNÜZ... Allah'ın hepimize verdiği bir felaketi, bir acıyı, toplum olarak 7'den 70'e hepimize hitap eden maddi ve manevi bir uyarıyı, büyük bir cür'etle, Kudretullah'a sözcülük eder gibi politik yaklaşımlarla yorumlayan mantıktan dolayı da üzgünüz.

UMUTLUYUZ... Dünyanın dört bir yanından gelen 'yabancı'lar ve kendi ülkemizin rengarenk insanları koşup geldiler, evrensel bir olgu olan felaketin acısını, kederini, yükünü, kimsenin dinini, milletini, rengini ve siyasi görüşünü sormadan kardeşçe paylaştılar.

ŞİKAYETÇİYİZ... Eğer varsa, evsize ev, kimsesize kimse olmak yerine, evsizin, kimsesizin, siyasetini, meşrebini soranlardan ve tertemiz bir kalp ile insanlarımızın yardımına koşanları kamplara ayıranlardan şikayetçiyiz.”

***

17 Aralık 1999 depreminden sonraki bir haftada o günlerde muhalif olan Yeni Şafak gazetesinin attığı manşetlerden bir seçkiydi şu ana kadar ki okuduklarınız.

Maalesef 17 Ağustos tecrübesine rağmen, bu manşetlerin neredeyse tamamı ve aynı cümlelerle 24 yıl sonra yeniden atılabilir.

Son üç gündür 24 yıl önce yaşananlar bir kere daha yaşandı.

Ama 24 yıl sonra bir fark var.

Bu manşetlerdeki eleştiriler yüzünden bugün halkı kin ve nefreti tahrikten hakkınızda soruşturma açılabilir, dezenformasyon yaptığınız söylenerek gazeteniz hakkında yaptırımlar uygulanabilir, bir anda da karşınızda aralarında Yeni Şafak’ın da olduğu Türkiye’nin muhafazakarlarını bulabilirsiniz.

Çünkü üç gündür enkaz altındaki sevdikleri için devlete ah diyen, üç gün devlet adına muhatap, yardım görmeyen sıradan vatandaşların şikayet sesleri bile ekranlarda anında kesiliyor.

Bu şikayetleri dillendirenler acılı günde konuşmakla, siyaset yapmakla, fitne çıkarmakla suçlanıyor.

Depremin büyüklüğü, yüzyılın depremi olduğu gibi mazaretler ileri sürülüyor, deprem karşısında devletin çaresizliğinin hoşgörülmesi bekleniyor.

Sanki 17 Ağustos depremi büyük değildi, beş ili ve yoğun bir nüfusu vurmamıştı, sanki o depreme de yüzyılın felaketi denmemişti!

Üstelik 17 Ağustos ile son deprem arasında temel bir fark var. Biri diğerinden 24 yıl sonra oldu.

Güya o depremden çıkarılan derslerle, alınması gereken önlemlerle geçti koca 24 yıl.

Ama 24 yıl sonra karşımızda depremi kendi hazırlığına göre büyük bulup, deprem beğenmeyen bir afet yönetimi var.

Deprem çok ili vurmuş, çok fazla bina yıkılmış, o yüzden her binaya kurtarma ekibi yetmiyormuş.

Peki siz zaten İstanbul’da en az 50 bin binanın yıkılması beklenen depreme hazırlık yapmamış mıydınız bu 24 yılda?

Büyük, yüce devletimiz felaketin büyüklüğü karşısında aciz mi kaldı yoksa bunu bile söylemek devletimizin büyüklüğüne hakaret etmeye mi giriyor?

17 Ağustos da yeterince büyüktü, o zaman o gün neden haklı olarak sesinizi çıkardınız?

Neden 24 yıl önce isyan edip, bugün isyan edenlerin seslerini “Yasımız var, acımız var, enkaz altında kalanlar var, şimdi siyaset zamanı değil” diye kısmaya çalışıyorsunuz?

Esas konuşanlar, bağıranlar, uzaktan yasın arkasına saklananlar değil, gerçekten yası olanlar, enkazların altındaki yakınlarının kurtarılmasını bekleyenler zaten.

Konuşulan konu da münasabetsiz bir mesele değil, tam da şu anda yaşanan enkazlardaki insanların kaderlerine terk edilmesi.

Bu şimdi değil de ne zaman konuşulacak?

İnsanlar eleştirince arama kurtarma faaliyetleri mi aksıyor?

Yoksa “yasımız var, susun” diyenler devletlerinin, iktidarlarının eleştirilmesi yüzünden mi yastalar ve üzgünler?

Kusura bakmayın bu millet biraz sizi üzecek, ileri geri konuşacak.

Çünkü 17 Ağustos tecrübesiyle ve ona yükselen tepkilerle iktidar olursan, son 21 yılda da en çok yatırımı inşaata yaparsan ama 21 yıl sonra bir depremde şimdiden 10 bin insan daha binaların altında kalarak hayatını kaybederse bunun faturası bir zahmet o 21 yıllık iktidara kesilir.

17 Ağustos’ta nasıl devlet, iktidar eleştirildiyse, bugün de eleştirileceksiniz.

Hem de bugün, hemen, şimdi…

.11/02/2023 03:16

İktidar yine şerik kabul etmiyor

Deprem aynı zamanda bir dejavu olarak da yaşanıyor.

Kahredici benzerliklerin sonuncusu deprem yardımlarında devletten daha güvenli bulunan AHBAP ve Haluk Levent’e karşı başlatılan kampanya.

Kampanya çünkü, depremin ortasında bir anda gazeteci, siyasetçi, troll hesapların popüler bir yardım kurumuna topluca saldırıya geçmesi cesaret isterdi.

Bu cesareti ve işareti nereden aldıkları dün Cumhurbaşkanı ve Fuat Oktay’ın deprem yardımlarında AFAD’ı işaret eden konuşmalarından anlaşılıyor.

Depreme müdahalede çuvallayan Ankara, bu açığı şefkatli eliyle doldururken yalnız olmak, vatandaşının başını başka ellerin okşamamasını istiyor.

Tabii haklı olarak başka bir yardım kurumuna teveccühü kıskanıyor, bunun kendisini zayıf gösterdiğini düşünüyor.

Ama bunu da sanki daha önce yaşamıştık.

Yeni Şafak’ın arşivlerinden hatırlayalım.

17 Ağustos 1999 depreminin üzerinden bir hafta geçmemiştir.

Yeni Şafak isyan eden bir manşetle çıkar:

“Bu nerenin valisi?”

Gerisini okuyalım:

“Yunanistan bile yardıma koşarken, İstanbul Valisi Çakır, İHH ve Mazlum-Der'in kampanyalarını durdurdu. Deprem gününden beri acz içerisinde kalan ve sık sık vatandaşı azarlayan Vali Erol Çakır'ın eli yardım kampanyalarına da uzandı. Valinin emriyle harekete geçen İstanbul Emniyeti depremzedeler için yardım kampanyası düzenleyen ve bölgeye en hızlı yardım ulaştıran İHH ile Mazlum-Der'in hesaplarına el koydu. Mazlum-Der İstanbul Şubesi'ne de baskın yapıldı. Mazlum-Der İstanbul Şube Başkanı Şadi Çarsancaklı hiçbir işlem yapmadıklarını vurgulayarak, "Deprem olduğu günden itibaren şubemiz bütün personeli, üyeleri ve gönüldaşlarıyla birlikte 24 saat insanlara yardım etmeye çalıştı. Bu çerçevede yüzlerce kamyonluk yardımın gönderilmesini temin etti. Buna rağmen engellenmemiz, telafisi mümkün olmayan bir ayıptır" dedi.”

Sivil topluma müdahale sadece İstanbul Valisi’nin şahsi bir icraatı değildir.

Ankara’da alınmış siyasi bir karardır.

Ertesi gün yardım engelleri diğer illerde de başlar.

Yine Yeni Şafak’ın haberlerinden okuyalım:

“BOLU Valisi Nusret Miroğlu, Kombassan'ın Düzce ve çevre ilçelere yaptığı gıda yardımını engelledi.”

“İSTANBUL ve Bolu'da valiler yardım konvoylarına engel üstüne engel çıkartıyor. Valiliklerin ve kriz masası yöneticilerinin keyfi davranış ve engellemeleri de depremzedelere uzatılan yardım elini iyice kırdı. Devletin hantal davranması sonucu ortaya çıkan boşluğu dolduran ve devletin ulaşamadığı yerlere ulaşan gönüllü yardımların birdenbire kesilmesi depremzedeleri yeni felaketlerin kucağına attı”

Devletin sivil topluma engeli o günlerde dünya medyasında da haber olur. Mesela New York Times’da.

Yeni Şafak’ın haberinden yine:

“New York Times gazetesi hükümetin Müslüman grupları yardım seferberliğinin dışında tutmaya çalıştığını haber verdi. Stephen Kinzer imzalı haberde üst sivil ve askeri yetkililerin böylece Müslüman grupların yardımlarla kamuoyunun güvenini kazanmalarını istemedikleri belirtildi. Polisin sivil toplum kuruluşu Mazlum-Der'i basarak, burada yasadışı materyal değil, depremzedelere yardım için toplanmış battaniye, çadır ve gıda maddesi aradığını kaydeden gazete, İstanbul Valiliği'nin de derneğin banka hesaplarına el koyduğunu duyurdu. Hükümetin yardımları sadece Kızılay veya resmen onaylanmış diğer kuruluşlara yönlendirmek istediği kaydedilen haberde, İslami kimlikleri ile tanınmış grupların ise yardım müracaatlarının reddedildiği belirtildi. Mazlum-Der Genel Sekreteri Yılmaz Ensaroğlu'nun, "Devlet kriz sırasında yetersiz ve aciz kaldı. Eğer sivil gruplar güçlülük sergilerlerse, bunun devletin prestij ve otoritesinin zayıfladığı şeklinde algılanabileceğinden endişe ediliyor" dedi. Haberde Fazilet Partisi Genel Başkan eski Yardımcısı Abdullah Gül'ün de "Partimiz şimdi organize değil. İnsanlarımız yardım için koştu, ancak kişisel olarak. FP'li belediyelerden çok yardım geldi. Ancak parti içi problemlerimiz yüzünden, koordineli hareket edemedik" dediği kaydedildi.”

Bu engellere o günlerde isyan eden sivil toplum örgütleri vardı.

Mesela şimdi AK Parti milletvekili olan o dönemin HAK-İŞ genel başkanı Salim Uslu:

"İlgisizlik, pişkinlik, vurdumduymazlık, beceriksizlik en az deprem kadar yüreğimize oturdu. Buna kader, tevekkül denemez. Sabır da gerekmez. İletişim ve ulaşım sıfırdır. Bürokrasi, Kızılay sıfırdır. İnsanlığımızı ve ulusal onurumuzu kaybettik. Ülkemizin en gelişmiş bölgesinde Üçüncü Dünya ülkesi görüntüsü verdik. T.C. tam anlamıyla bir irade felci yaşamıştır. Bunların gündeminde deprem ve sel felaketi yok. Başörtüsü, sakıncalı personel ve irtica dışında bir çalışma yapmamış. İleri sürülen numaralı tehditler boşuna. Birinci tehdit sorumsuzluktur. Yaralar sarılacaktır, devletimiz büyüktür" deniyor. Hamasetle büyük olunmadığı açıkça görülmüştür. Enkaz altında kalanı kurtaramayan devletin büyüklüğü hiçbir anlam ifade etmez."

Hedefte sadece İslami STK’lar da yoktu. Deprem sırasında devletin yetersizliği karşısında kurtarıcı haline gelen AKUT da hedefteydi.

MHP’li Sağlık bakanı Osman Durmuş, “AKUT şov yapıyor” demişti.

AKUT başkanı Nasuh Mahruki’ye destek yine bir Yeni Şafak yazarından gelmişti.

O günlerde Erdoğan’ın danışmanlığını da yapan, AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik’ten:

“Osmanlı, padişahın karizması ile yarışır hale gelen ya da güç bakımından özerkleşmeye başlayan her Beylik başını, devlete sadakatinden kuşku duyulacak bir davranışı olmasa bile hemen ”iç tehdit” unsuru sayar ve icabına bakardı. Bu, Cumhuriyet’e aynen miras kaldı, ama daha da incelikli hale gelerek. Devlete sırtını dayamadan, ”kendi başına bir değer” olabilenlerin ”icabına bakmak” için devlet gücünü kullanmaya çoğu kez gerek kalmıyor. Sırtını devlete dayamadan ya da bilinen kariyer elde etme yollarından geçmeden ”kendi başına bir değer” olabilenlerin ”icabına bakmak” için ”anonim ruh hali” bir köşede bekliyor ve bu ruh halinden ”beslenenler” en uygun zamanlamada sahne almayı çok iyi biliyor. “Devletin himayesi dışındaki her başarıyı ‘netameli’ saymaya yatkın olan ve toplumun içtenlikle sahiplendiği her kişiyi ‘kuşkulu’ bulan 'zihinsel gelenek' tam zamanında gösterdi başını. Devlete sırtını dayamadan, ‘kendi başına bir değer’ olabilenlerin ‘icabına bakmak’ için devlet gücünü kullanmaya çoğu kez gerek kalmıyor. Ne zaman olacak diye merakla bekliyordum, demek ki zamanı gelmiş. Zamanı geldiğine göre, Nasuh Mahruki''yi harcamanın tam zamanı. Hepimize kolay gelsin.”

Depremden altı ay sonra dönemin İçişleri Bakanı Sadettin Tantan’ın cevaplandırdığı bir soru önergesinde devletin meseleyi nasıl gördüğü ortaya çıkmıştı:

“Deprem felaketi sonrası büyük kayıplara uğrayan vatandaşlarımızın bulunduğu ortam suistimal edilmeye müsait olduğundan, aşırı sol, bölücü ve bölgeci örgütler ile dini motifli terör örgütleri ve bu örgüt paralelinde faaliyet gösteren legal seksiyonlarınca değerlendirilmek istenilmiştir.”

O günlerde de vatandaşlar evsiz barksız cenazelerini kaldırırken devletin derdi kendi itibarıydı.

O günlerde deprem çalışmalarının başındaki Başbakanlık Müsteşarı ve Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Başkanı Ahmet Şağar, basını suçlamıştı:

“Devleti güçsüz göstermek amacıyla yapılan yayınların vatandaşın devlete olan güvenini zedeliyor, devleti yıpratmak, iç ve dış düşmanlara fırsat vermekten başka sonuç doğurmayacaktır.”

Başbakan Ecevit de Bakanlar Kurulu toplantısında “medyaya RTÜK aracılığı ile hemen çeki-düzen verilmesini” istemişti.

Ve birkaç gün sonra RTÜK, Kanal 6 Televizyonu'na deprem nedeniyle yaptığı yayınlardan dolayı 7 günlük kapatma cezası verdi.

24 yıl öncede kaldığını zannettiğimiz bütün bu kötü hatıralar yeniden canlanıyor.

Çünkü Türkiye’de iktidarlar değişse de iktidar olma, hükmetme pratiği ve devletin gücünü kimseyle paylaşmak istemeyen kibri değişmiyor.

İktidarını kimseyle paylaşmayan, hesap vermeyen, kendisinden başka kimsenin aktör olmasından hoşlanmayan, kendisi dışındaki herkesi şüpheli ve tehlikeli olarak gören, vatandaşını azarlayan bu kibirli devlet, bir de kendi işini de doğru düzgün yapmıyor.

Şerik kabul etmeyen devletlerin beceriksizliğinin faturasını da deprem gibi kriz anlarında toplum ödüyor.

Sonra tekrar her şey yeniden başlıyor.

.3/02/2023 10:12

Senaryo: Deprem, Yer: Kahramanmaraş, Büyüklük: 7.5

Başlıkta tarif edilen deprem bundan 1 hafta önceki deprem değil, bundan dört yıl önce 9 Ekim 2019 günü Kahramanmaraş merkezli olarak “AFAD Tatbikatı”nda icra edilen senaryodaki deprem.

Ama her şey dört yıl sonra yaşanacak deprem gibi tasarlanmıştı.

Tatbikattaki depremin merkez üssü Doğu Anadolu Fay Hattı'ndaki Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesiydi.

Depremin büyüklüğü 7,5’du.

Senaryoda depremden en çok etkilenecek iller bile aynıydı: Adıyaman, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Malatya.

Kilis, Osmaniye ve Şanlıurfa ise az etkilenen iller arasında sayılmıştı.

19 il de birinci ve ikinci derece destek iller ile ulusal seviyede yardım eden iller olarak tatbikatta görev almıştı.

Tatbikatın amacı “modern afet yönetim sisteminin kurulmasında önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirilen Türkiye Afet Müdahale Planı’nı (TAMP) denemekti.”

Ayrıca “Tatbikat süresince coğrafi bilgi sistemleri üzerine inşa edilmiş, afet ve acil durumlarda tüm kaynakları etkin bir şekilde yönetebilen ve karar destek mekanizmalarına sahip web tabanlı bir uygulama olan Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi (AYDES) kullanılacaktı”

Tatbikatı Ankara’daki AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinden İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve o sıradaki AFAD Başkanı Mehmet Güllüoğlu birlikte yönettiler.

Kahramanmaraş’taki kriz masasında vali ve AFAD yöneticileri vardı, diğer illerde de kriz masaları kurulmuştu.

Toplamda 1413 personel, 1 helikopter, bir drone, 271 araç, 1 arama ve kurtarma köpeği tatbikata katıldı.

Tatbikat, ansızın verilen bir alarmla başlatıldı ve gerçek zamanlı olarak icra edildi. İki gün sürecek tatbikatın birinci gününde afetin ilk 24 saati canlandırıldı.

Tatbikat saat 13.22’de Kahramanmaraş AFAD müdürlüğünden nöbetçi görevlinin depremi telsizle Ankara’ya “arz etmesiyle” başladı. Her şey bürokratik kurallara uygundu:

“İlimizde 7.5 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiştir. AFAD Başkanlığı’nın bilgilerine arz ediyorum”

Sonra yine Maraş’ta başka bir görevli bu arzı başka bir yöneticiye arz etti:

“Deprem olduğu bilgisi ulaştı. İl afet koordinasyon kurulu üyelerinin toplanması konusunda emirlerinizi bekliyoruz, arz ederim.”

Sonra tekrar nöbetçi görevli “sayın 4610’un emirlerini AFAD görevlilerine arz etti” ve hepsini görevlerinin başına çağırdı.

Kahramanmaraş Valisi Vahdettin Özkan yürüyerek kriz merkezine girdi.

Bakan Soylu, Jandarma Genel Komutanlığı’nın telsiz sistemi JEMUS üzerinden Kahramanmaraş Valisi Vahdettin Özkan'dan depremin bölgedeki etkileri ve yürütülen çalışmalarla ilgili ayrıntılı bilgi aldı.

Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi’nde (AYDES) toplanan tüm bilgiler, AFAD Başkanlığı Afet ve Acil Durum Merkezi’ndeki ekranlardan takip edildi.

Helikopter ve insanlı keşif uçaklarıyla bölgenin durumuna ilişkin havadan elde edilen görüntüler merkeze aktarıldı.

Senaryo gereği Kahramanmaraş'ta depremin meydana gelmesiyle kentteki AFAD ekipleri, hızlı bir şekilde yıkımın meydana geldiği bölgelere hareket etti.

Havalanan polis helikopterinin yıkılan binaların yerini belirlemesinin ardından ekipler, enkazlara yönlendirildi.

Gerçek hayatta yıkımı devam eden Sabancı Kültür Merkezi binasının enkazı senaryoda yıkılan şehrin en büyük otellerinden Saffron Hotel’in enkazı olarak belirlendi.

Anında arama kurtarma ekipleri enkazın üzerindeydi.

Bütün imkanlar seferber edilmişti. Arama kurtarma personeli helikopterle enkazlardan taşınıyordu.

Her şey de düşünülmüştü.

Senaryoda en fazla figüran yakınlarını bulmak için gelen ve enkaza girmek isteyen vatandaşların polis tarafından zorla uzaklaştırmasının canlandırılmasında kullanılmıştı.

Tatbikatın en çalışılmış kısmı devletin en iyi bildiği kısımdı.

Önce enkazın çatısında bulunan yaralıları itfaiye merdiveniyle indiren ekipler, daha sonra merdivenin ulaşamadığı alanlardaki yaralıları da halatlar yardımıyla aşağıya indirerek, sağlık görevlilerine teslim etti.

Enkaz altını dinleyen ve kamera yardımıyla yaralılara ulaşmaya çalışan ekipler, enkaz altında tespit ettiği yaralılara ilk müdahaleyi yaparak dışarı çıkardı.

Bütün çalışmalar dört adet droneun üzerinden çekildi, AFAD merkezindeki dev ekranlardan anında izlendi.

İlk günün sonuçlarından herkes çok memnun kalmıştı.

İkinci günde afetin ardından ilk 72 saat sonrası canlandırılarak bu süreçte aktif olmayan hizmet grupları tatbikata dahil edildi.
Yardım malzemeleri yola çıkarıldı, çadırlar kuruldu, gün bitmeden yemek servisi ve diğer hizmetler başladı.

Kağıt üzerinde her şey çok iyi görünüyordu.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu tatbikattan memnun kalmıştı:

“Sağlık Bakanlığı 5 dakika içerisinde buraya geldi. Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcımız 15 dakika içinde buraya intikal etti. Diğer çalışma grupları da üçü hariç 25 dakika içinde buraya intikal ettiler.”

Kahramanmaraş Valisi Özkan da herkesi tebrik ederken “bu tatbikatla gelecekteki depremde eksiğimiz nedir, gediğimiz nedir öğrenmiş olacağız” dedi.

AFAD’ın Kahramanmaraş merkezli 7.5 şiddetinde bir deprem tatbikatı yapması ise gündemlerinde deprem olmayan Maraşlıları tedirgin etmişti.

CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, farklı tarihlerde Maraş'ta yaşanabilecek bir depreme karşı basın toplantıları düzenledi:

"Bu bir uyarıdır. İnsanlar öldükten sonra ağlasanız ne ağlamasanız ne... Bugünden tedbir alınması gerekir..."

https://twitter.com/serbestiyetweb/status/1624733779037245440?s=20&t=C03A94_h3H7SzYinuwkY7w

DEVA Partisi Kahramanmaraş İl Başkanı İrfan Karatutlu, 29 Temmuz 2022'de basın açıklaması yaptı:

"Kahramanmaraş bir deprem kentidir. Yaklaşık 500 yıl arayla yıkıcı büyük depremler olmaktadır. Bizler bu depremlere hazırlıklı olmalıyız."

https://twitter.com/etkilihaber/status/1624831154724429827?s=20&t=C03A94_h3H7SzYinuwkY7w

3 Ağustos 2022’de bu kez İYİ Parti Kahramanmaraş İl Başkanımız Ahmet Çabukel, arkadaşları ve ellerinde pankartlarla yerel basının karşısına çıktı:

"Deprem kapımızda değil, ayaklarımızın altında. Kahramanmaraş'ta keşfedilen 2 büyük fay hattı üzerinden 2 büyük deprem bekleniyor! 7.0 şiddetinin üstünde deprem bekliyoruz. Depreme hazır değiliz!"

Fakat ne tatbikat, ne de bu uyarılar beklenen sonu değiştirmedi.

Deprem olduğunda tatbikatı yöneten isimlerin çoğu da artık görevde değildi.

Kızılay kökenli AFAD Başkanı Gülloğlu 2020 yılında Tanzanya Büyükelçiliği’ne, Vali Özkan ise aynı yıl Konya Valiliği’ne atanmıştı.

Tatbikatın yöneticilerinden iki kişi ise senaryosunu çalıştıkları depremi de görevleri başında yaşadı:

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve AFAD Afetlere Müdahale Genel Müdürü olan İsmail Palakoğlu.

2018’den bu yana beş yıldır AFAD’ın Başkan Yardımcısı ve Afetlere Müdahale Genel Müdürü olan İsmail Palakoğlu’nun adı depremden bu yana eleştirilerin odağında.

AFAD yöneticisinin İlahiyatçı olması eleştiriliyor.

Aslında imam hatip lisesi ve ardından Ankara İlahiyat mezunu olan ve İlahiyat yüksek lisansı yapan Palakoğlu’na İlahiyatçı değil, en fazla ilahiyat mezunu diyebiliriz.

Aslında sivil toplum tecrübesi ilahiyatçılığından daha fazla.

Biyografisinde “1998-2008 yılları arasında özel bir vakıfta Genel Müdürlük, Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Mütevelli Heyeti Üyeliğinde bulundu” yazılı.

Fakat ilginç bir şekilde 10 yılını geçirdiği vakfın adı biyografisinden çıkarılmış.

10 yıl görev yaptığı vakıf Malatya’nın Darende ilçesinde bulunan Es Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı.

Vakfın adını daha önce duymamış olabilirsiniz.

Somuncu Baba’yı mutlaka duymuşsunuzdur.

Vakfa adını veren Osman Hulusi Efendi, Malatya Darende’de Hacı Bayramı Veli’nin hocası Somuncu Baba’nın türbesi ve camisi çevresinde kurulmuş bir tarikatın 1914 ile 1990 arasında yaşamış şeyhi.

Hayır işleri yapan, hastaneler, okullar yaptırmış bölgede bilinen bir tarikat bu.

Peki, AFAD’ın afetlerden sorumlu ismi İsmail Palakoğlu’nun bu tarikatla ilgisi ne?

Palakoğlu, Osman Hulusi Efendi’nin damadı.

Yüksek lisansını Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Bölümü Tasavvuf Anabilim Dalı’nda tamamlayan Palakoğlu’nun tezinin konusu da zaten şeyhi ve kayınpederi:

“Çağımız mutasavvuflarından Es-Seyyid Osman Hulusi Ateş'in hayatı, eserleri ve tasavvuf anlayışı”

Tezi daha sonra “Gönüller Sultanı Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi” adlı 500 sayfalık bir kitap olarak da basılmış.

Palakoğlu’nun ilahiyat ya da afet konusunda başka bir kitabı ya da çalışması yok.

Yani tek uzmanlık alanı şeyhi olan kayınpederi.

Palakoğlu daha sonra bir süre iki yıl Deniz Feneri’nde Tanıtım ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü yapmış.

Daha sonraki kariyeri ise Diyanet Vakfı’nda geçmiş.

2012 yılında Türkiye Diyanet Vakfı Genel Müdürlüğü’ne atanmış, 2016-2017 yıllarında Türkiye Diyanet Vakfı Mütevelli Heyeti ve İcra Kurulu Üyeliklerinde bulunmuş,

2016-2017 yıllarında Diyanet İşleri Başkanlığı Yönetim Hizmetleri genel müdürlüğü yapmış. 2018’de de AFAD’a geçmiş.

AFAD’da bu kariyerle ona verilen görev de kritik: Afetlere Müdahale Genel Müdürü.

Bu arada Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı’nın gönüllüleri afet bölgelerinde yardım faaliyetlerinde bulunuyor günlerdir.

Onların afet tecrübesi Afetlere Müdahale Genel Müdürü olan eski vakıf başkanlarından daha fazla olabilir.

Zaten dört yıl sonraki depremdeki hiçbir şey de böyle bir Afetlere Müdahale Genel Müdürü olan AFAD’ın 2019’da yaptığı tatbikatın senaryosundaki gibi olmadı.

Ne kurtarma ekipleri anında enkazların üzerindeydi, ne helikopterler havada uçtu, ne ikinci gün bütün yaralar sarıldı.

Senaryodaki tek bir öngörü gerçek oldu.

Senaryoda Kahramanmaraş’ta depremde yıkılacağı öngörülen şehrin en büyük otellerinden Saffron Otel depremde yıkıldı.

Enkazın altında Karar Gazetesi’nin yazarlarından Oxford Üniversitesi’nden arkadaşımız Galip Dalay’ın kardeşi Beytullah da kaldı.

Beytullah, çalıştığı bankanın bir eğitimi için o gün Maraş’taydı ve otelde kalıyordu.

Otelin yıkılıp yıkılmadığı haberini bile iki gün boyunca teyit edemedik. İlk arama kurtarma ekibi otelin enkazına vardığında depremin üzerinden üç gün geçmişti. Otelin yanındaki enkazdan günler sonra bir aile sağ kurtarıldı, otelden de sesler geldi.

Ama devlet tatbikatını yaptığı otele bile ancak günler sonra varabilmişti.

Neden deprem senaryosunda bu otelin yıkılacağı öngörülmüştü, onun da bir açıklaması yok.

Belki de yapılacak tek şey Oduncu Baba türbesine gidip dua etmekten ibarettir.

.15/02/2023 09:59

“Türkiye’deki depremde şu ana kadar 6100 Suriyeli sığınmacı hayatını kaybetti”

Deprem kimseyi kimliğine göre ayırmadı.

Depreme yardıma koşanları ayırmak da Devlet Bahçeli’ye, bazı iktidar propagandacılarına ve deprem anında bile tekbire, sakala, tarikata takılanlara nasip oldu.

Ama depremde bile öteki olmaktan kurtulamayan bir grup var: Suriyeliler.

Enkaz altında kalanlardan bazıları Türkçe bilmedikleri için gürültü çıkararak seslerini çıkardı, akrabaları enkaz altında kalanlar ekip gelmesi için sosyal medyadan çağrı yapamadı, onların enkazlarına sıra en son geldi, Türk komşuları enkaz altında beklerken yardım ekiplerini kendi enkazlarına getiremediler, evleri yıkıldığı için verilen çadırlar bile sosyal medyada “çadırları Suriyelilere veriyorlar” diye ifşa edildi, devlet tarafından getirildikleri yurtlardan siyasetçilerin başlattıkları kampanyalar sonucu işgalciymiş gibi kovuldular, kaldıkları bazı kamplar Türk depremzedeler gelecek diye boşaltıldı, yemek dağıtılan yerlere bile tepki çekmemek için yaklaşamayanlar oldu, mezarlıklarda yer bulamadılar, bir de üstüne yağmacı ilan edildiler, kol kesip altın çaldıkları bile yazıldı.

Depremin vurduğu iller Türkiye’nin en kalabalık Suriyeli nüfusunun yaşadığı illeri.

Antakya, Maraş, Urfa, Antep, Nurdağı, İslahiye, Kırıkhan, Samandağ’ında binlerce Suriyeli hayatını kaybetti ya da hala enkaz altında.

Özellikle Antakya, Nurdağı ve Islahiye’de çöken eski mahallelerde Suriyeliler yoğun olarak yaşıyordu.

Örneğin Antakya’nın yerle bir olan Emek Mahallesi’nin Salıpazarı Caddesi’nin yüzde 70’i Suriyeliydi.

Peki Türkiye’de şu ana kadar kaç Suriyeli mülteci depremde hayatını kaybetti.

Dün Türkiye’de Suriyelilerin etkili isimlerinden Taha El Gazi’yle konuştum. Taha El Gazi ikinci kez deprem bölgesindeki illeri dolaşıyordu.

Onun Suriyelilerin kurduğu sivil toplum örgütlerinden topladığı bilgilere göre şu ana kadar enkaz altından çıkarılan ve defnedilen Türkiye’deki Suriyeli sayısı 6100’ü geçti.

Türkiye'de deprem sonucu hayatını kaybeden ve Türkiye’de defnedilen Suriyeli sığınmacıların sayısı 3800 civarı.

Türkiye'de hayatını kaybeden ve Hatay Sınır kapısından çıkarılarak Suriye’de toprağa verilen Suriyeli sığınmacıların sayısı 1392

Türkiye'de hayatını kaybeden ve Kilis Sınır kapısından çıkarılarak Suriye’de toprağa verilen Suriyeli sığınmacıların sayısı 914

Suriye'nin kuzeyinde ve İdlib bölgesinde depremden hayatını kaybedenlerin sayısı ise dün 5894’e ulaşmıştı.

Bu rakamlar her dakika artıyor. Enkaz altında hala çok sayıda cenaze var.

Yani Türkiye’de depremde hayatını kaybedenlerin beşte biri Suriyeli.

Ama hala depremin yükünü bu insanların üzerine yıkmak için hiçbir fırsatı kaçırmayanlar, onları yağmacı ilan edenler için bu insanlar her zaman rakamdan ibaretti.

Ama komşularını kurtarmak için seferber olan, her yardım işine el atan, kimseden bir şey isteyemeyen, şikayet edemeyen Suriyelileri bari bu zor günlerde rahat bırakın.

Keşke Hatay’ın belediye başkanı gelecekte Suriyeliler Hatay’ı ele geçirecek korkusunu yaymak için kullandığı enerjisini ve vaktini, gelmekte olan depreme karşı kullansaydı da geriye ele geçirilecek bir Hatay kalsaydı.

Böyle bir günde de bölgenin terkedileceği, bu şehirlerin Suriyelilere kalacağı korkusu yayılıyor.

Eğer bundan endişe ediliyorsa Suriyelilerin tek bir şehide yaşamak zorunluluğu kaldırılsın, onların da güvenlikleri için başka şehirlere göç etmesine izin verilsin.

Çünkü bazıları sık sık unutsa da Suriyeliler de insan ve onların da güvenlik sorunları var. Üstelik onların hem sığındıkları Türkiye hem de kaçıp sığınabilecekleri Suriye deprem bölgesi.

Bırakın da en azından birkaç haftalığına onlar da yaslarını tutsunlar, cenazelerini gömsünler, birer tas çorba içip, bir çadırın kenarında otursunlar

Bu kadar insanlığı herhalde Ümit Özdağ’dan bile bekleyebiliriz

.20/02/2023 14:02

Aslında bu izlediğimiz kendi akıbetimizdir

Belki 40 binden fazla insanın hayatını kaybettiği, milyonların evsiz kaldığı bir depremden sonra bunları konuşmak ayıp ve bencillik olabilir.

2002’de Japon İşbirliği Ajansı JİCA’nın İBB ile hazırladığı deprem senaryosuna göre İstanbul’da 60 bine yakın bina depremde çökecek, en iyimser rakamla 80 bin insan hayatını kaybedecek.

Üstelik bu rapor hazırlandığında İstanbul’un nüfusu 8 milyon 800 bindi.

2009’da Kadir Topbaş’ın başkanlığı sırasında hazırlanan senaryoya göre ise en az 51 bin bina ağır hasar alacak, en az 73 bin insan da hayatını kaybedecek.

O rapor hazırlandığında da İstanbul’un nüfusu 12 milyondu.

Bugün en az 16 milyon insanın yaşadığı, 1 milyon 600 bin binanın olduğu bir şehir İstanbul.

Senaryolara göre en az 60 bin ev enkaza dönerken, 200 bin ev ağır hasarlı olacak.

Naci Görür’ün en iyimser hesabıyla en az 100 bin kişi hayatını kaybedecek.

Yüzbinlerce insan yaralanacak. Milyonlarca insan evsiz kalacak.

En iyimser tahminle 60 bin bina yıkılırsa her koca apartmana, o güne kadar sayısı iki katına çıkarsa bile yarım AFAD görevlisi düşecek.

Belki her binaya yarım sivil toplum gönüllüsü, çeyrek de Hintli, Yunan, İsrailli, Ermeni arama kurtarmacı gelecek.

Sadece evsiz kalanlara çadır yeri bulmak için kilometrelerce boş araziye, bu yardım operasyonları için on binlerce görevliye ihtiyaç duyulacak.

Yine senaryolara göre bu sırada şehrin her yerindeki fabrikalarda yangınlar çıkacak.

Doğalgaz boruları patlayacak.

Tsunami dalgaları deniz kenarında yaşayanları vuracak.

En büyük kaybın yaşanacağı tarihi Fatih semtine ikmal ancak deniz kenarından yapılabilecek.

Fatih Camii, Mihrimah Sultan Camii, Ayasofya çökecek.

Ama biz çöken bir şehirde o 60 bin enkazın başında çaresizlik içinde beklerken AFAD başkanı çıkıp, “devletin her yere yetiştiğini” söyleyecek.

Ellerimizle enkazları eşelerken, Zonguldak’tan madenciler, az ötedeki kışladaki askerler Ankara’dan talimat gelmediği için yardımımıza gelemeyecek.

Enkazlarımızdan yükselen kısık sesleri, paslı bürokrasi makinesinin dişli sesleri bastıracak.

Yeni kampanyalar için her gün arayan cep telefonu şirketlerinin vurdumduymazlığı yüzünden enkaz altındaki akrabalarımızın attığı yardım mesajları üç dört gün sonra cep telefonumuza düşecek.

Haluk Levent’e mention atıp vinç isterken, devlet bizim için para toplayan sanatçılarla, Youtuberlarla uğraşacak.

Enkazımızı kazan yabancı yardım ekibini bir manyak tehdit edecek, başka bir manyak işgal kuvvetleri olduğunu yazacak

Yakınlarımızın seslerini enkazların altında duyarken, daha büyük bir ses bize yaşadığımızın dünyadaki hiçbir devletin altında kalkamayacağı, büyük bir tarihi felaket olduğu propagandasını yapacak.

Çeyrek asırdır beklenen depreme hazırlıksızlığın bahanesi yine “asrın felaketi” olacak.

Cep telefonlarımıza resmi başsağlığı mesajları bile düşmemişken, karşımıza soğukkanlı profesyonellerin hazırladığı “Asrın Felaketi, ne yapalım” videoları çıkacak.

Şefkate, teselliye ihtiyaç duyduğumuz saatlerde ekranlara çıkan Cumhurbaşkanı, devleti eleştirenleri azarlayacak ve adlarını not aldıklarını söyleyecek.

Daha cenazelerimiz enkaz altındayken, devlet inşaatlara başlamak için sabırsızlanacak.

Bir an önce enkazları kaldırma talimatı almış kepçe operatörlerine ricacı olurken, cenazelerimizi tek parça almak için dua ederken kendimizi yakalayacağız.

Temiz bir bardak su için bir marketten bir şişe su alırsak yağmacı ilan edileceğiz.

Az ötedeki kenar mahalleden yardımımıza gelen Suriyelilerin kolumuzu kesip altınlarımızı çaldığı yazılacak.

Biz Hayrat Vakfı’nın çorbasını, TKP’nin pilavını yerken ekranlarda yardımımıza ilk koşanların laikler mi dinciler mi olduğu hararetle tartışılacak.

Enkazımızı kaldırmak için vinç ararken, uzak akrabalarımız depremi yapan HAARP cihazını konuşacak.

Daha uzak akrabalarımız ise depremin kaç Hiroşima ettiği haberlerini aile whatsapp grubumuza atıp devleti aklamaya çalışacak.

Apartmanımızın enkazı üzerine biri bayrak dikecek.

Bir başkası işgal edilecek bir şehir kalmamışken işgal planlarından bahsedecek, korkudan şehri terk ederken “demografi bozulmasın” derdine düşmüşleri göreceğiz.

Bütün bu olup bitene kızıp, yanı başımızda canlı yayın yapan bir kanalın mikrofonuna isyan edersek de o anda sesimiz kısılacak. Aslında depremzede olmadığımızı öğreneceğiz, eski tweetlerimiz bulunup FETÖ’cü, PKK’lı ilan edileceğiz.

İsyan edenler ayıplanırken, “Allah devletimize zeval vermesin” diyenler gözleri yaşartacak.

Birileri bizi bırakıp milletimizin dayanışmasını övmelere başlayacak, buradan bile hamasetle kendini kaybedecek.

Elimizdeki son imkanlarla çadır, battaniye için çağrı yaparken, ciğeri üzerine giydiği kaz tüyü mont kadar etmeyen troller yardım çağrılarımızla dalga geçecek, lüks arabalarının kaputlarına vurarak konuşanlar provokatör olduğumuzu söyleyecek.

Daha beş sene önce yapılmış, önümüzde tuzla buz olmuş olarak duran apartmanımız için Cumhurbaşkanı 1999’dan önce yapıldı diyecek.

Suçlu diye önümüze adını bilmediğimiz bir müteahhit atılacak, hıncımızı ondan çıkarmamız istenecek.

Kimse istifa etmeyecek, kimseden istifa etmesi bile istenemeyecek.

Soru sormak için yaklaştığımız belediye başkanı önümüzden geçerken korumaları bizi itekleyecek.

Başımızı sokacak çadır ararken Türkiye’nin geri kalanı televizyonda çadırdaki mutlu ailelerin devletimize teşekkür showlarını izleyecek.

Bütün birikimlerimiz tuzla buz olmuşken, bizim için yardım kampanyası yayınlarında işadamları kendilerini devlete göstermek için yarışacak.

Bir süre sonra herkes bizi bırakacak, kendi aralarında kavga etmeye kaldıkları yerden devam edecekler.

Eğer iktidarda muhafazakâr bir hükümet varsa, İslamcı arkadaşlarımız kafayı birkaç laik gazetecinin yalanına takacak, laik bir iktidar varsa laik arkadaşlarımız İslamcı vakıfların evlenmek için çocuk kaçırdığı haberleriyle ilgilenecek.

İslamcı abiler o günkü dindar Cumhurbaşkanı’nın depremzeler için okuduğu Kuran’la, laik abiler o günkü laik Cumhurbaşkanı’nın İsmet Paşa gibi verdiği pozla mutlu olacak.

İlk üç gün devletin bizi yalnız bıraktığı gerçeği, muhaliflerin kuyruklu bir yalanına dönüştürülecek. Tarih yeniden yazılacak. Biz bile ilk üç gün ne yaşadığımızdan şüphe eder hale geleceğiz.

Geç gelen devletimiz para saçacak, şefkatli kollarıyla bizi kucaklayıp, pışpışlayacak.

15. günde kurulmuş çadırkentin fotoğrafları “devlet nerede diyenler utanır belki” diye paylaşılacak.

15 gün sonra hayat yavaş yavaş normale dönecek. Televizyonlar dizi yayınlarına başlayacak, ünlüler instagram postlarında ihtiyaç listeleri yerine yemek fotoğrafları paylaşacak, siyasetçiler seçimin ertelenmesini tartışacak.

Biz kaybettiklerimizi unutmayacağımız ama bizi unutacaklar.

Deprem ise yine unutulacak. Tıpkı 1939’dan beri meydana gelmiş ve binlerce insanı aramızdan almış diğer tüm depremler gibi…

Tedbirler, hazırlıklar da unutulacak.

Hiçbir iktidar ileride olma ihtimali yüksek bir felakete karşı bugün fazla para harcamak istemeyecek.

Depremden bahsedene ağız tadını kaçıran felaket tellalı muamelesi yapılacak.

Ta ki bir sonraki depreme kadar…

İzliyor musunuz?

İşte bu aynı zamanda bizim de akıbetimizdir.

.02/03/2023 00:01

Seher Hoca’nın oğlu nasıl katil müteahhit oldu?

Recep Tayyip Erdoğan Bulvarı, Alparslan Türkeş Bulvarı, Necmettin Erbakan Bulvarı, Bediüzzaman Bulvarı, Turgut Özal Bulvarı, Haydar Aliyev Bulvarı, İslam Kerimov Bulvarı, İsa Yusuf Alptekin Bulvarı, Şeyh Edebali Bulvarı, Aliya İzzetbegoviç Parkı, Abdülhamid Han Camii, Akif İnan Muhtarlığı, Esad Çoşan Camii, Süleyman Demirel İlkokulu, Necip Fazıl Kısakkürek Şehir Hastanesi, Necip Fazıl Kısakürek Kültür Merkezi, Muhsin Yazıoğlu Parkı, Abdurrahim Karakoç Ortaokulu, Rasim Özdenören İlkokukulu, Erdem Beyazıt Anadolu Lisesi, Cahit Zarifoğlu İlkokulu ve Nuri Pakdil Ortaokulu…

Son üç haftadır Kahramanmaraş’ın yıkılan binaların enkazlarına arama kurtarmacı çağrılan, önlerinde aşevi, çadırkent kurulan adresler şehrin kimliğini de gösteriyor.

Kahramanmaraş, 1989’da Refah Partisi’nin kazandığı dört il belediye başkanlığından biriydi.

1989’dan 2023’e kadar yani 34 yıldır şehri kesintisiz olarak aynı siyasi kadrolar yönetiyor.

1989’da Kahramanmaraş’ta Belediye Başkanlığı’nı kazanan Refah Partili Ali Sezal’ın oğlu Mehmet Cihat Sezal şu anda Kahramanmaraş’ın AK Parti milletvekillerinden biri.

Yani Kahramanmaraş, 21 yıllık AK Parti iktidarı için “yıkılan binaların yüzde 98’i 99 depremi öncesinde yapılmış” denip işin içinden çıkılabilecek bir şehir değil.

Bütün bu ünlü muhafazakâr isimlerin, Ali Sezal, Veysi Kaynak, Hanefi Mahçiçek gibi şehrin son 30 yılına damga vurmuş siyasetçilerin adlarının bulvarlara, caddelere, meydanlara, parklara verilmesi de bu yerleşim yerlerinin 10 yıldan 30 yıla uzanabilen yakın tarihinin bir sonucu.

Kahramanmaraş’ın en çok yıkım olan merkez ilçeleri Onikişubat (12 Şubat 1920 Maraş’ın kurtuluş günü) ve Dulkadiroğlu 2012 yılında kuruldu.

(Onikişubat, yeni bir ilçe olsa da yüzyılın başında büyük trajedilerin yaşandığı meşhur Zeytun bu ilçenin sınırları içinde. Zeytun’un adı daha sonra Ermeni ayaklanmasını bastıran komutana saygı olarak Süleymanlı olarak değiştirilmişti)

Şehrin en büyük yıkımının olduğu bu bölgenin halk arasındaki adı “Garamaraş.”

“Gara” adı 1513’deki depremle yerle bir olmuş eski Maraş’tan geliyor.

O yüzden şehrin eski ahalisi bu Garamaraş’tan uzak durup evlerini Ahir Dağı’nın eteklerine kurmuştu.

Maraş’ın topografyasına uzaktan bakmak bile nerede yerleşim yapılmamasını görmek için yeterli.

Ortadaki basık bölge, Ahir Dağı’ndan akan nehirlerin alivyonlu toprakları taşıdığı, altından dere yatakları geçen bu yüzden 3 metre sonra su çıkan bereketli topraklar.

Alivyonlu araziler tarıma elverişli ama yerleşim için çok tehlikeli.

Ama şehir buna rağmen 70’lerin başından itibaren Ahir Dağı’ndan marul ve patlıcan yetiştirilen bu düz arazilere doğru genişlemeye başladı.

Maraş’ın ilk apartmanı “Milcan” 1967’de yapıldığında şehrin nüfusu 50 bindi ve caddelerde at arabalarının sayısı arabalardan çoktu.

Bütün şehir inşaat makinelerini izlemek için toplanmıştı.

O günkü adıyla Hükümet Caddesi’nde yükselen Milcan Apartmanı’nını 12 Şubat ve Barış Apartmanı izledi.

Şehir, 500 yıl sonra bir kez daha yanlış yerde büyüyordu.

(1970’de Trabzonlu Vali Necmettin Karaduman’a jest olarak adı Trabzon Caddesi olarak değiştiren şehrin bu en işlek caddesindeki diğer pek çok bina gibi artık bu apartmanlar da yok)

Ama 1973 yılında gereksiz bir hamasetle adına Kahraman sıfatı eklenen Maraş’ın imari olarak kurtarılması için henüz geç değildi.

O yıllarda şehirlerin imar planları için yarışmalar açan İller Bankası Kahramanmaraş için de bir yarışma açtı.

Maraş Katliamı’nın yaşandığı 1978 yılındaki yarışmayı daha sonra Kayseri ve Trabzon’un da şehir planlarını da hazırlayacak yüksek mimar Bülent Berksan’ın şirketi kazandı.

Berksan, 3 milyon insanın yaşayacağı en fazla iki katkı evlerin olduğu yeşil bir Kahramanmaraş planladı.

Çünkü büyük bir korkusu vardı: Deprem…

Araya darbe, sıkıyönetim rejimi girdi. İmar planı çoktan delinmeye başlamıştı.

1984 yılında Kahramanmaraş belediye başkanlığını ANAP’tan Hacı Ali Özal kazandı.

Soyadı, şehre gelen hizmetleri artıran ama sadece bir isim benzerliğinden ibaretti.

Hacı Ali Özal, belediye başkanlığı sırasında sık sık Bülent Berksan ile buluşup şehri geziyordu.

Önceki gün telefonda konuştuğumuz Özal, depremden sonra İstanbul’a gelmiş.

Şehrin son durumuyla ilgili acı içinde o günleri hatırlıyor:

“Bülent Berksan, tarihi verilere dayanarak Kahramanmaraş dağdan ovaya doğru inen sel sularından en çok da bir şiddetli depremden batmıştır diyordu. Bülent Berksan’ın anlattıklarının ne kadar gerçek olduğunu Dulkadiroğlu Mahallesi’nde yaptığımız bir kazı çalışmasında görmüştük. Takriben yerin on metre altına inildiğinde, toprak altında şehrin kalıntıları, su ve kanalizasyon boruları çıkmıştı. Depremi tetikleyen fay hatlarının nerelerde bulunabileceğini merak etmiştim. Bu fay hatlarının geçtiği yerlere dikkat edilerek nerelerde konut ve imar düzenlemelerinin yapılabileceğini konuşmuştuk. Bülent Berksan ile birlikte şehrin doğu tarafında Dereli’nin doğusunda yol kıvamında bulunan bir çeşmenin önünde gelmiştik. “Bu çeşmeden itibaren Sarıkaya’ya kadar bir kulübe bile yapmayın. Buralar çok tehlikeli, bu bölge deprem bölgesi” demişti. Yaklaşık bin yıl önce bir şehri toprak altına gömen depremin fayları, daha ne kadar sessiz kalır bilinmez demek istemişti. Kahramanmaraş’ta imarlı alanların bulunduğu yerin yani dağ ile fay hatlarının kesiştiği yerin en tehlikeli bölge olduğu tahmin ediliyordu. Sümerbank’ın güneyinden geçen, Demiryolu’nun güneyinde kalan mahalleye deprem bölgesinde bulunmaları nedeniyle imar ruhsatı vermiyorduk. “Buralara iskana izin vermeyin, tehlikelidir” diyordu. Bizden sonra bazı beklentiler nedeniyle buralara iki katı geçmeyen yapılar için ruhsat verilmeye başlandı.”

Şehrin son 40 yılını yakından bilen bazı gazeteciler, imar planlarının Hacı Ali Özal döneminde de delindiğini anlatıyor. Ama dereleri ıslah edip üstlerini kapatan, şehri ovaya doğru genişletmemeye çalışan Hacı Ali Özal’ı hayırla yadedenler daha fazla.

Hacı Ali Özal, 1989’da belediye seçimlerini kaybetti.

“Maraş’a hizmet etmem yanlış oldu demek ki” diye sitemle hatırlıyor o seçimi.

Seçimleri Refah Partili Ali Sezal kazandı.

Babası CHP’nin 1950’lerdeki Maraş İl Başkanı olan Sezal, seçimleri imar ruhsatları meselelerinin çözümü vaadleriyle kazanmıştı.

1999’a kadar sürecek 10 yıllık belediye başkanlığında da Maraş’ın tarım arazileri, dere yatakları imara açıldı.

İmara açılan bomboş arazilerdeki büyük fırsatların cazibesiyle kooperatifler kuruldu, yeni bir müteahhitler sınıfı ortaya çıkmaya başladı.

Onlardan biri de bir din öğretmeniydi:

Tevfik Tepebaşı.

Tepebaşı ailesi Maraş’ta hocalarıyla tanınan bir aileydi. Özellikle de anne Tepebaşılı Seher Hoca. 67 yıl boyunca Maraş’ta birkaç nesle Kuran öğreten Seher Hoca, 2011 yılında 90 yaşında vefat ettiğinde ardından “Asırlık Kuran aşığı hakka yürüdü” haberleri yapılmıştı.

https://www.risalehaber.com/asirlik-kuran-asigi-hakka-yurudu-97492h.htm

https://www.haber46.com.tr/asirlik-kuran-asigi-hayatini-kaybetti

2011’de Seher Hoca’nın cenazesi. Ön Saftakilerden biri internette fotoğrafı olmayan Tevfik Tepebaşı

Din Öğretmeni Tevfik Tepebaşı, Ali Sezal’ın ikinci dönem belediye başkanlığı sürerken 1997 yılında kurduğu kooperatifle 26 yıl sonra adını herkesin duyacağı sitenin inşaatına başladı: Ebrar.

“İyi huylu, özü sözü bir, dürüst” anlamlarına gelen Ebrar, tam da bir din öğretmeni müteahhide yakışacak (!) bir site adıydı.

İnşaat işleri sürerken din öğretmenliğine de devam ediyordu.

Sadece o değil. Bir veya iki katlı evlerin olduğu, iskana açılan eski marul tarlalarında yılan gibi uzayan sokaklar, caddelerin etrafında düzensiz yapılar yükselmeye başladı.

Sonra birine belediye başkanı Ali Sezal’ın da adı verilen yeni bulvarlar açıldı.

Deprem riski açık olan bölgede 2013 yılında şehrin en büyük AVM’si Piazza AVM açıldı.

2004 ile 2022 arasında Maraş’taki imari değişim

2003 öncesi uydu görüntüsünde depremden sonra en çok yıkımın olduğu Piazza AVM civarı. Ebrar Sitesi’nin ilk blokları sol köşede görülüyor

Bölgenin son hali…

Zannedildiği gibi Ebrar Sitesi de 99 depremi öncesi yapılmış bir hata değildi.

1997’de başlayan sitedeki apartman inşaatları 2011 yılına kadar sürmüştü.

Bir siteden bile bahsedemeyiz.

Altlarında marketlerin, dükkanların olduğu ortasında bir Şehit Aileleri Parkı dışında ortak alanı olmayan, birbirine yapışık yan yana dizilmiş çirkin apartmanlardan bahsediyoruz.

6 Şubat’taki çifte depremlerde sitedeki binalarının çoğu yerle bir oldu, ayakta kalabilen binalar enkaza döndü.

Kahramanmaraş Belediyesi’nden aldığım bilgilere göre sadece Ebrar Sitesin’nde 1200’den fazla insan hayatını kaybetti.

Site sadece çökmemiş, depremle alivyonlu toprağın içine batmıştı.

Bu yüzden aralarında 2 ve 11 yaşında iki çocuğun da olduğu üç kişinin cenazesi hala bulunamadı.

Yani ortada açık bir katliam var.

Fakat bölgedeki diğer bütün binalar ve siteler yıkılmasına rağmen depremden sonra sadece Ebrar Sitesi’nin ve Tefvik Tepebaşı’nın adı konuşuldu.

Tevfik Tepebaşı’nın zaten FETÖ’cü olduğu, 15 Temmuz’dan sonra yurtdşına kaçtığı yazıldı. Bazı haberlerde öldüğü iddia edildi.

Maraş’taki gazetecilerin verdiği bilgilere göre 1946 doğumlu, 70’li yaşlarının sonlarında olan Tepebaşı hayatta.

İki yıl önce vefat eden ise 49 yaşındaki oğluydu.

Oğlunun inşaat işleri yaptığını ve borçları yüzünden intihar ettiği söyleniyor.

2021’de Maraş’taki yerel gazetelerde çıkmış vefat ilanı.

Peki FETÖ iddialarının kaynağı ne?

Tevfik Tepebaşı ve ailesi AK Partili bir aile.

Aileden Mahmut Nedim Tepebaşı, 1999’dan Fazilet Partisi’nden

Kahramanmaraş Belediyesi Meclis üyeliğine seçilmiş, 2008’e kadar belediye başkanvekilliği yapmış, 2019 yerel seçimlerinde AK Parti’den Onikişubat Belediyesi başkanlığı için aday adayı olmuş bir isim.

Ama Tevfik Tepebaşı, inşaat işlerinde kendisi gibi öğretmen olan iki damadıyla ortaktı.

Anadolu Ajansı’nın tutuklanma haberini Osman Kavala vb isimlere yapmadığı bir hassasiyetle A.D. diyerek verdiği Ebrar sitesi müteahhidi Ahmet Doğan o öğretmen damatlarından biri.

Onun herhangi bir FETÖ bağlantısı bulunmuyor.

AA’nın haberi…

FETÖ iddiasının kaynağı ise inşaat işlerini birlikte yaptığı diğer öğretmen damadı Mustafa Timurbanga.

Geometri öğretmeni Timurbanga, Kimse Yok Mu Derneği’nin Maraş Şube Başkanlığı’nı yapmış.

2004 yılından beri de başkanlığını yaptığı Burç İnşaat’la kayınpederiyle birlikte inşaatlar yaptı.

17-25 Aralık öncesi şehrin çevresi geniş, en meşhur cemaatçilerinden biri olduğu anlaşılıyor.

Örneğin Burç İnşaat’ın yeni ofisini 2002-2014 arasında 12 yıl boyunca AK Parti’nin Maraş’ın Belediye Başkanı olan Mustafa Poyraz açmış.

Poyraz ile Timurbanga’nın çok yakın oldukları, sık sık birlikte fotoğraf verdikleri görülüyor.

Silahlı saldırıya uğrayan Belediye Başkanı Poyraz’ı ziyaretine giden Timurbanga.

https://www.haberaktuel.com/kimse-yok-mu-dernegi-kahramanmaras-subesi-nden-baskan-poyraz-a-ziyaret-haberi-321011.html

2014 yerel seçimlerinde AK Parti’nin 12 yıl sonra aday göstermediği Poyraz, 2016 Mayıs’ında Paralel Yapı operasyonunda gözaltına alınıp, serbest bırakılmıştı.

Aynı operasyonda gözaltı listesinde olan Mustafa Timurbanga’nın ise yurtdışına gittiği anlaşılmıştı.

Peki, Tevfik Tepebaşı nerede?

Bilinmiyor.

Ama Eşi, Instagram hesabına göre 2019 yılında kızı, damadı ve torunlarını Zambia’da ziyaret etmiş.

Kızının Instagram hesabına göre ise şu anda ABD’ler.

Tevfik Tepebaşı’nın da ABD’de olduğu iddia ediliyor.

Yurtdışındaki Mustafa Timurbanga’nın yönetim kurulu başkanı olduğu Burç İnşaat’ın Ebrar Sitesi’nin yakınında yaptığı Burç Apartmanı da depremde yıkılan binalar arasında.

Apartmanda Mustafa Timurbanga’nın ailesinden de çok sayıda kişi hayatını kaybetti.

https://twitter.com/sevincozarslan/status/1622660239639052293?s=20

Ebrar Sitesi ile çıkan haberlerde başka dikkat çekici yanlışlar da var.

Depremden sonra yapılan haberlerde sitenin 8, 10 ya da 12 bloktan oluştuğu yazıldı ama 1997’de başlayan inşaatlarla 2011 yılına gelindiğinde Ebrar Sitesi 8 ve 10 katlı birbirine neredeyse yapışık tam 22 bloğa ulaşmıştı.

21. apartman olan Ebrar S Blok’un Google Earth’den fotosu şöyle:

Peki bu 22 bloğun tamamının müteahhidi Tevfik Tepebaşı ve damatları mı?

Tepebaşı kooperatifin ve arsanın yapı kullanım hakkının sahibi.

Ama kimsenin teyit etmek istemediği iddialara göre blokların başka sahipleri ve müteahhitleri var.

Bunlar da şehrin yönetici elitinden isimler.

Tevfik Tepebaşı’nın adının bu kadar öne atılması ve FETÖ iddiaları bu isimleri örtbas için olabilir.

Soruşturma aşamasında bu iddialar netleşecektir.

Eldeki somut bilgilerden gidelim.

Tutuklanmadan önce telefonuna SMS attığım Tevfik Tepebaşı’nın diğer damadı Ahmet Doğan, kayınpederine yönelik suçlamalara şöyle cevap vermişti:

“Öncelikle müteahhit nasıl işlem yapar ona bakın. Yaptığı binada oturum ruhsatı varsa tüm denetimlerden geçmiştir, demirinden betonuna A’dan Z’ye her aşaması yetkililer tarafından kontrol edilmiştir. Yoksa kaçak yapıdır. Öncelikle bunu araştırın, Tevfik Tepebaşı hakkında yazmaktan daha iyi olur.”

Gerçekten de Ebrar Sitesi kaçak değil, ruhsatlı bir site. 1999’dan sonra yeni yönetmelikle yapılan bloklardaki evler “Dokuz şiddetinde depremlere bile dayanaklı olduğu” iddiasıyla satılmış.

1997’den 2011’e kadar Ebrar Sitesi’nin 22 bloğu inşa edilirken Maraş Refah, Fazilet ve AK Partili dört belediye başkanı değiştirdi:

Ali Sezal, Veysi Kaynak, Hanefi Mahçiçek ve Mustafa Poyraz.

Sonuncusu hariç hepsinin adının şehirlerdeki bulvarlara, stadyumlara verildiği bu isimler uzun yıllar hem belediye başkanlığı hem de AK Parti milletvekilliği yaptı.

Veysi Kaynak, bir dönem bakanlık da yaptı.

Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve milletvekilliği yapmış Hanefi Mahçiçek, halen Maraş’ın merkez ilçesi Onikişubat’ın Belediye Başkanı. Görev yaptığı ilçe içinde adını taşıyan bir bulvar ve bir stadyum var.

90’ların ortalarından itibaren Ebrar Sitesi ile birlikte sakat zemin üstüne inşa edilmiş ve depremde yerle bir olmuş başka siteler ve apartmanlar da var.

Ebrar Sitesi’ne bitişik olan ve depremde yıkılan 10 katlı bloklardan birini yapan Yüksek Mimar Ahmet Kara, belediyenin eski imar müdürüydü.

Kara’nın Kahramanmaraş Belediyesi’nin açtığı proje yarışmalarında jüri üyesi olarak görev yaptığı görülüyor.

https://www.kanal46.com/yasam/kahramanmaras-kultur-parki-proje-yarismasi-h4479.html

Kara, Darende’deki Osman Hulusi Efendi Vakfı’nın mütevelli heyetindeydi.

Müteahhitliğini Ahmet Kara’nın yaptığı, ortasında bir de cami bulunan dört bloklu Hamidiye Sitesi’nin üç bloğu depremde tamamen yıkıldı ve yüzlerce insana mezar oldu.

Sitedeki enkazda İsrailli arama kurtarma ekipleri çalıştı.

Tutuklanan mimar Ahmet Kara, Kahramanmaraş’ın iki merkez ilçesinden biri olan Onikişubat’ın AK Parti İlçe Başkanı olan Mücahit Kara’nın amcası.

Hamidiye Sitesi enkazından cansız bedeni çıkarılanlardan biri de AK Parti’nin 24. Dönem milletvekili Sıtkı Güvenç’ti.

Sıtkı Güvenç’in kardeşi eski vali Celalettin Güvenç, halen AK Parti’nin Kahramanmaraş Milletvekili.

Milletvekilliği öncesinde de tanınan bir diş hekimi olan Güvenç’in şehirde çok sayıda arsasını kat karşılığı vererek apartmanlar yaptırdığı söyleniyor.

Yine şehrin imar durumunu bilen bir yetkilinin verdiği bilgiye göre enkazında hayatını kaybettiği Hamidiye Sitesi’nde oturduğu apartman da onlardan biriydi.

Ebrar Sitesi’nin hemen yanında depremde çöken ve onlarca insana mezar olan Güvenç Apartmanı da bunlardan biri.

Kahramanmaraş’ın diğer merkez ilçesi Dulkadiroğlu’nun AK Parti İlçe Başkanı Şahin Avşaroğlu ise 1996’dan kurduğu MELSA İnşaat’la Maraş’ta inşaatlar yapan bir müteahhitti.

Gözde lüks siteler inşa ediyordu. Geçen yıl biten Bad-ı Saba onlarda biriydi.

Ama 12 kat imar izni olan Bad-ı Saba, ekler, altına yapılan dükkan katıyla 16 kata kadar çıkmıştı.

Bir AK Parti ilçe başkanı için imar planlarını delmek zor olmasa gerek. Ama bu açgözlülüğün bedelini o enkazların altında kalan 70 insan ödedi.

Önce sitenin mimarı tutuklandı, sonra önce AK Parti görevden aldı, ardından tutuklandı.

Depremde kendi inşa ettiği Arı Sitesi’nde eşi, çocuğu ve torunlarıyla birlikte enkaz altında kalan Yüksek İnşaat Mühendisi Hakkı Debgici de şehrin saygın isimlerinden biriydi. En eski Milli Görüşçülerinden, Yedi Güzel Adam’ın arkadaşlarındandı.

Depremde vefatından sonra hakkında Dünyabizim sitesinde “Deprem şehidi bir merd-i Hüda Maraşi Hakkı Baba” başlıklı bir yazı çıktı.

Ali Sezal’ın oğlu olan AK Parti milletvekili Cihat Sezal, Debgici’yi evinde ziyaret etmişti.

1989’da Refah Partili Ali Sezal’ın belediye başkanı seçilmesinin ardından belediyenin imar çalışmaları içinde etkin bir isim olmuş, 10 yıl Belediye Meclisi’ndeki bütün imar kararlarının alındığı İmar Komisyonu’nun başkanlığını yapmıştı.

Debgici’nin daha sonra oğullarıyla bir de yapı denetim şirketi kurduğu anlaşılıyor.

Bunu da Resmi Gazete’den anlıyoruz.

KMS adlı yapı denetim şirketi, 2018 yılında Resmi Gazete’de yayınlanan kararlara göre beş ayrı inşaatta yürüttüğü yapı denetim işlerindeki usulsüzlükler nedeniyle ceza almıştı. Bir daha bir yapı denetim şirketi ya da laboratuvarında ortak, çalışan olması yasaklananlardan biri de tecrübeli inşaat mühendisi Hakkı Debgici’ydi.

Debgici’nin İTÜ mezunu İnşaat mühendisi olan oğlu Ömer Oruç Bilal Debgici 2018-2020 arasında AK Parti Kahramanmaraş İl başkanlığı yaptı.

1999’da açılan YİMPAŞ’ın sahibi olduğu ve depremde 12 kişinin canını alan Saffron Otel’e bakınca karşısınıza YİMPAŞ’ın Kahramanmaraş’taki kurucusu Fatih Arıkan’ın önce belediye başkanı Ali Sezal’ın danışmanı, sonra 2002’de AK Parti milletvekili olduğu çıkıyor.

Kimin imara karar verdiği, kimin inşaat yaptığı, kimin denetlediği birbirine karışmış.

Yani Maraş’ta hangi çöken binaya, siteye baksanız altından son 30 yılda siyasetçiler ve müteahhitler arasındaki ilişki ağları çıkıyor.

Dün telefonda konuştuğumuz Mehmet Taş, 40 yıldır gazeteci olarak Maraş’ın bu ilişki ağları içerisinde felakete doğru sürüklenişini izlemiş:

“1981 yılından beri Kahramanmaraş’taki deprem gerçeğiyle ilgili yüzlerce yazı yazdım, belediye meclis toplantılarında ‘imar tadilatlarında yanlış yapıyorsunuz’ dedik, kimi zaman tehdit aldık. Şimdi bakıyorum müteahhitler tutuklanıyor. Türkiye’de en çok imar tadilatının yapıldığı yer Kahramanmaraş’tır”

Taş, 2017’de yazdığı bir yazıda deprem için açıkça herkesi uyarmış:

“Belediye Meclis Toplantılarını Büyükşehir oluncaya kadar en çok takip eden ve aksaklıkları yazan biri olarak şunu ifade edebilirim ki; “rantçı anlayışın temsilcileri” her zaman belli güç odakları olarak her yerde oldular. Bunun sonucu Kahramanmaraş Ovasına 15 kat imar izni çıkartılırken deprem açısından en sağlam semtleri ise bundan mahrum bıraktılar. Çünkü o sağlam zeminli semtler bildiğimiz gecekondu mahalleleridir. Oralar ilk sahiplerinin elinden ne zaman çıkarsa, belli odaklar o bölgelerde arsa ve ev toplama işini bitirirlerse o zaman oralarda çok kat izni verilecektir. Çünkü rantçı egemen kafa ve bu kafaya gönüllü hizmet eden bizler, teknik adamlar ve siyasiler….

Daha ne yazayım ki?...

Bir deprem gelir, şehri dümdüz eder ve bu şehir yeniden kurulur. Başka hiçbir çıkar yol göremiyorum…..

Acı ama gerçek olan da bu!....”

Mehmet Taş, ofisi de yıkıldığı için Kayseri’ye taşınmış. Maraş’ta ofis olarak kullanabileceği bile bir yer bulamamış:

“1980 yılından önce bugün 10 binden fazla insanın hayatını kaybettiği Bahçelievler, Trabzon Caddesi, Hayrullah Mahallesi ve Ebrar sitesinin bulunduğu bölgelerde tek kata izin vardı. Bahçelievler bölgesinde 2 kat ve müstakil evlere izin vardı. Ne yazık ki 1975 yılından sonra rant anlayışının egemen olduğu Kahramanmaraş’ta alüvyonlu toprak alanına, ovaya, 3 metre derinlikten su çıkan Maraş ovasına biz konut izni verdik. Bunun sonucunda yaklaşık 15 bin insanın hayatını kaybetmesine sebep olduk.”

Kahramanmaraş’ta yine de bilanço bu kadar ağır olmayabilirdi.

Doğu Anadolu Fayı dışında Kahramanmaraş’ın tam merkezinden geçen bir fay zonu olduğu 2012’de keşfedilmişti.

Fakat bu kesin, net, bilimsel bilgi bile kimseyi telaşlandırmamıştı.

Boşa geçirilen yıllardan sonra kentsel dönüşüm için ilk adımlar çok geç atıldı.

AK Partili Mehmet Fatih Erkoç’un belediye başkanlığı döneminde başlayan depreme karşı kentsel dönüşüm çalışmaları, bugünlerde televizyondaki röportaj performansı yüzünden eleştirilen 4 yıllık son başkan Hayrettin Güngör döneminde hız kazanmıştı. Yani yine yanlış biri linç ediliyor.

Ama artık çok geç kalınmıştı. Yıllar boşa geçirilmiş, şehir içinden çıkılmayacak bir hale gelmiştir.

Ama 40 yıllık bir imar skandalı olan Kahramanmaraş’ın son 30 yılına damga vurmuş bürokratlardan biri bu yüzden ödüllendirildi.

Hacı Mehmet Güner, Kahramanmaraşlı İTÜ mezunu bir mimardı.

1989 yılında Refah Partisi’nin kazanmasından sonra Kahramanmaraş Belediyesi İmar Müdürlüğünde Yapı Ruhsat, Kaçak Yapı Denetim gibi birçok önemli görevlerde bulundu.

Ebrar Sitesi ve depremde yıkılan, yanlış bir zemin üzerine inşa edilmiş diğer tüm binalara imar ruhsatları verilirken, imar planları bozulurken belediyede imar müdür yardımcılığı, fen işleri müdürlüğü, etüt plan proje müdürlüğü yaptı.

2008 yılında terfi ederek Kahramanmaraş İmar ve Şehircilik Müdürü oldu.

Güner’in kaderini ise 2011 yılında açılan Abdülhamid Han Camisi değiştirdi.

1993 yılında temelini Erbakan’ın attığı ama bir türlü bitirilemeyen camiyi mimar olarak bitirmek Güner’e nasip olmuş, cami 2012 yılında Maraş’a gelen Erdoğan’ın dikkatini çekmişti.

Camiyi çok beğenen Erdoğan, mimarı Hacı Mehmet Güner’i Maraş’tan aldırıp Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müşaviri yaptırdı..

Ama Güner’in esas işi Ankara’da değil, İstanbul’da olacaktı.

Erdoğan, Maraş’ta çok beğendiği caminin benzerini Çamlıca’da yaptırmak istiyordu.

Hacı Mehmet Güner Çamlıca’daki cami inşaatının başına getirildi.

Güner’in resmi biyografisinde “Çamlıca Camii’nin Proje Koordinatörü” olduğu yazılı.

Peki bu resmi biyografi nerede?

İstanbul Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü sayfasında.

Güner, 2018’den beri deprem bekleyen İstanbul’un Şehircilik İl Müdürü.

Depremde yıkılan Maraş’taki tecrübeleri yüzünden olmalı!

Ama bu çok iç rahatlatıcısı bir referans olmayabilir.

Bu arada AFAD’ın 2019’da merkez üssü Pazarcık olan 7.5 şiddetindeki deprem için tatbikat yaptığı Maraş’ta 2018 yılında açtığı AFAD İl Binası bile depremden sonra riskli olduğu için kullanılamıyor.

AFAD binasının yakınında bulunan ve yapılırken “burası deprem bölgesi, yapmayın” eleştirileri dinlenmeden 2012 yılında açılan Necip Fazıl Şehir Hastanesi de depremden sonra bu hale geldi.

Hastanenin ancak depremden birkaç gün sonra girilebilir raporuyla acil servisleri hizmet vermeye başladı.

Maraş, 30 yıldır inşaat-siyaset-rant üçgeninin cazibesine kapılmış kadrolarla yönetiliyor.
Ömrünü Kuran okutmaya vakfetmiş Seher Hoca’nın din öğretmeni oğlu da bu cazibeye kapılıp bütün Türkiye’nin adını bildiği katil müteahhide döndü.

Maraş’ın her bulvarı, meydanı, parkı, okulunda adları yazılı isimlerin etrafında artık uğruna mücadele verdikleri bir medeniyet değil, büyük bir enkaz var.

.04/03/2023 09:47

Peki, masadan neden adabı muaşerete aykırı olarak kalktı?

Evet, en baştan beri İYİ Parti Altılı Masa’da oturmaktan pek mutlu değildi.

Anketlerle özgüvenleri artmış ve uzun süredir ittifaka ihtiyaçları olmadığı zannına kapılmışlardı.

Masada CHP’nin yemeğinden tırtıklarken ittifakın onlara oy kaybettirdiğini düşünüyorlardı.

Bu yüzden Akşener ve İYİ Partililer konuşmalarında ittifaka ve Altılı Masa’ya neredeyse hiç atıf yapmadılar.

Diğer “küçük” partilerle eşitlenmek istemediklerini, masada CHP ile baş başa oturma arzularını parti yandaşı “PHD’liler” üzerinden belli ettiler.

Altılı Masa’dan çıkan metinleri kerhen imzaladılar. İdeolojik olarak o metinlerin, renksiz bir demokrasi vurgusunun onları kesmediği açıktı.

HDP’ye muhtaç olmadan seçimi kazanabileceklerini düşündüler, “HDP’ye selam veren kuşun yuvasını bozacağız” şiirleri okudular.

İki belediye başkanının adaylığını savunmanın oylarını yükselttiğini düşündüler, ittifak ortakları CHP’yi bir oy havuzu gibi görmeye başladılar. CHP’li iki belediye başkanının adaylığına yaptıkları yatırımla CHP içinde bir hizip haline geldiler

Son aylarda Altılı Masa’nın toplantılarına temsilci göndermemeye, Meclis seçimleri ittifak görüşmelerinde minimum ittifak diyerek isteksiz davranmaya başlamışlardı.

Akşener’in 45 bin kişinin hayatını kaybettiği depremden sonra çıktığı ilk canlı yayında deprem olmamış gibi hala büyük bir heyecanla ve artık kimsenin umurunda olmayan ayrıntılarla Saraçhane polemiğini sürdürmesi gelmekte olanın işaretiydi.

Ama yine de masadan böyle adabı muaşeret kurallarına aykırı bir biçimde kalkmalarını kimse herhalde beklemiyordu.

Akşener, neredeyse beyaz örtüyü çekip, tabakları sağa sola fırlatarak masadan kalktı.

Sonra da öfkeli bir kalemin edebi şehvetiyle yazdığı ama ağızdan çıktıktan sonra dönüşü zor sözler söyledi:

“Türk milleti ölüm ve sıtma arasında tercih yapmaya zorlanıyor” diyerek Kılıçdaroğlu’nun adaylığını ‘sıtma’ya benzetti

“Kişisel ikbal hesapları için üretilmiş, devşirme bir siyasetin, hınk deyicisi olmayacağını” söyleyerek ittifak ortaklarını hedef almaktan kaçınmadı.

“Ceketimi assam, aday ederim’ diyenlerin karşısında da dimdik duruyoruz” diye doğrudan CHP’ye laflar saydı.

“Bu vesileyle anlamış olduk ki şahsi hırslar, Türkiye’ye tercih edilmiştir. Anlamış olduk ki, kişisel ajandalar uğruna mübah sayılan kuyruklu yalanlar, milletin kazandığı bir büyük hakikate tercih edilmiştir. Anlamış olduk ki, yenilgi yenilgi büyüyen küçük hesaplar, 85 milyonun kazandığı kutlu bir zafere tercih edilmiştir” gibi ülkücü edebi hamaseti andıran bir dille dün masada oturduğu ortaklarını hedef aldı.

“Ancak ne bir kumar masasında ne de bir noter masasında olmayacağız. 85 milyonun geleceğini kişilerin tahakkümüne teslim edip, tehlikeye atmayacağız” gibi tehlikeli benzetmeler yaptı.

Ama konuşmasının adabı muaşeret kitaplarını yırtıp attığı esas katarsis anı, edebi hamaseti bol ama samimiyeti az bu prompter harikası sert cümleler değildi.

Akşener, siyasi tarihimizde örneği olmayan bir çağrıya imza attı.

Yıllardır ittifak yaptığı, hülle milletvekili isteyecek kadar yakın olduğu CHP’nin iki belediye başkanını, başlattığı isyana davet edip göreve çağırdı.

Ama sanki cumhurbaşkanlığı adaylığına değil, sefere çağırıyormuş gibiydi.

Kullandığı İstiklal Harbi analojisinin, vatan kurtarıcılığı hamasetinin dozu Devlet Bahçeli konuşmalarına ulaştı, üslubu bir zamanların hükümete mesaj vermek isteyen heyecanlı kuvvet komutanlarına benzedi.

Öyle bir İstiklal Harbi koşulları resmi çizdi ki bir dün yemek yediği ittifak ortakları bu resimde “gaflet ve delalet içinde olanlar” gibi kaldı:

“İşte bu yüzden, buradan sizlerin aracılığıyla, Sayın Mansur Yavaş’a ve Sayın Ekrem İmamoğlu’na bir çağrıda bulunmak istiyorum:

Tıpkı 100 yıl önce olduğu gibi bugün de vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlike altındayken kurumlarımız yıpratılıp, içleri boşaltılırken, devletimizin itibarı, ciddiyeti ve hafızası her gün yok edilirken, 100 yıl önce olduğu gibi bugün de Saray hükûmeti, üzerine düşen sorumluluğu yerine getiremeyip milletimizi yokluğa mahkûm ederken, 100 yıl önce olduğu gibi bugün de milletimiz istiklalini yine kendi azim ve kararına bağlamıştır.

Size de ateşten bir gömlek giymeyi vazife kılmıştır.

Bu vazife, sadece bir dayatmayı değil, topyekûn bir dayatmacılığı yıkma vazifesidir. Bu vazife, sadece bir kişiyi değil, kendini milletten büyük gören çirkin bir zihniyeti yenme vazifesidir.

Nasıl ki bundan 100 yıl önce aynı vazife, şanlı bir iradeyi tüm engelleri aşıp Samsun’a çıkarttıysa, 100 yıl sonra bugün de bu vazife, prangalardan sıyrılıp milletin sinesine varmayı emretmektedir. Hiç şüphemiz yok ki bu vazife, reddedilemez bir vazifedir. Görmezden gelinemez bir vazifedir. Çünkü bu çağrının sahibi millettir! Çünkü bu sözün sahibi millettir! Çünkü bu karar milletindir! Ez cümle: Ya tarih yazacağız ya da tarih olacağız! İnanıyorum ki hep birlikte tarih yazacağız!”

Herhalde yazanların ve okuyanların tüylerini diken diken eden bu zamane “Gençliğe Hitabe”, dinleyenlerin de tüylerini diken diken etti.

Ama tersinden.

Akşener, iki CHP’li belediye başkanını, üstelik Kılıçdaroğlu’nun aday olmaları için büyük uğraş verdiği iki CHP’li siyasetçiyi açıkça partilerine isyan edip, kendi isyanına katılmaya çağırdı.

Bunu da “vatan tehlikede” klişesiyle, “Kurtuluş savaşı” anolojileriyle yaptı.

Bu sadece siyasi etik açısından sorunlu durmadı aynı zamanda çok “komitacı” da durdu.

Yeni tabirle “operasyon çekiyor” gibiydi.

Belki kendisi muhalefetin ali menfaatleri için bu çıkışı yaptığını düşünüyordu ama muhalefete operasyon çekiliyor hissi verdi.

Muhalefetin değil, iktidarın işine yarayacak bu operasyonu da herhalde iktidar yaptırıyordur diye düşündürdü.

Zaten Erdoğan’ın Cumhur İttifakı’na davetiyle işkillenenlerin İYİ Parti’yle ilgili şüpheleri arttı.
Günün sonunda Akşener ve bu Masa’dan kalkış kararını veren kadrolar, Masa’dan İmamoğlu ve Yavaş’a çağrıyla kalkınca arkalarına anketlerde görünen kitlelerin rüzgarını alabileceklerini düşündüler ama kağıt üstündeki hesap çarşıya uymadı.

Akşener ve siyasi danışman ekibi, Erdoğan’ın gitmesi dışında bir önceliği olmayan muhalif kitlelerin İmamoğlu ve Yavaşçılığına fazla anlam yükledi ama bu İmamoğlu ve Yavaşçılık için Erdoğan’a karşı kurulan ittifakın dinamitlenmesinden kimse hoşlanmadı

Üstelik Akşener’in Samsun’a çıkmaya davet ettiği iki belediye başkanı da Bandırma Vapuru’na binmeyeceklerini açıkladılar.

Zaten herhalde gelen tepkilere bakıp bu geminin Samsun’a ulaşamayacağına ikna olmuş olmalılar.

Böylece Akşener kendi kendini bir siyasi parti liderinin asla düşmemesi gereken bir boşluğa düşürdü. İsyan çağrısı da o boşlukta havada asılı kaldı.

Bir miktar Timur’un çadırı önünde arkasına dönüp bakınca kimseyi göremeyen Nasrettin Hoca’ya, bir miktar da söz verenler son anda caydığı için Harp Okulu öğrencileriyle sokağa çıkmış Talat Aydemir’e benzedi.

Peki yükselen bir siyasi parti ve popüler bir siyasi lider kendisine neden bunu yapar?

İYİ Parti kulislerinden anlaşıldığı kadarıyla bu karar doğrudan Akşener’in kararı.

İttifak ortaklarıyla son bağları da yakan o hamasi konuşmayı da kendisi tercih etti.

Akşener’in Saadet Partisi’ndeki son Altılı Masa zirvesinde yaşananları parti toplantısında anlatma üslubunun ve masada gördüğü muameleye kızgınlığının bu kopuş kararında etkili olduğu söyleniyor.

O yüzden bu kararı anlamak için Akşener’i anlamak gerekiyor.

Herhalde onu da en iyi Kılıçdaroğlu ve Karamollaoğlu anlıyordur.

Bir çeşit dejevu hissi yaşıyor olmalılar. 2018’de olanların aynısını yaşadılar.

Akşener, Gül’ün ortak adaylığı mutabakatından son anda çekilmiş, Muharrem İnce’nin adaylığına da destek vermeyip, kendisi aday olmuş ve Selahattin Demirtaş’tan daha az oy olarak yarıştan dördüncü çıkmıştı.

CHP’nin CHP’li bir aday göstermesi halinde muhafazakar milliyetçi oyların kendisinde toplanacağı düşünmüş, bazı anketlerde çıkan yüzde 20 oya fazla güvenmişti.

Abdullah Gül de dejavu duygusu yaşamış olabilir.

Ama sadece 2018’deki bu tecrübe yüzünden değil.

Çünkü onun Akşener ile bir de az bilinen bir 2001 tecrübesi vardı.

AK Parti henüz kurulmamış. Henüz adı Yenilikçi Hareket’tir.

Yenilikçilerin önde gelenleri parti programı yazmak için Uludağ’da bir otele kapanırlar. 15 gün boyunca parti programını yazarlar.

Peki kimlerdi AK Parti programını yazan bu isimler?

Fazilet Partisi’nden ayrılan bağımsız milletvekilleri Abdullah Gül, Abdülatif Şener, Prof. Dr. Beşir Atalay, Murat Mercan, yazar Ömer Çelik, şu anda İYİ Parti’nin meclis grup başkanı olan Prof. Dr. İsmail Tatlıoğlu ve DYP’den istifa etmiş iki isim: Hüseyin Çelik ve Meral Akşener.

AK Parti’nin parti programını yazan isimlerden biriydi Akşener.

Programın yazılmasından sonra sırada programın Afyon’daki kampta parti kurucusu olacak isimlere anlatılması vardı.

Akşener ve Hüseyin Çelik, Ankara’dan birlikte Afyon’a geçmek için sözleşirler.

Ama o sabah Hüseyin Çelik’e bir mesaj gelir: “Ben gelmiyorum.”

Çelik, Akşener’in evine gider ama onu gelmeye ikna edemez. Sebebini de öğrenemez. Sonra Gül ve Erdoğan arar, sonuç değişmez.

Akşener, yazılı bir açıklama yapar: “Geçen süre içinde söz konusu hareketin hayal ettiğim Türkiye vizyonuyla örtüşmediğini ve bu hedefi gerçekleştirme imkânı bulamayacağımı gördüm.”

15 gün programını yazdığı partiye katılmaktan son anda gerekçesiz olarak vazgeçmiştir.

Bunun sebebi de hala meçhul.

Mehmet Ağar gibi bazı isimleri kurucu olarak önerdiği ve sonuç alamadığını söyleyenler de var, AK Parti’nin kuruluşuna devletin sıcak bakmadığı, Erdoğan hakkında kasetler çıkacağı, siyasi yasak kararı verileceği, partinin kapatılacağını söyleyenlerden etkilendiğini iddia edenler de.

1993’de akademisyenken kendisini siyasete sokan Çiller’i eleştiren medya grubunu “Hala engel olmaya çalışıyoruz, ama bugünden sonra, Tansu Çiller fanatiği gençlerimizi tutmakta zorluk yaşayacağımız kanaatindeyiz” diyerek uyaracak kadar koyu bir Çillerci’den Çiller’e karşı kongre için imza toplayan bir muhalife dönmesi arasında dört yıl var.

28 Şubat’ta güçlü komutanları en çok kızdıran işleri yaptığında 40’larının başındaydı.

2017’de “Abi” diye hitap ettiği Bahçeli gibi muhaliflerine karşı neler yapabileceği belirsiz bir Başbuğ’a karşı çıkmıştı.

Cesur olduğu açık ama aynı zamanda fevri ve çabuk etkilenebilen bir siyasetçi de Akşener.

İttifak kurmak, taviz vermek, birlikte çalışmak geleneği zayıf, masadakileri paylaşmak yerine masanın üzerindeki her şeyi isteyen, kendisini Turan’ı kuracak seçilmişler olarak gören, erken iktidar hastalığına, vatan kurtarma misyonuna kolayca kapılabilen, bunun için gözünü karartabilen bir gelenekten geliyor.
Bunun üzerine merkez sağ pragmatizmi de eklendi.

Komitacılık ile siyasi pragmatizm birbirine karıştı. Üniversitede yıllarca anlattığı İnkılap Tarihi havasına, vatan kurtarma misyonuna kapıldığı, yine anketlere fazla güvendiği, siyaset acemisi siyaset mühendislerinin hesap kitabından etkilendiği anlaşılıyor.

Sonuç, herkesi masanın başına toplaması beklenen, masada Karamollaoğlu dışındaki herkesten daha eski siyasetçi “Meral Abla” masayı dağıtan kişi oldu ve tüm Türkiye tecrübeli bir siyasetçinin canlı yayında siyaseten intiharını izledi

.06/03/2023 10:15

Akşener yalnız mıydı, yalnız mı kaldı?

İki gündür İYİ Partililerin televizyonlarda anlattıkları Shakespeare trajedilerine benziyor.

Erkeklerden oluşan masada bir komployla karşı karşıya kalıp, masadan zorla kaldırılmış kadın bir kahramanın hikayesini anlatıyorlar.

Anlatılan trajedide kenarda olan bitene tepki gösteren bir koro eksik.

Halbuki 2 Mart günü Saadet Partisi’ndeki Altılı Masa toplantısında olanlar pek de trajedi gibi görünmüyor.

Altı saat süren toplantıda dört saat süren müzakerelerden sonra son iki saatte liderler birlikte yemek yemişlerdi.

Sonunda da zaten hepsinin altına imza attıkları bir bildiri yayınlanmıştı:

"Millet İttifakını oluşturan siyasi partilerin genel başkanları olarak 28. Dönem TBMM ve 13. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ortak Cumhurbaşkanı adayımız ve geçiş süreci yol haritası konusunda ortak bir anlayışa ulaşmış bulunuyoruz. Genel başkanların partilerinin yetkili kurullarını bilgilendirmeleri sonrası nihai açıklamayı 6 Mart 2023 tarihinde kamuoyu ile paylaşmak üzere Saadet Partisi’nin ev sahipliğinde tekrar bir araya geleceğiz. Kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz."

Eğer taklit değilse, bu bildirinin altında Akşener’in de imzası var.

Cumhurbaşkanlığı adaylığının tartışıldığı kapalı bir toplantıda masada yemek tarifleri konuşulmadığı için sinirlerin gerilmesi, seslerin yükselmesi herhalde nezaketsizlik değildir.

Ama zirveden kimse kapıyı çarpıp da çıkmamıştı.

Herkes medeni bir şekilde Saadet Partisi’nden Karamollaoğlu tarafından kapıdan gülerek uğurlanmıştı.

Nihayet bütün liderler pazartesi günü müzakereye devam etme kararı almışlardı.

Yani ortada havada uçan tabaklar, ayağa kalkıp birbirine bağıran liderler, çarpıp çıkılan kapılar, masadan “ittirilen” kimse pek yok gibi görünüyor.

Peki neden İYİ Partililer meseleyi “Altılı Masa’da o akşam” trajedisine çevirdi ve bazı gazeteciler konuyu neredeyse “Akşener’e mansplaining yapıldı”ya kadar getirdi ama gerisini bir türlü getiremedi.

Çünkü “Akşener’in trajedisi” hikayesi masada bitiyor.

Gerisini herhalde hatırlamak istemiyorlar.

Ya da onu tevil etmek o kadar kolay değil.

Yoksa, kapalı kapılar ardından ne yaşanırsa yaşansın bir genel başkanın; bir yıldır birlikte bir ittifak içinde buluştuğu, onlarca belgeye imza attığı, saatlerce vakit geçirdiği, birlikte mitinge çıktığı, birinden ödünç milletvekili bile aldığı ittifak ortaklarına, kararlaştırılan toplantı gününü beklemeden, 80 milyonun karşısında çıkıp “sıtma”, “Kişisel ikbal hesapları için üretilmiş, devşirme bir siyasetin, hınk deyicisi”, “Ceketimi assam, aday ederim”ciler, “şahsi hırsları, Türkiye’ye tercih edenler”, “kişisel ajandalar uğruna mübah sayılan kuyruklu yalanlar”, “yenilgi yenilgi büyüyen küçük hesaplar”, ”noter masası” demesini siyaseten, ahlaken, stratejik olarak açıklamak pek kolay değil.
Hadi prompterdan okunan, önceden özenle hazırlanmış bu konuşma bir anlık öfke krizi olsun.
O konuşmanın esas büyük kısmını oluşturan ve stratejik bir aklın eseri o isyan çağrısı nasıl tevil edilebilir?

Akşener çıktı, 80 milyonun önünde şartları İstiklal Harbi’ne, masadakileri de neredeyse bu duruma kayıtsız İstanbul hükümeti, mütareke basınına benzetip, Mansur Yavaş ve Ekrem İmamoğlu’nu bundan 100 yıl önce Atatürk’ün Samsun’a çıktığı gibi vazifeye çağırdı:

“Bugün de bu vazife, prangalardan sıyrılıp milletin sinesine varmayı emretmektedir. Hiç şüphemiz yok ki bu vazife, reddedilemez bir vazifedir. Görmezden gelinemez bir vazifedir. Çünkü bu çağrının sahibi millettir! Çünkü bu sözün sahibi millettir! Çünkü bu karar milletindir! Ez cümle: Ya tarih yazacağız ya da tarih olacağız! İnanıyorum ki hep birlikte tarih yazacağız!”

Akşener, eğer isteseydi masadan “maalesef uzlaşamadık, biz kazanacak bir adayla seçime girmek istiyoruz” diyerek de kalkabilirdi.

Daha itibarlı bir kalkış olurdu bu.

Peki neden bu medeni boşanma yolunu değil de gemileri yakmayı, ittifaka hücum etmeyi seçti?

Çünkü bu çıkış ve konuşma üzerinde düşünülmüş, hazırlanmış İYİ Parti’nin başını çektiği bir siyasi huruç hareketinin, yeni seçim kampanyasının başlangıcıydı.

Bu yüzden bilinçli olarak artık rakip olarak gördüğü ittifaka hücum etti.

Fakat Akşener ve ekibi bunu yaparken üsluplarını ve tonlarını tutturamadı, yaptıkları muhalefete karşı bir saldırı gibi göründü, muhalif kitlelerin bir kısmındaki Kılıçdaroğlu’nun adaylığına karşıtlığın, anketlerdeki Ekremcilik ve Mansurculuğun, Erdoğan’ın gitmesini istemekten daha büyük olmadığını idrak edemediler, fazla sosyal medya trendlerine kendilerini kaptırdılar ve ortada kaldılar.

Akşener’in durumu o yüzden Timur’un çadırı önünde arkasına bakınca kimseyi göremeyen Nasrettin Hoca ya da söz veren kimse sözünü tutmayınca teğmenlerle darbe yapmaya kalkan Talat Aydemir gibi oldu.

O yüzden masadaki trajedi hikayeleri bu hatayı telafi etme girişimleri.

Ama bu bir pişmanlıktan çok ahlaki üstünlüğü geri kazanma hamlesi.

Çünkü henüz bu huruç operasyonu bitmedi.

Akşener’in konuşmasının esas büyük kısmı Yavaş ve İmamoğlu’na çağrıya ayrılmıştı.

Konuşmanın esas mesajı buydu.

Peki Akşener, çok iyi ilişkileri olan ve uğurlarına ittifak masasını dağıttığı bu iki belediye başkanını böyle bir çağrı yapacağından önceden haberdar etmiş miydi?

Onlardan bir yeşil ışık alarak mı yoksa onları da zor durumda bırakarak mı bu çağrıyı yapmıştı?

Yoksa bu çağrıyı yaparken bir olumlu cevap alabileceğini, buradan bir dalga yaratılacağını mı düşünmüştü?

Bu sorulara cevap için çağrının yapıldığı iki belediye başkanının Akşener’e cevaplarına bir daha bakalım.

Aslında ortada tweetler ve bir kare fotoğraftan başka bir cevap yok.

Neredeyse her gün televizyonlara çıkan, mikrofonlara konuşan bu iki başkan, siyasi hayatlarındaki belki de en büyük kriz anında sadece tweet attılar.

İmamoğlu iki tweette şöyle dedi:

“CHP’nin öz evladı ve Millet İttifakı’nın Belediye Başkanı olarak milletimizin arzu ettiği birlik içinde, ittifak masasında irademizi temsil eden Sayın
@kilicdarogluk’un ve Millet İttifakı’nın, eksilmeden çoğalarak büyüyeceğinden şüphem yoktur. @mansuryavas06

Millet İttifakı halkımızın içinden geçtiği zor bir dönemde ağır bir sorumluluk alarak devleti etkin ve demokratik, toplumu huzurlu ve zengin kılma iradesiyle kurulmuş bir siyasi birliktir. Milletimize çaresiz, umutsuz ve yalnız olmadıklarını göstereceklerine inanıyorum.”

Mansur Yavaş ise şöyle:

“Bugüne kadar yaptığımız açıklamalarda Genel Başkanımız Sn. Kemal Kılıçdaroğlu’nun iradesi dışında hareket etmeyeceğimizi belirtmiştik. Aynı çizgideyiz. Temennimiz, Millet İttifakı’nın tüm paydaşlarıyla yoluna devam etmesidir. “
@ekrem_imamoglu

Bu tweetler dışında iki başkanın en güçlü mesajı Ankara’ya gidip Kılıçdaroğlu ile sessiz bir fotoğraf karesi vermek oldu.

Ama aynı zamanda tweetlerindeki vurgularla uyumlu olarak gün boyu Akşener’e arabulucu olarak gidecekleriyle ilgili haberler sızdırıldı, nihayetinde heveslendikleri anlaşılan arabuluculuk olmadı.

Sonra da hiçbir şey demeden sessizliğe gömüldüler, sosyal medyada deprem çalışmaları, atletizmde madalya kazanan sporcuya tebrik, Berat Kandili kutlamasıyla devam ettiler.

Peki sizce de bunlar bir başka bir partinin lideri tarafından kendi partisine isyana çağrılmamış iki siyasetçi için fazla soğukkanlı tepkilerdi değil miydi?

“Ne münasebet bize böyle bir çağrı yapıyorsunuz” telaşları pek yok gibiydi.

Aksine bu isyan çağrısına verdikleri cevaplarda Millet İttifakı’nın İYİ Parti ile devam etmesi vurgusu ağır bastı.

Halbuki, bu saatten sonra bütün tartışmaları yazacakları iki kelimelik bir cümle ile bitirebilirlerdi: “Aday değilim”

Ama bunu yine yapmadılar.

Topu yine boşluğa bıraktılar. Kendi partilerine karşı onları isyana çağıran genel başkanı ikna etmek için arabulucu olmaya çalıştılar.

Belki de bu sorular vehimdir. İki belediye başkanı seçime az kala çıkan kavgayı yatıştıramaya çalışan olgun bir siyaset izlemişlerdir.

Ama bu kavganın çıkmasında onların adaylık kapısını son ana kadar hep açık tutması ve bunun için yaptıkları halkla ilişkiler faaliyetlerinin de rolü büyük oldu.

2 Mart’taki toplantıya giden bir hafta boyunca Mansur Yavaş’ın medya sessizliğini bozup, ard arda kanallara çıkması ve Cumhurbaşkanlığı adaylığı sorularına ilk kez kapıyı aralayan cevaplar vermesi dikkat çekiciydi.

Yavaş, 28 Şubat günü de Ankara’da İYİ Parti İl başkanlığını ziyaret etmişti.

https://twitter.com/iyipartiankara/status/1630648001612881925?s=20

Akşener’in bu huruç operasyonunda yalnız olup olmadığı şüphesini destekleyen eldeki ikinci karine Akşener’in çıkışı sonrası iki medya organının yayınları.

ODA TV’de pro-İmamoğlu yazıları ve kulislerı yazan, bir ara İmamoğlu’nun kendisini referans alıp Kaftancıoğlu’yla polemiğe bile verdiği mahlaslı yazarı Hürrem Elmasçı, Akşener’in çıkışı sonra Kılıçdaroğlu’nun yakın ekibini suçlayan bir yazı ile tartışmaya girdi.

https://www.odatv4.com/guncel/kaybeden-sadece-6-li-masa-degil-gozlerden-kacan-alti-isim-kim-bunlar-273144

Bu iki gün içinde belediye başkanları cephesinden ilginç kulis haberleri ODA TV’de yer aldı.

https://www.odatv4.com/guncel/ve-imamoglu-dondu-mansur-yavas-cok-ofkeli--273346

Bu süreçte dikkat çekici yayınlar yapan medya organlarından biri de Habertürk oldu.
Habertürk’ün bazı yazarları ekranlarda saatlerce dengbej söyler gibi nöbetleşe Akşener’e yapılan haksızlığı anlattılar.

Kanalın ekranı İYİ Partililere hatta İYİ Partili genel başkan yardımcılarının siyaset bilimci titrli oğullarına bile ardına kadar açıldı.

İYİ Parti’nin akademik kariyerini orta Anadolu’daki üniversitelerde geçirmiş sözcüsü Kürşad Zorlu, parti öncesi Habertürk’ün ısrarla promote ettiği yazarlarından biriydi.

Habertürk’ün yazarlarının büyük bir kısmı da uzun süredir Mansur Yavaş’ın cumhurbaşkanlığı adaylığını açıkça destekleyen yazılar yazıyor. Tabii herkesin gönlünden ve aklından geçen bir aday olmasında bir tuhaflık yok.

Mansur Yavaş ile Ciner arasında Beypazarı’ndaki Eti Soda’dan gelen eski bir güçlü bir bağ olduğu da bir sır değil.

https://www.24saatgazetesi.com/1-kurus-bile-yardim-gelmez/

Bununla ilgili sık sık ODA TV’de haberler yapılıyor.

https://www.odatv4.com/medya/haberturk-ten-mansur-yavas-a-adaylik-destegi-266297

Zaman zaman karşı karşıya gelen Yavaş ve İmamoğlu’na yakın medyaların bu kriz anında Akşener lehine yayınları dikkat çekici.

Medyayı böyle kullanmak Erdoğan’dan öğrenilmiş bir meziyet.

Bu meziyetin kendi belediyelerinin desteklediği sitelerde bile yerden yere vurulan Kılıçdaroğlu’nda olmadığı açık.

Bu, biz vatandaşlar için hayırlı bir beceriksizlik ama bizim ülkemizde ahlak siyasette her zaman zaaf olarak görülmüştür.

İlle de bir Shakespeare trajedisi aranıyorsa esas trajedi de zaten burada.

Seçime girebilmeleri için kendi milletvekillerini verdiği, yerel seçimlerde bazı büyükşehirleri bıraktığı Akşener ve partisi tarafından şahsi ihtirasları olan bir sıtma gibi gösterilen, aday olmaları için hem partisiyle hem de kendi seçmen kitlesi ile kavga ettiği belediye başkanları ile aylardır gerilim filmi yaşayan Kılıçdaroğlu, Shakespeare trajedisi kahramanlarına benziyor.

Bu trajedide Julius Ceasar’dan “Sen de mi Brütüs” de var, Hamlet’ten “Babamın cenazesinde pişirilen yemekler soğumadan annemin düğününde yenildi” de…

Bir arada “Heyhat” diyecek koro eksik.

.11/03/2023 00:01

Kayısı bahçeleri nasıl mezarlığa döndü?

Malatya’nın elması ve kavunuyla meşhur Barguzu semtinin adının Hititçe’den geldiği söyleniyor.

Zu Hititçe meyve bahçesi demekmiş.

Aspuzu, Orduzu, Çarmuzu da yine meyve bahçeleriyle ünlü Malatya’nın diğer semt adları.

Yani binlerce yıldır meyve bahçeleri ile meşhur bir yerden bahsediyoruz.

27 Mayıs 1960 darbesinden sonra Türkçe yer adları kampanyası sırasında mahallenin adı değiştirilince Bostanbaşı yapılmış.

Bağlı olduğu ilçenin Ermenice adı olan Çırmıhtı da tek parti döneminde önce Malatyalı İsmet İnönü’ye saygı olarak İsmetpaşa’ya çevrilmiş, sonra DP iktidarı siyaseten 1957’de bir kere daha değiştirmiş: Yeşilyurt

Bostanbaşı, Yeşilyurt…

Eski fotoğraflarına bakınca başka isimler bulmak da zor.

Malatya şehir merkezine yakın, şehrin nefes aldığı, gidip meyve, sebze topladığı herkesin bostanlarının, tarlalarının, meyve ağaçlarının bulunduğu içinden dereler akan, bereketli, sulak en yeşil bölgesiymiş Bostanbaşı.

Aralarda tek katlı, iki katlı bağ evleri dışında 2000’lere kadar da böyle devam etmiş.

Malatya’da Z kuşağı dışında kimle konuşsanız “evet, biz oradan gidip kayısı, kiraz toplardık” diye anlatıyor Bostanbaşı’nı.

Öyle çok uzak tarihlerden de bahsetmiyoruz.

2009 yılına ait uydu görüntülerinde dahi hala bahçeler, bostanlar, tarlalar görünebiliyor.

İller Bankası’nın 1985 yılında Malatya Yeşilyurt için hazırladığı imar planında da tarım arazisi olarak kodlanan bu bölgeye en fazla iki katlı ve bahçeli bina izni verilmişti.

Planların bozulması 1989 yılında 35 yaşında ANAP’tan belediye başkanı seçilen mimar Münir Erkal döneminde başladı.

Erkal, 1994’de bir kez de Refah Partisi’nden belediye başkanlığına seçildi.

Erkal, şehri büyütmeye karar verince Malatya’nın bostanların, bahçelerinin, tarlalarının olduğu adını uzun kavaklarından alan Karakavak mahallesine doğru bir bulvar açtı.

Adına da Fahri Kayahan Bulvarı adını verdi.

Burada küçük bir Fahri Kayahan kimdir parantezi açmak gerek.

Çünkü artık Google’a Fahri Kayahan diye yazdığınızda yanyana dizilmiş büyük apartmanlardan oluşan çirkin bir mahalle çıkıyor.

Halbuki Malatyalı Fahri ya da Fahri Kayahan, türküleri ve derlemeleriyle 30’lı, 40’lı, 50’li yılların en meşhur müzisyen, besteci ve şarkıcılarından biriydi.

Sarı Kurdelam Sarı, Şu Dağları Delmeli türkülerinin bestecisiydi, Mevlam Birçok Dert Vermiş, Karadır Kaşları gibi türküleri de ilk kez Türkiye ondan duymuştu.

Malatyalı Fahri, 1936 yılında bir rivayete göre kıskançlıktan dolayı eşi Fahriye hanımı öldürmüş, başka bir rivayete göre Fahriye Hanım intihar edip “beni Fahri öldürdü” diye bir not bırakmıştı.

Bir süre hapis yatan Fahri Kayahan, sonra muhtemelen Ankara’daki hayranlarının araya girmesiyle affedilmiş ve Malatya’yı terk etmişti.

Yıllar sonra trenle Malatya’dan geçerken Fahri Kayahan’ın “Gözlerimi bağlayın ne Malatya beni görsün ne ben Malatya’yı” dediği rivayet edilir.

https://malatyagunlugu.wordpress.com/2013/03/29/malatyali-fahri-kayahan/

Herhalde adının verildiği bulvarın etrafında sağlı sollu olarak dizilmiş apartmanları görseydi de böyle derdi.

Parantezi burada kapatalım.

Derelerin, tarlaların olduğu bu alivyonlu topraklara doğru Fahri Kayahan Bulvarı’nı açıp, bulvar üstünde 7 kata izin veren başkan Münir Erkal, İTÜ mimarlık mezunuydu.

İki dönem başkan seçildi. 1999’a kadar Malatya’yı yönetti.

Yeni Malatya, açtığı bulvarın etrafında büyümeye başladı.

Bulvarın çevresindeki tarlalar ve bahçeler müteahhitler için bir cazibe merkezine dönmüştü.

Bostanbaşı da bu semtlerden biriydi.

1994 yılında belediye olmuştu.

Uzun yıllar tek ve iki katlı evlerin olduğu, bahçelerin, bağların bulunduğu bir semt olarak kaldı.

Ta ki 2004 yerel seçimlerine kadar…

2004 yılında AK Parti’den Malatya Belediye Başkanlığı’na Hüseyin Cemal Akın seçildi.

Hemen yanı başındaki Bostanbaşı Belediye Başkanlığı’na ise Yahya Akın.

Bu bir soyadı benzerliği değildi.

İki başkan amcaoğullarıydı.

Bostanbaşı, tek dönem belediye başkanlığı yapan bu iki amcaoğlu döneminde imara açıldı.

Bu kararın arkasındaki motivasyonu Malatya’daki gazetelerde depremden sonra çıkan yazılardan okuyalım:

“O dönemin Bostanbaşı Belediye Başkanı Cemal Akın'ın amcasının oğlu AKP'li Yahya Akın. Kasabanın arazilerini imara açma kararıyla, sahibi olduğu araziler nedeniyle 200 dolayında daire kazandığı konuşuluyordu. Tabi Cemal Akın da, bu karardan hayli yararlanmış. İmara açılan Bostanbaşı'nda arazisi bulunan Cemal Akın'ın da 40'ın üzerinde dairenin sahibi olduğu belirtiliyor.” (İsmet Yalvaç/Malatya Haber)

“Bostanbaşı bölgesini imara açan Bostanbaşı Belediye Başkanı Yahya Akın’ın arazileri olduğu hatta Cemal Akın’ın 200 dönümden fazla arazilerinin olduğu iddiaları havada uçuşuyordu o dönemler. Toplamda iki “amcaoğlunun” kaç daire kazandığını bilemiyorum. Fakat Cemal Akın’dan sonra hem Fahri Kayahan bölgesi hem de Bostanbaşı farklı bir ivme kazanıyordu.” (Mahir Temur/ Kayısı Haber)

Malatya Belediye Başkanı Cemal Akın’ın mesleği avukatlıktı ama esas işi müteahhitlik olmuştu.

2008 yılında Malatya Belediyesi İmar Komisyonu üyelerinin eğitimleri ve meslekleri şöyleydi:

Emekli, Lise Mezunu, Çiftçi, Ortaokul mezunu, Emekli, Lise Mezunu, Esnaf, Lise Mezunu, Esnaf, Yüksek Okul Mezunu.

Belediye Meclisi İmar Komisyonu üyelerinin arasında mimar ya da inşaat mühendisi yoktu. Ama bu çoğunun esas mesleği müteahhitlikti. Malatya’da imara açılabilecek arsalar artık bir uzmanlık meselesi olmuştu.

2009 yerel seçimlerine doğru aday gösterilmeyen Cemal Akın, o öfkeyle şehre son izini de vurdu.

O günkü haberlerden okuyalım:

“MALATYA Belediyesi'nin yeni yapılan binasına taşınmasıyla 71 yıllık 2 katlı eski binanın ani bir kararla ekipler tarafından gece yıkılması kentte tepkiye neden oldu. AKP tarafından tekrar aday gösterilmeyen Cemal Akın, kendisine ulaşabilen gazetecilere binayı yıkarken araziyi yeşil alan yapacaklarını söyledi. Vali Halil İbrahim Daşöz'ün konuyu görüşmek için aradığı Akın'a ulaşamadığı, bir telefonlara cevap vermediği öne sürüldü.”

https://www.milliyet.com.tr/gundem/belediye-bosalttigi-binayi-1-gecede-yikti-1053912

2009 yerel seçimlerinde Malatya Belediye Başkanlığı’na eski MÜSİAD Malatya Şube Başkanı ve AK Parti İl Başkanı olan Ahmet Çakır seçildi.

Çakır, Anadolu Üniversitesi’nde İktisat okumuştu. Çakıroğlu Helvaları’nın sahibiydi.

Çakıroğlu Helvaları’nın mağaza açılışında devlet protokolü

Çakır’ın başkanlık döneminde Bostanbaşı ve Fahri Kayahan imara açılmaya, kat izinleri artmaya devam etti.

Fahri Kayahan Bulvarı’ndan sonra Bostanbaşı’nda da binalar ve siteler yükselmeye başladı.

Malatya’nın eşrafı, işadamları, doktorlar, eczacılar, akademisyenler şehir merkezinden bu semtlerdeki yeni sitelere doğru göç etmeye başladılar.

Sitelerin iddialı adları vardı

Toscana, Şehr-i İstanbul, Floryapark, Vegaspark, Milano Residence…

İzin verilen kat sayıları önce 12’ye sonra 16’ya kadar yükseldi.

İnşaatlara devam edenlerden biri de Malatya Belediye Başkanı Ahmet Çakır’dı.

Çakır da geleneği bozmamış, helvacılıkla yetinmeyip AK Parti il başkanlığı yaparken Malatya’nın en karlı iş kolu müteahhitliğe başlamıştı.

2008’de AK Parti il başkanı iken ruhsat verilmeyen bir tepeden ortaklarıyla birlikte kurduğu şirketi ruhsat almıştı.

Belediye başkanı seçildikten sonra Floryapark adlı 15’er katlı iki bloktan oluşan sitenin inşaatı tamamlandı.

Sapa yerdeki siteye belediye tarafından büyük paralar harcanarak yol götürüldü.

Her şey o kadar ayyuka çıkmıştı ki bu tepenin halk arasındaki adı Çakırtepe oldu.

2012 yılında Malatya’daki imar çılgınlığı ve deprem riskini hatırlatan eleştirel haberler yapan yerel Maldia dergisinin sahibi ve yazarı, belediye başkanının sitelerini ve BİL-GRUP adlı 10 ortaklı inşaat firmasını haber yaptığı için gözaltına alınmıştı.

https://www.maldiahaber.com/haber/malatyada-imarruhsat-ve-rant-darbecileri-39301

Malatya Belediye Başkanı Çakır’ın ortaklarından biri belediyenin şirketi Esenlik’in genel müdürü Hacı Uğur Polat’tı.

Çakır ve Polat, belediye başkanlığından önce başka inşaat projeleri ve bir kolejde de ortaktılar.

Çakır, belediye başkanı seçilince ortağı Polat’ı belediyenin iştirakinin genel müdürlüğüne getirmişti.

Hacı Uğur Polat da aslında müteahhit değildi.

Suriye’de Arapça, El Ezher’de İslami İlimler okumuş, kuyumculukla girdiği iş hayatında 2001 yılında o klişeyi gerçeğe dönüştürüp mücahit iken müteahhit olmuştu.

O da diğer Malatyalı siyasetçiler gibi eski bir MÜSİAD yöneticisi ve AK Parti’nin kurucularından biriydi.

İl başkan yardımcılığı yapmıştı.

Malatya Belediye Başkanı olan ortağı Ahmet Çakır’ın da desteğiyle 2014 yerel seçimlerinde AK Parti’den Yeşilyurt Belediye Başkanı seçildi.

Artık Malatya Büyükşehir Belediyesi olmuş merkez ilçe Yeşilyurt ve Battalgazi olarak ikiye bölünmüştü.

Bostanbaşı Belediyesi mahalleye dönüşmüş ve Yeşilyurt’a bağlanmıştı.

Adı Yeşilyurt olan ilçenin belediye başkanı Hacı Uğur Polat müteahhitti.

Belediye başkan yardımcılarından Kadircan Esen müteahhitti.

Diğer belediye başkan yardımcısı Mehmet Çınar’ın ise hazır beton şirketi vardı

Bostanbaşı’ndaki bina çılgınlığında bu dönemde gaza basıldı.

Malatyalı gazeteci Mahir Temur bu yılları şöyle anlatıyor:

“İnşaattan belki de milyarlar kazanan Başkan Hacı Uğur Polat’ın döneminde de “tarım arazileri” yok edilmeye başlanmıştı. 2014’ten sonra Bostanbaşı veya Fahri Kayahan’nda yapılan binalara ruhsat veren “dini bütün” Polat, dağ-taş-ova demeden konutlar villalar dikiyordu! Tecde ve Koyuönü onun eseriydi ama Bostanbaşı’nda bu kadar yoğun yapılaşmanın zamanı Hacı Uğur Polat dönemine denk gelir!”

Yeşilyurt Belediye Başkan yardımcısı Mehmet Çınar, İnşaat Mühendisi’ydi.

Genç MÜSİAD’ın Malatya kurucu başkanıydı.

32 yaşında 2009’da Ahmet Çakır döneminde Malatya Belediye Meclisi’ne seçilmiş ve Belediye İmar Komisyonu başkanlığı yapmıştı.

Malatya’daki imar piyasasının uzun yıllar boyunca karar vericilerinden biriydi.

2014’de Hacı Uğur Polat’la birlikte Yeşilyurt Belediye Meclisi’ne seçildi ve daha sonra belediye başkan yardımcısı oldu.

Ama aynı zaman Çınarlar Beton ve Çınar Gazbeton aile şirketinin de ortağıydı.

2018 yılında Malatya Belediye Başkanı Ahmet Çakır, görevinden istifa ederek AK Parti milletvekili oldu.

Yerine mecliste yapılan seçimde Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na Yeşilyurt Belediye Başkanı Hacı Uğur Polat seçildi.

Yeşilyurt Belediye Başkanlığı’na ise başkan yardımcısı Mehmet Çınar getirildi.

Bir müteahhit başkan giderken koltuğunu başka bir müteahhit başkana bırakmıştı.

2019 yerel seçimlerinde AK Parti, aday olan Hacı Uğur Polat yerine, 15 yıl merkez ilçelerden Battalgazi’ni belediye başkanlığını yapan eski öğretmen Selahattin Gürkan’ı aday gösterdi ve rekor bir oyla Gürkan Malatya Belediye başkanı oldu.

Yerine merkez ilçe Battalgazi’nin belediye başkanlığına seçilen Osman Güder de imam hatip lisesinden sonra veterinerlik okumuş, AK Parti’de Malatya teşkilatının kuruluşundan beri görev yapmıştı.

Tabii ki o da müteahhitti.

2019 yerel seçimlerinde AK Parti’nin Yeşilyurt Belediye başkanı ise hazır betoncu inşaat mühendisi Mehmet Çınar oldu.

Malatya yine müteahhitlere emanetti.

Yeşilyurt Belediye Başkanı Mehmet Çınar (Bordo ceketli), Bostanbaşı’nı imara açan eski belediye başkanı Yahya Akın (milli irade ceketli) deprem haritası önünde.

Ama bu kadar müteahhit başkana rağmen şehrin hiç de sağlam olmadığı gerçeği 24 Ocak 2020 günü anlaşıldı.

Elazığ Sivrice merkezli 6,8 şiddetindeki deprem Malatya’da 25 bina yıkılmış, dört kişi hayatını kaybetmişti.

Sivrice depremi Malatya için bir ön uyarı olabilirdi.

Malatya ve ilçelerinde 4 bin 128 konut depremde ağır hasar almıştı.

O binalardan biri de Malatya AK Parti İl Başkanlığı’ydı.

Taşıyıcı kolonları depremde zarar gören bina boşaltıldı. AK Parti yakın bölgedeki “sağlam” yeni bir binaya taşındı.

Sivrice depremi sonrası Malatya’daki resmi binalarda güçlendirme projeleri yapıldı.

Malatya Valiliği, Adliye binası ve diğer müdürlük binalarında depremden sonra güçlendirmeler yapıldı.

Sivrice depreminden sonra hasar alan yapılardan biri de 1912’den kalma Yeni (Teze) Camii’ydi. 2020’deki Sivrice depreminde kubbesinin bir kısmı çöken camiinin restorasyonu 2.5 yıl sürdü.

Restorasyon sırasında Karadenizli inşaat firması caminin önce önünde tuhaf duvarlar yaptı, sonra da bahçesinde dev şemsiyeler dikti.

Sivrice depreminden sonra Malatya’ya bir ilahi ikaz da 2021 yılının Kasım ayında geldi.

Malatya’nın merkezinde iki katlı bir bina gündüz vakti çöktü.14 kişi enkaz altında kaldı.

Arama kurtarma ekipleri olay yerine gittiler, bütün televizyonlar som dakika yayınlarına geçti.

Binanın altındaki tavukçu günlerce süren tadilat sırasında üç kolonu kesmişti. Binanın sahibi AK Parti Malatya Milletvekili Hakan Kahtalı’ydı. Hemen binanın yakınındaki eczane ise diğer AK Parti milletvekili Öznur Çalık’a aitti.

14 kişinin enkazdan kurtarıldığı bu ikaz bile bir ders olmadı.

Hatta enkaz çalışmalarına katılan İnönü Üniversitesi’nin arama kurtarma ekibi İNOSAR, 2022 yılında üniversite senatosu tarafından kapatıldı.

Gerekçe; “AFAD’ın olduğu bir şehirde İNOSAR gereksiz bir kuruluş” tu.

Ama 6 Şubat depremi sırasında AFAD ortada yokken bunun ne kadar aptalca bir karar olduğu ortaya çıkmıştı.

6 Şubat depreminden sonra Malatya’nın adı haberlerde çok geçmedi.

1500 kişi hayatını kaybetmişti.

Bu diğer illerdeki kayıp sayılarından azdı.

Ama deprem Malatya’yı Antakya kadar yıkmıştı.

En az 3889 bina yıkıldı.

Malatya Valiliği'nin en son açıklamasına göre şehirde acil-ağır hasarlı-yıkık konut sayısı 72 bin 311. Şehirdeki toplam bina sayısı 131.991. Yine Malatya'daki ağır hasarlı ve yıkık ticarethane sayısı ise 14. 754.

Şehir merkezinde yıkılmamış, ağır hasarlı olmayan bina kalmamıştı.

850 nüfuslu şehirden 650 bin kişi çevre illere, Malatya’nın köylerine göç etti.

Bir büyükşehir geceleri hayalet şehre döndü.

2021’de Sivrice depreminde ‘güçlendirilmiş’ resmi binalar ya yıkıldı ya kullanılamaz hale geldi.

Valilik binasından ikinci depremde toplantı halinde olan vali ve şehrin milletvekilleri son anda kurtuldular.

Yine güçlendirilmiş Malatya Adliyesi depremde ağır hasar aldı. Malatya’da devletin ayakta kalan tek binası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü binası.

Hatta Maliye kendisine sağlam bina bulamadığı için Kayseri’ye taşındı.

Sivrice depreminden sonra restorasyon ve güçlendirme için 14 milyon lira harcanan Yeni Camii açıldıktan birkaç ay sonra 6 Şubat depreminde tamamen yıkıldı.

Sivrice depreminde orta ve ağır hasar alan binalar bir yolunu bulup raporlarını az hasarlıya çevirtmişti.

Onlardan biri Malatya’nın lüks semtlerinden birindeki Hakimbey Apartmanı’ydı.

Hakimbey Apartmanı, 6 Şubat depreminde yerle bir oldu. Aralarında bir milli bayan basketbolcunun da olduğu 89 kişi bu apartman enkazında hayatını kaybetti.

Sivrice depreminde ağır hasar alan binalardan biri de üç yıldızlı Kırçuval Oteli’ydi.

Otelin sahibi Zafer Kırçuval, AK Partili Battalgazi Belediyesi başkan yardımcısıydı.

1997’de yapılan apartmandan çevrilen otel 6 Şubat depreminde yerle bir oldu. Otel, aralarında 11 voleybolcu ve 4 ampute futbolcunun da olduğu onlarca insana mezar oldu.

AK Partili belediye başkan yardımcısı ve kardeşi haftalar sonra tepkiler üzerine tutuklandı.

Sivrice depreminde ağır hasar aldığı taşınan AK Parti İl Başkanlığı’nın yeni “sağlam” binası da ikinci depremde canlı yayında yıkıldı.

https://malatyahaber.com/haber/ilk-depreme-direndi-ama-ikincisi-akpyi-de-yikti

2020 yılında Yeşilyurt Belediyesi tarafından, “deprem yönetmenliğine uygun konutlar” vaadiyle bütün AK Parti Malatya milletvekillerinin katıldığı bir törenle inşaatına başlanan depremden önce bitme aşamasına gelen Topsöğüt Konutları da deprem de kullanılamaz hale geldi.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağababa’nın iddiasına göre belediyenin toplu konutlarının beton işi, belediye başkanı Çınar’ın şirketi Çınarlar Beton’a verilmişti.

Malatya’daki bütün binalar bu kadar şanslı değildi.

Özellikle de bir zamanlar bahçe, tarla olan zemini sakat ama bereketli Bostanbaşı ve Fahri Kayahan’da yapılan yeni ve lüks siteler…

25 bin nüfusuyla Yeşilyurt’un en kalabalık mahallesi olan Bostanbaşı’nda milyonluk ve yeni siteler depremde enkaza döndü.

En fazla ölüm bu bölgede oldu.

Yıkılan ve ağır hasarlı hale gelen en meşhur sitelerden biri MÜSİAD Malatya İl Temsilcisi Muharrem Poyraz’ın üç yıl önce yapıp, teslim ettiği Seyr-i İstanbul’du.

Bir bloğu yıkılan, diğer bloğu kullanılamaz hale gelen üç yıllık site onlarca insana mezar oldu.

Şehrin ekabir ekibi içinde olan, bütün siyasilerle ahbap Muharrem Poyraz bir süre ortadan kaybolduktan sonra artan eleştirilerden sonra yakalanarak tutuklandı.

Seyr-i İstanbul yüzünden ondan önce tutuklanan isimlerden biri binanın denetimini yapan Mavi Yapı Denetim şirketinin ortağı inşaat mühendisi Aysun Demir’di.

Kayısıhaber’den Mahir Temur’un iddiasına göre bu denetim şirketinin bir ortağı daha vardı: Yeşilyurt Belediye Başkanı Mehmet Çınar.

https://www.kayisihaber.com/yazi/mahir-temur/muteahhit-belediye-baskani/954/

Adı Türkiye’de Yeşilyurt Belediyesi’nde patlak veren gir pasaportla insan kaçakçılığı skandalında duyulan Mehmet Çınar, hala görevinin başında.

Malatya enkaza dönmüşken bir makam odasında çekilmiş fotoğrafı yerel basında büyük tepki çekti.

Meyve bahçelerini, bostanları ilk imar açan Münir Erkal, 2002 yılında AK Parti’den Malatya Milletvekili olarak Meclis’e girdi ve TBMM Çevre Komisyonu başkanlığı yaptı.

2014 yılında tekrar belediye başkanı adayı olduğunda bu yaptığını bir vaad olarak anlatmıştı:

“Fahri Kayahan Bulvarını açmasaydım, Malatyalılar nereye inşaat yapacaktı. Bir Malatya orada kurulmuş.”

Bostanbaşı’nı imara açan eski belediye Başkanı Cemal Akın da 2011 seçimlerinde AK Parti’den Malatya Milletvekili olarak TBMM’ye girdi ve kaderin bir cilvesi o da Çevre Komisyonu’nda görev yaptı.

Ondan görevi devralan ve dokuz yıllık görev süresinde tarım arazilerini imara açmaya devam eden başkan Ahmet Çakır da 2018’de Malatya’dan AK Parti milletvekili olarak Meclis’e girdi. Hala AK Parti milletvekili. İçişleri Komisyonu üyesi.

2018’den 2019’a kadar 10 aylık sürede Malatya Belediye Başkanlığı yapan, eski Yeşilyurt Belediye Başkanı Hacı Uğur Polat’ın adı da 2023 seçimlerinde AK Parti’nin muhtemel milletvekili adayları arasında geçiyor.

Polat, depremden üç ay önce “Siyonizm ve Kudüs’ün Musevileştirilmesi” başlıklı doktora teziyle doktor ünvanını aldı.

Öğretmen kökenli Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Selahattin Gürkan ise depremden sonra televizyonda bir başarı hikayesi olarak anlattığı “Bütün cenazelerimizin cenaze namazları kılınmıştır; kendi inanç değerlerimize uygun şekilde defnedilmiştir” sözleriyle tüm Türkiye tarafından tanındı.

Peki, hayalet şehre dönmüş Malatya bu depremden ders çıkardı mı?

Bu soruya “evet” demek de kolay değil.

27 Şubat’ta meydana gelen 5,6 şiddetindeki depremde Malatya’da 29 bina yıkıldı, bir kişi hayatını kaybetti.

Bu depremde yıkılan binaların bir kısmına depremden sonra ağır hasarlı olmalarına rağmen hafif hasarlı raporu verildiği ortaya çıktı.

Çünkü anlaşıldı ki depremin ardından hasar tespit işi, şehrin mevcut binalarını denetlemiş firmalara verilmişti.

Bunlardan biri olan Toscana-2 sitesi sadece 9 ay önce teslim edilmiş iddialı adıyla lüks bir siteydi.

Siteye önce orta hasar, sonra da az hasar raporu verildiği ortaya çıktı.

Siteyi yapan Sinerji İnşaat’ın sahibi ya da yönetim temsilcisi olan Kadircan Esen, sitenin de bulunduğu Yeşilyurt Belediyesi’nin 2020’ye kadar başkan yardımcısıydı. Halen belediye meclisi üyesi.

Sinerji İnşaat’ın tam olarak kime ait olduğu ise belirsiz.

Şirketin Yeşilyurt Belediye başkanı Mehmet Çınar’ın beton şirketini kullanıyor.

Malatya’daki bu denetim skandalı yüzünden depremden sonra yapılan bütün bina denetimleri iptal edildi. Denetimler yeniden yapılacak.

Malatya Valisi Hulusi Şahin, şehirde özellikle Bostanbaşı bölgesindeki yıkımla ilgili bir soruya “Bostanbaşı adı yıkımı anlatmaya yetiyor di mi?” diyerek cevap verdi.

Ama daha fazlasını herhalde bir valinin söylemesi beklenemez.

Açık ki Malatya’yı artık rant çetesine dönmüş, birbirinden bayrağı devralan siyasetçi-müteahhit işbirliği yıktı.

Ama bunu birkaç yerel gazeteci dışında yüksek sesle söyleyebilecek kimse çıkmadı.

Halbuki Malatyalı herkesin güzel hatıralarının olduğu kayısı bahçeleri molozların altında.

Ama bu enkazı yaratan anlayış hala ortalıkta geziyor, yeni Malatya’yı da onlar kurmaya hazırlanıyor.

.13/03/2023 09:31

En iyi ittifak formülü: “Oy oranları hesaplanamasın”

Bir adet cumhurbaşkanı adayını belirleme engelini yaralı bereli olarak atlatan muhalefetin önünde yeni sınav; 600 milletvekili adayını belirlemek.

Cumhurbaşkanı adayı kadar gündemde değil ama Meclis seçimlerindeki ittifak da kritik.

Sadece muhalefet için değil, iktidar için de.

Yeniden Refah, HÜDA-Par, DSP, ANAP Cumhur İttifakı’na herhalde denildiği gibi ülkenin bekası için girmiyor.

ANAP ve DSP’yi tıpkı BBP gibi AK Parti listelerinden bir milletvekili adaylığıyla ikna etmek kolay ama aynısını seçimlerde varlığını göstermek isteyecek Yeniden Refah ve HÜDA-Par’a yapmak zor.

Özellikle Cumhurbaşkanlığı seçiminde Erdoğan’a oy verecek Yeniden Refah, Cumhur İttifakı adı altında görünecek logosuyla AK Parti’ye bir ders vermek isteyen seçmenler için bir adres olabilir. Bu da AK Parti’nin işine gelmez.

Çünkü, yeni seçim kanunuyla artık partilerin en basit tanımıyla Meclis seçimlerinde birbirine oy transferini mümkün kılan “artık oy” sistemi yok.

O yüzden de oyların bölünmemesi için partilerin listelerini tekleştirmesi gerekiyor.

Fakat bu partilerin kimliklerini bırakıp tek bir partinin listesinde toplanmasıyla da olmuyor.

Çünkü o zaman da ittifaktaki çoğulculuğun getirilerinin bir anlamı kalmıyor.

Geçen hafta Karar TV yayınına katılan Türkiye’nin en itibarlı araştırmacılarından İbrahim Uslu, muhalefetin de sadece CHP ya da İYİ Parti listelerinden seçime girme formülünü yanlış buluyor.

Uslu’ya göre her şehir için o şehirde çalışacak bir ortak liste oluşturulmalı.

Bu liste bazı şehirlerde CHP, bazı şehirlerde İYİ Parti bazı şehirlerde de DEVA, Gelecek, Saadet ya da DP logoları altında oluşabilir.

Bütün partiler bu ortak listelere adaylarını verebilirler ya da vermeyebilirler.

Uslu’ya göre günün sonunda en iyi ittifak modeli eşittir en çok milletvekili getirecek ittifak modeli.

Bunu da “hiçbir partinin seçim sonrası oy oranın hesap edilemeyeceği ittifak modeli” olarak tarif ediyor.

Bu, belki yıllardır partilerin seçimlerde alacağı oy oranlarını tahmin eden araştırmacıları üzebilir ama sonuçta ittifaklar içinde baraj sorunu da olmayan partilerin oy oranlarının bu seçimde bir önemi olmayacak.

Önemli olan kurulan ittifaklarla kaç milletvekili çıkarıldığı ve ittifakın toplamda Meclis’te 300 milletvekiline ulaşıp ulaşmadığı.

Uslu formülünü yayında şöyle anlattı:

“Millet İttifakı'nın rahat rahat çalışabilsinler ve istedikleri kanunu çıkarabilsinler diye 360 hedefinden önce 300 hedefi olmalı. İlk önce 300+1'e ihtiyaç var. İyi bir kampanya performansıyla oraya ulaşılabilir. Seçim sonunda ittifakların oy oranını bileceğiz ama partilerin oy oranlarını bilmeyeceğiz, ideal olan bu. Seçimden sonra sadece cumhurbaşkanı adaylarının aldığı oy oranlarını bilelim ama milletvekili seçimi ve partilerin yüzde kaç oy aldığını bilmeyelim.”

İbrahim Uslu, aynı zamanda Kılıçdaroğlu’nun danışmanı.

Yayında “Seçmenlerin partiler üzerinde bu ittifak modeli için baskı yapması” gerektiğini söylediğine göre ittifak meselesinin Masa’da tartışmalı bir konu olduğu sonucuna varabiliriz.

Zaten Ankara kulislerine göre Millet İttifakı’nda partiler arasında Meclis seçimlerinde ittifak konusunda en azından deprem ve Akşener krizi öncesinde bir uzlaşma yoktu.

İYİ Parti minimum ittifakı savunurken, masadaki diğer partiler de hazine yardımı için yüzde 3 barajını geçmeyi hedef olarak belirlemişlerdi.

CHP ise daha fazla uzlaşmadan yana bir tavır içindeydi.

Masa’daki son durumu bilmiyoruz.

Ama Masa’nın üzerinde artık başka bir teklif daha var.

Saadet Lideri Temel Karamollaoğlu geçen hafta Davutoğlu ve Babacan’ı ziyaret etti. Ve daha sonra da TV5’de katıldığı yayında bu ziyaretlerde liderlere sunduğu ittifak içi ittifak teklifini açıkladı:

“İttifakın içinde bulunan partilerden özellikle yeni kurulan Gelecek ve DEVA Partisi'yle Saadet Partisi arasında bir seçim ittifakının yapılmasını önemsiyorum. Bunu parti liderlerine de aktardım. Üç parti ayrı ayrı seçime girdiğimiz zaman alacağımız oy mertebeleri anketlerde şöyle veya böyle görünüyor. En fazla 3-4 milletvekili çıkartılabiliyor. Ancak biz bir araya geldiğimiz zaman mecliste 30-40 milletvekili ile temsil edilme imkânımız var. AK Parti bir sene öncesinden beridir yüzde 15'ten fazla seçmeni kaybetti. Onlar gidecek yer aradılar, kısmen belli bir yerlere niyetlendiler ama hâlâ bu seçmenin yüzde 5 ile 7'si adres arıyor. Az önce ifade ettim bir ittifak içerisinde bir araya gelirsek 30-40 milletvekili çıkarabiliriz ama doğuracağı sinerjiyle birlikte 130-140'lara çıkarabiliriz."
Karamollaoğlu, Meclis seçimlerinde bu üç partinin her ilde tek parti çatısı altında seçime girmesini değil, çeşitli illerde farklı bir partinin logosu altında ama ortak bir liste seçimlere girmesini savunuyor.

Saadet Partililer bunun gerekçesini şöyle açıklıyorlar: “Kılıçdaroğlu’nun adaylığından sonra Meclis seçimlerinde de CHP listelerinde yer almak, bu seçimde ve seçimden sonraki iddialarımıza fayda getirmez. Muhafazakar seçmenin oy verebileceği bir ittifak kurmalıyız.”

Bu modele Gelecek Partisi’nin sıcak baktığı biliniyor. Davutoğlu da bunu daha önce teklif etmişti. DEVA Partisi ise soğuk bakıyor.

Hem kendilerini bağlayan “seçimlere kendi amblemizle gireceğiz” çıkışı yüzünden hem de muhafazakâr parti paketine girmek istemedikleri için…

Ama yapılan hesaplara göre bu üç parti örneğin İstanbul’da seçimlere tek başlarına girerlerse milletvekili çıkaracak oy oranına ulaşmaları kolay gözükmüyor.

Ama üç parti İstanbul’un üç bölgesinde tek logo altında ortak listelerle seçime girerlerse her bölgeden bir milletvekili çıkarmaları mümkün.

Bunu tek parti logosu altında da her bölgede farklı bir partinin logosu altında da yapabilirler.

Bunun alternatifi geçen seçimlerde Saadet Partisi’nin yaptığı gibi örneğin CHP listelerinden seçilecek sırada aday göstermek.

Ama bu partilerin seçmenleri ve potansiyel seçmenlerinin sırf bu yüzden CHP’ye ya da İYİ Parti’ye oy verme motivasyonu düşük kalır.

Belki bu yolla üç parti Meclis’e milletvekili gönderebilir ama özellikle AK Partili ve kararsız muhafazakâr seçmen için bu çok cazip bir tercih olmaz.

Hem muhafazakar seçme yoğunluğu olan illerde hem de CHP ya da İYİ Parti’nin zaten güçlü olduğu ve milletvekili çıkarabileceği illerde ittifak içi üçlü ittifak Millet İttifakı’na daha fazla vekillik getirecek bir alternatif haline gelebilir.

Örneğin Konya’da, Sivas’ta ya da Kayseri’de CHP listesinden seçime giren Saadet Partili aday mı yoksa, Saadet Partisi-Gelecek-DEVA ortak listesinden giren bir aday mı daha caziptir sorusunun cevabı bu ittifak modellerinin hangisinin seçileceğini gösterecek.

Ama ittifak modelleri tartışılırken partilerin önündeki en büyük engel grup egosu ve körlüğü.

Yani partiler kalabalık bir grup halinde iş yapmanın sonucu olarak kendilerini aynada büyük görmeye, her şeyi başarabileceklerini düşünmeye başlıyor ve bu da işbirliği ve ittifakların önemsiz olduğu hissine neden olabiliyor.

Bunun en son örneği İYİ Parti’nin Masa’dan kalkması olmuştu.

Halbuki ittifaklarla girilen bu seçimlerde hangi partinin ne kadar oy alacağının sonuç üzerinde hiçbir etkisi olmayacak.

Bu oy oranlarını da parti kurmayları ve araştırma şirketleri dışında kimse pek de merak etmiyor.

.21/03/2023 00:01

Antakya için bu kez kim aslanlara atılmalı?

13 Aralık 115 günü Antakya büyük bir depremle sarsıldı:

“Önce birdenbire büyük bir kükreme duyuldu ve bunu muazzam bir sarsıntı takip etti. Tüm dünya yükseldi ve binalar havaya sıçradı; bazı binalar yıkılmak ve parçalanmak üzere yerinden oynadı, diğerleri ise sanki denizin kabarmasıyla bir o yana bir bu yana savruldu ve devrildi” (Cassius Dio, Roma Tarihi)

Deprem sırasında şehirde bir sefer dönüşünde Antakya’da kalan Roma İmparatoru Trajan ve halefi Hadrianus da bulunuyordu.

Binlerce Romalı devlet görevlisi, senatör, askerler birlikte…

Binlerce insan öldü, Antakya yıkıldı. Yaralı kurtulan İmparator Trajan depremin faturasını “uğursuz” Hristiyanlara kesti.

Antakya Psikoposu olan din bilgini Antakyalı Ignatius, yakalanıp Roma’ya götürüldü.

Ve ceza olarak Collesium’da aslanlara atıldı.

1908 yıl sonra Antakya bir depremde yeniden yıkıldı.

Depremin yıktığı diğer şehirler içinde ve Hatay’ın diğer ilçeleri arasında Antakya kadar yıkılan başka bir yer olmadı.

10 bine yakın insan sadece Antakya’da hayatını kaybetti. 3100 bina deprem sırasında yıkıldı. 10 bin bina ağır hasar aldı. Şehrin yüzde 90’ı yıkılacak.

Depremde 7. yüzyıldan kalma, 1850’lerde depremde yıkılıp yeniden yapılmış coğrafyamızın ilk camisi Habib-i Neccar da yıkıldı, 19. yüzyıldan kalma Rum Ortodoks Kilisesi de…

1933’de Fransız Manda yönetimi zamanında Beyrutlu mimar Leon Benjuda’ya yaptırılan Hatay Meclisi binası da yıkıldı, 1980’lerde esnaf kooperatifinin yaptırdığı 600 Konutlar da…

1994’de Emlak Konut’un yaptırdığı mütevazi site de çöktü, 2019’da şaşalı bir törenle açılan lüks Güçlü Bahçe City de…

Uzmanlar Antakya’da ayrımsız bütün binaları sarsan depremin büyük yıkımını ivme etkisiyle açıklıyorlar

Depremin merkez üssü Pazarcık’taki ivmesi 0,587 PGA olan 7,7 şiddetindeki deprem, Antakya’yı 1,186 PGA ile vurdu.

Bu ivme 1999 Gölcük Depremi’nde 0,391’di.

Günün sonunda kurulurken verilen ismini 2400 yıldır değiştirmeden kullanan, İncil’de ve adı verilmeden Kuran’da bahsedilen Antakya artık yok.

Peki bunun sorumlusu sadece depremin kuvveti mi?

2400 yıldır depremlerle defalarca yıkılmış bir şehrin son felaketi yüzünden aslanlara bu kez kim atılmalı?

Aslında 2400 yıl önce şehre verilen orijinal Latince ad, daha sonra başına gelecek felaketlerin de habercisiydi: “Antiochia ad Orontem”

Orontem, Asi Nehri’nin eski adı. Latince de “doğulu” anlamına geliyor.

“Antiochia ad Orontem” yani “Asi Nehri üzerindeki Antakya.”

Antakya’nın yıkımın ilk sorumlusu ilk ve en vahim hatayı yapan kişiydi.

Şehrin kurucusu İmparator Seleucus.

M.Ö. 300’lerde Büyük İskender’in komutanlarından ve daha sonra imparatorluğunu ilan edecek Seleucus, babasının adını verdiği ve dünyanın en görkemli ve kalabalık şehirlerinden biri yaptığı Antakya’yı Doğu Anadolu ve Ölü Deniz fay hatlarının kesiştiği, Asi Nehri’nin alivyonlu vadisi üzerine kurarak şehrin makus talihini belirlemişti.

Muhtemelen bunu yaparken bereketli topraklar üzerinde bir şehir kurduğunu düşünmüştü.

Ama hemen bir nesil sonra yerine geçen oğlu Antiochus, muhtemelen yine bir depremle babasının hatasının farkına varmış, şehri koruması için Yunanlı heykeltraş Eutychides’e Yunan şans ve kader Tanrıçası Tyke’nin bir heykelini yaptırmıştı.

Şimdi küçük bir örneği Hatay Müzesi’nde, bir versiyonu Vatikan Müzesi’nde sergilenen heykelde Tyke’nin başındaki taç, Antakya surlarıydı, elindeki başak şehrin bereketli topraklarını gösteriyordu, ayaklarıyla ezdiği yarım bedenli adam ise bereketli olduğu kadar tehlikeli olduğu da anlaşılan Asi Nehri’ni temsil ediyordu.

Zaten nehrin ilk adı Dracon’du. Yani ejderha.

Bir nehre ejderha adı vermek o nehirle yaşanmış tecrübeler hakkında çok şey söylüyor.

Ama kader tanrıçası Tyke de Antakya’nın bilimsel olarak kaçınılmaz makus talihini değiştiremedi.

Antakya, kuruluşundaki bu hatanın bedelini 2400 yıllık tarihi boyunca depremlerde en az 60 kez yıkılarak ödedi.

Peki, bir şehir neden her defasında depremlerde yıkılıp yine yıkıldığı yere kurulur?

Bu sorunun cevabı için Hatay ve Antakya denince aklına “künefe”, “Atatürk’ün emaneti” ve “harika mozaikleri” dışında pek bir şey gelmeyen şehrin yabancısı biz yerli turistler için biraz tarih bilgisi şart…

Şimdi Antakya bizim için sadece bir ilin merkezinin adı ama Roma İmparatorluğu’nun Zeus adına dört yılda bir yapılan olimpiyatlara ev sahipliği yapan iki büyük şehri vardı:

Roma ve Antakya.

Yarım milyon nüfuslu, bir olimpiyat stadyumu da olan Antakya çağının en görkemli şehirlerinden biriydi.

6. yüzyılda yaşayan Antakyalı vakanüvist Malalas, Seleucus’un inşa ettiği şehri şöyle anlatır:

“Antakya'ya gelince, şehrin dışına, Silpios adlı dağa doğru, dört mil boyutunda, çatılı ve çok görkemli iki büyük sütunlu cadde inşa etti. Her sokağa kemerli tetrapylalar (Roma kapıları) yaptırıp onları yaldız ve mermerle süsledi ve ana meydana bronz eserler ve heykeller koydu”

https://topostext.org/work/793

Antakya aynı zamanda paganlar için de bir hac şehriydi.

Olimpiyatlar için şehre gelenler Defne’deki (Bugünkü Harbiye) Apollon Tapınağı’na sunaklar sunup, hacı oluyorlardı.

Şehrin her yerinde Yunan tanrılarının heykelleri vardı.

M.S. 362 yılında Apollon Tapınağı ve önündeki heykel “korkunç bir felaket”le yıkıldığında, Antakyalı pagan hatip Libanios şehre ve tapınağa şöyle bir ağıt yakmıştı:

“Ey Jüpiter (Zeus), böyle dertlerle aklımız yorgun düşmüşken dermanından da mahrum olduk!

Kargaşadan uzak, öyle saf ve huzurluydu ki Defne bölgesi! Ve tapınağın kendisi daha da saf idi! Doğanın elleriyle işlenen bir liman içindeki sığınak gibiydi; son derece sakindi ve içinde muazzam bir sükunet barındırıyordu.

Kimler hastalığına derman bulmadı ki orada? Korkularından ve acılarından arınan niceleri… Ve ne çok dualar edilmiştir kutsanmak için.

Durmaksızın ağıtlar yakmamıza sebep olan bu korkunç felaketten sonra, Olimpik festivali kim düzenleyebilir ki?”

https://zeusbaba.com/libanios-apollo-20672b16da0a

Korkunç felaketin sebebi o günlerden kalma eserlere göre “gökyüzünden düşen bir yıldırım”dı.

Ama arkeologlara gündüz vakti, açık havada öyle bir yıldırımın düşmesi ve o yıldırımın koca bir tapınağı ve heykeli yıkması pek de mümkün gözükmüyor.

Muhtemelen “korkunç felaket”ten kastedilen de bir depremdi.

Felaket yüzünden paganlar Tanrılarını kızdıran sapkın Hristiyanları, Hristiyanlar kendilerine zulm edip Tanrı’nın gazabını çeken paganları suçlamıştı.

Ama bu ilk kez olmamıştı.

Hz. İsa’nın 33 yaşında çarmıha gerilip “göğe yükselmesi”nden 40 gün sonra toplanan havarileri İsa’nın mesajını anlatmak için gidebilecekleri özgür bir şehir ararken, Roma yönetimden özerk büyük bir şehirde karar kılmışlardı:

Antakya.

Önce Barnabas, dört yıl sonra da Pavlus ve Petrus tebliğ için Antakya’da toplandılar. Yahudi sinagoglarına gidip konuşmalar yaparak İsa’yı anlattılar, geniş bir cemaat kurmayı başardılar.

Havarilerin Antakya’daki çalışmalarını anlatan bir mozaik

Bütün bu bilgilerin kaynağı bizzat İncil’in kendisi.

İncil’in bölümlerinden biri olan Elçilerin İşleri’nde havarilerin Antakya merkezli tebliğ faaliyetleri anlatılıyor.

Sadece İncil’deki şu bölüm bile Antakya’nın Hristiyan tarihi için önemini görmek için yeterli:

“Sonra Barnaba, Saul’u aramak için Tarsus’a gitti. Onu bulunca da Antakya’ya getirdi. Böylece Barnaba’yla Saul bir yıl boyunca oradaki imanlılar topluluğuyla bir araya gelerek büyük bir kitleyi eğittiler. Öğrencilere ilk kez Antakya’da Hristiyanlar adı verildi.” (Elçilerin İşleri 25:26)

Dünyanın ilk mağara kilisesi Saint Pierre’in sonradan yapılan kapısı. Depremde kilisenin istinat duvarları yıkıldı.

Kuran-ı Kerim’in Yasin Suresi’nin 13-32 arası ayetleri arasında anlatılan kıssanın da Antakya’ya gelen havarileri anlattığı konusunda müfessirler genelde müttefik.

Hatta bazı müfessirler bu kıssaya Habib-i Neccar Kıssası adını veriyorlar:

“Oraya elçiler gelmişti. Biz kendilerine iki kişi göndermiştik ama ikisini de yalancılıkla itham ettiler. Bunun üzerine bir üçüncüyle destekledik. Onlar “Biz size gönderilmiş elçileriz” dediler.

…

O sırada şehrin öbür ucundan bir adam koşarak geldi; şöyle dedi: “Ey kavmim! Bu elçilere uyun. Sizden bir ücret istemeyen o kimselere tâbi olun; onlar doğru yoldadırlar.

…

İşte ben rabbinize iman etmiş bulunuyorum; bana kulak verin.”

Ona, “Cennete gir” denildi. “Rabbimin beni bağışladığını ve güzel biçimde ağırlananlardan eylediğini keşke kavmim bilseydi!” dedi.

Ondan sonra kavmi üzerine gökten bir ordu indirmedik, indirmeyiz de. Cezaları korkunç bir sesten ibaretti; sönüverdiler…” (Yasin Suresi, 13:32)

Uzaktan gelip havarilere karşı çıkan halkı uyaran mümin adını mesleği marangozluktan almıştı: Neccar, Habib-i Neccar (Sevgili Marangoz)

Oğlu cüzzam olduğu için şehrin dışında yaşıyordu.

Rivayete göre bu uyarısına öfkelenen halk onu taşlayarak ya da hızarla keserek öldürmüştü. Şimdi cami olan yere gömüldü.

Bunun üzerine Tanrı, şehrin ahalisini “korkunç bir ses” le cezalandırdı.

Kuran’daki diğer kullanımlarına göre bu “korkunç ses”ten kasıt da depremdi.

6. yüzyılda yaşamış tarihçi Malalas da; havarilerin Antakya’ya gelerek Hz. İsa’nın öğretisini anlattıkları M.S. 37 yılında Antakya’da bir deprem olduğunu yazıyor.

Belki de 115 tarihindeki Antakya depremiyle karıştırmıştır.

Antakya Psikoposu Ignatius’un sorumlu tutulup Collesium’da aslanlara atıldığı depremden sonra hala pagan inancında olan İmparator Trajan, ömrünün son yılını Antakya’yı yeniden inşa etmeye adadı.

Onun yarım bıraktığı işi Antakya’da imparatorluk tacını giyen Hadrianus devam ettirdi.

Depremde yıkılan Antakya, 250 yıl sonra Roma İmparatorluğu’nun yeni resmi dini olan Hristiyanlığın kutsal merkezi olarak yeniden dirilmişti.

Yine Malalas’ın anlatımıyla yeniden “Mermer sütunlu, kemerli, taş döşenmiş geniş caddeleri, oymalı, süslemeli tiyatroları, mozaik döşenmiş hamamları ve evleri, heykellerle bezenmiş pazar yeri ve meydanları, kiliseleri ve tüm görkemli yapılarıyla imar edilmiş” bir kentti.

Ta ki 20 Mayıs 526 gününe kadar.

O gün Antakya halkı “Meryem Ana Yortusu’nu kutluyordu.

Evlerde yortu için Hirise pişiriliyordu. (Hala Hatay’da Arap Alevilerin bayramlarda pişirdiği keşkek benzeri bir yemek)

Bir anda yer fokurdamaya ve sallanmaya başladı.

Yine Malalas anlatıyor:

“Gökten geliyor gibi görünen bir ateş, aşağı yukarı her tarafta yangınlara neden olmuştu. Bütün kiliseler yıkılmışlardı veya alevlerin içinde yanıp kül olmuşlardı. Kimi sakinler diri diri toprağa gömülmüşlerdi, fakat kurtarılamıyorlardı. Haber imparatora ulaşmış olduğu zaman, bir resmi yas ilan etmişti ve kentin yeniden inşası için gerekli parayı vermişti.”

Malalas’a göre depremde yortu için çevre şehirlerden gelenler yüzünden 200 bin insan ölmüştü.

Antakya bir kez daha yerle bir olmuştu.

Ama Kudüs’ten sonra Hristiyanlığın doğduğu, İsa’nın havarilerinin yattığı şehir bir kez daha ihya edildi.

Şehri felaketlerden koruması için Antakya’nın adı Theoupolis yani “Tanrı’nın Kenti” olarak değiştirildi.

Antakya’dan çıkarılan sikkelerin üzerinde ANT veya ANTIX yazılmasına rağmen bu dönemdeki sikkelerde Theoupolis’in kısaltması olarak THEUP yazılı.

Sonra şehir tekrar Antakya oldu.

Roma, Sasani, Bizans Antakya’yı ele geçirdi.

Şehir 528, 551, 557, 560, 577, 588’de yine depremlerle sarsıldı.

637’de Hz. Ömer döneminde Ubeyde bin Cerrah tarafından fethedildi.

350 yıl İslam imparatorluğunun en önemli şehirlerinden biri oldu.

Daha önce pagan tapınağı olan, sonra havarilerin türbelerinin olduğu Habib-i Neccar bu fethin sembolü olarak bu coğrafyanın ilk camisine dönüştürüldü.

Ama peygamberin ashabının kurduğu İslam imparatorluğunun bir parçasıyken de 750, 841, 859, 868 yıllarında büyük depremlerle sarsıldı Antakya.

969’da tekrar Bizans tarafından ele geçirildi. Habib-i Neccar bu dönemde kiliseye dönüştürüldü.

Depremler devam etti.

1053/1054’deki depremi Urfalı Ermeni vakanüvis Süryanilere eziyet eden Bizanslı Rumlara Tanrı’nın cezası olarak anlatmıştı:

“Öğleyin 6. saatte deprem oldu. Horom meydanında yer aniden büyük bir gürültü ile çınladı ve toprak yarıldı. Patrikle (Bizanslı) beraber 10.000 insan toprağa gömüldü…Antakya şehrinde fenalık yapanlar toprağın yarılması ile telef oldular…”

1082’de Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusunda komutanlık yapan bir Ermeni komutanın kısa süreli hükümranlığı altında bir kere daha sarsıldığı günü Süryani vakanüvis Mihail kaleme almıştı:

“Eylül ayında büyük bir deprem oldu. Yeryüzü şiddetle sallandı, gök altında bulunan bütün mahluklar titredi. Antakya şehri tahrip oldu. Surların 90 kulesi temelden kopup yere düştüler, surların büyük kısmı yıkıldı. Erkek kadın sayısız insan yıkılan evlerin altında can verdi…”

Sonra şehir Selçukluların eline geçti.

Ardından da Birinci Haçlı Seferleri sırasında büyük bir katliamla iki yüz yıl sürecek Latin egemenliği başladı.

Antakya 1114’de yeniden büyük bir depremle sarsıldı:

“…Bunun gibi ilahi gazap ne geçmişte ne bizim zamanımızda görülmüş, işitilmişti ve ne de kitaplarda okunmuştu. Derin bir uykuya dalmış olduğumuz sırada müthiş bir gürültü koptu ve dünya sarsıldı. Yeryüzü şiddetle titredi, kayalar yarıldı, tepeler çatladı. Dağlarla tepeler şiddetle çınladı. Dağlar canlı hayvanlar gibi ses çıkardı. Dağların sesi savaştaki ordunun sesi ile aynıydı. Her şey dalgalı deniz gibi titriyordu. Bütün ova ve dağlar, sanki bakırdanmış gibi çınladılar, ağaçlar gibi titrediler. İnsanlar ağır hasta gibi inliyordu. Her yerden haykırış sesleri duyuluyordu. Bu felaket esnasında herkes hayatından ümidini kesti ve kıyamet gününün geldiğini zannetti.”

https://www.agos.com.tr/tr/yazi/28237/ermeni-ve-suryani-tarihyaziminda-antakya-depremleri#:~:text=Halep'i%20y%C4%B1kan%201170%20depremi&text=%E2%80%9C%E2%80%A61170%20y%C4%B1l%C4%B1n%C4%B1n%2029%20Haziran',Rumlar)%20b%C3%BCy%C3%BCk%20kilisesi%20tamamen%20y%C4%B1k%C4%B1ld%C4%B1.
1269’da Memlük sultanı Baybars, şehri deprem etkisinde bir yıkımla taş üstüne taş bırakmayarak fethetti.

Tarihi şehirden geriye neredeyse hiçbirşey kalmadı.

Antakya ve Habib-i Neccar Camii yeniden bir kez daha inşa edildi.

300 yıllık Memlük egemenliğinde, 1515’de başlayan Osmanlı egemenliğinde de depremler sürdü.

Yakın tarihin en büyük depremlerinden biri 1822’de meydana geldi.

13 Ağustos 1822’deki depremde Halep ve Antakya’da 20 bin insan hayatını kaybetti.

Halep’teki Fransız konsolosluğundaki bir görevli depremi şöyle yazmıştı:

"Yeraltından sesler geldi, hemen ardından da herkesi dehşete düşüren bir sarsıntı. Kâğıda döktüğüm ayrıntılar asla gün yüzü göremeyecek; sadece babam ve bazı dostlarım o korkunç felaket sırasında ne durumda olduğumu bilsinler diye derledim bunları.…"

1853’deki depremde Habib-i Neccar Camii bir kere daha yıkıldı.

Geriye sadece minaresi kaldı. Yeniden medreseleriyle birlikte inşa edildi.

3 Nisan 1872 günü sabah 07.40’da Antakya bir kere daha depremle sarsıldı.

Rodos’tan Gazze’ye kadar hissedilen depremde şehirdeki 3000 evden 1960’ı yıkılmış, 894’ü oturulmayacak hale gelmiş ve sadece 149’u ayakta kalmıştı. Şehirdeki konsolosluk binalarından sadece İspanya Konsolosluğu ayakta kalmıştı.

Esas deprem, ilk depremden sonra gelince insanlar meydanlara çıkmış 18 bin nüfuslu şehirde ölü sayısı 500’de kalmıştı.

Depremlerle gittikçe nüfusu azalan, ihtişamını ve önemini kaybeden Antakya, 20. yüzyıla, iddiasız, yarı harabe bir şehir olarak girdi.

Ama depremlerle geçmiş iki bin yıllık tarihi tecrübesi olan Antakya, büyük bir deprem yaşamadan geçecek son 150 yılını da bir daha hiç deprem olmayacakmış gibi harcayacaktı.

Antakya ve İskenderun Sancakları, 1918-1938 yılları arasını Fransız mandası altında geçirdi.

Antakya’nın ilk imar planı da 1932 yılında Fransız şehir planlamacı Rene Danger tarafından hazırlandı. Danger, daha önce İzmir, Şam ve Beyrut için planlar hazırlamış ünlü bir isimdi.

Şehirleri etnik quarterlara bölen planları hala eleştiriliyor.

Antakya için çizdiği planda şimdiki adları Saray ve Kurtuluş olan caddeler genişledi. Şehre gelen Beyrutlu ve Fransız mimarlar Fransız tarzı kamu binaları, villalar inşa ettiler.

Antakya, Fransız mandası yıllarında. (Kasım Rifaioğlu özel arşivi)

Danger’in imar planı oryantalist, turistik ve estetik kaygılarla yapılmıştı.

Fransızlar Antakya’yı bir turizm şehri yapmak için turizm rehberleri hazırlattılar. İlk kez Princeton Üniversitesi’nden bir arkeoloji ekibi şehre davet edilerek kazılar yapıldı, çıkarılan mozaikler için bir müze tasarlandı.

Ama imar planında bir şey unutulmuştu: Antakya’nın binlerce yıllık deprem tarihi.

Rene Danger’in imar planında Asi Nehri üzerine köprüler kuruldu ve nehrin tarım arazilerinin olduğu Batı yakası imara açıldı.

6 Şubat depreminde şehrin Batı yakasında büyük bir yıkım oldu

1939’da Hatay Türkiye’ye katıldıktan sonra da yeni imar planları yapıldı.

1948, 1957, 1978, 1987’deki imar planları şehrin yapı stokunu büyütmekten başka bir işe yaramadı.

Şehirdeki binaların boyları imar planlarına aykırı olarak yükselmeye başladı.

Ama en ucuz malzemeyle: Tuzlu deniz kumuyla.

Çünkü Hatay söz konusu olduğunda deniz kumundan bol ve ucuz bir şey yoktu.

14 kilometre uzunluğuyla dünyanın en uzun sahillerinden biri olan Samandağ Sahili hemen şehrin yanı başındaydı.

Peki, bir deprem şehrinde inşaatlarda demirleri aşındıran tuzlu kum kullanılmasına devlet nasıl müsaade etmişti?

Müsaade etmeyi bırakın.

1960 ile 1990 arasında Samandağ Sahili’ndeki kumlar, inşaat şirketlerine bizzat Hatay İl Özel İdaresi tarafından ihale usulüyle satılmıştı.

Devletin 30 yıl süren kum satışı o kadar büyük boyutlara ulaşmıştı ki 1962’den 2000’lerin başına kadar Samandağ Sahili’nin 30 metre aşındığı tespit edildi.

Devlet bu satışı yaparken Samandağlı bir grup insan buna karşı yıllarca mücadele etti.

Samandağ kültürü, tarihi üzerine çalışmalarıyla tanınan İsmail Zubari ve Samandağ Çevre Koruma ve Turizm Derneği başkanı Mişel Atik o mücadeleyi veren isimlerinde arasındaydı.

Önceki gün her ikisiyle de sohbet etme fırsatı oldu.

Onların anlattıklarına göre devlet 30 yıl sonra dünyanın en güzel sahillerinden birinden kum satmaktan biraz onların mücadelesi sayesinde ama en çok da kaplumbağalar yüzünden vazgeçmiş.

Türkiye'nin Akdeniz sahillerinde düzenli olarak yuva yapan iki tür kaplumbağa yüzünden: Chelonia mydas ve Caretta caretta.

Yani Yeşil kaplumbağa ve deniz kaplumbağası.

Kaplumbağaların yuva yaptığı sahillerden biri de 14 kilometrelik Samandağ Sahili’ydi.

Şimdi adlarını herkesin bildiği bu kaplumbağalar o zamanlar kimsenin pek umurunda değildi.

Ta ki Türkiye, 80’lerin ortalarında 1976 Barcelona Akdeniz’in Deniz Ortamı ve Kıyı Bölgesi’nin Korunması Sözleşmesi ve 1979 Avrupa Doğal Hayatı ve Doğal Ortamların Korunmasına ilişkin "Bern Sözleşmesi"ne taraf oluncaya kadar.

Sözleşmelere taraf olan Türkiye, uzun yıllar gereğini yerine getirmemek için ayak sürttü, sahillerden kum çıkarılmaya devam edildi.

Ama Avrupa’dan gelen baskılar sonucunda 1990’lı yılların başında Samandağ Sahili’nden kum alınması yasaklandı.

Birkaç yıl kaçak olarak kum alımı sürdü ama 1996’da Samandağ merkezli Hatay’da meydana 5,5 şiddetindeki deprem ve 1999 Marmara Depremi sonra korkan müteahhitler deniz kumu kullanımını bıraktı.

Ama o zamana kadar 30 yıl boyunca bizzat devletin sattığı tuzlu kumlarla Hatay’ın bütün ilçelerinde, Antakya’da, Samandağ’da binlerce inşaatlar yapılmıştı.

Şehir Antakya’nın zemini alivyonlu tarım arazilerine doğru genişliyordu.

Asi’nin Batı yakasında yapılan o inşaatlardan birinin adı: 600 Konut sitesiydi.

S.S. Antakya Esnaf ve Sanatkarları Güzelburç Konut Yapı Kooperatifi tarafından 1998 yılında hak sahiplerine teslim edilen 600 Konut sitesinde 57 blok bulunuyordu.

Sitenin çevresinde küçük sanayi sitesi de kurulmuştu.

Aslında kooperatifin de adı olan Güzelburç, bir zamanlar Antakya merkeze bağlı Hıdırbey bucağına bağlı güzel bir köydü.

Hıdırbey’de adından da anlaşılacağı gibi Arap Alevileri çoğunluktaydı.

Biraz da aşağılamak için Arapça çiftçi anlamına gelen “Fellah” denen Arap Alevileri köylerinde çiftçilik yapıyordu.

Hatay’ın anavatana katılmasından sonra devlet Arap Alevileri, uzun süre bir iç güvenlik meselesi olarak görmeye devam etmişti.

Onlara yönelik “tehlikeli” propagandalara karşı devletin nasıl seferber olduğunun belgeleri Cumhuriyet Arşivleri’nde görülebilir.

Osmanlı’dan kalan bir gelenek olarak bunun için nüfus mühendisliği yöntemlerine de başvurulmuştu.

Bazı köyler ve beldelerin bağlı bulundukları yerler değiştirilmeye başlandı.

1948’de Armutlu köyünün Antakya belediye sınırları içine alınıp alınmamasıyla ilgili yapılan referandumda olaylar çıkmış, bir kişi hayatını kaybetmişti.

Yine 1948’de Arap Alevilerin yaşadığı Süveydiye ilçesinin Arapça orijinal adı Samandağ olarak değiştirildi.

Hıdırbey ve Harbiye bucaklarına bağlı köyler de 90’lı yılların başında sırayla küçük belde belediyelerine dönüştürüldü.

Böylece Hıdırbey ve Harbiye bucakları ortadan kaldırıldı.

Belediye yapılan köylerden biri de Güzelburç’tu.

1993 yılında belediye olmak, Güzelburç için, imara açılmak anlamına geldi. Şehre yakın boş tarlalar bir anda müteahhitlerin gözlerini parlattı.

Ama Güzelburç’un zemini tarıma elverişli ama inşaat için tehlikeliydi.

Öyle ki 2006 yılında ilçede durup dururken evlerde ve yollarda çatlaklar meydana gelmiş, Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi ilçede incelemeler yapmıştı.

Araştırmaya göre çatlakların sebebi, Güzelburç’ta artan nüfusla yeraltı sularının çekilip kullanmasıyla toprakta oluşan boşluklardı.

http://www.sumet.com.tr/userfiles/file/Hatay%20G%C3%BCzelbur%C3%A7%20Raporu.pdf

Bu sakat zemin üzerine sanayi sitesi ve 600 Konut sitesi inşa edilmişti.

6 Şubat depreminde 600 Konut sitesinin 57 bloğu da çöktü. Sitede yaşayan 3000’den fazla insandan yüzlercesi hayatını kaybetti.

Konutlar yazan bölgede yer alan 600 konuttan geriye büyük bir enkaz kaldı.

Köyler belediye oldukça şehir bu bölgeye doğru genişlemeye başladı.

Belde belediyelerin sayısının artmasıyla inşaatlardaki patlama paralel gitti.

90’lı yıllarda Hatay’da kurulan küçük belde belediyelerinin sayısı 74’e ulaşmıştı.

Sadece Antakya’da Merkez ilçeye bağlı köylerden 8, Hıdırbey bucağına bağlı köylerden 9, Harbiye bucağına bağlı köylerden 3 belediye yapıldı.

1993’de Antakya’ya bağlı Hıdırbey bucağına bağlı iki köy de birleştirilerek Ekinci Belediyesi’ne dönüştürülmüştü.

Ekinci, adından anlaşılacağı gibi zeytin bahçelerinin olduğu tarım arazileri üzerine kurulmuştu.

Belediye o kadar küçüktü ki 2009 yerel seçimlerinde Ekinci Belediyesi’ni CHP’li Seyfettin Yeral, 1831 oyla oyların yüzde 53’ünü alarak kazanmıştı.

Ama bu az nüfuslu, küçük bütçeli belediyelere devlet büyük bir imar yetkisi vermişti.

O yetkiyle Ekinci Köyü’nde siteler ve boyları sürekli yükselen binalar yapıldı.

2011 yılında CHP’li Ekinci Belediyesi, muhtemelen belediye bütçesinden daha büyük bir bütçesi olan Antis Yapı’ya bir zeytin ağacı bahçesinde imar izni verdi.

İmar, belediye meclisinin çoğu çiftçi ve esnaf olan Meclis üyeleri tarafından onaylandı.

1990’da kurulan Antis Yapı’nın sahibi Mehmet Yaşar Çoşkun, bu imar iznini alırken Mimarlar Odası Hatay Şube Başkanı’ydı.

Çok uzun yıllardır da odanın başkanlığını yapmaktaydı. 40 yıllık bir mimardı, şehrin entelektüel sol kamuoyunun yakından tanıdığı bir isimdi.

2012 yılında yeniden Mimarlar Odası başkanı seçildiğinde yaptığı açıklamada şöyle demişti:

“Yaşanan sel felaketinden ders alınması, kentin deprem senaryosunun yazılması, deprem mastır planının yapılması gerekir.”

Antis Yapı, Karadağ’da bile şirket açmış büyük bir firmaydı.

2011 yılında inşaatına başlanan ve 2013’de açılan yeni site her zamankinden daha iddialı bir sloganla tanıtılmıştı:

“Cennetten bir kare: Rönesans Rezidans”

Rezidansın inşaatını İstanbul’dan Yapı İnşaat adlı bir inşaat firmasına yapmıştı.

Çoşkun’un gözaltına alındıktan sonra verdiği ifadesindeki şirket adı doğruysa, karşımızda büyük inşaat projeleri yapmış tecrübeli bir şirket vardı.

Dün Antakya’dan konuştuğum bir mühendis “dışarıdan bakanların kaliteli bir iş oluyor diyerek takdir ettiği bir inşaattı” diyerek hatırlıyor o günleri.

Bu güvenle de daireler yüksek fiyatlarla satıldı.

Ama Mimarlar Odası Başkanlığı yapmış, Hatay Belediye Başkanı Lütfü Savaş’ın “Bu arkadaşımız gerçekten idealist bir insan” dediği Çoşkun’un Rönesans Rezidansı depremde yüzlerce kişiye mezar oldu.

Üstelik sadece çevresinde ağır ve orta hasar alan apartmanlar arasındaki enkazının fotoğrafına bakmak bile ortada “idealist” olmayan bir imar olduğunu görmek için yeterliydi.

Depremden sonra Hatay Belediye Başkanı Lütfü Savaş, imar izni için topu büyükşehir belediye kanunundan önce inşaata izin veren Ekinciler Belediyesi’ne attı. T24’e konuşan dönemin Ekinciler Belediye Başkanı Yeral ise denetim firmalarına:

“Evet ruhsatı vermiştim ama denetim benim işim değil. Çünkü bizim denetim memurumuz yoktu. Şimdi Anamur’a geldik, canımızı zor kurtardık. Aslında bütün Antakya yıkıldı. Sadece Rönesans değil ki, TOKİ binaları bile yıkıldı”

https://t24.com.tr/haber/cennetten-bir-kare-nasil-cehenneme-dondu-ronesans-rezidans-a-ruhsat-veren-baskan-izin-verdik-ama-denetim-bizde-degildi-eleman-da-yoktu-diyor,1091701

2012 yılında Büyükşehir Kanunu ile Hatay’daki 74 belediyenin sayısı 15’e düştü. Aralarında Güzelburç ve Ekinci’nin de olduğu 12 belediye kapatılarak Antakya’ya bağlı mahallelere dönüştürüldü.

Ak Partili Antakya Belediye Başkanı Lütfü Savaş, 2014’de CHP’den Hatay Belediye Başkanı seçildi. Antakya Belediyesi ise AK Parti’de kaldı.

2019 yılında görkemli bir showla açılışı yapılan Güçlü Bahçe City’yi yapan Ser-Al inşaat şirketinin sahibi Servet Altaş hem CHP’li Hatay Belediye Başkanı’na hem de AK Partili Antakya Belediye başkanına yakın bir isimdi.

2019’da Güçlü Bahçe City’yi açtığı görkemli törende 320 cmlik dev makasla Guinness Rekorlar Kitabı’na girmeye çalışırken makası tutanlar arasında Hatay Büyükşehir Belediyesi Başkanı Lütfü Savaş, Hatay Vali Yardımcısı Aydın Tetikoğlu, AK Parti Hatay Milletvekili Sabahat Özgürsoy Çelik de vardı.

Beş bloklu sitenin dört bloğu üç yıl sonra 68 kişiye mezar oldu.

Daha açılmadan yıkılan ve geriye sadece “depreme dayanaklı” tabelası kalan Fahri Öz İnşaat’a ait Altınpark Sitesi, Aksaray Mahallesi’ndeydi.

Depreme dayanıklı vurgusunun sebebi Aksaray ve yanı başındaki Emek Mahalleleri’nin 10 yıllık önce 2013 yılında “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” kapsamında Bakanlar Kurulu kararıyla “Riskli Alan” ilan edilmiş olmasıydı.

Emek ve Aksaray mahalleleri Antakya Asri Mezarlığı’nın çevresinde 40-50 yıllık binaların olduğu şehrin en yoksul mahalleriydi.

Çoğunlukla bir ve iki katlı bakımsız gecekondu binalardan oluşan mahalleler şehir merkezinde kalmıştı ve müteahhitlerin gözlerini kamaştırıyordu.

Peki buna rağmen 10 yılda neden yapılamadı?

Depremden sonra iktidara yakın gazetelerde hikayenin sadece bir yüzü öne çıkarıldı: Kentsel dönüşümü CHP’liler ve CHP’li başkan Lütfü Savaş engellemişti.

CHP’li milletvekillerinin kentsel dönüşümde kendilerine verilen haklara itiraz eden mahalle sakinleriyle toplantılar yapmışlardı.

Hatay Belediye Başkanı Lütfü Savaş da 2019 yerel seçimleri kampanyası sırasında burada yaptığı mitingde “kentsel dönüşümün rantsal dönüşüm olduğunu” söyleyen popülist bir konuşma yapmıştı.

Ama bunlar 2013 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Riskli Bölge ilan edilen iki mahallede kentsel dönüşümün neden başarılamadığını açıklamıyor.

Çünkü bu iki mahalle riskli bölge ilan edildiğinde Antakya Belediye Başkanı AK Partili Lütfü Savaş’tı.

Ardından Antakya Belediye Başkanlığı’nı yine AK Parti kazandı.

Fakat, bu iki mahalledeki Kentsel Dönüşüm Projesi’nin Uygulama Yönetmeliği, ancak 2017 yılında hazırlanıp, Belediye Meclisi’nde kabul edildi.

Projeye göre mahalledeki evler yıkılacak ve 350 dönümlük alana toplamd 82 adet apartman dikilecekti.

2017 yılında AK Partili Antakya Belediye Başkanı İsmail Kimyeci, kentsel dönüşüm projesi için bir inşaat şirketi sahibiyle fikir alış verişi yaptığını sosyal medya hesabından duyurmuştu:

O müteahhit, depremde yaptığı Güçlü Bahçe Sitesi yıkılan Ser-Al İnşaat’ın sahibi Servet Altaş’tı.

Hatay Gazetesi yazarı Mehmet Özkoca, Eylül 2022’de 10 yıldır yapılamayan kentsel dönüşümün akıbeti için şöyle yazmıştı:

“10 yıldan bu yana Emek Aksaray kentsel dönüşüm projesinde evler yıkıldı. İnsanlar yaklaşık 2 yıldır evsiz kaldı. Yüklenici firma geldi vinçlerini kurdu ama maalesef bir hafta sonra bütün malzemeleri toplayıp kaçtı gitti çünkü para ödemesi yapılmıyor denildi.

Bir yıl içerisinde yıkılıp yapılması sözü verilen ve insanları evinden edilen bu proje niye yarım kaldı, çünkü parasızlıktan.

İnsanları evinden yerinden etmişsiniz çoğu zaten varoş olan bu mahallelerde ya emekli parasından almış ya da zor zanaat geçinen insanlar. Ne istediniz bu garibanlardan. Hayal satmayın artık. İnsanlara evlerini geri verin artık. Gariban halkın ahını almayın. Eski belediye başkanı İsmail Kimyeci ve eski bakan Özhaseki, Antakya'da milleti toplayıp bu halkın önünde şeref sözü verdiler bu projeyi bitirmek için. Ama şeref ekmek bulamazken, şerefsizler buldu. Kimi zenginler buralardan evleri ucuza kapattılar, o yüzden bu proje yapılmıyor. Kimin ahını aldıysanız. Bu garibanların ahı üzerinize olsun.”

Depremin ardından bu iki mahalle de çöktü. Onlarca insan enkazların altında kaldı.

Peki, 2400 yıllık bu uzun hikayenin sonunda Antakya’nın bir kere daha depremde yok olmasının sorumlusu kim?

Bu kez kim aslanların önüne atılmalı?

Şehri yanlış yere kuran imparator Seleucus mu? Tebliğ için bu şehri seçen havariler mi? Şehri yanlış yere doğru büyüten Fransız Mandası mı? Güvenlik kaygılarıyla şehirde nüfus mühendislikleri yaparken müteahhitler karşısında zayıf küçük belediyeler yaratan Ankara mı? 30 yıl inşaatlara tuzlu kum satan devlet mi? Müteahhitlerle mesafeyi kaybetmiş, tarihi bir şehri bir imar çöplüğüne çeviren CHP’li, AK Partili belediye başkanları mı? 10 yıl kentsel dönüşümü beceremeyen merkezi ve yerel yöneticiler, kentsel dönüşüme direnmeyi muhaliflik sananlar mı?

Eğer M.S. 117 yılında yaşasaydık hepsi aslanlara atılmak üzere Collesium’a götürülürdü.

Bu şehrin yönetenlerin 2400 yıldır adı değişmemiş, İncil’de, Kuran’da bahsedilen bir şehri yönettiklerinin farkında olmadıkları çok açık.

Tuzlu kumla yeni inşaatlar yapılmasına engel olan deniz kaplumbağaları bile Antakya’yı kurtarmak için onlardan daha çok mücadele etti.

22/03/2023 00:01

Tarikat, cemaat ve pide…

Mustafa Karataş, yıllardır televizyonlarda dini programlar yapan saygın bir din adamı. Kanal 7’deki programlarıyla geniş bir izleyici kitlesine hitap ediyor.

Geçen akşam, aynı grubun haber kanalı ÜLKE TV’deki programının konusu

“Ramazan kolisinde neler yer almalı?” ydı.

Uzun süredir iktidara yakın medyada izlediğim; kutsi dava edebiyatı, büyük Türkiye goygoyu, iç ve dış düşmanlar tiradları, ezan, bayrak istismarı olmadan sıradan insanların gündelik hayatlarıyla ilgili bir miktar eleştirel de olan en gerçekçi ve faydalı içerikti.

Ne sabır tavsiyesi vardı, ne şükür ne de tasarruf.

Dümdüz bir Ramazan kolisinde olabilecek temel gıda ürünleri masanın üzerine kondu. Bir hesap makinesi alındı. Tek tek ürünler ve fiyatları yazıldı.

Ne lükse girebilecek bir ürün vardı, ne de pahalı markalar.

Onların tabiriyle “vasat bir Ramazan kolisiydi” bu.

Üstelik bu koliyle bir ayın çıkarılamayacağını de söyleyecek kadar dürüsttüler.

Kutuya ürünler yerleştirildikçe fiyatlar yükseldi.

“Vasat bir Ramazan kolisi” 790 TL tuttu.

Renklerini çok belli etmek istemeseler de Karataş Hoca ve programının sunucusu çıkan fiyata şaşırdı ve üzüldü.

Üstelik bu fiyata pide dahil değildi.

Bir pide 10 TL oldu. O da susamsız olanı.

Dört kişilik bir aile her akşam iki pide için Ramazan boyu 600 TL daha ödeyecek.

Herhangi bir siyasi bir mesaj vermek için yapılmamış bir programdı ama sonunda ortaya çıkan yekün kendiliğinden ister istemez siyasi bir mesaj vermiş oldu.

Muhtemelen Ramazan boyu bir daha böyle süfli içerikli dini programlar izlemeyeceğiz.

İftar ve sahur programlarında neyler üflenecek, cerbezeli hocalar vatanlı, bayraklı dualar edip, çaktırmadan seçim için mesajlar verecekler..

Zaten bu Ramazan kolisinin fiyatı, muhafazakar orta üst sınıfların İstanbul’daki favori lokantalarında bu Ramazan kişi başı bir iftar menüsü için verilecek rakamların biraz altında.

Muhtemelen bugün itibarıyla çoğunda ilk 10 gün yer bulmak bile mümkün değil.

Aslında üzerinde çok fazla konuşulmasa da Türkiye’de yeni bir sosyal gerçeklik yaşanıyor.

Eskiden varlıklı sekülerler ve yoksul dindarlar vardı. Fatih-Harbiye ayrımı net ve tanıdıktı.

Türkiye’de eskiden beri muhafazakar alt, orta ve üst sınıflar birbirine benzer hayatlar yaşadılar.

Helal-haram sınırları yüzünden tüketim alışkanlıkları birbirine benzerdi.

Osmanlı’dan beri çok uzun yüzyıllar şehirlerde aynı tarikatın mensubu kadı ile sütçü komşuluk yaptı.

Ama sonra bazıları mahalleden çıktı ve duvarlarla örülmüş siteler ve rezidanslara yerleşti.

Sadece yaşam alanları değil, çocukların gittiği okullar, sosyalleşilen mekanlar da değişti.

Son 10 yılda bu makas gittikçe açıldı.

Özellikle de enflasyonun yıkıcı etkisiyle toplumun maaşlı ve düşük gelirli kesimleri hızla fakirleşti, iki farklı muhafazakar yaşam dünyası ortaya çıktı.

Artık iktidara ve onun sunduğu imkanlara yakın, zenginleşmiş bir AK Parti nomenklatura sınıfı var.

Onlar için enflasyon, artan fiyatlar çok da büyük meseleler değil.

O yüzden ekonomik sorunlardan şikayet edenlerin karşısına davayı, büyük Türkiye idealini, yerli savunmayı, yerli otomobili, Ayasofya’yı koyabiliyorlar. Bütün bu nimetleri görmeyip yoğurt fiyatlarından şikayet edenleri nankörlükle suçlarken vicdan azabı çekmiyorlar.

Gittikleri AVM’ler, lokantalar hep dolu olduğu için hayat pahalığından şikayet edenlere inanmıyorlar.

Sitelerde oturuyorlar, çocukları özel okullarda okuyor, AVM’lerden alışveriş yapıyor, esnaf lokantalarına gitmiyor, seküler orta üst sınıflarla ortak bir hayatı paylaşıyorlar.

Alt ve orta sınıf muhafazakarlarla karşılaştıkları tek yer ise Cuma namazları.

Ama artık orda bile karşılaşmak kolay değil. Çünkü her muhitin kendi yeni, abdesthanesinden sıcak suların aktığı, alttan ısıtmalı modern camileri var.

Bu iki dünya arasındaki kopukluk geçen hafta ilk örnekleri gelmeye başlayan tarikat ve cemaatlerin seçim açıklamalarında da görünür oldu.

Anlaşılan bir zamanlar mütevazi şartlarda hizmetlerini veren, kurban derileriyle ayakta kalmaya çalışan, sürekli kaynayan çorbadan başka ikramları olmayan bazı tarikatlar ve cemaatlerin karar vericileri de artık bu yeni muhafazakar nomenklatura sınıfının mensubu.

Yaptıkları seçimlerde destek açıklamalarında savunma sanayi, dış politika, dış mihraklar var, dünyadaki diğer Müslümanların dertleri var ama bir Ramazan ayına dünyanın en yüksek enflasyon oranlarından biriyle, OECD ülkeleri arasındaki en yüksek gıda fiyatlarıyla ve milyonlarca insanı evsiz, yasta giren; her gün fakirleşen, kirasını ödeyemeyecek hale gelen bir toplumun bir Ramazan kolisini doldurmanın bile zorlaştığı dertleri yok.

Ümmetin ne olduğu meçhul ali çıkarları, tam olarak kimin büyüdüğü anlaşılmayan büyüyen Türkiye ideali, neredeyse imanın şartları arasına girmiş devletimizin menfaatleri için, bir inat uğruna, liyakatsiz, akraba torpilli bakanların kaprisleri için fakirleşen Türkiye’deki Müslümanlara düşen; şükretmek, sabretmek, iftardan sonra da gidip Ayasofya’da teravih namazı kıldıktan sonra büyüklerimiz için dua etmek…

Nomenklatura sınıfına düşense helal lüks lokantalardaki iftar davetlerine icabet etmek, aday adaylığı kulisi yapmak, en pahallı acve hurması peşinde koşmak, Ramazan’ın bir kısmında Umre’ye kaçıp sevaplarına sevap eklemek…

Bu taksimi kurt yapmaz denen bir işbölümü bu.

Ama hala açılan bu makasın siyasette bir karşılığı yok.

Nomenklatura sınıfının ürettiği din, iman, bayrak, ezan, büyük Türkiye, dış politikada lider ülke hikayesini, muhalefeti dış güçlerin maşası, ezeli ve ebedi düşman olarak gösteren propagandayı süt alırken birkaç kez düşünen, depremden sonra büyük devletimizi günler sonra görebilmiş alt-orta sınıf muhafazakarlar da heyecanla tüketiyor.

Çünkü yıllarca dinin ve dindarların örselendiği, Meclis’ten, üniversitelerden başörtülü kadınların kovulduğu bir ülkede namaz kılan Genelkurmay Başkanı’nın, Kuran okuyan Cumhurbaşkanı’nın, başörtülü hakimlerin, sabah namazına gidilen Ayasofya’nın ve benzer nimetlerin karşısında yolsuzluktan, fakirlikten, devletin geç kalmasından şikayet ederek kimse şükürsüz olmak, “düşman”a fırsat vermek istemiyor.

Ramazan kolisi doldururken bir işe yaramasa da, pide fiyatlarına bir faydası olmasa da yılların mağdurluğunun yerini almış devletin öz hakiki sahipliği mağrurluğu hissi hala heyecan veriyor.

Özellikle yıllarca bu mağdurluğu yaşamış orta yaş üstü kuşak bu mağrurluktan vazgeçmek istemiyor.

Yeni nesiller içinse, kırılacak cep telefonunun yenilenme ihtimalinin her yıl biraz daha düşmesi gibi daha elle tutulur meseleler var. O yüzden halkın kafasına çay atan, deprem görmüş ülkeyi bile azarlayan liderlere karşı sadakat hissi duymuyorlar.

Ama herhalde iki muhafazakâr mahalle bu sene aynı Ramazan’a girmiyor. İftar sofralarının bereketi bu yıl kendiliğinden gelmeyecek. Sofrada olamayan nimetlerin boşluğu verilen nimetlere şükrü zorlaştıracak. Ülkenin bir yarısında yıkılan minarelerden ezan sesleri yükselmeyecek, günlerce çaresizce enkaz altlarından kurtarılmayı beklemiş sevdikleri olmadan boğazdan lokmalar zor geçecek.

Yine de herkese hayırlı Ramazanlar. Her nerede ve hangi şartlarda yaşanacaksa…

.27/03/2023 09:42

O “dava” acaba hangi “davaydı”?

O videoyu görmüşsünüzdür. Bir ilçe seçim kurulu önünde stant açmış gelen geçeni imza atmak için ikna etmeye çalışan Yeniden Refah Partili gençler, bir cep telefonundan haberi izliyor.

Haberden o anda partilerinin Cumhur İttifakı’na katıldığını ve liderleri Muhammed Ali Fatih Erbakan’ın da cumhurbaşkanı adaylığından çekildiğini öğreniyorlar.

İnanmak istemiyorlar, bunun “sadece bir yorum”, “spekülasyon” olduğunu söylüyorlar ama çok da emin değiller.

Davalarının lideri, tam tersi bir adım atmadan önce günlerdir ilçe seçim kurulları önünde dava aşkıyla imza toplayan gençlere mi haber verecekti?

Fatih Erbakan, hiçbir açıklama yapmadan son dakikada Cumhurbaşkanlığı adaylığından çekilip Cumhur İttifakı’na katıldığında kendisi için zahmet edip ilçe seçim kurullarında imza veren kişi sayısı 69.199’du.

Ama herhalde son iki günü Ramazan’a gelen dört gün boyunca seferber ettiği bu 69.199’a kişiden bir helallik bile istemeyecek.

Ne de olsa onlar da kutsal bir dava için küçük bir fedakârlık yaptılar.

Erbakan’ın parti genel merkezinde coşkulu bir mitingle Cumhurbaşkanı adaylığını ve seçimlere parti olarak gireceklerini açıkladıktan dört gün sonra neden sessizce Cumhur İttifakı’na dümen kırdığı sorusunun cevabı her şeyin dava uğruna olduğu düşünülsün diye imzalanmış İslamcılık sosuna bulanmış mutabakat metni değil.

Gerçekten İslamcı bir parti, hamasi ümmetçi talepler dışında yanı başımıza kadar gelmiş ümmetin kendisi Suriyelileri ülkelerine geri göndermek diye bir şart ileri sürmezdi herhalde.

Zaten Yeniden Refah’ta ideoloji aramak fazla iyimserlik.

Zaten aşı olanların yarı insan yarı maymun çocukları olacağına inanabilmiş, Facebook’ta dolaşan kuyruklu bebek resimlerini basın toplantısında gerçek gibi göstermiş, Millet İttifakı’nı “ateistlerin, komünistlerin toplandığı yer” diye eleştirebilen Fatih Erbakan’ın öyle bir ideolojik önderliği yapacak bir formasyonu da, motivasyonu da yok.

İsmini 90’larda henüz üniversite öğrencisiyken Balgat’taki parti merkezinin içindeki camiye Cuma namazlarına üstü açık lüks arabalarıyla geldikçe duyduğumuz (bir keresinde gazetecinin sorusuna “daha iyilerine de bineceğiz” demişti), özel bir üniversitede mühendislik okumuş ama mesleği, fikirleri, hitabeti ya da siyasi karizmasıyla tevarüs etmemiş bir isim.

Ama güçlü bir soyadı var. Kısa hayat hikayesinin özeti de o soyadı.

Yeniden Refah da bir soyadı partisi.

Erbakan gibi 50 yıllık siyasi, dini bir hareketin hocasının oğlunun kendisini ve bir grup insanın da onu babasının manevi mirasçısı olarak görmesi ilk kez karşılaştığımız bir siyasi patoloji değil.

Ama bütün bu bol davalı cümlelerin arasına giremeyen gözlerden kaçan önemli bir fark var.

Fatih Erbakan, sadece manevi bir mirasçılık iddiasında bulunmadı hatta ilk mirasçılık iddiası maddiydi.

Bilenlerin zaten bildiği, Saadet Partililerin bilip bağırlarına taş basarak sustuğu bir mesele bu.

Fatih Erbakan’ın Cumhurbaşkanı adayı olacağını açıkladığı Balgat’taki Yeniden Refah Partisi genel merkezi, bundan dört yıl öncesine kadar Saadet Partisi’nin genel merkeziydi.

Daha önce Fazilet Partisi’nin, ondan önce de Refah Partisi’nin genel merkeziydi.

Peki bu iki parti kapatılmasına rağmen bu genel merkez binası nasıl Milli Görüş hareketinin elinde kalmıştı?

Neden devlet el koymamıştı?

Çünkü Milli Görüş hareketi 50 yıllık tecrübeli bir hareket ve 1983 yılında kurulan Refah Partisi de hareketin üçüncü partisi. MSP ve MNP daha önce kapatılmıştı.

O yüzden hareket devlete karşı bir tedbir olarak parti üzerine mal varlığı tutmadı.

Balgat’taki parti genel merkezini 1984 yılında ETAŞ Emlak AŞ adlı bir şirket satın aldı.

Şirketin hepsi eşit oranda olan beş kişilik kurucu ortakları partinin mutemetleriydi.

Refah Partisi, bu şirketin kiracısı olarak görünüyordu. Aslında kimse kimseye kira ödemiyordu.

Muhasebe üzerinden kira meselesi giriş-çıkış yapılarak hallediliyordu.

Şirketin Refah Partisi genel merkezi ve parti araçlarının sahibi olmak dışında da başka hiçbir ticari faaliyeti yoktu.

Bu sayede genel merkez binası 1998’de Refah Partisi kapatıldıktan sonra Fazilet Partisi’nin genel merkezi olabildi, 2001’de Fazilet Partisi kapatıldıktan sonra da Saadet Partisi’nin genel merkezi olarak bir kere daha aynı şirketten kiralanabildi.

2002 yılında ETAŞ Emlak A.Ş.’nin hisse payları yeniden dağıtıldı.

Milli Görüş hareketinin benzer ticari şirketlerinin mutemedi olan, Erbakan’ın kasası olarak bilinen Ankaralı Beşir Darçın en büyük hissedar haline geldi ama şirketin hala tek ticari faaliyeti genel merkez binasına sahip olmak ve kira almaktı.

Şirketin Erbakan soyadlı ya da aile ile akraba ilişkisi olan bir ortağı yoktu.

Ta ki 2008’e kadar bu böyle devam etti.

2008’in Mayıs ayında Erbakan, Refah Partisi’nin kapatılmasından sonra devletin geri istediği 1 trilyonluk hazine yardımıyla ilgili başlayan ve “kayıp trilyon” olarak bilinen davadan 2 yıl ceza aldı ve bu ceza 11 ay ev hapsine çevrildi.

Bu ceza kararından bir hafta sonra muhtemelen Erbakan ailesinin karar sonrası üzerinde artan maddi yük nedeniyle, Fatih Erbakan ve Erbakan’ın kızı Elif Erbakan ile evli damadı Mehmet Altınöz ETAŞ Emlak A.Ş.’ye ortak yapıldı. 50 bin sermayeli şirketin aralarında Beşir Darçın’ın da olduğu beş ortağı olmuş oldu. Fatih Erbakan ve damat Altınöz ise 20’er binlik payla en fazla hisse payına sahip ortaklar haline geldiler.

Şirketin hala Saadet Partisi genel merkezi ve parti araçlarının sahibi olmak dışında hiçbir ticari faaliyeti yoktu.

Hem Fatih Erbakan hem de Altınöz Saadet Partisi yöneticileriydi. Ve bu emaneti partili olarak üstlenmişlerdi.

Bu sırada Fatih Erbakan siyasette varlık göstermeye başladı.

Şimdi aynı ittifakta bir araya geldikleri Saadet Partisi genel başkanı Numan Kurtulmuş’a karşı röportajlar verip sert açıklamalar yapmıştı.

2011 yılında Necmettin Erbakan hayatını kaybetti. Hemen ardından Erbakan ailesi miras konusunda mahkemelik oldu.

Erbakan’ın büyük kızı Zeynep Erbakan, Ankara Cumhuriyet Savcılığı’na verdiği dilekçede diğer kardeşlerini mal kaçırmakla suçladı. Mutemet Beşir Darçın ve benzeri emanetçiler tarafından yönetilen başka bazı şirketlerde hak talep etti.

Abbate gömleklerini üreten Öztay Tekstil, Milda Kağıt ve Konya Un, Kanlıca’da 1999 yılında alınan yalı bu tartışmalı mallar arasındaydı.

Zeynep Erbakan, bu şirketlerin aslında babasına ait olduğunu iddia edip, mirastan pay istiyordu.

Açılan soruşturmada ifade veren Fatih Erbakan, “Babamın mal varlığı üçüncü kişilere emanet edilmemiştir. Bütün mal varlığı kendi adına kayıtlı olup mirasçılarına intikal etmiştir. Benim Konya Un A.Ş.’de yüzde 5 oranında hissem bulunmaktadır. 3-4 yıldan beri bu şirkete ortağım. Kendi tasarruflarımla ortak oldum” dedi.

Elif Erbakan Altınöz ise “Babam herhangi bir malını yeddi emin olarak veya emaneten başkalarına bırakmamıştır. Şikayet dilekçesinde yazılı, Milda Kağıt, Konya Un ve Öztay Tekstil şirketleri babama ait değildir. Bizim bu şirketlerde herhangi bir hakkımız bulunmamaktadır. Benim bu şirketlerde herhangi bir hissem yoktur” diye konuştu.

Soruşturmada Saadet Partisi Genel İdare Kurulu üyesi Oğuzhan Asiltürk de “Bu şirketlerin ortakları partimizin çalışmaları faaliyetleri sırasında ihtiyaç duyulduğu zaman maddi yardımda bulunan insanlardır. Sürekli partiye yardım ettikleri için Zeynep Erbakan tarafından bu husus yanlış değerlendirilmiş ve şirketlerin mallarının babasına ait olduğu şeklinde bir kanaate varmıştır” diye ifade verdi.

Kardeşler arasındaki kavga gazetelere düştü.

Ama bu mahkeme aşamasında ve tartışmalarda bile Balgat’taki parti genel merkezinin sahibi olan ETAŞ A.Ş. hakkında kimse hak iddiasında bulunmamıştı.

2014 yılında Fatih Erbakan, Saadet Partisi genel başkanlığına aday oldu ve Mustafa Kamalak’a karşı kaybetti.

Bundan sonra Fatih Erbakan ile Saadet Partisi ilişkileri bozulmaya başladı.

Kardeşi Elif Erbakan ile birlikte Erbakan Vakfı’nı kurdu, vakıf her ilde ve ilçede vakıftan çok bir parti teşkilatı gibi örgütlenmeye başladı.

2017 referandumunda Saadet Partisi hayır derken, vakıf adına televizyonlara çıkan Fatih Erbakan, başkanlık sisteminin faydalı tarafları da olduğunu söyledi.

Saadet Partisi’nin iktidar karşısında muhalefetle hareket etmesi sonrası Fatih Erbakan atılması cesaret isteyen bir adım attı.

Hala ETAŞ A.Ş.nin büyük ortağıydı.

Fatih Erbakan ve Erbakan’ın damadı Mehmet Altınöz, Saadet Partisi’nin genel merkezine sahip olan ve parti tarafından emanetçi olarak ortak yapıldıkları ETAŞ A.Ş.’nin büyük ortakları olarak, şirketin diğeri üç ortağı itiraz etmesine rağmen Saadet Partisi’nin kendilerine yıllardır kira ödemediğini ileri sürerek icra takibi davası açtı.

Aslında herkes biliyordu ki ortada ödenmemiş bir kira yoktu. Parti, bina sahibi görünen sembolik şirkete muhasebe kayıtları üzerinden kira ödemesi yapıyordu. 1984’den beri herkesin bildiği ve güven üzerine kurulmuş bir sistemdi bu.

Ama ilişkiler bozulunca güven üzerine kurulu emanetçi şirket ortaklığı bir koza dönüştü.

Fatih Erbakan, yıllardır kiraların ödenmediğini ileri sürerek partiden kiraları faiziyle birlikte istedi.

Bunun üzerine Saadet Partisi de “binanın Saadet Partisi’ne ait olduğu ve ETAŞ A.Ş. ve ortaklarının emanetçi konumunda olduğuna” dair Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tapu iptal ve tescil davası açtı.

Mahkeme partiyi haklı gördü ve binanın tapu kaydı üzerine Saadet Partisi Genel Merkez lehine ihtiyati tedbir kararı koydu.

Bu arada Erbakan ve Altınöz emanetçi sıfatıyla ortak oldukları şirketteki haklarını kullanarak, yine şirketin sahibi olduğu genel başkan Temel Karamollaoğlu’nun makam aracı, genel merkeze ait diğer araçlar partinin tapu kayıtları ve banka hesaplarına haciz işlemi başlattı.

Bunun üzerine Saadet Partisi, Erbakan ve Altınöz’ün istediği kira ve faizi ödedi ve haczi kaldırdı.
Ama Fatih Erbakan ve Mehmet Altınöz burada durmadılar.

Yeniden mahkemeye başvurdular.

Bu arada 2018 yılında Saadet Partisi bir adım daha atıp Millet İttifakı’nın ortağı olmuştu.

Davaya bakan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, Necmettin Erbakan’ın oğlu Fatih Erbakan ve damadı Mehmet Altınöz’ün taleplerini haklı görerek Saadet Partisi’nin Ankara Balgat’taki genel merkezi tahliye etmesi yönünde karar verdi.

Saadet Partisi karara Yargıtay’da itiraz etti ama Yargıtay da Kasım 2018’de tahliye kararını onadı.

Saadet Partisi’nin ek süre talepleri reddedildi. Parti bir süre tahliye kararını uygulamadı.

Ta ki 31 Mart 2019 yerel seçimlerine kadar…

Yerel seçimlerde Saadet yine Millet İttifakı ile hareket etmiş, İstanbul seçimlerinde de aday çıkarmıştı.

Devlet ve hukuk Fatih Erbakan’ın tarafındaydı.

11 Nisan 2019 günü Fatih Erbakan'ın açtığı haciz davası kapsamında Saadet Partisi genel merkezine gelen icra memurları, polis nezaretinde binayı tahliye etti.

Saadet Partisi, cılız birkaç açıklamayla olan bitene tepki gösterdi.

Zor bir durumda kalmışlardı. 50 yıldır içinde oldukları Millî Görüş hareketinin liderinin oğlu kendisine emanet edilen şirkette sahiplik iddiasında bulunmuştu.

Uzun süre Saadet Partisi genel merkez binası aradı, nihayet açılan yardım kampanyasıyla geçen ay Kılıçdaroğlu’nun adaylığının açıklandığı bina tutuldu.

Balgat’taki genel merkeze kim taşındı peki?

Tabii ki Yeniden Refah Partisi.

Geçen hafta Fatih Erbakan’ın kendisini coşkuyla alkışlayan taraftarlarının karşısında Cumhurbaşkanlığı adaylığını açıkladığı genel merkez.

Hikâyenin sonunda Yeniden Refah, “ateistler ve komünistler Millet İttifakı’nda, CHP’yi iktidar yapmamak için” gibi klişe sağcı gerekçelerle Cumhur İttifakı’na katıldı.

Cumhur İttifakı, AK Parti, MHP, BBP, HÜDA-PAR, Yeniden Refah ile yerli ve milliğin voltranını oluşturdu.

Herhalde seçim kampanyası da dini mubin-i İslam, bayrak, ezan bu tarafta diye gidecek, muhalefet tekfir edilme sınırlarında dolaşacak.

Ama LGBT, İstanbul Sözleşmesi, 6284, Fullbright, Erasmus’a karşı yükselen İslami hassasiyetler; emanet ile ilgili İslam’ın net emir ve yasaklarının bu kadar net ihlaline karşı çalışmıyor.

1984 yılında dava parasıyla o binayı satın alındığında, 5 yaşında olan davanın liderinin oğlunun gün gelip insanlara güven üzerine kurulmuş bir sistemi ihlal edecek kişi olacağını herhalde kimse düşünmemiştir.

Saadet Partililer de herhalde bu hayal kırıklığıyla bu duruma karşı yüksek sesle ses çıkarmadılar.

Hala da çıkarmıyorlar.

Kutsal davalarla çıkılan yolların sonu genel de böyle büyük hayal kırıklıkları oluyor.

.03/04/2023 11:19

Necip Fazıl, neden seccadesine sığınmıştı?

“Hürriyet, hürriyet ya, yalnız hangi hürriyet? Uzun zamandan beridir tutturduğumuz terane siyasi hürriyettir. Bu kadar fakir ve müesseseleri kurulmamış bir memlekette büyük bir çoğunluk, büyük bir çoğunluk, geçiminin kaderini devletin tutumuna bağlamışken, gerçekten siyasi bir hürriyet olabilir mi? Yeni bir memur herhangi bir toplantıda Başbakanı beğenmediğini, kendi bakanını çok basit bulduğunu çekinmede söyleyebilir mi? Yahut hükümetle işi olan bir tüccar , bir müteahhit, bir ziraatçi, korkmadan rahat rahat hükümeti her yerde tenkid eder ve dilediği partiye gözünü kırpmadan girebilir mi?

Fikir hürriyeti Batılı anlamda külliyen yoktur. Putlaştırılmış inançların aleyhinde sırf bir fantezi yapmak için dahi konuşamazsınız. Umumi kaide dışı bir nükte, bir paradoks, bir zeka perendesi, dudaklarınızdan ters anlaşılma endişesiyle boğazınıza doğru kayar. Ve yutkunursunuz. Siyasi iktisadi, hissi, fikri hürriyetsizliğin, ağır zincirlerle toplumun bütün fertleri kalebentlik mahkumlar gibi bağlanmışken, gerinip gerinip hürriyet nutukları atmak nedendir?… Neden bülbül dilinin belasını çeksin ve neden doğruyu söyleyen dokuz köyden kovulsun? Batı medeniyetini Batı medeniyeti yapan konuşmanın suç olmayışıdır. Meçhul asker abidesiyle alay etmekten, Tanrıyı inkar etmeye kadar her türlü kelamı isteyen ağız yutkunmadan söyleyebilir. Batı kendi bünyesinin sağlamlığından o kadar emindir ki söz ve fikir hürriyetinin en keskininden bile ürkmez. Bu çeşitli ters sözler katılaşmış asırlık düşünceleri yumuşatır, düşünce alemine şüpheciliği ve araştırma gayretini getirirler. Hürriyet, hangi hürriyet a canım? Kim aklının yatmadığı bir cümle duysa muhatabını gammazlayıp jurnal edecek bir kuvvet arıyor.”

Bu uzun alıntı bundan 63 yıl önce Çetin Altan’ın Milliyet gazetesinde yazdığı “Şu Hürriyet” başlıklı köşe yazısından.

27 Mayıs darbesinden 7 ay sonra bu yazıyı yazan Altan, aslında ilk günlerde bütün diğer yazarlar ve entelektüeller gibi DP iktidarını yıkan darbeyi hararetle desteklemişti.

Ama sonra işin rengi değiştikçe yazılarındaki o iyimserlik yerini böyle kapalı uyarılara bırakmıştı.

O kasvetli günlerde Çetin Altan’ın bu yazısını okuyup heyecanlananlardan biri de eski arkadaşı Necip Fazıl’dı.

Tuhaf bir dostluktu bu. İki farklı dünyanın insanlarıydı ama aralarında ilginç bir bağ vardı.

Çetin Altan o tuhaf bağı şöyle anlatmıştı:

“Necip Fazıl, üç beş kuruş zorlanmasıyla uydurmadan yazılar yazdığı küçük gazetelerde, nerdeyse her gün ağır sözcüklerle bana söver, Ankara’ya geldiği zamanlarda da hemen beni arardı...
Bilirdi bana sövüp durmasına rağmen şiirlerini çok sevdiğimi...
Geniş ve hafif çıkık alnıyla kendiliğinden tık tık oynayıp duran göz ve dudak kıyısı uzantılarını sanki özlüyor gibiyim...
- Neden bana her gün sövüyorsun, diye sorardım...
- Sen onlara inanıyor musun, derdi...”

Ama bu kez Necip Fazıl, eski arkadaşına cevap verebilecek bir yerde değildi.

Yazıyı Üsküdar’daki Toptaşı Cezaevi’nde okumuştu.

Necip Fazıl, aslında üçüncü kez Toptaşı Cezaevi’ndeydi.

Ama ilginçtir eleştirdiği CHP tek parti döneminden daha çok desteklediği ve örtülü ödenekten yardım aldığı DP iktidarı döneminde cezaevinde kalmıştı.

1952’de Ahmet Emin Yalman’a suikast girişiminde bulunan Hüseyin Üzmez, Necip Fazıl’ın yazılarından etkilendiğini söyleyince 12 Aralık 1952 – 2 Aralık 1953 tarihleri arasında bir yıl Toptaşı Cezaevi’nde hapis yatmıştı.

24 Haziran 1957 - 25 Şubat 1958 tarihleri arasında eski DP’li Fuat Köprülü'ye hakaret ettiği gerekçesiyle 8 ay 4 gün daha bu cezaevinde kaldı.

Darbeye aylar kala bir kez daha İnönü ve Atatürk’e hakaret etmekten aldığı cezaları yüzünden Niğde’de gözaltına alınıp hapse girdi. Sonra bırakıldı. İstanbul’a döndü, darbeden sonra ihbarlar üzerine 6 Haziran 1960'da yeniden tutuklandı ve 18 Aralık 1961’e kadar Toptaşı Cezaevi’nde kaldı.

Yassıada’daki Örtülü Ödenek davasında tanık olarak dinlendi.

O cezaevinden annesine, eşine ve oğlu Mehmed’e yazdığı mektup ve notlardan ne kadar üzgün ve bitkin olduğu anlaşılıyor.

Cezaevinde parasız kalmış, yaşlı annesinden harçlık ve kışlık giyecek bekleyen ünlü bir şairdi.

O zor şartlarda “Zindan iki hece, Mehmed'im lâfta! Baba katiliyle baban bir safta!” diye başlayan meşhur şiiri Zindandan Mehmed’e Mektup’u yazmıştı.

Şiir cezaevinin berbat şartlarını, devletin ceberut yüzünü ve bir şairin yalnızlığını anlatıyordu:

“Müdür bey dert dinler, bugün 'maruzât'!
Çatık kaş.. Hükûmet dedikleri zat...
Beni Allah tutmuş, kim eder azat?
Anlamaz; yazısız, pulsuz, dilekçem...
Anlamaz; ruhuma geçti bilekçem!
Saat beş dedi mi, bir yırtıcı zil;
Sayım var, maltada hizaya dizil!
Tek yekûn içinde yazıl ve çizil!
İnsanlar zindanda birer kemmiyet;
Urbalarla kemik, mintanlarla et.”

Necip Fazıl, bu ruh haliyle fikirleri ve yazıları yüzünden hapiste yatarken Milliyet gazetesinde eski arkadaşı Çetin Altan’ın ifade hürriyetini savunan “Şu hürriyet” yazısını okumuştu.

Hemen kaleme sarıldı ve Çetin Altan’a iletilmek üzere bir not yazdı:

“Çetin, “Hürriyet” isimli bir yazını okudum. Seni tebrik ederim. Arada, ruhuna nûranî mânalar inebiliyor. Böyle söylediğim için kusuruma bakma!.. Beni ve sana karşı fikirlerimi bilirsin… Beni sorma; zindandayım!.. Bu kadarı kâfi değil mi?.. Bir gün beni görmeye değecek kadar maziden mâna ve hatıra taşıyorsan gel!..
Sana Haktan gerçek selamet ve saadet dua ederim.
Necip Fazıl
Toptaşı Cezaevi – Üsküdar”

Necip Fazıl, hiçbir zaman ifade hürriyetinin büyük bir savunucusu olmadı.

İfade hürriyetini zor zamanlarda ve farklı fikirlerdeki insanlar için savunmak da Türkiye’de pek görülmeyen bir haslet oldu.

27 Mayıs’ın ardından, konuşmanın zor olduğu zamanlarda Çetin Altan’ın yazısı devletin hoyratlığına karşı seccadesine sığınmış Necip Fazıl için muhtemelen bir ümit olmuştu.

Zindandan Mehmed’e Mektuplar şiirinin o satırları bugünlerde çok popüler:

“Somurtuş ki bıçak, nâra ki tokat;
Zift dolu gözlerde karanlık kat kat...
Yalnız seccâdemin yününde şefkat;
Beni kimsecikler okşamaz mâdem;
Öp beni alnımdan, sen öp seccâdem!”

Kılıçdaroğlu’nun bir iftar sonrası fotoğraf çektirirken seccadenin üzerine basmasına karşı şiirin bu son iki mısrası bu aralar her yerde.

Bir gaflet anında seccadeye basan Kılıçdaroğlu’nun özürleri bile seccadenin seçim kampanyasında bir bayrağa dönmesini engelleyemedi.

Halbuki Necip Fazıl bu şiiri seccadeye olan sevgisini anlatmak için yazmamıştı.

Türkiye’de hürriyet karşıtlığının, hukuksuzluğun bir mağduru yalnızlığını evladına böyle anlatmıştı.

Tıpkı bugün yine ifade hürriyetlerini kullandıkları için hapishanelerde olan, haklarında bir tweet yüzünden davalar açılmış binlerce insanın her gün yaptığı gibi…

O dizeler, seccade üzerine yanlışlıkla basmış siyasi rakibe karşı din iman popülizmi yapmanın değil, dün ve bugün arasındaki benzerliklerin üzerinde düşünme vesilesi olabilirdi.

Ama tabii ki olmadı. Bu fırsat kaçırılmadı.

Çünkü Türkiye’deki geniş muhafazakar kamuoyu için uzun süredir zarf mazruftan daha değerli.

Semboller üzerine gösterilen hassasiyet, muhtevadan sakınılıyor.

Çünkü sembollerin muhafızlığı konforlu bir ahlaki üstünlük verirken, muhtevaya riayet insana ağır sorumluluklar yüklüyor.

O yüzden Kılıçdaroğlu’nun fark edince kabul edip, özür dilediği hatasına karşı, pek de samimi durmayan “seccadem öp beni” eforizmiyle seccadeyi bayrak yapıp sallayanlara esas hassasiyet gösterilmesi gereken başka değerler olduğunu hatırlatmak artık çok da anlamlı değil.

O şiirin nerede, nasıl ve hangi şartlarda yazıldığını, o mısralar öncesindeki mısralardaki çatık kaşlı devletin bugünküne olan benzerliğini de…

Çünkü muhtemelen yaşasaydı Necip Fazıl da fırsatı kaçırmaz, seccadeye basanlar üzerine ateşli bir şiir yazardı.

.05/04/2023 09:57

Çocuklar artık neden öcülerden korkmuyor?

Dün dikkat çekici bir açık mektup yayınlandı.

Artık adı AK Parti iktidarının elitleriyle birlikte anılan, Robert Koleji ile aynı puanlarla öğrenci alan Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden taze mezun ve iyi üniversitelerde bir grup üniversite öğrencisi genç, Kemal Kılıçdaroğlu’na açık bir mektup yazarak desteklerini açıkladılar.

Mektubu yazan Kartal mezunu üniversite öğrencileri mektubun girişinde profillerini net biçimde tarif etmişler:

“Okul profilinden saparak geçmiş tüm birikimini ve arka planını elinin tersiyle iten, aykırı veya tepkisel öğrenciler değiliz. Size Kartal’ın tam ortasından sesleniyoruz.”

Yani en baştan diyorlar ki “karşınızda AK Partili ailelerin haşarı, deist, yoldan çıkmış çocukları yok, söyleyeceklerimizin değerini böyle düşüremezsiniz.”

Zaten mektuptaki İslami referanslara vukufiyet de Kartal Anadolu İmam Hatip’in iyi öğrencileri olduklarını gösteriyor.

Üstelik bu İslami referansları, son günlerde aynı referansları seçimlere doğru insanları geçmişle, ahiretle korkutmak için seferber eden yaşlı İslamcı kuşaktan daha olgun ve saygılı biçimde kullanmışlar.

Mesela şu paragrafı, AK Parti’nin 2002’deki değiştik iddiasına, eski kasetleri döndürerek direnen bağnaz Kemalislerden pek farkları kalmamış o eski neslin anlaması kolay değil:

“Türkiye’de doğan her çocuk travmatize edilmiş bir geçmişi verili olarak alıyor. Kamusal alana çıktığında kendisini travmatik bir tarihsel anlatının merkezinde buluyor. Böylece tarihi harekete geçiren her vaka bir mağlubiyet veya galibiyet olarak nitelendiriliyor. Ve bizlere de tüm tarihimizi bu dikotomi üzerinden kurmak dayatılıyor. Halkın her bir kesimi arasında yaşanılan travmaların şiddetine dair adeta bir rekabet sürüp gidiyor. Travmatize edilmiş tecrübeler; iktidar olan kesime kendinden görmediği kesimlere onları travmatize edilebilecek tecrübeler yaşatmanın meşru zeminini sunuyor. Hınç ve travma döngüsü, bu şekilde dönüp duruyor: Dünün zulmedilen mağlubu, bugün galip olduğunda zulmün acımasız sopasını eline alıyor. Hukuk devleti olmanın temel niteliği, ancak ve ancak bu döngü kırıldığında ve yeni bir yol ortaya çıktığında kendini gösterebilecektir.”

Büyükleri hınç ve travmayı artık bir kimlik haline getirmişken, hınç ve travma döngüsünün farkında olan Kartal Anadolu İmam Hatip Mezunu gençlerin mektubunda en “sinir bozacak” kısım Kılıçdaroğlu’na destek açıklamaları kadar, şu paragraf olabilir:

“Bugün, Türkiye’deki tüm İslamcı-Mütedeyyin kesimlerin varlıklarını AK Parti ve Erdoğan’a borçlu olduklarına dair mesnetsiz bir algı oluşturulmaya çalışılmaktadır. Oysa Türkiye’de ne İslamcı hareket ne de bunun resmi-kurumsal karşılığı olarak nitelendirilebilecek İmam-Hatipler, Erdoğan ve AK Parti ile var olmuştur. İmam Hatipleri rejimlerinin arka bahçesi, kendi hukuksuz ve kural tanımayan iktidar ağlarının bir parçası olarak görmek isteyen ve bu sebeple bizlere musallat olan bu iktidar hiziplerine hiçbir minnet borcumuz yoktur.”

Bu paragrafın hangi suçlamayla karşılaşacağını herhalde tahmin ediyorsunuz:

Nankörlük.

Nankörlük suçlaması aslında bir tür son kurşun.

Bir iktidarı savunmak için söylenecek çok söz kalmadıysa, geçmişteki borç defterleri açılır, zaten ödenmiş borçlar bir kere daha tahsil edilmeye çalışılır.

Bu ahlaki ve manevi baskıya gelmeyenler de son çare nankörlükle korkutulur ve suçlanır.

14 Mayıs 1950 seçimlerinden günler önce CHP’nin sesi Ulus’un başyazarı Falih Rıfkı Atay da öyle yapmıştı:

“Muhalifler güneşi çamurla sıvamak için gece gündüz çalışsınlar. Türk Milletinin sağduyusu ve muhakemesi yalan ve iftiralara rağmen realiteyi görmesine kafidir. Ve tekrar ediyoruz: Türk milleti nankör değildir.”

Ama 14 Mayıs günü Türk milleti, İstiklal Harbi’ni kazanıp, Cumhuriyeti kurmuş CHP’ye “nankörlük” yapmayı tercih etmişti.

Çünkü artık 1923 yılında doğan nesil 27 yaşındaydı.

Tamamı AK Parti iktidarından başka iktidar hatırlamayan Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi’nin genç mezunları da kimseye minnet borçları olmadığını söyleyerek, hiçbir sorumlulukları olmayan 21 yıllık bir yükün ortağı olmayı, geçmişin iyi işlerinin bu yükün önüne perde olarak çekilmesini ve bitmeyen bu borç tahsilini reddetmiş oluyor.

Muhtemelen bolca nankörlükle suçlanacaklar.

Sadece onlar da değil.

Seçimler yaklaştıkça, 21 yıldır tüm seçimlerde, 27 Nisan muhtırasından, 17/25 Aralık’tan, Gezi’den sonra sandıklarda oylarıyla, 15 Temmuz gecesi sokaklarda canlarıyla bu iktidarın muhafazakarlar için yaptığı hayırlı işlere karşı borçlarını defalarca ödemiş insanlara nankörlük parmakları sallanmaya başlandı.

1999’da Merve Kavakçı Meclis’ten atılırken “Merve”li, “estetik olmayan türban”lı yazılar yazmış, her devir gücün yanında durmuş, laik ceberrutluklara tarihten bulup çıkardığı argümanlarla kenar süsü yapmış, şimdi de kendine Beştepe’de bir post serilmiş eski bir Hürriyet yazarının, o laik ceberrutluklarla bir ömür mücadele etmiş insanları “Muhafazakar Nankörlük” le suçladığı yazısı aile Whatsapp gruplarda dolaştırılıyor.

Bir damat bakanın skoru için rezervleri satılmış Merkez Bankası’ndan, Cumhurbaşkanı’nın tezini ispat için fırlatılmış enflasyondan bahsedenlere, Ramazan sofralarında iyice hissedilen yoksullaşmadan şikayet edenlere Ayasofya’nın, İHA’ların, SİHA’ların faturası uzatılıyor.

Yaşlı amcaların bile sokak röportajlarında iktidarı eleştirdikten sonra “İsterse Silivri’ye atsınlar beni” demek zorunda hissettiği, ağzını açmanın cesaret gerektirdiği, cezaevleri aldatılma hakkı verilmemiş sıradan dindar insanlarla doldurulmuş, sadece daha iyi bir hayat uğruna vatandaşları Meksika sınırından, Bulgaristan’dan Batı’ya girmeye çalıştığı için en çok mülteci veren ülkeler listelerine ön sıralardan girmiş Türkiye’deki ümmetin dertlerini dillendirmekten çekinenler, geri kalan ümmetin ali çıkarları için Müslümanları “ümmetin maslahatı” manevi baskısı altına alıyor.

Suriyeli Müslümanlar için Türkiyeli Müslümanlardan bir beş yıl daha baskıya, yoksulluğa sabır isteniyor.

Bunlardan etkilenmeyenler ise öcü hikayeleriyle korkutuluyor.

İçindeki liderlerin beş vakit namaz kılma oranı Cumhur İttifakı’ndan yüksek olan Millet İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayının yanlışlıkla bastığı için defalarca özür dilediği seccade, en son yerli korku filmlerinin başrolünde.

CHP’yi yeterince Kemalist bulmadığı için istifa edip parti kurmuş Muharrem İnce’nin bile seccadesini alıp açılışına gittiği Ayasofya’nın yeniden müzeye dönüştürüleceği söyleniyor.

Gözleri önünde etrafta fink atan cari öcüleri görmeyenler, başörtüsü konusunda yanlış yaptık diye özür dilemiş, kendi medyasını bile karşısına alıp başörtüsü kanun değişikliği teklifi vermiş, seçim afişlerine ve muhtemelen aday listelerine başörtülü kadınları koyan Kılıçdaroğlu’nun aslında yalnız olduğu ya da takiyye yaptığı, Cumhurbaşkanı yardımcılıkları ilan edilmiş ittifaktaki muhafazakar parti liderlerinin onca belgeye, söze rağmen seçimden sonra tasfiye edilecekleri, yeni bir CHP vesayeti kurulacağı gibi cin, peri hikayeleri anlatıyor.

Cari tek parti uygulamalarını prime timedaki yerli dizisi gibi izleyenler, 80 yıl önceki tek parti rejiminin siyah beyaz korku filmiyle insanları korkutmaya çalışıyor.

Hatıraları canlı bir nesli korkutmayı da başarıyorlar ama bu açık mektuptan anlaşılan çocuklar artık bu öcü hikayelerinden korkmuyor.

Belki de kısa ömürlerinde tecrübe ettikleri acı gerçeklerle öcü diye bir şey olmadığını erken yaşlarda öğrenmişlerdir.

Geçmişe değil, geleceğe bakmanın avantajını yaşıyorlardır.

Sorumlulukları olmayan yanlışlarını bedelini öderken, sorumlu olmadıkları başka yanlışların telafi edilmesiyle avunmak istemiyorlardır.

Belki de çocuklar büyümüştür, Kartallar yüksekten uçuyordur, manzarayı kuşbakışı görüyordur.

.10/04/2023 15:30

İdeolojilere matematik molası

2017’deki toksik post-darbe atmosferinden etkilenerek ya da ‘Rıdvan Dilmen’e uyarak “Evet” diyenlerin bile önemli bir kısmının pişman olduğu Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin siyasetin tepesine astığı yüzde 50 çıtası, siyaseti akmaz kokmaz ortalama değerlere doğru çekip partileri kimliksizleştirdi ama siyasetçiler bu sayede ideolojik önyargılarını parçalayacak bir bilim dalıyla tanıştılar: Matematik.

İttifaklar böyle matematiksel bir ihtiyaçtan doğdu.

Matematik; büyük partileri uzlaşmaya, kapsayıcılığa, değişime; küçük partileri ve fırsatçı siyasetçileri ise bu uzlaşmaya karşı ideolojik önyargıların popülist bayraktarlığına doğru savurdu.

Ama iktidarın geçen yıl D’hondt sistemine yaptığı mikro cerrahi müdahale, meclis seçimlerinde ittifakı matematiksel olarak anlamsızlaştırınca, seviyeli birlikteliklerin bir adım daha ileri taşınıp, tek logo altında mantıksal izdivaçlara dönüşmesi zorunlu hale geldi.

Ama bu matematiksel zorunluluğa ekmeğini uzlaşma yerine sekterlikten çıkarmaya çalışan partiler direndiler.

Muhalefet cephesinde matematiğe direnişin üç örneği var; Diğer partiler deprem yüzünden miting yapıp, şarkı çalmaya bile soğuk bakarken, mitinglerinde avam rap şarkısıyla dans edecek kadar kendi rüzgarına kapılmış Muharrem İnce ve partisi.

Anketlere bakılırsa ülkeden göndermeyi vaat ettikleri insan sayısının onda biri kadar oy alma şansı görünmeyen Ümit Özdağ’ın partisi.

Ve uzun yıllar basın açıklamalarından sonra olaysız dağılma şeklindeki rutin hayatlarını onları Meclis’e taşıyarak bozan HDP yerine kendi logosu ve hellaleşmeye karşı hesaplaşma bayrağıyla devrime yürümeyi tercih eden TİP…

21 yıl sonra Erdoğan’ın ilk kez kaybedebileceği bir seçime gidilirken, yıllardır bu anı beklemiş muhalif seçmenin oylarının bir kısmı, bu üç partinin aritmetiğe direnci yüzünden iktidarın üstünden teğet geçerek doğrudan geri dönüşüm kutusuna gidecek gibi görünüyor.

İktidar cephesinde ise irrasyonel bağlarla bağlı oldukları logoları ve davaları uğruna, buz gibi somut bir gerçek olan 300’ün altına düşme riskini alan iki parti oldu: MHP ve YRP.

Çünkü Kemalist, Türkçü, ülkücü, İslamcı ve Sosyalist bu partilerin ortak bir özelliği var: Hepsinin dünyası esnemeyen mutlak hakikatler üzerine kurulu.

O yüzden pragmatik işbirliklerine açık değiller ve bu ideolojik körlük egosantrik bir özgüvene neden oluyor.

Tam da bu durum dört muhafazakar partiye listelerini açan CHP’nin başardığı şeyin zorluk derecesini gösteriyor.

Eski bir hesap uzmanı olanı olan Kılıçdaroğlu’nun en azından matematikte iyi olduğu kesin.

Öyle ki Millet İttifakı’nda DEVA, Gelecek, Saadet ve DP adaylarına listelerini açan parti normalde fikren daha yakın oldukları İYİ Parti değil de, CHP oldu.

Bu kapsayıcılık CHP’nin değişim konusunda aldığı mesafenin samimiyetinin tek başına sağlaması gibi.

DEVA, Gelecek, Saadet ve DP’nin de ellerin bile gitmediği CHP listelerinde olmayı bir varoluşsal meseleye dönüştürmemesi, matematiksel zorunluluğa direnmemesi onların da ideolojik deli gömleklerine hapsolmadıklarını gösterdi.

Listelerinde seçilecek yerlerde AK Parti’den gelen isimler, Kürt kimliğiyle tanınan adaylar bulunan İYİ Parti de matematikteki iddiasını ortaya koydu.

Ama herkesin matematiği o kadar iyi değil.

Şimdiden CHP ve Kılıçdaroğlu, “AK Partilileri”, “Yetmez ama evetçileri” Meclis’e sokmakla suçlanmaya başlandı bile.

Dün muhalif bir gazetecinin öfkesi iktidara yakın bütün medyalarda manşetlerdeydi:

"Kemalizmi ırkçılık olarak gören Taraf gazetesi artıkları, FETÖ firarisine saat takan ve Emniyeti FETÖ'ye teslim eden, Hatay'da ölen binlerce kişinin mesulu ve yargıya FETÖ imamlarını yerleştiren, 'Yetmez ama evet"'diyerek faşizme destek veren Cumhuriyet düşmanları listelerde seçilecek yerlerde. Tebrik ederim herkesi!'.

https://www.ahaber.com.tr/gundem/2023/04/10/murat-agirel-ve-muharrem-inceden-kemal-kilicdarogluna-sert-sozler?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=twitter

"Kemalizmi ırkçılık olarak gören Taraf gazetesi artığı” dediği kişi CHP’nin İzmir birinci bölgeden birindi sıraya koyduğu siyaset bilimci Yüksel Taşkın.

Ne ilginçtir Yüksel Taşkın’dan, babası bakan olan, TRT Yönetim Kurulu üyesi AK Partili bir akademisyen de dün böyle dert yandı:

“Ülkede ne kadar Atatürk düşmanı varsa sıralı tam liste için CHP listelerine bakabilirsiniz. Düşünsenize “Kemalizm ırkçılıktır” diyen adamı İzmir 1. Sıraya yazıyorlar. Yetmez General Trikopis’i de yazsaydınız”

Hem ulusalcı muhalifleri hem iktidar destekçilerini kızdıran Yüksel Taşkın, CHP’nin altı yıldır genel başkan yardımcısı. Her zaman sosyal demokrat bir siyaset bilimci olmuş, 2016’da imzaladığı bildiri yüzünden KHK’yla üniversiteden ihraç edilmiş, muhalifliğin bedelini ağır biçimde ödemiş saygın bir entelektüel.

Yüksel Taşkın’a “Taraf artığı”, Sadullah Ergin’e “Yetmez ama evetçi” diyen biri İYİ Parti’nin Ordu birinci sıradan eski İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin’i aday yapması karşısında çılgına dönmüş olmalı!

HDP’nin eski bir Taraf yazarı olan genel başkanı Mithat Sancar’ı Urfa’dan aday göstermesi, Yetmez ama evetçi liberallerden Hasan Cemal’in Cumhuriyet’in yüzüncü yılında Meclis’i açacak isim olmasını da içlerine sindirmeleri kolay değil.

Ama işte matematik bu kadar hassas bünyeleri üzen soğuk bir bilim dalı.

Yine de CHP İzmir birinci bölge birinci sıradaki Yüksel Taşkın’dan rahatsız olanlar şanslı. Hemen listenin ikinci sırasındaki Tuncay Özkan’a odaklanıp rahatlayabilirler.

Özellikle de 2007’de Cumhuriyet Mitingleri sonrası Tuncay Özkan’ın kurduğu Biz Kaç Kişiyiz Platformu’nun İstanbul il başkanlığını yapmış biri için herhalde bu bir teselli olur.

İttifaka oy verirken hala vatana ihanet ediyormuş gibi hisseden Bornavalı ulusalcı seçmenlerin İzmir birinci bölgede başka alternatifleri de var.

Mesela Ak Parti.

Listenin dördüncü sırasında CHP’yi yeterince Kemalist bulmayıp istifa etmiş, Ergenekon sanığı eski teğmen Mehmet Ali Çelebi bulunuyor.

Beşinci sırasında ise bir zamanların laik ataklar geçiren Yeni Asır’ının başında olan gazeteci Şebnem Bursalı var.

CHP’nin İzmir listesi mi, yoksa AK Parti’nin İzmir listesi mi daha Kemalist, karar vermek kolay değil.

Ankara Çankaya’daki milliyetçi ve ulusalcı seçmenler içinse durum daha karmaşık.

CHP listesinin dördüncü sırasındaki Sadullah Ergin’den 2010 referandumu yüzünden rahatsız olup, oyunun da ziyan olmasını istemeyen bir muhalif seçmenin gidebileceği İYİ Parti’nin ikinci sırasında da 2022’ye kadar AK Parti’de kalmış Eşref Fakıbaba var.

Belki de en iyi seçenek Alparslan Türkeş’in oğlu Tuğrul Türkeş’in liste başı olduğu AK Parti’dir.

Peki İstanbul birinci bölgede, mesela Üsküdar’da oturan bir muhafazakar seçmen ne yapsın?

Sandık başına gittiğinde ve AK Parti listelerini açtığında listenin seçilmesi garanti altıncı sırasında gazeteci Mustafa H. Cevizoğlu’nun adını görecek.

Eğer genç değilse ve Cevizoğlu’nu CNNTürk tartışmalarındaki yerli ve milli yeni profiliyle tanımadıysa, onun bir zamanların hızlı 28 Şubatçısı, sıkı Kemalisti, ateşli bir türban karşıtı, 2007’de Cumhuriyet mitingleri konuşmacısı Hulki Cevizoğlu olduğunu hemen anlayacaktır.

Halbuki ahiret hesap korkusuyla elinin gitmediği CHP logosunun altında İstanbul birinci bölgede Milli Görüşçü Saadet Partili Birol Aydın, DEVA Partisi’nden başörtülü işkadını Elif Esen, El Ezher’de okumuş, eski imam ve eski AK Parti milletvekili Hasan Karal, AK Parti eski İstanbul il başkanı Selim Temurci gibi “mahalleden” isimler seçilecek sıralardan aday.

İstanbul ikinci bölgede, mesela Fatih’te oturan İslamcı bir seçmen listenin başındaki Süleyman Soylu’nun hemen altında Halit Yerebakan isminin önemini anlamaya çalışınca tvlerde meşhur olmuş, Erdoğan ailesine yakın Rizeli bir doktor olmasından başka mantıklı bir açıklama bulamayabilir. Diğer adayların çoğunun adını da ilkkez duymuş olabilir.

Dördüncü sıradaki yerli ve milli ulusalcı DSP lideri Önder Aksakal’ı CNNTürk ekranlarında muhakkak görmüştür. Ama onun bir zamanlar Meclis’ten başörtülü vekil kovalayan DSP’nin eski bir parti yöneticisi olduğunu, daha genç yıllarında da Devsol’dan hapis yatmış bir isim olduğunu bilmeseler daha iyi.

Halbuki mesela İYİ Parti’nin ikinci bölge aday listesi Fatihli bir İslamcı’ya daha tanıdık gelebilir: Babası BBP’li milletvekili, amcası İslamcı ünlü bir isim olan Buğra Kavuncu, Nakşi kökenli eski DYP milletvekili Salim Ensarioğlu, liberal hukukçu Bahadır Erdem ve Özal’ın danışmanı eski ANAP’lı Engin Güner’in kızı Ece Güner.

İstanbul üçüncü bölgede yaşayan muhafazakâr bir Kürt seçmenin de kafası çok karışabilir.

Eli AK Parti’ye gitmek istese listenin üst sıralarında Hüdapar lideri Zekariya Yapıcıoğlu’ndan başka kimliğiyle öne çıkmış güçlü bir Kürt aday göremez.

Halbuki CHP listesinde Türkan Elçi, Bülent Kaya gibi Kürt kimliğiyle öne çıkan isimler, Mustafa Yeneroğlu gibi insan hakları mücadelesi vermiş siyasetçiler var.

Milliyetçi İYİ Parti’nin üçüncü bölge adayları içinde bile AK Parti’den daha fazla Kürt kimliğiyle öne çıkmış isim var.

Mesela Türkçü sitelerin şimdiden Şerafettin Elçi’ye rahmet dileyip, Said Nursi’ye Bediüzzaman dediğini jurnallediği Seyithan İzsiz gibi.

Listelere topluca bakınca AK Parti listelerinde mi daha çok eski AK Partili, muhafazakar var, CHP listelerinde mi diye hemen bir cevap vermek kolay değil.

Yeşil Sol Parti listelerindeki liberallik oranı bile AK Parti’den yüksek.

İYİ Parti listelerinde seçilecek yerlerden aday gösterilen eski AK Partililer ve Kürtlerin sayısı da kafaları karıştırabilir.

Yani bu seçimlerde ne AK Parti seccadelerin koruyucusu İslam’ın son kalesi, ne de CHP camileri ahır yapmak için tetikte bekleyen, ellerin gitmediği o eski CHP.

Aksini iddia eden, oyuna ideolojik anlamlar yüklemek isteyerek sadece kendisini kandırmış olur.

Çünkü en azından bu seçimlik ideolojilere matematik molası verildi.

“Atatürk’ün Çankaya’sında kimler aday” diye dizlerini dövenlerin seçim sistemi ve matematik çalışmasında büyük faydalar var.

En azından Manisa seçmeni için durum biraz daha açık.

Manisalılar, AK Parti listesinin tepesinde, Payitaht Abdülhamit dizisinde Tahsin Paşa’yı oynayan ve kendini epey rolüne kaptırmış bir yazarı görünce ülkedeki acil durumun farkına varmışlardır.

Atını senatör seçtiren imparatorun o kadar da uzağında sayılmayız.

.19/04/2023 08:12

Peki onlara haklar helal mi?

AK Parti kurucusu, gazeteci-yazar Ayşe Böhürler, AK Parti listelerinden Kayseri’den seçilecek sıradan aday.

Türkiye siyaseti için iyi bir haber bu.

Geçen akşam Habertürk’e çıkan Böhürler şöyle dedi:

“28 Şubat’ı yaşamış birisi olarak Kılıçdaroğlu’na ve temsil ettiği zihniyete hakkımı helal etmiyorum. Bu insanlarla aynı masada ortak olarak oturmayı içine sindirenler olabilir, hazmedebiliyorlarsa herkesin vicdanı kendine…Ben başörtülü biri olarak hakkımı helal etmiyorum. Kılıçdaroğlu’na ve o zihniyete hakkımı helal etmiyorum. Ben AK Parti kurucusu oldum diye, ‘başörtülü biri parti kurucusu olamaz’ diyerek AYM dava açtı. Ben ‘başörtülü hâkim olabilir dedim’ diye bunu parti kapatma davası gerekçesinin içine koydular. Bunu söyleyenler sonuçta Kılıçdaroğlu’ydu. Başörtülülerin Meclis'e girmesine engel olan da Kılıçdaroğlu'ydu…Başörtülü avukatlar baroya dahil edilmedi. Başörtülü avukatların önü daha son 10 yılda doğru düzgün açıldı. Çünkü karşımızda Kılıçdaroğlu ve benzerleri vardı.”

Türkiye Cumhuriyeti’nin 100 yıllık tarihinin en utanç verici ayrımcılıklarından biri olan başörtüsü yasaklarının mağduru olmuş bir insanın hakkını helal etmemek için yüzlerce haklı sebebi olabilir.

Fakat, herhalde siyasi rekabetin hararetinden kaynaklanan bir dalgınlıkla bu suçlamaların muhatabı biraz karışmış.

Kılıçdaroğlu’nu pek çok şeyle suçlamak mümkün.

Ama 28 Şubat’la suçlamak biraz tuhaf olabilir.

Çünkü 28 Şubat 1997’de Kemal Kılıçdaroğlu, Refah Partili bakan Necati Çelik’e bağlı olan SSK’nın genel müdürüydü.

Genel müdürlüğü sırasında, MGK kararlarını takip eden Başbakanlık genelgelerini diğer tüm bürokratlar gibi uygulamak dışında 28 Şubatçılık yaptığına, insanları fişlediğine dair elde bir veri yok.

Tam aksine 28 Şubat davası dosyalarından çıkan, 28 Şubat kararlarını uygulamaktan sorumlu Başbakanlık Uygulamayı Takip ve Değerlendirme Merkezi'nin bir fişleme belgesine göre SSK Genel Müdürü Kemal Kılıçdaroğlu, “SSK Genel Müdürlüğü’nde bölücü kadrolaşma” başlığıyla fişlenmişti.

Kılıçdaroğlu bu 28 Şubat fişlenmesi iddiası yüzünden dava açtı ve iki yıl önce de artık Başbakanlık kalmadığı için Cumhurbaşkanlığı’ndan 50 bin TL tazminat kazandı.

Yani Kemal Kılıçdaroğlu resmi bir 28 Şubat mağduru.

Tabii ki 2002’den sonra önce CHP milletvekili, ardından CHP’nin grup başkanvekillerinden biri olarak şimdi AK Partililerin hararetle andığı Baykal’ın liderliğindeki partinin başörtüsü, laiklik politikalarının bir parçası oldu.

Özellikle 2008’de Meclis’ten geçen başörtüsüne özgürlük getiren yasayı AYM’ye götüren üç CHP grup başkanvekilinden biriydi.

Ama iki yıl sonra 2010’da CHP genel başkanı olduğunda başka bir siyasi çizgi izlemeye başladı.

Üniversitelerde başörtüsü özgürlüğünü destekleyen bir açıklama yapıp ortamı yumuşatmış, bunun ardından YÖK üniversitelere başörtüsüne izin veren bir talimat göndermiş ve böylece üniversitelerde başörtüsünün önü açılmıştı.

CHP bu normalleşmeye itiraz etmeyerek destek vermişti.

Kılıçdaroğlu’nun bu tavrına CHP içinden de sert tepkiler gelmiş hatta bu tartışmadan kısa bir süre sonra Kılıçdaroğlu’nun seçilmesinde önemli rol oynayan Önder Sav CHP yönetiminden tasfiye olmuştu.

Peki, Kılıçdaroğlu’nu başörtülü milletvekillerinin Meclis’e girmesine engel olmakla suçlamak mümkün mü?

Meclis’te başörtüsü krizi 1999’da Merve Kavakçı’nın Meclis’e girmesiyle yaşandı. Kılıçdaroğlu bu sırada da hala SSK Genel Müdürü’ydü.

31 Ekim 2013 yılında Meclis’e ilk başörtülü milletvekilleri girerken, Kılıçdaroğlu CHP genel başkanıydı, partisini başörtülü milletvekillerinin Meclis’e girmesine itiraz etmemeye ikna etmişti.

Akşener’in yönettiği oturuma başörtülü vekiller girmiş, CHP adına Muharrem İnce çıkıp konuşmuş, çıkışta partilileri yemeğe götüren Kılıçdaroğlu da “Bugün çok mutluyum. Meclis’te konuşan milletvekillerimize teşekkür ediyorum” demişti.

Gerisi malum.

2019’dan itibaren CHP’nin toplantılarında ve verdiği röportajlarda CHP’nin başörtüsü konusunda hata yaptığını söyledi, özeleştiri yaptı, helalleşme siyasetine başladı, 28 Şubat mağduru bir öğretmeni helalleşmek için ziyaret etti.

En son da medyasını ve partisini karşısına aldı ve CHP Meclis’e başörtüsüne güvence verecek kanun teklifi önerisi verdi.

Böhürler’in hakkını helal etmediği Kılıçdaroğlu’nun başörtüsü karnesi böyle.

Peki, ya 14 Mayıs’tan sonra muhtemelen birlikte aynı sıralarda oturacağı bazı yeni AK Partililerin karnesi?

Örneğin AK Parti’nin İstanbul birinci bölge altıncı sıradan adayı Hulki Cevizoğlu’nunki?

80’lerde Hürriyet’in Ankara bürosunda gazeteciliğe başlayan ve Özal’a yakın bir gazeteci olarak nam salan Cevizoğlu, özel televizyonların açılmasıyla başlayan çok sesli ortamda Ceviz Kabuğu programıyla ünlü olmuştu.

Ama 1990’ların ortalarından itibaren o da Refah korkusuyla ulusalcı, laikçi, Kemalist bir çizgiye savruldu.

28 Şubat’ta darbeye en çok yaklaşılan gün olan 11 Haziran 1997 günü
Genelkurmay’da komutanların Refahyol iktidarını “Gerekirse silah kullanırız” diye tehdit ettiği irtica brifingini izleyen isimlerden biriydi.

Brifing bir basın toplantısı değildi, önceki gün savcı ve hakimlerin, daha sonra üniversite rektörlerinin ve sivil toplum örgütlerinin katıldığı brifingler zaman zaman katılımcıların söylenenleri alkışladığı bir boy gösterisiydi.

Cevizoğlu, o günlerde yaptığı Ceviz Kabuğu programlarıyla da 28 Şubat havasına katkı yapmıştı.

1998’in Ocak ayında postmodern darbe daha sıcakken çıkardığı “28 Şubat- Bir hükümet nasıl devrildi?” kitabında bu anti-Refahyol pozisyonunu sürdürmüştü.

Tankın üzerinde otomatik silahının namlusu bir minareye doğrulmuş bir asker fotoğrafının yer aldığı kitabın kapağında şöyle yazıyordu:

“Ordu nasıl konuşur?”, “Neyi nasıl söyler”, “Eyleminin ipuçları ve yaptırımı nelerdir?”

2001’de emekli general Erol Özkasnak, onun programına bağlanarak “postmodern darbe” yi sahiplenmişti.

2007’de 28 Şubat’ın 10. Yıldönümünde yazdığı yazıda bile bu fikirleri çok değişmiş görünmüyordu:

“Aslında buna ne kadar 10. yılı denebilir, bilmiyorum. Çünkü, bir şeyin yıldönümünün geçerli olabilmesi için onun “var” olması gerekir, “devam ediyor” olması gerekir, “uygulanabilir” olması gerekir, “sahipleniliyor” olması gerekir, vs. Oysa, 10 yıl sonra 28 Şubat kararları için bunlar ne kadar geçerlidir?.. Üstelik “Bin yıl süreceği” iddia edilmesine rağmen.. Bilindiği gibi, 28 Şubat postmodern darbesi, irticanın “birinci tehdit” olarak algılanarak, iktidardaki Refahyol Hükümeti’nin düşürülmesi ile sonuçlanmıştı.1997’de PKK tehdidinin bile önüne geçerek “birinci tehdit” olduğu bizzat Genelkurmay tarafından açıklanmıştı.10 yıl sonra geldiğimiz noktaya bakınız: 8 yıllık zorunlu ilköğretimin dışında uygulanan hiçbir şey yok. 28 Şubat’ın Refahyol İktidarını devirdikten sonra, “işbaşına getirdiği hükümet” bile bu kararlara sahip çıkmadı. Bugün, ortada hiçbir izi kalmayan 28 Şubat’ın, bu yüzden 10. yılı da olamaz.

Olsa olsa “dedikoduları” olur. Zaten o da yapılıyor… 1997’de Genelkurmay’daki ünlü “irtica brifingi”nin sonunda yapılan vurgu aynen şöyleydi: “Bu noktadan hareketle; Atatürk’ün kurduğu modern ve laik Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin nitelikleri değişmeyecek, değiştirilmeyecektir. Bunlar;

- Tek Millet,
- Tek Vatan,
- Tek Devlet,
- Tek Dil,
- Tek Bayrak olarak ifade edilmektedir.”

Bugün Türkiye’nin geldiği noktada, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına uymak zorunda olan DTP adlı sözde siyasi partinin Diyarbakır İl Başkanı, “Kerkük’e yapılan saldırıyı Diyarbakır’a yapılmış sayarız!” diyebiliyor. Hani nerede “Tek Millet” ilkesi? Hani nerede “Tek Vatan” ilkesi?”

28 Şubat’ın ardından ikinci büyük laiklik ve başörtüsü krizi olan 2007 Cumhurbaşkanlığı krizi sırasında da gazetecilik sınırlarını aşan bir aktivizm içinde mücadele etmişti.

Sabih Kanadoğlu, bir makaleyle duyurduğu 367 içtihadını ilk kez Ceviz Kabuğu’nda anlatmıştı.

27 Nisan gecesi Genelkurmay e-muhtıra verirken Ceviz Kabuğu’nda yine Sabih Kanaoğlu vardı:

“Bir makale yazarak, Türkiye’nin siyasi kaderini değiştiren” Yargıtay Onursal Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, 29 Aralık 2006 tarihinde katıldığı Ceviz Kabuğu programında “367 olmazsa rejim krizi çıkar” uyarısında bulunmuştu.
Kanadoğlu, 27 Nisan 2007 tarihindeki son Ceviz Kabuğu’nda ise yine çok önemli hukuki uyarılarda bulundu. Cumhurbaşkanı seçilenin milletvekilliği Anayasa’nın 110.maddesine göre hemen düşüyor. Bu durumda, Abdullah Gül seçilirse, kendisini anında yargı önünde bulacak. Şimdi buna da “post modern zorlama” diye bakanlar olabilir, tıpkı 4 ay önceki açıklamasına baktıkları gibi. Ancak, üstün nitelikli bir hukukçu olan Kanadoğlu’nun açıklamalarına pek çok Anayasa Hukukçusu tam destek veriyor.”

Kanaltürk’te program yapan Cevizoğlu, türbanlı first lady istemeyenlerin buluştuğu Cumhuriyet Mitingleri’nin de ateşli bir savunucusuydu:

“Cumhurbaşkanlığı ile ilgili hafta sonu Cumhuriyet'in (ve Mustafa Kemal'in) başkenti Ankara'da tarihin en büyük mitingi yapıldı. Tandoğan alanını, Anıtkabir'i ve tüm çevre yolları dolduran yüzbinlerce (milyonu aşkın) Türk, "Çankaya'ya Mustafa Kemal ilkelerine –özde- bağlı biri gelsin" mesajı verdi. Ancak, "cumhurun" mesajı, "cumhurbaşkanı adayları" ve AKP tarafından algılanmadı ve algılanmak istenmiyor. Şimdi çıkıp diyorlar ki, "Başkası da çıkar daha büyük toplulukla miting yapar!.." İnatlaşmaya bakınız.. Toplumu germe çabalarına bakınız. İnatla cumhurbaşkanı olunur mu? Şimdi, "Biz de daha büyük miting yaparız" diyenlere sormak lazım: Saysanız kaç kişi gelir?.”

“Anayasa ve hukukun ne dediği tartışılırken, halkın ne dediği çok kesin ve net. Halk Abdullah Gül’ü Çankaya’da görmek istemiyor. Son Ceviz Kabuğu programında, her zamanki gibi bir izleyici anketi yaptık. İzleyicilerimize “Abdullah Gül’ün cumhurbaşkanı olmasını istiyor musunuz?” diye sorduk.Bir haber programında görülmemiş büyük bir rekor kırıldı ve 100 bine yakın (Tamamı 98 bin 262) oy geldi. Halkın yüzde 90’ı “Hayır” dedi. Cumhur’a rağmen, Cumhur’un başkanı olmanın mümkün olmadığı İstanbul Çağlayan merkezli mitingde de görülmedi mi?..
Milyonlarca insan ne dedi, duyan var mı?”

Sadece programları ve yazılarıyla bu başörtüsü karşıtı laiklik gösterilerine destek vermekle kalmamış, Manisa ve Samsun’daki Cumhuriyet Mitingleri’nde bizzat kürsüye çıkıp AK Parti iktidarı karşıtı, laik, ulusalcı ateşli konuşmalar da yapmıştı.

Ama bununla da yetinmemiş, mitinglerin bu rüzgarını arkasına alarak 22 Temmuz 2007 genel seçimlerinde Ankara birinci bölgeden bağımsız milletvekili adayı oldu:

“Biliyorsunuz, uzun yıllardır sizlerle birlikte büyük bir mücadele veriyorduk.Amaç, Mustafa Kemal Atatürk’ün ilkelerini yaşatmak ve ülkemizin sömürgeleşmesini engellemekti. Milyonlarca insanın toplandığı mitingler de bunun için yapılmıştı. Milyonlarca Türk, “tehlikenin farkındayız”, “gerekeni yapın” derken, bu mesajların parti genel başkanları tarafından anlaşılmadığını –esefle- gördüm.

Şimdi hepsi önünüze gelip, oy isteyecekler. Tüm partilerin genel başkanlarına açıkça sorunuz:

1- AB'ye kesin olarak karşı mısın, değil misin?
2- Erdoğan, Gül, Arınç dışında bir başka AKP’linin Cumhurbaşkanı olmasına 23 Temmuz’da evet diyecek misin, demeyecek misin?
3- Çankaya’ya türbanın çıkmasını istiyor musun, istemiyor musun?
4- PKK’nın bitirilmesi için kesin kararlı mısın, yoksa iki tane fazla milletvekili çıkarmak için bölücülüğü destekleyen kişilere sessizce evet diyecek misin?

Soruları daha da artırabiliriz. Ben bu soruların yanıtlarını, kendi kendime AKP dışındaki partilerin genel başkanlarına sordum. Vicdanımda aldığım yanıt –ne yazık ki- beni doyurmadı. Ülkem için üzüldüm. İşte bu yüzden bağımsız olarak milletvekilliğine aday oldum...”

Az farkla vekilliği kaybetti. ODTÜ yurtlarında ikinci çıktı.

Sonra gazeteciliğe ve siyasete birlikte devam etti.

Önce Ecevit’in istişare heyetinde girdi, sonra Ecevit’in ölümünden sonra Rahşan Ecevit’in kurduğu Demokratik Sol Halk Partisi’nin kurucu genel başkanı oldu.

Birkaç ay sonra istifa etti.

Cevizoğlu’nun o yıllarda büyük bir derdi vardı: Türban:

“Kur’an’ı Kerim’de başörtüsünün olduğu konusunda din bilimciler birleşemedi. “Hımar” sözcüğü, takva örtüsüdür, ya da cinsel organların örtülmesi anlamına gelir deyip, kanıt gösterenler var. Bu tartışma ilahiyatçılar arasında sürüp giderken, Yargıtay Onursal Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, “Türbanın üniversitelerde serbest bırakılmasının, Cumhuriyet devrimlerini yok etme çalışması” olduğunu vurguluyor. Kanadoğlu, yapılacak anayasa değişikliğinin buna imkan veremeyeceğini de açıklıyor… Cumhuriyeti kuran Mustafa Kemal Atatürk, 1926’da, “din üzerinden siyaset yapmanın vatan hainliği olduğuna” ilişkin bir yasa çıkarmıştı. Bugün ise, “avantaj” olarak görülüyor!.”

Tvlere çıkardığı konuklarıyla İslam’da ve Kuran’da türban olmadığını ispatlamaya çalışıyor, başörtüsü yasakçılıklarını hararetle destekliyordu.

Bu konuda CHP’yi ve MHP’yi sert dille eleştiren yazılar yazdı:

“Kitleler meydanlarda “Çankaya’da türban istemiyoruz” diye slogan atarken, seçimlerden bir hafta önce, Deniz Baykal, “Cumhurbaşkanının eşi türbanlı olabilir” deyiverdi Şimdi ne diyor?.. “Üniversiteye türban giremez!..” Yani ona göre, Çankaya’ya girer ama üniversiteye giremez!.. Peki Devlet Bahçeli ne diyordu?: “AKP inanç hortumcusu” diyordu, “AKP siyasi terörist ve kundakçı” diyordu, “Erdoğan’ın son ümidi Barzani ve PKK” diyordu, “Ne çalarsanız yalnızca 11 gün çalacaksınız. Sonra hesap vermeye başlayacaksınız” diyordu. Sonra ne yaptı?.. AKP’li Abdullah Gül’ü Cumhurbaşkanı yaptı; şimdi de din üzerinden siyaset yapan AKP’nin “türbanın serbest olması” projesine en büyük –ve tek- desteği veriyor!..”

2008’de Meclis’e gelen başörtüsü düzenlemesinin kaos yaratacağını yazmıştı:

“Bazı politikacıların “siyasi hasat” toplamak için çıkardıklarını itiraf ettikleri “Türbana Özgürlük Yasası” ülkeyi ve üniversiteleri iyice gerdi. Politikacıların seçim kazanma uğruna gençleri birbirine düşürmesi doğru mu?..
“Türban eşittir kadın hakları” anlamına mı geliyor?.. Kaos yaratarak “Özgürlük” korunabilir mi?..
Milletvekili yeminindeki “toplumun huzurunu”sağlama ve “laik cumhuriyeti koruma” ilkesine uyuldu mu?..
Başbakan ve parti liderlerinin kavgacı üsluplu açıklamaları toplumu nereye götürüyor?..”

Sonra bu yasa yüzünden AK Parti’ye açılan kapatma davasını destekleyen programlar yaptı, yazılar yazdı.

AYM kapatma kararı vermeyince AYM’yi suçladı:

“İç ve dış baskılar oldu, Ergenekon adı verilen dava ortaya çıktı AB’nin içinden “kıytırık” olan ve olmayan birçok kişi işe karıştı... AKP’ye yakın olduğu söylenen Haşim Kılıç, davayı tek oylamada karara bağlamış olabilir! Peki diğer üyeler neden itiraz etmedi, onların böyle bir hakkı yok muydu?”

Baykal’ın çarşaf açılımına bile ateş püskürdü:

“Peki, CHP’nin Atatürk’ten kalan “Altı ok” unun içinde neler var? Laiklik ve devrimcilik var. Cumhuriyet’in temelinde kılık kıyafet devrimi de yok mu?..Var.
Öyleyse, Atatürk’ün partisinin başındaki Sayın Baykal’ın, “kara çarşaflı iki hanıma CHP rozetini takıp, partiye üye yapmasını” nasıl değerlendirmeli? Deniz Baykal, yerel seçim öncesi “kara çarşafla halk avcılığı” mı yaptığını sanıyor?.. Moda deyimle “kara çarşaflı PR” mı bu?.. Öyleyse avucunu yalar. Sayın Baykal’a kim akıl veriyorsa, bu görüntü ile kendi tabanını genişletip, “dev kararsızların” oyunu mu alacağını sanıyor?
Ne boş hayal!..”

Sonra 2010’da CHP’de genel başkan değişti.

Kılıçdaroğlu, 2011 seçimlerinde CHP’den aday adayı olan Cevizoğlu’nu aday göstermedi.

O da gidip tekrar bağımsız aday oldu. Ama geçen sefer aldığı oyun yarısını bile alamadı.

En ateşli AK Parti, çözüm süreci, açılım karşıtı oldu. Kürtçe TV’yi bile eleştirecek bir ulusalcılık seviyesine yükseldi.

Sonra 2015’de buna uygun olarak Vatan Partisi’nden aday oldu.

Sonra…

2016’dan sonra yavaş yavaş yerlilik ve millilik cephesinden iktidara yakın kanallarda görünür olmaya başladı.

CHP’yi yeterince Kemalist ve milli bulmayan muhalif olarak itibar gördü.

O kadar ki bugün İstanbul’un birinci bölgesinden AK Parti’nin altıncı sıra adayı.

En zor zamanlarında karşılarında olduğu başörtülü kadınların oylarıyla Meclis’e girmesi kesin.

Halbuki şu ana kadar geçmişine dair tek bir özeleştiri yapmadı.

AK Partili olup, Erdoğan’ı sorgusuz destekledikten sonra bütün geçmiş günahları affedildi, kimse de ondan samimiyetinden şüphe edilebilecek bir özeleştiri dahi istemedi.

Ona haklar otomatik olarak helal oldu.

Tıpkı AK Parti’nin İzmir’den yine kesin seçilecek sıradan aday gösterdiği gazeteci Şebnem Bursalı’ya helal olduğu gibi.

O da 28 Şubat döneminde laiklik ve irtica paranoyalarını manşetlerinden düşürmeyen Yeni Asır gazetesinin Ankara temsilcisiydi.

28 Şubatçıların DYP’den isimleri istifa ettirerek Refahyol yerine hükümet kurdurmaya çalıştıkları Yalım Erez’e çok yakın bir gazeteciydi.

Yeni Asır gazete arşivlerinde olmadığı ve Google’da da sıkı bir temizlik yapıldığı için bugün pek hatırlanmayan bazı 28 Şubat günleri haberlerinin başlıkları şöyle: “Kuran Üzerine Yemin Edip Dönenler”, “Menderes’ten Hoca’ya ‘Çekilin’ Mektubu”, “Askerlerin Görüştüğü DYP’li Bakanlar.”

27 Nisan döneminde de Cumhuriyet mitinglerine destek vermiş, sonra patronaj değişikliğiyle herhangi bir açıklama yapmadan ya da helallik istemeden iktidar cephesine geçivermişti.

Muhtemelen İzmir’deki seçim kampanyasında rakibi olan CHP’li adayları yeterince Atatürkçü ve CHP’li olmamakla suçlayacak ve bir ay sonra da Ayşe Böhürler ile birlikte Meclis’te AK Parti sıralarında oturacak.

Eğer başörtülülerin Meclis’e girmesini engellemekle ille de bir genel başkan ve zihniyeti suçlanacaksa herhalde ilk sırada DSP’nin genel başkanının gelmesi gerekir.

Çünkü 1999’da Merve Kavakçı’ya haddinin bildirilmesini isteyen DSP’nin genel başkanı, “dışarı dışarı” diye tempo tutanlar DSP’li milletvekilleriydi.

Eğer DSP Aydın’dan daha fazla milletvekili çıkarsaydı o tempo tutan milletvekillerinden biri de son genel başkanı Önder Aksakal olacaktı.

Nasip bugüneymiş.

Ne de olsa ondan da kimse DSP’nin bu tarihi hatası için bugüne kadar tek bir açıklama istemedi.

O da ne yanlış yaptık dedi, ne de helallik istedi.

Zaten her akşam bir tanesine çıktığı iktidara yakın kanallarda ondan istenen tek şey CHP’yi yeterince Atatürkçü ve ulusalcı olmamakla suçlaması…

Başörtülü avukatların baroya kabul edilmemesiyle ilgili de eğer birine haklar helal edilmeyecekse o kişi de Kılıçdaroğlu olmasa gerek.

Mesela yıllarca buna direnmiş eski Türkiye Barolar Birliği başkanı ve potansiyel CHP genel başkan adayı Metin Feyzioğlu’na bunun için haklar helal edilmeyebilir. Ona da kimse “yıllarca neden bu kadınları engelledin” diye sormadı. Yoksa Erdoğan onu Lefkoşe’ye büyükelçi olarak gönderir miydi?

Listeyi uzatmak mümkün.

28 Şubat yıllarında Rekabet Kurumu başkanı olarak kurumdaki dindar yöneticileri pasif görevlere atayan, 2007’de Hayrunisa Gül’e resmi görevlerde başını açmasını tavsiye eden eski CHP milletvekili Aydın Ayaydın’ın kızı da, babasının referansıyla İstanbul’dan AK Parti milletvekili oluyor.

Yine CHP’den yeterince laik ve Atatürkçü olmadığı için ayrılan, genç bir teğmen olarak AK Parti iktidarına karşı faaliyetler içinde bulunmuş, İzmir AK Parti milletvekili ve seçilecek sıradan adayı Mehmet Ali Çelebi’nin de önüne kimse böyle zor sınav kağıtları koymadı. CHP’nin Atatürk’ün yolundan saptığını söylerken, başörtüsü yasakları, 28 Şubat, 27 Nisan hakkında ne düşündüğünü kimse merak etmedi. Erdoğan’ı sorgusuz desteklemesi yetti.

Çünkü artık en büyük dava lidere sadakat. Haklar onlara tek bir sual sorulmadan otomatik olarak helal.

Kılıçdaroğlu’nun suçu ise bu CHP zihniyetiyle hesaplaşmak, başörtüsü yasakçılığının sembol isimlerini partiden tasfiye etmek, CHP’yi Hulki Cevizoğlu’nun, Mehmet Ali Çelebi’nin aday olamayacağı, Muharrem İnce’nin ayırılıp parti kurmak zorunda kalacağı bir parti haline getirmek, başörtüsü konusunda hata yaptık demek, muhafazakarlardan kapılarına kadar gidip helallik istemek oldu.

Böyle çetin işlere kalkışıp, seçimler öncesi kafa karıştırınca da, bunu yapan ilk CHP lideri olmasının tarihsel değeri, kendi mahallesine rağmen gösterdiği çaba bile bir takdiri hak etmedi.

Ona haklar otomatik olarak helal olmadı.

.23/04/2023 00:01

Sultanahmet’te bayram sabahı…

Yahya Kemal’in 1957 yılında Hürriyet gazetesinde altı bölüm halinde yayınladığı ve eski harflerle kaleme aldığı Süleymaniye’de Bayram Sabahı şiirindeki bir mısra ancak ölümünden sonra toparlanan şiirlerinin yer aldığı ünlü kitabın da adı olmuştu: Kendi gök kubbemiz…

“Malazgirt’ten beri bütün ölülerle birlikte yaşıyorum” diyen Yahya Kemal, Süleymaniye’de Bayram Sabahı’nda o ölülerin hepsini bayram namazında Süleymaniye’nin gök kubbeleri altında tasvir etmişti:

Kendi gök kubbemiz altında bu bayram saati,
Dokuz asrında bütün halkı, bütün memleketi
Yer yer aksettiriyor mavileşen manzaradan,
Kalkıyor tozlu zaman perdesi her an aradan.

Fransa’da yaşarken okuduğu “Fransız milletini bin yıldır Fransa toprağı yarattı” cümlesinden etkilenen Yahya Kemal’in milliyetçiliği toprak ve kültür milliyetçiliğiydi, Türklük için miladı da Malazgirt’ti.

Beşir Ayvazoğlu’nun tabiriyle “Bozgunda fetih rüyaları gören” bir şairdi ama herhalde şiirlerindeki kültürel ve tarihi referansların derinliği ve kullandığı elit estetik dil, onun popülist, yayılmacı, üstünlükçü ilkel dürtülere hitap etmesini engellemişti.

Mesela bir Necip Fazıl etkisi yaratmamıştı.

Hayatıyla olmasa da fikirleriyle gerçek bir muhafazakardı. Ama şehirli, estetik bir muhafazakarlıktı bu. Bu yüzden ne milliyetçilerin ne İslamcıların bayrak yaptığı bir şair, kötülenen geçmişe övgüsü yüzünden de Kemalistlerin favori şairi olamamıştı.

Muhtemelen geçen sabah Süleymaniye Camii’ndeki bayram namazını görse İstanbul’un yeni kozmopolitliğini onu ürkütebilirdi.

Camiyi yakın semtlerde yaşayan Suriyeliler, Afganlar, Tacikler, Kırgızlar, Türkmenler, Pakistanlılar, bayram için özel renk renk kıyafetler giymiş Afrikalılar doldurmuştu.

Neyse ki Türkçeleri imam efendinin vaazında söylediklerini anlamalarına muhtemelen yetmedi.

Yoksa seçime beş kala çaktırmadan siyasi mesajlar vermek isteyen imam efendinin “Ümmet bu milletten çok şey bekliyor” cümlelerinden alınabilirlerdi.

Ümmetin diğer milletlerinden insanların doldurduğu camideki bayram sabahı neşesinin içinde sakil duran hamasi vaazında imam efendi bir ara “Kimse kazandığına razı gelmiyor. 1 liralık olan şeye 10 lira diyor” diyerek ekonomiye bile girdi.

Neyse ki çocuklarını o havayı teneffüs etsin diye Süleymaniye’ye getirmiş insanlar içinden kimse çıkıp “Buna enflasyon deniyor” diye bağırarak caminin adabını bozmadı.

Fakat yine de onun bu amatörce propaganda çabası birkaç kilometre ötede yaşananların yanında gayet masum kaldı.

Süleymaniye’den birkaç kilometre ötede uzun süredir restorasyonda olan Sultanahmet Camii, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından bayram sabahı açıldı.

Erdoğan, bayram namazını Ayasofya’da kıldı. Sonra da Sultanahmet’e geçip caminin bahçesinde kurulmuş kürsüden toplanan kalabalığa konuştu.

Bu, Türkiye siyasi tarihinin ilk bayram sabahı mitingi olarak tarihe geçti.

Sultanahmet Meydanı çok tarihi mitinge ev sahipliği yaptı ama kimse Sultanahmet Camii içinde miting yapmaya kalkmamıştı.

Yine de bayram ve restore edilen Sultanahmet Camii hakkında bir konuşma yapsaydı bu kadar göze batmayabilirdi.

Ama anlaşılan Cumhurbaşkanı için seçime giderken caminin liman liman gezdiren savaş gemisinden, il il dolaştırılan yerli arabadan bir farkı yok.

Camii, bayram dinlemeden Aziz Nesin romanlarındaki klişe bir “din elden gidiyor” popülizmiyle siyasete daldı:

“Muhalefet ne diyor, gelince Diyanet’i kaldıracaklarmış. Yerine inanç bilmem ne başkanlığı diye bir şey kuracaklarmış.”

Cumhurbaşkanı böyle yapınca, cemaat ne yapmaz?

Tam burada bir bayram sabahı, tarihi bir caminin içinden “Yuh” sesleri yükseldi.

Kalabalığın bu yakışıksız aşırılığı karşısında iyi bir dindar olan Cumhurbaşkanı’ndan beklenen caminin bahçesinde “Yuh” çekilmesini engellemek, ayıplamak olurdu.

Ama şöyle devam etmeyi tercih etti:

“Yuh yetmez, 14 Mayıs’a kadar gece gündüz çalışacağız ve onları siyasi mevta haline getireceğiz. Terör örgütüyle el ele olanlardan başka bir şey beklenebilir mi? 14 Mayıs bunların sonu olmalı.”

Evet, yanlış okumadınız. Bayram sabahı İstanbul tarihi selatin camilerinden birinin bahçesindeki açılış, siyasi bir mitinge döndü ve camide muhalefet yuhalandı. Muhafazakar cumhurbaşkanı ise bu yuhalamayı yeterli bulmadı, muhalefetin seçimlerde mevtaya çevrilmesi için çalışmak gerektiğini söyledi.

Üstelik yuhalanan iddia da doğru değildi.

Ne Millet İttifakı’nın ortak mutabakat metninde ne de ittifakı oluşturan altı partinin programında Diyanet’i kaldırmak diye bir vaad yok.

Muhalif partiler içinde sadece TİP ve Yeşil-Sol Parti’nin böyle bir vaadi var.

Ama Cumhurbaşkanı herhalde onları kastetmedi muhalefet derken.

En kötüsü Cumhurbaşkanı muhalefet derken kastettiği Millet İttifakı’nın Diyanet’i kaldırmak gibi bir vaadi olmadığını biliyordu.

Ama buna rağmen bayram sabahı bir camii açılışında bunu muhalefete karşı dini popülizm için kullanmaktan çekinmedi.

Konuşmasındaki “inanç başkanlığı” tabiri ise açılan Alevi tartışmasına bir girizgah gibiydi. İnşallah girizgah olarak da kalır.

Ayrıca Alevilerle ilgili İnanç Başkanlığı da bu yıl içinde Cumhurbaşkanı’nın imzasıyla AK Parti iktidarı tarafından kuruldu.

Yani nihai bilanço şöyle oldu:

Bir bayram sabahı, Sultanahmet Camii’nin bahçesindeki açılışı siyasi mitinge çevirmek, toplanan kalabalığı Diyanet’i kapacaklar gibi sahte bir bilgiyle çoşturmak, cami içinde muhalefetin yuhalanması, bunun üzerine camii bahçesinde muhalefeti yuhalan vatandaşları teskin etmek yerine, bu yuhalanmanın da yetmeceğini söyleyip muhalefeti seçimde mevta yapmak için kalabalığı çalışmaya davet etmek…

Bütün bunlar dün yaşandı.

Ama hassas bir Müslümanı derinden üzmesi ve kızdırması gereken bu olay, muhtemelen Cumhurbaşkanı’nı İslam davası adına destekleyenleri pek de rahatsız etmeyecek.

Onları yanlışlıkla seccadeye basıp defalarca özür dileyen muhalefet lideri kadar bu görüntüler rahatsız etmeyecek.

Çünkü artık onlar için muhalefet İslam davasının, devletin, vatanın karşısında olan, dış güçlerin kontrol ettiği bir şey.

Sadece muhalif aktörler değil, muhalefet etmek bile hainlik, nankörlük suçlaması için yeterli.

Böyle bakınca bu uğurda bayram sabahı caminin içinde miting yapıp, muhalefeti gerçek dışı iddialarla suçlamak, yuhlamak ayıp, yakışıksız değil.

Depremde ölenlerin yattığı mezarlığa gelip Fatiha okuyan muhalefet liderine “Fatiha bilmez ki bu” diye bağırmak da, sahabe türbesinden kovmak da…

Son yıllarda böyle bakan büyük bir kitle yaratıldı. Onlar için din, devlet, Erdoğan, AK Parti birleşti.

Artık o nesille ve bu insanlarla diyalog kurmak bile kolay değil.

Ama bu kaba dini popülizmle ikna edilemeyecek başka bir muhafazakar kitle daha var.

İktidar yaptıklarıyla onlara, “Muhalefet daha mı iyi” den daha iyi bir argüman bırakmadı.

Ama günden güne her şeyi ehveni şer ile meşrulaştırmaya çalışmak da zorlaşıyor.

Mesela kendisine mezarlıkta dua ederken “Fatiha bilmez ki” diye bağıran vandallığa hakkını helal ettiğini söyleyen mi, cami içinde miting yapıp rakiplerini yuhalatan mı daha iyi?

Kendi gök kubbemiz altında Yahya Kemal’in şiirler yazdığı bir bayram sabahının huzurunu kaçıran yuh sesleri içinde karar vermek kolay değil:

Kim muhafazakar, kim değil?

.25/04/2023 00:01

Cumhurbaşkanı neden 7 Haziran’a döndü?

Tam seçim öncesi hizmete giren SİHA ve İHA taşıyan uçak gemisi TCG Anadolu İstanbul Boğaz’ında önünde uzun kuyruklar oluşan ziyaret günlerinden sonra Karadeniz limanlarını dolaşmak üzere dün yola çıktı.

Boğaz’dan geçerken erken Cumhuriyet dönemi cosplayi gibi görüntüler yaşandı.

Gemi, Dolmabahçe Sarayı’nın bahçesine çıkan Erdoğan’ı 21 pare top atışıyla selamladı, bu sırada gökten jetler uçtu.

Askeri gemi herhalde ancak seçim kampanyasının ardından donanmadaki asli görev yerine varabilecek.

2020’de keşfedilmesi yine büyük törenlerle duyurulan Karadeniz doğalgazından alevler de ne tesadüf üç yıl sonra seçimlere haftalar kala gökyüzüne yükseltildi. Bu gelişme Putin’in AK Parti iktidarına seçim jesti olan Gazprom’un Türkiye’nin doğalgaz borçlarını ertelemesiyle birleştirilince Karadeniz doğalgazı evlere veriliyormuş gibi doğalgaz bir ay bedava oldu.

TOGG arabaları zaten AK Parti seçim kampanyası için haftalardır yollarda. İl il dolaşan arabalar pek çok milletvekili adayından daha çok vekilliği hakkediyor.

Önceki yıllarda Eylül aaylarında yapılan Teknofestler de bu yıl erkene alındı, böylece seçim öncesi halkımız çok sevdiği SİHA’lar ve İHA’lar ile bol bol fotoğraf çektirebilecek.

Maaş zamları, EYT gibi müjdeler enflasyon karşısında eskidi bile.

Seçime 20 gün kala bütün devlet Cumhurbaşkanı için seferber; askeri gemiler, asker jetler, SİHA’lar, İHA’lar, doğalgaz, TOGG hatta KKTC büyükelçisi, tabii Cumhurbaşkanı’nın seçim gezilerine katılan valiler…

Her gün şapkadan yeni bir müjde çıkıyor.

Öyle ki bu hızla seçimlere kadar her an biri uzaya fırlatılabilir.

Seçim öylesine kritik ki Sultanahmet Camii bile restorasyonu bitmeden bayram sabahı açıldı.

Caminin avlusundaki açılışı daha önce kimsenin teklif etmeye bile cüret edemeyeceği siyasi bir mitinge döndü.

Cumhurbaşkanı toplanan kalabalığı “muhalefetin Diyanet’i kapatacağı” iddiasıyla çoşturdu, kitle buna yuh çekince de “Yuh yetmez, çok çalışıp onları 14 Mayıs’ta siyasi mevta yapacağız” dedi.

Dini meselelerde süper hassas çevrelerden, seccadeye yanlışlıkla ayakkabıyla basılmasıyla teyakkuza geçen çevrelerden hala ses yok. Ne de olsa kutsal bir dava uğruna camiler kışla, müminler de asker…

Cumhurbaşkanı için her yer seçim, her şey seçim için.

Dün de 23 Nisan’da kabul ettiği çocuklara siyasi propaganda yaptı.

23 Nisan’ın geleneksel çocuk bakanlarıyla yaptığı kabine toplantısında Enerji Bakanı olan kız öğrencinin sunumundan memnun kalmamış olacak ki aralarında şöyle bir diyalog geçti:

Erdoğan: Muhalefet dilimizden anlamıyor

Çocuk bakan-Nasıl yani?

Erdoğan: Ya biz gazı bulduk diyoruz. Nerede diyorlar. Karadeniz’de. Nerede? Filyos'ta. Haritada bize Filyos nerede göster ey muhalafet. Bilmezler. Zonguldak'ta. Biliyorsunuz bakanımız Mahmut Bey de Zonguldak'taki Bülent Ecevit Üniversitesi'nin rektörüydü.

Eğer 23 Nisan bakanlığından affını istemek diye bir gelenek olsaydı herhalde küçük kız bu tuhaf diyalogdan sonra affını isterdi.

Cumhurbaşkanı’nım yanında oturan 23 Nisan Cumhurbaşkanı’nın bile bu diyalogdan rahatsızlığı yüzünden anlaşılıyordu.

23 Nisan çocuklarına bile muhalefeti şikayet eden Cumhurbaşkanı, önceki gün de seçim otobüsüne binen ve “Onlar seccadeye basıyorlar” diyen küçük bir kız çocuğunun bu bilinç düzeyini takdir etti ve ona 200 TL harçlık verdi.
Bütün bunlarla TL’nin en büyük banknotunun nasıl çocuklara bayram harçlığı haline geldiği meselesi bir miktar unutuldu.

Zaten iktidar sözcüleri soğanın fiyatını eleştirenlere karşı “oyunu makarnaya satan bidon kafalılar” suçlamasının kıyılarında dolaşan nobran ve kibirli cevaplar veriyorlar.

Enflasyondan şikayet etmek yeterince vatansever olmamakla eşitlenmek üzere.

Ama tankla, uçak gemisiyle, SİHA’yla gerekirse camide hatta 23 Nisan’da seçim propagandası bile iktidara yetmiyor.

Bayramdan bu yana Cumhurbaşkanı’nın dili dikkat çekici bir şekilde sertleşti.

Cumhurbaşkanı, Millet İttifakı partilerinin böyle bir vaadi olmamasına rağmen “Diyanet’i kapatacaklar” iddiasını bayramdan bu yana çıktığı kürsülerde sürdürdü. “Hayasızlara bak” diye kendi iddiasına kızarak sertlik dozunu da artırıyor.

Kılıçdaroğlu’nun Alevi videosu üzerinden bir cümle Alevi olmayı sorun olarak görmeyen söz söyleyip, ardından bir adayın kendine Alevi demesine “tahrik” deyip “kıbleyi, secdeyi, seccadeyi bilmeyenler” diye devam ediyor.

En son Türkiye’yi “Suriyeleştirmek” isteyenlerden bahsetti.

Burada ima ettiği şeyin ne olduğu herhalde açık.

İYİ Parti ve CHP’ye LGBT’ci diyor. CHP’nin sadece Demirtaş’ı da değil, Apo’yu da serbest bırakmak istediğini söylüyor. Akşener de buna destek veriyormuş.

Türkiye’de Öcalan’ı serbest bırakmaya en yakın parti çözüm sürecinde AK Parti’ydi. İstanbul tekrar seçimleri için ondan mektup alan da…

Peki Cumhurbaşkanı seçime 20 gün kala neden bu kadar sertleşti?

Ve AK Parti’nin hizmet ve icraat odaklı seçim kampanyasının dışına çıktı?

Çünkü, Cumhurbaşkanı’nın önüne anketler geliyor.

Bu anketlerde de Erdoğan’ın oyu birinci turda yüzde 41’lerde demirlemiş görünüyor. AK Parti’nin oyu da 35 ile 40 arasında gidip geliyor.

İktidar yeni seçmenleri ikna edemiyor, hanesine yeni seçmen grupları ekleyemiyor, o yüzden de mevcut seçmenlerini konsolide etmeye çalışıyor.

Bunun için de Cumhurbaşkanı en iyi bildiği ve severek yaptığı seçim kampanyası moduna geçti: Sertleşti.

“Diyanet’i kapatacaklar, Apo’yu serbest bırakacaklar, zaten bunlar hep LGBT”ler demeye başlıyor.

Twitter’da ayıplansa da mahalle aralarında konuşulacak argümanları dolaşıma sokuyor.

Bunun bir müşterisi de var.

Evet, bir zamanlar AB reformları, demokrasi açılımları, “aynı yoldan gelmişiz biz” şarkılarıyla pozitif bir dille seçimlere giren AK Parti, artık muhalefeti PKK’lı ve FETÖ’cü olarak gören bir tabana yaslanıyor, çözüm süreci, yollar, köprüler vaat eden partinin en popüler icraatı da artık SİHAlar, İHAlar, savaş gemileri.

Bu söylemin tabanı konsolide etmesi mümkün. Bayram ziyaretlerinde herkes AK Parti seçmenindeki radikalleşmeyi bizzat müşahede etmiştir.

Ama demografi hızla değişiyor ve o tabanın konsolide olması artık seçim kazandırmaya yetmeyebilir.

Akıllara Cumhurbaşkanı’nın son kürsüden Kuran salladığı 7 Haziran kampanyası, Yeni Zelandada’ki ırkçı bir teröristin cami saldırısının görüntülerini dev ekranlardan izlettiği, “Sisi’ye mi Binali’ye mi oy vereceksiniz” bile dediği 30 Mart yerel seçimleri kampanyası geliyor.

En sert söylemlerle girilen o seçimlerin sonucu malum.

Ne diyelim inşallah bu telaşla son koz olarak uzaya fırlatılabilecek şanslı kişi dünyaya dönüp 14 Mayıs’ta oy verebilir!

.26/04/2023 09:05

Biz bu filmi izlemiştik ama bazıları hatırlamıyor

O zaman biraz ipucu verelim.

Seçim meydanlarında, televizyonlarda muhalefeti terörle işbirliği içinde gösteren Cumhurbaşkanı, iktidar sözcüleri size çok tanıdık gelmiyor mu?

Cumhurbaşkanı, “Apo’yu serbest bırakacaklar” bile dedi. En son AK Parti’nin İstanbul ikinci bölgeden seçilecek sıradan adayı olan DSP’nin genel başkanı Aksakal, Kılıçdaroğlu’nu Seyit Rıza’ya benzetti.

Hala hatırlayamadınız mı?

Hadi biraz daha ipucu.

28 Şubat günlerinde ordu ve ordu yanlısı medyanın propagandası terör ile irtica işbirliği iddiası üzerine kuruluydu. İrtica terörden daha tehlikeli ilan edilmişti. Ama bununla da kalınmamıştı. Doğrudan Refah Partisi ile PKK ilişkili gösteriliyordu.

Genelkurmay’da medyaya ve yargıya verilen ünlü irtica brifinginde uzun uzun bu işbirliği üzerinden durulmuştu:

“Avrupa’daki bölücü örgüt büroları ile Avrupa Milli Görüş Teşkilatı’nın, Türkiye Cumhuriyeti aleyhinde yapılan eylemleri birlikte organize ettikleri, yurtiçinde de Milli Gençlik Vakfı ile HADEP’in Cumhuriyet rejimine karşı ortak mücadele başlattıkları hakkında önemli tespitler yapılmıştır.

26 Nisan 1997 günü bölücü terör örgütü PKK’nın Almanya’nın Düsselldorf kentinde, Ermeni örgütlerinin Bonn’da Türkiye Büyükelçiliği ö- nünde yaptıkları gösterilerden üç gün sonra irticai unsurların Köln’de uydu vasıtasıyla yaptıkları rejim karşıtı propaganda yayınının aynı günlere gelmesi, Batılı ülkelerde Türkiye’ye karşı Kürt kartından sonra Ermeni ve irtica kartlarının da aynı anda oynanmaya başlandığı şüphesini beraberinde getirmiştir.

Türkiye’de etkinliği gittikçe azalan bölücü terör örgütünün yurtiçinde ve yurtdışında irticai unsurların gerisinde ve desteğinde yer almaya başladığı ve ittifak oluşturma çalışmaları ile yeni bir çıkış yolu arama gayreti içinde olduğu bugün belirginlik kazanmaktadır.”

Hala bu eski filmi hatırlayamayanlar için dün bir ipucu daha geldi.

Anayasa Mahkemesi’nin 61. Kuruluş yıldönümünde mahkemenin iktidarın karşısına aday çıkardığı başkanı Zühtü Arslan konuştu:

“Namık Kemal, adaletin sağlanmasının birinci şartının yargı bağımsızlığı ve hâkim teminatı olduğunu belirtmiş, ancak adaletin aslında söylem değil bir eylem meselesi olduğunu tutuklu yargılandığı bir davada tecrübe etmiştir. Bunu ona öğretecek olan da, birkaç yıl önce yazdığı mektupta kendisinden ‘nebbaş’ yani ‘mezar soyguncusu’ diye bahsettiği İstinaf Mahkemesi Başkanı Abdüllatif Suphi Paşa’dan başkası değildir. Duruşma yoğun bir ilgi altında gerçekleşmiştir. Yapılan telkinlerin de etkisiyle, başta Namık Kemal olmak üzere herkes mahkûmiyet kararı beklemektedir. Ancak, beklenenin tersine, Namık Kemal’i hürriyetine kavuşturan bir karar verilmiştir. Kızı bu kararı verirken korkup korkmadığını sorduğunda, Mahkeme Başkanı Suphi Paşa tüm zamanların hâkimlerine unutulmaz bir ders niteliğinde olan şu cevabı vermiştir: ‘Yarın Hünkârın da benim de huzuruna çıkacağımız bir hâkim vardır ki, yalnız ondan korkarım.”

Cesur bir konuşma yapan bir hukukçu… Bunu da bir yerlerden hatırlıyor olmalıyız.

24 yıl önce 1999’da yine bir hukukçu yine cesur bir konuşma yapmıştı.

Türkiye’nin demokrasisinin yarım olduğu, insan hakları ihlallerinin zirve yaptığı, Ankara’daki statükonun değişime direndiği zamanlardan geçerken Yargıtay Başkanı Sami Selçuk, yargı yılını, yine dönemin Cumhurbaşkanı’nın yüzüne karşı yargı dağıtarak açmıştı.

Nasıl unutursunuz? O günlerde bu konuşmayla ne kadar da heyecanlanmıştık:

“Türkiye, tıpkı Fransa gibi, aradaki ayırımı anlamadığından bir türlü cumhuriyetten demokrasiye evrilemiyor. Cumhuriyeti kurabilen bir halk, sivil normlarla demokratik cumhuriyeti yaratabilecek çapta büyük bir halktır.

İçleri boşaltılmamış, sulandırılmamış evrensel kavramlarla düşünen ve üreten; dünyanın kıyısında köşesinde değil, odağında yer alan; tarihe maruz kalan değil, tarih yapan, çağın ruhuna denk düşen bir Türkiye istiyorum.

Uygar yüzlü, ışıyan Atatürk'ü ve sonluluk değil, sonsuzluk olan, 1930'lara mıhlanan değil, bilimin ışığında geleceğe gelecekler üreten Atatürkçülüğü geri istiyorum.

Düşük yoğunluklu, yozlaşmış, büyük ağabeylerin vesayetindeki icazetli demokrasiyi reddediyorum. Eşit bireylerden oluşmuş özgür halkın, özgür halk tarafından, özgür halk için yönetimi anlamında çıtası en yüksek demokrasiyi istiyorum.”

Hala hatırlamadınız mı?

O halde hafızalarımızın daha taze olduğu zamanlardan son bir ipucu.

Bunu artık kesin hatırlarsınız.

Zengin bir iş adamı olan Hazine Bakanı Nurettin Nebati’nin “Ben de onlara diyorum ki, git cücüğüyle oyna biraz, cücüğüyle", bir zamanlar AK Parti’yi “Harun geldiler, Karun oldular” diye eleştiren Numan Kurtulmuş’un “Biz Togg diyoruz, adamlar soğan diyor. Biz TCG Anadolu diyoruz, adamlar sarımsak diyor”, ismini bile anmaya değmeyecek tuzu kuru bir Sabah yazarının “Millet aç’ diye böğürenlerin ağzına kürekle vurmak lazım” sözleri…

Dilinizin ucunda değil mi?

Hani şımarık, kibirli gazeteciler AK Parti’ye oy verenlere makarnacı, kömürcü, bidon kafalı derlerdi.

Dün Kılıçdaroğlu bu şımarıklığa cevap verirken o günleri sağlam bir özeleştiri yaparak hatırlattı:

“Soğan, cücük hakaretleri ediliyor. Soğan kafalı diye paylaşım yapıyorlar. Ben neyin huzurundayım biliyor musunuz? Eskiden bunları sureti bizlerden görünenler yapardı. Makarnacı, kömürcü diye alay edilirdi fakirle fukarayla. Çok şükür onları aramızdan uzaklaştırmayı başardık. Çok zor oldu ama başardık, vallahi de billahi de. Biz halkçı olma mücadelesi verdik ve kazandık. Saraylılar ise zenginleşti. Çok zenginleşti. Artık fakirle fukarayla alay ediyorlar. Soğan, peynir, yağ onlar için komik şeyler. Allah’ımıza şükürler olsun ki, biz değiştik."

Bu kadar ipucu fazla.

Şimdi yeniden vizyona giren bu eski filmi hala hatırlayamadınız mı?

En azından bu filmin sonunu hatırlıyorsunuzdur…

.08/05/2023 10:53

Türkiye’nin beş dakikalığına bile olsa bir iktidar değişikliğine ihtiyacı var

Son üç gündür dolaştığım Diyarbakır, Mardin, Şırnak, Cizre ve ilçelerinde bütün caddelerde Yeşil ve Sol Parti, AK Parti ve bir önceki seçimde yüzde 1-2’ler oy alan CHP’nin afişleri var.

YSP afişlerinde slogan, vaat yok. Sadece yine “kendilerine oy vermeye” hazırlanan vatandaşlara mührü vuracakları yeni adresi gösteriyorlar.

1991’den bu yana 10 farklı partiyle seçimlere girmiş, okuma yazma bilmeyen seçmenlerine kısa, orta, uzun ipler dağıtarak bir seçim bölgesinde farklı bağımsız adaylara bile oy verdirmiş bir parti için bu çok da zor bir iş değil.

Ama bu bölge esas sürprizi 14 Mayıs akşamı eğer gelenek bozulmayıp ilk sonuçlar yine doğudaki sandıklardan geldiğinde yapacak.

Rawest Araştırma’nın Diyarbakır, Van, Urfa ve Mardin’de yaptığı son araştırmaya göre Kılıçdaroğlu Diyarbakır’da yüzde 76,3, Van’da yüzde 73,8, Mardin’de yüzde 66, Urfa’da yüzde 40 alıyor.

Bu dört ilin ortalamasında ilk turda yüzde 62,4, ikinci turda ise yüzde 64,1 oy oranına ulaşıyor.

2018 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bu dört ilde Demirtaş’ın oy oranı ortalaması yüzde 49,3, Erdoğan’ın yüzde 42,3’dü.

Bu oran Şırnak’ta yüzde 76, Batman’da yüzde 75’i bulabilir.

Bu şehirlerde sadece Yeşil Sol Parti ve CHP seçmenleri Kılıçdaroğlu’na oy vermeyecek.

AK Parti hatta HÜDAPAR seçmenlerinin bir kısmı da Cumhurbaşkanlığı’nda Kılıçdaroğlu’na mührü basacak.

Rawest’in araştırmalarına göre daha önceki seçimlerde AK Parti ve Erdoğan’a oy vermiş büyükşehirlerdeki muhafazakar Kürt seçmenler de bu seçimde Kılıçdaroğlu’na doğru kaydı.

Peki ne oldu da 2011 yıldan beri 7 seçimdir CHP lideri olarak girdiği seçimlerde bu bölgedeki pek çok ilde yüzde 1-2 oy alan bir siyasetçi bir anda neredeyse herkesin adı üzerinde müttefik olduğu bir cumhurbaşkanı adayına döndü?

Bu sorunun cevabı caddelerdeki seçim afişlerinin içinde dikkat çeken başka bir posterde saklı.

Diyarbakır’dan, Cizre’ye doğru yol alırken Diyarbakır, Mardin, Şırnak şehir merkezleri ve ilçe merkezlerinin en merkezi caddelerinde aydınlatma direklerinin hepsinde Erdoğan’ın fotoğrafı asılı.

Bunlar seçim için asılmış posterler değil.

Bazıları 2016’dan, bazıları 2018’den beri o direklerde sabit duruyor.

Yani kayyumların atandığı zamanlardan bu yana buradalar.

Erdoğan, bu şehirleri ziyaret ettiğinde yol boyu direklere “hoş geldin” demek için Türk bayrağı ve Erdoğan fotoğrafları asılmış ama daha sonra bir daha kimse onları indirememiş.

Cumhurbaşkanı’nın 2017 yılındaki Diyarbakır gezisi sırasında asılan fotoğrafları

Daha doğrusu indirmeye cesaret edememiş.

Bu yüzden posterler eskidikçe yenileriyle değiştiriliyor.

Bazı caddelerdeki posterler artık solmuş, neredeyse Erdoğan görünmüyor. Ama muhtemelen yenisi asılamadığı için onlara bile dokunulmamış.

Daha önce Hakkari ve Van’da da direklerdeki sabit Erdoğan posterlerini görmüştüm.

Bazı valilikler ve kayyum belediye başkanları, yıpranan posterleri sürekli yenilememek için çareyi çelik tabakalara basılmış posterlerde bulmuş.

Dışarıdan gelenlerin hemen gözüne batan ama bu şehirlerde yaşayan insanların artık dönüp bile bakmadığı bir tuhaflık bu.

Halbuki benzeri ancak birkaç kilometre ötedeki sınırın öteki tarafında Suriye, Irak ve İran’da görülebilir.

Ama artık herkesin alışmaya başladığı başka yeni normaller de var.

Seçim kampanyalarında AK Parti il başkanlarından daha çok çalışan valiler gibi.

Artık pek çok ilin valisi, Erdoğan’ın parti mitingi yerine, resmi toplu açılış töreni formatında yaptığı seçim mitinglerinde Cumhurbaşkanı’ndan önce konuşma bile yapıyor.

Mitingleri bu formatta yaparak resmi görevlilerin, memurların hatta öğrencilerin toplu açılış töreni kılığındaki mitinglere zorunlu olarak çağrılması sağlanıyor.

Mesela geçen hafta Cumhurbaşkanı, Konya Kılıçarslan Meydanı'nda düzenlenen "Karapınar Güneş Santrali, Bozkır Barajı ve Abdülhamit Han Caddesi ile Yapımı Tamamlanan Diğer Projelerin Toplu Açılış Töreni"nde konuştu.

Ama aslında konuştuğu AK Parti mitingiydi.

Aynı zamanda kayyum belediye başkanı olan bölge valileri ve kaymakamları ise diğer valilerden çok daha rahat.

Geçen hafta Şırnak’ta AK Parti birinci sıra milletvekili adayı Arslan Tatar, Habur Sınır Kapısı’nda toplanan kalabalığın yanında Şırnak Valisi Osman Bilgin’i aradı.

Vali Bilgin, AK Partili adaya Habur sınır kapısındaki sorunların çözümü için destek verdi:

“Halkın refahı ve mutluluğunun sağlanabilmesi için sizin ve bizim gibi insanların olması gerekiyor. Sayın vekilimizin fikirleri bizim için çok çok önemli ve anlamlı.”

Alkışlarla karşılanan Vali’nin konuşmasını henüz milletvekili olmayan aday Tatar, sosyal medya hesaplarından “Arslan Tatar talimatıyla Irağa giriş çıkış 24 saat yapıldı” notuyla paylaştı. Videonun sonunda da bir vatandaş AK Parti adayı için neredeyse oy isteyen Vali’ye teşekkür etti: “Sayın Valim, sayın vekilim bu toprakların çocuğudur, bizim oyumuz namus şeref sözüdür, sayın vekilimizedir” (Tekrar alkışlar)

https://serbestiyet.com/secim2023/vali-ak-partili-adaya-canli-telefon-baglantisiyla-destek-verdi-126839/

Ama bu haber de artık kimseyi şaşırtmadı.

Geçen hafta TRT’nin haberlerinde parti liderlerine verdiği saatler ve dakikalar da açıklandı.

Buna göre TRT, geçen ay Erdoğan’a 32 saat 42 dakika 47 saniye, Bahçeli’ye de 25 saat 27 dakika 40 saniye ve Kılıçdaroğlu’na 32 dakika 23 saniye yer verdi.

Ama bu ilk kez olmuyor. 2015’lerden beri muhalefet TRT’de görünmüyor. Bu görünmezlik her yıl da artıyor.

Ama bu da artık haber bile değil.

Yavaş yavaş gittiğimiz yerin, yavaş yavaş yerleşmiş yeni normalleri bunlar.

Parti ile devlet arasındaki farklar artık öylesine kapanıyor ki bu seçim kampanyasında muhalefet karşısında savaş gemisi, SİHA’lar, İHA’lar ve yerli tankı buldu.

Ama esas kötü haber bu değil.

Bizzat iktidara muhalefet etmek devlete karşı çıkmaya dönüşmeye başladı.

Erdoğan ve AK Parti, sadece taktiksel olarak bütün söylemini bunun üzerinde kurmadı, bizzat böyle de düşünmeye başladı.

14 Mayıs’taki seçimi darbeye benzetmek, “muhalefetin amacı Erdoğan’ı devirmek” gibi bir cümleyi hiç üzerinde düşünmeden söylemek, “muhalefet seçimi kazanırsa bağımsızlığımız tehlikeye girer” diyebilmek bu ruh halinin sonucu.

Muhalefetin seçimi kazanması neredeyse bir işgal kuvvetinin devleti ele geçirmesi gibi sunuluyor. Muhalefet iktidara gelirse ülkenin bölünme sürecinin başlayacağı söyleniyor. Akdeniz’deki kazanımlarımızı kaybedeceğimiz, Suriye’den çekileceğimiz, dış güçlerin o anda saldırıya geçeceği propagandaları yapılıyor.

Aylardır televizyonlar, sosyal medya üzerinde bunları dinleyenler, Whatsapp gruplarında daha da açıkça söylenenlerini okuyanlar Erzurum’da karşılarında İmamoğlu’nu görünce bu ‘şeytanı’ taşlamaktan çekinmedi.

Peki 14 Mayıs’ta Erdoğan bir beş yıl daha iktidarını korursa?

Erdoğan’ın yeni beş yılında parti ve devlet arasındaki zaten delik deşik olmuş duvarın aradan çekileceği, otoriterleşmede bir üst seviyeye geçileceğini tahmin etmek için fazla kötümser olmaya gerek yok.

Bu sonuç şu ana kadar otoriterleşme ve parti-devlet doğrultusunda atılan adımların onayı anlamına gelecek ve daha fazlası için de gaza basılacak.

Seçimden sonra kaybetmiş ve toplumsal desteği de azalmış muhalefet liderleri ve belediye başkanlarına, muhalefet adı altında devlete isyanlarının bedeli, İmamoğlu, Kaftancıoğlu davalarında ilk fragmanları görünen terör suçlamalı davalarla ödetilebilir.

Güneydoğu’daki kayyum modeli içinde “terör” geçen suçlamalar ve hukuken artık çok rahat uydurulan davalarla bütün Türkiye’ye yayılabilir.

Zaten medyanın yüzde 70’ini elinde tutan, geri kalanı üzerinde de RTÜK ve Basın İlan Kurumu sopasını kullanan iktidar, bu sopanın şiddetini artırabilir.

Hiçbir bir sermaye sahibi muhalif olan her şeyden nefret eden bir iktidarla geçecek bir beş yılda medyaya yatırım yapmaz.

En kötüsü de ülkenin yarısını oluşturan, çoğunluğu genç ve büyükşehirlerde yaşayan insanlardan oluşan muhalifler siyasete olan inançlarını kaybedebilir, bu hayal kırıklığı siyasi apati ve depolitizasyonla sonuçlanabilir.

Siyaset yapmak riskli bir iş haline geldikçe makul ve yetenekli insanlar siyasetten çekilebilir, siyaset alanı de sadece AK Parti ve ortaklarıyla, devletin onay verdiği yerli ve milli muhaliflere ve daha radikal partilere kalabilir.

İfade hürriyet, yargı bağımsızlığı gibi başlıklarda olabilecekleri son beş yıldaki fragmandan tahmin etmek zor değil.

Türkiye, demokrasiyi dert etmeyen Rusya ve Çin’e daha fazla yaklaşan, Batı’nın dediğini umursamayan bir ülke haline geldikçe de bu otoriterlik seviyesi artabilir.

Türkiye, vatandaşlarının yarısının ülkeye olan inancını kaybettiği, İran ve Mısır gibi yetenekli ve eğitimli insanlarının diasporada yaşadığı bir ülkeye dönebilir.

Karamsar tabloyu daha fazla resmetmeye gerek yok.

Yani özetle Tunus’ta Gannuşi’nin terör suçlamasıyla tutuklanması gibi olaylar artık İslamcıların Fatih’te protesto ettiği ümmetin uzak otoriter ülkelerinde yaşananlar olmaktan çıkabilir.

Ama bu sefer İslamcılar ümmetin bu ülkesinde olan bitenleri Fatih’te protesto etmeyecektir.

Çünkü Erdoğan, Bizans ve Osmanlı’dan beri bu toprakların bir geleneğini yeniden hayata geçirdi, devlet ve dini birleştirdi.

Erdoğan artık bu siyasi teslisin sembolü. O yüzden Erdoğan’a karşı çıkmak devlete ve dine karşı çıkmakla rahatça karışabiliyor.

Seçim tarihi olarak 14 Mayıs’ın seçilmesi köprüden önceki son çıkış öncesi bir ilahi bir uyarı gibi.

14 Mayıs 1950’de tek parti rejimine hayır diyerek demokrasinin kapısını açan bu toplum, 14 Mayıs 2023’de sonu tek parti rejimine çıkacak bir yola Türkiye’yi sokup sokmayacağına da karar verecek.

Bunun olmaması için ihtiyacımız olan şey ise sadece beş dakika…

Türkiye’nin beş dakikalığına bile olsa bir iktidar değişikliğine ihtiyacı var.

Yavaş yavaş bünyemizi ele geçiren, organlarımızı işlevsiz hale getiren bu otoriter uyuşma halinden kurtulmak için beş dakikalığına bile olsa damarlarımızdan demokrasi akmalı, raydan çıkmış demokrasi treni beş dakikalığına olsa da raya geri döndürülmeli.

Belki tren hızlanmayacak, belki bir durak sonra duracak. Ama rayına girmiş olacak. Kontrol yeniden toplumun eline geçecek.

Bunun için iktidarın değişebilir olduğu fikri acilen beş dakikalığına bile olsa yeniden hatırlanmalı.

O beş dakikada normalleşen tuhaflıklar yerini mevsim normallerine bırakmalı:

İktidar kimseye ait değil, kimsenin tapulu malı değil, kimse devlet demek değil, hiç kimse vaz geçilmez değil, ülkenin ayakta kalması ve bölünmemesini, dini mübini İslam’ın selametini bir partiye ve lidere borçlu değiliz.

O beş dakikalık ara o kadar kritik ki; Erdoğan bile iktidarı sadece beş dakikalığına kaybetse ve sonra yeniden iktidar olsa beş dakika önceki Erdoğan olmayacaktır.

Bu toplumun protesto geleneği yok. Devletin karşısında sivil toplumun şansı çok az.

Vatandaş olarak varlığımızı gösterebileceğimiz, “biz buradayız” diyeceğimiz elimizdeki tek fırsat sandık.

Kayyumla yönetilen şehirlerdeki aydınlatma direklerindeki sabit posterler bundan sonra gidebileceğimiz yeri gösteren yön tabelalarına benziyor.

150 yıllık Meclis, 75 yıllık demokrasi tecrübesi olan bu toplum; komşularımızın gidip kaybolduğu ve on yıllardır da geri dönemediği o tehlikeli yere gitmeyi hak etmiyor.

.13/05/2023 14:24

İkinci 14 Mayıs’ın ‘CHP’si kim?

Seçim tarihi olarak 14 Mayıs açıklandığında bu tarihsel referans iki ittifakı da çok heyecanlandırmıştı.

Cumhurbaşkanı, seçim tarihini açıklarken “Rahmetli Menderes, 14 Mayıs 1950'de 'Yeter söz milletin' demiş ve sandıktan büyük bir zaferle çıkmıştı. Milletimiz 73 yıl sonra bir kez daha aynı gün, Altılı Masa diyerek karşımıza çıkan darbe şakşakçılarına, kifayetsizlere 'yeter' diyecektir” demişti.

Ama beklenmedik bir şey oldu.

14 Mayıs’a ve “Yeter Söz Milletindir” sloganına CHP de sahip çıktı.

CHP milletvekilleri “Yeter, söz milletindir” videoları çektiler, dev bir “Yeter, söz milletindir” afişi CHP genel merkezine asıldı.

Ama sonra ne Cumhur ne de Millet İttifak bu tarihsel referanstan bir daha kampanya boyunca hiç bahsetmedi.

Çünkü tarihsel bağlam iki ittifaka da tam oturmamıştı.

21 yıldır iktidarda olan güçlü bir partinin “Yeter söz milletindir” demesi olmamıştı, Millet İttifakı’nı hatırlatan slogan da talihsiz bir seçimdi.

CHP ise CHP’nin 27 yıllık tek parti iktidarının bitişini böyle kullanmayı içine sindiremedi, bu kadar tarihsel hesaplaşmaya hazır değillerdi.

Halbuki tarihsel analojilerin “literal” olarak yapılması yanıltıcı olabiliyor.

Zaten ondan bu seçim kampanyasında çokça da yapıldı.

Aynı yıllarda dünyanın pek çok milleti krallığı, şahlığı, çarlığı devirirken, 1908’de padişahlığı meşruti demokrasiyi desteklediği için aralarında Mehmet Akif’in de olduğu devrin İslamcıları bu kötü anolojilere kurban edilerek suçlandı.

Son 33 yılında artan bir baskı altında yaşadıkları padişahlığa karşı çıktıkları için ayıplandılar.

Daha sonra yaşanan olumsuz olaylar padişahlığı haklı çıkarmış, padişahı devirdikleri için pişman olmuşlar gibi tarihsel gerçekler Whatsapp aile grubu capsi düzeyine düşürülüp, seçime kurban edildi.

O yüzden 14 Mayıs 1950’nin literal bir okuması da yanıltıcı olabilir.

Ama o devrin gazetelerinde gezinmiş arşiv meraklıları için tarihsel bir okuma yapmak hiç de zor olmaz.

14 Mayıs 1950 seçimleri 1946 seçimlerinin gölgesinde yapıldı.
Bir daha öyle bir seçim olmaması için iki parti hala kullandığımız seçimi partilere ve yargıç güvencesine bırakan seçim sistemi ve Yüksek Seçim Kurulu üzerinde anlaştı. Ama 27 yıllık bir tek parti iktidarına karşı yarışmak yine de hiç adil değildi.

Demokrat Parti, o seçim kampanyasında karşısında sadece CHP’yi değil, 27 yıldır onunla içiçe girmiş devletin kendisini bulmuştu.

Seçime günler kala Taksim’de toplanan muazzam kalabalığı gösterip “İşte Paşam İstanbul” diyen İstanbul Valisi Fahrettin Kerim Gökay gibi valiler CHP mitinglerini organize etmişti.

Cumhurbaşkanı İnönü, bütün Türkiye’yi Cumhurbaşkanlığı treniyle dolaşıp propaganda yapmış, her gittiği yerde ona valiler ve generaller eşlik etmişti.
Diyarbakır Valisi, vali muavinleri ve Diyarbakır Müftüsü, köyleri dolaşıp CHP için açıktan oy istemişlerdi.

Adnan Menderes, memurların seçime müdahalesinden dert yanmıştı:

“Bazı mahalli idare amirleri ve devlet memurlarının taşıdıkları memuriyet sıfatının kendilerine yüklediği kayıtlara hiç ehemmiyet vermeyerek ve tıpkı partili imişler gibi bu gayret ve faaliyetlere bütün hizmetleriyle katıldıklarını ve kendilerini kaptırdıklarını görmekten teessür duymaktayız.”

Daha ileri gidenler de olmuştu. Bazı illere ve bölgelere jandarma ve polis DP’lileri sokmamıştı.
DP lideri Bayar’a “Lüleburgaz’dan geçerken Halk Partililer gazoz, Babaeski’den geçerken rakı şişesi fırlatmıştı. Polis saldırganları izlemişti.

İzmir mitingi sırasında bizzat polis havaya ve halkın ayaklarına doğru ateş açmıştı.
“Vatan hainleri giremez” diyerek ilçeye giden tek köprünün üzerine serilen Türk bayrağı yüzünden Bayar, Edremit’e girememişti.

Muhalefetin vatan hainliği ile suçlanmasının bir sebebi vardı.
1947’de Sovyet Rusya Türkiye’den toprak istemiş, tehditlere başlamıştı. CHP iktidarı bu yüzden NATO üyeliğine başvurmuş, ABD ile güçlü ilişkiler kurmuştu.
CHP medyası DP’lileri komünistlikle, Rus ajanlığıyla, Rusya ile işbirliğiyle suçluyordu. DP’ye Rus ajanlığı, komünistlik ve vatan hainliği suçlamalarının sebebi parti kurulurken sosyalist Serteller ile kısa süreli işbirliğiydi.

Rus tehdidi korkusu ve muhalefete Rus işbirlikçiliği suçlaması seçim kampanyası boyunca sürdü.

Epey tanıdık bu satırlar 73 yıl önce 14 Mayıs 1950 seçimlerinde günler kala CHP’nin sesi Ulus Gazetesi’nde çıkmıştı:

“Beşinci kol propagandası o kadar ileri gidiyor ki buna kapılanlar memleket istilaya uğrarsa hudutları çiğneyecek düşmana karşı harb etmeyeceklerini ilan etmekten çekinmeyecek kadar namus ve şeref duygusundan uzaklaşıyorlar…1946 seçimlerinde DP saflarına sokulmaya muvaffak olmuş hüviyet ve şahsiyetleri meçhul serserilerin Türk vatandaşlarını anarşiye sevkederek ateş içinde bırakacak tarzda yaptıkları tahrikler hatırlardadır.”

Devrin en ateşli CHP’li kalemlerinden olan Peyami Safa Ulus’ta şöyle yazmıştı:

“Bu partinin ve onun iktidar sisteminin Bayar’lardan, Bayur’lardan ve daha başka parti ve particiklerin mümessil ve mensuplarından fazla yıkıldığını görmeğe can atan düşman sınırımız dışındadır: malum. CHP iktidarını yıkmağa çalışmak, onunla ister istemez cephe birliği yapmaktır. CHP iktidarı ebedi kalmayacaktır. Fakat her değişmenin tarihte bir eşref saati vardır.”

3 Mayıs 1950 günü Peyami Safa, seçmene seslenmişti:

“Bayar’ın ne bir meydan savaşı ne bir Lozan’ı ne de direktifsiz bir idare tecrübesi vardır. Atatürk ve İnönü’nün ikinci kaptanı, onlardan birinin devamlı güdümüne kat kat muhtaç olduğu bir devirde ikisinden de mahrum kalarak iktidar sevdasındadır. Bakışlarını dünyanın simsiyah ufuklarına salmış, kopacak büyük fırtınayı sezen uyanık bir seçmen, DP dahi olsa bir şu oynak denize bir de hala dış tehlike şuurundan mahrum ikinci kaptana bakar ve devlet gemisini ona teslim etmenin ne tehlikeli bir hafiflik olduğunu görür.”

Seçime doğru gündeme gelen af meselesi de seçim kampanyasının bir parçası haline gelmişti. Affın en tartışmalı ismi komünist şair Nazım Hikmet’ti. Hikmet affın kapsamı dışında tutulma taleplerine karşı açlık grevine başlamıştı.

CHP medyası, en az onlar kadar anti-komünist olan DP’liler iktidara gelirse Nazım Hikmet gibi vatan haini ve komünistleri affedeceğini yazıyordu.

O yıllarda henüz terör ve terörist kavramları yoktu ama 1950 seçimlerinde CHP, DP’yi “şiddet politikası” gütmekle suçlamıştı.

Bunun sebebi 46 seçimlerine itiraz için DP’lilerin yaptığı “anarşik” protesto gösterilerinin hatırası ve seçimde yine hile yapılırsa sonuçları tanımayacaklarını açıklayan DP’nin açıkladığı Milli Teminat Andı’ydı.
CHP ve medyası buna “Milli Husumet Andı” adını takmıştı.

Ulus yazarı Hüseyin Cahit Yalçın’a göre bu kadar, “kan kokan, memleket içinde kardeş kavgası çıkartmak isteyen tamamen karanlık ve tehdit edici” bir karardı:

“Hürmet görmek için hürmete layık olmak icap eder. Kardeşkanı dökmeye hazırlanan elleri kimse sıkmaz”

CHP’li siyasetçiler ve gazeteler, DP’nin pazubandlı, silahlı gizli milis kuvvetleri olduğunu iddia ediyordu.
Bunun dayanağı da Bayar’ın eski bir komitacı olmasıydı.

Öyle ki DP Trabzon İl Başkanı ve Erzurum İl Başkanı ise “gizli cemiyet kurma” suçundan hapse atılmıştı.
İktidarın hedefindeki isimlerden biri de DP’nin genç ve popüler kurucularından Adnan Menderes’ti.
İstanbul Emniyeti tarafından takip edilen Menderes hakkında İzmir’de yaptığı bir konuşma yüzünden soruşturma başlatılmıştı.

Menderes’in konuşmasını yayınlayan Tasvir, Yeni Sabah ve Gerçek gazeteleri süresiz kapatılmıştı.
CHP’ye karşı çıkmakla devlete isyan etmek birbirine karışmıştı.

DP’li Samet Ağaoğlu, bir konuşması yüzünden “Meclis’i basmak” suçlamasıyla evinden alınıp sorgulanmıştı.

Ama bu baskılardan şikayet edenlere ülkede hürriyet ve demokrasi olduğunun kanıtı olarak seçimleri gösteriyordu.

Cumhurbaşkanı’na hakaretten dokunulmazlığı kaldırılan Afyon milletvekili, eski general Sadık Aldoğan’a yapılan muameleyi eleştirenlere CHP’li gazeteler Batı’da da benzer uygulamalar olduğunu hatırlatıyordu.

Seçim kampanyasının en önemli meselelerinden biri ekonomiydi.

Demokrat Parti’nin en büyük avantajlarından biri de eski İktisat Vekili Celal Bayar’dı.
Bayar’a göre ülke iflasın eşiğindeydi, hatta Marshall yardımı olmasa iflas etmişti. Güçlü bir mali politikaya ihtiyaç vardı.

CHP ve gazeteleri ise ekonomideki sorunların abartıldığını yazıyor ve Avrupa’daki iktisadi durumu anlatıp, bir nevi “şükür” çağrısı yapıyordu.

Ulus’ta Peyami Safa, Paris’e giden bir arkadaşının oradaki zorlukları görüp “Cumhuriyet Halk Partisi’nin günde birkaç kez ellerini öpmeliyiz” dediğini yazmıştı.

CHP propagandasında ithamlar sınırsızdı.
DP’nin kadın memurları işten atacağı, ülkenin yıkıma sürükleneceği, Kürt isyanı çıkacağı yazılıyordu. DP, iktidara gelirse Stalin’in sınırdan işgale girişeceği dedikodusu bile yayılmıştı.
Celal Bayar, genç yaşında Atatürk tarafından bakan ve Başbakan yapılmasına rağmen, her şeyini borçlu olduğu Atatürk’e ihanet etmekle dahi suçlanmıştı.
Seçime günler kala Ulus’un yazarlarından Hüseyin Cahit Yalçın, meseleyi Atatürk’e nankörlüğe kadar getirmişti:

“Görüyorsun ki bu yol seni Milli Mücadeleye, Milli inkılaba, büyük Atatürk’e nankörlükten başka birşeye götürmedi. Kapa kulaklarını bu kötü ve çirkin propagandaya. Gözlerini ruhuna çevir, vicdan ve kalbinden gelenleri dinle. Kaybettiğin doğru yolu ancak böyle bulursun.”

Ulus’un başyazarı Falih Rıfkı Atay da seçime günler kala Türk milletine seslendi:

Ama millet sandıkta 27 yıllık tek parti rejimini değil, nankörlüğü, anarşistliği, Rus ajanlığını, vatan hainliğini, Kürtçülüğü, şeriatçılığı seçti.

73 yıl sonra yarın Türkiye bir 14 Mayıs günü yine sandık başında.
73 yıl önceki CHP bugün kim acaba?

Emin misiniz?

14 Mayıs seçimleri ardından muhalif Kudret gazetesinde yazılan bir köşe yazısının başlığı

.15/05/2023 15:39

Mümkün mü?

Bu yazı yazıldığı saatlerde seçimin ikinci tura kaldığı netleşmişti.

Ama hala muhalif kanallar bu gerçekle çarpışmaya devam ediyorlardı.

Bütün kampanyasında muhalefete demediğini bırakmayan Cumhurbaşkanı ise matematiğe karşı daha rasyonel ve hoşgörülüydü.

TRT’nin Cumhur’un sesine döndüğü, muhalefetin karşısına savaş gemisinin dahi çıkarıldığı adil olmayan bir seçimin sonuçlarının adil ve tarafsız bir şekilde ilan edileceğini herhalde kimse beklemiyordu.

Ama bazı muhaliflerin zannettiği gibi rakamlarla oynanmadı.

Ama anketlerin ve analistlerin tahmin ettiği rakamların tam tersi çıktı.

Erdoğan’ın yüzde 49, Kılıçdaroğlu’nun yüzde 45 ile gittiği bir ikinci tur bizi bekliyor.

Peki, şampiyon şimdiden belli mi?

Matematiksel olarak Kılıçdaroğlu oyu artı Oğan oyu Erdoğan’ı geçiyor.

Ama siyaset matematik değil.

İkinci turun ilk anahtarı yüzde 5 oy alan Sinan Oğan’da gibi görünse de aslında değil.

Anahtar onun adaylığını üçüncü yol seçeneği olarak tercih etmiş Türkçü- milliyetçi seçmenlerde.

Açık ki onların Kılıçdaroğlu ve ittifakıyla derdi, Erdoğan ve ittifakıyla derdinden daha büyük olmasa da daha taze.

Bütün kampanya boyunca Kılıçdaroğlu, üç adaya karşı yarıştı. Erdoğan ise sadece bir kişiye karşı…

Oğan ve İnce; tüm yığınaklarını Kılıçdaroğlu’nun muhafazakâr partilerle ittifakı ve HDP desteğine karşı yaptı.

(Hatta tüm kampanyasını helalleşme değil hesaplaşma üzerine kuran TİP bile esas olarak değişen CHP’yi hedef aldı)

Bu uğurda muhalif Kemalist ve milliyetçi seçmenleri tahrik ettiler, oylarına talip oldular ve yüzde 5’in üstünde olanını da aldılar ama en önemlisi onları CHP ve Kılıçdaroğlu’na karşı radikalleştirdiler.

Yani o yüzde 5’in şimdi rasyonel bir tercih yaparak ikinci turda tamamen Kılıçdaroğlu’na gelmesi kolay değil.

Bu oyların gelmesi için Kılıçdaroğlu’nun vereceği milliyetçi ve Kemalist tavizler başka oyların gitmesine neden olabilir.

İkinci anahtar Meclis’teki Cumhur çoğunluğunda.

O çoğunluğun önümüzdeki 15 günde Erdoğan’ın en büyük kozu olacağı kesin.

Erdoğan balkon konuşmasında “İstikrar ve uyum” için oy istemeye başladı bile.

Ama bu muhalefet için de güçlerin dengeli bölünmesi için bir fırsat olarak pazarlanabilir.

Türkiye’de bunun müşterisinin daha niş bir kitle olacağı açık.

Ama bu 15 günde muhalefeti bekleyen esas sorun bunlar değil.

Muhalefetin en büyük sorunu muhalif kitlelerdeki hayal kırıklığı hissi olacak.

“Birinci turda bitirelim” özgüveniyle sandığa giden, bütün anketlerle beklentisi çok yükselmiş büyük kitleleri bir kere daha Erdoğan’ın önde çıktığı bir seçimin ikinci turunda sandığa doğru yeniden motive etmek çok zor olacak.

20 yıldır Türkiye’de seçimler bütün partilerin katıldığı ama sonunda bir şekilde Erdoğan’ın kazandığı bir spora dönmüş durumda.

Dünyanın en yüksek beşinci enflasyon oranı, kötü yönetim, deprem sonrası fiyaskoları, hakaretler, gerçek dışı iddialar, camilerdeki mitingler bile bu durumu değiştirmeye yetmedi.

Erdoğan’ın toplumun yarısından aldığı koşulsuz ve kararlı destek, muhalif aktörlere bu kadar koşulsuz ve kararlı bir biçimde bağlı olmayan toplumun diğer yarısında yeis, bıkkınlık hissine neden olacaktır.

Reisçilik Türkiye’nin artık sadece siyasi değil, sosyal bir gerçeği.

Reis artık şahsında din-devlet-vatanı temsil ediyor, o yüzden kendisi demokratik olarak oylanmaya açık bir konu değil.

Reisçilerdeki bu değişmez bağlılık halinin, toplumun geri kalanında yaratacağı hissin neden olacağı en kötü sonuçtan bir önceki yazıda bahsetmiştim:

“En kötüsü de ülkenin yarısını oluşturan, çoğunluğu genç ve büyükşehirlerde yaşayan insanlardan oluşan muhalifler siyasete olan inançlarını kaybedebilir, bu hayal kırıklığı siyasi apati ve depolitizasyonla sonuçlanabilir.”

Muhalefet bu 15 günde en çok bu hisle mücadele edecek.

Ama Erdoğan ve iktidar bloğunu bekleyen de bir sınav var.

Büyük bir oy alsa da sonuç itibarıyla bu seçim Erdoğan ve AK Parti’nin son 21 yılda atı alıp Üsküdar’ı geçemediği ikinci seçim oldu.

İlki 7 Haziran 2015’di. AK Parti iki buçuk milyon oy kaybetti.
Toplumun yarısı, Cumhurbaşkanı’nın aylardır teröristlerle işbirliği yapmakla, hainlikle, kitapsızlıkla, kıblesizlikle LGBTci olmakla suçladığı muhalefete oy verdi.
Devleti, bayrağı, dini temsil eden Erdoğan’ın onayı ise ikinci tura kaldı.
Şimdi Erdoğan, bu marjinal farkı kapatmak için bu insanlardan oy isteyecek mi, yoksa bu suçlamalarına devam ettirerek Oğan’a oy veren kitleleri yanına mı çekmeye çalışacak?
Galiba artık birincisini yapması hiç kolay değil.
Milliyetçilik, mahallecilik ise çok kolay.

Bundan sonra herhalde biri “tencerenin götüremeyeceği iktidar yoktur” ya da “kimlikler önemini kaybetti” dediğinde herkesin aklına bu seçimin sonucu gelecektir.

Ama bu seçimden muhalefetin çıkaracağı en yanlış ders de bu mahalleleri aşmayı amaçlayan ittifak siyaseti yerine daha fazla kendi mahallesine doğru kapanma olur.

Kılıçdaroğlu, son 30 yıldır bir CHP’li siyasetçinin yapılabileceği en kapsayıcı ve pozitif kampanyayı yaptı. Kampanyanın materyalleri çok başarılıydı, seccadeye yanlışlıkla basmak dışında hatasızdı, verdiği mesajlar genelde doğruydu.

Ama Kılıçdaroğlu’na bağlı olmayan yapısal sorunlar vardı.

Birincisi HDP’nin desteğiydi.

Muhalefet HDP destek vermeden seçim kazanamıyor ama HDP destek verdiğinde de milliyetçi oyların bir kısmı gidiyor. Bu dengesini bulmanın zor olduğu matematiksel bir denklem.

Kandil’den gelen açıklamalar, bazı HDP milletvekili adaylarının Kürt asabiyesine seslenen konuşmaları ve Demirtaş’ın bitmeyen destek açıklamaları iktidarın elinde milliyetçi malzemeye, “Apo’yu bırakacaklar” gibi bir yalanın dolaşıma sokulmasının arka planına döndü.

Ama HDP rengini bu kadar belli etmeseydi, Kürt seçmenler bu kadar mobilize olur muydu cevabı bilinmeyen bir soru. Kürt oylarını ikame edecek bir kitlesel muhalif oy da görünmüyor.

Kılıçdaroğlu’nun Kürt ve Alevi kimliğinden çok, bu kimliğinin yanına gelen HDP desteği özellikle İç ve Doğu Anadolu’da Kürt ve Alevi nüfusların olduğu şehirlerdeki muhafazakar ve milliyetçi oyların konsolide olmasına neden oldu.

Ama buna rağmen Karadeniz, İç, Doğu Anadolu’daki illerin çoğunda CHP ve Kılıçdaroğlu (İnce’nin 2018’deki adaylığına göre) oyunu artırmış gözüküyor.

CHP 50 yıl sonra ilk kez Rize’de milletvekili çıkardı.

Kılıçdaroğlu ve CHP esas olarak taşrada değil, büyük şehirlerde beklenen sıçramayı yapamadılar.

Burada devreye ikinci yapısal sorun yani CHP’nin yükü girdi.

Daha kozmopolit büyükşehirlerde yaşayan ve siyasi kimlikleri daha güçlü olan muhafazakâr seçmenlerden eli Altı Ok’a gitmeyenlerin eli yine gitmedi.

İttifak içindeki muhafazakar partiler Meclis’e çok sayıda vekil soktular ama onlardan beklenen elleri taşıyamadılar.

Milletvekili listelerinde seçilecek yerler yerine, seçmenin önüne muhalefet ittifakı içinde seçilebilecek bir logo çıkarmayı başarabilselerdi, belki Meclis’e 30 değil 10 vekil sokarlardı ama daha fazla insanın AK Parti’den gönül rahatlığıyla kopmasını sağlayabilirlerdi.

Onlara gidemeyen küskün muhafazakâr oylar, aşı olanların çocukları beş kollu olur diyen Yeniden Refah’a, üzerine bir cinayetin gölgesi düşmüş MHP’ye hatta neredeyse Muhsin Yazıcıoğlu hatırası dışında bir işlevi kalmamış BBP’ye gitti.

Önemli bir kısmı da son haftalardaki konsolidasyonla herşeye rağmen AK Parti ve Erdoğan’la kaldı.

Son haftalarda konsolide edilenler küskün, büyük şehirlerde yaşayan daha eğitimli ve genç AK Partililerdi.

Ellerinin Kılıçdaroğlu’na gitmesi kolay değildi, CHP’ye gitmesi ise çok daha zordu.

Ama her seçimde olduğu gibi onları mahalleden çıkmamaya, çıkarlarsa kurtların onları kapacağına ikna etmek için yine öfkeli laiklerin birkaç videosu yeterli oldu.

Metroda sakallı bir vatandaşa saldırma görüntüsü, önündeki başörtülüye “Arabistan’a gidin diyen” adamın videosu, AK Parti’ye oy vereceğini söyleyen kadına küfreden ‘kahraman” teyze videosu bütün Whatsapp gruplarda ve sosyal medyada hızla yayıldı.

Kılıçdaroğlu’nun helalleşme için yıllardır yaptıklarını tekzibe, üç saldırgan laik videosu yetti.

Herkesin komşusu Kılıçdaroğlu olmadığı için, insanların kafasını karıştıran CHP’deki değişim onları mahallelerinden çıkarmaya yetmedi.

Muhalefet buradan iki sonuca varabilir:

“O kadar helalleşme dedi, yine de oy vermediler” denebilir ve bu hayal kırıklığı eski bilindik çizgiye geri dönmenin meşru zemini yapılabilir.

Ya da “tarihin yükü, toplum içindeki haklı güvensizliklerin ortadan kalkması için bir seçim yetmez, sabırla bu yolda ilerlemeli” de denebilir.

Hangisinin seçileceği sadece 15 gün sonraki sonucu değil, muhalefetin bundan sonraki skorlarını da belirlemeye devam edecek.

Siyasi elitlerle toplum arasındaki büyüyen makasın anket şirketlerinden analizcilere kadar herkesi yanılttığı bu seçimin ikinci turuna tabii ki Erdoğan avantajlı gidiyor.

Muhalefet; yıkılmış seçmenini ayağa kaldırmaya, eldeki seçmenleri kaçırmadan Sinan Oğan’ı muhalefetin içine çekmeye, Erdoğan’la bir beş yıl daha geçirmemek için son şans olarak seçimi yeni bir referanduma çevirmeye, muhalefeti iç hesaplaşmalar başlamadan bir arada tutmaya…

Erdoğan ise; kitlesini erken zafer havasından kurtarıp bir kere daha sandığa taşımaya, istikrarı pazarlamaya, Oğan’a gitmiş milliyetçi seçmenler için terörle işbirliği meselesini kaşımaya çalışacaktır.

Derin hesaplaşmalar için kısa, siyasi taktikler için müsait bir süre 15 gün.

Hepimiz için yine çok öğretici olacağı kesin.

.18/05/2023 10:26

Gidemeyenlerin ülkesi….

Başlık Gülay Göktürk’ün 1999 yılında yazdığı meşhur yazıdan.

28 Şubat’ın baskılarından, başörtüsü yasaklarından bıkmış ama imkanı olmadığı için ülkeden de gidemeyenler için “Gidemeyenlerin Ülkesi” yazısını yazmıştı:

“Telefonlarım, faksım günlerdir susmuyor. Elektronik posta kutum dolup taşıyor. Hırsından ağlayan, umutsuzluğundan intiharı düşünen insanlarla konuşuyorum her gün.

“Böyle bir ülkede dünyaya gelmek için ne suç işledik Allah’ım?” diye yakınıyorlar. Hepsi de kötü kaderlerine kahretmişler. Başlarını alıp, çekip gitmek istiyorlar. Başka bir ülkede göçmen olmayı, kendi ülkelerinde zenci sayılmaktan daha kolay hazmedebileceklerinin düşünüyorlar belki… böyle aşağılanarak yaşamaktan, bu kadar hiçe sayılmaktan, her dakika “burunları sürtülerek” hizaya sokulmaktan kurtulmaktan başka bir şey düşünemiyorlar. Ama gidecek hiçbir yerleri yok. Başka bir dilleri, başka bir evleri, başka bir ülkenin banka cüzdanı yok. Kapana kısılmışlar… Sessiz ve terkedilmiş çoğunluk… terkedilmiş ve ihanete uğramış…

…

Kendi ülkenin değil, bir yaban elin yalnızı olmayı göze alarak çekip gitmek…

Ve kendi yurdunun her gün biraz daha “gidemeyenlerin ülkesi”ne dönüşmesini uzaktan acılar içinde seyretmek… Buna yürek dayanır mı?”

Seçim akşamından beri benim de email kutumda, sosyal medya hesaplarımdaki DM kutularında benzer mesajlar var.

Son üç gündür sabaha kadar televizyon başında seçim sonucu izleyen çocuklar, Whatsapp gruplarda ağlayan gençler, çaresizlik içinde gazetecilerden kendilerine tutunacak bir umut dalı bekleyen insanlar, işe gitmeyenler, gitse de işyerinde uyuşmuş gibi ortalıkta gezenler ve yurtdışı planı yapmaya başlayanlar görüyorum.

Kimisi bir süre seçim hilesi iddialarına tutundu, bazıları ikinci tur öncesi matematik hesaplarda teselli aradı.

Bir kısmı son bir çare Facebook’taki AK Partili insanların gruplarına sızıp onları ikna etmeye çalışıyor günlerdir.

Muhalif pek yok diye TikTok’ta hesap açıp Türklük vurgulu videolar çeken liberal bir gencin mesajını okudum: “Bu videoları çekip, sonra duşta ağladım”

Herkes birbirine Marmaray’da bir trenin altına atlatarak hayatına son veren 20 yaşındaki gencin seçimlerle ilgili hayal kırıklığını yazdığı veda mektubunu gönderiyor.

Bazılarına bu çaresizlik hali acınası ya da komik geliyor olabilir.

Ama karşımızda seçim sonucunu içine sindiremeyen mızmızlar yok.

Çoğu demokraside çok acemi, birinci ya da ikinci seçimleri.

Genç ya da henüz hayatta gelecek planları yapacak kadar orta yaşlı insanlar.

Onları kolayca laik, elit, beyaz Türk, Atatürkçü, CHP’li diye bir çuvala doldurmak da artık mümkün değil.

İçlerinde başörtülü kızlar da var, milliyetçi gençler de, seçim sistemiyle ilk kez hile iddialarıyla tanıştığı için her şeye çabucak inanan apolitik insanlar da…

Tek bir ortak özellikleri var: 21 yıllık AK Parti ve Erdoğan iktidarına muhalifler.

Peki bir seçim kaybı onları neden depresyona sokuyor, neden bu sonucu demokratik olgunluk içinde kabul edemiyorlar?

Çünkü devletin bıyıklarının herkesin çorbasının içinde olduğu bir ülkede, o bıyıkların beş yıl daha kimin bıyığı olacağına karar verilen seçim sonuçlarına demokrasinin bayramı muamelesi yapmak kolay olmaz.

Seçim sonuçları, demokrasinin seçim günleri dışında da teneffüs edilebildiği ülkelerde demokratik olgunlukla karşılanabilir.

Çünkü demokrasilerde seçimler nüfus sayımı değildir.

İktidara partiler gelir, kimlikler/hayat tarzları/gruplar/ cemaatler değil.

Seçim sonuçları pek çok şeyi değiştirir ama insanların temel haklarını, günlük hayatlarını, gelecekle ilgili planlarını değiştirmez, değiştirmeye gücü yetmez.

İktidarlar gelir ve gider. Arada da eleştirilebilir, değiştirilebilir, protesto edilebilir.

Geleceğe doğru bu açıklık ve ihtimal çokluğu, farklı fikirde, hayat tarzında olan insanların ülkeye aidiyetini devam ettirir.

Milyonlarca insanın bir seçim sonucuyla içine düştükleri depresyon ve yeis hissi, demokratik bir toplumda ve sistemde yaşamadığımızın da bir delili.

Çünkü uzun süredir Türkiye, vatandaşlarına “çalışırsan yaparsın” güvencesini vermiyor.

Referanssız, torpilsiz, belli bir gruba aidiyetsiz ülkede yaprak dahi kıpırdatılamıyor.

Ekonomide bir ideolojik inat uğruna dışarıda yemek yemek bile maaşlı bir insan için lüks haline geldi.

Ve bu ideolojik inada nüfuz etmek, onunla konuşmak mümkün değil.

Konuşmak, örgütlenmek, protesto etmek, hatta açıp doğru düzgün bir haber izlemek bile her geçen gün zorlaşıyor.

Ama esas ülkeye aidiyet hissini azaltan bunlar değil.

Bir zamanlar öz vatanında garip, öz vatanında parya olanlar, karşılarındaki milyonlarca insana “Onlar” diye parmak sallıyor yıllardır.

Milyonlarca insana; dejenere olmuş, birilerinin emrine girmiş, ülkenin yerli, otantik halkı değilmiş gibi davranılıyor.

Yeni rejimin makbul vatandaşları olmadıkları onlara hissettiriliyor.

Okudukları okullar küçümseniyor, yaşam tarzları aşağılanıyor, fikirleri kriminalize ediliyor, festivalleri yasaklanıyor, dinledikleri şarkıcılar tehdit ediliyor ya da tutuklanıyor, mutlu oldukları her anın içinde devlet beliriyor.

Ama onlar ağızlardan öfkeyle çıkan “onlaarr” değiller.

“Onlar” milyonlarca sıradan, güçsüz Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları…

Batı Çalışma Grubu’nda Güven Erkaya’ya yelpaze tutmuş, Nur Serter’in ikna odalarında yanı başında oturmuş gibi bir muamele görmeyi hak etmiyorlar.

Başörtülü kadına “Arabistan’a git” diyen, metroda sakallı amcaya saldıran o radikaller de değiller. Tıpkı bir zamanlar bütün dindarlar, Ali Kalkancı olmadığı gibi…

Türkiye’nin yakın döneminde işlenmiş hiçbir günaha dahli olmamış, hatta bir zamanlar o mağdurlar tarafında bulunmuş milyonlardan, ülkenin yarısından bahsediyoruz.

Bazılarının işlediği en büyük günah sosyal medyada ileri geri konuşmaktan, öfkesini gizleyememekten ibaret.

Ama sosyal medyada ileri geri konuşan öfkeli laik teyze, farklı bir fikir gördüğünde EGM’ye ihbar eden muhafazakâr teyzeden daha güçsüz artık.

Öfkeli laik teyze ile elinin altında 81 cumhuriyet başsavcısı bulunan bir değil.

Ama öfkeli teyzeyi göstererek koca bir ceberrut devlet makinesi temize çekilebiliyor.

Halbuki mağdurluk ve zalimlik sabit kategoriler değil.

Ve şimdi sıra kendisini çaresiz hisseden muhaliflerde.

Ülkeye aidiyet hislerini bu seçimle biraz daha kaybetmiş görünüyorlar.

İktidar onları parmakla “onlar” diye göstererek, mahalle kavgasına adam toplamaktan memnun.

Seçim bir nüfus sayımına döndüğünde kazanan malum.

Ülkenin yarısının bir seçim sonucuyla içine girdiği depresyon, “defolun o zaman” diye kapı gösteren büyük ve güçlü kalabalığın artık pek de umurunda değil.

Bir zamanlar anketlerde sürekli rıza oranını ölçtüren bir iktidar, ülkenin yarısından vazgeçmiş gibi davranıyor uzun süredir.

İnsanlar istenmediklerini hissediyorlar.

Pek çoğu ülkeden gitmeyi hayal ediyor. Ama onu yapacak imkanları da yok.

Gidemeyenlerin ülkesinde roller bir kere daha değişmiş görünüyor.

Gidecek bir yeri olmayanlar için 28 Mayıs köprüden önceki son çıkış olacak…

.22/05/2023 00:02

Ya ümmetin Türkiyeli evlatları?

Türkiye’de her dönem cemaatler ve tarikatlar seçimler öncesi renklerini belli ettiler.

Ama bu kararlar genelde cemaatlerin içinde kaldı, kulaktan kulağa yayıldı, kamuoyuna açıklanmadı.

Her siyasi görüşten insana açık olmak iddiasındaki bir tarikat ya da cemaatin zaten aksini yapması yakışık almazdı.

Bu hassasiyet son dönemlerde terkedildi.

Herhalde talepler üzerine her seçim öncesi iktidara yazılı açıklamalarla destek verildi.

Ama bu seçime kadar tarikat ve cemaatleri bir seçim kampanyasının ortasında bayrak sallar vaziyette hiç görmemiştik.

Ayetler, hadisler, siyerden kıssalar havalarda uçuşuyor, dua zincirleri kuruluyor, fetvalar veriliyor, muhalefetten neredeyse Mekkeli müşrikler gibi bahsediliyor.

Şeyh efendiler, abiler, seydalar sanki bir daha ülkenin yarısına hiç tebliğ yapmayacaklarmış gibi rahatlar.

Birinci tur öncesi hararetli destek açıklamaları yetmemiş olacak ki, ikinci tura giderken vaazlarda şeyhler açıktan propagandaya başladı, parmaklar sallanıyor, müminler ahiretle korkutuluyor.

İsmailağa Tarikatı’nın iki numaralı ismi Salih Topçu, resmi imamlık görevini yaptığı Sultan Selim Camii’ndeki Pazar sohbetinde açıkça cemaatinden ikinci tur için Erdoğan’a oy istemiş.

Ama bunu yaparken maaşında ve içinde bulunduğu camide hakkı olan ülkenin diğer yarısı için de pek iyi şeyler söylememiş:

“Senin attığın bir adımla eğer İslam düşmanları kutlama yapıp rakı içecekse içen sarhoş, onlara kutlama yaptıranlar da içmeyen sarhoş. İçen sarhoş 3 saatte ayılır, o içmeyen sarhoş ölene kadar ayılmaz. O yüzden zaten bizi anlamıyorlar. Allah için konuşuyorum, ahiretin için konuşuyorum. Senin imanına zararı var bu işin. Müminin kafirleri öfkelendirmesi, çatlatması boynunun borcudur. Gelecek hafta muhakkak oy kullanın. Nasıl yapacağımız zaten bellidir.”

Burada “çatlatılması istenen kafir”, “kutlama yapıp rakı içecek İslam düşmanı” galiba Biden ya da Netanyahu değil.

Muhalefete oy vermek de artık ahiretimizi yakmamıza neden olacak, imanımıza zarar verecek itikadı bir mesele haline gelmiş durumda. Tekfirin bir adım gerisine kadar gelindi.

Onun dilinin varmadığını ise diğer büyük Nakşi cemaat Menzil’in Konya’daki halifesi söylemiş:

“Bir anlık bir kızgınlıkla, nefsi bir şekilde hareket ederek olmaz. Senin kişisel çıkarına ters düşebilir, müminlerin genel maslahatı nerdeyse orada bulunmak lazım. O fuhşiyatı İslam toplumu içinde yaymaya çalışacaklarını söylüyorlar. Açıkça söylüyorlar. Onlara oy verilmez, haramdır, günahtır.”

Muhalefetin adayına oy vermek haram ve günah.

Çünkü “açıkça söylüyorlar” diyen şeyh efendiye malum olsa da söylemedikleri LGBT vaatleri yüzünden.

Yani şeyh efendi sadece günah ve haram uydurmamış, bir de gerçek dışı bir iddia üzerine konuşarak iftira gibi büyük günahlardan birini de işlemiş.

Ama herhalde dinen neyin caiz olup, neyin helal olduğunu onlardan iyi bilecek değiliz.

Fakat şeyhin konuşmasının esas dikkat çekici kısmı demokratik hakkını kullanan insanlara tekfir sopasını salladığı yerler değil.

Şurası:

“Bir anlık bir kızgınlıkla, nefsi bir şekilde hareket ederek olmaz. Senin kişisel çıkarına ters düşebilir, müminlerin genel maslahatı nerdeyse orada bulunmak lazım.”

Anlaşılıyor ki aslında şeyh efendi de kızacak şeyler olduğunun farkında.

Hatta iktidara oy vermenin bazı insanların şahsi çıkarlarına ters olabileceği görüşüne bile hak veriyor.

Ama tam o noktada duruyor.

Çünkü şahsi çıkarlarımıza ters olsa da ondan daha büyük olan ümmetin çıkarları var. Ona da ümmetin maslahatı diyoruz.

Bir çeşit Jakoben genel iradecilik ümmetin maslahatı.

Halk için halka rağmen, hatta İslami Kemalizm bile denebilir.

Özetle diyor ki; iktidara oy vermek hayat pahalığının sürmesi gibi senin çıkarına aykırı olabilir, ama sen kendi çıkarını düşünmeyeceksin, ümmetin genel çıkarı için oyunu vereceksin.

Ümmetten kasıt ise biraz karışık.

Mesela seyyid olan Kemal Kılıçdaroğlu ya da beş vakit namaz kılan Meral Akşener galiba ümmetin içinde değil.

Ya Medine’de Mescidi Nebevi’de ağlayarak namaz kılan darbeci Mısır devlet başkanı Sisi? Galiba o da değil.

Suudiler, BAE’liler, İranlılar da şüpheli.

Maslahatı gözetilecek ümmetin çıkarları da pek ortak görünmüyor.

Ümmetin maslahatı diyerek Erdoğan’a destek açıklaması yapanların gösterdiği iki somut gerekçe var:

Türkiye’nin milyonlarca Müslüman mülteciye ev sahipliği yapması.

Türkiye’nin ülkelerinden kaçmak zorunda kalan İslami hareketlerin mensuplarına bir sığınak haline gelmesi.

Gerçekten de mevcut iktidarın mülteciler meselesinde muhalefetten daha insani olduğu kesin.

Her ne kadar Avrupa’yı tehdit için mültecileri sınıra sürmüş (bu kavramı kullanarak) olsa da, 2015’den 2023’e sınırlarda yüzlerce mülteci öldürülse de, milliyetçi kadrolaşmanın en yoğun olduğu göç idaresi ve emniyet üzerinden binlerce mülteci sudan bahanelerle sokaklardan alınıp sınırdışı edilse de, geri iade merkezleri kötü muamelenin merkezlerine dönmüş olsa da ve bütün bunlara genel İslami, muhafazakar çevreler iktidara zarar gelmesin diye hiç sesini çıkarmamış olsa da, bu inkar edilmeyecek bir gerçek.

Özellikle de birinci turda mültecilerle ilgili yaratıcı ve insani projeler açıklayan Kılıçdaroğlu’nun ikinci turda yanlış bir taktiksel hamleyle “Suriyeliler gi-de-cek” çizgisine gelmesiyle bu fark iyice açıldı.

Halbuki Kılıçdaroğlu ve diğer siyasetçiler de biliyor olmalı.

Ekonomisini düzeltmek, dünyayla, özellikle de mülteci meselesi yüzünden Merkel gibi güçlü bir liderin bile siyasetten tasfiye edildiği Avrupa ile iyi ilişkiler kurmak isteyen bir iktidar Kılıçdaroğlu’nun vaat ettiğini yapamaz.

Mültecileri topluca otobüsle doldurup güvensiz bir ülkeye göndermenin adı tehcir olur, tarihe de bir ayıp olarak geçer.

Ama mültecilerin Türkiye’deki güvencesi de artık ne hukuk devleti ne de halkın ensarlığı.

Mültecilerin tek güvencesi Erdoğan’ın kendi partisi ve tabanına rağmen sürdürdüğü İslami iyi niyeti ve tabii Avrupa’nin Türkiye’de olan bitenlere artık çok fazla ses çıkarmamasına neden olan meşhur Geri Kabul Anlaşması.

Erdoğan’ı her şeye rağmen desteklemeye devam eden İslamcıların son tutundukları dal da mülteci meselesindeki tavır.

Ümmetin maslahatı parantezine mültecileri koyup, dinen ve ahlaken Erdoğan’ı desteklemeyi meşrulaştırabiliyorlar.

Seçimlerde insanları iktidar için oy vermeye mültecileri göstererek davet ediyorlar.

Ama uzun süredir bu ahlaki üstünlüğü, ülkedeki neredeyse bütün alanlardaki haksızlıklar, adaletsizlikler ve kötü yönetimin üzerini kapatan bir şal gibi kullanıyorlar.

Çünkü Türkiye’de ümmetin sadece Suriyeli ve Afgan evlatları yaşamıyor.

Türkiye’de bir de ümmetin 80 milyon Türkiyeli evladı yaşıyor.

İslamcılar, tarikatlar ve cemaatler unutsa da bu 80 milyon insan da ümmet. Onların da maslahatları gözetilmek zorunda.

İki yıldır dünyanın en yüksek 5’inci gıda enflasyon oranıyla sofrasından kesen milyonlar da ümmetin evlatları.

Hapishanelerde, istinaf mahkemelerinde, Yargıtay’da hukukun kırıntısını bekleyen insanlar da ümmetin bir parçası.

Yoksulluk ve hukuksuzluklar yüzünden Ağrı’dan Meksika sınırına gidip ABD’ye kaçak girmeye çalışırken yakalanan, Meriç Nehri’nden geçerken boğulan, Bulgaristan’a kaçıp Almanya’ya sığınma planları yapan, Belarus sınırından Polonya’ya geçmek için sınırda bekleyen, TUS’a hazırlanmayıp, Almanca öğrenmeye çalışan, Türkiye’deki beyaz yakalı işlerini bırakıp Kanada’da basit işler yapan insanlar da bu ümmetin bir parçası.

Bu seçimlerin sonucu ne Gazze’yi, ne Kudüs’ü ne Saraybosna’yı etkileyecek ama Erzurum’u, Mersin’i, Ağrı’yı doğrudan etkileyecek.

Satın aldıkları vatandaşlıkla Dubai’de yaşayan ve cumhurbaşkanlığı seçiminde oy kullanan Kuveytli yeni TC vatandaşları, 75 yıllık demokrasisi olduğu için daha azıyla yetinmeyen Türkiye’deki muhalifleri eleştirmek için İngilizce makaleler yazan İslamcı Arap entelektüelleri de etkilemeyecek.

Ama bu ülkede yaşayan ve gidecek başka yeri olmayan, elinde tek güç oy hakkı kalan Türkiyeli Müslümanları etkileyecek.

Eğer ümmetin maslahatı gözetilecekse sadece Filistinlilerin, Suriyelilerin değil onların da maslahatı gözetilmeli.

Ama İslamcılar, cemaatler, tarikatlar için bunu yapmak kolay değil.

Onlar İslamcılıklarını da iktidara delege edip, rahatladılar.

İktidar düşerse Gazze düşer, Kudüs düşer demenin maliyeti sıfır.

Ama kötü yönetim böyle devam ederse bir depremde İstanbul gider, hayat pahalığı, işsizlik böyle devam ederse Erzurum’da, Diyarbakır’da genç kalmaz demek maliyetli ve zor.

Suriyelilerin haklarını herkese karşı savunmak değerli ve ahlaklı bir tutum.

Ama bunu Türkiyelilerin meselelerinin önüne perde yapmak insafsızca ve ahlaksızca…

Ayrıca bir mülteci için de en iyi Türkiye, ekonomisi iyi yönetilen, hukukun, demokrasinin, ifade hürriyetinin olduğu, dünyayla entegre bir Türkiye’dir.

Mültecileri ancak dünyanın ne dediği umurunda olmayan, içine kapanmış, insan hakları standartlarını atının terkisine atmış bir iktidar zorunlu tehcire maruz bırakabilir.

Bir hukuk devletinde ve gerçek bir demokraside bir mülteci bir gece evinden alınıp zorla otobüslere bindirilerek sınır dışı edilemez.

Edilse bile hukuken itiraz hakkı vardır, sivil toplum ayağa kalkar, özgür medya bunu ayıplar, kamuoyu sesini çıkarır.

Ama hukukun, medyanın, sivil toplumun olmadığı bir ülkede bunu yapmak bir kişinin iki dudağı arasındadır.

Yani hepimizin kaderi iç içe geçmiş durumda.

Ümmetin maslahatı Batı ile eşit ve iyi ilişkilere sahip, güçlü ekonomisi ve örnek bir demokrasisi, herkesin kendini güvende hissedebileceği bir hukuk devleti ve ifade hürriyetinin olduğu bir Türkiye’den yanadır.

Yoksa diğerinden İslam dünyasında çok oldu ve hala çok var.

Ümmetin Türkiyeli evlatlarının da Suriyeli evlatlarının da maslahatı da böyle bir Türkiye’den yanadır.

Ama ümmetin Türkiyeli evlatlarından beklenen sadece şahsi çıkarlarına aykırı olsa da ümmetin geri kalanının maslahatını gözetmeleri, şikayet etmemeleri, küsmemeleri, kırılmamaları sadece sabretmeleri ve dua etmeleri.

Belki bir gün onlara da maslahat sırasının gelmesini beklemeleri...

Güçsüz muhalefeti tekfire doğru giden şeyh efendiler, abiler, seydalar belki bir gün onların maslahatını da düşünerek iktidara bir çift söz söyleyecek cesareti toplarlar

Bunun için dua etmekten başka ne yapabiliriz

.27/05/2023 10:16

Montajsız, ham görüntüler…

Yüzyılın depreminde yıkılan şehirlere, 50 bin kayba, dünyanın en yüksek beşinci enflasyonuna, son 21 yılın en batık haldeki Merkez Bankası’na, parti-devlete doğru giden bir demokrasiye, AİHM kararlarını mı bile takmayan bir hukuk düzenine rağmen iktidar iki seçim kampanyasını tek bir propagandayla tamamladı: “Teröristler”

Üstelik terörün son 40 yılda hayatımızda en az olduğu bir dönemde.

Üstelik bunu da Demirtaş’ı Öcalan’la tanıştırıp, hayatında ilk kez Kandil’e göndermiş, PKK ile 2005’den beri Azerbaycan Kürtlerinin durumuna kadar müzakere etmiş, Karayılan’ın Kandil’deki basın toplantısına AA ekibi gönderip, Öcalan’ın mektubunu bakanlar eşliğinde Dolmabahçe Sarayı’nda bütün kanalların canlı yayınında okutmuş, bir belediye seçiminin ikinci turu için destek mektubu alacak kadar İmralı’yla yakın ilişki kurmuş bir iktidar yapıyor.

Ama montaj ama şu ama bu…

Masayı böyle ustaca tersine çevirip, faturayı karşı tarafa yüklemek büyük bir siyasi başarı.

Muhalefet, ilk turda “yok artık” deyip küçümsediği bu kaba montajlı algı makinesinin başarısına ikinci turda uyandı ama iş işten çoktan geçmiş, İstanbul’daki mitingde “teröristlerle elele muhalefet” diye anlatılan hikaye, Bolu Tuneli geçtiğinde çoktan “terörist muhalefete” dönüşmüştü.

En son Kılıçdaroğlu, Erdoğan’a “Terör örgütleriyle görüştü” dedi.

Önceki akşam CNN Türk’e çıkan Erdoğan’a bu suçlama sorulunca kabak kimin başında patladı dersiniz?:

“Çözüm sürecine katılanlar bir defa Türkiye’nin bütün entel, dantel ne kadar kanaat önderleri varsa, Türkiye’nin genelinden insanlarla beraber yaptık. Sanatçısı vardı, hepsi vardı. O halkla ve çözüm sürecine yönelik bir adımdı.”

Cumhurbaşkanı usta bir bilek hamlesiyle seçime doğru giderken çözüm süreci ateş topunu hükümetin belirlediği Akil İnsanlar’a doğru attı.

Üstelik entel, dantel diye lümpen sözler eşliğinde.

Akil İnsanlar, bu hakaretlerin daha yaratıcılarını uzun yıllar Devlet Bahçeli’den duydu:

“63 boş insan”, “63’lükler”, “aklı kararmışlar”, “63 PKK sözcüsü” vb.

Peki, bu tartışmada kim haklı? Kim PKK ile görüştü, işbirliği yaptı, ittifak kurdu?

Erdoğan mı? Kılıçdaroğlu mu?

Galiba her ikisini de tanıyan birinin şahitliğine ihtiyacımız var.

Mesela Kılıçdaroğlu’nun üniversiteden arkadaşı, Erdoğan’ın ittifak ortağı Devlet Bahçeli’nin.

Yıl 2004.

AK Parti iktidarının 2. Yılı.

11 yıldır hapiste olan eski DEP milletvekilleri Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak, AB reformları çerçevesinde AK Parti iktidarı tarafından serbest bırakıldı.

Hapisten çıkan Zana ve arkadaşları Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Gül tarafından kabul edildi.

Başbakan Erdoğan da, Leyla Zana ve arkadaşlarıyla talep olursa görüşüp görüşmeyeceği sorusuna, “Kabul etmemem için hiçbir neden yok. Edilir tabii, neden edilmesin? Nasıl bakanla görüştüyse bizimle de görüşür” dedi.

Başbakan Erdoğan 2012 yılında DTP milletvekili Leyla Zana ile görüşmüştü

Bahçeli, o gün tüm bunlara çok kızmıştı:

“Bugün için Türkiye’nin karşısına getirilen birinci öncelikli talep, kanlı PKK teröristleri için toplu ve genel bir siyasi af çıkartılmasıdır. AKP, acaba, AB üyelik sürecinde toplumsal barış ihtiyacı gerekçesiyle, bunu da kabul edecek midir? Teröre karşı mücadelede hayatlarını feda eden şehitlerimizin aziz hatıralarına ve bu uğurda geleceklerini feda eden kahramanlara sırtını dönen AKP zihniyeti, PKK katillerini affetmek için yine demokrasi havariliğinin ve AB’nin arkasına saklanacak mıdır?”

Yıl 2005.

Başbakan Erdoğan Diyarbakır’a gitti ve “Kürt sorunu benim sorunumdur” dedi.

Bahçeli yine çok kızdı:

“Siyasi çözüm tartışması başlatan AKP hükümetine ve sözde aydın çevrelere son bir uyarıda bulunmak istiyorum. Siyasi çözüm adı altında terör örgütü PKK’nın yol haritasını izleyerek siyasallaşmasının zemininin hazırlanmasına çalışılmaktadır. Ancak, AKP ham hayaller peşinde koşmamalıdır. İhanet yolculuğuna çıkanları bekleyen mukadder sonu tarihin şahadeti ışığında hiç kimse unutmamalıdır.”

Yıl 2006.

CHP lideri Baykal, hükümetin hazırladığı pişmanlık kanunuyla Öcalan’a af hazırlığında olduğunu iddia etti.

“Apo’ya af” tasarısına en sert tepki yine Bahçeli’den geldi:

“Bu yasa tasarısının siyasi sorumluluğu, herkesten önce, hükümet başkanı olarak Recep Tayyip Erdoğan’a aittir .İmralı canisi ve ellerinde şehit kanı olan bebek katili terör örgütü yöneticilerinin, örtülü biçimde pişmanlıktan yararlanmaları ihtimalini gündeme getiren bu tasarının siyasi bedelini Başbakan ödemek durumundadır.”

Yıl 2007.

Başbakan Erdoğan, Barzani yönetimiyle iyi ilişkiler için Genelkurmay’ın PKK’ya karşı Kuzey Irak’a operasyon taleplerine izin vermedi. Bahçeli, Erdoğan’ı yargılanmakla tehdit etti:

“Bugüne kadar etnik bölücülüğe cesaret veren ve güvenlik güçlerimizin terörle mücadelesini zaafa uğratan Başbakan Erdoğan bugünkü kanlı ve karanlık tablonun baş mimarı olmuştur. Terörle etkili bir şekilde mücadelenin gereklerinin yerine getirilmemesi, tarihin ve Türk milletinin affetmeyeceği bir gaflet, dalalet ve ihanettir. Başbakan Erdoğan bunun hesabını da çok yakında Türk adaleti önünde verecektir. Başbakan’ın bu konudaki son beyanları ile bu hesap dosyası bütün unsurlarıyla tamamlanmıştır.”

Yıl 2008.

O günkü HDP olan DTP ile AK Parti arasında diyalog başladı. Görüşmelere Bahçeli tepki gösterdi:

“Bu parti PKK’yı terör örgütü olarak kabul etmedikçe bunlarla görüşmeyeceğini söyleyen Başbakan, bir taraftan kamuoyunu aldatmayı amaçlayan ucuz kahramanlık yaparken, öte yandan bu mihraklarla özel temas kanalları kurmuştur. Başbakan Yardımcısını ve AKP Grup Başkan Vekilini PKK talepleri konusunda bunlarla görüşmek üzere görevlendiren Başbakan, bu tutarsızlıktan hiçbir rahatsızlık duymamıştır.”

Ve 2009.

PKK, Mart ayındaki yerel seçimler öncesi, Haziran ayına kadar ateşkes ilan etti:

“İlk defa Kürt sorununun çatışmasızlık ortamında çözüm sürecine girebileceği düşüncesi ortaya çıkmıştır. Hareketimiz, 29 Mart’tan sonra halkın seçimde siyasi güçlere ve taraflara yüklediği diyalog ve demokratik çözüm politikasına fırsat vermek için, bir süredir Türkiye’ye nefes aldıran bu çatışmasızlık ortamının 1 Haziran’a kadar sürdürülmesi tutumunu uygun görmüştür.”

Karayılan, “Barış umudumuz var” açıklaması yaptı.

Bu ateşkesin ve barış umudunun ne anlama geldiği seçimlerden sonra anlaşıldı.

2009 yılının yazında AK Parti iktidarı Demokratik Açılım sürecini başlattı.

Kürtçe TRT Şeş’in açılması, sanatçılarla kahvaltılarla başlayan süreçte Erdoğan, Ahmet Türk ile görüştü. Görüşmede Demirtaş da vardı.

Henüz açılımın esas muhtevası belli değildi.

Ama bu kadarı bile Bahçeli’nin AK Parti’yi PKK ile işbirliği içinde yıkım projesi başlatmakla suçlamasına yetti:

“Hükümetin PKK taleplerinin bile ötesinde sözde açılıma niyetlendiği Başbakan Erdoğan ile İmralı Canisi’nin açılımda başa baş yarıştığı süreç yıkımın projesidir. Çözüm ve fırsat denilen yıkım projesinin arkasına saklanılan “sözde barış ve kanın durdurulması” makyajı İmralı Canisi tarafından alkışlanarak dökülmüş ve PKK ile AKP işbirliği saklanamayacak şekilde ortaya çıkmıştır. AKP ve PKK aziz milletimizi tuzağa düşürmek için hazırladıkları kapana kendileri kısılmışlardır.”

“Başbakan Erdoğan’ın büyük bir heyecanla sahip çıktığı Kürt açılımı konusundaki dünkü sözleri, suçluların telaşını yansıtan inkar, yalan ve hezeyanlardır. AKP Genel Başkanı Türkiye’nin milli kimliğinden rahatsızlık duyan, Türk milletini etnik temelde ayrıştırma hastalığı ile malul olan ve Türkiye’yi bölmek için model arayışını gören ilk Başbakan olarak tarihe geçmiştir. Kürt açılımı adı altında Türkiye’nin milli birliğine ve varlığına kastetmeyi amaçlayan yıkım projesinin taşeronu olan Başbakan Anayasa suçu işlemeye teşebbüs halindedir.”

Ve açılımın arkasındaki esas görüşmeler sonucunda varılan uzlaşma Habur’da ortaya çıktı.

Habur’dan bir PKK’lı grubun girip, sınırda kurulan mahkemede yargılanarak beraat ettirildi, kendilerini bekleyen kalabalıkları DTP otobüsüyle şehir şehir gezerek selamladılar.

Habur olayı sonrası artık Bahçeli, bütün siyasetini PKK-AKP işbirliği iddiası üzerine kurdu:

“Başbakan Erdoğan’ın “açılım”, İmralı Canisi’nin “yol haritası” adını verdiği yıkım sürecinin kurdelesi “devlet kararı” kılıfı ile Kandil kadroları tarafından alkışlarla Habur sınır kapısında kesilmiştir.Öteden beri iddia ettiğimiz gibi AKP ve PKK işbirliği, Başbakan ve İmralı dayanışması bütün yönleriyle gün ışığına çıkmıştır.Hükümetin memurları ve güvenlik güçlerinin müşahitliğindeki karşılama komiteleri PKK’lılara özel misafir muamelesi yapmış, adalet makamları sokağa salıvermek için yarış içine girmişlerdir.Ve üstelik bu alçaklıklar, yıkımın taşeronu Başbakan tarafından memnuniyetle karşılanmış, hız kesmeyen rezaletlerin devamının beklendiği müjde ve ümitle açıklanmıştır.”

Ve 2010.

2010 referandumundan önce Öcalan’ın çağrısıyla PKK yine ateşkes ilan etti.

Hatta bu kararın alınabilmesi için bozuk olan İmralı kosteri yerine hükümet özel koster kiraladı ve Öcalan’ın avukatlarını İmralı’ya gönderdi, istediği kararı da aldı:

"Referanduma kadar bekleyeceğiz ve hükümetin tavrına bakacağız. Bu eylemsizlik süreci AKP'nin ne kadar samimi olup-olmadığını açığa çıkaracak.”

BDP’nin bıçak sırtı eferandumda ne diyeceği kritikti.

Öcalan, “Kimsenin iradesine ipotek koyamayız. Referandumda evet ile hayır atbaşı gidiyor. BDP burada kilit konumdadır. BDP’nin tavrı referandum sonucunu etkiler” dedi.

Sonra da referandumdan Evet çıkmasına katkı yapan boykot kararını açıkladı.

Karara MHP lideri Bahçeli, yine “AKP-PKK işbirliği” dedi:

“AKP-PKK arasındaki derin işbirliği ve ortaklığın gün ışığına çıkmış olmasının, aziz milletimizin 12 Eylül 2010 tarihinde yapılacak referandumdaki tercihlerini bir kez daha düşünmeleri için tarihi bir fırsat olacağı ortadadır.İnancımız o dur ki, büyük Türk milleti bölünmeye, ayrılmaya, ihanete, yıkıma, PKK ile işbirliğine “Hayır” diyecektir. Ve 12 Eylül’de vatana ihanet edenlere ve buna yeltenenlere asla unutamayacakları tarihi bir ders verecektir.”

Boykot kararı yüzünden bölgede katılım yüzde 50’in altında kaldı ama sandığa gidenler yüzde 80’in üstünde “Evet” dedi.

Referandumun ardından tekrar başlayan terör olaylarında çok sayıda asker ve sivil hayatını kaybetti.
2011 genel seçimleri yaklaşırken Öcalan, bu kez avukatlarına hükümetle “Barış Konseyi” üzerine yürütülen müzakereleri açıkladı.

Yine her hafta avukatlar adaya gittiler ve seçimlerden önce Öcalan bir kere daha seçimlere kadar ateşkes kararı aldı.

Seçimlerden sonra da Barış Konseyi’nin kurulduğunu açıkladı. Ve yeni bir Anayasa için bir Anayasa Konseyi kurulmasını istedi.

AK Parti 2011 seçimlerinden yüzde 50 gibi tarihi bir zaferle çıktı.

Meclis’te yeni Anayasa için komisyon kuruldu.

Aralarında DTP’nin de olduğu bütün partilere koltuk sayılarına bakılmaksızın eşit sayıda sandalye verildi.

Bahçeli, PKK-AKP işbirliği suçlamalarına tonunu artırarak devam etti.
2011’in Eylül’ünde internete düşen ve Oslo görüşmeleri adı verilen ses kayıtlarına da çok sert tepki verdi:

“Hatırlanacağı gibi, PKK’yla yapılan müzakereler geçtiğimiz yılın Haziran ayından itibaren gündeme gelmiştir. Bunu da ilk defa açığa çıkaran şahsım olmuştur. 12 Eylül Anayasa Referandumu öncesi yapılan pazarlıklar neticesinde de, PKK’nın sözde ateşkes kararının referandum sonrasına kadar uzatıldığı ve yeni anayasada PKK dayatmalarının karşılanması konusunda umutlar verildiği hatırlardadır. Başbakan Erdoğan zaten malumumuz olan bir konuda suçüstü yakalanmış ve kanlı örgütle nasıl sarmaş dolaş olduğunu somut olarak göstermiştir. Böylelikle Başbakan Erdoğan ve hükümetinin kandan beslenen teröristlerle gizli pazarlıklar yürüttüğü ve teröre teslim oldukları bir kez daha tescil edilmiştir. Kandil-İmralı-AKP fotoğrafında eksik yan kalmamış, melanet tüm acı ve katlanılmaz haliyle netleşmiştir.”

Ve 2013…

25 Nisan 2013’de Murat Karayılan, Kandil’de PKK’nın çekilme takvimini açıklamak üzere bir basın toplantısı düzenlediği, bu toplantıyı bugün bir kısmı iktidara yakın olan yüzlerce gazeteciyle AA’nın Ankara, Erbil ve Diyarbakır’dan üç ayrı ekibi ile izlediği, o gün Kandil’de Karayılan’ı çekmiş ve basın toplantısının haberi fotoğrafları ve videoları abonelere servis edildiğini herhalde herkes hatırlıyordur.

Üstelik bu görüntüler de montaj değildi.

Son seçim sürecinde yayınlarında Kılıçdaroğlu’ndan daha çok Kandil’deki PKKlıların konuşmalarına yer veren iktidara yakın medya, bundan 2013-2014’de de Kandil ve İmralı’nın sesi haline gelmişti.

Birkaç örnek;

BDP heyeti Kandil’e gitti

BDP heyeti Kandil’den döndü

BDP heyeti Kandil’e giderek Öcalan’ın sözlü mesajlarını iletecek

İmralı’nın mesajını Kandil’e ilettiler

Mektupları adreslerine ulaştırıldı

HDP heyeti, Kandil’e gitti

HDP heyeti Kandil’den döndü

HDP heyetinden Kandil ziyareti

Bu dönemde sadece PKK ile değil, Suriye’deki PYD ve YPG ile de resmi temaslar yapılmaktaydı.
Salih Müslim PYD ve YPG’nin başındaki isimdi.

2012’den itibaren devletin resmi muhatabı olarak 2015’e kadar Ankara ve İstanbul’a gelmişti.

Mesela Kobani protestoları olan 6-7 Ekim olaylarından bir gün önce 5 Ekim 2014 günü Ankara’daydı.

Gazeteler haberi “Kobani'de IŞİD'le mücadele eden PYD'nin Eşbaşkanı Salih Müslim, Türkiye'de” başlıklarıyla vermişlerdi.

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, bu ziyaretten 15 gün sonra Meclis’te kabul ettiği İstanbul Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Kulübü öğrencilerinden birinin sorusu üzerine, 2023 seçim kampanyasında AK Parti’nin dağa taşa yazdığı sözünü söyledi: “Bizim için YPG terör örgütü değildir.”

Kılıçdaroğlu bu açıklamayı yaptığı gün Türkiye, Barzani’ye bağlı Peşmerge güçlerine Türkiye içerisinden geçerek Kobani’deki PYD/YPG güçlerine IŞİD’e karşı askeri yardım yapmasına izin verdi.

Kılıçdaroğlu’nun bu sözlerinden bir hafta da sonra Peşmerge konvoyu Türkiye içinden geçerek Kobani’deki PYD güçlerine yardıma gitti.

Bunun talimatını da bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan vermişti.

Kılıçdaroğlu’nun YPG açıklamasından 4 ay sonra ise Dolmabahçe Sarayı’nda Başbakan Yardımcısı, İçişleri Bakanı, AK Parti grup başkanvekili ve HDP’nin İmralı heyetindeki milletvekilleri birlikte oturdular aralarında TRT’nin de olduğu tüm televizyonlar canlı yayına geçti, Öcalan’ın Kandil’e yönelik yazdığı mektup okundu.

2013-2014-2015 yılları arasında Bahçeli’nin AK Parti-PKK işbirliği hakkında söylediği ağır sözleri buraya yazarak bile bile suç işlemek istemem.

Peki kim haklı?

PKK, 1978’den beri olan bir örgüt. Yani bu örgüt maalesef 45 yıldır var.

Ve bu 45 yılda 7 cumhurbaşkanı, 15 başbakan, 30’a yakın seçim geçti.

PKK, 1993’ten bu yana 10 kez de çatışmasızlık adını verdikleri ateşkes ilan etti.

Bu ateşkes ilanlarının çoğu da seçimlerin hemen öncesinde oldu.

Aralık 1995 genel seçimlerinden 15 gün önce ateşkes kararı aldılar. Ama bunu seçimleri birinci bitiren Refah Partisi’ne destek için yapmadılar. Çünkü o seçimlere HADEP de girmişti.

1999’da yakalanmasından sonra Öcalan, mevcut bütün iktidarlara barış projeleri gönderdi.

DSP-MHP-ANAP koalisyonuna 20 Ocak 2000'de "Barış Projesi", 4 Kasım 2000'de "Demokrasi ve Barış İçin Acil Eylem Planı", 19 Haziran 2001'de “Acil Talepler Bildirisi”, AK Parti iktidarına 22 Kasım 2002'de "Acil Çözüm Bildirgesi" ile çağrılar yaptı.

1999 yılındaki seçimlerde ve 2002 yılındaki seçimlerde de PKK ateşkes pozisyonundaydı.

2002 seçimleri öncesinde ve sonrasında da kendi mecralarında “faşist DSP ve MHP” iktidarına karşı AK Parti’ye kredi açıp, CHP’yi eleştirmişlerdi.

PKK’nın resmi dergisi Serxwebun’da 2002 seçimleri değerlendirmesi

Ama bu AK Parti’ye özgü bir durum değil.

PKK 40 yıldır Türkiye’deki bütün seçimlerin öncesinde ve sonrasında açıklamalar yaptı.

Neredeyse tamamında o an karşısında devletin silahıyla olan iktidar partilerine karşı çıktı.

Evren’e karşı 1983 seçimlerinde Özal ve ANAP’tan, onların tabiriyle “DSP-MHP faşizmi”ne karşı 2002’de AK Parti’den ümitvar bir dille bahsettiler.

Ama bunları yaptıkları için ne ANAP’lı, ne de AK Partili olmadılar.

Şimdi de 21 yıllık bir iktidar var. PKK bu iktidarla defalarca çözüm süreçleri denedi, ateşkesler ilan etti ve savaştı. 83’te Evren’in, 2002’de MHP-DSP hükümetinin gitmesini istedikleri gibi şimdi de bu iktidarın gitmesini istiyorlar. Açıklamalarında da esas olarak Emek ve Özgürlük İttifakı’na oy ve destek istiyorlar.

Ama bunlar kimseyi PKK’lı yapmıyor.

Aslında işin pozitif bir tarafı bile var.

Artık Kandil’deki teröristler bile terör eylemleriyle değil, seçim analizleriyle gündemde, ülkeyi bölmenin değil, TBMM’ye daha fazla sayıda sandalye girmenin derdindeler, tartışmaların merkezinde de uzun süredir PKK değil HDP, Öcalan değil, Demirtaş var.

Yani sonuç dün AK Parti ve Erdoğan için bu iddiaları en sert dille dile getirmiş Bahçeli haksızdı, bugün o iddiaları Kılıçdaroğlu için tekrarlayan Erdoğan ve Bahçeli haksız.

Bir seçim için bu kadar haksız olmaya gerek yok

.31/05/2023 11:15

Bir nüfus sayımı nasıl kazanılır?

Kamyonların içinde dans ederek Bağdat Caddesi’nden geçenler, mehteran takımıyla Bahariye Caddesi’nde yürüyüş yapanlar, “Recep Tayyip Erdoğan” nakaratında kendini kaybedercesine baş sallayan teyzeler, sokak ortasında rap şarkılarına ritim tutan takkeli amcalar ve bir aracın üstünde Demet Akalın’ın şarkısıyla dans eden sarıklı cüppeli abi…

Erdoğan’ın seçim zaferi kutlamalarındaki bu görüntüler sadece mizah malzemesi oldu ama artan bu medeni cesaretin üzerinde düşünmek gerekiyor.

Güngören’de ciğercilik yapan, dans figürleri beğenilen ehl-i tarik abi daha sonra bir video yayınlayarak nefsine uyduğunu söyleyip, helallik istedi:

“Zafer kazandık kardeşim. Hak ile batılın mücadelesiydi bu. Onlar bize saldırdı, biz sustuk, sustuk, suttuk”

‘Hakkın batıl karşısındaki zaferi’ni Demet Akalın’ın şarkısı eşliğinde bir arabanın üstünde dans ederek kutlamanın ona neden bir an için helal geldiğini çok iyi anlatmış.

Seçimler artık Türkiye’de hak ile batıl, onlar ve biz arasındaki bir boy verme günü.

Öyle ki normal zamanlarda bir damla irin için cehennem yollarını gösteren bir tarikatın mensubu bile din-i mübini İslam için mücadele eden Reis adına sevinirken o hükümleri nefsine uyup esnetebiliyor.

Bir gün önce Eyüp Sultan’da İslam ve ümmetin kaderinin belirlendiği gün diye dualar edilen seçimin zafer kutlamasını araç üstünde Demet Akalın’la dans ederek yapmak o kadar da harammış gibi durmuyor.

Çünkü artık devlet, parti, din birbirinin içine geçti ve hangisinin sınırı nerede başlıyor, nerede bitiyor belirsiz.

Teyzeler, amcalar, sarıklı abiler bu sınırları karıştırabiliyor, medeni cesaretleri artıyor, kendilerini bu heyecana kaptırabiliyor, cezbe halleri yaşayabiliyor.

Çünkü bu artık bir siyasetçiyle, bir Cumhurbaşkanı ile kurulan ilişki değil.

Uzun zamandır din ve devlet Reis’in şahsına birleşti. Ve ortaya din, devlet ve Reis şeklinde bir teslis fikri çıktı.

Erdoğan’ın nasıl “Reis”leştiği, üzerinde az düşünülmüş bir mesele.

Belediye Başkanlığı yıllarından itibaren etrafındaki dar bir ekibin Erdoğan’ın arkasından böyle hitap ettiği biliniyor.

AK Parti iktidarında uzun yıllar Reis hitabı o dar kadronun dışında çıkamamıştı. Daha eşit ilişkilerin olduğu bir partide Reis olmak zaten zordu.

Ta ki Gezi olayları ve 17-25 Aralık sürecine kadar..

Doğrudan Erdoğan’ı hedef alan meydan okumalardı bunlar.

Erdoğan’ı koruma refleksi, Erdoğan’la kurulan ilişkiyi vatandaş-Başbakan’dan daha kişisel bir hale dönüştürdü.

Bunu ifade etmenin en kestirme yolu oldu Reis.

Reis, AK Parti ruhban sınıfına takılmadan doğrudan ve aracısız olarak Erdoğan’ın takipçisi olduğunu ifade etmenin bir yolu.

Ama Reis kavramının bu kadar çok tutmasının başka bir nedeni daha var.

Reis; Başbakan, Cumhurbaşkanı, Genel Başkan, Başkan gibi resmi, kurumsal, meşruiyetini seçimlerden alan, elden gidebilir, değişebilir bir makamın adı değil.

Bir grubun, bir cemaatin, bir aşiretin, bir toplumsal kesimin doğal ve değişmez liderliğini ifade ediyor.

Davutoğlu’nun AK Parti Genel Başkanı seçilmesinden sonra Erdoğan’dan Reis diye bahsetmenin hızla popülerleşmesi de herhalde bu yüzdendi.

Çünkü ihtiyaç hasıl olmuştu.

Biri fani, değişebilir genel başkandı, diğeri değişmez Reis.

Tam olarak Erdoğan da artık Türkiye’deki büyük bir kitlenin değişmez Reis’i.

Reis’i olan bir topluluktan, aşiretten ayrılmak da o yüzden sadece oy tercihini değiştirmekten ibaret değil.

Çevreni, mahalleni değiştirmek, sürüyü, aşireti terk etmek demek.

Son dört seçimdir AK Parti, son bir haftada muhafazakar konsolidasyonu bu sürüden ayrılanı kurt kapar korkusuyla sağlıyor.

Bu korkuyu yaymaya Erdoğan’ın gidişinin şerefine kadeh kaldıran İzmirlilerin, bir AK Partili seçmeni aşağılayan laik teyzenin, sokakta başörtülü kadına Arabistan’a git diyen, metroda cüppeli adama saldıran fanatiklerin birkaç saniyelik videoları yetiyor.

O zaman seçim tekrar ülkenin sorunlarının masaya yatırıldığı bir hesaplaşma anı olmaktan çıkıyor.

Seçimler Reis’in çağrısıyla sandığa giden bir topluluğun kendini saydırdığı ve ötekilere karşı güçlü iradelerini temsil eden Reis’e vefasını gösterdiği bir nüfus sayımına dönüşüyor.

Son 10 yılın değişmeyen seçim sonuçları tablosu da aslında seçim adı altında Türkiye’de uzun süredir nüfus sayımı yapıldığını gösteriyor.

2014’den bu yana yapılan referandum ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonuçlarını gösteren tabloya göre iktidar ve muhalefet bloğunun oy oranları 9 yıldır değişmedi.

Aslında tablo biraz yanıltıcı. Çünkü iktidar ve muhalefet blokları her seçimde aynı değildi.

Belki 2010 referandumundan bu yana bakmak daha doğru olur.

2010 referandumunda “Evet” yüzde 58 almıştı. AK Parti’nin referandumda o kadar tek başınaydı ki, Erdoğan zafer konuşmasında DSİP’e, Genç Siviller’e, Bağımsız Ülkücülere teşekkür etmişti.

O günlerin HDP’si olan DTP hariç diğer tüm muhalefet partileri “Hayır”cıydı ve yüzde 42’de kalmışlardı.

2011 genel seçimlerinde yine AK Parti tek başına oyların yüzde 50’sini almıştı. Tablo daha da sararmıştı.

2014 Cumhurbaşkanlığı seçiminde Erdoğan’ın arkasında sadece AK Parti vardı. CHP-MHP ortak aday çıkarmıştı. Ve HDP’nin adayı Demirtaş’tı. Sonuç: Erdoğan; yüzde 51,79, tüm muhalefet; yüzde 48,21

7 Haziran 2015’de çözüm süresi gibi radikal bir değişken nedeniyle yaşanan ve MHP ve HDP’ye kaptırılan oylar, beş ay sonra 1 Kasım 2015 seçimlerinde geri geldi ve yine tek başına Erdoğan ve AK Parti’yi yüzde 49,5 yaptı.

2017 referandumunda MHP ile ittifakla yüzde 51,41’e ulaşılabildi.

Bu kez MHP’siz ve Kürtlerin de içinde yer aldığı muhalefet yüzde 48,59 aldı.

2018 seçimleri AK Parti ve MHP ittifakıyla Erdoğan yüzde 52,59 ve bir araya gelemeyen muhalefetin dört adayı İnce, Demirtaş, Akşener ve Karamollaoğlu’nun toplamı yüzde 47, 81 oldu.

Ve son seçimler Erdoğan; AK Parti, MHP, YRP, HÜDA PAR, BBP ile yüzde 52, 16. İlk kez bir araya gelmeyi başaran muhalefet bloğunun adayı Kılıçdaroğlu yüzde 47, 84.

2010’dan itibaren seçim haritasında rengi değişen bizim “swing state’lerimizin sayısı 10’u geçmiyor; İstanbul, Ankara, Hatay, Adana, Mersin, Antalya, Manisa, Denizli, Zonguldak, Balıkesir, Artvin.

Onun dışında sarı iller ve kırmızı iller artık sabit.

O kadar sabit ki Gaziantep, Kayseri, Konya, Sivas, Erzurum, Edirne, İzmir, Muğla gibi şehirlerde 65-35 dengesi bile bozulmuyor.

Milliyetçi İç Anadolu ve Karadeniz’de Erdoğan PKK ile görüşüp Öcalan’la protokol imzaladığında da, muhalefeti PKK’yla işbirliğiyle suçladığında da 65-35 dengesi bozulmuyor, aynı kalıyor.

Özetle; kitlelerin fikirleri Erdoğan ile birlikte değişiyor ama oylarının rengi değişmiyor.

Peki nasıl yapıyor da Erdoğan, farklı ittifaklar ve farklı ideolojik mesajlarla her seferinde yüzde 50’yi yanına çekebiliyor?

Cevabı basit: Çünkü her seferinde seçimi CHP ve CHP’li ittifaka karşı bir nüfus sayımına çeviriyor.

Bir nüfus sayımına dönmüş seçimlerde kazanacak mı kazanabilir mi diye aylarca tartışılmış, birileri tarafından karar verilmiş bir ‘aday’ ile, bir topluluğun doğal ve organik lideri olan bir Reis karşı karşıya geliyor.

Bir Reis’in seçimi bir referanduma çevirmesi ve topluluğunu sayıma taşıması daha kolay oluyor.

Birbirine benzemez kitleleri bir araya getirmiş, seçilmiş bir ‘Aday’a, bir Reis ile yarışmak bile en baştan yakıştırılmıyor.

Peki o zaman seçimlerdeki sonuç kaçınılmaz mı?

Ya da bir nüfus sayımında nasıl kazanılır?

Tabii ki çok çocuk yaparak değil. Ama nüfusunu artırarak…

Bununda tek bir yolu var:

Daha fazla insanı nüfus sayımında kendi tarafına çekmek.

Ama bu insanların oyunu kazanmakla aynı şey demek değil.

Çünkü insanlar oy vermiyorlar, kendilerini ait hissettikleri grubun içinde saydırıyorlar.

İnsanların aidiyetleri partilere ya da adaylara değil. Yani ortada seçim anında karar verilen oylar yok. İçinde doğulan ya da içine girilen aidiyetler var.

O yüzden oy kazanmakla nüfus kazanmak farklı. Nüfus sayımları sadece adaylarla, partilerle, siyasi kampanyayla kazanılmıyor.

Karşı taraftan nüfus çekmek seçimlerden önce girişilmesi gereken daha uzun soluklu bir iş.

Sivil toplumda, medyada ortak bir konuşma ve iş yapma alanı kurmak, birlikte yaşama pratiklerini artırmak, fikri sekterlikleri terk etmek, ortak değerleri artırmak, karşıklıklı güven için uğraşmak, kendinden tavizler vermek gerekiyor.

Yani sabır gerektiren, zor bir iş bu.

Kılıçdaroğlu, seçimlerim bir nüfus sayımına döndüğüne uyanan ilk CHP lideri oldu.

2017 referandumundan bu yana buna göre hareket ediyor.

Düşük profilli 2017 referandum kampanyasında muhafazakar kitleleri korkutmayarak ucu ucuna çıkan “Evet”, 2018’de kendi kitlesinin tüylerini diken etme pahasına Saadet Partisi ile birlikte Abdullah Gül’ü aday yapma denemesi, 2019’da yine kendi partisiyle kavga ederek İmamoğlu ve Yavaş gibi sağ profillerle seçime girip, İYİ Parti ile HDP’nin aynı anda desteğini alma başarısı bu farkındalığın bir sonucuydu.

Altılı Masa ve Millet İttifakı ise bu farkındalığın zirvesi oldu.

Altılı Masa, bugüne kadar muhalefetin nüfus sayımına dönen seçimlerdeki denklemi değiştirmeye dönük en radikal ve en cesur hamlesi.

Kılıçdaroğlu’nun kendi medyasına bile kabul ettiremediği helalleşme siyaseti, altına imza atılan metinlerle verilen güvenceler, büyüklüğüne bakmadan muhafazakar-sağ partilerle eşit olarak bir fotoğraf karesinin içinde kalma ısrarı, listelerini bonkörce açmak bu yolda atılmış güven verici adımlardı.

Bu adımların hepsinin muhatabı bu partiler ve liderler değildi, karşı taraftaki büyük havuzda duran insanlardı.

O yüzden aralarında benim de olduğum bir grup insan ittifakın adaydan daha önemli olduğunu düşündü.

İttifakı sağlayabilecek ve karşı tarafa güven mesajı verebilecek aday da en iyi ve kazanacak adaydı.

Güven verici bir ittifak kurmak, güvenli bir liman inşa etmek seçim sonucunu adayın mezhebinden, sağcı olup olmamasından daha fazla etkiyebilirdi.

Nüfus sayımına dönmüş bir seçimde tek kazanma formülünün “kazanacak aday” olmasına o yüzden itiraz ettik.

Bunu savunanlar kendilerinden hiç taviz vermeden, kimseyle helalleşmeden, karşı tarafa doğru bir adım dahi atmadan, karşı tarafı kandırıp oylarını alacak bir kestirme yol bulduklarını düşündüler.

Ama kazanacak bile olsa bir “aday”la girdikeri yarışta karşılarındaki organik lideri, bir kitlenin Reis’ini küçümsediler.

O Reis’in seçimi birkaç mağduriyet videosu, hatalı cümle, Kandil’den destek açıklaması, meydanda edilmiş bir zafer işareti, Ayasofya’daki Kuran tilavetiyle yeniden nüfus sayımına dönüştürmesinin ne kadar kolay olabileceğini ihmal ettiler.

Sonuçta ittifak da bunu engelleyemedi. İttifak yeterince ikna edici ve samimi bulunmadı. “CHP iktidara gelince bu bizimkileri atarlar” diyenler ikna edilemedi.

“Ama sonuç değişmedi” diyerek nüfus sayımına ittifakla girmek fikrinin yanlış olduğu sonucuna ulaşmak muhalefetin geleceğe dair yapabileceği en büyük hata olur.

Muhalefetin oylarının toplamı son dört seçimdir değişmiyor ama arada büyük bir fark var.

Daha önce muhalefet hiç biraraya gelip, tek bir aday üzerinde uzlaşmamıştı. Diğer rakamlar toplama işlemlerinin sonucuydu.

Son rakam ise ilk kez toplamasız bir seçim sonucu.

Birbirine hiç benzemeyen muhalif gruplar ilk kez bir adayın etrafında birleşip nüfus sayımına girdiler. Ve bu birliktelik ideolojik fireler vererek yüzde 48 oldu. Kemalist fireler İnce’ye, milliyetçi fireler Oğan’a gitti, muhafazakâr fireler Cumhur İttifakı içinde kaldı.

Sonucun yine yenilgi olması, seçimlerin nüfus sayımı olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

O yüzden seçim yenilgisinin faturasını ittifaka çıkarmak, ittifaktan adam eksiltmeyi seçim analizi olarak sunmak en kibar tabirle hesap kitap bilmezlik olabilir.

Adayın hataları konuşulabilir. Ama adayın karşısında bir Reis olduğunu, seçim yerine yine nüfus sayımı yapıldığını unutmadan.

Önümüzdeki yerel seçimde hala yapılması gereken nüfus sayımında Reis’in kitlesinden daha fazla insanı muhalefet cephesine çekmek.

Yoksa muhafazakar cepheden muhalefete gelmiş olanları kovalamak ya da ittifak öncesi ideolojik doğa durumuna dönmek, seçim kazanmak yerine haklı çıkmak isteyenlerin süper haklılık saplantısına, ideolojik sekterliklerine tekrar teslim olmak değil.

Tam aksine muhalefetin önümüzdeki yılları sekterlikle, adam eksiltmeyle değil daha fazla yanyana durup, birlikte iş yapmak, medyalarda, sivil toplumda daha fazla karşılaşmak, güvenli bir liman inşa etmek, böylece daha fazla insanı muhalefetin nüfusuna geçirmek için kullanması gerekiyor.

İttifak bu seçimi kazanmaya yetmedi.

Ama seçim yenilgisinin faturasını ideolojik sekterlikleri ve kendi pozisyonlarını haklı çıkarmak için ittifaka ve ittifak ruhuna kesenler muhalefetin nüfus sayımı döngüsünü kırmasını tümden engelleyebilir.

.6/06/2023 00:01

Yeni kabineden umutlanmak neden ayıp değildir?

“Zaferin yüzlerce babası vardır, yenilgi ise öksüzdür”

ABD Başkanı Kennedy, 1961’de Castro’yu devirmek için Küba’da destek verdiği darbe girişimi Domuzlar Körfezi çıkarmasında fiyaskoyla bitince, katıldığı bir radyo yayınında sert eleştirilere bu ünlü sözü hatırlatarak cevap vermişti.

Yenilginin yine öksüz kaldığı, imkanı olanların zafer konvoyuna eklenip, olmayanların haklı çıktığını ispata çalışarak hayata tutunmaya çalıştığı zamanlardan geçiyoruz.

Hiçbirini yapamayanların oluşturduğu ülkenin yarısını ise kesif bir yenilgi hissi kaplamış durumda.

Ali Bayramoğlu’nun sık sık söylediği gibi Türkiye’de topluma ve siyasete dair “post mortem” okumalar her zaman yanıltıcıdır. Çünkü bu okumalar sadece cesede bakar. Beden, hayatı, yaşadıkları, yaptıkları, mücadelesi bir yana itilir. Böyle okumalarda tabii ki kimse katil çıkmaz. Herkes cinayeti önceden görmüştür, ihbar etmiştir.

Hafıza gelmiş ve geçmiş bir şey değildir, her zaman ihtiyaçlara göre yeniden inşa edilir.

O yüzden hatıratlar tarihçiler için şüpheli kaynaklardır.

Çünkü hatıratlar sonuca göre geçmişin en güzel çiçeklerden ballar toplanarak yeniden yazıldığı kurmaca romanlara benzer.

O yüzden bir yenilginin hakiki bir analizini yapmak zor bir iştir.

Çünkü yenilgi sadece öksüz değildir, acımasızdır da. Yenilgi hissini yarattığı öfke ve güvensizlikle irrasyonel kararlar verilebilir, doğrular ve yanlışlar birbirine karışır, geçmiş yeniden yazılır, az önce herkesin yürüdüğü yollar yenilgiye giden patikalar olarak lanetlenir.

Kimse yenilmiş olmak istemez.

O yüzden en iyisi bir yerinden zafer konvoylarını yakalamaktır ya da tarihi en güzel yerlerinden yeniden yazarak haklılığına tutunmaktır.

Ya da…

Önceki gün kabine açıklandıktan sonra iktidara oy vermemiş insanların da kabineden memnuniyetlerini bildirip, umutlu sözler söylemeleri muhalifliklerinin yetersizliğine yoruldu ve kınandı.

Halbuki insanlar önümüzdeki kaçınılmaz beş yıl için kendilerine tutunacak dallar arıyor, siyah beyaz kuvvetlerin savaşı gibi geçen bir seçimden sonra yenilenler, birazcık kazanmak ya da kazanacaklarına inanmak istiyor.

Ayrıca kabine listesi muhalifler için umut vesilesiyse, iktidarı destekleyenler için de bir muhasebe vesilesi.

Bütün seçim kampanyasını muhalefetin PKK ile görüştüğü, işbirliği yaptığı üzerine kuran ve seçimi de terörün son 40 yılda en az olduğu bir dönemde “teröristler” diye kazanan Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanlığı’na Türkiye’de adı çözüm süreci, PKK ile müzakerelerle anılan MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ı atadı.

Yine son dört yıldır uğruna Türkiye’yi dünyanın en yüksek enflasyon oranları ilk 10 listesine soktuğu faiz-enflasyon tezinden, heterodoks denemelerden, faiz diyen herkesi IMF’ci, Bilderbergci ilan ettikten sonra, ekonomiyi beş yıl önce “faizci” diye İngiltere’ye kaçırılan Mehmet Şimşek’e emanet etti.

O yüzden zamanında benzer eleştirileri yapmış insanlar kabine listesinde Mehmet Şimşek’in, Hakan Fidan’ın adını görünce iktidarın bu kez iyi işler yapma ihtimaline bir kredi açıyorlar.

Bu kınanacak eksik bir muhaliflik, nefsine yenik düşmek, düşman saflarına geçmek değil, sadece insani bir hayatta kalma güdüsü, hatta bağnaz olmayan, Yetmez Ama Evet diyebilen rasyonel bir seçmen davranışı.

Bırakın da insanlar en azından bir süre yeni İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın, “Gerekirse bacaklarını kırın, Cumhurbaşkanımız istedi ertesi gün kayyum atadık” diyen selefinden görevi devralırken “Temel referansımız hukuk ve insan haklarıdır, bundan asla taviz verilmeyecektir” sözlerine sevinsinler.

Ya da AİHM kararlarını bile uygulamayan bir ülkede yeni Adalet Bakanı hakkındaki iyi referanslardan, Milli Savunma Bakanı’nın en azından ordunun siyasileşmesine engel olacak iyi bir asker olmasıyla ilgili yorumlardan, işinde iyi olan genç bakanların çalışkanlığı ile ilgili söylenenlerden birazcık umutlansınlar.

Hatta Cumhurbaşkanı’nın artık kendisi için bir tehdit teşkil etmeyen muhalefete uzattığı helalleşme eline, geride bırakalım sözlerine birkaç haftalığına da olsa güvensinler.

Muhtemelen bu baharın ömrü de Naci Ağbal- Lütfü Elvan’la yaşanan kısa süreli bahardan biraz daha uzun olacak.

O zaman da ekonomide rasyonelleşme, insan hakları reformları gündeme gelmiş, Merkez Bankası başkanının Dolmabahçe’de dini cemaatlerin liderleriyle toplanması gibi tuhaf işler yapılmıştı.

Nihayetinde bütün bu umut veren isimler gökten zembille inmediler.

Mehmet Şimşek dışında hepsi son beş yıl da Türkiye’yi yöneten kadroların bir parçasıydılar.

Belki bazılarının güçleri yetmedi ya da sessiz kalmayı tercih ettiler. Ama yanlışları gayet iyi biliyorlar çünkü içindeydiler.

“Son kez Reis” e oy isteyen bazı İslamcıların vaad ettiği gibi yanlışlara karşı itiraz edebilecekler, seslerini çıkarabilecekler mi? Yoksa yine mi sessizliğe gömülüp, sağda solda konuşmakla mı yetinecekler?

Artık isteseler de Türkiye’de konuşmanın o kadar kolay olmadığı bir döneme girdik.

Ülkedeki son ana akım medya yazarlarının siyaset yazmasını yasakladı, iktidar ve muhalefetin karşılıklı çıkıp konuşabildiği son ekrandaki tartışmalar da sona erdi.

Üstelik bu kararı iktidarın baskısıyla almadılar. Daha da kötüsü havayı kokladılar ve bunu yaptılar.

Çünkü hala seçimlerden önceki Türkiye’de yaşıyoruz.

Vatandaşın helal oylarıyla seçilmiş bir milletvekilinin hapishaneden çıkmasına hala izin verilmiyor.

Hala Türkiye AİHM kararlarını uygulamayan aynı ülke. Ama bu bile kalabalıkları kesmiyor, seçim zaferi kutlarken bile “idam” istiyorlar.

Türkiye hala Suriye, Afganistan ve Venezuela’dan sonra vatandaşları Avrupa ülkelerine en çok iltica başvurusu yapan dördüncü ülke.

En çok Schengen vizesi başvurusu yapan ve en çok red alan ülke.

Yerel gazetelerde her gün ümitsizlik, baskı gibi nedenlerle intihar eden genç insanların haberleri yer alıyor.

En son Kayseri’de 14 yaşında bir kız çocuğu KHK’lı babası ve seçimlerde muhalefete desteği yüzünden kendisine “Terörist” diyen arkadaşlarının ergen zorbalığı yüzünden intihar etti.

Önümüzdeki beş yıla böyle giriyoruz ve ufukta başka bir alternatif de görünmüyor.

Bütün seçim kampanyasında baharın gelmesini bekleyenlerden, muhtemelen kısa sürecek yalancı bir baharı da esirgemeyin.

Ayrıca bu umudu bir ay önce muhalefette bulan seçmenlerin, şimdi umudu önünde beş yıllık bir dönem açılmış iktidarın yeni kabinesinde bulması, vatandaşların zaafı değil, olsa olsa muhalefetin zaafı olabilir.

Artık 28 Mayıs’tan önceki gibi güçlü ve bir arada duran bir muhalefet yok.

Yenilgi öksüz. Kimse ona sahip çıkmıyor.

CHP’liler kimse soru sormasın diye toplantıdan çıkmıyorlar, MHP kadar oy alabilmiş İYİ Partililer rakip partiye genel başkan atamaya çalışıyor, aralarında en fazla derenin iki tarafına ayrı camiler yaptırıp, namazları kendi camisinde kılan kavgalı Karadenizli köylüler kadar fark olan DEVA ve Gelecek partileri neden Meclis’te bile birleşemediklerini en yakınlarına bile izah etmeye çalışıyorlar. Ne onla ne onsuz olunamayan parti HDP alanında ifade hürriyetini en özgürce kullanabilen siyasetçinin 7 yıldır hapiste olması da ayrı bir trajedi.

Muhalefet içindeki seçim yenilgisinin sorumluluğunu birbirine atma tartışmaları, Beyoğlu’ndaki 30 üyeli sosyalist partiler arasındaki fraksiyon kavgalarına dönmüş durumda.

Artık siyasi analizcilik, “o gün bu şunu derken o bunu demişti” diye yenilgiye ağıtlar yakılan bir dengbejlik performansına döndü.

Geçmişte olan bitenlerin en kılçıksız yerlerinden yapılmış asla doğruluğu sınanamayacak varsayımsal alternatif gelecek projeksiyonlarıyla haklılık iddiasında bulunanlar her gün birkaç kişinin firar ettiği tehlikeli muhalefet saflarından adam eksiltmeye çalışıyor.

Üstelik muhalefetin tek şansı ittifakı sıkı tutmakken.

Yerel seçimlere 9 ay varken bir tarafta; zaferle rahatlamış bir Cumhurbaşkanı ve muhaliflerin bile gönlünü çelen bakan profilleri diğer tarafta ise içindeki parlak insanların ışığını bile kapatan bir yeis havası.

Böyle bir ortamda bırakın da insanlar geçimlik tarım yapan yoksul bir aileden gelen, küçük yaşta annesini kaybetmiş, Türkçe’yi ilkokulda öğrenmiş Mehmet Şimşek’in başarı hikayesinden etkilenip, en azından orkestranın çaldığı kahramanlık marşları eşliğinde batmakta olan ekonomiyi kurtarma ihtimaline inansınlar, Hakan Fidan’ın duruşunu ve kariyerini Dışişleri Bakanlığı’na yakıştırsınlar.

Dün Kılıçdaroğlu’nun ve CHP’nin değişimine kredi açmak ne kadar ayıp değilse, bugün seçim kazanmış iktidarın yenilenmiş kabinesinden umutlanmak da ayıp değil.

Bu kadarlık umuttan kimseye zarar gelmez.

.10/06/2023 01:55

“Türkiye’ye çok kırılmış” bir Merkez Bankası Başkanı

2001 yılından bir gazete birinci sayfası. Ekonomik kriz Türkiye’yi vurmuş. IMF acı reçetesi uygulamada.

Hala aynı hamasetle yazan yazarlardan biri suçu IMF memurunun titiz ve bürokratik sorgusunda bulmuş.

Cem Uzan’ın sahibi olduğu gazetenin manşetinde Hülya Avşar ve Kaya Çilingiroğlu’nun boşanma kararı var.

Sürmanşette ise daha kurulmamış bir partinin yeni transfer haberi:

“Her gün bir transfer: Tayyip Erdoğan, daha parti kurmadan milletvekili transferine başladı. Meral Akşener, DYP’den istifa edip, Erdoğan’ın safına katıldı. 28 Şubat sürecinde iktidarı bırakmak zorunda kalan Refahyol Hükümeti’nin İçişleri Bakanı Meral Akşener, Tansu Çiller’i terk etti. Abdullah Gül’ün bürosunda basın toplantısı yapan Akşener, “İnşallah Cenab-ı Hak bizleri utandırmaz” dedi. Akşener, kurulacak partide genel başkan yardımcısı olacak.”

Gazetenin birinci sayfasında boydan bir resmi konmuş 21 yaşındaki başarılı genç kızı ise o habere kadar sadece yakınları, hocaları ve arkadaşları tanıyordu.

“Türk, Övün, Çalış, Güvenme” başlıklı haberden okuyalım:

“Amerikan üniversiteleri “karşılıksız burs” vermek için onun peşinden koşuyor. Ama o Türkiye’de kendinse ücretsiz staj yaptıracak firma bulamıyor. Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği’ni bu yıl birincilikle bitirdi. Birinciliği sırf bu yıla ait değil. O aynı zamanda üniversiteden son 10 yılda en yüksek dereceyle mezun olan tek öğrenci. Bitirme tezi “NATO Helikopter Projesi”ni dünyanın en ünlü bilim adamları inceledi, hayran kaldı. Proje örnek seçildi. Projeleri okuldaki başarısı ve bitirme derecesi Amerika’daki ünlü üniversitelerin dikkatini çekti. Dokuz ayrı üniversite ona karşılıksız onursal doktora bursu vermek için sıraya girdi. Princeton Üniversitesi’nde karar kıldı. Ancak Amerika’ya gitmeden önce dönüp büyük işler başarmak istediği Türkiye’de bir ay ücretsiz staj yapmak istedi. 10 ayrı Türk firmasına staj başvurusu yaptı. Hepsinden aynı yanıtı aldı: “Hayır”

Haberde anne ve babasıyla birlikte görünen genç kız ise hayal kırıklığını şöyle anlatmış:

“Türkiye’de ben hayal kırıklığına uğradım. Bizi devlet yetiştirdi ama sahip çıkmıyor. Ücretsiz staj için pek çok şirkete başvurdum ama reddedildim. Bilginize değil, arkanızda kim var ona bakılıyor. Başarıma ne bir Türk şirketi ne de yatırım kuruluşu sahip çıktı. İngiltere’deki uluslararası yarışmaya katılabilmek için 300 dolarlık uçak parasına kimse sponsor olmadı. Günlerce evde bavulum hazır bekledim. Sonuna uçak biletini üniversitem aldı. Ve Türkiye yarı finale kaldı. Türkiye’de doktora yapmak istiyorum ama hep başkalarının yakınlarına olanak sağlanıyor. Türkiye’de maalesef insana yatırım yok. Ülkemdeki hizmet ve insan kayırmacılığına son vermek istiyorum.”

1997’de İstanbul Erkek Lisesi'ni ikinci olarak bitirip, üniversite sınavında Türkiye 26'ncısı ve İstanbul 5'incisi olmuş, girdiği Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünden birinci olacak mezun olmuş 21 yaşındaki o genç kızın adı Hafize Gaye Erkan’dı.

Star gazetesinin tecrübeli muhabiri Sultan Uçar, dünkü yazısında o haberin hikayesini yazdı:

“Masa telefonum çaldı. Öfkeli bir beyfendi, “Size güveniyoruz size” diye çekişti. Kim mi? Mühendis Erol Erkan. Türkiye'de neredeyse tanımadığı insan yoktu. Derdi neydi? “Kızım, Boğaziçi'nden onur derecesiyle mezun olup bedava staj yapacak şirket bulamıyor, kapılar yüzüne kapandı. Torpil, Türkiye'nin utancıdır. Yazın kardeşim. Babası da olsam, kızımın başarısını ezerek asla torpille staj yeri bulmayacağım” dedi. Bağdat Caddesi'ndeki evlerinde buluştuk. Matematik öğretmeni eşi Gamze Erkan, biricik evlatları Gaye ve anneannesi karşıladı. Şimdilerde, Merkez Bankası başkanlığı için adı geçen Hafize Gaye Erkan, o tarihte 21 yaşındaydı. Devletin, bilimsel buluşlara karşı duyarsızlığı, liyakatin önüne torpille geçişi tek tek sıraladılar. ‘Türk, öğün, çalış, güvenme' başlığıyla yazdığımda, holdingler, staj yaptırma yarışına girdi.”

4 yıl sonra bir kere daha aynı gazetenin manşetindeydi Erkan. Bu kez mutlu bir haberle:

“Helal Olsun. Boğaziçi’ni birincilikle bitirdi. Türkiye’de hiçbir firma staj izni vermedi. ABD’ye burslu gitti. Profesör oldu. Finans devlerini peşine taktı ve Türk kızı Gaye, yıllık 180 bin dolar işe başladı.”

Hikayenin mutlu sonu malum.

Ama ülkenin pek de mutlu olmadığı zamanlarda, sonu da belirsiz bir mutluluk bu.

Türkiye yine 2001’e benzer ağır ekonomik şartlar altında.

Hala ülkede torpil, insan kayırmacılığı var. Başka genç kızlar ve erkeklerin de bilgisine, yeteneğine değil, arkasında kim olduğuna bakılıyor. Bir uçak bileti parası, burs bulamayan yetenekli insanlar çareyi yurtdışına gitmekte buluyor.

Ve bu Türkiye’nin 63,5 milyar dolar açık vermiş Merkez Bankası’nın kasası bir zamanlar 300 dolarlık bilet parası sakınılmış, Türkiye’ye çok kırılmış Hafize Gaye Erkan’a emanet

.7/06/2023 12:18

Sessizce patlayan bir skandal

Bir süredir medyada ilk başta duyanların tam olarak ne olduğunu anlamadığı bir skandal yaşanıyor.

Skandal merkezi Cumhuriyet gazetesiydi.

Gazetenin vakfının üyeleri, gazetenin eski yöneticilerini Trendyol şirketinden kayıt dışı para alarak reklam yapmakla suçladılar. Buna itiraz eden gazetenin son genel yayın yönetmeninin yazısını Cumhuriyet basmadı, sonra da görevden aldı.

Gazete tüm bu tartılmalara içinde bolca Kuvva-i Milliye geçen hamasi açıklamalarla karşılık verdi.

Nihayet parayla reklamdan kastın ne olduğu anlaşıldı.

Aslında kayıtdışı parayla reklam medyanın içinde olduğu ciddi finans sorunları içinde anlaşılır bir durum bile sayılabilir.

Kimse medyaya para yatırmak istemiyor, reklamverenler siyaseten reklamları veriyor. O yüzden muhalif bir medyanın ayakta durması çok zor. Anaakım medya ortadan kalkıp, kurumsal medya şirketleri küçülünce herkes ayakta durmanın yollarını arıyor.

O yüzden gizli reklam, kayıtdışı reklam, işbirliği, ortak iş hepsi bu jungleda meşru olabilirdi.

Ama burada belki çaresizlikten yapılana sadece “skandal” denebilir.

Aslında skandal gazetenin üzerine kalsa da esas skandala imza atan Türkiye’nin en değerli şirketi, 16,5 milyar dolarlık yatırım alarak Türkiye’nin ilk 'Decacorn'u Trendyol. Türk şirketi olarak kurulan Trendyol’un yüzde 86’sı 2021 yılında Çinli dev Alibaba tarafından alındı.

Trendyol, aynı zamanda Türkiye’nin en büyük reklamvereni.

O yüzden bu skandal hak ettiği kadar medyada yer alamıyor. Yani kimse bu dev şirketi üzmek istemiyor.

Zaten meselenin özünde de şirketin Çinli dev şirkete satılmasından sonraki bu devliği var.

Rekabet Kurumu’nun tekelleşme raporlarından hareket eden, Ticaret Bakanlığı 2022’de bir kanun hazırladı:

“7416 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/07/20220707-2.htm

Dönemin ticaret bakanı Mehmet Muş, kanunu şöyle savunmuştu:

“E-ticaret piyasasında elektronik ticaret pazar yerleri (elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar) açısından bir yoğunlaşma söz konusudur. Yoğun bir reklam, indirim ve para yakma (cash burning) sürecini de içeren agresif büyüme stratejileri uygulayarak çok büyük ölçeklere ulaşan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, sahip oldukları ağ etkileri ve ölçek ekonomilerinden faydalanarak pazardaki konumlarını daha da güçlendirmekte; ayrıca, pazarlık gücü, tüketici tercihlerini belirleme yeteneği ve hizmet sağlayıcılar üzerindeki kontrol imkânlarıyla elektronik ticaret sektörüne yeni aracı hizmet sağlayıcıların dâhil olmasını zorlaştırmaktadır.

Bununla yanı sıra, söz konusu elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, elektronik ticaret pazar yerleri üzerinden elde ettikleri verileri kullanarak lojistik ve ödeme hizmeti gibi sektörlerde de söz sahibi olmaktadır. Bu durum, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar, diğer bir ifadeyle satıcılar (elektronik ticaret pazar yerinde satış yapan esnaf ve tacirler) ile tüketicilerin bağımlılığını ve buna bağlı olarak yoğunlaşmayı daha da artırmaktadır.”

https://t24.com.tr/yazarlar/fusun-sarp-nebil/e-ticaret-kanunu-pazar-yerleri-acisindan-bir-yogunlasma-oldugu-icin-duzenlendi,37839

Kanun genel olarak her alana giren, sektörlere fiyat koyucu olarak müdahale etmeye başlayan, reklam pazarını kontrol eden Trendyol’un tekelleşmesini hedef alıyordu.

Komisyonda muhalefetin bazı şerhlerine rağmen kanun 1 Temmuz 2022’de Meclis’ten çok sık görülmeyen bir şekilde bütün partilerin oylarıyla kabul edildi.

Hatta CHP grup başkanvekili Engin Altay Meclis kürsüsünden “Yerli, kaliteli, emperyalizme savaş açan milli bir kanundur. Helal olsun Ticaret Bakanı, helal olsun” diye konuşmuştu.

https://twitter.com/avhamzadag/status/1570012973942317059?s=20

Medya da kanunun tekelleşmeye karşı çıkarıldığını söyleyen destek verici haberler yapmıştı.

Tekelleşmeye karşı bir kanuna destek vermesi beklenen sol Cumhuriyet gibi:

“TBMM’den jet hızıyla geçen yeni yasa e-ticarette tekelleşmenin önünü kapatmayı amaçlıyor”

Ama 2022 Temmuz’unda Meclis’ten oy birliğiyle geçen kanuna karşı, kanundan hareketle hazırlanan yönetmeliğin uygulanmaya başlanacağı Ocak 2023 öncesi büyük bir karşı lobi çalışması başladı.

Önce Eylül 2022’de Meclis’te oy veren ve bakana helal olsun diyen CHP, e-ticaret kanununun iptali için başvuru süresinin bitimine üç gün kala Anayasa Mahkemesi’ne gitti.

CHP’li 52 milletvekilinin imzasını taşıyan başvuru için üç dilekçe verdi. Son dilekçeyi başvurunun son günü AYM’ye ulaştırdı. Üç dilekçe arasındaki farklar başka bir yazının konusu.

Ama bu çelişkiye o dönem AK Partili Hamza Dağ Meclis’te şöyle tepki göstermiş:

“Kanun teklifi görüşmeleri esnasında 'Rant çeteleri bu kanunu engelliyor' diyerek kanun teklifinin çıkması için çaba harcayan CHP'liler, aradan geçen süreçte ne oldu da anayasa mahkemesine iptal başvurusunda bulunmuşlardır? Yoksa CHP, kendi nitelendirmeleriyle 'rant çetelerine' boyun mu eğmiştir? Rant çeteleri ilk iki dilekçeyi beğenmemiş midir de üçüncü dilekçeyi verdirmiştir? Düzenlemeyi Anayasa Mahkemesine taşıma işinin arkasında bu şirketin lobi çalışmalarının etkisi olmuş mudur?"

https://www.aa.com.tr/tr/politika/ak-partili-dag-chpnin-e-ticarete-yonelik-kanunun-bazi-maddelerinin-iptali-icin-aymye-basvurmasini-elestirdi/2684918

Yönetmeliğe karşı Kasım 2022’den itibaren ise bu kez medyada eşzamanlı bir kampanya başladı.

Bu lobi çalışmasının medyadaki izini süren Faruk Bildirici geçen hafta sitesinde tek tek bu lobiye katılan gazete, televizyonlar ve köşe yazarlarını yazdı.

https://farukbildirici.com/para-karsiligi-haber-in-oykusu-ve-cumhuriyet-e-sorular/

Habertürk, Aydınlık, Cumhuriyet ve Türkiye gazetelerinde haber ve köşe yazılarında e-ticaret yasasının zararları ile haberler yazılmaya, ekonomi, e-ticaret gibi konularda yazı yazdığı görülmemiş köşe yazarları art arada teknik ayrıntılarla dolu yazılar yayınlamaya başladılar.

Habertürk’te havacılık yazan bir yazar altı, Türkiye’de siyaset yazan bir yazar beş kez e-ticaret yasasının zararlar yazıları yazmış.

Temmuz 2022’de kanun çıkarken pozitif haberler yapan medya yönetmeliğin yürürlüğe gireceği Ocak 2023’den iki ay önce Kasım-Aralık 2022’de bir anda fikir değiştirmişti.

En büyük kırılma ise Cumhuriyet gazetesinde yaşanmış. Tekelleşmenin her türlüsüne karşı çıkması beklenen solcu gazete, Kasım-Aralık’ta bir anda e-kapitalizmin sözcüsüne dönüşmüş.

Faruk Bildirici, arşivlerden bu çelişkinin de açık fotoğrafını çıkarmış:

İşte bu dönüşüme Trendyol’un kesenin ağzını açmasıyla olduğu iddia ediliyor.

Ciddi bir iddia.

Peki, Türkiye’nin en büyük online mağazası olan, yüzde 80’ini Çinli Alibaba’nın aldığı Trendyol bu iddialara ne diyor?

Avukatları Faruk Bildirici’ye standart bir cevap ve düzeltme yazısı gönderiyor. Yazının kaldırılmasını aksi takdirde hukuki yollara gidileceğini söyleyen soğuk, anlamsız bir açıklama.

Muhtemelen bu yazı için de benzer bir açıklama gelecek.

İşin medya kısmı sadece Cumhuriyet’i karıştırdı. Diğer gazeteler ve yazarlar hala sessiz.

Yasa Meclis’ten çıkarken hararetle bu yasaya destek veren, oybirliğiyle yasayı geçiren CHP’nin iki ay sonra neden fikir değiştirip son anda üç dilekçeyle AYM’ye iptal başvurusu yaptığı, bunun kimin ana muhalefet partisine yaptırdığı sorusunun bir cevabı verilemedi.

İşin tuhafı, bu lobi faaliyeti başarılı da oldu.

Mayıs 2023’de Danıştay 10. Dairesi, e-ticaret kanununun yürütmesinin durdurulmasına karar verdi.

Ticaret Bakanlığı’nın, Rekabet Kurulu raporlarıyla hazırladığı bir yönetmeliği bu devirde Danıştay’ın iptal etmesi de çok normal bir durum değil. Bu itiraz ve iptal de üzerine ayrıca durulmayı hakkediyor.

Ticaret Bakanlığı, Danıştay’ın bir üst merciine itiraz etti.

Yasa AYM’nin de önünde.

Cumhuriyet gazetesinde patlayan ve Faruk Bildirici'nin yazısıyla büyüyen skandal üzer,ne eski Ticaret Bakanı, yeni Plan ve Bütçe Komisyonu başkanı Mehmet Muş da bir açıklama yaptı:

"Bir gazetenin 'e-ticaret düzenlemesi aleyhine haber yapılması için para aldığı' iddiaları ciddidir ve savcılıklar tarafından soruşturulmalıdır. Belli lobilerden para alınarak TBMM'nin iradesine kastetme amaçlı yapılan bu maksatlı yayınların ve onlara para aktardığı iddia edilen e-ticaret firmasıyla ilgili yargısal süreçlerin başlatılması kamuoyunun beklentisidir. Ayrıca bu e-ticaret firması tarafından söz konusu gazete haricinde başka gazeteler ve köşe yazarları nezdinde de belli paralar aktarmak suretiyle benzer girişimlerde bulunulup bulunulmadığı da araştırılmalıdır.”

Medya etiği, büyük kapitalist tekellerle mücadele ise mesele buyurun örnek bir vaka.

Dev bir şirketin siyaset, medya ve hukuk üzerinde etkileri üzerine sadece bir ucu görünen bir skandalla karşı karşıyayız.

Ama Türkiye’nin en büyük reklam verenini kimse karşısına almak istemeyeceği için bu skandalı çok cesur muhalif gazetecilerin medyaları dahil çok fazla yerde göremeyeceksiniz.

.21/06/2023 08:44

Hıncını gökkuşağından çıkarmak…

Geçen hafta 19 milyon öğrenci karne aldı ve yaz tatili başladı.

Karne heyecanı yaşanan okullardan biri de İstanbul Silivri’nin 2009’a kadar köy olan Kavaklı mahallesindeki, bir zamanlar köy ilkokulu olan Kavaklı İlköğretim Okulu’ydu.

Mütevazi okulda ilk karnelerini alan öğrencilerin, muadil özel okullardaki akranlarından geride kalmaması için geçen yıl okulun velilerinden biri bir dekor dikmişti.

Mavi kumaş üzerine diktiği fonda güneş, pamuklardan yapılmış bir bulut ve ucu yere kadar sarkan bir gökkuşağı vardı. Mavi kumaşın üzerine “Karne Günü Hatırası” yazan çıkartmalar yapıştırılmıştı.

Konsepte göre yerdeki tabureye kadar inen gökkuşağı başarıyı simgeliyordu. “Gökkuşağı üzerinden kayan” öğrenciler hemen alta yerleştirilmiş ödül sepetinden çikolatalarını almış ve tabure üzerine oturup sanki gökkuşağının içindelermiş gibi karneleriyle tek tek fotoğraf çektirmişlerdi.

Onlarca öğrenci geçen yıl karne günü bu oyunun içinde yer alarak, çektirdikleri fotoğraflarla mutlu olmuştu.

Bu yıl karne dekoru için ekstra masraf yapmak istemeyen okul, geçen yılki velinin diktiği fondan geriye kalanları karne günü tekrar kullanmaya karar verdi.

Sınıf tahtası gökyüzü renginde mavi bir kumaşla kaplandı. Geçen seneden kalma gökkuşağı kumaşı mavi bezin üzerine takıldı. Pamuktan yapılmış bulut gökkuşağının üzerine yapıştırıldı. Bir kaç eski perde parçası süse çevrildi, kumaşın üzerine de “İyi Tatiller” yazıldı. Bu kez çikolatalı sepet konsepti yoktu. Güneş de kaybolmuştu.

Uzun yıllardır okulda görev yapan 33 yıllık sınıf öğretmeni Ahter Nur’un öğrencileri, velilerin de geldiği karne gününde bu dekorun önünde karnelerini havaya kaldırarak fotoğraflar çektirdi.

Bütün velilerin bu karelerden çekti, kimsenin aklına başka bir şey gelmedi. Çocuklar karnelerini alıp eve gittiler.

Birkaç saat sonra fotoğraf sosyal medyada ve iktidara yakın sitelerde manşetlerdeydi.

Bir veli ya da veli yakını bu fotoğraf karesini medyaya göndermişti.

33 yıllık sınıf öğretmeni Ahter Nur, bütün yıl birlikte olduğu çocuklara karne günü LGBT propagandası yapmakla suçlanıyordu.

Yeni Şafak: “Tehlike okullara kadar ulaştı, karne günü büyük rezillik”:

“Silivri Kavaklı İlköğretim Okulu'nda görevli 'Ahter Nur' isimli öğretmen karne günü küçük yaştaki öğrencilere LGBT paçavrasının önünde fotoğraf çektirdi. Skandal fotoğrafları kendi sosyal medya hesabından paylaşan öğretmen, okul müdürü ve velilerin tepkisi üzerine paylaşımlarını sildi.”

Sabah Gazetesi: “LGBT terörü”: “Sınıf öğretmeninden büyük skandal çocukları sapkınlığa alet etti.”

Çığ gibi büyüyen tepkilerle harekete geçenlerden biri de yeni Milli Eğitim Bakanı oldu.

Yeni bakan, öğretmen hakkında soruşturma açıldığını duyurdu:

“Bu tür kötü örnekler kocaman yürekli öğretmenlerimizi de rencide ediyor. MEB ailesinin hukukunu korumak birinci vazifemiz. İlgili kişi hakkında yasal süreci başlattık.”

Halbuki, mahalle baskısıyla tweet atmak yerine okul yönetimine sorsaydı, bu fonun hikayesi ona da anlatılırdı. Belki de anlatmışlardır ama hayatın basit gerçekleri kutsal ideolojik linç dalgası altında kalmıştır.

Serbestiyet’ten Kaan Göktaş, okulda geçen seneki karne gününden fotoğraflar buldu. Bir velinin diktiği, büyüklerin terör ilan edip çocukları terörize ettiği gökkuşağının masumiyeti ispatlandı.

https://serbestiyet.com/haberler/bulut-dustu-okulun-velisinin-gecen-yil-diktigi-gokkusakli-fon-lgbt-terorune-dondu-132060/

Zaten dikkatli bakıldığında fondaki gökkuşağının renk sırası da LGBT bayrağından farklıydı.

Yine Serbestiyet’e konuşan isminin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, olayın arkasında 28 Mayıs seçimlerinde yaşanan bir tartışma olduğunu iddia ettiler:

“Ahter Nur, 28 Mayıs seçimlerinde Silivri’nin küçük bir mahallesi olan Kavaklı’daki okulunda sandık başkanı olarak görev yapıyordu. Mahalleden bir kişi, yaşlı akrabasıyla birlikte oy kullanma kabinine girmek istedi. Nur, yasaya aykırı olduğu için buna engel oldu ve vatandaş ile öğretmen arasında sözlü tartışma yaşandı. Tartışma büyüyünce partili sandık görevlileri ve mahallede bulunan partililer de tartışmaya karıştı ve olaya Jandarma müdahale etmek zorunda kaldı. İddiaya göre fotoğraf çekiminden sonra Ahter Nur’un seçim günü tartışma yaşadığı ve aynı zamanda okulun velilerinden olan şahsın eşi, fotoğraf sosyal medyada bir başka veli tarafından yayınlanınca Ahter Nur’u arayarak “Eşim fotoğrafı gördü, çok kızdı, bu eşcinsel bayrağıymış” dedi”

Ahter Nur’un meslektaşları bir basın açıklaması yayınladılar:

“Ahter Nur öğretmenimiz hiç hak etmediği bir linç kampanyasının ortasında yalnız bırakılmamalıdır. Geçen yıl başka bir sınıfta bir veli tarafından kullanılan bulut, güneş ve gökkuşağı konsepti bu yıl velilerimiz ve okul idaremiz masraf yapmasın diye aynı veli tarafından yine kullanılmıştır. Ancak fotoğraf çekme sırasında bulutun düştüğünü fark etmemenin sonucu bu kadar ağır olmalı mı? Haber metinlerinde öğretmenin fotoğrafları paylaştığı ve veli tepkileri üzerine kaldırdığı yazıyor. Öğretmen kesinlikle hiç bir ortamda bir fotoğraf paylaşmamıştır ve silmemiştir. Hiç bir veli şikayeti de olmamıştır. O sınıfta okuyan öğrencilerin tamamına sorduğunuzda, o renklere gökkuşağı diyecektir. Çünkü konsepte göre gökkuşağından süzülen başarılar, aşağıdaki sepette çikolataya dönüşüyor ve öğrenciler bu çikolataları alıyorlar. Yazık oldu. Çok yazık oldu. Öğretmeni telefonla, sosyal medyada tehdit edenler, hakaret edenler… O inandığınız kul hakkını nasıl ödeyeceksiniz? En büyük günahı işlediniz. Ahter Nur kimdir? Ahter Nur kolu kırıldığında bile çocuklar öğretmensiz kalmasın, idare zor durumda olmasın diye sadece 1 gün rapor almış bir öğretmendir. Tüm meslek hayatı boyunca gerekli 3-5 gün izin dışında çocuklarının her gün başında olmuş bir öğretmendir. Meslektaşları içinde çok sevilen, sorun yaratacak her türlü olaydan uzak duran, siyaset yapmayan, bu nedenle sendikalı bile olmayan bir öğretmendir. Kavaklı köyü tarihinde Fen Lisesi’ne , proje okuluna giden en çok öğrenci onun öğrencileridir. Başarılıdır, disiplinlidir. Çocukların başarısı için çok çalışır. Teneffüslerde öğretmenler odasına gitmez, çocuklara örnek olmak için sınıfta kitap okur. En çok kitap okuyan onun öğrencileridir. Yıllarını bu ülkeye, bu millete vermiş bir öğretmeni iki saat içinde harcamaya çalışanlar, bugün geçer. İnşallah sizler de haklı olduğunuz bir konuda söz hakkı bile verilmeden aynı duruma düşersiniz. Yapılacak soruşturma her şeyi ortaya çıkaracaktır. O gün geldiğinde bakalım aynı hızla özür dileyerek, öğretmenin itibarını geri verebilecek misiniz?”

Kul hakkından bahsedip karşı tarafta bir empati hissi yaratmaya çalıştılar ama Allah’ın yarattığı gökkuşağının masumiyetine ikna olanlar bile ulvi bir amaç için söylenmiş yalanın ibretliğinin faydalarını, karşı mahalleden ahlaki bir sorumluluk duymadıkları 33 yıllık öğretmenin hakkının yenmesinden daha fazla önemsiyorlar.

Nitekim birkaç gün sonra Sarıyer Emirgan İlkokulu'nda karne dağıtım töreni sırasında sınıfa kurulan ve önünde fotoğraflar çekilen süslemelerdeki gökkuşağının LGBT’yi çağrıştırdığını iddia edenler başlattığı kampanya, Melih Gökçek’in katkılarıyla okul müdürünün görevden alınmasıyla sonuçlandı.

Fotoğraf karesine bakan büyük vatanseverler arkadaki gökkuşağı renklerine bakmaktan çocukların elindeki Türk bayraklarını bile görememişti.

Bir zamanlar yeşil-kırmızı-sarı paranoyasına dönen gökkuşağı renkleri paranoyası, aslında siyasette ılımlı bakanlar kurulu, ülkeyi fakirleştiren faiz önyargılarını bırakıp rasyonel politikalara zorunlu dönüşler yaşanırken, sosyal hayatta ve medyada özgüven patlamasına neden olan seçim sonuçlarıyla yaşanan sertleşmenin sadece bir veçhesi.

Seçimlerden bu yana üzerine mağdurlar odun gibi atıldıkça harlanan bir linç ateşi yanıyor.

İlk örneklerinden biri 28 Mayıs seçimlerinden günler önce Kuzguncuk’ta yaşanmıştı.

İçkisiz olduğu için muhafazakar insanların müdavimi olduğu Asude Çay Ocağı’nda, arkadaşlarıyla geldiği mekanda oturmaktan sıkılıp ayakta çay içen çarşaflı bir kadını, mahalleye bir süredir gelen ve çevreyi rahatsız eden çarşaflı bir dilenciye benzetip, sertçe müdahale eden mekan sahibiyle kadınlar arasında yaşanan ve orada biten tartışmanın videosu 10 gün sonra seçim öncesi sosyal medyaya düşmüş, mekan sahibi alkışlar arasında gözaltına alınmış, Üsküdar Belediye Başkanı mekanı gururla mühürletip, kapatmış, hatta mekanın önüne çöpler bile yığılmıştı.

Neyse ki kadınlar, siyasetçilerden daha olgun çıkıp şikayetçi olmayınca mekan sahibi savcılıkta tutuklanmayı beklerken serbest kalmıştı.

Sonra seçim sonrası yine İstanbul’da fırınında Erdoğan sloganları atan küçük bir çocuğa “dükkanımda bağırma” derken hakaret eden, bunun üzerine dükkâna gelip hesap soran çocuğun ailesinden birilerini de bıçakla tehdit ederek dükkanından kovan bir fırıncı da yaşananların videosu yine sosyal medyaya düşünce göz altına alındı, dükkanı kapatıldı, dükkanına Erdoğan resmi asıldı, hakkında 8 yıl isteniyor.

Hayatın içinde her gün benzerleri yaşanan ve yaşanacak toplumun kendi içinde çözdüğü ya da çözemediği ama işin içine devletin, siyasetin sokulmadığı günlük hayat sürtüşmelerini bir siyasi husumet ve linç vesilesine çeviren, dükkan mühürlemek, gözaltına aldırmak gibi ağır müeyyidelere neden olan bu aşırı özgüvenden mülhem linç dalgaları önüne geçeni de sürükleyip götürüyor.

Son bir kaç hafta içinde Kılıçdaroğlu’na desteği yüzünden bir sosyal medyacının Antep’teki semineri, CHP’ye desteği yüzünden Hüseyin Turan’ın Bursa konseri, LGBT destek açıklamaları yüzünden Melike Şahin ve Mabel Matiz’in Denizli konserleri iptal edildi.

AK Partili belediyelerdeki muhaliflerin seminerleri, konserleri bu basınçla ardarda iptal ettiriliyor.

Bu dalgaya direnmenin maliyeti ise ağır olabiliyor.

Bir sokak röportajında AK Partili bir kadına hakaret eden “teyze”nin kombiniyle sandığa giden Melek Mosso’nun konserini tepkilere rağmen, Mosso’nun özür dilemesi üzerine yapıp, bir de sahneye onunla çıkan Tekirdağ Süleymanpaşa’nın AK Partili Belediye Başkanı Cüneyt Yüksel’in başına gelenler gibi.

Eski CHP’li başkana tepki oylarını alarak 2019’da 1000 farkla Tekirdağ gibi bir ilin merkez ilçelerinden birinin başkanlığını kazanan, Tekirdağ Belediye başkanlığı için bile şansı olabilecek AK Partili başkan bile bu dalgaya kurban edilebildi.

AK Parti elitlerinin bu linçe katılmamasını, bu siyasi pragmatizme bağladığım iki önceki yazımdaki iyiniyetli okuma da bu linç dalgasının altında kalanlardan biri oldu.

Peki, bu hınç ve linç dalgası seçim sonrası parlayan özgüvenlerin geçici tatmini mi, yoksa daha kalıcı bir sosyal hayat müdahaleciliğiyle mi karşı karşıyayız?

Bazı yorumlarda bu müdahalecilik İslami bir referansla meşrulaştırılıyor: “İyiliği emredin, kötülükten men edin” ayetiyle.

“Emri bil maruf nehyi anil münker” “İyiliği emredin, kötülükten menedin” doğrudan Kuran’da farklı ayetlerde geçen İslam’ın Müslümanlara bir emri.

Bu emrin nasıl uygulanacağı ise yüzlerce yıldır çözülememiş mesele.

İslâm âlimlerine göre “bilgilendirme, öğüt ve sözlü uyarıdan başlayıp duruma göre gittikçe sertleşen çeşitli yöntemler uygulanmasına cevaz vermişler. Ama zor kullanma noktasında ikiye bölünmüşler. Bizim de içinde olduğumuz ehli sünnet ekolü bu yetkiyi sadece devlete vermiş. Ama Hariciler’den başlayıp şimdi radikal terör örgütlerine uzanan çizgi ise silahlı mücadelenin de her Müslümana farz olduğunu savunmuş.

‘Peki kötülüğü yapan ve bunu yapması için men edilmesi gereken devletse ne yapmak gerekir’ sorusunun da o yüzden tam bir cevabı yok.

Ama pek çok Müslüman ülkesinde “Emri bil maruf nehyi anil münker” emrini yerine getirmek için kurumlar var. İran ve Suudi Arabistan’daki ahlak polisleri, Afganistan’da en son Taliban’ın Kadın Bakanlığı yerine kurduğu bakanlık bu emri uygulamaktan hareketle ortaya çıkmış kurumlar.

Ama tabii güçleri Suudi kraliyet ailesinin ya da Ayetullahların, Taliban yöneticilerinin münkerlerini nehy etmeye yetmiyor.

Sıradan, güçsüz vatandaşın açılan saçıyla, içtiği içkiyle uğraşmayı Allah’ın emrinin gereği sanıyorlar.

Fakat bizdeki linçler dinin hükmüyle meşrulaştırılamayacak, siyaseten seçmece “nehy” vakaları.

Esas kriter daha çok İslamilik ya da kamusal kötülük değil, iktidara karşıtlık.

“Emri bil maruf” kısmıyla hiç ilgilenmeyen, neredeyse karşısında bir düşman kitlesi varmış gibi davranan, onu üzmekten, örselemekten sınıfsal bir zevk alan, arkasına devletin gücünü almış olmanın özgüveniyle, sosyal medya üzerinden tırmandırılan hassasiyetlerle yürütülen sorgusuz cadı avları yaşananlar.

Üstelik bu cadı avı yaratılan ideolojik basınçla kamu otoritesine yaptırılıyor.

Bu basıncı yaratanlar ideolojik sekterlik ve kararlığın kılıç başı rollerindeler, bu onlara kendi mahallerinde bir şövalyelik payesi veriyor, kendileri kadar tavizsiz olmayanları da “eziklik”le suçluyorlar.

İstanbul’da Ankara’da oturan hayatın tüm lezzetleri bir kol kadar uzaklarında olan sosyal medya aktörleri Tekirdağlıların, Bursalıların, Denizlilerin hangi konseri dinleyebileceğine karar veriyorlar.

Laik kesime duyulan nefreti benzin gibi kullanan bu öfkeli rövanşizmde mağduriyetle mağruriyet, eziklikle aşırı özgüven iç içe geçmiş durumda.

Peki, beş yıl daha Türkiye’nin tüm kurumlarında mutlak hakimiyeti kurmuş bir iktidarın destekçileri neden daha fazla iktidar istiyor, gözlerini neden taşradaki konserlere, çay bahçelerine, fırınlara diktiler?

Kültürel iktidar alanında bir türlü kurulamayan iktidarın devletin sopasıyla kurulmaya çalışıldığı gibi tespitler haklı tarafları olsa da sorunu yaratan üstenciliği de içinde barındırıyor.

Mesele biraz daha yapısal ve suç sadece bir tarafa ait değil.

Bir türlü asgari ortak bir kamusal alan inşa edilememiş, birbirine karşı hiçbir ahlaki sorumluluk duymayan, birbirini öcüleştirmiş grupların yaşadığı bir toplumda eline sopayı geçiren, aynısını kendisine karşı yapacağından emin olduğu ve bunda da haklı olduğu düşmanı devletin sopasıyla cezalandırıyor.

Ve bundan sınıfsal bir zevk alıyor.

Tıpkı seçimleri muhalifler kazansaydı, hesaplaşmacıların arzuladığı gibi…

Muhafazakârlar 21 yıldır iktidarda olduklarını unutarak mağduriyetlerinden, laikler ise iktidardan ne kadar uzak olduklarını unutarak mağruriyetlerinden taviz vermiyor.

Muhafazakarları iktidarın sorumluluğunu taşımaktan, laikleri ise kendini yenilemekten alı koyan unutkanlıklar bunlar.

Ellerinin altında artık bizimkilere yan baktı diye fırıncı, çay ocağı sahibi tutuklatacak, renklerden işkillenip öğretmeni görevden alacak, 7 yıldır içeride tuttuğu adam hakkında TRT’de karalama dizisi yapacak kadar sınırsız bir iktidara sahip olanları, yaşlı bir teyze, muhalif bir şarkıcı bir anda yeniden mağdur yapabiliyor.

Çünkü onların dilindeki kibir eski günleri hatırlatıyor, cephede kal hissi veriyor.

Elindeki mutlak iktidarla ne yapacağını bilemeyince, onu pozitif işler için kullanmak, yapıcı bir dil kurup insanları ikna etmek gibi zor ve meşakkatli yollara girmek yerine de iktidarı sopa gibi kullanmak gibi kolay ve bilindik yollar tercih ediliyor.

Üstelik bunu bir delikanlılık, özgüvenli duruş kerterizine çevirip, bu kadar acımasız olamayanları eziklikle suçlayınca da sopa senin eline geçmiş oluyor.

İktidar her ne kadar kabineyle ılımlaşma kredilerini toplasa da bir sürü ciddi meseleyi görünmez kılan bu ideolojik göz kararmasından herhalde memnun.

Seçimlerde olmayan ideolojik, siyasi motivasyonu bu hınç sağladı.

Bu yüzden cadı avlarında şarkıcı, öğretmen, ilçe belediye başkanı gibi feda edilebilecek kurbanlar istenince veriyorlar.

Siyasette rehavet kol gezerken, dava adamlarının taşkınlarının önünde durmak istemiyorlar.

Hele de yerel seçimlere doğru.

O yüzden gökkuşağı artık yıldırımdan daha tehlikeli, altından geçmemekte, uzak durmakta fayda var.

.24/06/2023 10:39

İYİ Parti’nin CHP sorunu

Seçimlerin ardından muhalefette yenilginin hesaplaşması sürüyor.

Bu hesaplaşmanın en sert yaşandığı parti; her zaman diğer partilere göre parti içi demokrasinin daha iyi olduğu hatta bu yüzden çok başlı ve kaotik görünen, eleştirilebilirlik seviyesi ülke ortalamasının üzerinde olan, eleştirince karşında küfür eden militanları en az bulduğun, kendi seçmenleri ve camiasında muhalefet etmenin maliyeti en düşük olan CHP.

Muhalefet bloğunda hem parti içi hem de parti dışındaki eleştirilerden en az hasar alan parti ise İYİ Parti.

Muhalif kanallarda seçim yenilgisinin faturasını muhafazakâr partilere, Suriyelilere kesmek maliyetsiz hatta alkış garantili, Yeşil ve Sol Parti bile aday çıkarmadığı için suçlanabiliyor ama İYİ Parti ile ilgili eleştiriler düşük desibelden dillendiriliyor.

Çünkü İYİ Parti ve Akşener’in Kılıçdaroğlu’nun adaylığına masadan kalkma hamlesi ile itiraz etmesi “haklı çıkmak” olarak görüldü ve bu bir dokunulmazlık zırhına dönüştü.

Halbuki o hamlenin kendisinin yarattığı haftalar süren tartışmalar ve neden olduğu kafa karışıklığı da Altılı Masa’nın yönetemezliği adına iktidarın tezlerini teyit etmiş, Kılıçdaroğlu’na karşı Sinan Oğan’a giden muhalif oylara dönüşecek bir tepkinin oluşmasına neden olmuş, birbirine düşen muhalefetin itibarından çok şey götürmüştü.

Ama Cumhurbaşkanlığı seçimi dışında da İYİ Parti’nin seçim performansı üzerinde yeterince konuşulmadı.

Yeni kurulan bir parti olarak 2018’de girdiği ilk seçimde yüzde 10 oy alarak büyük bir başarıya imza atan İYİ Parti, bazı anketler yüzde 20’yi zorladığı görünen, pek çok ankette ise 13’ün üzerinde göründüğü bir seçimde yüzde 9,7’ye düştü.

2018 seçimlerinde 4 milyon 970 bin oy alan İYİ Parti bu seçimlerde oyunu 5 milyon 269 bine yükseltti. 4,5 milyon yeni seçmenin de eklendiği seçimde oylarını sadece 300 bin artırabildi. Herhangi bir şehirde birinci olamadı, çok az şehirde ikinci olabildi.

Sürpriz biçimde MHP aldığı 10,1 oyla İYİ Parti’yi geride bıraktı. 2018’de 5 milyon 526 bin oy alan MHP, bu seçimde 5 milyon 476 bine gerileyerek yaklaşık 50 bin oy kaybetmesine rağmen İYİ Parti’den daha fazla oy aldı.

Peki nasıl oldu da sağ-muhafazakar- milliyetçi bir iktidara yönelik tepki oylarının adresi olması beklenen milliyetçi-sağ bir parti yükselen milliyetçiliğe, Sinan Ateş cinayetinin MHP’de yarattığı tahribata rağmen, sağ ve milliyetçi seçmenlerin adresi olamadı?

İYİ Partililerin buna hızlı bir cevabı var: “CHP ile ittifak yapıldığı, HDP dışarıdan ittifakın adayını desteklediği için.”

Peki, gerçekten de bu hızlı cevap doğru mu?

CHP ile ittifak mı İYİ Parti’nin muhafazakar, milliyetçi, merkez sağcı kimliğini gölgede bıraktı?

Yoksa mesele İYİ Parti’nin kendi kimliğinde mi?

Bu sorunun cevabı İYİ Parti’nin kongresinden, içinde ve medyasında yapılmayan tartışmalardan çıkmayacak gibi görünüyor

Ama belki de cevap CHP içindeki tartışmalardadır.

Çünkü ilginç biçimde kamuoyunda İYİ Partili olduğu bilinen pek çok kanaat önderi ve gazeteci, CHP’deki Kılıçdaroğlu tartışmasının haftalardır hararetle içindeler.

CHP Genel merkezi önünde Kılıçdaroğlu’nu istifaya çağıran ilk eylemi bozkurt işareti yapan bir İYİ Partili gencin yapması, seçim öncesi Sinan Oğan ve Muharrem İnce’ye destek açıklayan, İYİ Parti’ye yakın duran bazı televizyon tartışmacılarının CHP’lilerin söylemediği sertlikte Kılıçdaroğlu eleştirileri üzerinde durulmayı hak ediyor.

İYİ Parti, bir süredir CHP içinde bir hizipmiş gibi refleksler veriyor.

Bu aslında Akşener’in iki CHP’li belediye başkanının cumhurbaşkanlığı adaylığı için Kılıçdaroğlu ile karşı karşıya gelmesiyle kristalize olmuştu.

Akşener, iki CHP’li başkan için CHP ile bozuşup masadan kalkmış ve onları partilerine isyan edip Samsun’a çıkmaya çağırmıştı.

CHP ile İYİ Parti arasındaki mesafenin en aza indiği andı bu.

Yani İYİ Parti zorla oturduğu masadaki ittifak yüzünden değil kendi isteğiyle CHP’nin gölgesine girdi, CHP’deki parti içi tartışmaların parçası haline geldi.

Peki bunu neden yaptı? Bu taktiksel bir hata mıydı?

Hayır. Hatta bu taktik bile değildi. Organik bir refleksti.

Çünkü, İYİ Parti ile CHP arasında temel konularda ciddi ideolojik farklılıklar yok. Partilerin tavanlarındaki menşei farklılığı partilerin seçmen kitlelerine doğru gittikçe iyice belirsizleşiyor.

Hatta pek çok konuda CHP kendini aşmaya, muhafazakarlara açılamaya çalışırken, İYİ Parti CHP’den daha fazla CHP’li refleksler veriyor.

Sadece Akşener ve Kılıçdaroğlu’nun son iki yıldaki konuşmalarında kaç kez Atatürk dediğine bakılsa bu yönelimler görülebilir.

Altılı Masa’da muhafazakar partilerle İYİ Parti’nin kurması beklenen yakın ilişkiyi, CHP’nin kurması sadece masadaki Cumhurbaşkanlığı adaylığı dengesiyle ilgili değildi.

İYİ Parti eb başından itibaren pek çok fikri konuda da masadaki muhafazakar partililerle karşı karşıya gelmişti.

DEVA Partisi ile Ergenekon, Balyoz tartışmasını CHP’liler değil, İYİ Partililer yaptı. Saadet Partisi ile İstanbul Sözleşmesi tartışmasında da CHP’liler değil, İYİ Partiler vardı.

Altılı Masa’nın Anayasa değişikliği taslağında hassas konulara girilememesinin sebebi de CHP değil, İYİ Parti’ydi.

İYİ Parti’ye yakın isimler, DEVA, Gelecek partilerinin masada olmaması gerektiği tezinin güçlü savunucuları oldular, Kılıçdaroğlu’nun helalleşme, başörtüsü girişimi gibi adımlarına karşı çıktılar.

Nitekim muhafazakar partilerle ittifakı da İYİ Parti değil, CHP yaptı.

Muhtemelen Akşener de, doğal olarak sahip olduğu muhafazakar-dindar- milliyetçi kimliği yüzünden, 28 Şubat’tan gelen, az kalsın onu AK Parti kurucusu yapacak muhafazakar kesimdeki kredisi yüzünden partinin muhafazakar kaslarına fazla yatırım yapmadı.

Bu eksikliği fark edip yaptığı “Ömer’in Yolu” açılımı ise eklektik bir PR’dan ileri gidemedi.

Çünkü üzerine oturduğu ve seslendiği sosyal tabanla Ömer’in yolu kesişmedi. İYİ Parti, çoktan bu kadar muhafazakarlığı kaldıramayacak, sekülerleşen şehirli milliyetçiler ve sağcıların rağbet gösterdiği bir parti olmuştu.

O yüzden bir muhafazakar AK Parti seçmeni İYİ Parti’ye baktığında bir alternatif göremiyor.

Merkez sağ, muhafazakar bir partiden HDP’den ve mültecilerden hoşlanmayan bir CHP görüyor.

Özellikle İYİ Parti’nin kamu yüzleri, İYİ Partili kamusal aydınlar da bu imajı pekiştiriyor.

Nitekim Meclis’teki yemin töreninde yemin metnindeki Atatürk’ü abartılı vurgulayarak mesaj vermek gibi nostaljik bir Kemalist refleksi vermek de bir CHP’linin değil, bir İYİ Partili milletvekilinin aklına geldi.

Nitekim Kılıçdaroğlu’nun helalleşme ve muhafazakar partilerle ittifak politikasından hoşlanmayan, yani CHP’nin kesmediği CHP’lilerin bir kısmının özellikle Trakya ve Ege’deki illerde İYİ Parti’ye doğru kaydığı görüldü.

Masadan kalkma gibi “AK Parti’ye yarar” gibi görünen hamleler yapılmamış olsaydı, bu oy akışı daha fazla olabilirdi.

İYİ Parti, bütün seçim kampanyasında CHP havuzuna borular döşemiş oradan havuzunu doldurmaya çalışan bir parti gibi göründü.

O yüzden İYİ Partililer de hızlarını alamayıp, haklı olarak kendilerini CHP içindeki liderlik tartışmalarının ortasında buldu.

Ama İYİ Parti’nin bütün bunlardan çıkardığı ders CHP ile arayı açmak, ittifaklardan çekilmek olacak gibi görünüyor.

Bu İYİ Parti’nin alternatifliğini zayıflatmaktan başka bir işe yaramayabilir. Çünkü muhalefetin tek şansı ittifak. Ve ittifaka atarlanmak parti içinde havalı dursa da seçmenler gözünde pek bir şey ifade etmiyor.

Çünkü İYİ Parti’nin CHP sorunu dışında değil, esas olarak içinde.

.28/06/2023 13:44

Milli mutabakatla tutuklanmasına…

TELE-1 Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ, altı gün önce TELE-1’deki programda Öcalan’la ilgili konuşması yüzünden “terör örgütü propagandası” ve “suç ve suçluyu övmek” suçlamalarıyla tutuklandı.

Peki ne diyerek terör örgütü propagandası yapmış, suç ve suçluyu övmüştü Yanardağ?

“Öcalan, olayları okuma kabiliyeti ve tecrübesi olan biri isim” diyerek mi?

Yoksa "Öcalan'ın durduğu yer, Türkiye'nin demokratikleşme sürecine katkı sağlayan bir yer. Öcalan İmralı'da çok anlamlı, çok değerli şeyler söylüyor" diyerek mi?

"Abdullah Öcalan, Orta Doğu'da Türkiye'nin önünü açıyor" mu? yoksa "Öcalan, dünyanın geleceğini iyi okuyup Kürtlerin, PKK'nın önüne yeni hedef koymuştur; şartların iyileştirilmesi talepleri var. Bu talepler normal ve meşrudur” mu, “Beğenseniz de beğenmeseniz de Kürtlerin lideri Öcalan” mı dedi?

Kürtlerin Halk TV değil, TELE-1’i izlemesi için Öcalan’dan mektup alıp canlı yayında mı okudu?

Yoksa Dolmabahçe Sarayı’ndan canlı yayın yapıp Öcalan’ın PKK’ya mesajını mı yayınladı?

Öcalan’ın vefat eden kızkardeşi için “İnna lillah ve inna ileyhi raciun” mu dedi?

Yoksa "Edirne'deki, en büyük hesabı İmralı'dakine verecek” diyerek terör örgütü lideriyle eski bir siyasi parti genel başkanını mı tehdit etti?

“Bu süreç içerisinde tabi Öcalan kendi iktidarını bunların hiçbirine kaçırmak istemiyor. Bununla ilgili çok sert açıklamaları var. Demirtaş'a hesap sormaktan tutun dağa hesap sormaya varıncaya kadar. Onların kendisine ihanet ettiği yönünde. Onların bu ihaneti sebebiyle onlara karşı kesin bir tavrı var" mı diyerek Öcalan’ın mesajlarını tevil mi etti?

Yoksa “İmralı'da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını çeken terörist başı anlaşılan odur ki, HDP'nin istismarına müdahale etmek, hatta önüne geçmek maksadıyla tarafsızlık çağrısı yapmıştır. Terörist başının mektubu HDP'nin vahim sapmasına, zillet ittifakına verdiği rezil desteğine itirazın, tepkinin ve bundan duyduğu rahatsızlığın eseri ve sonucudur” diyerek Öcalan’a mı hak verdi?

Hayır. Yanardağ, Galip Ensarioğlu’nun Irak Kürdistan’ı merkezli kanallara konuşurken gelenekselmiş “yeni çözüm süresi” müjdesini eleştirirken, hükümetin Öcalan’la İmralı’daki görüştüğünü ama avukatlarını görüşemediğini söyledi, Öcalan’ın hukuki statüsünü eleştirdi:

“İmralı’ya baktığımız zaman, 70 yaşını geçmiş bir Abdullah Öcalan ve kabul etmek gerekir ki çok uzun süredir, 25 yıldır kesintisiz hapiste ve tecritte olan bir kişiden söz ediyorum. Türkiye’de en uzun süre yatan siyasi mahkumdur. Normal infaz yasaları geçerli olsa aslında serbest bırakılması gerekiyor, ev hapsi vs. Abdullah Öcalan’a uygulanan tecritin hukukta hiçbir yeri yoktur. Kaldırılması lazım. Biz görmüyoruz, duymuyoruz, tartışamıyoruz. O izliyor mu izlemiyor mu bilmiyoruz. Ama orada elinde rehin olarak tutmuşsun, adamla pazarlık yapıyorsun. Onun üzerinden tehdit savuruyorsun. Ailesiyle bile görüşemiyor, avukatlarıyla görüşemiyor. Böyle bir infaz düzeni olabilir mi? Abdullah Öcalan hafife alınacak birisi değil. Neredeyse cezaevinde filozof oldu çünkü okumaktan başka bir şey yapmıyor. Siyaseti doğru okuyan, doğru gören, doğru çözümleyen son derece zeki birisidir.”

Peki burada ceza kanunumuza göre bir terör propagandası var mı?

Öcalan’ın cezaevinde tecrit edilmesini eleştirmek, “infaz yasasına göre serbest bırakılması lazım” demek terör propagandası mıdır?

3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunun 7/2’sindeki suç tarifi çok açık:

“Terör örgütünün; cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca, basın ve yayın organlarının suçun işlenmesine iştirak etmemiş olan yayın sorumluları hakkında da bin günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.”

Yani bu maddeden birini terör örgütü propagandasıyla suçlayabilmek için terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru göstermek, övmüş, teşvik edici şekilde propagandasını yapmak gerekiyor.

Malum, Öcalan’ın hukuki statüsünü eleştirince terör örgütünün cebir ve şiddet içeren yöntemlerini meşru görmüş, teşvik etmiş olmuyorsunuz.

Peki diğer gözaltı ve tutuklama gerekçesi olan suçu ve suçluyu övmek var mı?

TCK madde 215 de aslında çok net:

“İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

“Öcalan son derece zeki biri”, “filozof oldu sürekli okumaktan” dediğinizde bir suçu ve işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi övmüş, bu nedenle de kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike de ortaya çıkmış olmuyor.

Burada övülen Öcalan’ın terör eylemleri değil, kitap okuması. O bile ironik bir biçimde söyleniyor. Bir katilin zeki olduğunu söyleyince suçluyu övmüş olmazsınız. Zaten maddede aranan suçluyu övmek de değil, “işlemiş olduğu suçtan dolayı suçluyu övmek”. Bu madde böyle uygulansaydı, suç işlemiş herkes hakkında sadece küfretmek serbest olurdu.

Yani aslında Yanardağ’ın tutuklanması, gözaltına alınması hatta hakkında bu maddelerden bir işlem yapılması bile mümkün değil.

Peki bu nasıl olabiliyor?

Çünkü Türkiye’de hoşuna gitmeyen, nefret ettiğin, söylenmesinden hoşlanmadığın fikirlerin aynı zamanda suç olduğunu zannetmek gibi bir fikri hastalık, hukuktan habersiz bir yanlış bilinç hali var

Bu yanlış bilinç sadece iktidar cephesinde yok, genel bir fikri, hukuki hastalık bu.

Tabii iktidar gücü elinde olan için bu büyük bir imkan.

WhatsApp mesafesinde olmayı içine sindirmiş polisler, savcılar bulununca hoşuna gitmeyen, sevmediğin bütün fikirleri ceza kanunu içine sokmak gibi hukuki bir şımarıklığı sonuna kadar yaşayabiliyorsun.

Ama görünen muhalefetin önemli bir kısmı için de iktidara dair en büyük hayallerden biri bu lükse kavuşmak.

Nitekim, Merdan Yanardağ’ı tutuklamaya götüren hissiyat kabarması halini muhalifler başlattı.

Videoyu yayından bağlamı dışında keserek sosyal medyada dolaşıma sokan ilk hesap yerli-milli muhalefetten Memleket Partili bir hesaptı.

Bu kesilmiş video üzerinden Yanardağ linçini büyütmek ise Ergenekon davasında birlikte yargılandığı, şimdi en ateşli AK Parti milletvekillerinden biri olan eski teğmene nasip oldu.

Hadi onun dünyasında hukuk sadece kendisi hapisten çıkana kadar ihtiyaç olunan, düşmanlara karşı asla geçerli olmayan bir şey.

Ama bu linçe ilk katılanlardan İYİ Partili hukuk profesörü Bahadır Erdem’in hukukun kimse kimseyi “tükürükle boğamasın” diye ortaya çıkmış, medeni bir hayatın garantisi olduğunu bilmesi beklenirdi.

Üstelik kendisinin de çözüm süreci döneminde bugün başka birilerinin de “tükürükle boğmak” isteyeceği sözleri varken…

İYİ Partili Hukuk profesörü bile kapıyı tükürükle boğmaktan açınca, parti yöneticisi olan başka bir profesör Kürşad Zorlu, -ki onun uzmanlığı hukuk değil. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi’nde “Üst Kurul Bürokrasininin Genel Bürokrasi İçindeki Yeri ve Meydana Gelen Farklılıklar” teziyle master, Kırıkkale Üniversitesi’nde “İşletmelerin demokratik yönetim sürecinde karşılaştığı sorunlar ve bir uygulama” teziyle doktorasını vermiş – İYİ Partililerin artık TELE-1’e çıkmayacağını duyurdu, işadamı olan İYİ Parti Ankara milletvekili ise Yanardağ hakkında suç duyurusunda bulundu.

İktidar cephesi zaten uzun süredir hoşuna gitmeyen fikirlerin tamamını ceza kanununa uydurup, gözaltına aldırmayı, tutuklamayı bir güç gösterisine çevirmişti.

Ama bu kez İYİ Partililer de CHP-İYİP hizip kavgaları sırasında yayınlarından hoşlanmadıkları Yanardağ’ın linç kampanyasında en önlerde koştular.

Ümit Özdağ bile bu en milliyetçi benim yarışına girmedi, hukukun tarafında durdu.

Evet, Merdan Yanardağ bir ifade hürriyeti şampiyonu değil. Bütün fikirleri insanın içinde rahiyalar estirmiyor. Muhtemelen elinde güç olsa bütün kötülüklerin anası olarak gördüğü “Yetmez ama Evet”çilere örgüt soruşturması falan açmak isteyecek, liberallerden nefretinin sıcaklığı, siyasal İslamcı derken ki öfkesinin şiddeti yüz kilometre ötedeki ölçüm aletlerini patlatacak bir isim.

TELE-1 gibi televizyonlar, iktidara Yeniden Refah Partisi’nden daha fazla oy kazandırmıştır.

Ama onun liberallerden nefreti liberal değerlerin onun için geçerli olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Fikirlerinden hoşlanmamanız veya hoşlanmamız hukukun umurunda olmamalı.

Çünkü hukuk bizim şahsi nefretlerimizi, öfkelerimizi tatmin etmek için değil, dizginlemek için var.

Hukukun görevi bizim sürekli kabaran hassas yüreklerimizi soğutmak hiç değil.

Mevcut kanunların bile gerisinde kalmış bir hukuk anlayışı ve uygulaması önce bu ateşe en şampiyon milliyetçi, devletçi görünmek için odun koşuşturan muhalifleri vurur.

Muhaliflerin bazılarının zannettiği gibi üzerlerinde devletini-vatanını çok seven zırhı yok, linçlerde en önde koştuğunuzda size iki can hakkı verilmeyecek, sizi “alın şunu gözaltına” düzeninden vatan-devlet aşkınız kurtarmayacak.

Nihayetinde 2023 yılında Türkiye’de sayıları azalan muhalif televizyonlardan birinin genel yayın yönetmeni tutuklandı.

Türkiye yüzyılında faiz dışında da büyük günahlar hızla işlenmeye devam ediliyor.

.01/07/2023 11:45

Zeki Demirkubuz haklı mıydı?

Yönetmen Zeki Demirkubuz’un Ekim 2012’de attığı o meşhur tweet bu aralar yeniden çok popüler:

"Bu ülkeye ve bu hayata dair hiçbir şeyin, hiçbir zaman benim dilediğim gibi olmayacağını biliyor, artık bundan acı duymuyorum”

Tweet, büyük umutlarla girilen seçimin ardından ülkenin yüzde 48’inin içine düştüğü ülkeye ve siyasete dair, yeis, umutsuzluk, bıkkınlık, apati hislerine tercüman oluyor.

Her ne kadar Mart 2024’deki yerel seçimlerin demokrasi ateşini biraz daha harlaması beklense de muhalif partilerin birbirine düşmesi, parti içi liderlik mücadeleleri, liderlerin seçim sonrası depresif halleri, seçmenleri ikna etmekteki başarısızlıkları hatta bunu yapmaktaki umursamazlıkları, partilerin kendi tabanlarına hoş görünmek için muhalefetin en doğru yaptığı şey olan ittifakı günah keçisi ilan edip, ittifaktan uzaklaşma sinyalleri vermeleri Mart 2024 yerel seçimleriyle ilgili heyecanı da en azından şimdilik örseliyor.

Son altı ayda anlık olarak siyaseti takip eden, çocuklarına kadar siyasileşmiş, dünyanın seçime katılma rekorlarını kırmış bir toplum artık siyasi haberlerle ilgilenmiyor, televizyon tartışmalarını izlemiyor, siyasetle ilgili köşe yazıları okunmuyor.

Muhtemelen bu yazı da o akıbeti yaşayacak.

14 Mayıs’tan bu yana yasın tüm aşamaları yaşandı; inkâr, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme: “Hile yapıldı”, “depremzedeler bile..”, “iki milyon fark Suriyeliler sayesinde”,”Kılıçdaroğlu yüzünden”, “bu ülke düzelmez”, “yerel seçimleri de alır Erdoğan”

Eğer muhalefet bu atmosferi değiştiremezse hala canlı bir demokrasinin kanıtı olan yüzde 48’lik muhalif blok eriyecek, siyaset alanı siyaset profesyonellerinin ve radikallerin elinde kalacak. Muhalefet marjinalleştirilecek ve kriminalize edilecek, bir süre sonra muhalefet adına geride hapiste, sürgündeki siyasetçiler ve iktidarın ana politikalarını onaylayan tescilli muhalifler kalacak.

Çok uzaklara gitmeye gerek yok. Rusya’da böyle oldu.

Fakat neyse ki Rusya ile temel bir farkımız var.

Türkiye’de siyasi kimliklerimiz aynı zamanda sosyal kimliklerimizi de yansıtıyor.

Yani bizim gibi bir toplumda siyasetten vazgeçmek büyük bir lüks, hayatla ilgili verilmiş çok radikal bir karar.

İstesek de vazgeçemeyiz.

Nitekim Zeki Demirkubuz da o tweeti attıktan birkaç gün sonra Kurban Bayramı görüntülerine tepki gösterip “hayvan mezarlığına gömülmeyi” vasiyet etmiş, birkaç ay sonra patlak veren Gezi olaylarına destek vermiş, 2015’de HDP’ye oy vereceğini açıklamış.

Zaten o tweeti de bir seçim yenilgisinden sonra değil, Altın Koza’da yarışan Yeraltı’na ödül vermeyen jüriye “Gerzeklerden sıkıldım artık Türk festivali yok” dedikten bir ay sonra atmıştı.

Ama herhalde bu bıkkınlığın tek sebebi filminin hak ettiği değeri görememesi değildi.

Demirkubuz, röportajlarında anlattığına göre Köy Enstitüsü’nden dönüşmüş bir öğretmen okulunda okuyup solcu olmuş, 70’lerde hızlı bir solcu olarak yaşamış, 12 Eylül’de idamla yargılanıp hapiste yatmış, sonra hapisten o sosyalist fikirlerinin radikalliğini bırakarak çıkmış.

O tweeti okuduğunda herkesin ilk aklına gelen yıllarca kendi fikirleri doğrultusunda ülkeyi değiştirmeye çalışmış idealist bir insanın, ülkenin değişmesinden ümidini kestiği ve mücadeleden bıktığıydı.

Ama belki de bu bir bıkkınlık değil de bir farkındalıktı.

Tekrar okuyalım:

"Bu ülkeye ve bu hayata dair hiçbir şeyin, hiçbir zaman benim dilediğim gibi olmayacağını biliyor, artık bundan acı duymuyorum”

Evet çok haklı, yaşadığımız ülkede ve hayatta hiçbir şey hiçbir zaman bizim dilediğimiz gibi olmayacak.

O an gelmeyecek, büyük kurtuluş günü, asrı saadet, büyük uyanış, büyük aydınlanma, devrim, inkılap adı her neyse o hiçbir zaman yaşanmayacak.

Cehalet her neyse hiç bitmeyecek, o “korkunç fikirli” insanlar, o berbat fikirler, ayrımcılıklar, yok olmayacak, azalsa da hep var olacak.

Ve biz bunun hayatın kaçınılmaz bir gerçeği olduğunu kabullenip, bundan kahrolmaktan vazgeçeceğiz.

İnsanların bir Türkiye, bir dünya hayali olmasında bir beis yok.

Ama Türkiye, hiçbir zaman İslamcıların, Kemalistlerin, solcuların ya da milliyetçilerin hayallerindeki ülke olmayacak.

Ne toplum bir gün topluca hidayete erecek, asr-ı saadet, “Osmanlı barışı” geri gelecek ne de bir anda herkes aydınlanacak ve bilimsel laik bir cennete dönüşeceğiz, köylerde Köy Enstitüleri açılacak, tarikatlar, cemaatler kapanacak, kadınlar başörtülülerini çıkaracak, Kürtler Kürtçe’yi, Aleviler Aleviliği unutacak.

Hakikatin tekliğine iman etmiş dindar ve laiklerin ülkesinde kabullenmesi zor bir gerçek ama dünyayı anlamlandırmanın farklı yolları var.

Rakip fikirler, partiler, ideolojiler, inançlar; kötü, aptal, ilkel, geri oldukları için değil, öyle düşünmek de mümkün olduğu için varlar.

Bu, kendi doğrularımızdan, siyasetlerimizden, inançlarımızdan vazgeçmek demek değil ama herkesten bize benzemesini beklemekten vazgeçmek demek.

Pek çok insan için bütün ömürlerini bu çoğul hakikatler, çoğul hayat tarzları içinde geçireceklerini kabul etmek acı verici olabilir.

Ama büyük çoğunluk bunun için şükretmeli.

Çünkü bu hayallerin pek çoğunda toplumun en az yarısı ya yok ya da sindirilmiş, susturulmuş, yenilgiyi kabul etmiş olarak bir kenarda oturmayı kabul ederlerse varlar.

Yani birilerinin hayali, diğerlerinin kabusu aslında.

Neyse ki Türkiye hiçbir zaman kimsenin hayalindeki ülke olmayacak.

Sevmediğimiz fikirler, insanlar, partiler, cemaatler, örgütler, gruplar hayatımızda kalmaya, var olmaya, görünmeye, ses çıkarmaya devam edecekler.

Bir an gelecek ve hepsi ortadan kaybolmayacak.

Biz de bütün bu çoğulculuğa, farklılıklara, çok sesliliğe ve farklı hakikatlere katlanacağız. Bunu çok hoşgörülü olduğumuz için değil, çaresizlikten, yapacak başka bir şeyimiz olmadığı için yapacağız.

Özellikle, okullardan itibaren ideal bir toplum endoktrinasyonuyla yetiştirilmiş ve o kafasındaki ideal topluma uymayan her farklılık karşısında öfkelenen, huzursuzlanan, güvensiz hisseden, müzakere etmekten vazgeçen, itici bir elitizmle kendini marjinalize eden muhaliflerin bu farkındalığa çok fazla ihtiyacı var.

Bütün tarikatlardaki insanları ‘kurtaramaz’sınız, bütün başörtülü kadınları ‘özgürleştiremez’siniz, bütün cahilleri ‘aydınlatamaz’sınız, insanların resmi ideolojiye mesafesinin sebebi ‘nankörlük’leri değil, Türkiye hoşunuza gitmeyen insanların da vatanı.

Devlet de bunları değiştirmek için bir sopa değil. Yapamadı da zaten.

Şimdi aynı siyasi misyonerlik, evsahibi kibri çeyrek asırlık iktidarlarını garanti altına alan muhafazakarlarda da var. Şimdi onlar devletin sopasıyla hayallerindeki toplumu kurmayı deniyorlar.

Ama hikayenin sonu yine hüsran, yine bıkkınlık ve öfke olacak.

Yani Zeki Demirkubuz’un o tweeti siyasetten elini ayağını kesmek, yeise düşmek değil, tam tersine iyi siyasetin sihirli formülü.

Türkiye’de muhalefeti partiler, adaylar değil, önce bu farkındalık kurtaracak.

Karşı taraftakilerden nefretin zehrini akıtacak, ikna için samimi diyaloğa imkan sağlayacak, yaratıcı ve iyi stratejilere kapılar açacak, siyasetin dilini değiştirecek sık sık tekrarlanması gereken bir aydınlanma mantrası aslında o tweet.

Bu ülkeye ve bu hayata dair hiçbir şey, hiçbir zaman sizin dilediğiniz gibi olmayacak ve artık bundan acı duymaktan vazgeçin ve bunu bilerek siyaset yapın…

.05/07/2023 07:17

Paris’te gazetecilik de bir başkadır

“Paris / Nanterre banliyösü… 17 yaşındaki Mağripli Nahel dur ihtarına uymadığı gerekçesiyle polis kurşunuyla katledildi. Fransa’da olaylar giderek büyüyor. Şehirler yanıyor, polis sokaklarda. TRTHaber her zamanki gibi olay yerinde.”

TRT’nin Belçika muhabiri günlerdir Paris sokaklarından bildiriyor.

Başında savaş bölgelerinde takılan kaskı, bütün şiddet olaylarının peşinde koşuyor.

Fransa’yı eleştiriyor, ırkçılıktan, göçmen karşıtlığından bahsediyor.

Sık sık da Batı dünyasının çifte standartlarından dem vuruyor:

“Bir konunun altını çizmekte fayda var. Güneşin doğup battığı (Batılı olmayan ülkelerle ilgili tabi ki) ülkelerdeki her olay için açıklama yayınlayan Avrupa Birliği ve AGİT’ten Fransa’da yaşanan derin ırkçılık ve devamındaki isyan ateşine yönelik tabi ki hiçbir açıklama gelmedi.”

Ama Batı’nın çifte standardını teşhir etmeye çalışırken teşhir ettiği çifte standartın farkında bile değil.

Neredeyse anayasal toplantı gösteri yürüyüşü hakkını bile lağvetmiş bir devletin resmi kanalı başka bir ülkedeki protesto gösterilerini özgürce izlemek için sahada.

Ama 1993’den beri her cumartesi yakınlarının akıbeti için gösteri yapabilmiş Cumartesi Anneleri’nin bile artık her cumartesi gözaltılara biten ve iki akbil basarak gidilebilen gösterisi için sahada değil.

Çünkü Paris’ten canlı yayınların sebebi “TRT Haber’in her zamanki gibi olay yerinde” olması değil.

Hala haber için Paris’e muhabir gönderebilecek kadar bütçesi olan iktidara yakın medya kuruluşlarından kalabalık bir gazeteci grubunun günlerdir Fransa’dan bildirme heyecanının sebebi de ‘gazetecilik aşkı’ değil

Basit bir rövanş arzusu, ‘düşmanı’nı, senden daha gelişmiş bir ülkeyi zor durumda görme zevkini yaşamak ve yaşatmak, Batı ile olan karmaşık aşk-nefret, eziklik-kibir duygularını tatmin bu.

Yoksa, Türkiye’de 1000 kişi bir yerde eylem yapsa “kaos planı” haberleri yapacak, arkasında dış güçleri arayacak, hele birileri mala, mülke saldırıp yakıp yıksa “çapulcular, vandallar, devlet düşmanları, vatan hainleri” diye manşetler atacak, polis çapulcuların kolunu bacağını kırsa alkış tutacak medyanın protesto hakkının kutsallığı için Paris’te olduğunu zaten herhalde kimse beş saniye bile düşünmemiştir.

Mesele tabii ki ırkçılık karşıtlığı falan da değil.

Türkiye’de Suriyeliler, polisin öldürdüğü bir Suriyeli genç için sokakları yakıp yıksa, polisle birlikte vatandaşlar hatta gazeteciler bile sürek avına çıkar, yakalanan Suriyelilerden hayatta kalabilenler soluğu İdlip’te alırdı. Kimsenin de aklına olayın sosyal ve tarihsel arka planını konuşmak gelmezdi.

Ama Paris’te aşk gibi özgür gazetecilik de bir başka yaşanıyor.

Türkiye’de yerli araba övmekten iflahı kesilen gazeteciler, Paris’te yanan arabaların yanında gurur pozları çektiriyor, Türkiye’de Twitter’da “halkı kin ve nefrete tahrik” diye sanatçı tutuklatan, Cumhurbaşkanı’nı eleştirdi diye şarkıcı cancellayanlar, Fransa’da Macron’u yerden yere vurmanın, Paris’in “savaş alanı gibi olduğunu” söylemenin, polisi eleştirmenin keyfini çıkarıyorlar.

Aslında gerçek bir tatil bu.

Birkaç günlüğüne de olsa ülkeden uzaklaşıp Paris’te muhalifliğin, ifade hürriyetinin, gazeteciliğin, protesto hakkının keyfini çıkarıyorsun.

Ne de olsa Paris’te Fransız polisini eleştirmek, protestocuları tutmak, “iç savaş”, “savaş gibi”, “turistler şehri terk ediyor” demek, Fransa’nın sömürgeci geçmişinden girip, Fransızların kibrinden, Macron’un ırkçılığından çıkmak serbest.

Bir sivil polisin koluna girip, seni merkeze çekmeyeceğini, ertesi gün Fransız gazetelerinde hakkında Fransa’yı karıştırmaya gelmiş gazeteci kılığındaki Türk ajan diye haberler çıkmayacağını, mesleğini yaptığın için gözaltı alınmayacağını ve kimsenin aklına seni Türkiye’ye deport etmenin gelmeceğini gayet iyi biliyorsun.

Bunları bilmek ne büyük konfor ve güvence.

Üstelik “Paris yanıyor”, “burası savaş bölgesi gibi” dedikten, savaş muhabiri kaskınla, “press” yazılı havalı kol bandınla haberini geçtikten kısa bir süre sonra şık bir cafe’de kahveni bile yudumlayabilirsin.

Bunu yaparken Paris’in yanmasından, Fransa’nın karışmasından duyduğun memnuniyeti saklamana bile gerek yok.

Zaten tam da izleyicilerin beklediği bu muzaffer sevinç hissi.

Biraz “Onlar bizim ülkemizdeki gösterileri böyle verdi, şimdi sıra bizde” tatmini, bir miktar “neredesin ey demokrasi havarisi Batı” seslenmesi…
Hepsi bu kadar.

Nahel’in kim olduğunu falan karıştırmaya bile gerek yok.

Çünkü Nahel bahane, bu derin ve tarihsel tatmin hislerini yaşamak için yanan Paris’te olmak şahane.

O yüzden aynı günlerde Batı Şeria’daki Cenin mülteci kampına İsrail ordusunun son 20 yılın en büyük operasyonunu düzenlerken, en az 10 Filistinli öldürülmüşken olay yerine gitme imkanı olan iktidara yakın medya tercihini Paris’ten yana kullandı.

Filistinli kardeşlerimize desteğin bu aralar fazla müşterisi yok.

Ne de olsa dünkü Kabine toplantısından sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan da Paris’teki olaylar hakkında konuştu ama ilişkilerin düzeldiği İsrail’in ölümcül büyük operasyonuyla ilgili bir şey söylemedi.

Fransa için de şöyle dedi:

“Fransa'da başlayarak yayılan olayların kökeninde sömürgeci zihniyetin inşa ettiği sosyal mimari vardır. Fransa'daki sosyal patlamadan otoritelerin ders çıkarmaları gerekir, bize hak hukuk dersi verenlerin bugün derin bir sessizliğe bürünmesi manidardır.”

Fransa’daki şiddetli sokak olayları sosyolojik analizi, Fransa’daki göstericiler anlaşılmayı, gösterilerden Fransız otoriteleri ders çıkarmayı hak ediyor.

Onlar sokağa çıktıklarında kaos planının aktörü, dış güçlerin maşası, çapulcu, vandal ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları değil ne de olsa.

Halbuki Fransa’da Macron’dan medyaya konuyla ilgili ağzını açan herkes olaylardan ders çıkarmaktan bahsediyor, şiddete hayır ama göstericilerin mesajı anlaşılmalı diyor.

Fransız gazeteciler de sokaklarda vandal, çapulcu avlayan polis goygoylamıyor. Nahel’i öldüren polis de gözaltında, hatta özür bile diledi.

Yani bize hak ve hukuk dersi verenler ders vermeye devam ediyorlar aslında.

“Demokrasi havarisi Batı” tam orada seninle birlikte. Senin Türkiye’den gelip Fransa’yı özgürce çamura batırıp çıkarmana izin vermek işte o havarilik.

Rahatça Türk bir gazeteci olarak vizeni alıp Fransa’ya gidebilir Fransız polisini eleştirip, ortalığı yakıp yıkan göstericileri tutabilirsin.

Ta ki canlı yayında “yine Paris bu gece de karışacak” haberi yaparken, bir polis yanına kadar gelip “Kenara çekil” diyene kadar.

Üstelik bunu Türkçe söyledi.

Zaten eğer Fransızca söyleseydi, “demokrasinin ve özgürlüğün beşiği olduğunu iddia eden Fransa’da Türk gazeteciye polis müdahalesi” diye yeni bir “ikiyüzlü Batılılar” tiradı duyardık.

Ama Türkçe söyleyince, yani Fransız polis Ankara Balalı çıkınca bir anda “etrafımızda gezerek güvenliğimizi sağlamaya çalışan kahraman Türk polisi” moduna geri dönüldü.

Az önce göstericilerin yanında olan muhabir anında saf değiştirip, polislerin tarafına geçti.

Hatta anlaşılan Paris’teki Türk polisler, Türk gazetecileri merkezlerinde de misafir etmişler.

Bu yakınlaşma biraz daha devam ederse “Paris’te Türk polisine taş atan Arap çapulcular” diye haberler bile görebiliriz

Tabii bu sürpriz karşılaşma bile Fransa’ya ırkçı, mülteci düşmanı derken bir durup düşünmeye vesile olmuyor.

Halbuki olayın kendisi “benim üzerimde biraz düşünsene” diye bağırıyor:

Paris’te Türk kökenli Fransız polis, polis şiddetine karşı sokaklara çıkan Mağripli Müslüman gençlere karşı…

Bu arada Türk gazetecilerin sosyal medyada 30 saniye takdir görmek uğruna sorduğu YPG’li alakasız sorularına bile “bu benim konum değil” diyerek nezaketle cevap veren Paris belediye başkan yardımcısı da Martinikli.

Irkçı, mülteci düşmanı çiftestandartlı Fransızlar kuyusu içine atılan eski belediye başkan yardımcısı Fransa’nın sömürgesinden geliyor, yıllarca sömürgecilik, ırkçılık karşıtı mücadele vermiş eski bir gazeteci, sosyalist bir siyasetçi.

En son “ırkçılık tartışılırken beyazlar susmalı” demiş birini ırkçı, çifte standartlı ilan etmek herkese nasip olmaz.

Bunun için ismet sıfatına sahip bir milletin mensubu, hep tek standartlı bir devletin vatandaşı olmak gerekirdi.

Paris yanarken aynı sıralarda ise Türkiye’de komşular arası kavgadan sonra binlerce kişi Dilovası’nda “ülkemde Suriyeli istemiyorum” diye yürüyüşe geçiyor, faturanın çıkarıldığı 10 Suriyeli deport ediliyor, İzmir’de Arapça tabelalar indiriliyordu.

Neyse ki bunlara tepki gösteren Suriyeliler geceleri araba yakıp, karakol taşlamadı.

O zaman görürdük ırkçılığı, çifte standardı, gösteri hakkını, özgür gazeteciliği…

Çok fazla bunların üzerinde düşünüp, kafa karıştırmaya gerek yok.

Kahrolsun ırkçı, iki yüzlü, çifte standartlı çökmekte olan Batı.

Benim ülkemin insanını Fransız polisi olarak görmek bile ne güzel

.13/07/2023 00:01

Bu sesler, bu sözler bizim değil mi?

Özkan Uğur’un ardından yeniden dolaşıma giren MFÖ’nün eski kayıtları, videoları arasında en dikkat çekici olan 1998 yılında Eurovision Şarkı Yarışması’nda Türkiye’yi temsil etmeye giderken TRT’nin çektiği görkemli klipti.

https://www.youtube.com/watch?v=YtWYY8WVC6s

1985 yılında Diday Diday Day ile yarışmaya Türkiye adına katılan ve 14’üncü olan Mazhar Fuat Özkan, üçüncü kez katıldıkları 1988 Eurovision Türkiye elemelerinde jüri üyeleri Grup Denk’in 12’den adlı şarkısıyla, MFÖ’nün şarkısı arasında kalmıştı.

Ama TRT’nin tercihi bir kez daha MFÖ oldu.

İktidarda Özal’ın ANAP’ı vardı ama yine de cesur bir tercihti bu.

Önce “Sufi“ adlı şarkının sözlerini hatırlayalım:

“Hey ya, hey ya, hey ya

Bir denize açılmış sufi
Ne sonu var ne sahili
Aşka aşık olmuş, o besbelli
Deli mi, divane mi?

Dance the dance of sufi Sophia
Aşka aşık olmuş sufi
Dance the dance of sufi Sophia

Sufi, sufi, sufi, sufi, sufi
Sufi, sufi, sufi, sufi, sufi

Bu sesler, bu sözler bizim değil
Bunu aşıklar bilir
Gül de bir bize, diken de bir
Bunu aşıklar bilir”

Aslında şarkıdaki İngilizce dizeler daha sonra eklendi. İlk versiyonda yoktu.

O bir cümlenin oraya girmesi bile siyasi bir olaya dönmüştü.

Ama esas tartışma şarkının diğer sözleri üzerine kopmuştu.

Şarkıdaki sufi tasavvuftaki sufiydi, “hey ya” nakaratı da tabii ki zikirdi.

O şarkıyla Eurovision’a katılmak o yıllar için büyük bir cüretti.

Tasavvuf o günlerde bu kadar popüler değildi, otel gecelerinde semazenler dönmüyor, dinin kamusal alandaki her görünümü krize neden oluyordu.

Ve tabii Mazhar Alanson ve Özkan Uğur’un 1980’lerin başlarında Cerrahi Dergahı şeyhi Muzaffer Özak’la tanışmış ve sohbet halkalarına girdiği de bilinmiyordu.

Daha doğrusu bunun bilinmesi o yıllarda MFÖ’nün müzik kariyeri için pek de iyi olmazdı.

Bunları bugün anlamak kolay değil.

Türkiye’de 1925’den 1954’e kadar Konya’da semazenlerin dönmesi bile yasaktı.

Yasak Marshall yardımları için Türkiye’ye gelen Amerikalı subay heyetindeki bir subayın eşi “dönen dervişleri” görmek isteyince zorunlu olarak bitirilmişti.

Yani bugünkü Şeb-i Arus törenlerini bir Amerikalı subay eşine borçluyuz.

Bırakın zikri, bir ay kadar önce kaybettiğimiz Suna Kan, 1971’de Türkiye’nin ilk Kültür Bakanı Talat Halman’ın Ankara’daki devlet konser salonunda düzenlemek istediği İtri konserini bile 12 Mart askeri yönetiminin atadığı Başbakan Nihat Erim’e yazdığı mektupta "İş ne Itri meselesidir, ne Devlet Konser Salonu'nda alaturka konser vermek meselesidir, kökünden Atatürk devrimleriyle sıkı sıkıya ilgilidir" diyerek şikayet edip iptal ettirmiş, bu kriz daha sonra bakanın görevden alınmasına, hatta bakanlığın kapatılmasına neden olan olaylar zincirinin başlangıcı olmuştu.

Eurovision ise her zaman bir kriz demekti.

Bu çarpık modernleşmenin aşk ve nefret objesi Avrupa önüne çıkmak tek başına milli bir stres konusu olmuştu.

Çünkü onlara hem benzemek hem de benzememek istiyorduk.

Bu yüzden Semiha Yankı, süper Batı soundlu şarkısını söylerken TRT yönetimi üzerine fistanlı bir milli kıyafeti uygun bulmuştu.

80’lerin başında Petrol, Opera gibi şarkılarla, “Tosca, Figaro, Fidelio” isimlerini bildiğimizi göstermek istemek gibi ezikliklerin takdir edilmemesinden utanarak yurda sonuncu dönülmüştü.

1984’de Beş Yıl Önce On Yıl Sonra’nın Halay’ı ile bu kez yerli ve milli bir şarkıyla Avrupa kapılarını zorlarken, elemelerde şarkıyla bağlamasıyla eşlik eden Arif Sağ, “bu kadar da değil” denerek yurtdışındaki finalde kadrodan çıkarılmıştı.

İşte böyle bir ülkede Mazhar-Fuat-Özkan’ın ‘Sufi’si büyük bir cüretti.

Türkiye’yi temsil edecek bir şarkının “tarikatçı” öğeler içermesine beklenen tepkiler gelmekte gecikmedi.

Şarkı hakkında ülkenin bir numarası bile konuştu.

Darbeci Cumhurbaşkanı Kenan Evren, “Türkiye tarikatçı şarkıyla temsil edilemez” dedi.

Gazeteler “Eurovision’a tekke şiiriyle gidiyoruz” diye manşetler attılar.

Muhtemelen Özal’ın devreye girmesiyle bu krizler yumuşatıldı.

Sufi’ye Ayasofyalı, danslı bir klip çekildi. Bugün çekilmesi teklif dahi edilemeyecek klip için seçilen mekanlar, şarkıyla uyum içindeydi.

Klip, bugüne kadar kimsenin çıktığı görülmemiş Topkapı Sarayı’nın Adalet Kulesi’nin balkonunda başlamış, o günlerde müze olan Ayasofya’nın içinden devam etmişti.

Çoğu arkada mozaiklerin göründüğü Ayasofya’da çekilen klibin nakaratında ise bir Boğaz’da giden arabalı vapurda toplanan kalabalık dans ediyordu.

Böylece o ‘Sufi’nin korkulan sufilerden olmadığı gösterildi.

Ama MFÖ’nün cürreti burada da bitmedi.

Bu kez de Eurovision’da söylenecek şarkıya İngilizce bir dize eklemek istediler.

Bu da o yıllarda teklif edilmesi bile teklif edilemeyecek bir dejenerasyon örneğiydi.

Her ne kadar Neco “Hani” şarkısıyla “Honey” de demiş olmuştu ama doğrudan İngilizce bir dize, üstelik kültürümüzü Avrupa’ya gösterirken olacak iş değildi.

Ama o da oldu. Galiba yine Özal’ın destekleriyle. “Avrupalıların bize puan vermemesinin sebebi, Türkleri sevmemeleri değil, belki de dilimizi anlamamalarıdır” diyerek herkes ikna edildi.

Şarkıya “Dance the dance of sufi Sophia” cümlesi böyle girebildi.

Ayasofya’daki Sophia’ydı bu. Böylece Sufi de yumuşatıldı. Ayasofya’da klip de sözleri tamamladı.

Klibe Yunanistan kızdı, Atina’daki Türkiye Büyükelçisi, dini bir mekandaki bu saygısızlığı protesto etmek için dışişleri bakanlığına çağrıldı ama Türkiye’deki tepkiler yumuşamıştı.

Dublin’deki yarışmada MFÖ, 37 puanla 15’inci oldu.

O günlerde 30’lu yaşlarda olan genç Mazhar, Fuat ve Özkan ise Türkiye’nin tuhaf Batılılaşma macerasının krizlerinden birinin ortasında kalmışlardı.

Avrupa’ya diz çöktürmek ile ondan takdir görmek, Avrupa’ya benzemekle ona benzemeyi dejenerasyon görmek arasında gidip gelen duygular bu aralar yine karışmış durumda.

Son NATO-İsveç krizinin çözümüyle Avrupa’nın tekrar fethinden vazgeçilmiş, bir kere daha kapısını çalarak içeri girmenin yolları konuşulmaya başlanmış görünüyor.

2004’de Brüksel’de adaylık statüsü alınınca Ankara’nın ortasında Erdoğan’ı karşılama töreninde gündüz vakti havai fişekler atılmıştı.

Litvanya dönüşü benzer bir karşılama herhalde olmayacak.

Ama biraz meydan okumak, biraz takdir görmek arasında gidip gelen duygular bu kez de tatmin olmuş gözüküyor.

Biz bu halleri zaten çok iyi biliyoruz.

Çünkü bu sesler, bu sözler bizim

.16/07/2023 00:01

Kimsenin aklına gelmemiş orijinal bir fikir: Tarikatları kapatmak

Menzil şeyhi Abdülbaki Erol’un ölümü ve cenazesi yine Türkiye’deki geleneksel tarikat tartışmalarını tetikledi.

Bugün 15 Temmuz ve Türkiye’de herkesin tarikat ve cemaatleri tartışmak, sorgulamak, şeffaflık istemek, devletteki güçleri ve etkilerinden endişe etme hakkı var.

Tarikatlar ve cemaatler; seçimlerden önce siyasi açıklamalar yaptıkça, kabinedeki bakan sayılarıyla övündükçe, devlet kadrolarına girebilmek için referans oldukça, kamu ve devlet desteğiyle büyümeyi ve etki alanını genişletmeyi sevdikçe bu sorgulamalar ve şüpheleri de davet ediyorlar.

Fakat bu sorgulama ve tetikte olmak hali ne kadar haklıysa, Türkiye’deki laik çevrelerin yine mızraklarıyla yel değirmenlerine doğru akınları o kadar haksız, anlamsız ve beyhude.

Cenaze için toplanan büyük kalabalık, konvoydaki çakarlı arabalar, cenazede hıçkıra hıçkıra ağlayanlar, “tevbe almak” gibi adetler büyük bir şaşkınlık ve öfkeyle karşılanıyor, gerçek İslam’ın bu olmadığı hatırlatılıyor, bu vesileyle Atatürk rahmetle anılıyor, bu çağda bu “gerilik” ayıplanıyor.

Buradaki hakim duygu şüphe, endişe ve korku değil.

Tam tersine bir hayat tarzına karşı üstenci bir kibir, kendini koruma refleksinden çok bir yok etme arzusu.

Sanki girmek yasakmış gibi Menzil’e Amazonlardaki bir köye giriyormuş giren gazeteciler öfkeli izlenimler paylaşıyorlar. Şimdiden cemaat üçe bölündü.

Bazıları hala tarikatların ve cemaatlerin DP döneminden itibaren sağ iktidarların desteğiyle güçlendiğini, halkı kandırarak ayakta durduklarını, eğer devlet destek vermezse yok olacaklarını zannediyor.

Karşılarında kaç yüzyıllık bir gerçek olduğunun bile farkında değiller.

Mesela neden Kürtlerin yaşadığı coğrafyada, ülkenin diğer bölgelerinde olmayan Nakşibendi şeyhler, seydalar, şeyhlerin kontrol ettiği köyler, insan kitleleri var?

1800’lü yılların başında Osmanlı Kürt coğrafyasında beylikleri, emirlikleri merkezileşmek için ortadan kaldırırken onları yerine Hint coğrafyası dışına çıkamamış Nakşibendiliği bu coğrafyada yeniden dirilten Mevlana Halid-i Bağdadî’nin halifeleri bölgede otoriteler kurdular.

Hem düzeni sağladılar, hem İran ve Şiiliğe karşı tampon oldular hem de bölgedeki Ermeni kilisesinin gücünü zayıflattılar, bölgenin İslamlaşmasını sağladılar.

Ama hesapta olmayan sonuçlar da ortaya çıktı, Kürt nakşi şeyhler Kürtlük bilincini güçlendirdi, isyanlar çıkardılar. Halidi Bağdadi’nin halifesi Şeyh Taha’nın oğlu Şeyh Ubeydullah hem Kaçar hanedanlığına karşı savaştı, hem Osmanlı’ya isyan etti. Onun oğlu Şeyh Abdülkadir, Şeyh Said isyanında oğluyla birlikte idam edildi.

Bölgedeki şeyh ailelerinin böyle uzun sosyal ve siyasi bir geçmişi var.

Nitekim vefat eden Abdülbaki Erol’un ağabeyi Seyyid Muhammed Raşid Erol, onun babası Seyyid Abdülhakim, onun babası Seyyid Muhammed, onun babası Seyyid Mar’ufdu.

Yani karşımızda bugün altıncı kuşak şeyhleri posta oturmuş bir Nakşi aile var.

Bu ülkedeki pek çok kurumdan, gelenekten daha eskiler.

Bu tarikatın baskıyla, kapatmayla, yasaklayarak yok edebileceği fikri ilk olarak 2023 yılında akla gelmiş bir fikir de değil.

Cumhuriyet döneminde çokça denendi ve yapılamadı.

Bütün yasak ve baskılarından sonra da ayakta kaldılar, fiziki olarak medreselerinde eğitime devam ettiler.

Erol ailesi de Siirt’in Siyanüs, Taruni, Bilvanis, Şırnak’ın Kasrik, en son Batman’ın Gadir köylerini dolaşıp 1971 yılında Adıyaman Kahta ilçesindeki Menzil köyünün olduğu araziyi satın alıp, medreselerini buraya kurdu.

Yani Menzil Köyü ele geçirilmiş bir Cumhuriyet köyü değil, bizzat aile tarafından, ölen şeyhin babası Şeyh Abdülhakim Erol tarafından kurulmuş bir dergah köy.

Menzil’in bölgedeki benzer Kürt Nakşi şeyh köylerin ve tarikatların arasından sıyrılıp Türkiye çapındaki şöhretinin sebebi ise 80’lerin başında Raşid Erol’un içki ve uyuşturucu bağımlılarına tövbe ettirip, tedavi etmesi.

İçki ve uyuşturucu bağımlılarına özel özel hastanelerin, terapi gruplarının olmadığı bir ülkede bu büyük bir toplumsal ihtiyaca karşılık gelmiş.

Mekke’ye gidip tövbe etme imkanı olamayanlar, Menzil’e gidip tövbe etmişler. Bir sürü aile bu sayede medeni bir şekilde içemeyen aile fertlerinin bağımlılık çilesinden kurtulmuş.

Muhammed Raşit Erol’un şöhreti o kadar yayılır ki 80’lerin başında çıkan ve her hafta kapağında erotik bir kadın pozu olan Erkekçe dergisi bile Menzil köyüne muhabir gönderip, haber yapmış.

Derginin başındaki Hıncal Uluç o haberi yazmıştı:

“Ben o sırada Erkekçe dergisi genel yayın müdürüyüm. Şeyh'in ünü öylesine yayılmıştı ki arkadaşları Menzil köyüne yolladık. Öğrendikleri ilginçti. Gerçekten Şeyh'in evi yurdun dört bir yanından gelenlerle dolup taşıyordu. Özellikle içki, sigara ve kumarı bırakmak isteyenleri, yakınları akın akın Şeyh'e getiriyorlardı. Anlatılanlara göre, Şeyh bunların hepsini tedavi de ediyordu, ama para almıyordu. Tüm ısrarlara rağmen maddi bir karşılık kabul etmiyordu."

Köy 80’li yıllarda gazete manşetlerinden düşmez.

Tabii bu şöhret askerlerin de dikkatini çeker.

Sık sık köy aranır.

1983 yılında da Raşid Erol, bir gün köyden alınır, sorgulanmadan Gökçeada’ya sürgüne gönderilir.

18 ay adada bir meyhanenin üst katındaki evde sürgün hayatı yaşar. Kimseyle görüştürülmez.

Sürgününün bitmesi için devreye girenlerden biri taze başbakan Özal’dır. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’e çıkar ve ondan iki şey ister: Diyanet Başkanı’nın protokoldeki yerinin yükseltilmesini ve Raşit Erol’un sürgününün bitmesini.

Özal, neden bunu yaptığını daha sonra şöyle anlatır:

“O dönemde birçok kişi yargılanmadan cezalandırılıyordu, adı geçen zat da onlardan biriydi. Gökçeada’da mecburi ikamete tabi tutulmuştu, hem de hiç sorgulama geçirmeden"

Evren, Özal’ın bu talepleri duyduğunda ne hissettiğini anılarında yazar:

“Midem bulandı”

Özal’a “Olmaz böyle şey. Şeyh olarak geçinen bu kişi üfürükçülük yapıyor ve bu yüzden dünyanın parasını kazanıyormuş. Üfürükçülük kanunen de, dinen de yasaklanmıştır” der.

Bir rivayet göre 16 ay sonra sürgünü bitiren o yıllarda askerlerin partisi MDP’nin lideri Turgut Sunalp olur. Sunalp, beşli konsey üyesi Necdet Üruğ’a, ''Eğer bu konuyu halledersek çok oy kazanırız'' der ve Erol, Gökçeada’dan Ankara’ya getirilir.

Sonra da tekrar Menzil köyüne gitmesine izin verilir.

Hikayenin gerisi malum. Menzil o tarihten beri isteyene kapılarını açmış bir köy. O kadar ki 1991’de 16 yaşında bir lise öğrencisi elini öptüğü Raşid Erol’u zehirli bir şırıngayla öldürmeye bile çalışmıştı.

Menzil, herkesin pofur pofur sigara içtiği, erkeklerin başlarına bir tülbent geçirerek “hafi zikir” yaptığı, arada Erol ailesi lüks arabalarıyla köyden çıkıp, köye gelirken hayatın durduğu, ucunu toplunca şeyhin tuttuğu iplere tutunarak tövbe edilen belgesellik bir mekan.

Bir zamanlar bir çorbanın kaynatılıp herkese ikram edildiği alt orta sınıfların tarikatı ise artık hastane zincirleri, şirketleri olan, Sağlık Bakanlığı’nda etkin, devlet kurumlarına girerken iyi referans haline gelmiş bir orta sınıf tarikatı.

Her seçimde destek açıkladıkları, son seçimde Menzil Köyü’nde yüzde 97 oy almış AK Parti için mensupları parti içinde bulunan, elde tutulması gereken büyük bir kalabalık.

Devlet içinse terörün ve bölücülüğün yükseldiği bölgede devlete bağlı hatta milliyetçi denebilecek bir Kürt Nakşi tarikatın varlığı bir tehdit değil.

Türkçe’leri zayıf Kürt şeyhlere Muhsin Yazıcıoğlu’nun bağlılığı, Abdülbaki Erol’un cenazesine katılan tek liderin BBP lideri olması yeterince ilginç olmalı.

Yani karşımızda kapatılsın diyerek kapatılmayacak, daha önce de defalarca kapatılmaya çalışılmış ama başarılamamış tarihi, sosyal, kültürel, dini bir gerçek var.

Ve bir de birlikte yaşadığımız birkaç milyon insan.

Önce milyonlarca insanı hayatın anlamını burada buldukları, tövbe edip eski hayatlarına veda ettikleri, gavslara, seydalara hizmet ederek

mutlu oldukları için suçlamak gibi beyhude, insanı yoran, kibirli bakışın kimseye bir faydası yok

Kimsenin elinde bu dünyanın nasıl yaşanması gerektiğiyle ilgili sihirli bir formül yok.

Birkaç milyon insan da böyle yaşamak istiyor.

İnsanların bize göre yanlış hayatlar yaşamasını içimize sindirmeyi öğrenmeliyiz.

Herkesi kurtaramazsınız.

Herkesi yoran, toplumu geren bu kurtarıcılık misyonundan, hakikate sahip olmak kibrinden kurtulmak gerek.

Çünkü bu kurtarıcılık misyonu başarısız oldukça bu kez o insanlara karşı kesif bir düşmanlığa dönüşüyor.

Türkiye’deki laikler, modernler kazanamayacakları savaşlara girmekten, yel değirmenlerine karşı kılıç sallamaktan vazgeçmeliler artık.

Bu enerji öfkeye, nefrete, baştan kaybedilmiş savaşlara harcanacağına, her türlü konuşma ve ikna çabasını baştan bitiren bir kibre dönüşeceğine, böyle yapıların kamusal kararlara etkileri, devletteki varlıkları ve kamu imkanlarını kullanmalarını sorgulamak gibi daha medeni, daha somut daha sonuç alıcı ve iletişime açık işler için kullanılmalı.

Tarikatları bitiremez, devlet gücüyle kapatamazsınız. Atatürk’ün bile yapamadığını siz yapamazsınız. Denendi ve olmadı.

Tabii bu medeni seviyeye ulaşmak için bir nefis terbiyesinden geçmeye, egosunu yenmeye ve tövbe etmeye ihtiyaç var.

Maalesef bunun için gidilecek bir Menzilimiz de yok.

.17/07/2023 17:00

Kemerlerinizi sıkın, Türkiye Yüzyılı başladı

İtiraz edilemeyecek klişe bir yaşam koçu tavsiyesidir: Olgun insanlar aldıkları kararların sonuçlarına katlanırlar.

Demokrasilerde seçim günleri böyle karar anlarıdır. Sandıktan çıkan bütün kararlar da hoşunuza gitmese de meşrudur, en azından sonucun kendisi saygı duymayı gerektirir, demokrasilerde yüzde 50 artı 1’in verdiği karar, geri kalanları da bağlar ve etkiler, yani özetle demokrasiler acıtır.

Fakat durum bu kez biraz farklı.

Muhalif seçmenler ekonomide tablonun vahametinin son beş yıldır farkındaydı. Neredeyse ülkedeki en popüler ve ciddi muhalefet konusu ekonominin gittikçe kötüleştiğiydi.

Merkez Bankası’nın 128 milyar dolarının harcandığı, TÜİK’in yayınladığı enflasyon oranlarının gerçeği yansıtmadığı, bütün bunlara dış güçlerin ya da fırsatçıların değil Cumhurbaşkanı’nın ekonomik tezinin sebep olduğu, durumdan gittikçe kötüleştiği ve iflasa doğru gidildiği gibi temel bilgiler artık sadece konuyla ilgilenen ekonomistlerin değil, muhalif medyayı takip eden seçmenlerin malumuydu.

Her ne kadar Kılıçdaroğlu ve muhalafet partilerinin liderleri zaman zaman popülist vaatlerde bulunsalar da Altılı Masa’nın ekonomi merkezli ortak çalışma gruplarının, ekonomik kurmaylarının esas vaadi ekonomide rasyonel ve Ortodoks politikalara dönüştü.

Ekonomiyi ehliyetsiz kadroların yönettiği tezi temel eleştiriydi ve muhalefetin formasyon olarak serbest piyasa ilkelerine bağlı ehil ekonomik kadroları seçimden önce yazdıkları belgelerde, çıktıkları programlarda bu vahim tabloya karşı acil olarak yapılması gerekenleri anlattılar.

Yani eğer seçimi muhalefet kazansaydı ve Altılı Masa partileri hükümeti kursaydı, muhalefet bir cennet vaat etmedi, bozulan ekonomiyi toparlamayı vaad etti.

Bunun için altı aydan iki yıla kadar uzayan takvimler verildi. Bu takvimlerde yapılacak olan tabii ki rasyonelleşme ve kemer sıkma politikalarıydı.

Yani özetle muhalefete oy veren seçmenler, ekonomide durumun kötü olduğunun, eğer acil önlemler alınmazsa ülkenin bir iflasa doğru gittiğinin, bu enkazın kolay kaldırılmayacağının, bunun için bir süre acı reçete, kemer sıkma gerektiğinin farkındaydılar.

Ama iktidara oy veren seçmenlere kimse bunları anlatamadı.

Son beş yılın ilk üç yılında ekonomide bir sorun olduğu bile inkar edildi.

Doların yükselmesi dış güçlerin operasyonu, fiyatların yükselmesi ise dış güçlerle işbirliği içindeki iç güçlerin operasyonuydu.

Enflasyonu kabul etmeyen iktidar her ay yeni bir günah keçicisi buldu; Fırsatçılar, karaborsacılar, halciler, soğancılar, iktidara zarar vermek isteyen market zincirleri, üç harfli marketler…

TÜİK, enflasyon rakamlarını bu propagandaya uygun hale getirdi, onyılların biriktirdiği bütün kurumsal güvenini ayaklar altına alma pahasına.

Merkez Bankası, doların aslında yükselmediğini, ekonomi yönetiminin başarılı olduğunu göstermek için rezervlerini arka kapıdan kamu bankaları üzerinden sattı. Rezerv kalmayınca KKM gibi sorunları derinleştiren formüller icat edildi. Doların böyle yöntemlerle düşmesini halk davul zurnayla kutladı.

İktidarın ve iktidarı destekleyenler ekonomide bir sorun olduğunu çok geç kabul etti. Ama maaşlara yapılan fahiş zamlarla seçim öncesi vatandaş enflasyona ezdirilmedi. Para basıp maaş zammı yapmak ekonomideki sorunları bu iktidarın çözmeye başladığı havası yarattı.

İktidar siyasetçileri ve iktidarı destekleyen vatandaşlar ekonomiden şikayet edenlere; kimsenin aç ve açıkta olmadığını, lokantaların, AVM’lerin tıklım tıklım olduğu anlattılar. Muhtemelen buna inanıyorlardı da.

İktidar hiç de ekonomik sorunlar yaşayan bir iktidar gibi davranmıyordu.

Seçime doğru ülke dışarıdan epey zengin duruyordu.

Karadeniz’de çıkan doğalgaz nedeniyle bir ay doğalgaz faturaları devlet ödemiş, Gabar’da bulunan büyük petrol rezervleriyle petrol meselemizin de çözüldüğü anlatılmıştı.

Bütün seçim kampanyası boyunca karadan TOGG araçları, denizlerden uçak gemileri, havadan SİHA’lar uçtu, böyle bir ülkenin ciddi ekonomik sorunları olabileceği kimsenin aklına pek gelmedi.

Bu konfor içinde iktidarı destekleyenler Ayasofya için, Gazze için, olmayan terör tehlikesine karşı oy vermenin lüksünü yaşadılar.

Herkes sadece ülkesi, devleti ve Reis’i için oyunu verdi, kimse kendisine bir şey istemedi.

İktidarda kimseye maaş zammı dışında bir şey vaad etmedi.

Tek bir şey vaad etti: Türkiye Yüzyılı’nı başlatmayı…

Türkiye artık tam bağımsız bir ülkeydi, Batı’nın boyunduruğundan kurtulmuştuk ve emperyalistler Türkiye’yi yeniden NATO’nun, AB’nin kapılarında bekletmek, Batı’nın piyonu yapmak için muhalefeti destekliyorlardı.

Türkiye, Kuran yakan İsveç’e haddini bildiren, NATO’yu bloke eden güçlü bir ülkeydi.

Muhalefet iktidara gelirse PKK, FETÖ kazanmış olacaktı ve Türlkiye tam bağımsızlığını kaybedecekti.

Cumhurbaşkanı’nın ekonomik tezi tüm dünyaya model olmaktaydı, faizciler kuduruyordu.

Yani Türkiye Yüzyılı başlamıştı.

İktidara yeniden oy verenlere vaad edilen buydu.

Vatandaşlara seçimlerden önce kimse AB sürecinin yeniden başlayacağını, ekonomide eski politikaların tamamen rafa kaldırılıp, faizlerin yükseltileceğini, kemer sıkmak için vergilerin artırılacağını vaat etmemişti.

Yani kimse Erdoğan ve AK Parti’ye bu yüzden oy vermedi.

Şimdi yaşananlar onlara sürpriz olmalı.

Ekonominin toparlamak için her gün vergilerin artırılmasına, faizin rekor düzeyde yükseltilmesine ihtiyaç duyduğunu, İsveç’in NATO üyeliğini sorun çıkarmadan kabul edip, AB sürecinin canlandırmak isteyen Türkiye’nin anlatıldığı kadar büyük ve güçlü olmadığını biraz hızlı öğreniyorlar.

Ama anlaşılan bu bir aydınlanma olarak yaşanmıyor.

Altında Cumhurbaşkanı’nın imzası olan vergi artışlarının Cumhurbaşkanı’na rağmen yapıldığına inananlar, 15 Temmuz gecesi salalardan sonra akaryakıt ÖTV’sini artırmanın operasyon olduğunu iddia edenler, devletin bizim vergilerimizden başka parası yok diye serbest piyasaya ekonomisine hızlı giriş yapanlar, “devletimin yanındayım” diye ekonomiden şikayeti neredeyse devlet düşmanlığına çevirmeye çalışanlar var.

Sosyal medyaya bakılırsa bu kızgınlıkların muhatabı, seçimlerden önce tek kelime etmemiş, kimseye tek söz ve vaat vermemiş, aksine ekonominin başına geçmesi için zorla ikna edilmiş Mehmet Şimşek.

Berat Albayrak’ın bakanlığı bile övülmeye başladığına göre yanlış bilinç hali devam ediyor.

Seçim öncesi ekonomik durumun ciddiyetini kabul etmek istemeyenler, yine durumun ciddiyetinin farkında görünmüyor. Yine çareyi en yanlış adreslerde arıyor, çözüme yine en fazla zarar verecek pozisyonları savunuyorlar.

Halbuki olgun insanlar olarak onlardan beklenen bahanelerin arkasına saklanmadan seçimlerde verdikleri kararların arkasında durmalarıydı.

Çünkü olgun insanlar aldıkları kararların sonuçlarına da katlanır.

Demokrasilerde diğer olgun insanlara da buna katlanmak düşüyor.

Türkiye Yüzyılı başlamış görünüyor ama kötü haber bunun için sadece kemerlerinizi takmanız yeterli değil, kemerlerinizi sıkmanız da gerekiyor

.19/07/2023 16:44

Doğu’nun çifte standartları

Yeni Akit gazetesinin internet sitesinin dünkü Ebrar Karakurt başlığı haklı olarak gün boyu tepkiler odağındaydı.

“Milli utancımız Ebrar Karakurt'tan şampiyonluk mesajı!”

Haberin spotunda da şöyle deniyordu:

“Türk toplumunun değerlerine aykırı yaşam tarzı sebebiyle milli takımın utanç veren isimlerinden Ebrar Karakurt'tan şampiyonluk mesajı geldi.”

Haberi okuyunca Ebrar’ın şampiyonluk mesajında “Türk toplumunun değerlerine aykırı yaşam tarzı”nı gösterdiği düşünülebilir.

Burnumuza bir mandal takıp haberin devamını da okuyalım:

“A Milli Kadın Voleybol Takımı’nın Milletler Ligi finalinde Çin’i 3-1 mağlup ederek şampiyon olmasından sonra eşcinsel sapkın Ebrar Karakurt’tan mesaj geldi. Twitter hesabından paylaşımda bulunan Karakurt, sapkın yaşam tarzını dayatmayı şu ifadelerle sürdürdü:

Boynumda bana yargı yükleyenlerin utançlarından yapılma mücevherler yani altın madalya.”
Ebrar, sapkın yaşam tarzını nasıl dayatmış peki?

İsmet Özel’in Mataramda Tuzlu Su şiirinden bir dize paylaşarak.

Yeni Akit’in editörleri ya o dizelerin İsmet Özel’e ait olduğunu bilmiyordu ya da bilmemezlikten gelmek işlerine geldi.

Kendisine yargı yükleyenlere verilecek en estetik cevabı vermişti Ebrar. Üstelik seçtiği dizeyle herkesi de ters köşe yatırarak:

“West Indies, Kızıl Elma, İtaki, Maçin!

Uzun yola çıkmaya hüküm giydim.

Beyazların yöresinde nasibim kalmadı

Yerlilerin topraklarına karşı suç işledim

Zorbaların arasında tehlikeli bir nifak

Uyrukların içinde uygunsuz biriyim

Vahşetim, neni baygın meyvaların lezzetinden kopardı

Kendime dünyada bir acı kök tadı seçtim

Yakın yerde soluklanacak gölge bana yok

Uzun yola çıkmaya hüküm giydim.

Uzak nedir?

Kendimin bile ücrasında yaşayan benim için

Gidecek yer ne kadar uzak olabilir?

Başım açık, saçlarımı ikiye ortadan ayırdım

Kimin ülkesinden geçsem

Şakaklarımda dövmeler beni ele verecek

Cesur ve onurlu diyecekler

Halbuki suskun ve kederliyim

Korsanlardan kaptığım gürlek nara işime yaramıyor

Rençberlerin o rahat ve oturmuş lehçesinden tiksinirim

Boynumda bana yargı yükleyenlerin utançlarından yapılma mücevherler
Sırtımda sağır kantarı gizli bilgilerin

Mataramdaki suya tuz ekledim, azığım yok

Uzun yola çıkmaya hüküm giydim.”

Peki, eğer Yeni Akit gazetesi için Ebrar Karakurt utanç verici bir isimse neden şampiyonluk mesajını haber yapmışlardı?

Bunun basit bir cevabı var: Siteye birkaç tık daha alabilmek için.

Sitenin her yerinden akan kamu ilanları yetmemiş olacak ki, “milli utanç”tan da ekmek çıkarmak peşindeydiler.

Ne de olsa dünya şampiyonluğu kupası Türkiye’ye çok sık gelen bir şey değil. Buna ideolojik nedenlerle karşı çıkmak da “milli utanç” vesilesi olabilir.

Ama yine de Akit’in bu tavrı bile galiba daha tutarlı.

İlkokul öğrencilerine gökkuşağı dekoru yapan 33 yıllık öğretmeni “LGBT terörü” diyerek işinden eden gazeteler, şampiyonluğu “Sultanlardan tarihi zafer”, “Voleybolda gurur dolu gece”, “Filenin Sultanları’na çoşkulu karşılama” manşetleriyle görüyor günlerdir.

Bütün seçim kampanyasında LGBT kavramının açılımını bile bakmadan söylemeyecek muhalefet liderlerini LGBT’ci diye suçlayan, hatta seçimleri kazandıktan sonraki ilk konuşmasında bile muhalefete LGBT’ci diyen Cumhurbaşkanı ve AK Partili siyasetçiler, en skorer iki ismi açık eşcinsel olan Filenin Sultanları’nın şampiyonluğunun çoşkulu tebriklerle kutladı.

Sokakta gökkuşağı bayrağı yürümek isteyen LGBT’lilere, canlı bomba gibi müdahale eden polisler, vatandaşlar bu kimliklerini saklamayan voleybolculardan imza alma kuyruğundaydı.

Hiçbiri küresel lobilerin LGBT teröründen, çocuklarımıza kötü örnek olan sapkınlıktan, yavaş yavaş içimize sokulan fitneden, aileyi bitirmeyi amaçlayan kirli oyundan bahsetmedi.

Çünkü ortada bütün Türkiye’yi mutlu eden bir dünya şampiyonluğu vardı.

İlginç bir karşılaşma hali bu.

Bir tarafta Türkiye’nin dünya şampiyonluğu gibi her Türkiye Cumhuriyeti vatabndaşının tabii milliyetçi muhafazakarın, yerli ve millinin gurur duyacağı, görmezlikten gelemeyeceği bir başarı var. Bir vatanseverin buna kulp takması, küçümsemesi ayıp bulunacak, ihanet gibi görünecek bir tepki olur.

Diğer tarafta ise bu yerli ve milli kimliğin, devleti ele geçirdikten sonra ötekisi, düşmanı kalmamış, kimlik ve motivasyon sorunları yaşayan muhafazakarlığın dünyadaki küresel trendlere uygun olarak da kendisine seçtiği yeni küresel tedhit ve düşman LGBT kimliği var.

Şampiyon takımının en skorer, en karizmatik iki oyuncusunun LGBT olması Netflix dizileriyle, üç tane gökkuşağı bayrağı saklayarak yapılamayacak bir LGBT propagandası.

Ama buna karşı çıkmak da bir vatansevere yakışmaz.

İşte bu çıkmazsa bir vatansever, muhafazakar, yerli ve milli neyi seçer?

Tabii ki en kolayını, yani görmezden gelmeyi.

O yüzden 100 kişi sokaklara çıkıp yürüdü diye LGBT’ye karşı hutbe okuyan Diyanet, sağa sola sapık, ibne diye hakaretler eden cerbezeli hocalar şampiyon voleybolculara dil uzatıp, milli sevince gölge düşürmek, milli gurur haline karşı çıkmak istemeyecekler.

Gökkuşağı dekoru yüzünden öğretmenleri işsiz bırakan LGBT karşıtı gazeteler bu milli sevince bir şerh bile düşmek istemeyecekler.

Zayıf, başarısız olan LGBT’lilerin tepesine binmeye devam edip, güçlü, başarılı LGBT’lileri kutlayıp, sultan olarak alkışlayacaklar.

Yıllardır Bülent Ersoy’u Beştepe’de ağırlayıp, LGBT hakkını savunan iki kırık cümle için genç şarkıcıların konserlerini iptal ettirdikleri gibi.

İşte buna da çifte standart diyoruz. Bu kez Batı’nın değil, Doğu’nun çifte standardı bu.

Aslında ne top yekün çifte standartla suçlanabilecek tek bir Batı var, ne de tek bir Doğu.

Güçlü olanın haklı olduğu, milli başarının her hatayı örttüğü, ahlaki ve dini standartları devletin belirlediği bir dünyanın ürettiği çifte standartlar da var.

Çıplak gözle görülebilen, insanı utandırması gereken çifte standartlar bunlar.

Ebrar’ın ve Vargas’ın boynundaki “onlara yargı yükleyenlerin utançlarından yapılma mücevherler”e de hiç benzemiyorlar.

.25/07/2023 00:01

100 yıldır gereği yerine getirilememiş Lozan’ın gizli olmayan iki maddesi

Bugün 24 Temmuz 2023. Dün gece 24.00’den itibaren Lozan Anlaşması 100’üncü yılını doldurdu. Yani milyonlarca insanın inandığı komplo teorisi doğruysa Lozan miadını tamamladı, Lozan’ın gizli protokolleri de artık yok.

Yani özetle; Türkiye artık bağımsız bir devlet. Bütün zincirlerimizden kurtulmuş haldeyiz. Topraklarımızı kazıp altındaki bütün madenleri çıkarabilir, istersek çıkarmayıp üstüne millet parkı yapıp üstünde yatıp yuvarlanabiliriz. Çok istersek Medeni Kanunu kaldırıp, Mecelle’ye dönebilir, faizi sıfırlayıp, doları yasaklayabilir, bütün büyükelçileri gönderip, Boğaz’ın giriş çıkışını Bizanslılar gibi demir zincirlerle kapatabiliriz.

Yani canımız ne isterse onu yaparız, artık kimse bize karışamaz.

Ama kimse bundan o kadar da heyecanlanmış görünmüyor.

Hatta tam tersine hükümetimiz 100 yıldır kurtulmayı beklediğimiz zincirlerimize sarılıyor tekrar.

AB sürecini yeniden canlandırmak istiyor, ekonomide rasyonelliğe dönüş adına faizleri tekrar yükseltiyor.

Yoksa Lozan sürüyor mu?

Ya da iktidara birkaç seçim kazandıran bu palavralara artık herkesin karnı tok ve bu espriler de pek komik değil mi?

Batılı ülkelerin Türkiye üzerinde oyunlar oynadığı, işi gücü bırakıp sürekli Türkiye ile uğraştığı, artık Güldür Güldür Show’a düşmüş, herkesi kahkahalara boğan kötü bir şakadan mı ibaret?

Aslında 100 yıl önce her şey bu kadar da komik değildi.

Lozan’a giderken Türkiye’ye düşmanlık eden, içişlerine karışan, çifte standart uygulayan bir Batı vardı.

İşi gücü bırakıp sabahtan akşama kadar Türkiye ile yatıp kalkmasalar da Türkiye önemli bir dertleriydi. Bu yüzden İngiliz dışişleri bakanı işini gücünü bırakıp haftalarca Lozan’da Türkiye’nin küçücük adalarıyla, sınırlarıyla, ahalisinin etnik kökenleriyle uğraşmıştı.

Bunlar ne hamasetti, ne ideolojik önyargıydı ne de seçim kazanmak için uydurulmuş korkulardı. Sahiden bir beka meselesiydi Lozan.

Masada sadece Türkiye’nin toprakları yoktu, insanları da vardı. Ve Batılı ülkelerin masaya getirdiği insanlar sadece gayri-Müslim azınlıklar da değildi.

Türk heyetinin ikinci başkanı Dr. Rıza Nur, Lozan’da masada en çok neyin kavgasını verdiğini hatıratında yazmıştı:

"Frenkler ekalliyet diye üç nevi biliyorlar: Irkça ekalliyet, dilce ekalliyet, dince ekalliyet. Bu, bizim için gayet vahim bir şey, büyük bir tehlike. Aleyhimize olunca şu adamlar ne derin ve ne iyi düşünüyorlar… Irk tabiriyle Çerkez, Abaza, Boşnak, Kürt gibi kardeşlerimizi, Rum ve Ermeni'nin yanına koyacaklar. Dil tabiri ile Müslüman olup başka dil konuşanları da ekalliyet yapacaklar. Din tabiri ile halis Türk olan bazı Türkmen boylarını da ekalliyet yapacaklar… Yani, bizi hallaç pamuğu gibi dağıtıp atacaklar. Bu taksimi işittiğim vakit tüylerim ürperdi. Kıllarım sanki birer kazık oldu. Bileklerimi sıvadım bütün kuvvetimi bu tabirleri kaldırmaya verdim. Pek uğraştım, pek müşkülat ile fakat kaldırdım”

İnönü de Lozan’dan yıllar sonra verdiği bir röportajda benzer bir vurgu yapmıştı:

“Sevr Muahedesi ile Kürtler, Türkler gibi kendi vatanlarını tehlikeye maruz gördüler. Çünkü Sevr Muahedesi hükümlerine göre, Doğu Anadolu’da Ermenistan hududu bitişiğinde bir Kürdistan devleti kurulacaktı. Kürtler, Türk vatanının kendileriyle beraber, bilhassa doğuda, Ermeni tehlikesine maruz kalacağını biliyorlardı. Milli Mücadelenin devamınca canla başla beraberlik gösterdiler. Sonra Lozan Muahedesi yapılırken de Kürtler vatansever olarak Türklerle beraber bulunmuşlardır. Kürtler Ermeniler gibi Lozan’a gelip bize müracaat etmediler. Hatta biz Lozan’daki konuşmalarımızda Milli davamızı ‘Biz Türkler ve Kürtler’ diye bir millet olarak müdafaa ettik ve kabul ettirdik.”

Bu müdafaayı yaparken İnönü’nün Lozan’da Kürtler hakkındaki iltifatkar sözlerinin bir benzerini Cumhuriyet’in 100 yıllık tarihi içinde Kürtler bir daha hiçbir devlet yöneticisinden duymadılar.

Belki çözüm sürecinde Erdoğan buna biraz yaklaşmış olabilir:

“Yüzyıllardır bu iki halk, soy, inanç, özlem ve töre bakımından olduğu kadar, gelenek ve görenek bakımından da ortak bağlarla birleşmiş olarak tam bir uyum içinde yaşamaktadırlar; Kürtlerin kendi istekleriyle Türk yönetimi altına geçtiklerini ve kaderlerini Türkiye’nin kaderine bağladıklarını göstermektedir.”

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, Türklerin olduğu kadar Kürtlerin de hükümetidir; çünkü Kürtlerin gerçek ve meşru temsilcileri Millet Meclisine girmiştir ve Türk temsilcileriyle aynı ölçüde ülkenin hükümetine ve yönetimine katılmaktadırlar.”

“Yurttaşlık haklarını ve yetkilerimi kapsamayacak olan ve sözde özerk bölgelerin halklarına tanınacağı söylenen haklar, Kürt soyu gibi üstün bir soyu hiç tatmin etmeyecektir”

“Kullanılan ad ne olursa olsun, gerçekte bir sömürge olacak bir ülkede, yabancı bir devletin uyruğu durumuna geçmek üzere, şimdiki durumunu değiştirmek isteyecek tek bir Kürt bile yoktur.”

Ama Musul masaya gelince ve Musul’daki çoğunluğu Kürtlerin oluşturduğu tezi İngilizlerin Musul’u Türkiye’ye vermemek için temel tezi olunca aynı İnönü bu kez, ‘inkar’ın da ilk örneklerini de vermişti:

“Kürt halkının İran kökenli olduğu söylendi. Bu iddia Kürt halkının kökeninin Turanî olduğunu teslim eden Encyclopedia Britannica ile çelişmekte ve dahası Türk delegasyonunun tezini doğrulamaktadır”

Encyclopedia Britannica’daki Kürdistan maddesini yazan ve 1895’te ölen Rawlinson adlı bir İngiliz diplomatın ansiklopedinin dokuzuncu baskısında yer alan ve sonraki baskılarında değiştirilen tezi Türk tarafı için İngilizlere, İngiliz ansiklopedisiyle cevap verme fırsatı olmuştu.

İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Curzon bu teze biraz da dalga geçerek cevap vermişti:

“Kürtlerin Türk olduğunu tarihte ilk kez keşfetmek, Türk delegasyonun kaderine yazılmış anlaşılan. Hiç kimse daha önce bunu keşfedememişti…İsmet Paşa notlarından birinde onların Turan kökenli olduklarını söyleyip bir kaynağa atıf yaptı, ancak bu görüş bu alandaki otoriteler tarafından ve hatta gerçekte bildiğim kadarıyla başka herhangi biri tarafından paylaşılan bir görüş değildir.”

Lozan’daki hayati Kürtler, özerklik ve Musul tartışmaları Ankara’da da yakından izleniyordu.

Konferans devam ederken 16-17 Ocak 1923’te İzmit’te gazetecilerle buluşan Mustafa Kemal de İngiliz tezlerine şöyle itiraz etmişti:

“Kürt meselesi; bizim, yani Türklerin menfaatine olarak da katiyen söz konusu olamaz. Çünkü malumuâliniz bizim milli sınırımız dahilinde mevcut Kürt unsurlar o surette yerleşmiştir ki, pek sınırlı yerlerde yoğunluğa sahiptir. Fakat yoğunluklarını kaybede ede ve Türk unsurlarının içine gire gire öyle bir sınır hasıl olmuştur ki, Kürtlük namına bir sınır çizmek istersek Türklüğü ve Türkiye'yi mahvetmek lazımdır. Faraza, Erzurum'a kadar giden, Erzincan'a, Sivas'a kadar giden, Harput'a kadar giden bir sınır aramak lazımdır. Ve hatta, Konya çöllerindeki Kürt aşiretlerini de nazarı dikkatten hariç tutmamak lazım gelir. Dolayısıyla başlı başına bir Kürtlük tasavvur etmekten ise, bizim Teşkilatı Esasiye Kanunu gereğince zaten bir tür mahalli muhtariyetler teşekkül edecektir. O halde hangi livanın ahalisi Kürt ise onlar kendi kendilerini muhtar olarak idare edeceklerdir. Bundan başka Türkiye'nin halkı söz konusu olurken onları da beraber ifade lazımdır. İfade olunmadıkları zaman bundan kendilerine ait mesele çıkarmaları daima varittir. Şimdi Türkiye Büyük Millet Meclisi hem Kürtlerin ve hem de Türklerin salahiyet sahibi vekillerinden meydana gelmiştir ve bu iki unsur bütün menfaatlerini ve mukadderatlarını birleştirmiştir. Yani onlar bilirler ki, bu müşterek bir şeydir. Ayrı bir sınır çizmeye kalkışmak doğru olamaz.”

İngiliz bakan Curzon, Türk tarafının “Kürtler zaten TBMM’de temsil ediliyor” savunmasına da cevap vermişti:

“Ankara’daki Kürt milletvekilleri konusuna gelince nasıl seçildiklerini merak ediyorum. Genel oyla seçilen bir tane milletvekili var mı? Dile düşmüş olduğu gibi bunların hepsi atanmış adamlar ve bazıları Meclis’in çalışmalarına katılamamaktadırlar bile, zira dili [Türkçe] bilmiyorlar. Bu nedenle Türklerin, Meclis’te Kürtlerin temsil edildiği iddiasına çok da ehemmiyet yüklenmemelidir.”

Bu sözler hızla Ankara’ya ulaştı ve Meclis’ten büyük tepki sesleri yükseldi. Özellikle Kürt mebuslar Lord Curzon’a protesto telgrafları çektiler.

Onlardan biri olan Bitlis milletvekili Yusuf Ziya Bey, 25 Ocak 1923 günü kürsüye çıkarak Lord Curzon’a cevap verdi:

“Lord Curzon’un hak ettiği cevabı vermek için bakışlarınızı biraz eski günlere çevireceğim. … 16 Mart olayı meydana gelmiş, ölü Osmanlı İmparatorluğu bir yıkım kargaşalığı içinde çırpınıyor. Wilson’un belli projesi hâlâ ulusları aldatacak bir değer taşıyor. Avrupa’nın siyaset elçileri hâlâ uluslara hak, hukuk verileceğinden sözedip duruyorlardı. İşte o günlerde Büyük Millet Meclisi toplantıya çağrılmış, halka mebuslarını seçmesi gerektiği bildirilmiştir. Kürtler, serbest alanda hiçbir baskı olmayarak bu seçime katıldılar. Eğer Kürtler, ayrılık-gayrılık gösterselerdi, bu seçime katılmaz, arkasını döner, kendi düşüncesini gerçekleştirmeye çalışırlardı. Hiçbir vakit, hiçbir baskı onları o yollarından çeviremezdi. İngilizler, milyonlarıyla, altınlarıyla çalıştıkları halde Kürtler bu seçime katıldılar ve bu seçime katılmakla bir tek amaç güttüler: Türk kardeşleriyle işbirliği yapmak. Bütün kanılarını bir ilkede topladılar. O ilke, Türklerle kader birliği yapmaktı. Çünkü var olmak, çünkü esirlikten kurtulmak bu ilkenin gerçekleşmesine bağlıdır. Eğer Lord Curzon’lar, Kürtlerin hak ve hukukundan on beş yıl önce söz etseydiler, korkarım bir etki yapar, bazı dimağları bozabilirdi. Fakat Kürtler, Kürt aydınları, Arnavutluğun ve Suriye’nin sonunu görüp dururlarken, İrlanda’nın acılı sesini işitirlerken hiçbir kandırıcılığa kapılmazlar. O yalancı sesler hiç kimseyi kandıramaz. Onlar yalnız kendi kendilerini kandırırlar. İşte o günlerde, o kara günlerde bu toplulukta seçime katılan ve bizi seçip buraya gönderen milletin vekilleri olarak Lord Curzon’a bağırıyoruz ki, bizler Kürdistan’ın gerçek vekilleriyiz. Senden ve senin siyasetinden Musul’u istiyoruz. Ve alacağız…”

Nihayet Türk tarafının bastırması ve verdiği garantilerle, İngilizler Kürtleri Müslüman azınlık olarak tarif etmekten, özerklik iddialarından vazgeçtiler.

Lozan’da azınlık olarak sadece gayri-müslimler tanımlandı.

Ama bu tartışmaların ışığında Türk tarafının verdiği güvenceler Lozan Anlaşması’nın iki maddesine yazılarak garanti altına alındı.

Gizli değil, açık, aleni, 100 yıl önce bütün dünyanın gözü önünde altına imza atılmış Meclis’te kabul edilmiş, 100 yıldır herkesin ulaşacağı bir mesafede duran Lozan Anlaşması’nın 38 ve 39’uncu maddeleri bunlar.

Üzerinden 100 yıl geçtiği için belki hatırlamak zor olabilir.

Şöyle sözler vermişti dünyaya 100 yıl önceki Türkiye hükümeti:

“Madde 38- Türkiye Hükümeti, doğum, milliyet, dil, soy, ya da din ayırt etmeksizin, Türk halkının tümünün yaşam ve özgürlüklerini, en geniş biçimde, korumayı yükümlenir.

Türkiye’nin tüm halkı, kamu düzeni ve genel ahlak ile bağdaşmazlık göstermeyen her din, mezhep ya da inanışın gerek genel, gerek özel biçimde özgürce kullanılması hakkına sahip olacaktır. Müslüman olmayan azınlıklar, Türkiye Hükümetince ulusal savunma amacı ile veya kamu düzeninin korunması için ülkenin her yerinde ya da bir bölümünde alınan ve tüm Türk yurttaşlarına uygulanan önlemler saklı kalmak koşulu ile, dolaşım ve göç özgürlüğünden bütünü ile yararlanacaklardır.

Madde 39 — Müslüman olmayan azınlıklara mensup Türk yurttaşları Müslümanlarla özdeş medeni ve siyasal haklardan yararlanacaklardır. Türkiye’nin tüm halkı, din ayırt edilmeksizin, yasa önünde eşit olacaktır.

Din, inanç ya da mezhep farkı hiçbir Türk Yurttaşının medeni ve siyasal haklardan yararlanmasına ve özellikle genel hizmetlere kabulüne, memurluğa ve yukarı derecelere ulaşmasına, ya da çeşitli meslekleri ve sanatları yapmasına bir engel sayılmayacaktır.

Herhangi bir Türk yurttaşının gerek özel ya da ticaret ilişkilerinde, gerek din, basın ya da her türlü yayın konusunda ve gerek toplantılarda herhangi bir dili serbestçe kullanmasına karşı hiçbir sınır konulmayacaktır.

Resmi dilin varlığı kuşkusuz olmakla birlikte, Türkçeden başka dil ile konuşan Türk yurttaşlarına yargıçlar önünde kendi dillerini sözlü olarak kullanabilmeleri için gerekli kolaylıklar gösterilecektir.”

Bu maddeleri bugün sosyalist bir muhalif partinin kuruluş beyannamesine, liberal bir muhalif partinin seçim vaadleri arasına koysak kimse 100 yıllık olduklarını düşünmezdi.

Çünkü maalesef hala günceller.

İki maddede bütün dünyaya yapılmayacağı garanti edilen her şey bu 100 yıl içinde yapıldı.

Bazılarından geri dönüldü, bazılarında ileriye dönük adımlar atıldı.

Mesela Kürtçe ve diğer dillerdeki yayınların önündeki engeller ancak 80-90 yıl sonra kaldırılabildi, hala tam olarak kaldırılmış değil.

Anlaşmada açıkça yazılan mahkemede anadilde savunma hakkı da 90 yıl sonra getirilebildi.

Lozan’ın ancak 99’uncu yılında bir Ermeni kaymakam olabildi. Hala Alevi bir üst düzey yönetici yok. Bir Alevi’nin Cumhurbaşkanı adaylığı hala makul “kazanamayacak adaylığın” gerekçelerinden biri.

Din, inanç, mezhep “memurluğa ve yukarı derecelere ulaşmaya” hala engel.

Yani Türkiye, Lozan’da altına imza attığı vaatlerini 100 yıl sonra hala yerine getirebilmiş değil.

100 yılı bırakın, Lozan’dan bir yıl sonra 1924 anayasasında Türkiye ahalisi Türk olarak tarif edilmiş, iki yıl sonra Şeyh Said Ayaklanması çıkmış, ayaklanmada iki yıl önce Lord Curzon’a Meclis’ten meydan okuyan Bitlis mebusu Yusuf Ziya Bey de “Kürtçülükten” kurşuna dizilmişti.

Kurulurken dünyaya verdiği sözleri, 100 yıldır kendi vatandaşlarına karşı tutamamış, bu sözleri tutamadığı için aynı meseleler mesele kalmaya devam etmiş, kangrenleşmiş ve bu meseleler için isyanlar çıkmış, kırılmalar, çatışmalar yaşanmış ve hala bu fay hatları üzerinde büyük siyasi hareketliliklerin olduğu bir ülke Türkiye.

Lozan Anlaşması’nın yüzüncü yılında sağdan soldan neden petrol fışkırmadığına üzülmeyi bırakıp, bu ülkenin 100 yıldır kendi vatandaşlarına neden bu iki maddede tarif edildiği kadar asgari haklarını veremediğine üzülmek gerek.

Belki de esas bunların yapılmasını engelleyen gizli protokoller vardır?

.31/07/2023 11:43

Oppenheimer filminin devamı: Nükleer bombalar Türkiye’de…

Christopher Nolan’ın son filmi Oppenheimer’a en çok ilgi gösterilen ülkelerden biri Türkiye oldu.

Aynı gün vizyona giren Barbie ve Oppenheimer’in Türkiye’deki ilk hafta gişe rakamları birbirine çok yakındı.

Dünya genelinde durum hala açık ara Barbie’den yana.

Google aramalarında da Türkiye’de Oppenheimer açık ara önde.

Bunun sebebi nükleer bombanın babası Oppenheimer’ın karizmatik adının filmden önce Türkiye’de pek duyulmamış olması olabilir.

Halbuki Türkiye 70 yıldır onun icat ettiği nükleer bombalarla yaşıyor, Türkiye’nin son 70 yıllık hikayesi soğuk savaş ve nükleer silahlanma mücadelesi olmadan yazılamaz.

Ama soğuk savaşın cephe ülkesinde bu yakın tarih bugüne kadar sansürsüz, açıkça konuşulmadı, arşivler ortaya çıkmadı.

Bu da sadece konuya uzun bir giriş yazısı. Ama merak etmeyin; Oppenheimer’ı henüz izlememiş olanlar için spoiler yok.

Çünkü tüm bunlar filmin kapanış jeneriğinden sonra yaşandı.

Film kronolojik gitmediği için seyircilere biraz karışık gelmiş olabilir.

Oppenheimer, 1945’den sonra hemen dışlanmadı ya da inzivaya çekilmedi.

1947’den 1952’ye kadar Atom Enerjisi Kurulu’nun danışmanlar komitesi başkanı olarak ABD’de atom çalışmalarını takip etti. Başkanlara raporlar yazdı. Nükleer savaşa karşı uyardı, hidrojen bombasına karşı çıktı.

Bu arada Los Alamos’tan ayrıldı ve 1947’den neredeyse ölümüne kadar Princeton Üniversitesi’ndeki İleri Araştırmalar Enstitüsü’nün direktörlüğünü yaptı.

Peki ABD’nin nükleer bomba çalışmalarına ne oldu?

Tabii ki devam etti

Üstelik büyük bir şokun etkisiyle.

1949 yılının Eylül ayında Sovyetler ilk nükleer bomba denemesini yaptı.

Joseph Stalin’in adından hareketle Joe-1 adını taktıkları nükleer bomba Amerikalılar için büyük bir şoktu.

Çünkü Sovyetlerin bu aşamaya ancak 20 yıl sonra gelebileceğini tahmin ediyorlardı.

Peki bu nasıl olmuştu? Üstelik Sovyetler çalışmalara 1946 yılında başlamıştı. Yoksa…

Şüpheler doğru çıktı.

1950 yılında Manhattan Projesi’nde Los Alamos’ta çalışmış İngiliz vatandaşı Alman teorik fizikçi Klaus Fuchs İngiltere’de tutuklandı.

Filmdeki Klaus Fuch (Gözlüklü)

Komünist olan Fuchs, NVKD ajanı çıkmıştı. Nükleer bomba yapımıyla ilgili Sovyetlere bilgi sızdırmıştı. Ama yalnız değildi.

Ukrayna göçmeni Amerikalı kimyacı Harry Gold, Sovyet ajanlarla irtibatını sağlayan kuryeydi.

Gold, suçunu itiraf edip Manhattan Projesi’nden Sovyetlere bilgi sızdıran başka isimleri de verdi.

En önemli isim projenin hem Oak Ridge hem de Los Alamos’ta laboratuvarlarında çalışmış, mühendis David Greenglass’tı.

Greenglass’ın bilgileri teslim ettiği kişi ise kız kardeşi Ethel’in eşiydi: Julius Rosenberg.

Sonu idamla biten meşhur Rosenbergler davası Manhattan Projesi’nden sızıntılar üzerine kurulmuştu.

Yani Türkiye’de de oynanan o meşhur oyundaki gibi masum değillerdi.

Greenglass’ın nükleer bomba düzeneğiyle ilgili Rosenberg’e teslim ettiği çizimler ele geçirilmişti.
David Greenglass’ın Rosenbergler üzerinden Sovyetlere gönderdiği nükleer bomba çizimleri

Sovyetlerin nükleer bomba yarışına girmesi, ABD’nin gaza basmasına neden oldu.

Gaza basılmasına neden olan gelişmelerden biri de 25 Haziran 1950’de Çin destekli Kuzey Koreli komünistlerin 38. paralele saldırmalarıydı.

ABD Başkanı Truman Güney Kore’ye ABD askerlerini gönderdi.

Ve Kore Savaşı başladı.

Bu gelişmeler üzerine Truman, Oppenheimer’ın karşı olduğu hidrojen bombası çalışmaları için izni verdi.

Filmde karakteri (ve karaktersizliği) ustaca anlatılan kalın kaşlı Edvard Teller, 1945’de Oppenheimer’ın ayrıldığı Los Alamos’a beş yıl sonra döndü ve hayalindeki hidrojen bombasını 1952’de yaptı.

Neyse ki bomba sadece bir testte patlatıldı.

Marshall Adaları’ndeki bir adada 1 Kasım 1952’de hidrojen bombası test edildi. (Ivy Mike testi)

Teller, 95 yaşına kadar yaşadı. 2003 yılında kadar ABD’de başkanlara nükleer bombalarla ilgili danışmanlık, silah şirketleri için lobicilik yaptı

Kubrick’in, 1964’de Dr. Strangelove’da anlattığı çılgın bombacı bilim adamı oydu.

Rosenberg davası, ortaya çıkan casuslarla Manhattan Operasyonu’nu yürüten Oppenheimer’in üstü komünistlik iltisak ve irtibat iddialarıyla çizilirken Başkan Truman’ın onayıyla 1946’dan itibaren Amerika’ya getirilen 1000’e yakın eski Nazi askeri uzmanı ve bilim adamı ise roketler üzerinde çalışmalar yapmaya başladı.

Ataş Operasyonu denen bu girişimin başında Nazilerin roketlerini geliştiren, Amerikan uzay macerasını başlatan Wernher von Braun vardı.
1945’de kolu kırık olarak yakalanan Nazi roket uzmanı von Braun, ABD roket ve uzay sanayinin babası oldu

Von Braun’un başında olduğu Alabama’daki Redstone Arsenal’de üretilen “Honest John” taktik nükleer başlık takılabilen ilk balistik uzun menzilli füzelerden biriydi.

Ama Sovyetler de boş durmuyordu. Nükleer silah denemeleri ve bu taktik nükleer bombaları fırlatabilecek uzun menzilli roket testlerine devam ediyordu.

Çalışmaların merkezi Kapustin Yar üssüydü.

Peki, ABD ve NATO bu üssü nereden izliyordu?

Tabii ki Türkiye’den.

Amerikan istihbaratı NSA, Sinop ve Samsun’daki radar istasyonlarından Sovyetlerin füze çalışmalarını takip ediyordu.

Ama esas olarak 1955 yılında Diyarbakır'da, tesisten fırlatılan füzeleri tespit ve takip etmek için özel bir radar kurulmuştu.

Ama radarların gözden kaçırdığı bir gelişme 1957’de Amerikalıları şoke etmişti.

4 Ekim 1957’de Sovyetler uzaya Sputnik’i gönderdi.

Bu Sovyetlerin roket teknolojisinde ne kadar ilerlediğini de gösteriyordu.

Amerikan yönetimi Sovyetlerin nükleer başlıklı füzelerle her yerden kendisini vurabileceği paniğine kapılmıştı.

Buna hemen cevap verilmeliydi. Peki nereden?

Tabii ki Sovyetlere en yakın yerden; Türkiye’den…

Aralık 1957’de Türkiye’nin Boğazlarına uzun menzilli, nükleer başlık takılabilen Honest John füze ve rampalarının yerleştirilmesi konusunda ABD ve Türkiye anlaştı.

Daha sonra açıklanan Amerikan gizli belgelerinde Honest Johnların mümkün olduğunda kısa sürede Türkiye’ye yerleştirilmesi isteniyordu.

Füzelerin yerleştirilmesinin resmi adı "Türk Boğazlarının Savunması için Kara Atom Destek Planı"ydı

Fakat, yazışmalarda füzeler için kurulan Türk taburunun "atom desteğinin NATO Atom Stok konsepti ilkelerine uygun olarak sağlanacağı" belirtilmişti.

Yani nükleer başlıklar ABD'nin elinde kalacak, sadece taşıma sistemi Türk askerinin kontrolüne verilecekti.

Bu aslında cephe ülke Türkiye ile ABD arasındaki endişe ve güvensizlik merkezli yakın müttefiklik ilişkisinin de özetiydi

ABD Savunma Bakanlığı verilerine göre Honest Johnlar Mayıs 1959'da Türkiye’de konuşlandırıldı.

Fakat, uzun menzilli füze ve nükleer silah teknoloji yarışı hızlı ilerliyordu.

Amerikalılar, eski NAZİ, yeni Amerikalı Alman uzmanların katkılarıyla menzilli daha uzun Jüpiter füzelerini geliştirilmişti.

1958’de Başkan Eisenhower, Jüpiter füze ve rampalarını Avrupa’daki müttefik ülkelere yerleştirmeye karar vermişti.

İlk teklif Fransa’ya yapılmış ama De Gaulle teklifi reddetmişti.

Üç NATO müttefiki ise ABD’ye “Evet” dedi: İngiltere, İtalya ve Türkiye.

Fakat ABD gizli telgraflarına bakılırsa Jüpiterlerin Türkiye’ye yerleştirilmesi ile ilgili de endişeler vardı.

ABD Dışişleri Bakanlığı kaynaklı 5 Şubat 1959 tarihli telgrafta “İtalyanların dikkatsizliği, Türklerin ise aşırı hevesliği yüzünden yanlışlıkla füzelerin ateşlenmesinden duyulan endişe” dile getirilmişti.

Ama İtalya’nın Sovyetlerle sınırı olmadığı için bu büyük bir risk değildi ama Türkler füzeleri yanlışlıkla ateşlerse bu nükleer bir savaş başlatabilirdi.

ABD Dışişleri yetkilisi, “füzeleri çok isteyen Türkiye’nin” talebinin karşılanması ve karşılanmamasını da siyaseten değerlendirmişti.

Eğer füzeler verilirse bu Menderes hükümetinin asla yıkılmayacağına yorulacaktı ama verilmezse de muhalefet bunu ABD’nin Menderes hükümetine desteğini kestiği olarak anlatacaktı.

27 Mayıs darbesine daha 1 yıldan fazla varken telgrafın sonunda dikkat çekici bir endişe de dile getirilmişti:

“Füzeler bir kez konuşlandırıldığında, sorumsuz bir Türk hükümetinin iktidara gelmesi halinde kolayca geri alınamayacaktır.”

Ama sonra bu endişeler aşılmış olmalı ki İngiltere ve İtalya’ya füzelerin konuşlandırılmasının ardından, Ekim 1959’da 15 nükleer başlıklı Jüpiter füzesi ve rampası için İzmir Çiğli’de bunun için inşa edilen askeri üsse yerleştirildi.

Yine Türkiye kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmadan, sessizce ve gizlice…

İzmir Çiğli’de Jüpiterler için yapılan üsten fotoğraflar yıllar sonra yine Amerikan arşivlerinden çıktı.

Ama Türk askerlerine nükleer silahların kullanımı ile ilgili verilen eğitim bu kadar hızlı gitmiyordu.

15 Şubat 1960 tarihli bir Amerikan ordusu telgrafına göre bunun basit bir nedeni vardı: “Türklerin yetersiz İngilizceleri”

Ama Türklerin yetersiz İngilizcesi’den daha ciddi sorunlar çıkacaktı.

Jüpiter füzelerin yerleştirilmesinden 7 ay sonra 27 Mayıs darbesi oldu.

Avrupa’daki NATO birliklerinin komutanı General Norstad, Türkiye’deki istikrarsızlığı gerekçe göstererek bütün nükleer cephanenin çekilmesini iki kez önerdi.
General Norstad

Ordu içindeki cuntalar arasında tasfiyelerin yaşandığı 1960 yılının Aralık ayında Türkiye’ye gelen ABD Atom Kurumu’ndan bir heyetin raporunda da "Siyasi açıdan istikrarsız bir ülkede darbecilerin yetersiz korunan nükleer silahların kontrolünü ele geçirerek bunları rakip güçleri ya da hükümeti tehdit etmek için kullanma ihtimali"nden bahsediliyordu.

Ziyaret sırasında İstanbul’daki bir kokteylde Amerikalı generallerle konuşan bir Türk generalin söyledikleri ise endişeye neden olmuştu:

Türk general “NATO’nun sadece savunma değil, saldırı ittifakı da olmasını, hemen şimdi bir önleyici savaş başlatılmasını, Almanya’nın gerekirse Sovyetlere karşı güç kullanarak birleştirilmesini, müttefiklerin Sovyetleri yumruklarıyla dövmesini” savunmuştu.

Ama hayatın gerçekleri başkasının nükleer bombasıyla hovardalık yapan 27 Mayısçı generalin kokteyldeki hayallerinden daha acıtıcıydı.

Hemen yanı başındaki komşu Türkiye’de kendisine doğrultulmuş uzun menzilli nükleer füzeler haliyle Sovyetleri kızdırmıştı.

DP hükümetine üst üste tepkiler ve mektuplar gelmeye başladı.

Mektuplardan birinde SSCB başbakanı “Bir tek kibrit büyük bir yangın çıkarabilir, ancak ilk yanan kendisi olacaktır” diye Türkiye’yi tehdit etti.

Başbakan Menderes, cevabi mektuplarında “füzelerin savunma amacıyla kurulduğu” gibi diplomatik tezleri tekrarladı.

Ama Sovyetler el yükseltmeye devam etti.

Kruşçev, görüştüğü Amerikalılara Jüpiter füzelerinin bulunduğu “İzmir’in üçüncü dünya savaşının Hiroşima’sı olacağı”nı bile söyledi.

Bu arada Sovyetler 1961’de Edvard Teller’in yaptığı hidrojen bombasından kat kat güçlü bir hidrojen bombası olan Çar Bomba’yı üretip denediğini, bizzat genel sekreter Kruşçev’in ağzından duyurmuştu.

ABD ve SSCB arasında nükleer silahlanma yarışının bir çatışmaya en çok yaklaştığı an ise Ekim 1962’de patlak veren Küba Füze Krizi’ydi.

ABD istihbaratının elde ettiği hava görüntüleri, SSCB’nin Küba’ya uzun menzilli nükleer füzeler yerleştirdiğini gösteriyordu.

Sovyetler Türkiye’den kendisine doğrultturulan nükleer başlıklı füzelere, Küba’dan cevap vermişti.

Artık ABD’nin başında 1954’de Oppenheimer’a muamelesi yüzünden ABD Atom Enerjisi Kurumu başkanı Lewis Strauss’un bakanlığına Kongre’de “Hayır” oyu veren genç senatör JFK vardı.

Her an iki taraf da kırmızı düğmelere basabilir, 3. Dünya Savaşı başlayıp, birkaç dakika içinde de bitebilirdi.

Kennedy, diplomatik çözüm için arabulucu olarak kardeşi Robert Kennedy’yi görevlendirdi.

27 Ekim 1962 günü kardeş Kennedy, Sovyetlerin ABD büyükelçisi Anatoly Dobryn ile masaya oturdu.

Küba’daki füzeleri çekmek için Kruşçev’in net bir talebi vardı: ABD’nin de Türkiye’den Jüpiter füzelerini çekmesi.

Robert Kennedy buna ok dedi ama füzeleri geri çekmek için Sovyet tarafından 4-5 ay istedi. Bir de; gizlilik.

Başkan Kennedy Türkiye’den Jüpiter füzelerinin çekilmesi ile ilgili herhangi bir açıklama yapamazdı. Masada Türkiye’deki füzelerin olmasından Washington’da bile 2-3 kişinin haberi vardı.

Çünkü pazarlık masasında konuşulduğundan haberi olmayanlardan biri de Ankara’ydı.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yazışmalarına bakılırsa Amerikan yönetimi pazarlık yüzünden Türkiye’yi gücendirmekten endişe ediyordu.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın bir telgrafında “Türklerin pazarlıkta geri adım atma, taviz vermeyi anlamayacak kadar gururlu oldukları, konu artık psiko-politikti.”

Türkiye’yi kırmadan Sovyetlerle pazarlığın gereğini yapmanın bir yolu bulundu: Türkiye’ye yalan söylemek.

Aslında Sovyetlerin İtalya’daki Jüpiter füzeleriyle ilgili bir talebi yoktu.

Ama diplomatik yalanın parçası olarak ABD, hem İtalya hem de Türkiye’den Jüpiter füzelerini çekmeye karar vermişti. Sebep; Füzelerin artık eskimesiydi. Onların yerine çok daha ileri olan denizaltından atılan Polaris füzeleri ikame edilecekti.

Ankara, bu yalandan memnun olmuş gözüküyordu.

Tek sorun vardı. Jüpiter füzelerinin Türkiye’ye yerleştirildiği ne ABD ne de Türkiye tarafından resmen açıklanmamıştı.

Şimdi çekileceği nasıl açıklanacaktı?

İşte bu noktada medya üzerinden bir PR kampanyası devreye girdi.

Jupiter füzeleri yeriliyor, Polarisler övülüyordu.

14 Nisan’da Polaris füzelerini taşıyan Sam Houston adlı denizaltı İzmir limanını ziyaret etti.

ABD’liler ziyareti büyük bir showa çevirmişlerdi. Dönemin Türkiye Savunma Bakanı İlhami Sancar, Meclis Başkanı Fuat Sirmen, Meclis Savunma Komisyonu Başkanı Kazım Orbay ile birlikte kalabalık bir gazeteci grubuna denizaltı gezdirildi.

Ertesi gün denizaltına gazetelerde övgüler yağdırıldı: “Nükleer denizaltılar yeni çığır açtı”, “Sovyetleri korkutan denizaltı İzmir’de”, “Hürriyetin en büyük muhafızı.”

17 Nisan 1963 tarihinde Ankara’daki ABD elçiliği Washington’a çektiği telgrafta ziyaretin çok başarıl geçtiğini bildiriyor ve gazetelerdeki başlıklardan örnekler veriyordu.

Türkiye yeni Polaris füzelerini kutlarken, Jupiter füzesi çekilmesiyle Küba Füze Krizi arasında bir ilişki kuran yok gibi görünüyordu.

Aynı günlerde (25 Nisan) ABD Savunma Bakanı McNamara’nın bir el yazısı Başkan Kennedy’nin önüne gitmişti: “Jüpiter füzeleri yarın Türkiye’den çekilmiş olacak”

Haziran 1963’de Türkiye’ye konuşlandırılacağı söylenen Polaris füzelerini taşıyan denizaltı da İzmir’den ayrıldı.

Amerikan propagandası ise hız kesmeden sürdü.

10 Ağustos 1963 günü Türkiye’deki gazetelerde Washington kaynaklı bir haber manşetlerdeydi: “Türkiye ve İtalya’dan sökülen füzelerin hiçbir işe yaramayacağı anlaşıldı: Jupiter füzeleri hurdaya çıkarıldı.”

Fred Zusy imzalı haberim devamında şöyle deniyordu: “Amerika hükümeti Türkiye ve İtalya’dan sökülen orta menzilli Jüpiter füzelerini hurdaya çıkarmaya karar vermiştir. Türkiye ve İtalya’dan sökülen Jüpiterlerin bıraktığı boşluk Akdeniz’de devriye gezmeye tahsis edilen ve ceman daha müessir 48 “Polaris” güdümlü mermisiyle mücehhez üç atomla muharrik denizaltı tarafından doldulmuştur. Türkiye’de 15, İtalya’da 30 Jupiter füzesi bulunmaktaydı. Pentagon uzmanlarına göre Jüpiterlerden füzesavar güdümlü mermi tecrübelerinin hedef egzersizlerinde bile yararlanmak mümkün değildir.”

Herhalde haberi okuyanların çok azının aklına şu soruyu sormak gelmemişti?

Neden Amerikalı yetkililer, Amerikalı bir gazeteci üzerinden Türkiye’den birkaç ay önce çekilen Jüpiter füzelerini bu kadar yerin dibine batırmaktaydılar?

Tabii bir süre sonra Amerikalıların Türkiye’yi kızdırmamak için yalan söylediği anlaşıldı.

1970’de Meclis’te konuşan o kriz günlerinin Başbakanı İsmet Paşa şöyle demişti:

“Amerikalılar bize Jüpiterlerin demode oldukları için çekileceğini söylediler. Onların yerine Polaris denizaltıları ikame edilecekti. Ancak daha sonra öğrendik ki Sovyetler’le pazarlık yapmışlar. Bu olay gösterdi ki Türk yöneticileri bugün Amerikalıların Türkiye’yi istenmeyen krizlere sokmasına izin vermemeli ve dikkatli davranmalıdır.”

Ama Amerikalılar müttefiklerine yalan söylediklerini hiç kabul etmediler.

Pentagon, 50 yıl sonra 2013’de açıklanan Küba Krizi gizli belgelerinden bile Türkiye yazan cümleleri çıkarmıştı. Hatta Kruşçev’in kamuoyuna bu anlaşmayı açıkladığı konuşmasından bile…

Peki, Pentagon kaynaklarına dayandırılan 10 Ağustos 1963 tarihli Jupiter füzelerinin hurdaya çıktığı manşeti?

Haberi yapan Fred Zusy, eski bir AP muhabiriydi.

Ama daha sonra AP’den ayrılmıştı. Ölümü ardından ailesi hakkında bilinmeyen bir bilgiyi açıklamıştı. Zusy, AP’den ayrıldıktan sonra CIA’ye çalışmaya başlamıştı.

Jüpiter füzeleriyle ilgili gerçeğin saklanmasında yaptığı haberle aslında işini yapmıştı.

Ee Openheimer filmi kadar heyecanlı bir hikaye değil mi?
Ama henüz son jenerikteki yazılara gelemedik.

Film sürüyor.

Peki ya ABD Türk bilim adamlarının nükleer bomba yapma çalışmalarını nasıl öğrenmişti? ODTÜ Fizik profesörü Erdal İnönü’nün bu konuyla ilgisi neydi?

Bir sonraki bölümde…

.05/08/2023 12:18

“Hidrojen bombasını anlatmışsın, tam anlamadım”

Geçen hafta Türkiye’de dikkatleri pek çekmeyen haberi Belarus devlet haber ajansı Belta geçti.
Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Brest bölgesine ziyareti sırasında, Rusya’nın Belarus’a yerleştireceği nükleer silahların yarıdan fazlasının ellerine ulaştığını ve ülkenin çeşitli yerlerine dağıtıldıklarını söyledi:

“Nükleer silah güvenliktir. Fakat Tanrı korusun da bu silahları kullanmamız gerekmesin. Her şeye rağmen bunun olmamasını diliyorum. Bizler barışçıl insanlarız. Yaptığımız şey silahlarla oynamak değil, ancak ülkemizi korumak için her an hazırlık yapıyoruz.”

Rusya’nın Batı’daki son kalesi Belarus’a yerleştirdiği İskenderlerin hedefi tabii ki NATO müttefiki ülkeler.

Peki, Lukaşenko’nun dediği gibi Tanrı korusun bir gün o silahları kullanmaları gerektiğinde cevap nereden gelecek?

Tabii ki ABD’nin NATO müttefiki ülkelere yerleştirdiği taktik nükleer bombalardan.
Şu saat itibarıyla Avrupa’daki NATO müttefiki beş ülkedeki altı üssse 150 nükleer bomba var.
Bu ülkeler; Almanya, Hollanda, Belçika, İtalya ve Türkiye.
Bu taktik nükleer bombalar 1963'te Küba Füze Krizi’nden sonra Oppenheimer’ın kurduğu Los Alamos’ta üretilmiş B61 taktik nükleer bombalar.

Jetlerin atabildiği bu bombalar 1968 yılında stoklara girdi ve 1969 yılından itibaren de Avrupa’daki NATO üslerine yerleştirilmeye başlandı.
1971 yılında Avrupa’daki üslerdeki taktik nükleer bombaların sayısı 7 bin 300’e çıkmıştı.
Sovyetlere cephe ülke Türkiye’de Adana İncirlik, İzmir Çiğli, Ankara Mürted ve Balıkesir’deki üslerde taktik nükleer bombalar bulunuyordu.

Sayının azalmaya başlaması 1974 Kıbrıs Harekâtı sırasında nükleer bombalara sahip iki NATO üyesi Türkiye ve Yunanistan’ın karşı karşıya gelmesiyle başladı.

Dönemin ABD Savunma Bakanı, nükleer bombaların anahtarını elinde tutan Amerikalı subaylarla görüşmek istedi. Gizliliği kalkan Amerikan belgelerine bakılırsa bu pek de kolay olmadı.
İkinci kriz Şubat 1975'de ABD Kongresi Türkiye askeri yaptırım uygulama kararı alınca Demirel hükümetinin İncirlik ve İzmir’deki NATO üsleri hariç ABD askeri tesislerini kapatınca yaşandı.

Gizliliği kalkan ABD Başkanı Ford’un olduğu bir Oval Ofis güvenlik krizi toplantısı kayıtlarına bakılırsa, ABD önce bir sorun olduğunu söyleyerek nükleer bombalarını çekmeyi düşündü. Bu arada üslerin kontrolünü Türk askeri ele alırken nükleer başlıkların olduğu bir üstün olduğu bölgeye birkaç Türk’ün girdiği” haberleri geldi.

Talimata göre dışarıyla bağlantı kesildiği anda nükleer bombayı koruyan Amerikan askerinin yaklaşan yabancıları vurma yetkisi vardı. Bu daha büyük ve tehlikeli demekti. Talimatın değiştirilmesi tartışıldı. Sonra “Türk hükümetinin olgun davranması” karşısında nükleer bombaların çekilmesinden vazgeçildi.

Türk askeri 1978’deki ambargo kalkıp üsler ABD’ye verilene kadar nükleer bombaların depolandığı alanlara hiç yaklaşmadı.

80’lerdeki ABD-Sovyet yakınlaşması ve 91’de Demir Perde’nin çökmesi sonrası Avrupa’daki nükleer bombalar azaltılmaya başlandı.

Bu kapsamda ABD, 1996’da Ankara Akıncı ve Balıkesir’deki nükleer bombalarını İncirlik Üssü’ne nakletti.
Bombalar 2005 yılına kadar burada bekledi ve o yıl Amerika’ya yani evine geri döndü.

Bu arada ABD, 2001’de Yunanistan’dan, 2006’da da İngiltere’den bu ülkelerin isteği üzerine nükleer bombalarını geri çekti.
2001’de Türkiye’de 90 nükleer B61 tipi taktik nükleer bomba varken bu sayı 2011’de 70’e düşmüştü.

En büyük krizlerden biri 2016 darbe girişimi sırasında yaşandı.
Darbecilerin yakıt ikmal uçakları için kullandığı üssün elektrikleri günlerce kesildi, üs komutanı Türk albay darbeden tutuklandı. ABD’nin güvenlik nedeniyle nükleer bombalarını Romanya’ya gönderdiği iddia edildi.

Ama daha sonra iddialar yalanlandı.

Uzun yıllardır ABD’nin nükleer stokunu, bilgi edinme hakkını kullanarak takip eden ve raporlayan Prof. Dr. Hans Kristensen’ın 2017 ve 2019’da sivil Maxar uydularından elde ettiği görüntülere bakılırsa çekilmesi için bazı tatbikatlar yapılsa da üssle hala nükleer bombalar var.

Türkiye’deki nükleer bombaların geri çekilmesi ile ilgili ABD yönetimine yönelik en ciddi iç kamuoyu baskısı 2019’da geldi.
2019’da Trump’ın izin vermesiyle Türkiye’nin PYD kontrolündeki bölgelere askeri operasyon yapması sonrası ABD’de Türkiye karşıtlığı Demokratlarla, Cumhuriyetçileri birleştiren bir ulusal pozisyona dönmüştü.

Türkiye’nin artık güvenilir bir müttefik olmadığı tezinin alıcısının çok olduğu günlerde bir tartışma da başlamıştı:

Peki ya Türkiye’deki nükleer silahlar?

Türkiye’de iç siyasette de çok tartışılan Biden’ın seçim kampanyası sırasında New York Times’a söylediği “muhalefete destek vermeliyiz” sözleri de aslında New York Times’ın bütün Demokrat başkan adaylarına sorduğu standart nükleer bombalı Türkiye sorusunun cevabıydı:

“Erdoğan'ın davranışları göz önüne alındığında ABD'nin Türkiye'de hala nükleer silah bulundurması konusunda kendinizi rahat hissediyor musunuz?”

Aynı günlerde 2019’da ünlü Amerikan dış politika dergisi Foreign Policy’de “Türkiye uzun süredir nükleer rüyalar görüyor” başlıklı bir makale çıktı.

İçindeki analizler bir tarafa makalenin esas ilginç kısmı gizliliği kalkan 26 Eylül 1966 tarihli bir Amerikan gizli telgrafının yayınlanmasıydı.

Washington’daki Dışişleri Bakanlığı’na telgrafı yazan dönemin ABD Büyükelçisi Parker T. Hart’tı.

Telgrafın başlığı; “Atom silahları geliştirmeye Türklerin ilgisi”ydi

Hart, ABD'nin Ankara Büyükelçiliği'ndeki maden ataşesi Clarence Wendel'in "güvenilir" bir Türk bilim adamıyla buluşmasından elde ettiği bilgileri aktarıyordu.

Büyükelçi bilgiler çok önemli olduğu için özel olarak göndermek istediğini yazmıştı.

Gizli telgrafa göre bir TÜBİTAK çalışanı, ABD Ankara Büyükelçiliği maden ateşesi ve bilim uzmanı Clarence Wendel'den randevu istemiş ve yarım saat içinde de konsolosluğa gitmişti.

Tübitakçı Türk kaynak, Amerikalı ateşeye bir gece önce, MTA Genel Müdürü Sadrettin Alpan'dan öğrendiği bir bilgiyi aktarmıştı.

Alpan’ın verdiği bilgiye göre dönemin kudretli generallerinden Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Refik Tulga, Alpan'dan, nükleer bomba geliştirilmesi projesinde, kendisi ve ODTÜ Fizik Profesörü Ömer İnönü ile ile işbirliği yapmasını istemişti.

Telgrafa göre “Bu bilginin askeri ve politik olarak gizli olduğunun farkında olan TÜBİTAK personeli, bu projenin Türkiye'nin bilimsel ve ekonomik kaynaklarının çoğunu yutacağından kaygılı olduğu için” gidip Amerikalı ateşeye yetiştirmişti.

Hart, Türkiye'nin nükleer silahlanma konusunda kararlı olduğu konusunda kuşkuluydu, ancak Türkiye'nin bölgede nükleer silahlanma yarışının hız kazanması durumunda bir acil durum planı hazırlıyor olabileceğini düşünüyordu.

Aslında ABD’nin o yıllarda nükleer konularında esas kaygılandığı müttefiki Fransa’ydı.

Peki ya Türkiye de Fransa’yı takip edebilir miydi?

Büyükelçi Hart, bu ihbarı destekleyen bazı verileri de telgrafa yazmıştı:

"Türkiye'nin İstanbul'da 200 mega-watt'lık bir nükleer reaktör planlandığına dair tekrarlanan iddiaları", “düşük dereceli cevher yataklarında 300 ila 600 ton uranyum rezervinin stoklanması” ve "atom enerjisinin barışçıl kullanımına ilişkin ikili anlaşmanın uzatılması görüşmeleri sırasında Türk müzakerecilerin geciktirme ve pazarlık taktikleri, ki bu da esas olarak koruma sorumluluğunun ABD'den Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na devredilmesiyle ilgiliydi."

Fakat telgrafta Amerikalıları esas endişelendirmesi gereken bilgi ise hatalı yazılmıştı.

Ama ona geçmeden son maddeyle yani atomun barışçıl kullanımıyla ilgili kısa bir parantez açmak gerek.

Bir taraftan nükleer savaş teknolojisini ilerleten ABD, 1954’den itibaren de “Barış için Atom” programını başlatmıştı.

1955 Mayıs’ında ABD, pek çok müttefik ülke ile birlikte Türkiye ile de atom enerjisinin barışçıl amaçlarla kullanımı için bir işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşmaya göre Amerikan yönetimi nükleer araştırma reaktörleri konusunda Türkiye ile işbirliği yapacak ve bunun için 6 kilodan daha fazla olmamak şartıyla Türkiye’ye %20 zenginleştirilmiş Uranyum verecekti.

Menderes hükümeti, 1957’de Türkiye’nin ilk maden mühendisi Sadrettin Alpan başkanlığında Atom Enerjisi Komisyonu’nu kurdu. 1960’da Maden Tektik Araştırma’nın başına gelen Alpan, Türkiye’de uranyum rezervleri bulunmasına öncülük etti.

Küçükçekmece Gölü kenarında kurulan atom reaktörü 1962 yılında açıldı.

Her ne kadar şimdi resmi sitesindeki hikayesinde “06/01/1962 tarihinde saat 19:14’de TR-1 reaktörü “kritik olmuş”, 27/05/1962 tarihinde Cumhurbaşkanının katılımı ile resmi açılışı yapılarak Merkezin kuruluşu tamamlanmıştır” denip üzerinden atlansa da merkezin kurulması için esas gerekli olan 4 kilo uranyum ABD’den 21 Eylül 1961’de Türkiye’ye getirilmişti.

Parantezi kapatıp, 1966 yılına ait Amerikan belgesine geri dönelim.

Okuyan her ortalama Türk okurun fark edebileceği gibi ODTÜ Fizik’te profesör olan İnönü, Ömer değil Erdal’dı.

Aslında, 50’lerin ilk yıllarında Kayalıbay olarak bilinen cinayet davasının sanığı ve 1972’de Deniz Gezmişlerin bırakılması için kaçırılan bir uçağın yolcusu olmak dışında gözlerden ırakta yaşamış Ömer İnönü de İTÜ’den mühendis olarak mezun olduktan sonra 1945 yılında dönemin en iyi üniversitelerinden CALTECH’e yüksek lisansa gitmiş, nükleer, kuantum fiziği alanlarında dersler almıştı.

1947’de Ankara Fizik’ten mezun olan kardeşi Erdal İnönü de yüksek lisans için CALTECH’i seçti ve ağabeyinin yanına gitti.

İkinci Dünya Savaşı’nın hemen sonrasıydı.

ABD Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombaları atmıştı. Stalin ise Türkiye’den toprak istiyordu.

Cumhurbaşkanı İnönü, bir taraftan ABD ve İngiltere’nin desteğiyle Rusları dizginlemeye çalışırken, diğer taraftan da ABD’deki oğullarıyla mektuplaşıyordu.

Can Dündar, bu mektupları “Canım Erdalım, Sevgili Babacığım : Erdal İnönü - İsmet İnönü Mektuplaşmaları” kitabında biraraya getirdi.

28 Ekim 1947 günkü mektubunda İsmet İnönü, oğullarına şöyle yazmıştı:

“Ruslarla Sarper’in çekişmesini nasıl buldunuz? Dostlarımız bizi iyi desteklediler. Doğrusu memnun oldum.”

İki kardeş bir süre beraber dersler gördüler. İkisi de Atomic Physics dersini A ile geçmişti.

Kuantum mekaniği gibi hiç bilmediği bir alanla karşılaşmak Erdal İnönü’yü heyecanlandırmıştı.

İkinci dönem aldığı The Theory of Electrons dersini ise çok sevmişti.

ABD’den babası İnönü’ye yazdığı mektupta dersi aldığı hocayı anlatmıştı:

“Enstein diye yaşlı bir Rus Yahudisi veriyor. Yirmi beş senedir Amerika’da; meşhur teorik fizik profesörü. Aramız iyi, geçen term’de verdiği dersten A almıştım.”

Kitapta ve mektuplarda "Enstein" diye geçse de bu hoca Einstein değil. Einstein, 30'larda Caltech'teydi. 47'de Princeton'daydı. Muhtemelen bahsedilen Rus Yahudisi fizikçi Paul Sophus Epstein.

Bir süre sonra derslerini bitiren Ömer İnönü, onları ziyarete gelen Pamukların arabasıyla (Orhan Pamuk’un babası ve amcası) üniversiteden ayrılıp, Türkiye’ye doğru yola çıktı.

Yalnız kalan Erdal İnönü ise nükleer ve atom çalışmalarının ortasında dersler almaya devam etti.

Baba-oğul İnönüler arasındaki mektupların en hararetli konularından biri de atom ve hidrojen bombalarıydı. İsmet Paşa özellikle Türkiye’yi tehdit eden Sovyetlerin atom bombası geliştirip geliştirmediğini merak ediyordu.

26 Eylül 1949 tarihli mektupta oğluna şöyle yazmıştı:

“Rusların atom bombasını bulmuş olmaları günün en mühim havadisi. Derler ki bu daha chain reaction (zincirleme reaksiyon) safhasıdır işin. Bu sahfanın bomba, yani silah haline gelmesi için de seneler lazımdır. Bir İngiliz hava generalinin bana söylediği fikir veya tahmindir bu. Bilmem sen dersin?”

Erdal İnönü’nün kitapta olmayan mektupta babasının merakını giderdiği anlaşılıyor.

Ama İsmet Paşa, ilerleyen mektuplarda hal hatırdan sonra oğlundan daha fazla ayrıntı istedi:

“Ömer bu sabah Time dergisinde bana atom bahsine (Rusların patlattıkları bombaya) sair bir makale gösterdi. Beraber okuduk. Enteresan, senin dediğin gibi chain reaction devrinin geçildiği anlaşılıyor. Fakat Gaseous diffusion sistemi ile electromagnetic separation usullerinin farkını anlatıyor. Senin dediklerinden anladığımı teyit eden bir mana çıkardım. Kalite farklı ile stok farkı kalacağa benziyor. Sizin laboratuvar çalışmasında kaçağı bulup bulmadığınıza dair bir işaret bekliyorum.”

İnönü’nün teknik tabirlere aşinalığı dikkat çekiciydi.

Bahsettiği laboratuvardaki kaçağın, daha sonraki mektuplarda bulunduğu anlaşılıyor ama o kaçağın ne olduğu ise tam anlaşılmıyor.

Peki, Erdal İnönü’nün çalıştığı CALTECH’teki labaratuvarda ne yapılıyordu?
Mektuplardan Erdal İnönü’nün Manhattan Projesi’nde ve Donanma’nın füze çalışmalarında çalışmış Danimarka asıllı fizikçi Charles C. Lauritsen’in yönettiği bir laboratuvarda çalıştığı, üzerinde çalıştıkları aletin de Donanma için yapıldığı anlaşılıyor.

Bu askeri aletin de Charles Lauritsen’in fizikçi oğlu Thomas Lauritsen’ın başkanlığında geliştirildiği anlaşılıyor:

“Biraz labaratuvar çalışmalarımızdan bahsedeyim. Şimdi uğraştığımız başlıca mesele, aletteki iyon kaynağının verimini yükseltmek…”

“Bizim evde, fizik doktorası yapan bir çocuk vardı, benden eski. Civardaki bir askeri fabrikada iş buldu. Ne yapacağını söylemiyor, gizli.; radar gibi bir şey de çalışacak sanırım. Öğrendim ki son senelerde doktora alan tanıdığım 8-10 fizikçi bu fabrikada ve başkalarında hükümet için gizli araştırmalar yapmaya angaje edilmişler… Çok uğraştıkları duyulan bir mesele atom enerjisini uçakla, roketlere, jetlere tatbik etmek… … Bizim Savunma Bakanlığı’nın üniversiteye göre parası çoktur, o da bizim fizikçileri çalıştırmayı düşünüyor mu acaba? Bilmem söylemiş miydim bizim aletin parasını da Donanma veriyor ama yaptığımız iş gizli değil.”

Bu arada Amerika’da Edvard Teller’ın öncülüğünde hidrojen bombası çalışmaları başlamıştır.

İnönü’nün birlikte çalıştığı Lauritsenler pasifist olmamalarına karşın hidrojen bombasına karşıdır.

İsmet Paşa, mektuplarında bundan bahseden oğlundan hidrojen bombasıyla ilgili bilgi ister:

“Smog üzerine tafsilat veriyorsun. Ömer de tabirini anlatmıştı…Bir şey öğrenmiş oldum. Şimdi gazetelerde Amerika’ya atfedilerek hidrojen bombasından bahsediliyor. Bugünkü bir havadise göre bunun kuvveti atom bombasından yüz defa daha ziyade imiş. Bu bombanın mahiyeti hakkında bana birkaç satır yazabilir misin?”

Cevap gecikmez. Hidrojen bombasının ayrıntılı bir tarifini yazar Erdal İnönü:

Ama seçimlere aylar kala bu meselelere merak salmış İsmet Paşa için biraz karışıktır bu anlatım:

“Hidrojen bombası hakkında çok kıymetli malumat veriyorsun. Tam anlamadım. Ömer ile okuyacağım.”

Erdal İnönü, CALTECH’ten bir başvuruyla 1950 yılında Princeton’a geçer.

Amerika’nın en ünlü teorik fizikçilerinden Eugene Wigner’dan kabul almıştır.

Einstein’ın 1949’daki 70’inci doğum gününde Wigner solunda, Oppenheimer sağında

Wigner, Leo Szilard ve Edward Teller’in da içinde olduğu Macar Yahudisi teorik fizikçi bir ekibin parçasıdır. Hepsi sıkı anti-Nazi ve anti-komünisttir.

1939 yılında Leo Szilard ve Eugune Wigner, Nazilerin nükleer bomba çalışmalarından endişe duyarak ünlü fizikçi Enstein’ı ziyaret edip ve onu o ünlü mektubu yazmaya ikna etmişlerdi.

Truman’a hitaben yazılan ve Nazilerin nükleer bombayı bulan ilk ülke olmaması için harekete geçmeye çağıran Einstein-Szilard imzalı mektup Oppenheimer’ın başında olduğu Manhattan Projesi’nin başlamasını sağlamıştı.

Wigner, doğrudan Manhattan Projesi’nde yer almasa da nükleer bomba çalışmalarına teorik destek vermişti.

Daha sonra vatandaşı Teller’ın hidrojen bomba çalışmalarına da…

1950 yılında Erdal İnönü, Wigner’in yanına Princeton’daki Palmer Fizik Laboratuvarı’na gittiğinde, Princeton’un İleri Araştırmalar Enstitüsü’nün başında da Oppenheimer vardı.

Yayınlanan mektuplarda İnönü’nün Princeton’da Oppenheimer ile karşılaşıp karşılaşmadığı hakkında bir bilgi yok.

Ama genç İnönü’nün, yaşlı Wigner ile birlikte ne yaptığı biliniyor. Çünkü ortaya "Grupların indirgenmesi ve gösterimi üstüne" adlı Wigner-İnönü grup indirgenmesi diye matematiksel fiziğin temel kavramlarından olmuş bir makale çıktı.

İnönü, makalesinin yayınlanmasını beklemeden Türkiye’ye döndü ve Ankara Üniversitesi’nde fizik doçenti oldu.

İnönü, 1957 yılında bir kez daha ABD’ye gitti.
Bu kez “Barış için Atom” projesinin bursiyerlerinden biri olarak.

Erdal İnönü, Princeton Üniversitesi’nde ve Manhattan Projesi’nin parçası olarak kurulan atom ve nükleer çalışmaların merkezlerinden Oak Ridge Labaratuvarı’nda iki yıl çalıştı.

O yıllara ait mektuplar kayıp olduğu ve İnönü de anılarında bu laboratuvarda iki yıl ne yaptığıyla ilgili çok fazla bilgi vermediği için İnönü’nün Oak Ridge yılları hakkında fazla bir şey bilmiyoruz.

Aynı yıllarda Barış için Atom bursiyerlerden biri olarak ABD’ye gidenlerden biri de ünlü fizikçi Feza Gürsey’di. İnönü’nün yakın arkadaşı olan Gürsey’e, Oppenheimer’ın 1962’de yazdığı mektup geçen haftalarda yayınlanmıştı:

“T.D.'den, (Nobelli Çinli fizikçi Tsung-Dao. Y.O) önümüzdeki yıl bir yılı burada karşılayabileceğinizi öğrendim. Umarım öyledir. Sizden haber aldığımda meslektaşlarıma danışacağım ve olumlu düşüncelerimizi kağıda dökeceğiz. Kısa süre sonra tekrar gelmeniz bana doğru görünüyor. İkinize de samimi, iyi dileklerimle."

Mektup ODTÜ’de Gürsey’in eline geçtiğinde, Fizik Bölümü’ndeki hoca arkadaşlarından biri de Erdal İnönü’ydü.

ABD dönüşü, ODTÜ’nün mütevelli heyetinin de başında olan MTA başkanı Sadrettin Alpan’ın da teşvikiyle İnönü, ODTÜ’de çalışmaya başlamıştı.

1966’da Tübitak çalışanı Türk’ün Amerikan elçiliğine yetiştirdiği ihbarı ikna edici yapan arka plan böyleydi.

Erdal İnönü, 1966’da nükleer bombalar konusunda Amerikalıların bile endişe edebileceği kadar donanıma sahip bir fizikçiydi.

Buna uranyum yatakları bulmaya özel önem veren MTA Başkanı Sadrettin Alpan ve ihtiraslı bir milliyetçi asker olan Refik Tulga da eklenince şüphelenmek için nedenler artıyor.

Ama Türkiye kendi nükleer bombalarını yapmadı.

Erdal İnönü de bu birikimine rağmen sosyal demokrat, barışçıl bir siyasetçi ve düşünce insanı olmayı tercih etti.

Türkiye’nin soğuk savaş yılları ve 70 yıldır birlikte yaşadığı nükleer bombaları ise hala üzerinde pek konuşulmayan sırlar olarak kaldı.

Ama neyse ki ABD Türkiye’den şeffaf bir demokrasi. Bu sayede bilgi edinme hakkını kullanarak ABD’nin nükleer programıyla ilgili çalışmalar yapan bir kurumun başında bulunan Hans M. Kristensen, her yıl Türkiye’deki nükleer bomba sayısını açıklıyor. Tahmini son rakam 20-30 arasında.

Ama son 20 yıldır Türkiye, taktik nükleer bombalar taşıyan uçaklara izin vermiyor. Yani İncirlik son 20 yıldır bir nükleer bomba deposu.

Yani Belarus’taki İskenderlerin kırmızı düğmesine basıldığında cevap İncirlik’ten gelmeyecek.

Ama Türkiye’de devletin resmi belgelerini 50 yıl sonra açıklama gibi bir gelenek olmadığı için pek çok başka konu gibi soğuk savaş yılları da sır olmaya devam ediyor.
Milli şef İnönü’nün ailesinin devletten daha şeffaf olduğu açık.

.07/08/2023 10:44

Cuma’dan Pazar’a nasıl gelmiştik?

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın hazırladığı Cuma Hutbesi’ndeki, “Çalışanlarımızın ve öğrenci kardeşlerimizin en önemli farz ibadetlerinden birisi olan Cuma namazını eda edebilmelerine yardımcı olalım. İş yerlerimizdeki mesai saatlerini, okullarımızdaki ders programlarını Cuma namazının vaktine göre düzenleyelim” cümlesi tartışılıyor.

Aslında Diyanet’in neden böyle bir hutbe yayınladığı da neden bunun tekrar tartışıldığı da meçhul.

Çünkü 2016 yılında Cuma günleri ile öğle tatilinin ibadet hürriyetini engellemeyecek şekilde kullanılabilmesine olanak sağlamak amacıyla hazırlanan "cuma izni ile ilgili 2016/1 Sayılı Başbakanlık Genelgesi" Resmi Gazete'de yayımlanmıştı.
Başbakan Ahmet Davutoğlu imzasıyla yayımlanan genelgede, "Anayasa ve ilgili mevzuatla güvence altına alınan dini inanç hürriyetinin bir gereği olarak; cuma namazı saatinin mesai saatine denk gelmesi halinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan isteyenlere mesai kaybına neden olmadan izin verilir" ifadesi yer almıştı.
Genelge, kamu çalışanlarının cuma günü mesailerinin, cuma namazı öncesi öğle tatiline girecek ve namazın bitiminden sonra tekrar mesaiye başlayacak şekilde düzenlenmesini öngörüyor.
Yani en azından kamuda böyle bir sorun yok. Diyanet herhalde özel işletmelere ve okullara bu çağrıyı yapıyor. Okullarda da öğretmenler ve öğretim üyeleri memur olduğu için onlar için de böyle bir mesele herhalde olmamalı.
Konunun hararetli tartışılmasının sebebi tatil günü meselesinin bizim modernleşme ve batılılaşma sürecimizin önemli bir kırılma noktası olması.
Dünyada Hristiyanların çoğunlukta olduğu ve Pazar günü resmî tatil olmayan ülke yok.

Yahudilerin çoğunlukta olduğu İsrail’de tatil cuma öğlen başlıyor pazar sabahına kadar devam ediyor. Yani üç dinin inananları da düşünülmüş. Geriye kalıyor Müslüman ülkeler.

Onlarda durumlar karışık. Üçe ayırabiliriz. En kalabalık grup Cuma günü haftalık tatil olanlar; Suudi Arabistan, Mısır, İran vb…

Endonezya, Malezya, Lübnan, Pakistan, Fas, Tunus’ta eski sömürge âdetleri gereği cumartesi pazar tatil ama cuma namazı saati de tatil.

Üçüncü kategoride Müslümanların çoğunlukta olduğu, cumartesi, pazar günleri tatil yapan ama cuma saatinde de resmî tatil olmayan ülkeler ise şunlar;

Özbekistan, Azerbaycan, Kırgızistan, Türkmenistan, Kazakistan, Arnavutluk ve 2016’ya kadar Türkiye…

Peki nasıl olmuştu da 2016’ya kadar cuma namazı saatinde bile izin olmayan ülkeler arasında kalmıştık?

Dünyanın yaratılışına kadar geri gitmeliyiz.

Haftada bir gün dinlenmenin tarihini Eski Ahit/Tekvin 2’deki “Yedinci güne gelindiğinde Tanrı yapmakta olduğu işi bitirdi. Yaptığı işten o gün dinlendi” cümlesinden başlatmak mümkün olsa da resmî olarak devletin haftalık tatil günlerini belirlemesi sanayi devrimi sonrasının dünyevi işlerinden biri...

Modern çalışma hayatıyla geleneksel hayat arasında çakışma anlarından biri ortaya çıktığında pratik bir çözüm olarak haftalık tatil günüyle haftalık dini ibadet günü birleştirildi ve Batı’da pazar günleri resmî tatil oldu.

İslamiyet’te durum biraz daha farklı. Cuma Suresi’ndeki “Ey inananlar! Cuma günü namaz için çağrıldığı(nız) zaman, Allah’ı anmaya koşun, alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır” âyeti namaz sırasında işin bırakılmasını emrediyor sadece.

O yüzden Osmanlı dünyasına haftalık izin günü meselesi 19. Yüzyılın ortalarından itibaren, maden işçileri için çıkarılan Dilaver Paşa ve Maadin Nizamnameleriyle girmişti.

Nizamnamelerde ilk kez kömür işçilerine haftalık izin günü verilmesi, bunun da dinlerine uygun olarak belirlenmesinden bahsedilmekteydi.

Esas olarak bütün çalışanlar için haftalık tatil gününün belirlenmesi Cumhuriyet’le oldu. 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde dile getirilen işçi taleplerinden biri “İşçilere haftada bir gün istirahat müddetinin verilmesi ve hafta tatilinin cuma günü olmasıydı.” Öneri oy birliğiyle kabul edilmiş ve uygulanmaya da başlanmıştı.

İşin resmiyete dökülmesi ise bir yıl sonra Ocak 1924’te Meclis’ten geçen Hafta Tatili Hakkında Kanun’la olacaktı. Kanunun birinci maddesi şöyleydi:

“On bin veya on binden fazla nüfusu havi şehirlerde alelûmum fabrika, imalâthane, tezgâh, dükkân, mağaza, yazıhane, ticarethane, sınai ve ticari bilûmum müessesat ve tevabiinin haftada bir gün tatili faaliyet etmeleri mecburidir. Tatil günü yirmi dört saatten dun olmamak üzre cuma günüdür.”

Peki “neden Cuma gününün seçildiğini” ise gelin kanun için verilen önergeden okuyalım:

“Tatil gününün Cumadan maada diğer bir gün olması hatıra gelebilirse de Cuma gününün zaten eyyamı resmiyeden bulunması ve milleti teşkil eden anasırı asliyenin Müslüman olması ve her ne kadar İslamiyet’te Cuma tatili namaz vaktinden maada zaman mecburi değilse de anane ve itiyadın Cuma gününün tatil günü ittihaz eylemesi bu kanunda da tatil gününün Cuma günü olmasını icap ettirmiştir.”

Esas sürpriz 1924’te haftalık tatil gününün Cuma olmasını teklif eden önergenin altındaki imza sahipleri olabilir; Menteşe mebusu Şükrü Bey (Kaya), İzmir mebusu ve İktisat Vekili Mahmud Celal (Bayar), Gelibolu mebusu Celal Nuri (İleri), Dersim mebusu Feridun Fikri (Düşünsel)...

Aslında biraz daha geriye gittiğimizde ortada bir sürpriz olmadığını göreceğiz.

27 Aralık 1919 günü Ankara’ya gelen Mustafa Kemal Paşa, uzun yolculuğunun ertesi günü Ziraat Okulu’nda kendisini ziyarete gelen Ankara’nın ileri gelenlerine bir konuşma yapmış, bu konuşmayı daha sonra Nutuk’una da (3.Cilt) almıştı. Konuşmanın bir yerinde şöyle diyordu Mustafa Kemal Paşa;

(Günümüz Türkçesine tercüme edilmiş hali)

“İstanbul’un fethinden beri, Müslüman olmayanlara sağlanan bu büyük ayrıcalıklar, milletimizin din ve siyasete göre dünyanın en hoşgörülü ve cömert bir milleti olduğunu ispatlayan en açık kanıttır. Milletimize bu iftirada bulunarak bize karşı gelenler, adaletli olsunlar da dünyanın en büyük ve medenî milleti olduğunu söyleyenlerin İslam dinini resmî şekilde tanımayan, Müslümanları Pazar gününü tatil günü saymaya ve mübarek şekilde tanımaya zorlayan ve Müslümanların özel günü olan Cuma gününü resmen tanımayan milletler olduğunu unutmasınlar.”

Mustafa Kemal’in cuma tatil günü hakkındaki tek konuşması bu da değildi. 15 Mart 1923’te Adana’ya giden Mustafa Kemal, burada cuma namazını kıldıktan sonra Adana Esnaf Cemiyeti’nin çayına katılmıştı. Esnaflar, Paşa’dan İzmir İktisat Kongresi’nin ardından uygulanmaya başlanan alışamadıkları cuma tatilinden şikayet ettiler, bir vekilin de haftalık tatilin gâvur âdeti olduğunu söylediğini anlattılar. Mustafa Kemal de onlara şu konuşmayı yaptı:

“Sizler ki çok çalışıyorsunuz. Çok çalışanlar o nisbette havaya, sessizliğe, dinlenmeye muhtaçtır. Cumâ gününü hava alma ve tatil günü yapmakla çok akıllıca bir iş yapmış oldunuz. Bu haftada bir günlük bir tatil hem sıhhatiniz için hem de din gereği olarak lüzumludur. Biliyorsunuz ki, şeriatta Cumâ namazından maksat herkesin dükkânlarını kapayarak, işlerini bırakarak, bir araya toplanmaları ve İslâmların genel meseleleri hakkında dertleşmeleri içindir. Cuma günü tatil yapmak, şeriatın da emri gereğidir. Bu kadar açık bir hakikati size herhangi bir kişinin, milletvekili olsun, ben olayım, hacı olsun, hoca olsun, bu yapılan şey dine aykırıdır, demesi kadar küstahlık, dinsizlik, imansızlık olamaz.”

Yani cuma günlerinin resmî tatil ilan edilmesini laik Cumhuriyet’e borçluyuz. Hilafet ilga edilmiş, alfabe, takvim, giyim kuşam değiştirilmiş, tekkeler türbeler kapatılmış, Kur'an, ezan Türkçeleştirilmiş ama nedense bütün bunlar olurken cuma günleri resmî tatil olarak kalmıştı.

Taa ki 27 Mayıs 1935’e kadar.

İlk sinyaller, kamuoyunu hazırlama hamleleri 1930’ların başında Cumhuriyet gazetesinden gelmişti. Resmî tatil gününün cumadan pazara alınmasıyla ilgili yapılan öneri haberlerde İstanbullu esnaflar Avrupa’yla farklı günde tatil yapmalarının ekonomik olarak kendilerini nasıl mağdur ettiğini anlatıyordu.

Ve 27 Mayıs 1935 günü İçişleri Bakanlığı’nın teklifi olarak Meclis’e getirilen Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un Üçüncü Maddesi;

“Hafta tatili pazar günüdür. Bu tatil 35 saatten eksik olmamak üzere cumartesi günü saat 13’te başlar.”

Önergeyle ilgili ilk sözü Muş mebusu Hakkı Kılıç almış ve şöyle demişti:

“Bu istirahat günü ilk defa olmak üzere Tevrat’ta konulmuştur. Orada denilmiştir ki altı gün çalış yedinci günü istirahat et. Yahudi cumartesiye gelen yedinci günü istirahat etmiş Hıristiyanlık Yahudilerin aksi olsun diye bugünü pazara getirmiş. Müslümanlar da cumaya çevirmişler. Arkadaşlar günlerin adları gökten inmiş ve bir kısmı mukaddes tanınmış değildir Her şeyin adını veren insanlar günlerin de adlarını kendileri vermişlerdir. Lâyihada teklif edildiği gibi bunun esası doğrudan doğruya ekonomiktir. Hakikaten biz, cumhuriyetin ilanıyla tamamen garb medeniyetine doğru yürümekte olduğumuz bir sırada artık Şarka bağlı kalamayız. Bilakis köhne kanunların hiçbir hükümleri bizim üzerimize müessir olamaz. Onun için maddede hükümetin de izahat vermiş olduğu veçhile doğrudan doğruya açık bir şekilde ifade edildiği için artık bunun üzerinde durulmaya değmez. Binaenaleyh kanunun olduğu gibi kabulünün çok doğru olduğuna kaniyim.”

Sonra sözü Afyon mebusu Berç Türker aldı:

“...Maalesef o vakitleri din işlerini kendi menfaati şahsilerine göre kurmak için çalışan ruhaniler zümresi beşeriyeti birbirinden ayırmak için kimi cumayı, kimi cumartesini ve kimi de pazarı mukaddes bir gün diyerek milletler nezdinde teşebbüste bulunmuşlar ve muvaffak olmuşlar. Sonra aklıselim ashabı ve iş adamları dünyanın hemen her tarafında müttefikan pazarı istirahat ve tatil günü olarak tesbit ve kabul etmişlerdir.”

Tam bu sırada El Ezher’de okumuş ama İstiklal Mahkemelerinde görev yapmış Antalya mebusu Rasih Kaplan laf attı:

“Salıyı neden almamışlar da pazarı kabul etmişler?”

Berç Türker (Keresteciyan) konuşmasına aldırış etmeden devam etti:

“...Bunun için haftanın her günü Allah’ın günüdür, hiçbir fark yoktur. Yalnız söylediğim gibi hangi gün işimize geliyorsa ve hangi günü dünya ekseriyeti kabul etmişse o günü kabul edelim ve daima olduğu gibi Türk'ün yüksek seviyesini ve terakki arzusunu dünyaya bildirelim.”

Sonra da Jules Verne’i Türkçe’ye ilk çeviren Ordu vekili Ahmed İhsan Tokgöz:

“Ulusumuz batıl fikir denilen şeylerden uzaktır. Bu kanunla tatilin pazara dönmesini alkışlamaktan başka bir şey demeyeceğim. Milletimiz taassub devrelerinden uzak olduğu için buna bir şey demez.”

Tartışmalar, itirazlar üzerine son sözü 1924’te Cuma gününün resmî tatil olmasıyla ilgili önergeyi veren Şükrü Kaya aldı. Artık İçişleri Bakanı’ydı ve resmî tatil gününün cumadan pazara alınmasını isteyen önergenin sahibi yine oydu, şöyle savundu önerisini:

“Bu kanun doğrudan doğruya sosyal ve siyasal bir kanundur ve uhud-u atika ve cedide ile münasebeti yoktur.”

Küresel kapitalizmle ve Batı dünyasıyla eklemlenmiş Türkiye’de 2023 yılında hala tatil gününü değiştirmeyi hayal etmek, 1930’larda kalması gereken türden toplum mühendisliği hayali olabilir.

Üstelik 80 yıl gecikmeyle de olsa kamu görevlilerine Cuma namazı izni resmen verildikten sonra…

Diyanet, Cuma Namazı’na insanların neden gelmediğini merak ediyorsa başka yerlere bakması gerekecek.

.09/08/2023 10:14

100. yılında Türkiye’ye yönelik en büyük tehdit ne?

Bu soru Cumhuriyet’in 25’inci yılında sorulsaydı, hep bir ağızdan “Kızıl komünistler” sesi yükselirdi.

30’uncu yılında CHP, 37’inci yılında DP birinci sırada çıkabilirdi.

50’inci yılında “anarşistler, komünistler”, 70’inci yılında bölücüler, 75’inci yılında irtica, 88’inci yılında Ergenekon, 93’üncü yılında FETÖ, 95’inci yılında PYD…

Cumhuriyet’in 100’üncü yılında MetroPOLL’ün 1746 kişi ile yaptığı ankete göre Türkiye için en büyük tehdit, yüzde 43,6 ile düzensiz göç oldu.

Düzensiz göç arkasından gelen diğer tehditlerin neredeyse toplamı kadar bir oranda en büyük tehdit olarak görülüyor.

En büyük tehdit sıralamasında; ikincilikte PKK (yüzde 21,1), üçüncülükte dış güçler (yüzde 19,4) ve dördüncülükte FETÖ (yüzde 9,8) var.

AK Partililere göre en büyük tehditler sırasıyla; PKK ve düzensiz göç. CHP, HDP ve TİP’lilere göre ise düzensiz göç ve dış güçler. İYİ Parti ve Zafer Partililer için açık ara en büyük tehdit düzensiz göç, MHP’liler içinse dördü de birbirine yakın oranlarda en büyük tehdit.

Sonuçlar her bakımdan ilginç.

45 yıldır Türkiye’yle çatışma halindeki ve hala sınırın öte tarafında kurtarılmış bölgeleri olan bir silahlı terör örgütü, başımıza gelen her şeyin sorumlusu olduğu düşünülen, yatıp kalkıp Türkiye üzerine oyunlar planlayan dış güçler ve 7 yıl önce ülke yönetimi ele geçirmek için darbeye kalkmış, 300’ü aşkın insanı öldürmüş bir örgüt, ülkenin en yoksul semtlerindeki, en kötü binalarında oturup, en zor, en meşakkatli işlerini sigortasız yapan ve her an sınır dışı edilme korkusuyla yaşayan, Türkiye’den başka yere de gidemeyen Suriyeliler ve Afganlardan daha az tehdit olarak görülüyor.
Belki de tehdit ile sorun sık sık karıştırıldığı içindir.

Sorunları çözme kabiliyeti, isteği ve imkanları az olan bir ülkede ortaya çıkan sorunlar insanları korkutuyor ve tehdit hissi yaratıyordur.

Yine de rakamlar başka bir şeyi daha gösteriyor.

Türkiye’de iktidarın siyasetini üzerine kurduğu, üç korku ve tehdit, iktidarın korku ve tehdit listesinde henüz girmemiş göçmenler kadar toplumu korkutmuyor artık.

PKK ve FETÖ’den endişelenmeye tabii ki paranoya diyemeyiz.

Ama toplum için artık bunlar bir tehdit hissi yaratmıyor, bir anketçi sorduğunda az önce köşede gördüğü Suriyeli kadar hayatını etkilemediği için onu en büyük tehditler arasında saymıyor.

Peki, insanlar haklı mı yoksa duyarsız mı?

Uzun süredir Türkiye’de terör eylemi yapamayan/ yapmayan PKK devlet için tabii ki hala bir güvenlik sorunu iken artık vatandaşların günlük hayatını etkileyen bir tehdit değil. Arada PKK’nın kritik isimlerinin öldürülmesi bile haber olmuyor. Artık profesyonel birlikleri olan ordu sınır dışı operasyonlarda az kayıp veriyor. PKK, seçimlerde yaptıkları açıklamalarla gündeme geliyor, eylemleriyle değil. Seçimlerde haklarında konuşulan, seçim kampanyasının bir malzemesine dönüşen PKK liderlerinin ne dediğiyle kimse ilgilenmiyor. Bölücülük ise artık Kürtler arasında bile müşterisi kalmamış, ihtimal listesinden bile düşmüş bir kaygı.

Herkesin canlı yayında tanık olduğu korkutucu bir darbe girişimine kalkmış, gizlilik ve sızma yöntemleriyle korku ve öfke yaratmış FETÖ her ne kadar sürekli birileri yeterince mücadele edilmediğini söyleyip, puan toplamaya, devlet içinde hala çok etkin olduklarını söyleyip korku salmaya çalışsa da bunlar artık birilerini tasfiye ya da karalama yöntemi dışında pek de kimseye inandırıcı gelmiyor.

FETÖ deyince artık her an yeni bir darbe, kumpas için kenarda saklanmış bekleyen örgütlü bir yapıdan değil, yurtdışında zor şartlarda yaşadıkları ülkelerden tweet atıp, Youtube yayınlarında analiz yapan kadroları dışında, yurtiçinde bir kere selam vermiş olanı bile devletin terörden sanık yaptığı, bir zamanların en kudretli emniyet müdürlerini, subaylarını, hakimlerini Yunanistan’a sığınmak için sınırlardan kaçak geçmeye mecbur bırakan bir polisiye baskı altında yaşayan, af bekleyen insanlardan bahsediyoruz. Bunu da herkes görüyor.

Dış güçler ise cincilik, üfürükçülük düzeyine doğru giden bir hurafeye dönüşmeye başladı. Her beceriksizliğin dış güçlerle aklanmaya çalışılması sayesinde ikna ediciliği gün geçtikçe azalan, o beceriksizliklerin mağdurlarının çiğnemediği şekersiz bir sakız, anaakım televizyonlarda, Güldür Güldür Showlara düşmüş mizah malzemesi artık.

Geriye kaldı “milyonlarca mültecinin Türkiye’yi işgali”, “demografimizi bozması”, “buraların asıl sahibi insanları sokaklarda yürüyemez hale getirmesi…”

Hepsi tırnak içinde, çünkü daha önce komünistler, mürteciler, bölücüler için üretilmiş korku streotypelarına benzeyen abartılı ifadeler bunlar.

Burada da sorunla tehdit yine birbirine karışmış görünüyor.

Ortada bir sorun olduğu açık.

Neredeyse bir asırdır yabancı, bize benzemeyen, bizim dilimizi konuşmayan bu kadar kalabalık bir insan grubuyla yaşama tecrübesi olmayan bir toplumun, her şeyini kaybetmiş, çaresiz, fakir mülteci kalabalıklarından endişe duyması anlaşılır.

Ama çözülemeyen sorun, üretilen siyasi diskurla en büyük tehdit sorusunun cevabına dönüşmeye başlamış.

Her an sokakta polis tarafından çevrilip belgendeki imza eksik diye ülkesine geri gönderilmemek için evden dışarı çıkamayan, bu yüzden Cuma namazına gitmeyebilirsin fetvaları verilen, sigortasız, en düşük ve en zor işlerde çalıştırılan, en kötü evlere en fazla paraları veren, haklarında ileri geri konuşmanın serbest olduğu, seçimlerde billboardlarda gidecekleri vaad edilen mültecilerin bizden korkması sanki bizim onlardan korkmamızdan daha mantıklı görünüyor.

Peki, o halde Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye için en büyük tehdit ne?

Yok mu yani bir tehdit?

Bundan 20 yıl önce terörden bile daha tehlikeli bulunan irtica?

Üsküdar’da AK Parti belediyesinin 145 bin kişinin zıplayıp eğlendiği festival yaptığı bir ülkede mi?

Bölünmek?

Ülkeyi bölmek istediği söylenen örgütün partisinin Ankara’da Meclis’te grubu olduğu, Meclis’i yönettiği, haklarında en çok merak edilen şeyin İstanbul’da belediye başkan aday çıkarıp çıkarmayacakları olduğu bir ülkede mi?

Dış güçlerin oyunları, kaos planları?

Altı yıldır bir hücrede, en somut suçu Gezicilere lahmacun ısmarlayıp, plastik sandalye almak olan bir iddianameyle AİHM kararlarına bile aykırı olarak tutulan, “Kızıl Soros” diye lakaplar takılan Osman Kavala’yı bile kurtaramayan, Büyükada, Papaz Brunson planları suya düşmüş, milligucler84 rumuzlu bir Twitter hesabı ya da Metin Külünk tarafından günlük planları deşifre edilen dış güçler mi?

1000 yıllık imparatorluk bakiyesi, 100 yıllık cumhuriyetin karşılaştığı en büyük tehdit asimilasyona dahi hazır, kimliksiz, çaresiz mülteciler olmasa gerek.

Herhalde bunu en iyi içinde eski MİT Müsteşarı ve eski Genelkurmay Başkanı’nın da olduğu bu hükümet biliyordur.

En azından siyaset yapmak zorunda kalmadıkları anlarda, ülke yönetimiyle ilgili kararlar verilen dar toplantılarda bunu daha rahat konuşuyor olmalılar.

Ya Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye’nin karşı karşıya olduğu “en büyük tehdit” kalmadıysa?

Her ülke gibi sorunlarımız varsa ama rejimi, ülkeyi, toplumu tehdit eden, korkulacak bir şey yoksa?

Karşı karşıya olduğumuz en büyük tehdit gibi tehdit; o en büyük tehditlerle, korkularla bozulmuş hukuk, korkularla kısılmış ifade hürriyeti ve medya özgürlüğü, bu irrasyonelleşmeyle uzun yıllardır bozulan ekonomiyle Türkiye’nin renklerinin solması, içine doğru büzüşmesi, vatandaşlarını aidiyet hislerinin azalmasıysa?

20 yıldır ülkeyi yöneten ve bir beş yıl daha yönetecek, ondan sonraki beş yılda da yönetmemesi için karşısında ciddi bir muhalefet tehdidi görünmeyen, artık kendisini tehdit, risk altında görmek için bir sebebi kalmamış iktidarın artık biraz rahatlayıp, hayatımızdan bu en büyük tehdidi çıkarma vakti gelmedi mi?

.16/08/2023 00:42

Sümela Manastırı için Atatürk’ün verdiği izin

88 yıl sonra ilk kez 2010’da izin verilen ve 15 Ağustos’ta tekrarlanan Trabzon Sümela Manastırı’ndaki bu yılki ayin itirazlara rağmen 10’uncu kez yapıldı.

Bu yıl Sümela’daki ayinin iptal edilmesi için ciddi bir kampanya yapıldı.

Kampanyaya en hızlı FETÖ avcılığı ve Mavi Vatan teorisyenliği sonrası terfi ve üstün hizmet madalyası alması beklenirken gelen sürpriz istifasından sonra emekliliğini “palikarya tehdidi” teorilerine adayan emekli amiral, git gide 50’ler Büyük Doğu dergisi retrospektif sergisine benzeyen Yeniden Refah Partisi ve anlaşılan seçim sonuçlarından çıkardığı ders milliyetçilikte en iyi olmak olan İYİ Parti de katıldı. Onlara, iktidardan daha vatansever olduklarını ispat vesilesi olarak neredeyse yok olmuş bir dini azınlığın iki saatlik ibadetine taş koymayı seçen başka yerli ve milli muhalifler de eklendi.

İYİ Parti Sözcüsü ve Yeniden Refahlı milletvekili ayin için 15 Ağustos’un yani Trabzon’un Fethi’nin yıldönümünün seçilmesinin tesadüf olmadığına dikkat çektiler.

Böylece Trabzon’un Fethi’nin intikamı mı alınıyordu?

Yine de birden bire büyük hassasiyet gösterdikleri Trabzon’un Fethi yazıp bir Google’a basmaları hassas bir davranış olurdu.

Eğer böyle yapsalardı; 1953’te 500’uncü yıldönümünde ilk kez fethi kutlanan İstanbul gibi, Trabzon’un fethinin de ilk kez 500’üncü yıldönümünde 1961’de kutlanmaya başlandığını, meşhur tarihçi İsmail Uzunçarşılı’ya referansla fethin yıldönümünün 1961’den 2023’e kadar 26 Ekim’de kutlandığını öğrenmiş olurlardı.

Geçen yıl bazı tarihçilerin tarihi vesikalarla itirazları üzerine Trabzon Valisi, Trabzon Fethi yıldönümünü değiştirdi ve 15 Ağustos yaptı. Bu yıl da fetih ilk kez 15 Ağustos’ta kutlandı.

Yani 2010 yılında Sümela’da ilk ayin 15 Ağustos’ta yapıldığında ve geçen yıl 9’uncu kez bu ayin yine aynı gün tekrarlandığında Trabzon’un fethinin yıldönümü 15 Ağustos değildi, 26 Ekim’di.

Peki, Sümela’daki ayin niye ısrarla 15 Ağustos’ta yapılıyor?

1500 yıllık bir ısrar bu.

Ortodoks Hristiyanlar ve diğer bütün Hristiyanlar, 6’ıncı yüzyıldan bu yana 15 Ağustos gününü "Meryem Ana'nın göğe yükseliş günü" olarak kutluyor. Hatta öncesinde 15 gün oruç tutuyorlar.

15 Ağustos’ta Meryem Ana’nın göğe yükselişinin kutlanacağı en iyi adreslerden biri de Sümela Manastırı.

Çünkü bu manastır MS. 386’da İsa’nın havarilerinden Aziz Luka’nın yaptığı az sayıdaki ikonadan biri olduğuna inanılan Meryem ile İsa’yı gösteren Panagia Atheniotissa’nın yüzü suyu hürmetine yapılmıştı.

Sophorinos ve Barnabas adındaki iki ermişin rüyasına giren Meryem Ana’nın tarifiyle kaçırılan ikonalar Trabzon’un ıssız ormanlarındaki bir mağarada bulunmuştu. O mağaranın üzerine de Meryem Ana Manastırı da denen Sümela Manastırı inşa edildi. Ve dünyanın her yerinden Hristiyanlar yüzlerce yıl boyunca bu ikonaya yüz sürmek için Sümela’ya tırmanıp hacı oldu. Daha sonra manastıra İsa’nın çarmıha gerildiği kutsal haçtan bir parça (rölik) da bağışlanarak kutsal emanetler zenginleşti.

1200’lerde Marco Polo’nın bile Çin’e giderken ve dönerken kullandığı Trabzon -Tebriz yolunun yaz güzergahı üzerinde yer alan Sümela Manastırı popüler bir hac merkezi haline gelmişti. Sümela’yı ziyaret için yılın en iyi zamanı da 15 Ağustos’tu.

Sümela Manastırı’nın 1600 yıllık tarihin 1920’lere kadar en mutlu ve kutsal günlerini Pontus üzerine çalışmalarıyla tanınan tarihçi Özhan Öztürk, şöyle anlatıyor:

“Trabzon ve civarında yaşayan Rumlar hatta Rusya’ya yerleşmiş olanlar bile yılda bir defa Ortodokslar ve Hristiyan âlemi için Meryem Ana’nın göğe yükseliş günü olması hasebiyle kutsal olarak kabul edilen 15 Ağustos günü Sümela manastırına gelerek mucizeler yarattığına inandıkları “Kutsal Bakire” ikonasını öperek, önünde dua etmekteydi. Bunun için “Meydan” da hazır bekleyen katır sürücüleriyle anlaşırlar ve 14 Ağustos günü şafak sökerken manastırda hazır bulunurlar, hastalıklarına derman ararlardı. Meryem Ana’dan şifa bekleyen Müslüman ziyaretçiler de manastırdan eksik olmazdı. Ziyaretçiler kendileri için hazırlanmış derme çatma barınaklarda ağırlanır, keşişler manastırın 15 katırıyla ziyaretçileri doyurmak için 2 hafta öncesinden Maçka ve Akçaabat’tan gıda malzemesi stoğu yaparlardı. Ayin devam ederken eğlenilmez, manastırın çanıyla ayinin bittiği ilan edilince horonlar edilir, tüccarlar bağırarak mallarını satmaya çalışır, ertesi gün 16 Ağustos’ta herkes dönüş hazırlıklarına başlardı.”

Anlaşılan hayatlarında ilk kez duydukları Trabzon Fethi için ortalığı ayağa kaldırmaya çalışanlar, Ankara’daki bazı bürokratları da bir süre etkilemiş, bu seneki ayine izin gecikmiş, ama araya giren siyasiler bürokratik bağnazlığı çözmüş ve birkaç saatlik ayine bu yıl da izin verilmiş.

İstanbul’un fethi gibi, Trabzon’un fethini de hiç kutlamamış olan Osmanlıların fetihten sonra koruyup kolladığı bir manastırda birkaç saat Tanrı’nın adının anılmasından endişeye kapılmak pek büyüklük işareti olmasa gerek.

Devlet Arşivleri sayfasına girip arama yaptığınızda bugünkü vatanseverlerde olmayan o özgüvenin izleri görülüyor.

II. Beyazıt, I. Selim, II. Selim, III. Murat (1574), I. İbrahim (1640), IV. Mehmet (1648), II. Süleyman (1687), II. Mustafa (1695) ve III. Ahmet (1704) Sümela Manastarı’nı korumak için fermanlar çıkarmış, Trabzon’daki şehzadeliği sırasaında Yavuz Sultan Selim manastıra 2 şamdan ile 10 adet el yazma kitap hediye etmiş. 1710’da III. Ahmet ve 1749’da I. Mahmut dönemlerinde duvarları onarılıp, fresklerinin yenilemişti.

1880 ve 1895 yıllarına ait evraklara göre Sümela Manastırı’nda yaşayan rahipler keçi sütünden yaptıkları özel tereyağlarını düzenli olarak padişaha hediye olarak sunmaktalardı.

Yine evraklardan dağın başındaki izbe manastırın devletin bilgisi sahilinde Patrikhane tarafından metropolit ve papazlar için bir sürgün yeri olarak kullanıldığı anlaşılıyor.

1920’lerde Rus işgali sırasında Rum çetelerin mesken tuttuğu manastır, 1923’de son papazlar da Lozan mübadelesiyle Yunanistan’a göç ederken bile iyi durumdaydı.

Ağustos 1923’de manastırdan göç eden son papazlar yolda başına bir şey gelmemesi ya da bir gün geri gelme ümidiyle Sümela’yı asırlar boyu bir hac merkezine çeviren üç kutsal emaneti, manastır yolu üzerindeki Aziz Barbara Şapeli’ne gömmüşlerdi:

“12 Havariden Lukas’ın resmettiğine inanılan Kutsal Meryem ikonası, haydutların saldırısı sonucu 640 yılında yağmalanan ve tahrip edilen Manastırın, 644 yılında yeniden inşasına öncülük ettiğine inanılan Aziz Christopher tarafından parşömen üzerine yazılmış olan İncil nüshası ve Komnenos Kralı III. Manuel tarafından Manastır’a bağışlanmış olan İsa’nın çarmıha gerildiği kutsal haç parçası (rölik)”

Mübadele sonrası başka kiliseler gibi Sümela da yıllarca define avcılarının yağmasının mağduru oldu.

1931 yılında olanı ise devletin resmi Sümela sayfasından okuyalım:

“1931 yılında Trabzon’dan göç etmiş olan Rumların ve Santi Metropoliti Polycarp’ın, dönemin Yunanistan başbakanı Eleftherios Venizelos’u Sümela’da kalmış olan kutsal eşyalar; “Lukas ikonası, haç parçası ve İncil nüshası” hakkında bilgilendirmesi üzerine; Venizelos mezkur kutsal eşyaların Yunanistan’a götürülmesini sağlayacağına söz verir. Sözünü tutan Venizelos, aynı yıl Başbakan İsmet İnönü ile bir buluşmasında bu durumu gündeme getirmiş ve eşyaların Yunanistan’a götürülmesi için izin istemiştir. İsmet İnönü Venizelos’un talebini olumlu karşılamış, Kurtuluş Savaşı dönemindeki faaliyetlerinden dolayı 1921 yılında Amasya İstiklal Mahkemesi tarafından gıyaben idama mahkum edilen 74 kişinin arasında bulunduğu için kendisi Türkiye’ye gelemeyen Trabzon eski Metropoliti Hırisantos, Sümela’nın keşişlerinden Ambrosios’u kutsal eşyaların gömüldükleri yerden alınarak Yunanistan’a götürülmesi ile görevlendirir. Ambrosios, 22 Ekim 1931 tarihinde Türkiye’ye gelmiş, Türk güvenlik güçlerinin denetiminde, kutsal eşyaları Aziz Barbara Şapeli’nde gömülü oldukları yerden çıkartarak Yunanistan’a götürmüştür. Kutsal eşyalar Atina Bennaki Müzesi’ne konularak yirmi yıl burada muhafaza edilmişler, daha sonra Karaferye’de inşa edilen “Yeni Sümela Manastırı”na konulmuşlardır.”

1931 yılında Venizelos’un Türkiye ve İsmet İnönü’nün Yunanistan ziyaretlerinde kararlaştırılan bu kazı izninin belgesi hala Cumhurbaşkanlığı Arşivleri’nde duruyor.

İznin altındaki imza Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’e ait.

Eğer doğduğu Selanik Yunanistan’ın eline geçmiş, İstiklal Harbi’nde Yunan ordusuyla savaşmış Mustafa Kemal Paşa, Pontusçuluktan endişelenseydi hatta Yunan düşmanlığı yapsaydı onu suçlamazdık.

Ama Mustafa Kemal’in özgüven gösterdiği bir konuda, aşırı hassasiyet yapmak 2023 yılında başkalarına nasip oldu.

Ama tabii türlerinin tek örneği değiller.

Trabzonlu bir mübadil aileden gelen Drama Metropoliti Pavlos da Yunanistan’daki benzer milliyetçilerden çok çekmişti.

2019 yılında Gümülcine’deki Türkiye elçiliğinin 29 Ekim için düzenlediği resepsiyona katıldığında milliyetçiler ayağa kalkmıştı.

Yunan Çözümü (Elliniki Lisi) Partisi Başkanı ve Larisa milletvekili Kiriakos Velopulo, verdiği soru önergesinde “Türkiye’nin Kıbrıs’ı işgal ettiğini, orada bulunan kiliseleri otele, depoya ve ahırlara dönüştürdüğünü bir Türk yetkilinin “Batı Trakya’nın gerçek sahibi biziz” dediğini hatırlatıp, Metropolit’in bu davette ne işi olduğunu” sormuştu.

Metropolit Pavlos ise 2010 yılında memleketi Trabzon’daki Sümela Manastırı’nda ibadet izni haberini alınca gözyaşlarına boğulduğu Türkiye ile iyi ilişkiler kurmakta ısrar etti.

2022 yılında 59 yaşında vefat ettiğinde mezarına Trabzonspor forması konacak kadar fanatik bir Trabzonspor taraftarıydı.

Bu yılki törende İmrozlu Patrik Bartholomeos, Trabzonlu Pavlos’tan bahsetti:

“Bugünkü dualarımızda, merhum Drama Metropoliti Pavlos da vardı Kendisinin, memleketi Trabzon'a olan sevgisi o kadar büyüktü ki, bu sevgiyi ve ilgiyi bize ve patrikhanemize de aşıladı. Merhum Metropolit Pavlos'un temelini attığı bu sevgiyi ise, siz kıymetli Trabzonluların bizlere olan alakası daha da büyüttü.”

Bartholomeos, ayin için izin veren yöneticilere de tekrar teşekkür etti.

Sümela tartışması gösterdi ki, 88 yıl sonra Sümela’daki anmaya 2010 yılında ilk kez izin veren AK Parti iktidarı, her ne kadar 2010 yılındaki demokrasi, insan hakları karnesinin hayli gerisine düşmüş olsa da milliyetçilik, yabancı düşmanlığı, azınlık hakları gibi konularda muhalefetten hala ileri bir yerde duruyor.

Muhalefetin de yerine sessizce oturmayla sonuçlanan bu aşırı ve gereksiz yükselmelerden çıkaracağı dersler var.

Ayinin üzerinden geçen 10 saatin ardından Trabzon hala Türkiye sınırları içerisinde, babaannesi hala Rumca konuşanların bile Kıpçak Türkü olduğuna emin olduğu Trabzon’da kimse Pontus hülyası kurmuyor, zaten Patrik ve papazlar da çoktan İstanbul’a döndüler.

Bir tek ayine katılan Trabzonspor’un Yunan futbolcuları şehirde kaldı. Trabzonlular da onlardan ve yılda bir kere bölgedeki turizmi canlandıran ayinden çok memnun görünüyor, bir mani çıkmazsa seneye yine bekliyorlar.

Bu arada Trabzon’un Fethi’ni de bu yıl ilk kez 15 Ağustos’ta kutlandı.

Onlar için daha fazla endişelenmenize gerek yok.

.21/08/2023 12:54

Haftanın en heyecanlı gelişmesi…

Geçen haftanın siyaseten en ilginç haberi ne muhalefetin düşük yoğunluklu uzatmalı uzun bıçaklar gecesindeki seyircisi kalmamış yeni salvolar, ne İmamoğlu’nun heyecanı düşük adaylık açıklaması ne de AK Parti’deki İstanbul namzetlerinin heveslerini belli etikleri PR faaliyetleriydi.

Yazın siyasette flash gelişmesi; Erdoğan’ın bu yıl ikinci kez tatile çıkmasıydı.

Ama bu son 20 yıldır son umutlarını Erdoğan’ın sağlık sorunlarına bağlamış olanlar için yine iyi bir haber değildi.

Çünkü Cumhurbaşkanı görünen o ki son 20 yılın hatta tüm siyasi hayatının en rahat günlerini yaşıyor.

Tabii ki bu rahatlığın ana sebebi Erdoğan’ın ikinci turda da zor bir seçimi kazanması oldu.

Hukuk, demokrasi, ifade hürriyeti maddelerinde içerideki vatandaşların bir kısmının içini yakan, daha büyük bir kısmının pek de umurundaymış gibi durmayan kötü karne bir tarafa, dünyanın en yüksek enflasyon oranlarından biriyle, dünyanın en büyük depremlerinden birinin ardından hem Cumhurbaşkanlığı’nı hem de Meclis’i kazanmayı Cumhurbaşkanı Erdoğan bile beklemiyordu.

Muhalif çevrelerde Cumhurbaşkanlığı seçiminin kaybedilmesinin nedeni yanlış aday ama Meclis neden kaybedildi sorusunun henüz bundan başka bir cevabı yok.

Çünkü onun için seçim sonucunun çok derin, acıtıcı, konfor bozucu analizini yapıp ve bu doğrultuda eyleme geçmek gerekecek.

O yüzden seçimden bir hafta önce bu işin ilk turda mı ikinci turda mı biteceğini tartışan muhalifler için Erdoğan’ın seçimlerde yenilmez armada olduğunu artık kabul etmek en rahatlatıcı çözüm oldu.

Herkes biliyor ki seçimden sonra gelen zam ve vergi furyasıyla isyan edenler bu Pazar seçim olsa sandıkta yine Erdoğan’ı seçecekler.

Ve bunun sebebi kendi çıkarlarını gözetemeyecek kadar cahil ya da kandırılmış olmaları değil.

Bu tarihsel şartların yarattığı siyasi hal ve kaçınılmazlık Erdoğan’ın en büyük konforu.

Ama Erdoğan’ın Ankara’yı bu kadar rahat terk edebilmesinin sebebi sadece son seçimin sonuçları değil.

Erdoğan için uzun süredir artık Ankara’da ne derler, ne yaparlar diye kaygılanması gereken bir askeri ve sivil bürokrasi, alternatif bir güç merkezi kalmadı.

Bir zamanlar “iyi saatte olsunlar” diye cinlere benzetilen askeri vesayetinden geriye emekliye sevk edilmesi yanlış anlaşılır endişesiyle gözyaşları içinde Cumhurbaşkanı’na sarılarak veda eden komutanlar kaldı.

Ama bu durum hiç de acıklı değil.

27 Mayıs’tan beri siyasete karışmayı mesleği sanarak askeri disiplini defalarca çiğnemiş, Başbakan eşlerinin gireceği hastanelere bile karışmış bir ordunun, ancak eder bulur meselinde anlatılacak ibretlik hikayesi bu.

Cumhurbaşkanı’nın endişeye sevk edecek bir iç güç kalmadığı gibi, endişe etmesini gerektiren bir dış güç de kalmadı.

İktidar seçimlerde daha taze halka tam tersi öcüler yer bizi hikayeleri atlatsa da, öcü diye bir şey olmadığını iyi bilecek kadar olgun.

Erdoğan, son 20 yıldır bölgede ayakta kalmış Putin’le birlikte en tecrübeli lider.

Son 20 yılda dış güçlerin AK Parti iktidarına desteği, kösteğinden daha fazla oldu. Şimdi de karşılıklı çıkarlarla birbirinin ayağına basmama modu açıldı. Zaten Türkiye dış güçlerin pek de umurunda görünmüyor.

Ekonomiden de yabancılar çekildiği için artık dış güçlerin içeride 2018’de dost ve kardeş Trump’ın yaptığı gibi yapabileceği bir şey kalmadı.

Hatta bizzat iktidar dış ekonomik güçleri yeniden Türkiye’ye çekmek için uğraşıyor.

Yani dışarıda da endişe edecek bir durum yok. Türkiye’ye şu anda en çok etki eden dış güçler Körfez’den gelen sermaye, Afrika’dan gelen sıcaklar ve Balkanlardan gelen soğuk hava dalgaları.

Erdoğan için yurtta ve cihanda olduğu gibi parti içinde de endişeleneceği bir mesele kalmadı.

2019 öncesi belediye başkanlarını bir çırpıda istifa ettirmişti, 2023 seçimlerinde de aralarında Akar ve Soylu gibi bir miktar özgül ağırlığı olan isimlerin de olduğu bakanların yüzde 80’ini meclis komisyonlarına doğru taca çıkardı. Parti içinde artık özgül ağırlığı olan kimse kalmadı. Erdoğan sonrası diye bir tartışma da yok. Erdoğan’ın bir dönem daha aday olmaması önünde hiçbir engel yok.

Cumhurbaşkanı’nın önünde siyaseten tek bir hedef kaldı: İstanbul’u geri almak.

Yerel seçimlere, 2019’daki yerel seçimlere gider gibi gitmiyor siyaset.

Bu kez favori muhalefet değil, iktidar.

Yüzde 48 oyluk bir muhalif dirence rağmen, İstanbul dahil büyükşehirlerdeki üstünlüğe rağmen muhalefetteki uzun bıçaklar gecesinde çıkarılan bıçaklar yerel seçimlere artık aylar kala bile kınlarına girmedi. Bu hesaplaşma ve ittifakı kuramama hali ve kriz potansiyelleri de Erdoğan’ın yerel seçimlerdeki en büyük kozu olacak.

Nitekim, iktidara yakın kanalların en popüler taratışma konusu CHP’deki liderlik mücadelesi ve Altılı Masa’daki kavgalar.

Tüm bu şartlar birleştiğinde, havaların mevsim normallerinin üzerinde gittiği bu yaz Erdoğan son 20 yıldır yapmadığı bir şeyi yaptı ve yazın ikinci kez tatile çıktı.

28 Mayıs’taki seçimlerin ardından Marmaris’te ailesiyle tatil yapan ve Kurban Bayramı tatilini de burada geçiren Cumhurbaşkanı, ailesiyle birlikte tatildeydi. Tatiline daha çok bir Budapeşte turuna benzeyen Orban’ın davetiyle ara verdi.

Peki, Erdoğan’ın başbakanlık yıllarından bu yana aynı yaz ikinci kez çıktığı bu tatil siyaset hakkında bize Erdoğan’ın keyfinin yerinde olması dışında ne söylüyor?

Aslında çok şey.

Son 10 yılını Gezi, 17-25 Aralık, 15 Temmuz darbe girişimi, Suriye krizleri, ekonomik kriz, 2019 yerel seçim yenilgisiyle geçiren Erdoğan için bazıları hayatını bazıları ailesini, hepsi iktidarını tehdit eden büyük meydan okumalar, tehditler devri artık geride kalmış görünüyor.

Tehdit algısının azaldığı, rahat kılçıksız bir beş yıl görünüyor.

Gelecek kaygısı; stress, kaygı bozukluğu, öfke kontrol sorunları, panik atak gibi rahatsızlıkların temel nedeni.

Türkiye nüfusunun önemli bir kısmı için ekonomi ve hukuki meseleler nedeniyle yakın gelecek karanlık olmasa da bulanık.

İktidarı destekleyenler için bile buğulu ama bir kişi için önümüzdeki beş yıl net: Erdoğan.

Bu iki sonuç yaratabilir.

Cumhurbaşkanı’nin acil durum, olağanüstü hal, tehdit altında olma psikolojisinden çıkması ülkeyi de olağanüstü halden çıkarabilir.

Türkiye’nin psikolojisinin, Erdoğan’ın psikolojisine bağlı olduğu anormallik, gerçek bir normalleşmenin önünü açabilir.

Demokrasinin, ifade hürriyetinin, hukukun, medyanın sıkılmış vanaları gevşetilebilir. Ya da yeniden sıkmaya ihtiyaç duyulmayabilir.

Cumhurbaşkanı, artık mikro yönetimden vazgeçebilir. Hakan Fidan ve Mehmet Şimşek örneklerindeki gibi bazı işleri işi bilenlere delege edip, kenardan izlemeyi tercih edebilir.

Cumhurbaşkanı için bu beş yılı toplumun yüzde 48’inin de rızasını kazanmaya çalışacağı, daha farklı bir miras bırakmak için değerlendirilebilir.

Artık Erdoğan ile yaşamak zorunda olduklarını anlayan Batı, Erdoğan’ı itmek yerine içeriye çekmek için alan açabilir, ekonomik olarak buna ihtiyaç duyan ve seçimlerden bu yana Batı’ya doğru yeşil ışıklar yakan Erdoğan için bu teşvik yeniden Türkiye’nin içerisinde Batı’nın demokrasi ve insan hakları için teşvik edici bir rol oynamasına neden olabilir.

Bu pozitif senaryo.

Ama bu rahatlama her zaman pozitif sonuçlar da yaratmayabilir.

Artık kendisine ve iktidarına yönelik hiçbir tehdit görmeyen Cumhurbaşkanı, bu beş yılı hayalindeki sosyal ve kültürel atılımları yapmak için kullanmak da isteyebilir.

Hep yapmak istediği ama zamansızlıktan ertelediği işleri emekliliğinde yapmaya çalışan emekli konforuna ya da gençliğindeki hızlı hayattan sonra hayatının geri kalanını ahiretine adayan, cami cemaati olan, Umre’ye, Hacca giden bir Müslümanın psikolojisine benzetilebilir.

Ertelenmiş bu kültürel ve sosyal atılımlar/işler yeni kültür savaşlarına neden olabilir. Siyaset tamamen bu kültür savaşlarının arenasına dönebilir. Bundan da yine iktidar kazanır.

Ekonomide ve diplomaside pragmatik ve zorunlu rasyonelleşme, tek başlarına yeterli olursa siyasette, kültürde, sosyal hayatta irrasyonel hayaller denenebilir.

Yaşayıp göreceğiz, zaten yapabileceğimiz başka bir şey de yok.

Siyasette üzerinde yazılacak en heyecanlı ve ilginç gelişmenin Cumhurbaşkanı’nın ikinci kez tatile çıkması olması zaten içinde olduğumuz kurak iklim hakkında yeterince fikir veriyor.

Belki de Cumhurbaşkanı bu beş yılı sık sık tatil yaparak geçirir.

Ne de olsa seçimlerde halka bayrak inmez, ezan susmaz, ülke bölünmez dışında bir vaatte de bulunmadı.

Allaha şükür ezanlar okunamaya, bayraklar dalgalanmaya devam ediyor. Vaatler şimdiden tutuldu.

Kılçıksız, bir daha geri alınamaz, hesap sorulamaz beş yıllık ruhsat Cumhurbaşkanı’nın elinde. Onu beş yıl sonra elinden alabilecek bir muhalefet de o muhalefetin içinden yükseleceği yeni bir fikri harekette de görünmüyor.

Herkes hep durduğu yerde duruyor, klimalar açık, konforlar yerinde.

Cumhurbaşkanı ve ailesine iyi tatiller…

.23/08/2023 13:14

Peki bu hikayedeki kötü adamlar kim?

Seçim sonuçlarını tanımadı, taraftarlarını Kongre’yi basmaya teşvik etti, bütün sosyal medya platformlarından kovuldu, devir teslim sürecinde bir suçlu muamelesi gördü, hakkında şimdiye kadar üç iddianame hazırlandı, biri ABD devletine karşı komplo kurmak gibi ciddi bir suçlama, iki kez gözaltına alınıp mahkemeye çıkarıldı, önümüzdeki günlerde üçüncü kez gözaltına alınıp mahkemeye çıkarılacak, Cumhuriyetçilerin Fox News, WSJ gibi medyaları onun aleyhine yayın yapıyor, ünlü Cumhuriyetçilerin neredeyse tamamı ona karşı…

Ama bütün tuhaflıklarına, engellilerle bile dalga geçebilecek kötü kalpliliğine, fahişeleri susturmak için rüşvet verme skandallarına rağmen Donald Trump, 2024 seçimlerinde ABD tarihinde benzeri ender olan bir mucizeyi gerçekleştirip, yeniden başkan seçilebilir.

En azından anketler bunun artık yüzde 50 ihtimal olduğunu söylüyor.

Yakında başlayacak Cumhuriyetçi Parti ön seçimlerinde Trump, arkasına Cumhuriyetçilerin anaakım medyası ve sermayesinin desteğini almış Florida Valisi Desantis’in 40 puan önünde. Desantis’i destekleyen Fox News’in son anketine göre Trump yüzde 53, Desantis yüzde 16.

Yani Cumhuriyetçilerin adayı eğer ayağına bir hukuki engel dolanmazsa Trump olacak.

Ama esas bütün Amerikan elitlerini ve medyasının tüylerini diken diken eden 2024 Başkanlık seçimleri anketleri.

Bu anketlere göre Biden-Trump karşılaşmasında durum başa baş. Biden yüzde 47 Trump 46. Sadece Fox anketinde Biden 44, Trump 41 görünüyor.

Peki nasıl olabiliyor bu?

Cehalet, dini yobazlık gibi bizde her kapıyı açmak için zorlanan açıklama anahtarları ABD örneğine pek uymuyor. Trump seçmenin tek bir kimliği yok.

O yüzden bela okumaktan, insanları aşağılamaktan yorulan cesur Amerikalı entelektüeller bu soruya cevap arıyorlar bir süredir.

Onlardan en cesuru, Obama’nın da en favori köşe yazarı olan, Amerikan Demokratlarının entelektüel yol göstericilerinden New York Times yazarı David Brooks oldu.

Brooks, geçen hafta New York Times’da “Peki ya bu hikayedeki kötü adam bizsek?” başlıklı çok cesur bir yazı yazdı.

Serbestiyet’in çevirdiği yazıdan bazı yerleri aktaracağım:

“Biz Trump karşıtları iyi adamlar oluyoruz. İlerlemenin ve aydınlanmanın güçleri olan ‘iyi adamlar’. Trumpçılar ise gerici yobazlar ve otoriterleri temsil ediyorlar. Bu argümana kısmen katılıyorum diyebilirim, fakat argüman aynı zamanda elitlerin kendi kendini tatmin etmesi sağlayan bir anlatı. 2020'de Biden yalnızca 500 kadar ilçede seçimleri kazandı, fakat bu 500 ilçe Amerikan ekonomisinin yüzde 71'ini oluşturuyor. Trump ise 2.500'den fazla ilçede kazanmıştı fakat bu ilçeler toplam ekonominin yalnızca yüzde 29'unu oluşturuyordu. Daha az eğitimli sınıflardaki insanların neden ekonomik, siyasi, kültürel ve ahlaki saldırı altında oldukları sonucuna vardıklarını ve neden eğitimli sınıfa karşı en iyi savaşçıları olarak Trump'ın etrafında toplandıklarını anlamak zor değil. Trump, işçiler için en tehditkâr görünen insan setinin girişimciler değil, uzmanlaşmış sınıf olduğunu çok iyi anladı. Yani biz. Sosyolog E. Digby Baltzell'in on yıllar önce yazdığı gibi, "Tarih, kast ayrıcalıklarını önderliğe tercih eden sınıfların mezarlığıdır." Bizim sınıfımızın şu anda flört ettiği kader tam olarak budur.”

“Hepimizin bu işte birlikte olduğu idealinin yerini, eğitimli sınıfın burada ayrı bir dünyada yaşadığı ve diğer herkesin aşağıda farklı bir dünyaya zorlandığı gerçeği aldı. Üye olduğumuz toplumsal sınıfın üyeleri her zaman ötekileştirilenler için cesurca konuşur, ancak bir şekilde her zaman kendimize hizmet eden sistemler inşa eder.

Bu sistemlerden en önemlisi modern meritokrasi olmuştur. İnsanları en çok sahip olduğu niteliğe göre ayıran ve/veya dışlayan bir sosyal düzen inşa ettik. Akademik başarı üzerine kurulu bir düzen… Yüksek eğitimli ebeveynler seçkin okullara gidiyor, birbirleriyle evleniyor, yüksek ücretli profesyonel işlerde çalışıyor ve aynı seçkin okullara giren, birbirleriyle evlenen ve seçkin sınıf ayrıcalıklarını nesilden nesile aktaran çocuklarına muazzam kaynaklar aktarıyorlar.

Daniel Markovits “Meritokrasi Tuzağı” adlı kitabında yıllar süren araştırmaları şöyle özetlemişti: “Bugün orta sınıf çocukları okulda zengin çocuklarına, orta sınıf yetişkinleri de iş yerinde elit mezunlara yeniliyorlar. Meritokrasi orta sınıfı fırsatlardan mahrum bırakıyor. Aynı meritrokrasi, herkes kuralına göre oynasa bile sadece zenginlerin kazanabileceği bir gelir ve statü rekabetinde yalnızca kaybedenleri suçluyor.”
Meritokrasi sadece bir dışlama sistemi değil, aynı zamanda bir ahlak anlayışıdır. Barack Obama, başkanlığı sırasında politikaları bağlamında 900’den fazla kez “akıllı” kelimesini kullandı. Bunun anlamı, onun politikalarına katılmayan (ve belki de Harvard Hukuk Fakültesi’ne gitmeyen) herkesin aptal olması gerektiğidir.”

https://serbestiyet.com/featured/ceviri-peki-ya-bu-hikayedeki-kotu-adam-bizsek-139859/#google_vignette

Yazıdaki bazı argümanlar bize tanıdık, bazıları bize yabancı hatta bizde tam tersleri yaşanıyor.
Ama temel duygu aynı.

Gelişen kapitalizm, profesyonelleşme, şehirlerdeki kast hayatı, eğitim, bilim, teknolojide nesilleri ve insanları birbirinden uzaklaştıran gelişmeler, partilerin, siyasetin, şirketlerin, medyanın, bürokrasinin, akademinin, bilimin karmaşık, aşırı uzmanlaşmış, kopuk, ulaşılmaz, değiştirilmez kibirli dünyası karşısında sıradan insanlar kendilerini zayıf hissediyor, kendini temsil etmeyen, dışlayan, hor gören elitlere karşı öfke, kin bir sınıfsal direniş duygusuyla siyasette sesini duyuran sesler arıyor. Popülist siyasetçiler bu duyguya karşılık geliyorlar.

Bu duygu küresel.

Türkiye’de AK Parti ve Erdoğan, 20 yıldır ama özellikle son 10 yıldır bu öfkenin sesi olarak girdiği her seçimi kazanıyor. Yani Türkiye’de durum Amerika’dan farklı. Elitler neredeyse artık ezilen, dayak yiyen statüsünde. Elitlere öfkeliler güçlüler, her yerdeler ya da her yere girmeye çalışıyorlar, iktidarı hınç duygularını tatmin etmek için kullanıyorlar.

Ama bir taraftan bu sınıfsal zorlamalar kabul etmeliyiz ki bir eşitlenme hali de yaratıyor. Bu her alanda eşit olmaya başlama duygusu büyük bir tatmin yaratıyor. “Eskiden doktorlar azarlardı, şimdi biz doktor dövüyoruz” diyen kadın kaba saba bir şekilde bu tatmin duygusunu tarif etmişti aslında.

Bu eşitliği onlar adına kavga ederek, elitleri hırpalayarak, buldozer gibi alan açarak sağlayan da hala Erdoğan.

Alper Görmüş, Serbestiyet’te David Brooks’un yazısı üzerine yazdığı yazıda bu öfkenin sesi olan popülist liderlerin yarattığı plasebo etkisini çok iyi tarif etti:

“Popülist liderlerin de mağduriyet duyguları ve korku düzeyleri yüksek kitlelerde plasebo etkisi yarattığını söyleyebiliriz. (Hele hele, liderleri, öfke biriktirdikleri yüksek kültürel mertebe sahiplerini küçümser tarzda konuştuğunda.)

Popülist liderlere oy veren kitlelerin ‘çağdaş-modern’ ölçülere uymayan ‘ilkel’ davranışları var evet, fakat bunlar onların içinde doğal olarak bulunan kötülükten gelmiyor, gerçek ve insani duygulardan (eziklik ve korku gibi) kaynaklanıyor.”

https://serbestiyet.com/featured/simdi-de-milei-21-yuzyil-aydinlanmislarin-iktidarinin-sonbahari-ya-da-populist-liderlerin-yukselisi-139972/

Amerikalılar için bütün bu konuları cesurca konuşmak için zaman az. Seçimler 2024 Kasım’ında.
Ama yeni seçimden çıkmış bizim için ise önümüzde koca bir beş yıl var. Bu beş yılı CHP içindeki hizip mücadelesi, Altılı Masa polemikleriyle geçirmenin kimseye bir faydası yok.

Çünkü mesele o değil.

İktidar elitlerinin gözle görünen ekonomik zenginleşmesine, üçer beşer adımlarla sınıf atlamasına, kurulan müteahhitler düzenine, yarattığı kendi nomenklatura sınıfına, debdebeye rağmen AK Parti’nin hala elitlere karşı ezilenlerin, beyaz Türklere karşı alttan gelenlerin sesi ve itirazı olarak görünmesi üzerine de yeni kavramlarla yeniden düşünmek gerek.

Nasıl oluyor da ekonomik krize, enflasyona, iktidar tarafından sürekli hırpalanmalarına, Devlet Tiyatroları’nda bile iktidarı kaybetmelerine rağmen hala şehirli seküler kesimlerin kültürel üst sınıf kibri, dindar iktidar çevrelerinin ekonomik üst sınıf kibrinden daha fazla insanlara batıyor, bir çeşit sınıf kinine, öfkeye neden oluyor?

Neden DEVA ve Gelecek’teki donanımlı, ehliyet sahibi dindar siyasetçiler iktidarın kültürel ve sosyal habitusunda yaşayan büyük kitleye ulaşamıyor, kapılar onlara bu kadar kapalı? Acaba bunun sebeplerinden biri onların da fazla eğitimli, profesyonel, ulaşılmaz ve bu yüzden kibirli görünmesi mi?

CHP’deki iktidar mücadelesinin de kültürel, sınıfsal boyutları yok mu? CHP’yi geleneksel CHP elitlerinden teslim alan Dersimli, orta sınıf bir bürokrat olan Kılıçdaroğlu, uzun yıllar sonra elde edilmiş bu mevziyi bu yüzden terk etmek istemiyor olabilir mi? Dışarıya doğru ittifak kurma çabaları, biraz da geleneksel CHP’liliğe karşı müttefik bulma çabası değil miydi?

İstanbul sermayesi ve medyasının desteklediği, mesajlarını Oksijen gazetesi üzerinden vermeyi tercih eden, Rolex saatli, orta üst sınıf bir aileden gelen İmamoğlu da bir bakıma geleneksel CHP elitlerinin geri dönüşünü temsil etmiyor mu?

Muhafazakarlara doğru açılımlardan rahatsız seküler şehirli elitlerin, eğitimli gençlerin, profesyonellerin “adamı” olması, İmamoğlu’nun ortak kültürel bağları olan büyük muhafazakar kitlelerle ilişkilerinin derinleşmesini, “halkın adamı” etkisi yaratmasını engellemiyor mu?

Hepsi üzerinde düşünülmeyi hakkediyor.

Neden böyle oldu sorusunun cevabı çok kolay değil.

Belki herkes cesurca şu soruyu sorarak işe başlayabilir:

Peki bizim hikayemizdeki kötü adamlar kimler?

Sadece karşıdakiler mi?

.28/08/2023 00:05

Abdülhamit’in primadonnası ve diğerlerinin Ağustos maaşları ödenmiştir

Primadonna, “operadaki baş kadın oyuncu”ya verilen İtalyanca ad.

Ama başlıktaki olay İtalya’da geçmiyor.

Bahsedilen “Saray” da Avrupa’da değil.

Yer İstanbul. Yıl 1900. Saray; 2.Abdülhamit’in Yıldız Sarayı.

Osmanlı Arşivleri’ndeki belge arşivlere bu başlıkla girmiş:

“Saray primadonnası ve diğerlerinin Ağustos maaşlarını aldıkları”

İtalyanca ve Türkçe yazılmış bordrolarda isimler ve maaşlar yer alıyor.

Peki, kimdi dolgun maaşlı bu kadrolu saray primadonnası ve diğerleri?

Aslında bu hikayenin esas başrolünde diğerleri var.

Yani İtalyan Stravolo ailesi.

Güney İtalyalı Stravololar, 19’uncu yüzyılın sonlarında komediler, operetler sahneleyen gezici bir kumpanya ya da o günlerin tabiriyle bir trup kurmuş, İtalya’da epey meşhur olmuşlardı.

Baba Salvatore Stravolo, anne Maria Seconda, oğulları, kızları ve damatlarıyla şehir, şehir ülke ülke dolaşıp oyunlar sahneliyordu.

Daha çok komediler. İtalyan lirik tiyatrosunun altın zamanlarıydı.

İtalyan oyunlarının popüler olduğu şehirlerden biri de İstanbul’du.

Stravo ailesi, Avrupa turnelerinden birinde 1892 yılında İstanbul’a geldi.

Şimdi yerinde St Antuan Kilisesi olan İstiklal Caddesi’ndeki Concordia Tiyatrosu’nda operetler sahnelediler.

Sonra turne kapsamında Balkanlar’a gittiler.

Dönüşte yoğun talep üzerine bir kere daha İstanbul’a gelip bu kez Tepebaşı’ndaki Pöti Şan’da sahneye çıktılar.

İstanbullulardan en çok alkışı kumpanyada komedi rollerinde oynayan 26 yaşındaki ailenin büyük ve yakışıklı oğlu Arturo Stravolo almıştı.

Bir akşam Sultan Abdülhamit’in adamları Pöti Şan’a geldi.

Arturo Stravolo’ya Saray’da temsil vereceğini bildirdiler. Karar netti, çünkü doğrudan Padişah’ın iradesiydi. Stravolo ve ailesi arabalara doldular, lüzumlu eşyalarını aldılar ve Yıldız Sarayı’na gittiler.

Burada bir araya girip, hikâyenin biraz daha geçmişini anlatmak gerekecek.

Çünkü ilk kez tiyatrodan saraya oyuncu kaçırılmıyordu.

Osmanlı’da ilk olarak 2. Mahmut devrinde tiyatrolar kuruldu ve opera temsilleri başladı.

1828’de 2.Mahmud’un davetiyle geldiği İstanbul’da saray bandosu Müzika-i Hümayun’u kuran İtalyan orkestra şefi Donizetti’nin en iyi iki öğrencisi padişahın iki oğluydu: Abdülmecid ve Abdülaziz.

Abdülmecid tahta çıktığında, hocası Donizetti’ye bando dışında bir de saray orkestrası kurdurmuştu.

Donizetti’den operetler de sahnelemesini istemişti.

Avrupa’dan piyanolar getirilmişti ve bütün saray Batı müziği eğitimi alıyordu.

Hatta Harem bölümünde ayrı bir orkestra kurulmuştu. Padişah ailesi piano, arp, kemanda ilerlemişti.

Padişah Abdülmecit, şimdi yerinde Çiçek Pasajı olan Pera’daki Naum Tiyatrosu’nun inşaatına büyük paralar vermişti ve sık sık oraya gidip oyunlar, operetler izliyordu.

Dolmabahçe Sarayı’nı yaptırdıktan sonra ise kendisine Avrupa saraylarındaki gibi bir saray tiyatrosu inşa ettirdi.

Bezm-i Âlem Valide Sultan Camii’nin hemen yanı başında, şimdi yerinde artık yolun ve Beşiktaş Stadı’nın olduğu Dolmabahçe Saray Tiyatrosu, 1859’da Naum Tiyatrosu oyuncularının sahnelediği operayla açıldı.

Herhalde bu kadar asriliği fazla bulmuş olacak ki Türkçe yayınlanan Ceride- Havadis, açılışı fazla ayrıntıya girmeden, dualar ve padişaha gelenekse övgülerle duyurmuştu:

“Allah, Padişahımızın ömrünü, büyüklüğünü, yüksekliğini, parıltısını, şanını, şerefini arttırsın; kalbini çeşit çeşit neşe ve sefadan ayırmasın âmin. Beşiktaş sahil sarayı civarında Padişahımızın emriyle kendilerine mahsus gayet süslü, eşsiz bir tiyatrohane tanzim edilmiştir. Gerekli her şey tamamlanmış olduğundan bu ayın- Cemaziyülâhır ayının- üçüncü Cumartesi gecesi Padişahımız bu tiyatrohaneyi şereflendirmişlerdir. Büyük bir lütuf olarak izin verdikleri için, vezirler ve başka ileri gelen devlet adamları da hazır bulunmuşlardır. Tiyatro açılmış ve bir opera oynanmıştır. Hazır bulunanlar pek memnun olmuşlardır. Doğrusu bu tiyatro benzeri pek az bulunur, pek muntazam, değerli bir eserdir. Böyle bir eser vücuda getirdikleri için Padişahımıza karşı teşekkür duygularını bildirmek üzere herkes onun ömrünün artması duasını tekrarlamış, bu suretle de kendisine düşen kulluk vazifesini yapmıştır.”

İstanbul’da Fransızca yayınlanan Journal de Constantinople gazetesi ise sansürsüz tiyaronun açılış gecesini anlatmıştı:

“Bu büyük sanat merasiminde, genç şehzadeler, bütün Saray halkı, Sadrazam, nazırlar, hükümetin bütün ileri gelenleri ile yabancı devletlerin elçileri hazır bulundular. Temsil, Naum Tiyatrosu sanatkârları tarafından verildi. Padişahın bulunduğu locanın solunda İngiliz Elçisi’nin eşi Lady Bulver ne İsveç elçisi’nin eşi Mme. Sibern bulunuyordu. Padişah, Lady Bulwer ile birkaç defa Fransızca konuştu. Temsil akşamın yedisinde, Mlle. Viale, M. Scheggi, M. Lawrence ve M. Saverini’nin ustaca icra ettikleri Luigi Ricci’nin Scaramuccia operası’nın ilk iki perdesi ile başladı. İki perde arasında M. Padovani güzide topluluğa kendini dinletmek şerefine erişti: Kendi bestelemiş olduğu sevimli bir parçayı kemanla çaldı. Temsil, yeni Chasse de Dianne balesi ile sona erdi. Padişah temsilin sonuna kadar locasını terk etmedi.”

Fakat bu asri eğlenceler uzun sürmedi.

1861’de Abülmecit ölüp yerine kardeşi Abdülaziz gelince, saray orkestrası küçültüldü, opera ve tiyatro oyunları bitirildi, Harem’de kurulan bale kaldırıldı, geriye sadece bando bırakıldı.

Bir daha opera sahnelenmeyen Dolmabahçe Saray Tiyatrosu da 1863’de yandı.

Ama Abdülaziz, bütün bunları sofu ve Batı kültürü karşıtı olduğu için yapmamıştı.

1856 Kırım Savaşı ile ülkenin içine girdiği ekonomik darboğaz sırasında iyice göze batan yeni Saray’daki israfa karşı alınması gereken tasarruf tedbirleriydi bunlar.

Küçük yaşlardan itibaren Batı müziği eğitimi almış, kendi besteleri olan yeni padişah Abdülaziz de sık sık Naum Tiyatrosu’na giderek oyunlar ve operetler izlemeye devam etmişti.

Sadece kendisi değil, İstanbul’a gelen konuk imparatorları da Naum Tiyatrosu’nda opera izlemeye götürüyordu.

Padişah Abdülaziz, III. Napolyon’un daveti üzerine Paris’teki Milletler Sergisi’ne katılmak üzere 1867’de Avrupa’ya gitti.

Bu bir Osmanlı padişahının ilk Avrupa seyahatiydi.

Abdülaziz, 47 gün süren seyahatı sırasında da Fransa, İngiltere ve Avusturya’da operalara gitti.

Ama yalnız değil.

Avrupa’ya götürdüğü iki yeğeniyle birlikte; veliaht şehzade Murat ve şehzade Abdülhamit.

5 Temmuz 1867 akşamı Padişah’ın Paris’te operaya gittiğini Ceride-i Havadis gazetesi şöyle haber verdi:

“Halife hazretlerinin oturmalarına tahsis edilmiş olan Elysee sarayından Cuma günü akşam üzeri çıkarak adetleri olduğu veçhile maiyetlerinde bazı memurlar bulunduğu halde, Paris şehrinde gezintiye rağbet buyurdukları, sıhhat ve afiyetlerinin çok iyi olduğu, geçen Çarşamba gecesi de opera seyrine gittikleri, ertesi gün Paris metropoliti ile papa hazretlerinin oradaki elçisi tarafına giderek vizitede bulunmak suretiyle kendilerini mükâfatlandırdıkları, bu Perşembe günü de Londra’yı şereflendirmek üzere Paris’ten ayrılacakları telgraf haberlerinden anlaşılmıştır.”

Kraliçe Victoria’nın davetiyle Paris’ten Londra’ya geçen Abdülaziz ve heyeti şerefine 16 Temmuz 1867 gecesi Crystal Palace’ta otuz bin kişinin katıldığı, 1600 kişilik İngiliz korosunun sahne aldığı bir konser düzenledi. Konserde koro kasideler bile okudu.

Abdülaziz ayrıca Londra’da Galler Prensi Edward ile birlikte Fransız bestecisi Auber’in Asaniello operasını da izlemeye gitti.

Temsilin sonunda operanın direktörüne 136 taşlı bir enfiye kutusu ve sanatçılara da 800 lira hediye etti.

Sultan Abdülaziz, Avrupa’daki sanat camiasınında bir parçasıydı.

1872 yılında ünlü Alman besteci Wagner'in Bavyera’nın Bayreuth şehrinde inşa ettirmek için para toplamaya başladığı konser salonu Festspielhaus için ilk bağış yapanlardan biri Abdülaziz olmuştu.

Padişah o günün parasıyla Wagner’in salonuna 900 thaler yani bugünkü rayiçle 21.000 Euro bağışlamıştı.

Batılı pek çok imparator ve zenginin kayıtsız kaldığı konser salonu projesine bu cömert bağış için bizzat Wagner, Abdülaziz’e teşekkür mektubu gönderdi.

(Mektup ilk olarak 2003’de Andante dergisinde müzik tarihçisi Emre Aracı tarafından yayınlandı)

Bu bağışın karşılığında Abdülaziz salondaki üç koltuğun daimi sahibi oldu: 329, 330 ve 331.

Bu üç koltuktan birini kendisi, diğerini ise iki yeğeni için almıştı: Murat ve Abdülhamit.

13 Ağustos 1876’da nihayet biten salonun açılışı yapıldığında ise bu üç koltuk boştu.

Abdülaziz, 1876’daki saray darbesiyle devrilmiş, yerine geçen büyük yeğeni V. Murad ise amcasının hala karanlık olan ölümüyle ruhen hastalanmıştı.

Birkaç hafta sonra da ağabeyinin yerine Wagner operasındaki üçüncü koltuğun sahibi küçük yeğen geçti: 2. Abdülhamit.

Abdülhamit’in klasik Batı müziği merakı ve bilgisinin birinci derecede tanığı çocuklarıydı.

1960’da hayatını kaybeden kızı Ayşe Osmanoğlu’nun “Babam Sultan Abdülhamid” kitabında bu tanıklığın pek çok örneği var.

Kitapta bizzat babasından şöyle aktarıyor:

“Gençliğimde piyanoya merak etmiştim. Babam (Abdülmecid), Şehzadelerine Avrupa’dan birer piyano getirtmişti. Saraya İtalyan ve Fransız musiki muallimleri alınmıştı. Bu muallimlerden Fransız Alexandre Efendi bana hoca tayin edilmişti. Epeyce bir müddet çalıştım. Musikiyi çok sevmeme rağmen, ne yazık ki gaileli bir hayat bana musikiye lazım gelen vakti verdirtmedi.”

Ayşe Osmanoğlu’nun hatıralarından adına yapılan dizideki o Abdülhamit’e hiç benzemeyen bir baba görürüz:

“Evlatlarının müzikle meşgul olmasını ister, bize piyanolar ve muhtelif musiki aletleri alırdı. Huzurunda piyano çaldırır, dinler, yanlışlarımızı düzeltir, tempolara dikkat eder, - Böyle çalınmaz, tekrar ediniz. – derdi. Alafranga musikiyi alaturkaya tercih ederdi. - Alaturka güzeldir ama daima gam verir. Alafranga değişiktir. Neşe verir. Piyanoda alaturka dinlenmez. Kendine mahsus alaturka sazlarla çalınmalıdır” derdi.”

2. Abdülhamit, Batı müziği tutkusunu aldığı babasının yolundan gitti ve Dolmabahçe Sarayı’ndan taşındığı Yıldız Sarayı’nda 1889 yılında Yıldız Saray Tiyatrosu’nu yaptırdı.

120 kişilik, üst katta padişah ve misafir localarının ve kafes arkasındaki harem bölümünün olduğu salonun Alman İmparatoru II. Wilhelm’ın 1889’daki ilk İstanbul ziyaretine yetiştirilmesi bir tesadüf değildi.

Belki bugün biri yapsa “eziklik”, “batı kompleksi” denebilirdi ama Abdülhamit, ittifakını derinleştirmek istediği imparatora kendi sarayında operet izletmek istemişti.

Ama bu sahiden eziklik ya da batı kompleksi değildi. Bugün hamasi tarih anlatısı içinde ne olduğunu anlamaktan epey uzak olduğumuz 19’uncu yüzyılın saray kültürüydü.

22 Mayıs 1891 Cuma günü Yıldız Sarayı’ndaki Cuma selamlığında Abdülhamit’in 172 kişilik Viyana Erkekler Korosu’ndan ilahiler, şarkılar dinlediğine, konser sonu koro şefine mecidiye nişanı verdiğine o yüzden bugün inanmak kolay değil.

(Yine müzik tarihçisi Emre Aracı, kişisel arşivlerden onun da konser programını bulup yayınlamıştı)

O yüzden İstanbul’a gelen bütün tiyatrolar, kumpanyalar muhakkak bir akşam soluğu Yıldız Sarayı’nda almaktaydı.

Yıldız Saray Tiyatrosu’nda temsil günü Cuma akşamlarıydı. Hatta bazen geceleri…

Yine kızı Ayşe Osmanoğlu anlatıyor:

“İstanbul’a herhangi bir trup gelse, derhal elçiler tarafından haber verilir, tavsiye olunurdu. Böylece truplar saraya gelirdi. (…) Fransa Sefiri Constance, Sarah
Bernhardt’la Coquelin Cadet’yi saraya getirmişti. Oyundan sonra bunlara da nişan verilmişti.”

150 yıl sonra bile kendisini oynayan kişiyi AK Parti grup başkanvekili yapacak kadar gücünü koruyan Tahsin Paşa’ya da kulak verip, bu uzun parantezi kapatalım

“O zamanlarda da Avrupa’dan artistlerin şehrimize geldikleri vakiydi. Tiyatro işleri esvapçıbaşı İlyas Bey’e görevli olduğundan böyle meşhur artistler geldiği zaman, saray tiyatrosunda bunlara oyun verdirilirdi. Mounet-Sully, Sarah Bernhardt, Ermete Novelli bu suretle oynamışlardı. Bunlara kâh nişan veya madalya, kâh bol miktarda bahşiş verilirdi.”

1892 yılının o akşamı Arturo Stravolo ve ailesini Pöti Şan tiyatrosundan alıp, arabalarla Yıldız Sarayı’na doğru götüren de İlyas Bey’en başkası değildi.

Stravolo, o akşam yaşadıklarını 56 yıl sonra 82 yaşındayken 1948’de boğaza bakan yalısında, o sırada henüz İnönü ailesinin damadı olmayan gazeteci Metin Toker’e anlattı:

“İstanbul’a geldiğim zaman epey pişkin ve tecrübeli bir artisttim. Arkadaşlarım da öyleydiler. Fakat Saray’da verdiğimiz o ilk temsilde olduğu kadar hiçbir yerde bu kadar sıkıldığımızı hatırlamıyorum. Yıldız’ın tiyatro dairesini bilirsiniz, güzel, şirin bir yerdir. Fakat sahneye çıktığımız zaman, hepimiz sanki buz kestik. Çünkü salon bomboştu. Yalnız kafeslerin arkasından hafif sesler geliyordu.

Anladık ki Sultan ve maiyeti oradalar. Boş bir salon önünde oynamanın ne kadar müşkül olduğunu, ancak sanatkarlar bilir. Düşününüz karşınızda hitap edecek kimse yok ve siz, mütemadiyen nükteler yapıyor, şaklabanlıklar ediyor, görünmeyen seyirciyi güldürmeye çalışıyorsunuz. Üstelik bu seyirciniz koca imparatorluğun hükümdarı ile en ileri gelen simaları. Vaziyetimizi takdir ediyorsunuz, değil mi?

Oynadığımız piyes, “Crispino e la comare” adlı İtalyanca bir komediydi. Ben, trupun komiği idim. Kafeslerin arkasından gelen ilk gülme seslerinin ve onu takip eden kahkahaların kulaklarımda ne kadar hoş akisler bıraktığını hala hatırlarım. Artık bütün şevkimizle oynuyorduk. Muvaffak olduğumuzu, temsilden sonra verilen ihsanın dolgunluğundan anladık.”

Padişah 2. Abdülhamit, en çok kendisini güldüren Arturo Stravolo’yu beğenmiş ve Saray’da kalmasını istemişti.

Ama Stravolo’nun 1948’de Cumhuriyet’te anlattığına göre bu transfer o kadar da kolay olmamıştı.

26 yaşındaki Arturo’nun hayali trupuyla dünyayı dolaşmaktı.

Ama padişah ısrar etmiş, baba Salvotore Stravolo oğlunu ikna etmeye çalışmış ama zorunlu askerlik zamanı gelmiş olan Arturo İtalya’ya dönmesi gerektiğini anlatmıştı.

2. Abdülhamit meseleyi İtalyan sefiri ile çözdü.

Padişah’ın ricası üzerine Arturo’nun askerliği bir yıl tecil edildi.

Artık bu jest karşısında daha fazla dayanamamış ve teklifi kabul etmişti.

Ama bir şartı vardı; Kendisiyle birlikte aile üyeleri de Saray’daki kadroya alınacaktı.

Kabul edildi.

Böylece Yıldız Saray Tiyatrosu’nun yavaş yavaş büyüyen ilk kadrolu ekibi Stravolo ailesi oldu.

Önce erkek Stravololar kadroya alındı.

Baba Salvatore Stravolo, küçük kardeş tenor Alfredo…

Fakat bir yıl hızla geçti. Arturo’nun askerlik için yeniden İtalya’ya dönmesi gerekti.

O yıllarda Osmanlı ile İtalya’nın arası pek de iyi değildi. İstanbul’a gelen İtalyan’ın yeni sefirini Abdülhamit bir türlü kabul etmemekteydi.

Nihayet bir gün sefir Yıldız’dan bir yemek daveti aldı. Heyecanla gitti. Yemekten sonra padişah kendisinden bir ricada bulundu:

Arturo’nun tecilini bir yıl daha uzatmasını…

Yeni sefirin böyle bir yetkisi yoktu ama zor bela görüştüğü padişahın tek ricasını geri çevirmek de mümkün değildi.

Söz verdi. Bulunan çareyi 1948’deki röportajdan okuyalım:

“Nihayet şu çareyi buluyor: Stravolo’yu hekim raporu ile çürüğe çıkaracaktır. Hemen bir hekim getiriliyor, muayene ediliyor, askerlik yapamayacak derecede hasta olduğuna dair rapor tanzim ediliyor ve Stravolo bu suretle 15 sene kalacağı Yıldız Sarayı’na yerleşiyor.”

Ama sarayın kadrolu tiyatro ve opera ekibi olmak hiç de kolay değildi:

“Trup teşkil edildikten sonra muhtelif operalara mahsus elbiseler ısmarlanmış, onları diğer piyesleri ve operetlerin kostümleri takip etmiş. Nihayet bunlar o kadar çoğalmış ki koca bir salonu gardrop yapmışlar. Bu sahada tam 50 muhtelif piyese ait kostüm, her an için hazır dururmuş. Temsiller ekseriya akşam veya gece vakti verilirmiş. Akşam üstü, Padişah ile Stravolo arasında irtibat memuru vazifesini göre İlyas bey, İtalyan artistine gelir, “Efendimiz bu gece Sevil Berberi’nin oynanmasını irade buyuruyorlar” dermiş. Stravolo hemen harekete geçer, arkadaşlarına hemen Sevil Berberi’ni hazırlamalarını istermiş. Hazırlıklar tam son safhasına gelir ve perdenin açılmasına intizar edilirken, İlyas Bey ter kan içinde arzu endam edermiş: “Aman Stravolo bey! Padişahımız iradelerini değiştirdiler Sevil Berberi’ni değil, Rigoletto’yu arzu buyuruyorlar”

Padişah ailesi için bütün bu opera ve operetlerin özel bir adı vardı. Kızı Ayşe Osmanoğlu, o isimleri anlatıyor:

“Bu operaların sarayda ayrı isimleri vardı. Traviata’ya (Madam Kamelya), Troubadour’a (Demirci Operası), Barbier de Seville’e (Berber Operası), Bal Masqué’ye (Maskeli Opera), Frediavolo’ya (Haydut Operası), La Fille de Régiment’a (Asker Kız Operası), La Belle Hellene’e (Çoban Operası), Rigoletto’ya (Kral Kızı Operası), Mascotte’a (Maskot) derlerdi. Babam Rigoletto’yu çok sever ve daima çaldırırdı.”

Ama Saray’da oyunların sadece adları değiştirilmemişti.

Padişah mutsuz son sevmiyordu, bu yüzden oyunların sonları da bazen değiştiriliyordu.

Mesela Aleksandre Dumas, sevgilisi Marie Duplessis için yazdığı “Kamelyalı Kadın romanından Verdi’nin bestelediği La Traviata operası.

Aslına opera büyük bir aşkla başlar

Violetta evinde düzenlediği partide tanıştığı yakışıklı Alfredo’ya şampanya ikram eder, Alfredo herkes ile birlikte ünlü içki aryasını söyler. Sonra Violetta göğsündeki kamelyayı çıkarır, Alfredo’ya çiçek solduğunda kendisine gelmesini ister.

Fakat Yıldız Sarayı’nın soğuk duvarlarını ısıtan bu aşkın sonu hüzünlüdür. Violetta genç yaşta verem olmuş, son birkaç saatini geçirmektedir. Yıllardır ondan uzakta olan Alfredo, koşarak gelir; “Büyük Allahım. Bu kadar genç yaşta ölmek” diye isyan eder ve…

Dünyanın bütün salonlarında operanın sonunda genç Violetta ölür ama bir salon hariç: Yıldız Saray Tiyatrosu.

Padişah için operanın sonu değiştirilir. Violetta’nın doktor tarafından iyileştirildiği yeni bir mutlu son yazılır.

Belki de bu mutsuz son Abdülhamit’in aklına Saray’da kibritle oynarken kendini yakan altı yaşındaki kızı Ülviye’yi kurtaramamasını getiriyordu.

Yıldız’ın dışında korku salmış Padişah’ı mutlu etmenin formüllerini bulmuştu Arturo.

Padişah'ın okuduğu ve sevdiği romanlardan oyunlar yazıyordu. Mesela Abdülhamit’in okuduğu Giovanni Boccaccio'nun romanlarından birinden bir oyun yazmıştı.

Boccaccio'nun bu romanı Türkçe’ye bile yıllar sonra ancak sansürsüz çevrilebilen epey erotik komedi Decameron muydu?

Bilinmiyor.

Sultan Abdülhamit’in şahsi tiyatro zevki ve Arturo’ya olan sevgisi dönemin yabancı gazetelerinin de bildiği, ünü Yıldız’ın dışına taşmış bir bilgiydi.

Pensilvanya’da yayınlanan Reading Eagle gazetesinde 1903 yılında çıkan “Sultan’ın oyuncuları” başlıklı haberde, Arturo Stravolo liderliğindeki oyuncuların askeri bir organizasyon biçiminde örgütlendiği ve padişahın istediği zaman onları çağırdığını yazılmıştı.

Ne zaman isterse çağırmasının tuhaf örnekleri vardı.

Bir tanesini 1948 yılında 82 yaşında verdiği röportajda Arturo anlatmıştı.

1898’de Abdülhamit’in misafiri olarak İstanbul’a gelen İmparator Wilhelm’a Yıldız’da temsil yapacakları akşamın sabahıydı:

“O zamanlar Şişli’de oturuyordum ve evimin güzel bir bahçesi vardı. Sabahları yırtık gömlek ve yamalı pantalonla, yalın ayak bahçemde uğraşır, çapa yapar, çiçek yetiştirirdim. Bir gün İlyas Bey telaş içinde geldi ve derhal saraya gideceğimizi söyledi. Kıyafetimi değiştirmek için birkaç dakika müsaade istedim. “Olmaz, olmaz, Efendimiz hemen bekliyor” dedi.

“Yahu dedim, insaf edin, bu paçavralarla hünkarın karşısına nasıl çıkabilirim. Hiç olmazsa ayağıma bir şey geçireyim.”

“İmkanı yok. Beş dakika bile gecikemeyiz. Efendimizin iradesi kat’idir.”

Fakat ben de ısrar ediyordum. Nihayet arabadan inmemek şartıyla gitmeye razı oldum ve öylece yola koyulduk. Yıldız yokuşundan çıkarken, İlyas Bey, hünkarın beni niçin çağırdığını anlattı. Padişah o gece Almanya İmparatoru Wilhelm’in huzurunda vereceğimiz temsilde kullanılacak tüfeklerin hakiki Fransız tüfeği olmasını istemiş.

“Allah, allah dedim bizim tahta tüfekler var ya”

“Var ama efendimiz onları arzu etmiyor”

“Peki, şimdi ne yapacağız?”

“Silahaneye gideceğiz, oradaki Fransız tüfeklerini seçeceksin”

Stravolo ve İlyas bey silahhaneye gidiyorlar, Fransız tüfekleri seçiliyor. Akşam temsil vakti geliyor ki sahnede yine tahta tüfekler var. Stravolo İlyas beye koşuyor. İlyas Bey:

“Onları tekrar silahhaneye kaldırdık”

“Peki, beni ne diye yaka paça getirdiniz?”

“Efendimiz, senin bütün gün ne işle meşgul olduğunu merak etti. Bahçende uğraştığını söyledik. Bize “o kıyafetle alın getirin” dedi. Ben de koşup sana geldim.”

Stravolo, bu anıyı 1948’de padişahın kendisine sevgisinin bir örneği olarak anlatsa da, herhalde mesele daha çok Abdülhamit’in meşhur evham ve paranoyalarıydı.

Yine de bunlardan en az etkilenenlerden biriydi Arturo.

Padişah, Arturo’ya Kaymakam rütbesi vermişti. O yıllarda Kaymakamlık bugünkü yarbaya denk düşen bir askeri rütbeydi.

Bu oyun icabı ya da bir şaka değildi. Yarbay üniforması bile vardı Arturo’nun.

1894 depreminde tiyatronun da zarar görmesi üzerine bir süre ara verilse de 15 yıl boyunca Yıldız Sarayı’nın resmi, kadrolu ekibi oldu Stravolo ailesi.

İlk başta ekipte kadınlar yoktur. Kadın rollerini de oynamak Arturo’ya düşmüştü.

Ama sonra ekibinin genişlemesine izin çıkar. Stravolo ailesinin kadın üyeleri ve dışarıdan oyuncularla ekip büyüdü.

Baba Salvatore Stravolo, tenor kardeş Alfredo Stravolo, kızkardeşi Olimpiya, onun eşi damat Luici Falconi, baş tenör İspanyol Matiar Manuel, bas İtalyan Robelli, komedyen İtalyan Burgogni…

Ve tabii sarayın kadrolu primadonnası…

Bir akşam İstanbul’a gelen bir başka İtalyan opera topluluğu yine Yıldız Sarayı’na çağrılmıştı.

Padişah’ın dikkatini hemen soprano Emilia çekti. Saray kadrosuna dahil edildi. Saray’ın kadrolu primadonnası olarak. Sonra Emilia, Arturo’nun kardeşi Alfredo Stravolo ile evlendi.

Tiyatronun müdürü olan baba Salvatore İstanbul’da öldü.

Arturo, 60 altına varan aylık maaşıyla varlıklı bir hayat yaşadı.

Ta ki 1909’da Abdülhamit Yıldız Sarayı’ndan sürgüne gönderilene kadar.

Padişahın halliyle onun en kişisel zevkinin de sonuna gelinmişti.

Stravolo ailesi 1909’dan sonra İtalya’ya döndü, sonra savaş çıktı. Sonrası meçhul. Muhtemelen aile bir daha İstanbul’a dönmedi.

Arturo hariç.

Tam olarak hangi tarihte döndüğü meçhul.

1919 yılına ait bir arşiv belgesinde Şişli’deki evleriyle ilgili işlemler yapıldığı görülüyor.

Ama 80’li yaşlarında yani 40’lerın sonlarında İstanbul’da olduğu kesin.

Çünkü o yıllarda İstanbul Galata’daki şimdi Casa Garibaldi olarak bilinen binada bulunan İtalyan İşçi Cemiyeti’nin (Societa Operaia) başkanlığına seçilmişti.

82 yaşında 1948 yılında da Cumhuriyet muhabiri Metin Toker’i İstanbul boğazındaki yalısında ağırlamıştı.

Röportajın konusu Arturo’nun yazdığı ve İtalya’da yayınlanacak anılarıydı.

Türkçesi çok iyi olmasına rağmen nedense anılarını Türkçe yazmamış, Türkiye’de yayınlatmak istememiş hatta röportajda Toker’e bile anlatmak istememişti.

Anıları okumuş olanlardan biri İstanbullu Levanten gazeteci Gilberto Primi’ydi.

Arturo Stravolo, 90 yaşında 17 Nisan 1955’de İstanbul’da vefat etti. Feriköy'deki Latin Katolik Mezarlığı'na defnedildi.

Uzun yıllar bir daha kimse ondan ve ailesinden bahsetmedi.

Zaten onun Abdülhamit ile hikayesi ne Kızıl Sultan ne de Ulu Hakan mitlerine pek uymuyordu.

2012 yılında Yıldız Sarayı arşivlerinim yöneticileri, Yıldız Sarayı Tiyatrosu’ndaki izleri takip ederek Arturo’nun İtalya’daki akrabalarını buldular.

Arturo’nun torunu Natale Carlotti, davet üzerine İstanbul'a geldi.

Ama eli boş gelmedi. Saray Tiyatrosu'nda sahnelenen tüm eserlerin notaları, Arturo Stravolo’nun özel notları ile geldi ve hepsini saraya bağışladı. Notalarda Arturo'nun eserlere yaptığı düzenlemelerinin yanında dönemin sansür heyetinin yaptığı değişiklikler de görülüyordu.

O sırada gazetelere röportajlar veren Yıldız Sarayı müdür Ali Serim “Bazı librettolarda gerçekten de sonların değiştirildiğini ve kâğıt üzerine bazı Osmanlıca notlar düşüldüğünü gördüm. Bunların ne oldugunu Emre Aracı'nın incelemelerinden anlayacağız. Ayrıca Arturo Stravolo Bey tarafından kaleme alınan Yıldız Sarayı Anılarını da Türkçe ve İngilizce yayımlayacağız” dedi.

10 yıl sonra anılara ne olduğu hala bilinmiyor.

Zaten 10 yıl sonra artık başka bir Abdülhamit var.

Önce Necip Fazıl’ın nasıl yaşaması gerektiğine karar verdiği, sonra senaristlerin günün siyasi ihtiyaçlarına göre yeniden yarattığı yeni bir Abdülhamit.

O Abdülhamit hikayesinde birden sahneye atlayacak bir Arturo sahiden herkesi güldürebilirdi.

Belki de komik olan Arturo değildir?

Kaynaklar:

Emre Aracı, Andante Dergisi yazıları

https://emrearaci.weebly.com/uploads/1/3/8/7/13873024/06._copyright_emre_araci_-_andante_-_june__2013.compressed.pdf

Cengiz Arslan, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Sahne Sanatları Anasanat Dalı Opera Programı, “Osmanlı Sarayı’nda Opera Sanatı “yüksek lisans tezi

https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/213720/yokAcikBilim_10305452.pdf?sequence=-1&isAllowed=y

.30/08/2023 13:22

Merkez Sağ’daki muhayyel boşluk

“Azınlığı çoğunluğun üstüne çıkaran idare tarzı, bir zümrenin sultasıdır. Düşünceleri etrafında çoğunluğu toplayamayıp azınlıkta kalanların haklarına razı olmamaları kendileri dışındakilere tahammül edememeleri kendilerini çoğunluktan daha muteber saymaları Türk demokrasisinin işlemesine önemli engel teşkil etmiş, memleketin ağır bedeller ödemesine sebep olmuş tek parti zihniyetinin ta kendisidir…

Türkiye’de kimse diktatör dikta ihtiyacı içinde değildir.”

Bu sözler, AK Parti kuruluş töreninde Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ait olsaydı hiçbirimiz şaşırmazdık. Ama 45 yaşındaki Başbakan Demirel, 1969’da bu konuşmayı yaptığında Erdoğan henüz 15 yaşındaydı.

Peki, hafızalarda kalan son algısından çok farklı olan bu konuşmayı genç Demirel neden yapmıştı?

Uzun bir hikayesi var.

22 Mart 1962 günü 80 yaşındaki Celal Bayar, hastalığı nedeniyle tutuklu kaldığı Kayseri Cezaevi’nden tahliye edildi. Kayseri’den Ankara’ya girişinde 50 Adalet Partili milletvekili tarafından karşılandı. Ankara caddelerinden geçip evine gitmeye çalıştığı yol boyunca kalabalık hiç azalmadı, o kadar çok ''kurban'' kesildi ki kirlenen beyaz arabasını değiştirmek zorunda kaldı.

Bayar’ın tahliyesi ve bu karşılama ertesi gün Ankara’yı karıştırdı. Yüksek Askerî Şûra bir bildiri yayınlayarak “27 Mayıs ruhunu ve milli birliği zedelemeye matuf bu olaylara karşı tedbir” istedi. Bayar’ı karşılayan 22 kişi tutuklandı, Bayar’la fotoğraf çektiren Meclis Muhafız Alayı’ndan 12 er hakkında 5 yıl hapis istemiyle dava açıldı. Bayar ziyaret edebilir korkusuyla Anıtkabir kapatıldı. İstanbul’da üniversiteli gençler toplanıp Bayar’ı okullarının önünden geçirmeyeceklerini, sabırları taşarsa 27 Mayıs’taki gibi ikinci kez isyan haklarını kullanacaklarını bildirdiler.

Ankara’da ise “Milli vicdanın, mahkum ettiği bedbahtlara karşı 27 Mayısı koru, bugün saat 17’de Zafer Meydanı’na gel” çağrısı yapan Fakülte Öğrenci Dernekleri ve 27 Mayıs Devrim Derneği’nin çağrısına uyan 5000 üniversite öğrencisi, “Sehpaya”, ''Mehmetçik geliyor” “Vatan haini” “Kayseri’ye” diye tempo tutarak Kızılay’da önce Adalet Partisi genel merkezini taşladı, sonra da Celal Bayar’ın evini.

Bayar’ın evinin balkon parmaklıkları koparıldı. Olaylar gece de sürdü, bina içindeki AP’lileri linçten asker zorlukla kurtardı.

Linççi kalabalığın sardığı AP Genel Merkezi’nden kaçan parti yöneticilerinden biri de, daha bir yıl önce siyasete girmiş, 39 yaşındaki eski DSİ genel Müdürü Süleyman Demirel’di.

O gün sadece Genel Başkan Gümüşpala’nın yönetimine kızıp istifa eden parti yöneticilerinden biri olmakla kalmamış, Türkiye’de demokrasinin geri geleceğine inancını kaybedip daha bir yıl olmadan siyaseti bırakma kararı da almıştı.

Süleyman Demirel’in ordu adlı fille dansı olarak özetlenecek siyasi hayatı aslında o gün başladı.

Demirel, ilk iktidar deneyimini darbecilerin gözetimindeki geçiş hükümetlerinde yaptı. 1965 seçimlerinde AP’yi, Türkiye seçim tarihinin en yüksek ikinci oy oranı olan yüzde 52.8’le tek başına iktidar yaptığında ise sadece 41 yaşında.

Ama bu bile iyi adam olmasına yetmedi. 1968 yılının 27 Mayıs Bayramı kutlamalarında kendi seçtirdiği Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay radyoya çıkıp zehir zemberek bir konuşmayla ona “demokrasi dersi” verdi:

"Modern demokrasi yalnız çoğunluğun hükmettiği bir rejim değil, aynı zamanda hukuk prensiplerinin her vatandaş için adaletle uygulandığı bir eşitlik rejimidir. Sadece çoğunluğa dayanan ve çoğunluğun arzularına göre yürütülen demokrasi, geçimsizliğe ve anarşiye yol açarak idareyi, neticede totaliter bir sisteme götürebilir. Bütün devirlerin tarihi, çoğunluğun bazen aldandığını gösteren acı ve ibret verici olaylarla doludur."

Konuşmanın muhatabı Başbakan Demirel'di.

Daha sonra Başbakan Özal, Başbakan Erdoğan'ın da işiteceği sözlerdi bunlar.

Ve suçları da seçim kazanmaktan fazlası değildi.

Sunay, "çoğunluk diktatörlüğüne" karşı mücadelesinde yalnız da değildi. Yaşar Kemal'in kurucusu olduğu sol entelektüellerin Ant Dergisi aynı tarihlerde şu kapakla çıkmıştı: AP'nin hedefi: Çoğunluk Diktası.

"Çoğunluk diktası" lafının ortalığa çıkmasının sebebi malumdu.

1969’da seçime gidiliyordu. Adalet Partisi'nin sandıktan yine tek başına iktidar çıkması kesindi ama esas olarak Demirel aralarında Bayar'ın da olduğu eski DP'lilerin önündeki siyasi yasağını kaldırmak için anayasayı değiştirmekten bahsediyordu.

Bir yıl sonra İsmet İnönü ile birlikte anayasanın ilgili maddesini değiştirmek için attıkları adım yine başını belaya soktu.

21 Mayıs 1969 günü Ankara'nın sokaklarındaki tankları görenler şok olmuştu. Garnizon Komutanı 27 Mayıs provası için dese de herkes esas sebebi biliyordu.

Çankaya Köşkü'nde Cumhurbaşkanı Sunay başkanlığında toplanan komutanlar anayasanın değiştirilmemesi için 16 Mayıs muhtırasını vermiş, tasarı Meclis'ten Senato'ya gönderilmişti.

Demirel, seçimden sonraya topu atmak üzere Meclis ve Senato için tatil kararı alıp krizi atlattı. Ama aleyhindeki kampanya daha yeni başlamıştı.

Diktatörlük iddialarından sonra, önce yolsuzluk haberleri geldi. Yetmedi Haldun Simavi'nin sahibi olduğu Günaydın gazetesi, eşi Nazmiye Hanım'la ilişkisi olduğu için Ankaralı bir ayakkabıcının öldürüldüğünü yazdı.

İşte diktatörlükle suçlanan, gençlerin, aydınların, askerlerin nefret objesi Başbakan Demirel'in bütün bu iddialara, kendisine destek veren anaakım gazetede de pek olmadığı için Hakikat gazetesinden cevap verdi:

"Azınlığı çoğunluğun üstüne çıkaran idare tarzı, bir zümrenin sultasıdır. Düşünceleri etrafında çoğunluğu toplayamayıp azınlıkta kalanların haklarına razı olmamaları kendileri dışındakilere tahammül edememeleri kendilerini çoğunluktan daha muteber saymaları Türk demokrasisinin işlemesine önemli engel teşkil etmiş, memleketin ağır bedeller ödemesine sebep olmuş tek parti zihniyetinin ta kendisidir... Türkiye'de kimse diktatör dikta ihtiyacı içinde değildir."

Kampanya işe yaramadı. 1969 seçimlerinden de Adalet Partisi tek başına iktidar olarak çıktı.
Ama operasyon sürdü. Önce parti içinden 41 vekil hükümet bütçesine red oyu verdi. İstifa eden hükümet daha sonra zor bela yeniden kuruldu. Ama bitmedi bu kez de sokaklar karıştı.

Gerisi malum.

Demirel’in 28 Şubat döneminde gençliğinde mücadele ettiği askeri vesayetle nasıl iş tuttuğu da.
Ama Türkiye’nin yarı askerî bir diktatörlük olduğu yarım asrın 40 yılında aktif siyasetin içinde olduğu unutularak Demirel hakkında bir hüküm vermek adil olmaz.

Tanıl Bora’nın Türkiye’nin fikri standartlarının bir hayli üstünde olan son kitabı Demirel’i okurken Demirel’in hikayesinin başlangıcındaki bu statüko muhalifliği kısmı biraz hızlı geçilmiş.

Halbuki hikâyenin tam da bu kısmı Demirel’in 40 yıl içinde siyaset yaptığı en son 28 Şubat’taki son versiyonunu yaratan da şartlardı.

Sadece Demirel değil esas olarak üzerinde Menderes’in idam edildiği urgan sallanan merkez sağ, bu şartlarda ortaya çıkmış bir ara formdu, bir aracılık pozisyonuydu.

Merkez sağ, halk ile rejim arasında bir tampon bölgede yer alıyordu. Bazen devletin resmi ideolojisinin halka karşı sözcüsü, bazen de halkın devlete karşı sözcüsü, bazen halkın rejim karşıtı taleplerinin deşarj olacağı meşru bir sibop, bazen de devletin katı uygulamaları karşısında halkı koruyan bir muhafız olarak iş görüyordu.

Merkez Sağ’dan beklenen, Batı ittifakının içinde olmak için geçilmiş parlamenter demokraside, muhafazakar halk kitlelerini rejimin kırmızı çizgileri içinde tutmak, sandıkta rejimin ideolojisine aykırı hata yapılma ihtimalini bertaraf etmekti.

Merkez sağ siyasetçiler dindar, muhafazakar halk gibi yaşamıyordu, neredeyse hiçbirinin eşi başörtülü değildi, onlar da ülkenin laik yönetici sınıfı gibi yaşıyordu ama dindar ve muhafazakar kitlelerin hassasiyetlerini gözeterek, bunları Ankara’da koruyarak, savunarak muhafazakar halk kitlelerinin “adamları” olmuşlardı.

Halkın gözünde devlet, ordu, CHP, aydınlar hükümranlığına karşı kahramanlaşmışlardı. Bir merkez sağ siyasetçinin cuma namazı kılması, Allah razı olsun demesi bile bu duygudaşlığın kurulması için yeterli olabiliyordu.

Ama merkez sağ siyasetçiler, bu rollerine kendilerini kaptırdıkça askerlerin ayaklarına bastıkça, kırmızı çizgileri ihlal ettikçe sert biçimde uyarılıyorlar, muhtıralar yiyorlardı. Seçimleri kazanmalarının her şey demek olmadığı onlara sık sık hatırlatılıyordu. Bu müdahaleler onları halkın gözünde daha da büyütüyordu.

Merkez sağ formu, askeri vesayet düzeninin çarpık bir sonucuydu. Ordu ile demokrasi arasındaki zor denge merkez sağ siyasetçilerin maharetleriyle korunuyordu. Aynı mahareti gösteremeyeceği düşünülen Erbakan, gerçek bir muhafazakar olmasına rağmen bu yüzden uzun yıllar bu hassas dengenin bozulmasından korkan muhafazakar kitlelerin tercihi olamadı.

Bu denge 2002’de AK Parti’nin iktidara gelmesiyle sarsıldı. AK Parti hem klasik merkez sağcılar gibi Batıcıydı, askerlerin ayağına basmıyor, kırmızı çizgileri zorlamıyordu hem de çoğunluğu sahiden büyük halk kitlelerine benzeyen muhafazakar insanlardan oluşuyordu.

AK Parti iktidarının askerlerle dansı 2007 Cumhurbaşkanlığı krizinde bitti, 2010’daki referandumunda asker-yargı bürokrasisi tasfiye olunca da kontrol tamamen AK Parti ve Erdoğan’a geçti.

Aynı yıllar içinde merkez sağ partileri neredeyse parodiye dönüşecek kadar küçülmesi de bir tesadüf değildi..

Çünkü artık asker ve halk arasında bir ara form, bir buffer zone olarak merkez sağcılara ihtiyaç kalmamıştı.

Geniş muhafazakar halk kitleleri Ankara’da temsil için artık aracılara ihtiyaç duymuyor., doğrudan kendisine benzeyen insanlar tarafından temsil ediliyordu.

Beklenti çıtası çok yükseldi. Merkez sağ seçmenin önemli bir kısmı bu uzun tek parti iktidarında daha fazla muhafazakarlaştı. Daha seküler ve şehirli olan merkez sağ seçmenler de CHP seçmenine dönüştü.

Artık arada, arayışta, ortada kimse kalmadı.

Bugün hala merkez sağda bir boşluk olduğunu düşünenler, tarihin bu kısmını kaçırıyor.
Merkez sağ tarihsel bir ihtiyacın sonucuydu. Artık öyle bir ihtiyaç kalmadı. Bundan sonra merkez sağ gibi bir pozisyon ancak halkın ya da halkın önemli bir kısmının yine temsil edilememesiyle, devlet ve halk arasında yeni çatışmalarla ortaya çıkabilir.

Mesela muhafazakar kesimde büyük bir hızla süren sekülerleşme öyle bir aşamaya gelebilir ki, artık AK Parti bu kesimler için fazla muhafazakar kalabilir.

AK Parti’nin devletle bütünleşmesi yeni bir statüko yaratabilir ve bu statüko toplumsal dinamikleri engellemeye başlayabilir. Doğal olarak büyük kitleler akacak başka bir mecra arayabilir.

Ama şimdilik buranın uzağındayız. Çünkü AK Parti de her ne kadar medyası, elitleri daha fazlasını istese de muhafazakarlaşmanın dozunu kıvamında tutuyor. Şehirli, sekülerleşen seçmenlerini de içermeye devam ediyor. Bunun için bu yaz AK Partili belediyelerin festivallerine bakmak yeterli.

Ayrıca sekülerleşen muhafazakar kitleler ve yeni nesil için hala gidecek bir yer yok. Onlar için muhafazakarlık-milliyetçilik hala bir siyasi kimlik. Laikler geniş muhafazakar kitleleri kapsamaktan uzakta, tarihsel öfke ve önyargılar çok güçlü ve o duvarın yıkılmasına yönelik çabalar da küçümseniyor ve dinamitleniyor. O yüzden insanlar evlerinde kalmayı tercih ediyorlar.

Ayrıca Etyen Mahçupyan’ın uzun süredir Serbestiyet’te yazdığı gibi muhafazakarlıkla milliyetçilik birleşti, devletle din iç içe geçti. Tanklara, SİHA’lara bayılan, laik muhalefeti vatan haini gibi gören yeni muhafazakarlık artık kendini parya değil ülkenin ebedi ve ezeli sahibi gibi görüyor.

AK Parti uzun süredir ama özellikle 15 Temmuz’dan bu yana artık sadece İslamcı ve muhafazakar kelimeleriyle tarif edilemez. MHP’ye ittifak ve Batı karşıtlığıyla 90’lı yılların ulusalcı argümanlarının en güçlü temsil edildiği yer artık AK Parti. Hulki Cevizoğlu’nun kendisini AK Parti milletvekili olarak bulması o yüzden sadece bir fırsatçılık hikayesi değil.

Nasıl ABD’de koca sağcı Cumhuriyetçi Parti, Trump’a yenildi, Avrupa’daki merkez sağ partiler daha sağa, merkez sol partiler sol popülizme kaydı, Soros bursiyeri liberal Orban, Soros düşmanı popülist Orban’a döndü. Türkiye’de de benzer bir süreç yaşandı.

Dünyanın pek çok demokrasisinde de olduğu gibi artık bir merkez sağdan bahsedemeyiz.

Yani özetle merkez sağda doldurulması beklenen büyük bir boşluk yok.

O boşluğu doldurmak için adım atan kendini bir boşlukta bulabilir.

.02/09/2023 12:21

Gezi’ye hiç katılmamış bir Gezi Davası tutuklusunun mektubu

Bugünkü köşemi eski adı Silivri, yeni adı Marmara olan meşhur cezaevinden gelen bir mektuba ayırıyorum.

Mektubu yazan Gezi Davası’ndan 18 yıl hapis cezası alan ve dosyası diğer isimlerle birlikte Yargıtay’ın önünde olan Hakan Altınay.

Altınay, gazetecilerin, siyasetçilerin yakından tanıdığı ünlü bir liberal sivil toplumcu, düşünce insanı.

2007’de şimdi AK Parti milletvekili, rektörü olan isimler Cumhuriyet Mitingleri’nde canhıraş konuşmalar yaparken, Osman Kavala, Çiğdem Mater ile birlikte Hakan Altınay da 27 Nisan e-muhtırasına karşı eylemlere, çağrılara destek veriyordu.

O günlerde başörtüsü yasaklarını savunanlar bugün AK Parti sıralarında, gazete köşelerinde yer alırken, bu yasaklara karşı çıkmış Kavala, Mater, Altınay, YÖK’ü dinlemeyip Bilgi Üniversitesi’nin kapılarını başörtülü öğrencilere açan Yiğit Ekmekçi hükümeti devirmeye çalışmak gibi büyük suçlamalarla karşı karşıya…

Hakan Altınay ile hiç karşılaşmadık ama siyasi tartışmalarda sık sık karşı karşıya geldik.

Bunlara bugünden baktığımda bir kısmında Altınay haklıydı.

2008’de Açık Toplum Vakfı’nın yaptığı Binnaz Toprak’ın koordinatörlüğünde Nedim Şener ve Tan Morgül’ün görüşmelerini yaptığı Mahalle Baskısı Araştırması’nı eleştiren yazılar yazmıştım.

Sonra 2010’da Balyoz haberi sonrası Altınay ve şimdi aynı davadan 7 yıldır hapiste olan Osman Kavala ile birlikte 83 yaşında 28 Şubat Davası’ndan hala hapiste olan Çetin Doğan’ın damadı Doni Rodrik’in daha sonra haklı çıkan itirazlarını duyurdukları bir toplantıyı organize etmişti.

O günler için cesur bir adımdı bu.

Bunu hatırlayanlara, yargılandıkları iddianamede ve son Yargıtay tebliğnamesinde olmayan bağlantılarla FETÖ’ye bağlanmaya çalışmaları daha da trajikomik geliyordur.

Üstelik bu bağlantı için Türkçe Olimpiyatları’na gönderilmiş bir satırlık telgraf, bir dershane öğretmeniyle tek satırlık tape bile delil olarak gösterilemiyor.

Ama insanın ağzını hayretten açık bırakacak türden benzerlik bulma çabalarıyla yapılıyor bu:

“İlkokul mezunu emekli bir vaiz maaşıyla 1999 yılından itibaren bir çiftlik evinde ikametin katı koşullarına tabi, ismine üniversite kürsüleri bulunan örgüt liderinin, ABD’ye gidişiyle birlikte FETÖ/PDY’nin geçirdiği süreçlerin George Soros ve Açık Toplum vakfının paralellik arz ettiği, el ele yürüdükleri, sanık Mehmet Osman Kavala ile Ali Hakan Altınay, Çiğdem Mater, Mine Özerden’in de başından sonuna bu sürecin içinde yer aldıkları…”

Fakat en trajik olanı bu da değil.

2001 Türkiye’deki kurucusu geçen yıl hayatını kaybeden Can Paker olan Açık Toplum Vakfı’nda profesyonel yöneticilik yapan Hakan Altınay, Türkiye’nin AB üyeliği için bugüne kadar yapılmış en faydalı lobicilik faaliyetini organize eden kişiydi.

Onun girişimiyle eski Finlandiya Cumhurbaşkanı, eski İtalya Dışişleri Bakanı, eski Fransa Başbakanı’nın da aralarında olduğu isimlerle kurulan Bağımsız Türkiye Komisyonu (Akil İnsanlar), Avrupa başkentlerinde Türkiye için lobi yapmıştı, defalarca da Ankara’ya gelmiş ve Cumhurbaşkanı Gül, Başbakan Erdoğan ile görüşmüşlerdi.

2012’de Altınay’ın yöneticiliğindeki Açık Toplum Vakfı’nın Türkiye’nin AB adaylığını destek için kurduğu Finlandiya Cumhurbaşkanı Ahtisari’nin başkanlığındaki Akil İnsanlar grubunun Brüksel’deki toplantısını izlemek için davet edilmiştim.

Gezi olaylarından aylar sonra bile Açık Toplum Vakfı’nın organizasyonuyla bu Akil İnsanlar Heyeti Ankara’da devletin bütün yetkilileriyle buluşmuşlardı.

Ama bugün Hakan Altınay, 2013’ün ekim ayında bile AB üyeliği için lobi faaliyeti yaptığı hükümeti, aylar önceki Gezi olaylarında yıkmaya çalışmakla suçlanıyor.

Ve işin en tuhafı iddianameyi okuyunca Hakan Altınay’ın bırakın Gezi’yi organize etmeyi, Gezi Parkı’nı bir kere gezip eve dönmek dışında Gezi Olayları’na hiç katılmadığı da görülüyor.

Gezi’ye katılmak tabii ki suç değil. Yüzbinlerce insanın katıldığı bir eylemi, bu davadan önce adını dar bir çevre dışında pek az insanın bildiği, küçük salonlardaki elit toplantılar dışında pek bir organizasyonu görülmemiş Osman Kavala’nın organize ettiğini iddia etmek için bu dünyanın bayağı dışından olmak gerekir.

Ama herhalde Gezi eylemlerine hiç katılmamış birine bile Gezi olaylarını organize edip, hükümeti devirmeye çalışmaktan ceza verilmesi absürtlüğün zirvelerinden biri.

Üstelik delil yerine farazi akıl yürütmeleri ile dolu iddianamelerde bu suçlamalar bir zamanlar AK Parti iktidarının da karşısındaki bloktan sık sık duyduğu sert bir ulusalcı diskur eşliğinde yapılıyor.

AK Parti iktidarının hararetle destek verdiği Arap Baharı’nı bile dış güçlerle, komployla açıklayan iddianamelerden sonra bu konuda zirve Yargıtay Başsavcılığı’nın hazırladığı tebliğname.

Dava temyiz için Yargıtay’ın önünde ve bu temyiz aşaması için Yargıtay Başsavcılığı geçen aylarda hukuken rutin bir tebliğname hazırladı.

Normalde bu tebliğnameler Yargıtay üyelerine davayı değerlendirmeleri için rehberlik etmek üzere yazılıyor. Bir bağlayıcılığı yok.

Ama bu tebliğname, modası yıllar önce geçmiş ulusalcı tezlerin, sık sık ve sebepsiz Atatürk’ten alıntılarını ard arda dizildiği AK Parti kapatma davasına ya da Aydınlık gazetesinde çıkmış uzun bir köşe yazısına benziyor.

Mesela tebliğnamede yer alan Atatürk’ün hangi bağlamda söylendiği belirsiz şu sözüyle başka birileri de başörtüsü yasağını meşrulaştırabilir:

“Sınırsız kişisel özgürlükler, kişisel çıkarlar uygar ve düzenli toplumları Devletleri yıkarak anarşi ve çoğunlukla da zorbalığı yaratır…”

Ya da ne dediğini anlamak için epey sabır ve gayrete ihtiyaç duyulan şu paragrafla ülkedeki bütün sivil toplum örgütleri, vakıfları kapatmak mümkün:

“Kendi ulusal bağımsızlığını koruyarak insan olmanın gereği hak ve özgürlüklere sahip olmanın yöntemi, sade halka demokrasi işlerinden anlamayan olarak bakıp yabancı eli mi aramaktır? Bu kadar hukukçusu, siyaset bilimcisi, tarihçisi olan ülkemizde, halkların daha ileri hak ve özgürlükleri elde etmeleri için yapılacaklar konusunda operasyon niteliği öne çıkan ve bunu yerel güçlerle ilerleten STK’lar için şu soruların cevaplanması gerekmektedir. Hangi saikle (İbn Haldun; geçim yolları, mülk bahsindeki ) buradaki geçim yolu ve yönetme motivasyonu nedir? Herkesin ben daha demokratik bir ülke için faaliyet gösteriyorum dediğinde demokratik faaliyet olduğunu nasıl, hangi kriterlere göre değerlendirebiliriz. Yani demokrasinin gereklilikleri ile ulusal rejimlerin bağımsızlığı arasındaki ince sınır nerede başlayıp nerede bitmelidir? Pragmatik olarak her aktör bu iddiayla sahaya indiğinde, sosyolojik olarak belli bir zaman ve mekan içerisinde meydana gelen olay ve olguların, yaratılan algılardan başka olarak teşhisi nasıl konulacaktır, öznel 7übjektif bakış açısının dışına çıkarak öznellikten arıtılmış salt gerçeklik nedir bunun belirlenmesi gerekmektedir.”

Bir grup insanı hapiste tutmak için o kadar tuhaf bir gayretkeşlikle karşı karşıyayız ki Yargıtay tebliğnamesinde, suçlamaları meşrulaştırmak için Atatürk’ün 1922’de İstiklal Harbi’nin ortasında Amerika’nın negatif bir adımına karşı verdiği bir muhtıra bile tarihin tozlu raflarından indirilmiş.

“Atatürk’ün 1922 tarihli muhtırasına bakmamız yeterlidir” gibi iddialı bir cümleyle 100 yıl önceki özel bir durumda verilmiş bir muhtıra suçlamalar arasına girivermiş:

“…ekonomik amaçla bilim ve insanlık yararı görüntüsü ile yurdumuza gelip istila (işgal) hazırlamak için etnik toplulukları gerek hükümete gerek birbirine karşı kışkırtmak…buna izin vermek çocukları yaşayacakları çevreye düşman ya da hiç olmazsa yabancı olarak yetiştirmek ve yaşayacakları çevre ile çatışmak zorunda bırakmaktır. Bu ise, gerek o çocukların, gerek içinde yaşayacakları halkın yıkımını hazırlamaktır. Bunu yasaklamak hükümetin görevidir. Bundan dolayıdır ki, Amerikalılarca örnek çiftlik vb. kurumlar kurup, buralarda kendi uyruğumuzdan olan binlerce çocuğun, Türk hükümetine ve ulusuna karşı sevgisiz ve uyumsuz duygularla yetişmelerine izin veremeyiz…”

Bu alıntı şu cümleyle bitiyor:

“Yüz yıl sonra dahi gerçekliğini koruyor olması Büyük Atatürk’ün, dehasıdır.”

Delillerin yüzyıl öncesinden getirildiği, karşınıza Atatürk’ün çıkarıldığı bir davada yargılanmak hiç de kolay değil.

Halbuki Atatürk, bu muhtıradan bir yıl sonra da şartlar değişince ABD’li Chester grubuna demiryolu imtiyazı vermişti. Lozan’da Amerika, Türk tezlerine yakın durmuştu.

Aynı mantıkla bu muhtıradan 8 yıl sonra Atatürk’ün ABD Büyükelçisi’nin yanında Amerikan halkına övgü dolu seslenişi onu da davanın sanıklarından biri yapabilir.

İnsanların hayatlarının söz konusu olduğu bir dava, amatör tarih tartışmaları için pek de uygun bir zemin değil sanki!

Osman Kavala’nın gücünü abartan bir grubun komplo teorileriyle başlamış, kapanmış Açık Toplum Vakfı’nda şimdi ikisi de vefat etmiş Can Paker-İshak Alaton arasındaki egosantrik iç kavgaların hesaplaşma arenasına döndürülmüş, büyük iddialarla başladığı için geri de dönülemeyen, AB ilişkilerini yeniden canlandırmak isteyen Türkiye’nin ayağına dolanmış bu anlamsız, temelsiz davanın 7 yıl sonra artık bitme zamanı gelmedi mi?

İnsanların ömürleri hapishanede geçiyor.

Hakan Altınay, hapishaneden yazdığı mektupta hala nazik bir üslupla bu absürtlüğün hakkındaki kararın onama için önünde olduğu Yargıtay’dan dönmesini umut ettiğini söylüyor.

Onun kadar adalet duygusu olanlara ulaşması için bu çarpıcı mektuptan bir bölümü buradan da yayınlıyorum.

“Yıllardır devam eden Gezi davasına dair Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın görüşünü 7 Temmuz 2023’te öğrendik. Bu yargılamadaki bir çok belge gibi savcılık tebliğnamesi de ibretlik bir metin. Bu iddiamı temellendirmek için kendi durumumdan örnekler vermek isterim:

Tebliğname benim bir zamanlar Açık Toplum Vakfı ile irtibatım olduğu için İsrail yanlısı ve Batı’nın etki ajanı olduğumu söylemekle suç ithamında bulunuyor ve suçlu olduğumun kanıtlanması için böyle söylemenin yeterli olduğu kanısında. Ben Batı’nın etki ajanıysam eğer niçin;

Mavi Marmara meselesinde Türkiye’nin tepkisi yerden göğe haklıdır diye yazı yazdım?

Türkiye’nin Brezilya ile birlikte İran’ın nükleer programına Batı yaptırımlarının gelmesini engelleme çabalarını destekledim?

Nasıl oldu da Financial Times gazetesine Obama insan hakları hukuku profesörü gibi konuşup Dick Cheney gibi davranıyor diyebildim?

Başsavcılık veya Savcı Bey dosyaya sunduğumuz bu olguları araştırarak “suçu şahsileştirmek” ya da cevap vermek zorunda hissetmiyor.

Savcı Bey olağanüstü bir kolaycılıkla benim AK Parti karşıtı olduğumu iddia ediyor. Muhalif olmanın kendi başına suç ithamı yapılmasının vahimliğini bir kenara koyalım, Savcı Bey şu soruları sorma ihtiyacı hissetmiyor:

Eğer AK Parti karşıtıysam, niçin 27 Nisan muhtırası, 367 kararı, kapatma davası gibi hamlelere itiraz ettim?

Eğer ben AK Parti karşıtıysam, kurucusu ve yöneticisi olduğum Boğaziçi Avrupa Siyaset Okulu’na şimdiki Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz, Başbakan eski Yardımcısı Sayın Tuğrul Türkeş, eski ve güncel bakanlardan Sayın Mehmet Özhaseki, Sayın Nabi Avcı gibi isimleri neden çağırdım, onlar niye geldi? Okul’un AK Partili, IHHli, MHPli mezunları niçin bu davaya itiraz ediyor?

Bu soruların da hiçbir cevabı yok tebliğnamede. Tebliğnamenin en berbat iftiralarından bir tanesi ise benim ile FETÖ arasında bir ilişki olabileceği tezi. Tebliğnamede böyle bir ima var ama şunlar yok:

FETÖ’nün Selam Tevhid dosyası aracılığıyla yasadışı dinlediği kişilerin başında benim geldiğimin mahkeme kararlarıyla sabit olduğu yok;

17-25 Aralık sonrası New Yorker dergisine “hiçbir toplum böyle güçlü bir oluşumun bu kadar gayrisaydam olmasını kabul etmez” dediğim yok;

15 Temmuz sonrası Türkiye’yi yalnız bıraktığınız ve üstelik Gülen’in Le Monde, Washington Post gibi gazetelere “Türk muhalif” nitelendirmesine ses çıkarmadınız eleştirisini The Economist’te yaptığım yok.

Gelelim Gezi’ye ...

Mahkemede defaten söyledim: Ben Gezi’ye katılmadım. Bu basit gerçeği kimseye duyuramadığım için, 4 ay önce şöyle bir davette bulunmuştum: Gezi’de bomba, mermi, taş ya da slogan attığımı veya başkalarına bunları atmayı telkin ettiğimi gösteren bir tek belge, fotoğraf ve tanık bulabilene istediği ödülü vereceğim. Tek bir kişi bile ortaya çıkmadı.

Ben mizaç olarak talepkarlığı değil muhabbeti önemseyen birisiyim.

Gezi özelinde parti binalarına saldırının suç olduğunu, bazı muhafazakarların Gezi’den sahici, samimi bir endişe duymasına Gezi’ye taraftar olanların saygı duyması gereken bir olgu olduğunu, Gezi’yi fazla maksimalist bulmanın meşru ve makul bir görüş olduğunu yazdım.

Savcı Bey’in Gezi anlatımına konu ettiği Mi Minör, Occupy/İşgal, Otpor/Canvas, Beşiktaş Çarşı Grubu, Taksim Dayanışma, Taksim Platformu, Garaj İstanbul, mahalle forumları ile en küçük bir ilgimin olmaması da iddia makamını ilgilendirmiyor anlaşılan.

İddia makamının bu kadar sorumsuz davranmasının çeşitli sonuçları oluyor:

Ben 16 aydır, ya da neredeyse 500 gündür, ailemden, sevdiklerimden, işimden ayrı kalıyorum;

Yargıya olan güven sadece yurt içinde değil, yurtdışında da yitiriliyor. 15 Temmuz’u çözümlemek ve cezalandırmak için gereken uluslararası adli dayanışma aksıyor;

Darbe denemeleri gibi yaşamsal tehditlere hayatları pahasına direnen Ömer Halisdemir ve benzerlerinin insanüstü fedakarlıklarına gölge düşüyor.

Saygılarımla,

Ali Hakan Altınay Marmara Cezaevi

.04/09/2023 01:45

Abdülhamid neden tahammül etmeye devam edecek?

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın meşhur sözü artık bir atasözüne döndü: “Türkiye, evlatlarına kendisinden başka bir şeyle meşgul olmak imkanını vermiyor.”

Avrupa Şampiyonluğu final maçı öncesinde bile…

Bu yazı yazılırken maç henüz başlamamıştı. Ama turnuvanın yıldızlarından olduğu kesin olan Türkiye’nin 23 yaşındaki Ebrar Karakurt’un Avrupa Şampiyonluğu dışında bir meşguliyeti daha var: Türkiye’nin bitmeyen tartışmaları.

Bilmeyenler için küçük bir özet yapmak gerekirse…

Ebrar, yarı finale çıktıktan sonra sosyal medya hesabından sevincini paylaştı: "Savaşa savaşa kazanıyoruz"

Adı Abdülhamid olan bir kullanıcı da altına "Müslüman Türk Milleti olarak sana tahammül etmeye devam ediyoruz..." yazdı.

Ebrar da ona "Boş yapma Abdülhamid" diye cevap verdi.

Milliler finale çıkınca, Ebrar bu kez “Boş yapma Abdülhamid” yazan pankartla poz verdi.

Tabii tepkiler bu yazıyı okuyanların tahmin ettiği ama bu hassasiyetlerden habersiz genç Ebrar’ın asla tahmin edemeyeceği bir yerden geldi.

Ebrar’ın özellikle Abdülhamid isimli bir kullanıcıya tepki göstererek, Sultan Abdülhamid’e hakaret ettiği iddia edildi.

Milli takımın yıldız oyuncusunu yıkmak için cinsel yönelim tek başına yeterli değildi, Osmanlı, ecdad düşmanlığı imdada yetişti!

Böylece milli oyuncu diye yüksek sesle ifade edilmeyen cinsel yönelimle ilgili hakaret ve komplo teorileri de görünüre çıktı.

Neredeyse Ebrar Karakurt’tan Abdülhamid’in sarayındaki casus Valery’nin torunu çıkarıldı.

23 yaşında vaktinin çoğunu voleybola vermiş genç bir sporcunun, Abdülhamid’in isminin bile neredeyse kutsallaştırılmış olduğundan herhalde haberi olmamıştı

Nitekim, herhalde konunun geldiği aşamayı en az Egonu’nun smaçları kadar hayretle izleyen Ebrar da ikinci bir açıklama yapmak zorunda kaldı:

"Söz konusu arkadaşımızın ismi Ahmet, Mehmet veya Berke olabilirdi. Konu başka yerlere çekilmeye çalışılıyor. Pazar günü büyük bir maçımız var, ona konsantreyim. Ülkeme sevgiler."

Böylece Türkiye spor tarihinin en önemli maçlarından birinde Türkiye bir evladını yine kendisiyle meşgul ettirmeyi başardı.

Fakat burada ilginç bir mesele var.

Ebrar, yarı finale çıkınca "Savaşa savaşa kazanıyoruz" yazdığında, altına "Müslüman Türk Milleti olarak sana tahammül etmeye devam ediyoruz..." yazan Abdülhamid, neden Ebrar’a hem durup dururken sataşmıştı ama hem de “tahammül etmeye devam ediyoruz” yazmıştı?

“Müslüman Türk milleti”ni Ebrar kadar mutlu etmiş ve göğsünü kabartmış olsaydı muhakkak haberimiz olacak olan bu sanal Abdülhamid, dikkat ederseniz Ebrar’ı açıktan eleştirmiyor ya da dinin hükümlerini hatırlatıp onu lanetlemiyor, milli takımdan atılmasını da istemiyor, hatta kızdığı şeyi tarif bile edemiyor, hayır. Ama ona tahammül etmeye devam ediyor.

Evet bu bir çeşit tehdit ama aynı zamanda adına konuştuğu Müslüman Türk milletinin hassasiyetlerinin, o kadar da hassas olmadığını, esnemeye, pragmatizme açık olduğunu da söylüyor.

Aslında Abdülhamid, Ebrar’a diyor ki “Senin kimliğinden rahatsızım ama çok başarılısın, ülkemizi, bayrağımızı temsil ediyorsun, finale de çıkmışsın, o finalde sana ihtiyacımız var, o yüzden sana Müslüman Türk milleti olarak hak ettiğin tepkiyi vermiyoruz, sana tahammül etmeye devam ediyoruz.”

Aşağı yukarı böyle diyor Abdülhamid.

Adına konuştuğu Müslüman Türk milletinin değerlerindeki hiyerarşide Türk, Müslümanın bir adım önüne geçmiş gibi görünüyor..

Yoksa dinin hükmü, Avrupa’da finale çıkmış voleybol milli takımının yıldızı olunca herhalde değişmiyordur.

Ayrıca Müslüman Türk milletinin tahammül ettiği tek şey bir kadın voleybolcunun cinsel kimliği de olmasa gerek. Bizatihi bir kadının o formalarla voleybol oynamasının kendisine de Müslüman Türk tahammül ediyor olmalı.

Ama İslami hükümlerin o kısmı da şu anda pek gündemde değil, orası çok da mühim değil. Haramların o kısmı görmezlikten gelinebilirdi ki bu cinsel mesele olmazsa…

Peki ya milli voleybolcular bir de şampiyon oldularsa?

Bir tarafta Türkiye’nin şampiyonluğu gibi her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının tabii her milliyetçi muhafazakarın, yerli ve millinin gurur duyacağı, görmezlikten gelemeyeceği, göğsünü kabartacak bir başarı var.

Bir vatansever asla böyle bir milli zafere kulp takamaz, bu sevince ortak olmamayı vatan hainliği gibi görür.

Ama diğer tarafta da devleti ele geçirdikten sonra ötekisi, düşmanı kalmamış, kimlik ve motivasyon sorunları yaşayan muhafazakarlığın dünyadaki küresel trendlere uygun olarak kendisine seçtiği yeni küresel tehdit ve düşman LGBT kimliği var.

Şampiyon takımının en skorer, en karizmatik iki oyuncusunun LGBT olması Netflix dizileriyle, üç tane gökkuşağı bayrağı saklayarak yapılamayacak bir LGBT propagandası.

Ama buna açıktan karşı çıkmak bir vatansevere yakışmaz.

İşte bu çıkmazda bir vatansever, muhafazakar, yerli ve milli neyi seçer?

Tabii ki en kolayını, yani görmezden gelmeyi ya da Abdülhamid’in yaptığını; söylenmeyi, atarlanmayı ama sonra tahammül etmeye devam etmeyi…

Marjinalleşmemek, göze batmamak için yapacak bir şey yok.

Hayat bundan sonra bu melezlikleri daha fazla karşımıza çıkaracak.

Bekarlığa veda partisinde alkölsüz şampanya patlatan başörtülü kadınlar, Necip Fazıl’a şiir yazan Teoman, Reisçi Serdar Ortaç, adı Ebrar olan LGBT milli sporcu…

O yüzden Abdülhamid haklı.

Hepimiz daha çok tahammül etmeye devam etmek zorundayız.

Çünkü yapacak başka bir şeyimiz yok.

Boş yapmak dışında…

.

X

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

11/09/2023 00:01

KGB neden Selanik’teki Atatürk’ün evine sabotaj planı hazırlamıştı?

"Yunan-Türk dostluğunun kırılgan olduğu çok açık, çok küçük bir şok bile yetebilir. Atatürk'ün Selanik´te doğduğu evin duvarına tebeşirle slogan yazmak gibi önemsiz bir olay bile bir kargaşanın çıkmasına yeter."

19 Ağustos 1954 günü Atina’daki İngiltere Büyükelçisi’nden Londra’ya gönderilen bir raporda böyle deniyordu. (Dilek Güven- 6-7 Eylül)

Bir yıl sonra beklenen oldu.

Selanik’teki korumasız Atatürk’ün evinin bahçesine atılmış bir bomba, Türkiye’de binlerce insanın çılgına dönmesine, 1951’te birlikte NATO üyesi olmuş iki müttefik Türkiye ile Yunanistan’ın karşı karşıya gelmesine yetmişti

Bu köşede daha önce 6-7 Eylül pogromu üzerine uzun bir yazı çıkmıştı.

https://www.karar.com/yazarlar/yildiray-ogur/sikici-hakikatler-yerine-heyecanli-yalanlar-1584139

O yüzden çoğu Yassıada Mahkemeleri’ndeki hesaplaşmaların ürünü iddialar, bazıları Yassıada’da bile konuşulmamış hayali diyaloglar, bir kısmı sorgusuz dolaşımda olan komplo teorilerinden ibaret olan 6-7 Eylül’ü kimin eseri tartışmasına bu kez girmeyelim.

Hala, televizyonlarda bile konuşanlar arasında Selanik’teki Atatürk’ün evine bir bomba atılmadığını, her şeyin Yeni İstanbul gazetesinin yalan haberine dayandığını zannedenler var.

Ama başlıktaki belgeyi anlamak için dönemin konjonktürünü biraz hatırlatmak iyi olabilir.

Türkiye ve Yunanistan, 1951’de birlikte NATO’ya girmiş, Balkan Paktı’nı imzalanmıştı. İlişkilerde bir bahar yaşanıyordu.

1952’de Bayar Atina’yı, Selanik’teki Atatürk’ün evini, Yunan Kral’ı da Türkiye’yi ziyaret etmişti.

https://www.youtube.com/watch?v=3bgqNqtmpFQ

Atatürk’ün Selanik’teki evi de bu bahar havasında restore edilip, 1953’de yeniden müze olarak ziyarete açılmıştı.

1954’da bile Türkiye’nin resmi Kıbrıs pozisyonu hala“Böyle bir sorunumuz yoktur” idi.

Ama 1955’de İngiliz kolonyal yönetimine karşı adada komünist AKEL öncülüğünde başlayan isyana, Yunan Yarbay Grivas’ın kurduğu milliyetçi ve Yunanistan ile birleşme (ENOSİS) yanlısı EOKA da terör eylemleriyle katılınca ve bu terörün muhatabı adadaki Türkler olmaya başlayınca işin rengi değişmişti.

İki NATO müttefiki karşı karşıya gelmişti.

O yüzden Soğuk Savaş’ın harareti içinde 1955 6-7 Eylül olayları sonrası ilk akla gelen olağan şüpheliler komünistler olmuştu.

Aralarında Aziz Nesin, Asım Bezirci’nin de olduğu ülkenin meşhur komünistleri hemen gözaltına alındılar.

Yassıada duruşmalarında ortaya çıktı ki bu şüphenin kaynağı ne tesadüf ki 5 Eylül 1955 günü İstanbul’da başlayan Intrepol Konferansı için İstanbul’da olan CIA direktörü Allen Dulles’tu.

6-7 Eylül olayları sırasında 5-9 Eylül’de İstanbul Hilton Otel’de yapılan 24. Interpol Zirvesi için dünyanın bütün polis teşkilatlarının başkanları İstanbul’daydı.

6-7 Eylül’den sonra “komünistler yaptı” tezinin en güçlü savunucularından biri 6-7 Eylül’ün Yassıada Duruşmaları’nda bir dava konusu olmasına neden olan ifşaatı yapan eski DP’li Devlet Bakanı, sonra sıkı DP muhalifi Fuat Köprülü’ydü.

1955’de DP’li bir devlet bakanı olan Köprülü, mahkemede şöyle demişti:

“Hadisenin ertesi sabahı hey’eti vekile toplandığı zaman burada umumiyetle bu kadar geniş bir harekette komünistlerin rolü olduğu tahmin ediliyordu. Ben de buna iştirak ettim ve nitekim o zaman görüştüğüm Emniyet Müfettişleri başta bu hadisenin bu yönden ele alınmasını söylediler. Nitekim yine o zaman Emniyet teşkilatının başında bulunan General Behçet Türkmen, bana o sırada, İstanbul’da bulunan Amerikan istihbarat şefi, [CIA başkanı Allen Dulles’in]; gördüğü vaziyet, tahribat şekillerinin tamamıyla komünist tekniği ve usullerine uygun olduğunu ifade etmiştir.”

Köprülü, Menderes ve halefi Zorlu’ya olan öfkesiyle yaptığı 6-7 Eylül açıklamasından, mahkemede konu “suçu kim komünistlere attı”ya dönünce epey pişman olmuştu.

Nihayetinde olaylarla iki NATO üyesi Türkiye ve Yunanistan karşı karşıya geldi, 50’lerin başında patlak veren sosyalist-milliyetçi isyanla Kıbrıs’taki kolonyal hakimiyetini kaybetmemek için masaya Türkiye’yi de çeken İngiltere’nin ev sahipliğindeki Londra Konferansı sonuçsuz dağıldı.

Londra Konferansı’nın sonuçsuz kalması başta İngiltere’nin, ardından Türkiye’nin işine yaramadı.

Ama sonra sorunlar aşıldı.

Kıbrıs konusunda müzakereler dört yıl daha sürdü, Londra ve Zürih anlaşmaları ancak 1959 yılında imzalandı. 1960’da da birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu.

Anlaşmanın ardından Türkiye ile Yunanistan arasında yeniden bir bahar havası esti.

Yunanistan Başbakanı Karamanlis eşiyle Türkiye’ye geldi. Menderes çifti onları İstanbul’da ağırladı.

İki ülke, Batı Trakya’daki Türkler ve İstanbul’daki Rumların sorunlarını çözmek için özel temsilciler atadılar.

6-7 Eylül için devlet tazminatlar ödedi, İzmir’deki konsolosluk binasında yakılan Yunan bayrağı bir DP’li bakan tarafından törenle göndere çekildi, 1957’de DP İstanbul’dan iki Rum milletvekilini Meclis’e soktu.

Peki günün sonunda o bombayı Atatürk’ün evine kim ve niye atmıştı?

Yunanistan’da Atatürk’ün evinin bombalanması ilk başta “Yunanistan’ı zor durumda bırakmaya yönelik bir Türk tertibi” olarak değerlendirildi.

Olaydan 10 gün sonra Yunanistan vatandaşı olan Hukuk Fakültesi öğrencisi Oktay Engin ve konsolosluğun yine Batı Trakya Türkü olan kavası Hasan Uçar tutuklandı.

İstanbul göçmeni olan Yunan savcı, bombanın Türkiye’den getirildiğini, bomba talimatını Lozan Konferansı’ndaki heyette katip olarak bulunmuş tecrübeli bir diplomat olan Selanik Konsolosu Mehmet Ali Balin’in verdiği ileri sürdü. İşkence ve baskı altındaki ifadelerde Hasan Uçar, bombayı attığını, talimatı Oktay Engin’nden aldığını itiraf etti.

Yani Türkiye’de bombayı atan kişi olmakla suçlanan Oktay Engin’le ilgili iddiaların kaynağı Yunan savcının iddianamesiydi.

Oktay Engin, Türkiye’den Yunanistan’a gönderilmiş bir öğrenci değildi.

Gümülcineli Yunanistan vatandaşı bir Türk’tü. Bomba atmak ya da attırmak için kullanılacak biri de değildi. Babası Gümülcine’yi Yunanistan meclisinde temsil eden Türk milletvekillerinden biriydi, Türkiye’deki siyasetçilerin yakından tanıdığı biriydi.

Yunanistan’daki Türkler içinde ilk defa hukuk okuyan öğrenci o olmuştu. Selanik Üniversitesi’nde Hukuk okuyordu, babasının bağlantıları sayesinde daha sonra kendisinin MİT mensubu olduğu iddialarına kaynak olacak, Türkiye’den ona bir burs bağlanmıştı.

Engin, 9 ay Yunanistan’da hapsedilip, yargılandıktan sonra delil yetersizliğinden tahliye edildi ardından sınırdan yasadışı yollardan Türkiye’ye kaçtı. Daha sonra Hasan Uçar da tahliye edildi. O da Türkiye’ye geldi. Sonra ikisi tekrardan Yassıada’da da yargılandılar. Orada da beraat ettiler.

Yani günün sonunda bombayı onların attığı delilsiz bir iddia olarak kaldı.

Üzerinden geçen 68 yıl sonra çok stratejik bir anda atılan o bombayı hala kimin attığı bilinmiyor.

Stratejik olarak çok başarılı ama operasyonel olarak aslında çok basit ve etkili bir eylemdi, herkes yapmış olabilir.

Belki de sahiden komünistler yapmıştı.

1955 yılında NATO’nun kuzey kanadındaki iki üye arasındaki bir çatışmadan en karlı çıkacak ülke tabii ki Sovyetlerdi.

Tam o sıralarda Sovyetlerde de önemli bir dönüşüm yaşanıyordu.

1953’de Stalin ölmüş, yerine geçen Kruşçev meşhur Gizli Nutku’yla resmen de-Stalinizasyon devrini başlatmadan Stalin devrinin hatıraları etraftan silinmeye başlanmıştı.

Stalin’in ülke içinde ve dışında tasfiye, cinayet ve hesaplaşmaları için kullandığı kötü nam salmış gizli servis ÇEKA’nın (Tüm Rusya Karşı-Devrim ve Sabotajla Mücadele Olağanüstü Komisyonu) adı 1954 yılında KGB (Devlet Güvenlik Komitesi/ Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti) olarak değiştirildi.

Bina bile aynı kalmıştı. Sadece ÇEKA ajanları topluca KGB ajanına dönüşmüştü.

O ajanlardan biri de 1944’de ÇEKA’da çalışmaya başlayan, Ortadoğu’da gizli bir görev yapmış 32 yaşındaki Vasili Nikitich Mitrokhin’di.

KGB’deki ilk görevi 1954’de Melburne Olimpiyat Oyunları’nda Sovyet takımına eşlik etmekti.

Sonraki kariyeri emekli olduğu 1984 yılında kadar KGB’nin arşivlerinde geçti.

Ama onu bir köyden alıp, önce hukuk okutan sonra da istihbarat teşkilatında görev veren rejime olan sadakatını kaybetmeye başlamıştı.

Kruşçev’in Gizli Nutku ile kafasında artan soru işaretleri, Sovyet tanklarının 1968’de Prag’a girmesiyle büyümüştü.

Beklediği fırsat 1972’da karşısına çıktı.

1972'de KGB’nin Moskova’da ÇEKA’dan miras tarihi Lubyanka binasından, şehrin dışında Yasenova’daki yeni binaya taşınmasına karar verildi.

Mitrokhin’e bu taşınma işlemi sırasında özel bir görev verilmişti:

Arşivdeki 300.000 dosyanın yeni merkeze nakledilmeden önce kontrolü, indeks kartlarının yazılması…

Yüzbinlerce KGB belgesine sınırsız erişim hakkı vardı.

Önce dosyalarda gördüğü isimleri, kod adlarını ve önemli bilgileri hafızasına kaydetmeye ve her akşam eve döndüğünde bunları yazıya dökmeye başladı.

Ama bu çok verimli olmuyordu.

Sonra ofiste buruşturup çöp sepetine attığı kağıt parçalarının üzerine küçük el yazılarıyla notlar almaya başladı.

Her akşam notlarını çöp kutusundan çıkarıyor ve ayakkabılarının içine gizleyerek KGB merkezinden kaçırıyordu.

Sonra güvenlik görevlilerinin sadece arada sırada çantasını aradığını farketti.

Bu kez kağıtları ceketinin, pantolonunun içinde dışarıya çıkarmaya başladı.

Her gece Moskova’daki dairesine geldiğinde notlarını yatağının altına saklıyordu. Hafta sonları notları, Moskova’nın biraz dışındaki köydeki kulübesine taşıyor, orada daktiloya geçiriyor, kağıtları da yükseltmiş temeller üzerine inşa edilmiş kulübenin döşemesinin altındaki toprağa gömdüğü bir süt yayığının içinde saklıyordu.

Süt yayığı dolunca bu kez bir çamaşır kazanı, sonra iki teneke, iki alimünyum kutu doldurdu.

Her hafta sonu kulübesinin altında fareler, kedi dışkıları arasında sürünerek belge gömüyordu.

1972’den 1984’e kadar buna azimle devam etti. 12 yıl boyunca bir kez bile aranmadı.

Yaz tatillerini bile Moskova’nın 600 kilometre güneydoğusunda, 1918’de Bolşeviklere isyan edince, onlarca insanın karşı devrimci diye asıldığı Penza köyündeki başka bir aile kulübesine köylü kıyafetleri içinde sırt çantasıyla taşıdığı belgeler üzerinde çalışarak geçiriyordu.

Belgeleri okudukça rejime olan öfkesi artıyordu.

Soljenistin’e karşı yapılan karalama operasyonları, sabotaj planları ama en çok Afganistan işgali dosyasından etkilenmişti.

1978’de darbeyle ülkenin yönetimini ele geçiren Afgan sosyalistlerinin hizip liderlerinden Babrak Karmal, KGB ajanıydı.

Aralık 1979'da Kabil Radyosu'ndan 'Amerikan emperyalizminin ajanı' Devlet Başkanı Hafızullah Emin'in devrim mahkemesi tarafından yargılanıp, idam edildiğini o duyurmuştu.

Mitrokhin belgelerden, aslında ABD’yle de ilişki kurmaya çalışan Emin’in sarayı basan KGB özel kuvvetleri tarafından öldürüldüğünü öğrenmişti. KGB timinin başında Aliyev soyadlı bir Azeri KGB ajanı vardı.

1984’de emekliye ayrıldıktan sonra Afganistan KGB dosyaları üzerinde çalışmaya devam etti.

Kimsenin bilmediklerini biliyordu ama bunları kimseye de anlatamıyordu.

Arşivini Batı’ya kaçırıp, herkese anlatmanın zamanını beklemeye başladı.

O zaman 1991’de geldi.

Sovyetler dağılmış, bağımsızlığını kazanmış eski Sovyet cumhuriyetleriyle sınırlar hala belirsiz haldeydi.

Tekerlekli bir çantanın altına belgelerden bir kısmını doldurdu, üzerine giysiler, ekmek, sosis yerleştirdi ve Riga’ya giden bir trene bindi.

Sınırı aranmadan geçti.

Riga’da önce ABD elçiliğine gitti. Ama vize almak isteyen Ruslarla dolu elçilikteki görevli Mitrokhin’in anlattıklarını anlayamadı, bugün git yarın gel dedi.

Sonra İngiliz elçiliğine gitti. Rusça bilen bir kadın diplomat ona çay ikram etti, anlattıklarıyla yakından ilgilendi, belgeleri inceledi.

Mitrokhin, tekrar Rusya’ya döndü.

Belgeleri gömdüğü kulübesine gitti. Toprağın altında sakladığı tenekelerdeki 2000 belgeyi çıkardı. Tekrar sorunsuz sınırı geçerek Riga’ya gitti, İngiliz elçilik görevlisine teslim etti. Belgeler yeniden incelendi.

Ve Mitrokhin ailesiyle birlikte 1992 yılında altı sandığa doldurduğu KGB arşivinden aldığı notlar ve resmi belgelerle İngiltere’ye iltica etti.

MI-5’ın elinde artık 1917’den 1984’e kadar KGB arşivi vardı.

Mitrokhin’in ve arşivin varlığından çok sınırlı sayıda istihbarat yöneticisi ve üst düzey siyasetçinin haberi oldu.

MI5, Mitrokhin ve ailesini gizli bir eve yerleştirdi.

Dört yıl sonra belgeleri incelemek üzere Cambridge Üniversitesi’nden MI5'in resmi tarihçisi Profesör Christopher Andrew davet edildi.

Andrew, Mitrokhin’le tanıştı, belgeleri incelemeye başladı. 1996 yılında belgelerin onay verilen kısmının Andrew ve Mitrokhin imzasıyla kitap olarak yayınlanmasına karar verildi.

Hala Mitrokhin İngiltere ve bütün dünya için bir sırdı.

Kitap hazırlanırken ilk sızıntı 1998 yılında Alman Focus dergisinde çıktı. “Bir kulübede bulunan KGB arşivindeki belgelere” dayandırılan haberde Mitrokhin’in adı geçmiyordu.

Habere göre Alman sosyal demokratlarının efsane lideri Willy Brandt, İkinci Dünya Savaşı sırasında Stockholm’de yaşarken Rus istihbaratı NVKD’ye bilgi vermişti.

Aslında Mitrokhin’in notlarına göre Brandt’ın temas halinde olduğu kişi Leon Troçki'nin Norveçli eski sekreteriydi. Yine belgelere göre KGB 1962’de Kruşçev’in onayıyla Başkakanken Brandt’ı bu belgeleri açıklamakla tehdit etmişti.

Mitrokhin bütün bu yazışmaları not edip, saklamıştı.

1999 yılında Andrew ve Mitrokhin imzalı Mitrokhin Arşivi kitabının ilk cildi çıktı.

Mitrokhin de kitapla ilk kez kamuoyuyla tanıştı.

1200 sayfalık ilk cilt yayınlanmadan önce The Times gazetesine kapak oldu.

Arşiv önce İngiltere’yi karıştırdı. Arşivde KGB’nin İngiltere’deki en uzun süreli ve en değerli ajanının 1930’lardan itibaren Sovyetlere bilgi sızdıran, üst düzey bir kamu kurumunda sekreter olarak çalışmış Melita Norwood olduğu ortaya çıkmıştı. Norwood, İngiliz atom silahlarıyla ilgili bilgileri KGB’ye ulaştıran kişiydi.

Ama 1999 yılında 87 yaşında yaşlı bir kadındı.

Zamanında ondan şüphelenilmiş ama hiçbir işlem yapılmamıştı. Bazı İngiliz gazeteci ve siyasetçilerin de Sovyetlerle işbirliği içinde çalıştıkları ortaya çıktı.

Ama esas skandal İngiliz hükümetinin Mitrokhin’in varlığından yıllar sonra haberdar edilmesi olmuştu. Hükümet ile MI5 karşı karşıya geldi, derin devlet tartışmaları başladı.

Mitrokhin Arşivi kitabından kıvılcımlar diğer ülkelerde de yangınlar çıkarmaya başladı.

İtalya’da KGB’ye işbirliği içinde 250 kişinin listesi ortaya çıktı. Listede dönemin Türkiye’yi de Öcalan yüzünden epey kızdırmış komünist Başbakanı Massimo D’Alema’nın hükümetine yakın çalışan bir görevlinin de adı vardı.

Liste İtalya’yı ve hükümeti sarsmıştı. Araştırma komisyonu kuruldu. Belgelere göre o sırada Avrupa Komisyonu başkanı eski İtalya Başbakanı Romano Prodi de Aldo Moro’nun kaçırılması sırasında yanlış bilgilendirilerek KGB tarafından kullanılmıştı.

KGB’nin Papa’yı uzun süredir takipte olduğunun ortaya çıkması Papa suikastı ile KGB ilişkisine dair tartışmalara neden oldu.

Arşivin ikinci cildinde Batı ve Avrupa dışındaki ülkelerdeki KGB faaliyetlerinin belgeleri vardı. Belgelere göre Hindistan Başbakanı Indra Gandi, KGB’den çantayla para almıştı.

Filistin lideri Mahmud Abbas 1980’lerde KGB’ye çalışmıştı.

KGB’nin Filistin’deki esas adamı ise 70’lerde Türk solcularını da kamplarında eğiten George Habash'ın liderliğini yaptığı Marksist-Leninist Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin (PFLP) iki numarası Wadi Haddad'dı.

Belgelerde yok yoktu.

KGB, ABD Dışişleri Bakanı olduğu dönemde Henry Kissinger'ın telefonunu dinletmişti, tüm ABD silah fabrikalarında casusları vardı, Fransa'da 35 kadar üst düzey siyasetçi Soğuk Savaş sırasında KGB için çalışmıştı. Batı Almanya'da KGB, bütün siyasi partilere, yargıya ve polise sızmıştı. Savaş durumunda ABD, Kanada’da hatta İsviçre’de kullanılacak gizli silah depoları hazırlanmıştı.

İsviçre’de altına telsizli bomba zulalarının gömüldüğü küçük bir şapel bulunmuştu.

En dikkat çekici belgeler ise özel sabatoj planlarıydı.

Mitrokhin belgelerinde yayınlanan özel sabatoj planları, 1967’de KGB başkanı olan Andropov’un talimatıyla hazırlanmışlardı.

Her sabotaj eyleminda aynı kavramlar kullanılıyordu. Eylemlerin adı; 'Zambak'tı. (Liliya). Patlayıcı cihazına 'Buket' deniyordu. Sabotajcıdan ise 'Bahçıvan' (Sadovnik) olarak bahsediliyordu.

Sabotaj planları arasında 1968’de İtalya ile Batı Almanya arasında yılda 10 milyon ton petrol taşıyan bir petrol boru hattını sabote ederek Batı kamuoyunun dikkatini Prag Baharı'nın bastırılmasından uzaklaştırmak, Prens Charles'ın 1969'da Galler Prensi olarak göreve başlama törenlerinde suçu Galler milliyetçilerine atılacak bir bomba patlatmak, Avrupa başkentlerindeki İsrail bürolarını Filistinlileri kullanarak bombalamak, Montana’daki bir barajı, New York Limanı’nı patlatmak gibi planlar vardı.

Mitrokhin belgelerine göre KGB’nin en aktif olduğu ülkelerden biri büyük bir komünist hareketin olduğu Yunanistan’dı.

1967'deki askeri cuntadan sonra yer altına çekilen Yunan Komünist Partisi’ne destek için özel bir yardım programı başlatılmıştı. Yardımın içinde gerilla savaşı hazırlığı için askeri destek de vardı. Yardımların havadan indirileceği noktalar belirlenmişti. Askeri yardımlar Bulgar-Yunan sınır hattındaki ormanlık bölgeden geçiriliyordu. Hedef gerilla savaşıyla Yunan cuntasını devirmekti.

Yunanistan’daki sabotaj planlarından biri bizi de yakından ilgilendirmekteydi.

Plan Nisan 1969 tarihliydi.

Atina’daki KGB bürosunun hazırladığı sabotaj planında hedef Selanik’teki Türkiye Başkonsolosluğu’nun yanındaki Atatürk’ün eviydi.

Ev, planda VAZA yani “vazo” olarak kodlanmıştı. Amaç evin bahçesinde atılacak tahrip gücü yüksek olmayan bir bombayla NATO’nun en kırılgan kanadı olan kuzeyinde Türkiye-Yunanistan ilişkilerini baltalamaktı.

Nisan 1969, Türk-Yunan ilişkilerinin Kıbrıs nedeniyle gerildiği bir döneme denk geliyordu.

Yunanistan’da iktidarda sağcı askeri cunta vardı. Türkiye’de ise Demirel hükümeti.

Şimdi planın Türkçe tam çevirisini okuyalım:

“KGB Atina Temsilciliği Tarafından Nisan 1969'da Merkeze Önerilen 'Özel Siyasi Eylem’

14 Nisan 1969 tarih ve 24/[Line]F sayılı operasyonel mektubumuz VAZA kod adlı hedefe karşı bir Zambak [sabotaj operasyonu] gerçekleştirmek için bir taslak plan ortaya koymaktadır.

Operasyonun kod adı YAYTSO ['Yumurta'].

Operasyonun amacı ve hedefi NATO'nun güneydoğu kanadına manevi ve siyasi zarar vermektir.

Yunanistan ve Türkiye arasında süregelen anlaşmazlıklar ABD ve NATO liderliğinde büyük endişe yaratmakta ve Güneydoğu Avrupa bölgesindeki Amerikan politikasının zayıf halkasını oluşturmaktadır.

VAZA'ya bir Zambak operasyonu düzenlenmesi Yunanistan ve Türkiye arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirebilir.

Operasyon, Türkiye'den göç etmiş ve oradaki Rum azınlığın durumundan memnun olmayan bir Yunanlı adına gerçekleştirilecektir (sabotajın gerçekleştirilmesi için başka bir varyant [bahane] da olabilir).

VAZA Selanik'te iki katlı bir evdir. Ev ve eklentisi Türk başkonsolosluğuna ait... Hiç mobilya yok, sadece bir masa, demir tekneler ve bir ocak var. Evin üst katında Atatürk'ün [Türk ulusal kahramanı] kıyafetleri ve bir fotoğraf portresi sergileniyor. Bir masa dışında hiçbir mobilya yok.

VAZA'nın yanında, yaklaşık 15-20 metre uzaklıkta, Türk başkonsolosluğunun iki katlı binası var. Bu ev aynı zamanda konsolosluk görevlileri için lojman olarak da kullanılıyor.

VAZA ve konsolosluk ortak bir avluya sahiptir (Evlerin ve avlunun yerleşim planının ayrıntılı bir açıklaması ektedir).

Buket [patlayıcı düzeneği] yerleştirmek için en uygun yer VAZA'nın yaklaşık bir metre uzağındaki çalılıklardır.

VAZA halka açık değildir. Türk konsolosluğunun izniyle ziyaret edilebilir; VAZA'yı gözetlemek ve VAZA'ya gelen ziyaretçilere eşlik etmek üzere özel bir görevli vardır.

VAZA ve konsolosluk iki jandarma tarafından 24 saat boyunca korunmaktadır. Koruma noktaları hareketlidir ve kimse VAZA'ya yaklaştırılmamaktadır. Hedefe yaklaşmak için en uygun zaman gece karanlığıdır.

Buket'in Özellikleri:

Buketin büyüklüğü ve ağırlığı VAZA'ya yönelik saldırıdan elde edilmek istenen sonuçlarla bağlantılı olmalıdır. Açıkçası, VAZA'ya ciddi zarar vermenin bir anlamı yoktur; ahlaki ve siyasi bir etki elde etmek daha iyidir. Buket'in gücü hesaplanırken, patlama ile konsolosluk yaşam alanları arasındaki mesafenin 15-20 m olduğu akılda tutulmalıdır.

Etkiyi arttırmak ve istenen sonuçları elde etmek için Buket, Yunan vatandaşları için Türkiye'de yayınlanan bir gazeteye sarılmalıdır.

Selanik'te hava sıcaklığı kışın sıfırın altından 14°C'ye kadar, yazın ise 24°C'den yukarıya doğru değişir. Zaman zaman yoğun sis görülür.

Bahçıvan [sabotajcı], turizm sezonunun en yoğun olduğu dönemde yabancı turist olarak ülkeye gönderilmelidir. En büyük turist akını Haziran'dan Ağustos'a kadar gerçekleşir. Bahçıvanın kimlik belgelerine göre, İskandinav ülkeleri, Danimarka, Hollanda ve Belçika hariç, Yunanistan'a dost bir ülkenin veya tarafsız bir devletin (ABD, İngiltere, Batı Almanya, Avusturya, Fransa, İtalya, Kanada, Libya) vatandaşı olması gerekir.

Bahçıvan Atina'ya vardığında bir araba kiralayabilir, ülkenin güneyindeki tarihi yerleri ve bazı adaları ziyaret edebilir. Böylece Bahçıvan iklime ve ülkedeki duruma tamamen alışır.

Buketi bir DLB [ölü mektup kutusu] aracılığıyla ikametgahtan aldıktan sonra, Bahçıvan demiryolu ile Selanik'e gider.

Zambak'ın taşınması ve Bahçıvan'ın faaliyetleri için tahmini süre aşağıdaki gibidir:

Bahçıvan, Atina'ya vardıktan sonra ertesi gün bir araba kiralayabilir, Atina ve banliyölerinde bir veya iki gün geçirebilir, ardından arabayla aşağıdaki rotayı izleyebilir: Atina-Pátrais-Spártia-Návplion-Epidhauros-Kórinthos-Atina.

Bu rota Bahçıvan'ın dört ya da beş gününü alacaktır. Bahçıvan Atina'ya vardığında bir otele yerleşir. Ertesi gün Buketi almak için DLB operasyonunu gerçekleştirmeye hazır olduğunu belirten bir sinyal verir. DLB operasyonu ertesi gün gerçekleşir.

Buketi aldıktan sonra Bahçıvan, daha önce otelden rezervasyon yaptırmış olduğu Selanik'e giden bir sonraki trenle yola çıkar. Tren Atina'dan 11.42'de hareket eder ve Selanik'e 19.29'da varır; trende gözetleme için kontrol ettikten sonra VAZA'yı geçer.

Karanlık çökerken, Bahçıvan kendi seçtiği bir rotada ilerler, ancak son aşamada eski kaleye girer ve burada küçük çiçeği [fünyeyi] Buket'e yerleştirir. Bahçıvan, kalenin kuzey kapılarından VAZA'ya giden İsail Caddesi'nden aşağı iner ve St Paul Caddesi'ne çıkar. Bu 15-20 dakika sürer.

Bahçıvan, İsail Caddesi'ne çıktığında garajdan St Paul Caddesi'ne doğru ilerler. Bahçıvan [VAZA] çiti boyunca ilerlerken Sıçrama [patlamasına] neden olur. Bahçıvan Buketi VAZA çitine yakın olan çalılara atabilir veya Buketi VAZA çitinin içinde yere bırakabilir. (Güzergâhın ve tesisatların konumunun bir şeması ektedir).

Sıçramayı (patlamayı) tamamladıktan sonra Bahçıvan Áyios Dhimitrios Caddesine çıkar ve stadyum yönünde ilerler (20-25 dakika yürüyüş). Stadyum alanında, Bahçıvanın Buketi saklamak ve taşımak için kullanılan TWA veya BOAC havayolu çantasını gömebileceği bir miktar atık alan vardır. Bahçıvan Selanik'ten Eğer durum Bahçıvanın Buketi bir araya getirmesine izin vermiyorsa, o zaman stadyumun boş bir arazisinin olduğu bölgede ondan kurtulabilir. VAZA güvenlik görevlisinin dikkatini çekerse, kaleden geceyi geçirmek istediği Delta Otel'e giden yabancı bir turist olduğunu, ancak şehre ilk kez geldiğini ve otelin yolunu bilmediğini söylemelidir."

Plan böyle.

Neredeyse herşey 1955 yılında Selanik’te Atatürk’ün evinin bahçesine atılan bombayla aynı.

Ama her şeyin düşünüldüğü 1969 tarihli planda 1955’deki 6-7 Eylül’e hiçbir atıf yok.

Peki plan neden uygulanmadı?

Moskova’daki KGB merkezi, 12 Mayıs 1969’da gönderdiği bir mektupla Atina şubesinin bu planını beğenmiş ama rafa kaldırmıştı:

“YAYTSO [Türk Başkonsolosluğu] hedefine karşı bir Lily [sabotaj operasyonu] hazırlamak amacıyla malzeme toplamak için rezidans tarafından yürütülen çalışmayı onaylıyoruz. Bu hedefi dosyaya koyduk ve ihtiyaç duyulması halinde bu hedefe karşı bir Zambak operasyonu gerçekleştirme konusuna geri döneceğiz. Sizden, ilave veri toplamak ve olası değişiklikleri dikkate almak amacıyla YAYTSO hedefini mümkün olduğunca gözlem altında tutmanızı rica ediyoruz."

Nedense Mitrokhin Arşivi, kitap olarak yayınlandığı 1999 yılından sonra Türkiye’de pek ilgi çekmedi.

İki cilt olarak yayınlanan MI5 onayından geçmiş arşiv belgelerinde Avrupa, Asya, Afrika ülkelerinin hepsiyle ilgili ayrıntılı bilgiler, belgeler vardı ama nedense Türkiye ile ilgili belgeler ve bilgiler sanki ayıklanmış gibiydi.

Kitabın içinde bir bölümün en sonuna, ek olarak konmuş bu planın dışında.

1999 yılında Sabah gazetesinde küçük bir haber olan o sabotaj planı da daha sonra hiç gündeme gelmedi.

Halbuki bu plan sadece 1955’deki 6-7 Eylül Olayları’na ilişkin değil, genel olarak Soğuk Savaş’ta Türkiye’de olan biten hakkında göz açacak bir plandı.

Belki de Türkiye’de bu kadar göz açıklığı istenmiyordur.

.12/09/2023 14:26

İnsanlık nasıl geriye gider?

Bugünkü CHP’nin selefi olan Erdal İnönü’nün liderliğindeki SHP, (Sosyal Demokrat Halkçı Parti) Temmuz 1990’da Parti Meclisi’nde görüşerek “Doğu ve Güneydoğu Sorunlarına Bakışı ve Çözüm Önerileri” başlıklı raporu oybirliği ile kabul etti.

Raporu hazırlayan komisyonun başında SHP Genel Sekreteri Deniz Baykal vardı. Komisyonda Hikmet Çetin, Eşref Erdem, Fuat Atalay, Cumhur Keskin gibi partinin önde gelen isimleri yer alıyordu.

Raporun başlığında Kürt sorunu geçmiyordu ama içinde yeri geldiğinde “Kürt” ve “Kürt sorunu” kavramları kullanılmıştı.

Hala CHP’nin resmi sitesinde ve TBMM sayfasında bulunabilecek raporun en çarpıcı ve tartışma yaratan bölümleri ise bölgede terörle mücadele eden devletin uygulamalarının eleştirildiği tespitlerin yer aldığı paragraflardı.

https://chp.org.tr/yayin/dogu-ve-guneydogu-raporu-1989/Open

https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/bitstream/handle/11543/957/200305499.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Raporda, “resmi otoritelerinin zaman zaman Devlet terörüne dönüşen haksız uygulamalarının halkı bezdirdiği” söyleniyordu:

“Bir yandan insan hak ve özgürlüklerini hiçe sayan, demokrasi dışı baskıcı uygulamalar, öte yandan ayrılıkçı terör örgütünün baskıları ve ağırlaşarak büyüyen ekonomik ve toplumsal sorunlar; yöre halkını yerleşim yerlerini terke, köylerini boşaltmaya, toplu göçlere yöneltmektedir.”

“Birçok yerleşim birimlerinde olaylara karışmayan yurttaşlar, siyasal düşüncelerinden dolayı ya da ciddiyeti olmayan ihbarlar sonucu gözaltına alınmakta, uzun süreli soruşturmalar geçirmekte, işkence görmektedir. - Suçların kişiselliği ilkesi yok sayılarak birçok olayda sanık ile birlikte yakınları da soruşturmalara tabi tutulmakta, sanığın bulunmaması durumunda, hiç bir kanıt olmadan sanığın yakınları gözaltına alınmakta ve yurttaşların özgürlükleri kısılmaktadır.”

“Terörle mücadelede kullanılan yöntemler, ayrılıkçı terör örgütünün baskısı, resmi otoritelerinin zaman zaman Devlet terörüne dönüşen haksız uygulamaları, geniş yurttaş kitlesini bezdirmekte, yılgınlık, güvensizlik ve yabancılaşmaya yol açmaktadır. Bu durum, bölgede yaşayan halkın inancını ve güvenini yeniden inşa etme gereğini kaçınılmaz bir şekilde ortaya koymaktadır Oysa iktidar, tam tersi uygulamalarla demokrasiye, insan hak ve özgürlüklerine aykırı çaba ve girişimleri kaygı verici bir biçimde sürdürmektedir. Bütün bu uygulamalarla halka güven verme yerine kuşku ve tedirginlik ortamı yaratılarak silahlı teröre karşı başarıda temel unsur olan halkın desteği ve katkısı ihmal edilmektedir.”

“Yeni unsur olarak bölgede silahlı mücadele vardır. Silahlı mücadele ilerde de olabilir, bununla en etkin mücadele kendi yöntemi içinde elbette yapılacaktır. Ancak terör örgütünün silahlı mücadelesi ileri sürülerek halka yapılan baskı haklı gösterilemez. Bu, silahlı terör örgütlerinin tuzağına düşmektir. Terör tuzağının amacı, baskıdan bıkan insanların Devlete, Cumhuriyete yabancılaşmasını sağlamaktır. Bu, silahlı terör eyleminden çok daha vahimdir. Silahlı eylemle birlikte yabancılaşma sürecinin başlaması, en büyük tehlikedir. Bu süreç bir ölçüde başlamıştır. Silahlı eylem tek başına önemli bir tehdit değildir, ve etkinliği sınırlıdır. Önemli olan silahlı eyleme karşı, "en kısa zamanda sıfırlayacağız", "kökünü kazıyacağız", "bu Devlete meydan okumadır, imha edeceğim" iddialarının halka yönelik olarak zorunlu kıldığı olumsuz ve hatalı uygulamalardır. Bu uygulamalarla eğer bir kısım yurttaş eylemlere sempati duymaya başlıyorsa, silahlı eylem amacına ulaşmış, devlet de tuzağa düşmüş demektir. Oysa Devlet, "terör tuzağına" düşmemenin yollarını bulmalıdır. “

“Devlet terörü” ifadesi devletin terörle mücadelesine dönük sert bir eleştiriydi.

Rapor ertesi gün gazetelerin manşetlerindeydi. Başbakan Yıldırım Akbulut rapora tepki gösterdi.

Esas tepki ise “devlet” ten geldi.

Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Başsavcılığı rapor hakkında soruşturma açtı.

“Devlet terörü” tespiti, bir yıl sonra başka bir partinin raporunda daha yer almıştı.

1991 seçimlerinde o günkü MHP olan MÇP ile ittifak kurarak giren Refah Partisi, seçimlerde barajı aşıp ittifakla Meclis’e girse de Kürtlerin oylarını kaybetmişti.

Seçimden kısa bir süre sonra ittifak dağıldı, herkes kendi partisine döndü.

O günlerde Refah Partisi’nin İstanbul İl Başkanı olan Recep Tayyip Erdoğan, danışmanlarından Mehmet Metiner’e Kürtlerin yeniden desteğinin nasıl kazanabileceği üzerine bir rapor hazırlattı. 18 Aralık 1991 tarihli raporun adı “Kürt sorunu ve çözüm önerileri”ydi.

Erdoğan, raporu Erbakan’a elden sundu.

Raporda devletin terörle mücadelede vatandaşa “bok bile yedirdiği” söyleniyordu:

“Türkiye’nin Güneydoğusu bugün hâlâ geri kalmışlık sorunuyla yüz yüzedir. Bölgede “Kürt Sorunu” dolayısıyla olağanüstü yasalar uygulanmakta ve bölge geniş yetkilere sahip olan genel bir vali tarafından idare edilmektedir. 1985’ten itibaren başlayan PKK saldırıları dolayısıyla bölge bir yanda devlet terörü, öbür yanda da PKK terörü arasında sıkışıp kalmaktadır. Bölge halkı PKK’ya bir biçimde arka çıktığı gerekçesiyle sürekli baskı ve işkence altında tutulmaktadır. Özel Tim’in bölgedeki uygulamaları âdeta hesap dışıdır. Bölgede yaşayan insanların ne mal ve ne de can güvenlikleri söz konusudur. İnsanlara bölgede gerektiğinde “bok” bile yedirilmektedir. Demokratikleşme ve insan hakları noktasında Güneydoğu son derece geridir. Yakın bir zamana kadar anlamsız ve çağdışı Kürtçe yasağı dolayısıyla bölge insanları hayli baskılarla yüz yüze gelmiştir.” (Kaynak: Hüseyin Yayman- Devletin Kürt Hafızası)

21 Ekim 1991 seçimleriyle artık SHP, DYP ile birlikte iktidardaydı.

“Şeffaf Karakol”, “Konuşan Türkiye” vaatleriyle iktidara gelen iki parti ikinci vaatlerini tutarak seçimden önce TRT’deki liderler açık oturumunu 1991’in son günlerinde tekrarladılar.

Tartışmanın gündemi enflasyon ve terördü.

Ecevit, sorunun Kürt kimliğinden kaynaklanmadığını anlattı, Türkeş “Sevr’in hortlatılmasını isteyenler var” dedi. Söz sırası muhalefetteki RP lideri Erbakan’a geldi. Erbakan, önce İslam Birliği’nden bahsetti, terör olaylarını dış kaynaklı olduğunu anlattı, sonra da TRT ekranlarında Başbakan Demirel’in yüzüne bakarak kimsenin beklemediği bir çıkış yaptı:

“Bugün bana gelen haberlere göre Kulp ve Lice’de üç bin kişi kara yatırılarak saatlerce bekletildi. Çoğu kadındı. Amaç silah araması yapmaktı.”

TRT canlı yayınında o güne kadar askeri terörle mücadele yöntemlerine yönelik en sert eleştiri olabilirdi bu.

Şaşkınlığı geçen Başbakan Demirel hemen “olmaz böyle şey” diye Erbakan’a itiraz etti.

Birazdan söz Demirel’e gelince, Başbakan önüne gelen notu okuyup, Erbakan’a cevap vererek söze başladı:

“Olağanüstü Hal Bölge Vali Yardımcısı’ndan bilgi geldi. Lice ve Kulp’ta bugün böyle bir olay olmamış. İnsanlık dışı hiçbir muamele yapılmayacak, yapılırsa anasından emdiği sütü burnundan getiririm.”

Ama böyle şeyler olmaya devam etti. Üstelik yine Diyarbakır Kulp’ta.

8 Ekim-25 Ekim 1993 tarihleri arasında Diyarbakır’ın Kulp ilçesinin dağınık mezralardan oluşan (Gurnik, Mezire, Pireş, Kepir ve Şuşan) Alaca köyü ve Muş’a bağlı Kayalısü köyü (Licik mezrası) civarında General Yavuz Ertürk komutasındaki Bolu Tugayı tarafından yürütülen askeri operasyonlarda gözaltına alınan 11 köylüden bir daha haber alınamadı.

Yakınları uzun yıllar Türkiye’de kapı kapı dolaşıp akrabalarını aradı. Hukuku çalıştırmayı başaramadılar.

AİHM’e gittiler. AİHM, 31 Mayıs 2001’de davayı sonuçlandırarak, 11 vatandaşın kaybolmasıyla ilgili Türkiye aleyhine hak ihlali kararı verdi.

https://hakikatadalethafiza.org/Foto/FailiBelli/Kulp/CaseofAkdenizandOthersv.Turkey.pdf

Ama hala 11 insanın akıbeti meçhuldü.

10 yıl sonra 2 Kasım 2003 tarihinde bir çoban Alaca Köyüne 500–600 metre mesafedeki bir dere yatağında toprak yüzeyine çıkan bazı kemik ve bez parçalarını buldu.

Kemikleri inceleyen Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesi kemiklerin en az dokuz kişiye ait olduğunu ve bunlardan iki tanesinin Mehmet Salih Akdeniz ile Behçet Tutuş’a % 99,99 oranında ait olabileceğini tespit etti.

Bu iki isim 1993 yılında Kulp’ta kaybolan 11 kişi içindeydi.

2004 yılında TBMM İnsan Hakları Komisyonu’nun görevlendirdiği alt komisyonun üç üyesi; AK Partili Cavit Torun ve Hakan Taşçı ve CHP’li Mesut Değer bölgede incelemeler yaptı.

Yazdıkları raporda kemikleri bulunan bu kişilerin, PKK ile ilişkisi olmadığı, 1993’te Şemdin Sakık’a karşı yapılan bir operasyon sırasında gözaltına alındıktan sonra kayboldukları kanaatine vardılar.

Milletvekillerinin ön raporunda, toplu mezarın ortaya çıkarılmasının ardından Kulp Cumhuriyet Savcılığı’nın olay mahalline gitmediği, köylülerden kemikleri getirmelerini istediği belirtildi. Raporun sonunda, ‘Cezai yönden takibat açılması, bu tür faili meçhullerin bir daha cereyan etmemesi bakımından büyük önem taşımaktadır’ denildi.

O dava ancak Çözüm Süreci atmosferinin etkisiyle 2013 yılında açılabildi. Ama emekli general Yavuz Ertürk’ün de sanıkları arasında davada karar havanın tam tersinden estiği 2018’de tüm sanıkların beraatiyle kapandı.

Ama 90’lardan işlenmiş suçlarla ilgili bütün davaların akıbeti böyle olmadı.

27 Mart 1994 yerel seçimlerinde Erbakan’ın prensleri Erdoğan ve Gökçek, İstanbul ve Ankara belediyelerini kazanmalarından bir gün sonra seçim sonucu şokunun yer aldığı gazetelerde küçük bir haber çıkmıştı:

“Şırnak’ta bomba düştü: Şırnak’ın Kumçatı beldesine bağlı Koçaklı Köyü’ne bölgede operasyon yapan Türk savaş uçaklarından birinden bomba düşmesi sonucu 12 kişinin öldüğü, 8 kişinin de yaralandığı öne sürüldü.” (Cumhuriyet)

Birbirine benzeyen kısa haberlerde hep aynı vurgu vardı: “Uçaktan bomba düştü”.

Sanki askeri jetin kapısı yanlışlıkla açılmış bir bomba kapıdan yuvarlanmış gibi verilmişti haberler.

Gazetelerin iç sayfalarında kenarda köşede kalmış haber büyük bir trajediydi.

Ancak iki gün sonra haber olabilmişti. Ne ölü sayısı doğruydu ne de köyün adı.

26 Mart 1994 günü sabah saatleri Şırnak’ın Uludere ilçesine bağlı Kuşkonar ve Koçağılı köylerinde hayat rutin başlamıştı.

İki köyün erkekleri köyün dışındaki tarlada çalışıyor, çocuklar dışarıda oynuyordu.

Saat: 10.30-11.00 sularında uçak sesleri duydular ama bu sesler artık onların günlük hayatının bir parçası haline gelmişti.

Ama birazdan köylülerin “masa kadar” dedikleri kazan bombalarından ilki bir evin üstüne, ikincisi okula isabet etti.

Jetler gittiğinde bilanço ağırdı.

Koçağılı köyünde 13, Kuşkonar köyünde 25 sivil hayatını kaybetmişti.

Ölen 38 kişiden, 24'ü çocuktu. Onlardan 7'si ise bebek. Geri kalanların çoğu ise erkekler tarlada olduğu için kadınlar ve yaşlılardı.

Bombalamalar çevrede sürdüğü için Kuşkonar'daki cenazeler dinî bir tören bile yapılamadan toplu bir mezara gömüldü.

Ne savcı geldi, ne de tek bir otopsi yapıldı. Yaralılar etraftaki köylülerin yardımıyla Cizre ve Mardin'deki hastanelere kaldırıldı, köylüler komşu köylere sığındı.

Kumçatı beldesine sığınanlar Jandarma'ya verdikleri ilk ifadede "Kazaydı, şikâyetçi değiliz" dediler.

Koçağılı Köyü'nün muhtarı Halil Seyrek ise 1 Nisan günü Şırnak savcısına gidip köyün askerî uçaklar tarafından vurulduğunu anlattı.

26 yıllık hukuk mücadelesi o ifadeyle başladı.

10 yıl boyunca 38 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşını kimin öldürdüğüyle kimse ilgilenmedi.

5 Ekim 2004 günü avukat Tahir Elçi, köylülerin “köyümüzü jetler bombaladı, o gün korktuk söyleyemedik” diye özetlenecek şikayet dilekçeleriyle soruşturmanın yeniden açılması için savcılığa başvurdu.

8 yıl boyunca uğraştı. Sorular sordu.

Beklediği cevap 2012’de geldi.

Sivil Havacılık, o gün ve saatte Şırnak üzerinde bir uçuş gerçekleştirilmediğini bildirdiği yazısının ekine bir bilgi notu eklemişti:

“O gün Şırnak’ın batısı ve kuzeybatısında Tanyer 60 adlı iki F-4 uçağı iki adet MK83 yüklü olarak saat 10.24 kalkmış, saat 11’de hedefine varmış ve 11.20’de de inmişti. Yine Kaplan 05 adlı iki F-16 uçağı da dört adet MK82 yüklü olarak 11’de kalkmış, saat 11.20’de hedefine varmış ve 12’de inmişti.”

İşte nihayet yıllar sonra köylüleri doğrulayan bilgi gelmişti.

Bu bilgiden sonra Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturmayı derinleştirdi.

Genelkurmay’a ve Diyarbakır 2. Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na yazılar yazarak, bu uçuşlarla ilgili tüm personelin bilgilerini istedi. Genelkurmay’dan isimlerle ilgili bilgi gelmezken, Diyarbakır 2. Hava Kuvvetleri’nden isimler geldi.

Bu isimler doğrultusunda savcılık dönemin Diyarbakır Asayiş Kolordu Komutanı Hasan Kundakçı ve ismi verilen üç üst düzey subayın ifadelerini aldı.

Bu arada Kasım 2013’de 7 yıl önce Tahir Elçi’nin yaptığı AİHM başvurusunda karar çıktı.

26 Mart 1994 günkü bombardımanda iki oğlunu, iki gelinini ve dört torununu kaybeden Hatice Benzer adına yapılan başvuruda hak ihlali kararı çıktı. Türkiye, 2 Milyon 310 bin Euro tazminat ödemeye mahkum edildi.

AİHM kararını dönemin Adalet Bakanı Sadullah Ergin Strasburg'da değerlendirdi, “AİHM'den dönen eksik soruşturmaların yeniden açılabileceğini, bu dosyanın da yeniden açılacağını” söyledi. Davada Türkiye tarafını temsil eden Adalet Bakanlığı'nın basın danışmanı Adnan Boynukara da Twitter'da kararı "Güvenlik merkezli politikaların sonucu" diyerek yorumladı.

Çözüm Süreci’nin heyecanlı zamanlarıydı. AİHM’den çıkan ihlal kararı iktidara yakın gazetelerin manşetlerine çıkmıştı.

Fakat ne AİHM kararı ne de Adalet Bakanı’nın soruşturmanın yeniden açılmasına desteği de sonucu değiştirdi.

2014 yılında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı olayın “askeri operasyon sırasında görevli askeri personel tarafından yapıldığı” gerekçesiyle yeniden görevsizlik kararı vererek, dosyayı Diyarbakır Askeri Savcılığı’na gönderdi.

Diyarbakır Askeri Savcılığı dosyayı Genelkurmay Askeri Savcılığı’na gönderdi.

Genelkurmay Askeri Savcılığı da olayın 20’inci yılının yani zaman aşımının dolmasını bekledi ve 9 Nisan 2014’de zamanaşımından dosyayı kapattı.

Bunun üzerine Tahir Elçi, dosyayı hak ihlalinden Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.

Ama bir yıl sonra 2015 yılında Diyarbakır’daki hendek olayları sırasında tarihi dört ayaklı minareyi çatışmalardan korumaya çalışırken ateş arasında kaldı ve polislerden çıkan kurşunlarla öldürüldü.

Ondan sonra dosyayı AYM’de avukat Neşet Girasun takip etti.

Ve Anayasa Mahkemesi 26 yıl sonra 2020’de Şırnak Uludere’ye bağlı Kuşkonar ve Koçağılı köylerinin 1994’te askeri uçaklar tarafından bombalandığına, yaşamını yitiren 38 kişi ile yaralananların ve yakınlarının yaşam haklarının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi.

Bütün bu davalar devam ederken Diyarbakır’da avukatlık, Baro Başkanlığı yapan isimlerden biri de Sezgin Tanrıkulu’ydu.

Tanrıkulu, CHP Diyarbakır Milletvekili olarak geçen hafta bağlandığı TV100 yayınında 90’lı yılların Kulp ve Kuşkonar olaylarını ve bunlarla ilgili AİHM kararlarını hatırlattı.

Sadece bunun için önce programdaki fırsatçılar sonra da devlet ve siyaset tarafından günlerdir linç ediliyor.

Hakkında başsavcılık hafta sonu soruşturma açtı. MSB acil ve sert bir açıklama yaptı.

Ama onlar zaten her zamanki pozisyonlarındaydılar.

Ama ya AK Parti, CHP, Erdoğan ve Kılıçdaroğlu?

Modernleşme ekolü ilerlemeci tarih görüşüne inanır. Tarihte insanlık her zaman ileriye gider. Zaman geçtikçe toplumlar medenileşir, “zamanla anlaşılır” düsturu çalışır.

Ama hayat böyle değil.

Bazen toplumlar zor bela aştıkları çukurların içine tekrar yuvarlanırlar. Hem de bağıra çağıra, bile isteye…

Sezgin Tanrıkulu olayı her devir pozisyonların bu denli değişebilmesi karşısında insanı korkutan, güvensizlik hissini yükselten çok çarpıcı bir örnek oldu.

Daha üç yıl önce kendi AYM’sinin hak ihlali kararıyla tazminat ödemiş devletin 30 yıllık bir meseledeki bu hararetli haklılık ve dokunulmazlık ısrarı, başka devirlerde tam tersini savunmuşken o televizyon ekranında birden tırnaklarını çıkaranların utanmazlığı ama en kötüsü 30 yıl önce o raporları yazmış partilerin bunun gerisine düşmesi, 90’lı yıllardaki faili meçhulleri, devletin terörle mücadelede işlediği suçları daha önce defalarca telaffuz etmiş siyasetçilerin bugün bir anda başka bir yüzle karşımıza çıkabilmeleri…

Toplumlar her zaman ileriye gitmiyor, bazen böyle geriye de gidiyor

.16/09/2023 11:48

Geriye sadece bir sigara tabakası kalmıştı

Elinde sigarasıyla poz veren yaşlı adamın adı Mehmet Salih Akdeniz.

68 yıllık hayatı muhtemelen bir nüfus memurunun icadı olan soyadından yüzlerce kilometre uzakta Diyarbakır-Muş sınırındaki Kulp’un yayla köylerinde geçti.

Köyün muhtarıydı. Devlet görevlileri, askerler sık sık evine gelip misafir oluyordu.

Hayvancılıkla uğraşıyordu, okuma yazması pek yoktu. Ama torunlarının okuması için onlara ilçede özel ev tutmuş, dersler aldırmıştı.

Torunlarından Kenan Akdeniz mühendis oldu, iş hayatına atıldı, bir süre DEVA Partisi’nde siyaset yaptı.

Bugünlerde İzmit’teki fabrikasında televizyondan haberleri izlerken gözü bazen odasındaki dedesinin fotoğrafına kayıyor.

Cumhurbaşkanı, Milli Savunma Bakanı, Adalet Bakanı, CHP lideri, CHP lider adayı, İYİ Partili, MHP’li siyasetçiler, gazeteciler Sezgin Tanrıkulu’ndan bahsettikçe aslında dedesinden de bahsediyorlar.

Ama dedesinin adı hiç geçmiyor.

“Gözbebeğimiz TSK’ya alçak bir iftira” deniyor, “yargılanacak, hesap sorulacak, parti kurularında görüşülecek” diye meydan okunuyor, “liberallerin, bölücülerin CHP’yi ele geçirdiğinden” bahsediliyor ama kimse en son 1993’de gördüğü, ailesinin ve çevresinin gözbebeği dedesine ne olduğuyla ilgilenmiyor.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı 68 yaşındaki muhtar dedesine ne olduğu, son 30 yıldır olduğu gibi bugün de Türkiye Cumhuriyeti’nin hiç umurunda değilmiş gibi görünüyor.

Neyse ki dedesinin akıbetiyle binlerce kilometre uzaklıkta ilgilenen birileri var.

Türkiye’de kimsenin anmadığı dedesinin adı, Strasburg’daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin arşivlerindeki bir dosyasının kapağında yer alıyor:

“Mehmet Salih Akdeniz ve diğerleri vs Türkiye”

Bugün siyasetçiler, televizyonlara çıkan vatansever uzmanlar, gazeteciler ilgilenmese de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin görevlendiği üç hukukçu; İrlandalı Jane Liddy, Finlandiyalı Matti Pellonpää ve Danimarkalı Peer Lorenzen 30 Eylül ile 4 Ekim 1997 ile 4 – 9 Mayıs 1998 tarihleri arasında Ankara’ya geldi ve 1993 yılından bu yana haber alınamayan Mehmet Salih Akdeniz ve 10 köylüye ne olduğunu soruşturmak için aralarında Bolu Tugay Komutanı, dönemin jandarma komutanları, askerler, köylüler, memurların da olduğu bütün tanıklarla görüştü, bütün delilleri inceledi.

Ve 1993 yılının Ekim ayında Kulp’un mezra köyü Alaca’da ne yaşandığını raporlarına yazdı.

1999 yılında yazdıkları rapordaki bilgilere göre olaylar şöyle yaşanmıştı.

‘Alaca köyü, bazı insanların göçebe hayat tarzı yaşadığı ve meyve ve ceviz ağaçları bulunan Şenyayla Yaylası yakın bir köydü.

Alaca köyünün güneyinde biraz uzakta İnkaya bulunmaktaydı ve Mehmet Salih Akdeniz buranın muhtarıydı.

1993 yılında terörist eylemler bu bölgede önemli bir sorundu. Alaca köyünün civarında bazı PKK kampları bulunmaktaydı. Panak Karakolu’nun komutanı karakola pek çok saldırı düzenlendiğini söylemişti.

Devletin resmi raporunda Şenyayla yaylası PKK’nın en büyük eğitim sahası olarak tanımlanmıştı.. Bu rapora göre bölgedeki köy ve mezraların %90’ı PKK yanlısıydı ve buradaki köylüler PKK’ye barınak ve yiyecek sağlamaktaydı.

1993 yılı Ekim ayı itibariyle, Alaca köyü ve civarından pek çok kişi, uzak dağlık bölgede yaşamanın zorluğu ya da güvenlik durumu nedeniyle Alaca köyünü terk etmişti ya da terk etmek üzereydi. Mehmet Salih Akdeniz, hayvanlarının peşinde göçebe bir hayat sürmekteydi.

8 Ekim 1993 tarihinden başlayarak bölgede Bolu Tugayı tarafından yoğun bir operasyon başlatıldı.

Operasyona komutanlık eden General Yavuz Ertürk’ün beyanına göre operasyona 2.500 asker ve helikopterler katılmıştı. Operasyonun amacı, Şemdin Sakık komutasındaki PKK militanlarını yakalamak, karargahlarını ele geçirmekti.

Operasyon başladıktan kısa süre sonra askerler, PKK sığınaklarının ve depolarını yerlerinin belirlenmesi için rehberlik yapmaları, PKK ile ilişkileri konusunda sorgulamak için köylüleri bir açık alanda toplamaya başladılar.

Köylüler ilk önce 9 Ekim günü Şenyayla’da ya da yakınında gözaltına alındı; askerler 10 Ekim civarı Gurnik, Mezire ve Licik’e geldi.

Bazı köylüler isim isim arandı. Diğerleri genel olarak kimlik kontrolü için toplandı. Askerler Gurnik mezrasına yakın Kepir’de kamp kurdu ve malzeme getiren helikopterler buraya indi.

Muhtar Mehmet Salih Akdeniz, anlaşıldığı kadarıyla rehber olarak kullanılmak üzere askerler tarafından alındı. Yaklaşık bir ya da iki gün sonra Mehmet Salih Kepir’de kurulan kampta tutuldu.

Akrabaları onlara yiyecek götürmek için tutuldukları yere gidiyor, onlarla konuşuyordu.

Kepir’de köylüler ayrı gruplar halinde tutuldular. Bu gruplara farklı kısıtlamalar uygulandı. On bir kişi (daha sonra kaybolan kişiler) tek bir grupta tutuldu. Bu 11 kişi Mehmet Salih Akdeniz harici bağlandı; anca ziyaretçileri geldiğinde, yemek yedikleri sırada ya da ihtiyaçlarını giderirken bağları çözüldü.

Gündüz ve gece dışarıda tutuldular (soğuktan etkilenen Mehmet Şah Atala’nın yüzünün kızarık olduğu, titrediği ve dudaklarının birbirine çarptığı görüldü); – askerler tarafından sorgulandılar; – bir ölçüde acı ve endişe hali içerisindeydiler.

16-17 Ekim civarında bir tarihte on bir kişi hariç Kepir’de gözaltında tutulan herkes serbest bırakıldı.

Gözaltında tutulmaya devam edilen 11 kişinin ise helikopterlere bindirildiği görüldü.

Bir daha görülmediler.

Akrabaları, Kepir’de kaybolan on bir kişinin akıbetini öğrenmek amacıyla yetkili makamlara başvuruda bulundu. Salih Akdeniz’in kardeşi ANAP’lı bir İl Encümen üyesiydi. Ankara’ya giderek 23 Kasım 1993 tarihinde Başbakan ve İnsan Hakları Bakanı ile görüştü. 27 Kasım’da İçişleri Bakanı ile temas kurdu ve yeniden İnsan Hakları Bakanını görmeye gitti. Ama bir haber alamadı.’

1999 yılında yazılan bu rapor üzerine AİHM, diğer bütün delilleri, ifadeleri, hükümetin resmi açıklamalarını dinledi ve 2001 yılında kararını verdi:

“9 ile 12 Ekim 1993 tarihleri arasında ya da civarında gözaltına alınmış olmalarına rağmen gözaltı işleminin hiçbir gözaltı tutanağına kaydedilmediğini gözlemlemektedir. Başvuranların ve diğer köylülerin sağladığı kanıtlar, bu kişilerin yaklaşık 17 ile 19 Ekim 1993 tarihine dek Kepir’de tutulduklarını ve bu noktada en azından bir kısmının helikoptere bindirilirken görüldüğünü göstermiştir. Kayıp kişilerden o tarihten bu yana hiçbir haber alınamamıştır. Mahkeme, aradan geçen sürenin uzunluğundan –yedi yılı aşkın süre-, bu kişilerin gözaltı işlemine ilişkin herhangi bir belge bulunamamasından ve bu kişilerin akıbetleri hakkında Hükümetin tatmin edici ve makul bir açıklama getirememesinden çok güçlü sonuçlar çıkartmaktadır. Mahkeme, ayrıca, 1993 yılında Türkiye’nin güneydoğusundaki durumun genel yapısı bağlamında kayıt dışı gözaltına alınan kişilerin yaşamlarının tehdit altında olduğunun hiçbir şekilde göz ardı edilemeyeceğini gözlemlemektedir. Mahkeme, yakın tarihli iki kararında, bu davaya yakın bir dönemde güneydoğu bölgesinde ceza hukuku güvencesinin etkililiğini azaltan kusurların güvenlik güçlerine mensup kişilerin eylemlerinden dolayı sorumlu tutulmadıkları bir ortama izin verdiğini ya da bu ortamı güçlendirdiğini saptamış olduğunu hatırlatır. Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı Mahkeme, on bir kişinin güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmalarının ardından öldüğünün tahmin edilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Sonuç olarak, davalı Devletin bu kişilerin ölümlerinden kaynaklanan sorumluluğu bununla bağlantılıdır”

AİHM, bu davada Türkiye’yi, kaybolan 11 kişinin ailesine toplam 311 bin sterlin ödemeye mahkum etti.

AİHM kararından iki yıl sonra 2 Kasım 2003 tarihinde Alaca Köyüne 500–600 metre mesafedeki bir dere yatağında toprak yüzeyine çıkan bazı kemik ve bez parçaları bulundu.

Köylüler, 1993’den beri kayıp olan akrabalarına ait olduğunu düşündükleri kemik ve eşyaları incelemesi için savcıyı çağırdı.

Ama savcı güvenlik nedeniyle gelemeyeceğini söyledi. Köylüler kemik ve diğer eşyaları çuvallara doldurup savcıya götürdü.

Soruşturma açıldı. Köylülerden DNA örnekleri alındı.

Kafatası bulunmayan kemikleri inceleyen Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesi kemiklerin en az dokuz kişiye ait olduğunu ve bunlardan iki tanesinin Mehmet Salih Akdeniz ile Behçet Tutuş’a % 99,99 oranında ait olabileceğini tespit etti.

Bu iki isim 1993 yılında Kulp’ta kaybolan 11 kişi içindeydi.

2004 yılında TBMM İnsan Hakları Komisyonu’nun görevlendirdiği alt komisyonun üç üyesi; AK Partili Cavit Torun ve Hakan Taşçı ve CHP’li Mesut Değer bölgede incelemeler yaptı.

İncelemeleri sonucunda olayla ilgili rapor yazdılar:

“Gözaltına alındıktan sonra kaybolan kişilerin PKK ile resmi ve özel anlamda herhangi bir ilgilerinin olduğu tespit edilememiştir. Gözaltında kaybolan kişilerin çoğunun yaşlı, evli ve çoluk çocuk sahibi olmaları dikkate alındığında, örgütsel irtibatlarının söz konusu olmadığı, resmi kayıtlarda da böyle bir irtibata rastlanmadığı ve hatta böyle bir iddianın olmadığı ortaya çıkmıştır.

Kulp ilçesi Alaca köyü Kepir bölgesinde hadisenin cereyan ettiği, kaybolanların yakınlarının ve tanıklarının beyanları ile ortaya çıkmış, toplu mezarın da aynı yerde bulunmasının bu iddiaları doğrulayıcı nitelikte bulunduğuna heyetimizce kanaat getirilmiştir.

Delillerin toplanması sırasında Kulp Cumhuriyet Savcılığı'nın yeterli özeni göstermediği, olaydan haberdar olduktan sonra olay mahallinde maktullere ait kemik ve diğer eşyaların köylüler tarafından toplanarak getirilmesini istediği, köylülerce bu delillerin çuvallara konularak getirilmesinden sonra ulusal basın eşliğinde olay mahalline gittiği anlaşılmıştır.

İnceleme imkânı bulduğumuz Kulp Cumhuriyet Başsavcılığı'ndaki dosya, mağdur yakınlarının Avrupa Komisyonu'na ve AİHM'ye yaptıkları başvurular sonucunda verilen karardaki belirlemeler, olayın Bolu'dan gelen General Yavuz Ertürk komutasındaki Bolu Komando Dağ Taburu'nun operasyonu sırasında gerçekleştiği anlaşılmıştır.

Kulp ilçesi Alaca köyü Kepir bölgesinde bulunduğu bilinen toplu mezara ait kemik parçalarının ve diğer delillerin Adli Tıp Kurumu'nca yapılacak incelemede kaybolduğu söylenen kişilere ait olduğunun belirlenmesi, hadiseye tam bir açıklık kazandıracaktır. Ancak yapılacak inceleme neticesinde bu kemiklerin ve bulunan diğer eşyaların maktullere ait olmadığının ortaya çıkması halinde bile durumun değişmeyeceği, zira Şemdin Sakık'a karşı yapılan bir operasyon sırasında bu kişilerin gözaltına alındıktan sonra kayboldukları kanaatine varılmıştır.”

AİHM kararı, TBMM raporuna rağmen dava ancak Çözüm Süreci atmosferinin etkisiyle 2013 yılında açılabildi. Ama emekli general Yavuz Ertürk’ün de sanıkları arasında davada karar havanın tam tersinden estiği 2018’de tüm sanıkların beraatiyle kapandı.

Beş yıl sonra 2023 yılında iktidar, muhalefet hep birlikte aslında böyle bir olay yaşanmadığını, bunun ordumuza atılmış bir iftira olduğunu söylüyor.

Bunu söylemek için de ne dava dosyasına, ne AİHM kararına ne de TBMM raporuna ihtiyaçları yok.

Siyaseten ya da ideolojik olarak öyle demek istiyorlar ve öyle diyorlar.

Kenan Akdeniz ise günlerdir bir televizyonlarda konuşulanlara, bir de 1993’den beri izini bulamadıkları dedesinin fotoğrafına bakıyor.

Orada söylenen doğruysa peki 30 yıldır dedesi nerde?

Torun Akdeniz, olan biteni anlatıyor:

“Dedem Mehmet Salih Akdeniz 68 yaşındaydı. Diyarbakır Kulp ilçesi İnkaya köyü muhtarıydı. Bizler tarım ve hayvancılıkla uğraşıyorduk. Yaz aylarında su kaynaklarımızın tükenmesinden dolayı yaylalarımıza çıkar ve Ekim ayının başlarına kadar yani soğuklar başlayana kadar yaylalarımızda kalırdık .Dedemin devlet ricali ile ilişkileri çok iyiydi. Kaymakam, jandarma komutanı, hakim, savcı evimizde sürekli misafir olurdu.

Dedem, bölgemizde yaşanan problemlerin çözüm bulunması noktasında ciddi sorumluluk alan bölgemizin önemli kanaat önderlerindendi. Okul okumamıştı ama eğitime ciddi manada önem veren, bizlerin okuması için ilçe merkezinde bize ev tutup özel dersler aldıran ileri görüşlü bir insandı.

Çatışmalrın yoğun olarak yaşandığı dönemde olabildiğince köyümüzü ve aşiret mensuplarını bu şiddet sarmalının dışında tutmaya çalışırdı. Yaşanan çatışmalı süreçler bizleri ciddi manada etkilemekteydi.

Bir tarafta PKK şiddeti diğer tarafta devletin akıl almaz şiddet yöntemleri arasında bölge vatandaşları kendilerini korumaya çalışmaktaydılar.

Böyle bir ortamda 93 yılının Eylül ayı ortalarında Bolu Tugay Komutanlığı’na ait büyük bir operasyonun bölgede başlamıştı.

Bizler o dönemde artık yavaş yavaş soğuklar da başladığı için yaylalarımızdan köye inme hazırlıklarına başlamıştık.

Okullar açıldığı için ben, kardeşlerim ve okul okuyan akrabalarımızı dedem ilçe merkezine göndermişti. Başlayan büyük operasyon ile beraber dedem bütün köyü hemen yola koyup aşağıya yani İnkaya Köyü’ne göndermek için çalışmaktaydı.

Bütün köyü bir şekilde gönderdikten sonra babaannem (merhume Pembe Akdeniz) ve amcamın eşi merhume Zekiye Akdeniz ile beraber Şenkaya Yaylası’ndan çıkıp Alaca köyünde bulunan Panak Jandarma Karakolu civarına kadar gelmişler.

O dönemde yol olmadığı için araç trafiği orada başlamaktaydı. Görgü tanıklarının ve otobüs şoförünün anlatımı şöyleydi: “Araç tıklım tıkıştır, çoluk çocuk çatışmalardan kaçmaktaydı. Salih Amca, otobüsün ön tarafında oturmaktaydı araba tıka basa dolduğu için binemeyen insanlar vardı. Çocuklu bir ailenin de dışarda kaldığını gören Salih Amca yerini onlara verdi ve dolmuştaki herkesin ücretini ödedikten sonra ben sonraki sefer ile gelirim diyerekten otobüsten indi”

İndikten kısa süre sonra dedem Bolu Tugay Komutanlığı askerleri tarafından akrabamız Celil Aydoğdu ile beraber göz altına alındı. Babaannem Pembe Akdeniz ve amcamın eşi Zekiye Akdeniz yaklaşık bir hafta boyunca göz altında olan dedem ve diğer 10 köylüye yemek götürmek için ziyaret etmeye çalışmışlar.
Dedem Zekiye yengeme “Bizi bugün helikoptere bindirip götürecekler, Mehmet Emin ( Dedemin kardeşi ve dönemin ANAP il genel meclis üyesi ) ve Mizbah’a (Babam) haber verin” diyor.

O günden sonra dedem ve 10 kişiden haber almadık. Görgü tanıkları helikopterden atıldıklarını söylediler.

Helikopterden atıldıktan sonra bir kavak ağacının altına cesetlerini toplayıp yakılmış. Operasyon sırasında asker olan Adanalı bir asker merhum amcam rahmetli Mehmet Emin Akdeniz’e bir şekilde ulaştı.

Uzunca yıllar vicdan azabı çeken asker “11 köylüyü bir derenin yamacında uzun bir kavak ağacının altında cesetlerini yaktıktan sonra kemiklerini gömdük. Ben o ağaca bir işaret bıraktım” demiş.

Helikoptere bindirildikten sonra haber alınamayan dedem ve 10 kişinin kemikleri 2004 yılında bir yamacın ve uzun kavak ağacının altında bulundu. Ağaç büyümüştü ama askerin bıraktığını söylediği yarık izi hala görünebiliyordu.

Babamdan ve diğer yakınlardan alınan DNA örnekleriyle kemiklerin, 1993'te gözaltına alındıktan sonra kaybolan dedem ve 10 11 köylüye ait olduğu kesinleşti.

O yıllarda TBMM İnsan Hakları Komisyonu’nda olan AK Partili Diyarbakır Milletvekili Cavit Torun çok uğraştı.

Babam yıllarca babasının izini sürdü. Hatırlarım, bir gün; Diyarbakır, diğer gün Elazığ başka bir gün Muş ilinde babasını sürekli arayıp durdu.

Sık sık dedemin evine gidip gelen, onu çok seven dönemin Kulp Jandarma Komutanı Ali Ergülmez ve Diyarbakır Bölge Asayiş komutanı Behçet Özdemir komutanların ağzından çıkan ifadelerdir: ” Salih Akdeniz bölgenin önemli bir değeriydi. Ormana ateş girdi mi kuruyu da yaşı da yakar. Mehmet Salih Akdeniz ve 10 köylünün başına gelen Yavuz Ertürk’ün hukuk ve sınır tanımaz eylemlerinin sonucuydu”

2004 yılında bulunan kemiklerin arasında bir de sigara tabakası bulundu.

“Dedem evimize gelen her misafire kendi özel tabağından sardığı tütün ile sigara ikramında bulunurdu. Hala gözlerimin önündedir dizlerinin üstüne oturur (misafire verilen değerdir) özel tütününden ikram ederdi. Dedemin kemikleri ile beraber meşhur sigara kutusunu da paslanmış bir şekilde toprağın arasında bulduk.”

Mehmet Salih Akdeniz’den geriye kalanlar birkaç parça kemik, bir sigara tabakası ve bir AİHM kararının adı: “Mehmet Salih Akdeniz ve diğerleri vs Türkiye.”

Vs. Yani versus. AİHM dosyalarında “karşı” anlamında kullanılan bir ifade.

Dağ köylüleri ömürleri boyunca Türkiye’yle karşı karşıya gelmemişti.

Türkiye’nin onlara karşı olup olmadığını ise açılan yeni soruşturmalarla göreceğiz.

.23/09/2023 00:01

Kaybettiğin Cumhurbaşkanı’na dön bir daha bak

Court Listener, ABD’de mahkeme evraklarına herkesin ulaşabilmesi için açılmış kamu sitelerinden biri.
İddianamelere, tutuklama belgelerine ücretsiz ya da bazılarına küçük ücretler karşılığında ulaşabiliyorsunuz.

Court Listener sitesinde kaydı olan isimlerden biri de Türkiye’nin adını Sedat Peker ifşaatlarıyla duyduğu ve 8 Şubat 2023’de Girne’de öldürülen Halil Falyalı.

Falyalı ve kardeşi hakkında 2015-2016 yıllarına ait 14 kayıt var.

Bunlar yazılı ifadeler, iddianameler, tutuklama kararları, mahkeme kayıtlarından oluşuyor.

3 Temmuz 2015 tarihli Virginia Doğu Bölgesi Mahkemesinde açılmış bir davada verilmiş yazılı ifadeyi ücretsiz okumak mümkün.

Bu ABD devletinin Halil ve Hüsnü Falyalı ile Özgür Demir’e karşı açtığı davada verilmiş bir yazılı ifade.
Falyalılar hakkındaki tutuklama kararının dayandığı bu yazılı ifadeyi veren Timothy D. McGrath, DEA yani ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi’nin 20 yıllık özel ajanlarından biri.

Falyalılarla ilgili soruşturmayı o yürütmüş.

Çok kapsamlı, ajanların kullanıldığı, yem için yüklü miktarda paraların harcandığı bir soruşturma olduğu anlaşılıyor.

İfadesinin başında Falyalı kardeşlere yönelttiği suçlamayı şöyle özetlemiş DEA özel ajanı:

“Kıbrıs’tan Türkiye’ye ve İngiltere’ye eroin naklettiklerine, bu uyuşturucu satışının gelirlerini akladıklarına, aralarında ABD’nin de olduğu dünyanın başka bölgelerine uyuşturucu satışı için işlemler yaptıklarına inanıyoruz.”

İddia; telefon görüşmeleri, içlerine sokulan bir ajanın ifadesi, para transferleri, fiziki takipler ve ABD devlet kurumlarının verdiği bilgilere dayanıyor.

Kıbrıs’tan İngiltere’ye havayolu kargosuyla meyve ve sebzeler arasında saklanmış kilogramca eroin kaçırdıkları tespit edilmiş.

2012 yılında Falyalı kardeşlerle birlikte yargılanan Özgür Demir İngiltere’de 18 kg eroinle yakalanmış.
Mayıs 2011’de Falyalı kardeşler Kıbrıs’ta görüştükleri davada CS-1 olarak kodlanan tanığa, Türkiye ile Kıbrıs arasında uyuşturucu taşımacılığında kullanılmak üzere ABD’den ticari bir bot aldıklarını, bu botun iyi havalarda 500 kilo uyuşturucuyu 40 dakikada Mersin’den Mağusa’ya taşıyabildiğini anlatmış.

Daha sonra ikinci suçlama olan kara para aklamasıyla ilgili yapılan operasyonların ayrıntıları anlatılmış.
DEA, parayı nasıl akladıklarını doğrudan Falyalılardan öğrenmiş.

2012’de bir DEA ajanı, kara parasını ABD’den Bulgaristan’daki bir hesaba aktarabilmek için onlarla temasa geçmiş. Süreç hakkında onlarca telefon konuşması yapmışlar.

Bu konuşmaların ardından DEA’ya ait ABD’deki gizli bir hesaptan Halil Falyalı’nın Kıbrıs’taki bir şirket adına açılmış İş Bankası’ndaki hesabına önce 44.750 dolar, ardından 100 bin dolarlık ödemeler gönderilmiş.

Falyalı bu ödemelerden yüzde 10 komisyon ve masrafları alarak paraları Bulgaristan’daki yine DEA’nın açtırdığı gizli hesaba aktarmış. Yani para aklama an be an izlenip, tespit edilmiş.

Falyalı, Peker ifşaatları sonrası katıldığı Cüneyt Özdemir’in programında, hakkında ABD’de açılan bu davadan bahsederken uyuşturucu ile ilgili iddialardan hiç bahsetmeden şöyle demişti:

“Bir DEA raporundan bahsediliyor. Doğrudur basından gördük. 30 bin doların aklanmasından dolayı bir soruşturmadan bahsediliyor. Bir adam 30 bin doların aklanmasından böyle bir soruşturma yer mi? FETÖ'den tutuklu olan Metin Topuz aradı, görüşmek istedi. Görüşmedim.”

Konuyu DEA’dan, FETÖ’ye bağlamaya çalıştı.

FETÖ suçu karşısında diğer suçların ne hükmü olabilir ki!

Peki, 2015’de ABD’de hakkında DEA soruşturması sonucu uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklamadan dava açılmış ve tutuklama kararı çıkarılmışken Falyalı KKTC’de ne yapıyordu?

2015 yılında Kıbrıs gazetelerinden bir haber okuyalım şimdi de:

“Ünlü casino müdürü H. A. Vegas standartlarında casino açıyor... Ülkemizin ünlü işadamlarından Halil Falyalı ve Veysel Şahin'in sahibi olduğu, yakında açılacak olan otelin casinosu Atıcı'ya emanet.”

Peki, kimdi ortağı Veysel Şahin?

Veysel Şahin, Sivaslı bir ‘iş insanı’. Kıbrıs’ta büyük gayrimenkul yatırımları var.
Paranın kaynağı nereden geliyor?

Cevabını 2016 yılında İstanbul Emniyeti’nin yaptığı Handikap adlı sanal bahis çetesi operasyonundan aldık.

Şahin, “1xbet, Fortizsbet, Betvigobet, Marimbet, Erabet, Kolonybet, Jollybet, Astecbet” diye giden onlarca sanal bahis sitesinin sahibi.

MASAK verilerine göre Şahin’in yönettiği bahis ve kumar çetesi yıllık 5 milyar euroya hükmediyor.
Bunun merkezi de Kıbrıs.

2016’daki operasyonda çeteden 45 kişi gözaltına alınıp tutuklandı. Fakat iki kişi yakalanamadı. O günkü haberlerden okuyalım:

“Çetenin Türkiye ve Kıbrıs ayağının başı Veysel Şahin ve onun koruması Halil Falyalı ise halen firari.”

İçinde futbolcuların, futbol yorumcularının da adı geçen operasyon günlerce gazetecilerin manşetlerinden düşmeyen operasyonun iki tepe ismi Veysel Şahin ve Halil Falyalı’yı KKTC’den Türkiye’ye getirmeye devletin gücü nedense yetmemişti.

Hatta sanal bahis çetesinin firari lideri olarak aranırken Veysel Şahin, kameraların karşısına KKTC’de Birinci Lig’de oynayan Ozanköy Futbol Kulübü’nün fahri başkanı olarak çıkmıştı.

Onun desteğiyle KKTC’nin ikinci liginden süper ligine çıkan bu mahalle kulübü, büyük bir transfer de yapmış. Beşiktaş’ı şampiyon yapan, bu aralar tesadüfen Las Vegas’taki bir kumarhanede çekilmiş videosu sosyal medyada dolaşan Sergen Yalçın, Veysel Şahin ile anlaşarak, Ozanköy’ün futbol direktörü olmuş.

Şahin o kadar rahatmış ki Sivas’ta yaşayan babası ağaçtan düşüp kalçasını kırınca 2017’nin temmuz ayında hakkında arama kararı olan Türkiye’ye özel uçakla gelip, babasını görmeye Sivas’a gitmiş.

Özel uçağıyla KKTC’ye dönmeye hazırlanırken de yakalanmış ve Silivri Cezaevi’ne gönderilmiş
Fakat, Veysel Şahin’in tutuklanmasından sonra bir sürü tuhaflık yaşanmış.

Star gazetesinden Kemal Gümüş, bu tuhaflıklar üzerine “Kim bu Veysel” başlıklı bir haber yazmıştı. Ondan okuyalım:

“Şahin’in 18 Temmuz tarihinde yakalanarak tutuklanmasından sonra savcılık hiçbir dosyada görülmemiş bazı gelişmelerin yaşandığını tespit etti. Şahin’in tahliyesi için adeta seferber olan yüzlerce nüfuzlu ismin Ankara, İstanbul ve Kıbrıs arasında inanılmaz bir görüşme ve bürokrasi trafiği başlattığı belirlendi. Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunan Şahin için dört bir koldan girişimde bulunan adamlarının bunun için çalmadık kapı, görüşülmedik hukukçu ve bürokrat bırakmadığı ancak tüm çabalarının savcılığın sağlam dosyası karşısında neticesiz kaldığı öğrenildi. Şahin’in tahliyesi için Ankara ve İstanbul’da ortaya adeta servetlerin döküldüğü iddiaları üzerine Büyükçekmece Başsavcılığı Adalet Bakanlığı’na yazı yazarak Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunan Veysel Şahin ile kimlerin görüştüğünün tespit edilmesini istedi. Silivri 1 Nolu L Tipi kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’nün gönderdiği cevabi yazıda ise şok bir veri ortaya çıktı. Buna göre Veysel Şahin’i sadece iki ay içinde 103 avukat tam 303 kez ziyaret ederek bir rekora imza atmış.”

2018 yılının Nisan ayında ise daha da tuhaf bir şey oldu.

Meşhur avukatlarından birinin girişimiyle Bakırköy 10. Ağır Ceza Mahkemesi itirazları haklı bularak Veysel Şahin ve 3 adamının tahliyesine karar verdi.

O tahliye kararı sonrası yaşanan tuhaflıkları da Hürriyet’ten Toygun Atilla’nın haberinden okuyalım:

“Tahliye kararları aynı gün içinde faksla Metris ve Silivri cezaevlerine gönderildi. Şahin’in adamları 13 Nisan 2018 saat 20.00 sıralarında Metris Cezaevi’nden salıverildi. Aynı saatlerde Silivri Cezaevi’nden salıverilmesi beklenen Şahin’in tahliyesi ise bazı eksikliklerden dolayı gerçekleşmedi. Bu sırada ise Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, Şahin ve adamlarının tahliyesine itiraz ederek yakalama kararı çıkarılması için aynı mahkemeye başvurdu. Aynı gün yani 13 Nisan 2018’de saat 22.00 sıralarında toplanan Bakırköy 10. Ağır Ceza Mahkemesi, Şahin ve adamları hakkındaki tahliye kararının kaldırılmasına ve haklarında yakalama kararı çıkarılmasına hükmetti.”

Şahin, hapisten çıkamadan tekrar yakalandı.

Kararın geri dönmesinde HSK bile devreye girmişti. Bunu da Sabah’tan Nazif Karaman’ın haberinden öğrenmiştik:

“Veysel Şahin’i aldığı hapis cezasından zorlama bir kararla kurtarmak istediği iddia edilen 2 Ağır Ceza Hâkimine, Hâkimler Savcılar Kurulu (HSK) müdahale etti. 2 hâkim, açığa alındı ve haklarında soruşturma başlatıldı.”

Veysel Şahin, yargıda yaşanan güç savaşlarının ardından hapiste kaldı.

Onu bu zor şartlarda hapisten çıkarmayı başaran yetenekli avukatının adı ise haberlerde hiç geçmedi.
“Örgüt kurmak”, “yasa dışı bahis oynatmak” suçları da dahil 13 yıl 10 ay hapis cezası verildi.

Ve altı yıl sonra Veysel Şahin, Türkiye’nin seçim gündemine gömüldüğü 14 Nisan 2023’de sessiz sedasız tahliye edildi.

Sessizliği önceki hafta Kılıçdaroğlu bozdu:

“Mafya babalarının, uyuşturucu baronlarının cirit attığı bir yere dönüştürülen ülkemizde, yargı da siyasilerle bağlantılı bu kişilere koruma kalkanı yapıldı.

Şimdi bu skandallardan bir yenisi ile ilgili hem Adalet Bakanı’na hem de HSK Başkanı’na soru soracağım. Yanıt alana kadar, sorumlular ortaya çıkana kadar da her gün soru sormaya devam edeceğim.

Yasa dışı bahis baronu olduğu iddia edilen Veysel Şahin’i tanır mısınız? Bu kişi hakkında hukuksuz bir biçimde verilen Bakırköy 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 02.03.2023 tarihli 2023/93 Değişik İş sayılı kararından ve aynı gün üstelik 1-2 saat sonra verilen aksi yöndeki Mahkemenin aynı sayılı ek kararından haberdar oldunuz mu?”

Kılıçdaroğlu’na iki yerden cevap geldi.

Bir Adalet Bakanlığı’ndan:

“CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yaptığı sosyal medya paylaşımında bağımsız ve tarafsız Türk yargısını hedef alarak ortaya attığı iddialar gerçeği yansıtmamaktadır.

CHP Genel Başkanı’nın iddiasına konu olan hükümlü hakkında çeşitli suçlardan 13 yıl 10 ay hapis cezası verilmiştir. Hükümlünün Marmara 1 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda infazı devam ederken müdafiin itirazı üzerine Bakırköy 14’üncü Ağır Ceza Mahkemesince 02/03/2023 tarihinde verilen 2022/93 sayılı değişik iş kararına karşı Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca yasanın öngördüğü usule uygun olarak itiraz edilmiştir. Bu itirazın değerlendirilmesi sonucu aynı mahkemece değişik iş kararının iptaline karar verilmiştir. İddiaya konu olan hükümlünün 13 yıl 10 ay kesinleşmiş hapis cezasının infazına devam edilmiştir. Bu safhada mahkemece verilen kararlar yargı süreçlerinin bir parçasıdır.

Hal böyleyken yargıya müdahale edildiği şeklindeki beyanlar bağımsız ve tarafsız Türk yargısını yıpratmaya matuftur.”

Kılıçdaroğlu’na bakanlık dışında gelen ikinci cevaba geçmeden önce Kılıçdaroğlu’nun bakanlığa cevabını da hatırlayalım:

“Adalet Bakanı ve HSK Başkanı? Veysel Şahin’in hukuksuz bir şekilde salıverilmesine ilişkin Bakırköy 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2023/93 Değişik İş sayılı kararına direnerek tahliye işlemini gerçekleştirmeyen ve yolsuz ilişkilerin açığa çıkmasını sağlayan Cumhuriyet’in savcıları hakkında herhangi bir işlem mi tesis ettiniz?

Yine İstanbul 42. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2017/18 Esas ve 2023/282 Karar sayılı 05.05.2023 tarihli hüküm ile Veysel Şahin’in; suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamak, 7258 sayılı (futbol ve diğer spor müsabakalarında bahis ve şans oyunları düzenlenmesi hakkında kanun) yasaya muhalefet suçlarından toplamda 21 yıl 8 ay hapis cezası ile (üstelik mükerrirlere özgü kurallar gereğince cezaların infazı yapılması üzerine) cezalandırıldığını, ne var ki bu ölçüdeki yüksek ceza miktarına rağmen hükmen tutuklanma kararı verilmediğini biliyor musunuz?

İstanbul 42. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2017/18 esas ve 2023/282 Karar sayılı ceza hükmünün verileceği ve bundan ötürü Veysel Şahin’in yıllarca cezaevinden çıkamayacağı bilindiği için midir ki hükmen tutuklama kararının verilmemesi, dahası öncesinde de Bakırköy 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 02.03.2023 tarihli 2023/93 sayılı Değişik İş kararının verilmesi sağlatılmıştır?

Yasa dışı bahis baronu olduğu iddia edilen bu kişiyi hangi siyasiler ve bürokratlar, hangi çıkarlar için korumuştur?”

Ve şimdi artık Kılıçdaroğlu’nun Veysel Şahin ile ilgili sorularına Adalet Bakanlığı dışında cevap veren ikinci adrese geçebiliriz.

Bütün süreçte Şahin’in tuhaf, tartışmalı yöntemlerle tahliye ettiren ve bugüne kadar yapılmış haberlerde adı hiç geçmemiş olan avukatı ortaya çıktı.

İlk yakalandığı andan itibaren onu çıkartmak için yargıya epey takla attıran becerikli ama gizemli avukat meğer Ersan Şen’miş.

Tabii avukatlık bir meslek, suçluların da avukatları olur, hiçbir avukat savunduğu müvekkilinin işlediği suçlardan mesul tutulamaz.

Ama her akşam televizyonlarda bağıra çağıra her konuda konuşan, en vatansever, en milliyetçi, en Atatürkçü nutuklar çeken, uçan kuşa FETÖ’cü, uçmayana PKK’lı diyen, göçmenlerin, vatan hainlerinin bir numaralı düşmanı kazanacak aday arayan İYİ Parti’nin müstakbel Cumhurbaşkanı adayı iseniz o zaman bu evrensel kurala bir parantez açılır.

Üstelik yine vatanı savunur gibi müvekkilinizi şu argümanlarla savunursanız:

“Sayın Kılıçdaroğlu’nu anlamak mümkün değil, kaybettiği seçimlerin acısını kimden çıkarmaya çalışıyor? Müvekkilim teröre mi destek vermiş, terör suçu mu işlemiş ne yapmış? Mağdur edildiğini söyleyen, hakkını arayan bir insanla ilgili yalan yanlış bilgilerle algı oluşturulmaya çalışılması kabul edilemez. Kimse kendi sorumluluğundan kaçmak için yalan yanlış gündem değiştirmeye çalışmasın”

Bu savunmada hukuk yok, delil yok yine her akşam televizyonlardaki gibi siyaset var.Savunmanın özü şu: Yasadışı sanal bahis çetesi kurmuş yani ne var, teröre mi destek vermiş?

Her akşam işini gücünü bırakıp bir avukat neden televizyonlara çıkar ve herkesi teröre bağlar, vatan hainliği suçlamasını tespih gibi çeker, en Atatürkçü, en milliyetçi nutukları bağıra çağıra çeker?

İşte tam da bunun için

Ertesi gün mahkemelerde, Yargıtay’da, bakanlıkta, “yarın akşam televizyonda milyonlar yine beni dinleyecek” gücüyle, o vatanseverlik, milliyetçilik sopasıyla dolaşmak için, adının ipten adam alan avukata çıkması için çıkar.

Ve o gücü de ona sevgili halkımız veriyor.

Bağırdıkça adam gibi adam diye çoşarak, boş hamaseti alkışlayarak ayağına kurşunu sıkıyor.

O kadar ki adı sahiden kazanacak Cumhurbaşkanı adayı olarak bile geçmişti.

Halbuki, masadan kalkan Akşener ona Cumhurbaşkanlığı adaylığı teklif ettikten bir ay sonra hapishaneden yasadışı sanal bahis çetesi liderini kurtarmakla meşguldü.

Kazayla Cumhurbaşkanı seçilseydi demek ki ülkemiz koca bir Las Vegas’a dönecekti.

Ama galiba bunu da halkımıza açıklayabilirdi.

Biraz bayrak, biraz FETÖ, biraz PKK, eser miktarda Afgan, Arap ve bolca Atatürk’le bağıra çağıra…

Zaten artık bu performansın hastası olanlar için bir avukat olarak bizzat kendi televizyonunu da kurdu.

14 Mayıs 2023 günü kaçırdığınız Cumhurbaşkanı’na bir daha dönüp bakmak isterseniz…

.27/09/2023 16:55

AİHM Türkiye’ye olağan hale dönüşün yolunu gösterdi

Yüksel Yalçınkaya Kayseri’de bir devlet okulunda görev yapan öğretmendi. 15 Temmuz darbe girişiminin ardından 1 Eylül 2016’da çıkarılan 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kamu görevinden çıkarıldı.

6 Eylül 2016'da FETÖ üyeliği şüphesiyle gözaltına alındı. 9 Eylül’de tutuklandı. Ocak 2017’de hakkında yazılan iddianamede FETÖ üyeliğiyle suçlandı.

Buna delil olarak; Bylock kullanması, Şubat 2014'te Bank Asya'ya bankayı destekleme çağrıları sonrası 3.110 TL yatırması, kapatılan sendika ve derneğe üyelik ve isimsiz bir itirafçının itiraflarında adının geçmesi gösterildi.

Yani FETÖ üyeliği suçlaması için 15 Temmuz 2016 sonrasında aranan niteliklere sahipti.

Delillerden cemaatinin mensubu olduğu anlaşıyordu ama bir öğretmen olarak terör örgütü üyesi olarak ne yaptığı, hangi suçu işlediği belirsizdi.

Ama bu delillerle hakkında terör örgütü üyeliğinden 6 yıl 3 ay hapis cezası verildi.

2018’de Yargıtay da mahkumiyeti onadı. Yalçınkaya, son olarak AYM’ye başvurdu. 2019 yılında AYM başvurusunu reddetti.

Böylece bütün iç hukuk yollarını denemiş oldu ve AİHM’e gitti.

2020’de başvurduğu AİHM, 2021 yılında Türkiye’ye sorular sordu.

İki soru beklenmeyen yerden gelmişti:

“Yerel mahkemelerin FETÖ/PDY'yi bir terör örgütü olarak yorumlaması, mahkûmiyetinin dayandığı eylemler sırasında başvuru sahibi tarafından makul bir şekilde öngörülebilir miydi?”

“Başvuru sahibi, kendisine atfedilen fiillerin (yani ByLock kullanımı, Bank Asya'ya para yatırma ve yasal olarak tanınan bir sendika ve dernek üyeliği) Ceza Kanununun 314 § 2 maddesi uyarınca "silahlı örgüt üyeliği" suçunun kanıtı olarak yorumlanacağını makul bir şekilde öngörmüş olabilir mi?”

Yani AİHM, Türkiye’den bu öğretmen cemaate girerken ve ona destek verirken, daha sonra o cemaati terör örgütü ilan etmenize neden darbe gibi suçları öngörebilir miydi, cemaat üyeliği, silahlı örgüt üyeliğiyle aynı anlama gelir mi diye sordu.

Mart 2014’en itibaren kullanmaya başlanan Bylock, MİT’in Şubat 2016’da serverına girdiği farkedilince kapatıldı. Bu tarihler arasında 215. 092 kullanıcının 31.886 grup kurarak 17 milyon mesaj attığı uygulamanın cemaat için tasarlanıp, sadece cemaat mensupları tarafından kullanıldığı açık.

(Bylock kullananlar içinde cemaatin sohbetlerine giden taşradaki esnafları da var, askeri pilotlar, savcılar, polisler de. Herhalde bu kadar geniş bir kesim tarafından kullanıldığı için de Bylock’ta en sık kullanılan üç şifre qwe123!@, 12345 ve 1453 gibi basit şifreler.

En ilginci ise 15 Temmuz Darbesi’nin Yurtta Sulh Konseyi üyesi olmaktan yargılanan 38 askerden sadece ikisinin Bylock kullanıcısı olduğunun tespit edilmesi.

Yani aslında Bylock kullancısı olmak 17/25 Aralık’tan sonra cemaat mensubiyetinin delili.

Cemaat diyoruz çünkü henüz FETÖ ve terör örgütü tanımlaması yoktu. Mart 2014’te telefonuna bir cemaat mensubu Bylock indirdiğinde, örgütün bütün kurumları legaldi ve aktifti.

O günkü adıyla ‘Paralel yapı’nın, terör örgütü, FETÖ olarak ilan edilmesi ise 26 Mayıs 2016 tarihli MGK toplantısıyla oldu. O sırada artık Bylock kullanımda değildi.

Türkiye AİHM’in bu sorularına pek ikna edici cevaplar verememiş olacak ki, AİHM hak ihlali kararı verdi.

Dün de kararının gerekçesini açıkladı.

Mahkeme; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “kanunsuz ceza olamayacağını” öngören 7. maddesinin, örgütlenme ve toplanma hakkıyla ilgili 11. maddesi ve adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddenin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti.

Türkiye başvuru sahibi Yüksel Yalçınkaya’ya 15 bin Euro (Yaklaşık 434 bin TL) mahkeme masrafı ödeyecek.

Bu çok kritik bir karar çünkü, bu delillerin çok daha azıyla ya da en azından biriyle FETÖ üyeliğinden 6 yıl hapis cezası almış onbinlerce insan var.

Bu karar aslında Türkiye’ye de bir yol gösteriyor. Darbenin öfkesiyle yapılan hukuk dışı cemaat mensubu eşittir terörist uygulamalarından, bir dini cemaate girdiğini düşünürken kendini bir anda darbe yapmış bir terör örgütü içinde bulan ve bunun bedelini ağır ödeyen yüzbinlerce insan için bu karar bir normale dönüş vesilesi olabilir.

Tabii eğer Türkiye de bunu böyle isterse…

.30/09/2023 00:01

Altın Kayısı ödülü Yargıtay’a

Gezi Davası’nda Yargıtay son sözünü söyledi.

Osman Kavala’ya verilen ağırlaştırılmış müebbet, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Mine Özerden ve Çiğdem Mater Utku’ya ise 18’er yıl hapis cezalarını onadı. Mücella Yapıcı, Hakan Altınay ve Yiğit Ekmekçi’nin cezalarını ise bozdu.

Böylece Gezi Parkı eylemlerini Otpor’a bağlayan, Arap Baharı’nı dış güçlerin bir oyunu olarak kötüleyen komplocu, absürt iddialar Yargıtay tarafından da tasdik edildi.

Böylece bir zamanlar Türkiye’nin hararetle desteklediği Arap Baharı artık Türk yargısının kayıtlarına “özgürlük mücadelesi görünümü ile halkların, hükümetleri ortadan kaldırması” olarak geçti:

“…2010 yılında başlayan ve Arap coğrafyasında halk hareketleri ile sonuçlanan Arap Baharı'nın, Arap halklarının demokrasi, özgürlük ve insan hakları talepleri ileri sürülerek ortaya çıktığı, bölgesel ve toplumsal bir siyasi ve silahlı bir hareket olduğu, bu itibarla protestolar, mitingler, gösteriler ve iç çatışmalar yaşandığı, özgürlük mücadelesi görünümü ile halkların, hükümetleri ortadan kaldırdığı, Tunus, Mısır, Libya, Suriye, Bahreyn, Cezayir, Ürdün ve Yemen'de büyük çapta; Moritanya, Suudi Arabistan, Umman, Irak, Lübnan ve Fas'ta küçük çapta olmak üzere tüm Arap coğrafyasında baş gösteren mitingler, protestolar, halk ayaklanmaları ve silahlı çatışmalar şeklinde gerçekleştiği, bu süreçte demokrasi talepleri ileri sürüldüğü ve birçok siyaset bilimcinin bu eşi görülmemiş halk hareketini, Arap coğrafyasında yaşanan en büyük değişim olarak ifade ettiği, ülkemizde ise bu olayların farklı bir yansıması ve uyarlaması olarak, bu olayların ülkemizde de gerçekleşmesi arzusu ve isteği ile İstanbul Taksim Bölgesi Yayalaştırma projesi kapsamında Taksim Gezi Parkı'ndaki bazı ağaçların 27.05.2013 tarihinde başka yere nakledilmesi bahanesiyle başlayan Gezi Parkı eylemlerinin provokasyonlarla birlikte ülke çapında olaylara ve şiddet içerikli eylemlere dönüştüğü anlaşılmıştır.”

Bu gerekçeyle sadece Türkiye Osman Kavala’yı değil, Sisi Mısır’da Müslüman Kardeşleri, Kays Said Tunus’ta Gannuşi’yi yargılayabilir.

Yargıtay kararıyla ilk olarak şimdi FETÖ suçlamasıyla hapiste olan eski İstanbul Organize Suçlarla Mücadele müdürü Nazmi Ardıç’ın 2013’te hazırladığı polis fezlkesine yazdığı şu senaryo da devletin resmi Gezi senaryosu haline geldi:

“Ülkemizde gerçekleşen kalkışmada ön plana çıkan şahıslar ile farklı ülkelerde meydana gelen olayları organize ettikleri bilinen OTPOR/CANVAS eğitmenleri arasında irtibat olduğu tespit edilmiş olup, bu bağlamda; OTPOR yöneticilerden İvan MAROVİÇ’in, 18-21 Haziran 2012 tarihleri arasında ülkemizde bulunduğu, devam eden süreçte şahsın Mısır ülkesinde olduğu sırada Gezi Parkı Eylemlerinde ön planda bulunan Memet Ali ALABORA ve birlikte hareket ettiği şahısların 07-15 Temmuz 2012 tarihleri arasında Mısır’ın başkenti Kahire’de bulundukları anlaşılmıştır. Aynı zaman dilimi içerisinde Açık Toplum Vakfı yönetim kurulu üyesi olan Mehmet Osman KAVALA’nın da yaklaşık 25 günlük süreç içerisinde önce Belçika ardından Almanya ülkesine ardından da Amerika Birleşik Devletlerinde ve sonrasında da yeniden Almanya ülkesinde olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla şahısların Kahire'de bulundukları bu dönemde OTPOR yöneticisi İvan MAROVİÇ'ten halk ayaklanması ile ilgili eğitim aldıkları, yine Mehmet Osman KAVALA’nın ise bahsi geçen seyahatleri ile kalkışma hareketinin bir başka ayağının koordinesi maksadıyla Belçika, Almanya ve Amerika Birleşik Devletlerinde bulunduğu tespit edilmiştir.”

Peki OTPOR! (Direniş) kimdi?

2000 yılında Bosna katili, savaş suçlusu Sırbistan Devlet Başkanı Miloseviç’i deviren protesto hareketine öncülük eden gençlik hareketiydi Otpor!

CANVAS ise yine bu protestolardan doğmuş, “Şiddetsiz Eylem” taktikleri üzerine eğitimler veren Belgrad merkezli “Uygulamalı Şiddetsiz Eylem Stratejileri Merkezi”nin kısaltılmışı.

Peki bütün bunlar nasıl Gezi Olayları’na bağlanmış?

İddianamede Otpor liderlerinden İvan Maroviç’in 2012’den 2015’e Türkiye’ye giriş ve çıkışlarının listesi var. Bunlardan altısı Maroviç’in halen çalıştığı Kenya’ya Sırbistan’dan gidiş gelişlerinde İstanbul’dan yapılan transfer giriş-çıkışları.

2013 yılının eylül ayındaki Atatürk Havalimanı’na girişi ise fotoğraflı yer almış. Ama Maroviç yalnız değil:

“Türk Hava Yollarının TK608 sefer sayılı uçağı ile İstanbul Atatürk Havalimanı’ndan yurda giriş yaptıkları bilgisi edinilen 1973 doğumlu Ivan MAROVIC ve 1976 doğumlu Marija MAROVIC’in Atatürk Havalimanı giriş görüntüleri temin edilmiştir. Ivan MAROVIC ve Marija MAROVIC isimli şahısların yanlarında bulunan ve çocukları olabileceği değerlendirilen Relja MAROVIC ile birlikte 30.08.2013 günü saat: 10.25 sıralarında (210) numaralı körük kapısından çıktıkları görülmüştür”

İddianamede Maroviç ailesini çocukları kucaklarında görüyoruz.

Fakat, savcılığa göre bu aile boyu ziyaret ayaklanma eğitimi için. Savcı Maroviç’le de yetinmemiş, internet sitelerinden OTPOR ve CANVAS’ın diğer üyelerinin de isimlerini bulup, Türkiye’ye giriş çıkışları olup olmadığını kontrol etmiş.

Ve ortaya Sırpların da tatil için Antalya’yı tercih ettiği çıkmış:

“Slobodan DIJINOVIC, CANVAS çalışanı Breza RACE, Jelena DJİNOVİC ve Sham ELKWASHASSAYAD isimli şahısların birlikte Antalya İlinde bulunan HİLLSİDE SU isimli konaklama tesisine 01.06.2012 tarihinde giriş yaptıkları ve 07.06.2012 tarihinde çıkış yaptıkları”

“Slobodan DIJINOVIC, CANVAS çalışanı Bojana Kristic MARKOVIC CANVAS üniversite direktörü Breza RACE, Jelena DJİNOVİC, Sham ELKWASHASSAYAD ve

Geric ALEKSANDRA isimli şahısların birlikte Antalya İlinde bulunan Hotel SU isimli konaklama tesisine 28.06.2013 giriş yaptıkları ve 05.07.2013 tarihinde çıkış yaptıkları

Fakat savcı bu açık tatil ziyaretlerini de başka türlü yorumlamış:

“...bu suretle de olayların yaşandığı dönemde OTPOR ve CANVAS hareketinin birçok yöneticisi ve çalışanının ülkemize birçok kez ve yoğun şekilde geldikleri tespit edilmiştir.”

İddiname ilk çıktığında Ivan Maroviç’e emaille ulaşıp, ona hakkındaki iddiaları sormuştum.

Yargıtay’ı umurunda olmayan o cevapları da yeniden hatırlayalım:

“2012 yazında Türkiye’deydim. Tam zamanını hatırlamıyorum. Ne Alabora ne Kavala ne de başka bir sivil toplum liderleriyle buluştum. Onlarla hiçbir zaman tanışmadım ve karşılaşmadım. Adlarını ilk defa bir kaç yıl sonra bana ulaşıp benzer sorular soran BBC’den duydum. İstanbul’a orada yaşayan eski arkadaşlarımı ziyarete gelmiştim. Onlar Türk vatandaşı bile değil. Ziyaretimin Türkiye politikasıyla hiçbir ilgisi yoktu.

Evet, Kahire’ye gittim ama orada bir tane bile Türk vatandaşıyla karşılaşmadım. Kahire dışında Giza’da Filistinli ünlü aktivist Dr. Mubarek Awad’ın Nonviolence International’ının bir seminerine katıldım. O seminerde hiçbir Türk vatandaşı yoktu.”

Zaten iddianamedeki kayıtlardan görüldüğü gibi Osman Kavala, Ivan Maroviç’in İstanbul’da olduğu tarihlerde Almanya’da, eşi Prof. Ayşe Buğra akademisyen olarak bulunduğu Berlin’de.

Maroviç’in Kahire’de olduğu sırada ise önce İstanbul’da ardından Güney Kafkasya’da diyalog faaliyetleri yürüten Eurosia Partnership Vakfı’nın Washington’daki toplantısında.

Mehmet Ali Alabora da bundan beş yıl önce bu iddialar ilk kez dillendirildiğinde Kahire’ye gittiğini ama Ivan Maroviç diye biriyle görüşmediğini söylemişti.

Peki iddianamede birlikte yurtdışında eğitimler alıp, Gezi’yi organize ettikleri iddia edilen Kavala ve Alabora arasında bir diyolog, görüşme tespiti var mı?

İddianameye göre ikisi arasındaki tek görüşme 3 Temmuz 2013’de olmuştu.

Yani artık Gezi Park’ı olaylarının sönümlendiği bir aşamada.

Görüşmenin içeriği de ortada bir plan, eşgüdüm, üst akıl olduğu iddialarını pek desteklemiyor:

Alabora: "İyi yani hani tam işte bilmiyorum abi biz burada sonuçta ee bir şekilde güvende durmaya iyi olmaya çalışıyoruz yani"

Kavala: “Evet aynen aynen ee ya bir ara bu yani bu hadisenin önümüzdeki şeyleri ne olur hani hep Avrupalılar eee her gördüğüm şey soruyor ki iyi tamam da hanni bu siyasi durumu nasıl değiştirecek ee diye sorup duruyor ee bir ara yani bir kaç arka... kişi oturup bir konuşsak mı?

Alabora: “Yani benim yani şuanda müsait değilim abi ee ya şuan için müsait değilim"

Kavala: "Tamam yani şuan derken zaten bu ... bir hafta sonra 2 hafta sonra falan yapabileceğimiz bir şey"

Alabora: “Anladım yani dediğim gibi şuanda değilim abi ee…Hani şuanda açıkçası öyle bir şeyi de değerlendirebilecek durumda da değilim yani…Ee sonrası için ee ... tekrardan birbirimizle haberleşiriz.

Yurtdışından eğitimler alarak Türk Baharı yapmaya çalışan “organize grubun” yine Yargıtay’ın onama kararında delil olarak kullanılan iki konuşmasını dinleyelim şimdi de:

“03.07.2013 18:50 de MEHMET OSMAN KAVALA’nın ÇİĞDEM MATER UTKU’yu aradığı görüşmede özetle; Çiğdem’in “Ben şimdi Taksim eyleme doğru yürüyorum“ dediği, Mehmet Osman’ın “He İstanbul’dasın“ dediği, Çiğdem’in “Evet evet siz“ dediği, Mehmet Osman’ın “tamam ben de İstanbul’dayım da “ dediği, Çiğdem’in “Ha“ dediği, Mehmet Osman’ın “Bizim depoda bir şeyimiz var misafirler falan var“ dediği, Çiğdem’in “Ha okey“ dediği”

Yani iddianameye göre onca yıl OTPOR’dan eğitim, Soros’tan para alarak Gezi olaylarını çıkaran ve yöneten Kavala ve yardımcısı Mater, yıllardır emekle hazırlandıkları Gezi olayları olurken birbirlerinin İstanbul’da olup olmadıklarından bile habersizdi.

Gezi’yi organize etmekten 18 yıl alan Can Atalay’a ise onca eğitim içinde hashtagle tweet atmak bile öğretilmemişti:

“27.07.2013 21:10:58 de Şerafettin Can ATALAY’ı ÇİĞDEM MATER UTKU’nun aradığı görüşmede özetle; Şerafettin Can’ın “Anladım çok güzel ya çok güleceğin bir sorum var sana ... birisi bana e bir dakika bir dakika ay pardon twiter dan şöyle bir şey yazmış ... başka tweet hesaplarını da yazıyor ve diyor ki işte çok takip edilen hesaplar Ceylanpınar’la ilgili hashtag olması için tweet atın ne yapmam lazım benim ... Sana da gelmiş olabilir bir bak istersen“ dediği, Çiğdem Mater’in “Bir dakika dur bilgisayarda mısın telefonla mı yapıyorsun ...” dediği, Şerafettin Can’ın “Telefonla yapacağım telefonla yapacağım“ dediği, Çiğdem Mater’in “Okey tamam telefonda bir tane şey işareti var ya hashtag işareti onu biliyorsun“ dediği, Şerafettin Can’ın “gördüm yani“ dediği, Çiğdem Mater’in “Bakayım ... hashtagi ne acaba o hashtag işaretinden yapıp yanına Ceylanpınar yazacaksın bir de Ceylanpınar’la ilgili bir cümle yazacaksın“ dediği, Şerafettin Can’ın “Tamam bakayım Ceylanpınar’la ilgili ... yazıyor ne bileyim ya bu da bir sorumluluk getiriyormuş insana kardeş çok zormuş bu ya hayır ya..” dediği, Çiğdem Mater’in “(Gülüyor)”

Peki ya 28 Mayıs’ta başlayıp Ağustos’ta biten Gezi olayları sırasında, 7-14 Temmuz arası Taksim’de kıyamet koparken, Eskişehir’de Ali İsmail Korkmaz gösterilerde öldürülürken Gezi’nin organizatörü olmaktan müebbet alan Osman Kavala ve onunla birlikte Gezi’yi organizeden 18 yıl alan Çiğdem Mater bir hafta boyunca neredeydiler?

Yine Yargıtay’ın kararına giren delillere göre Erivan’daki Altın Kayısı Film Festivali’ndeydiler.

Kavala festivalin belgesel bölümünde jüri üyesiydi.

Bir hafta herhalde kafasını dinledikten sonra geri dönüp Gezi’yi yönetmeye devam etti.

İddianamedeki tapelere göre Kavala ve Mater Erivan’daki Altın Kayısı Film Festivali’nde Saraybosna Film Festivali’nden senarist Rada Sesic ile tanıştılar. Gezi olayları üzerine de konuştular, Sesic, Gezi olaylarıyla ilgili çekilen videolardan belgesel yapılması için destek verebileceğinden bahsetti.

Bu belgesel projesinin sonu Yargıtay kararında şöyle:

“Çiğdem Mater Utku'nun 16-24 Ağustos 2013 tarihleri arasında düzenlenen Saraybosna Film Festivali'ne katıldıkları ve hazırlamayı düşündükleri Gezi Parkı olayları belgeseli ile ilgili bazı görüşmeler yaptıkları, fakat Gezi Parkı olaylarının başarıya ulaşamamış olması nedeniyle belgesel hazırlama fikrinin de yarıda kaldı.”

Ama yarım kalmış, yapılmamış bir belgesel girişimi kendisi de bir yapımcı olan Çiğdem Mater’e 18 yıl hapis cezasının en büyük delili olabildi.

Üstelik iddianamede dış güçlerin bir parçası gibi lanse edilen Saraybosnalı Hırvat senarist Rada Sesic, 2014 yılında TRT’nin belgesel yarışmasında bile jüri üyeliği yapmış sektörde tanınan bir isim.

Zaten Yargıtay’ın onayladığı iddialara bakılırsa o sırada Avrupa Birliği Komisyonu Türkiye Şefi Jean Christophe Filori ve 2006-2011 yıllarında Avrupa Birliği Türkiye Temsilciliği yapan Marc Pierini’nin de Gezi’den yargılanması gerekiyor.

En azından Yargıtay bütün bu fantastik iddialara inandı ve bunları onadı.

O halde bu seneki Altın Kayısı senaryo ödülünü de bu olağanüstü hayal gücüyle onlar hak etti.

.02/10/2023 00:01

İmralı kampanyası ve şiddetin amacı yerel seçimler mi?

Meclis’in yeni yasama dönemini açtığı günün sabahında, Cumhurbaşkanı’nın, bütün siyasi parti liderlerinin, bakanların, devletin bütün üst düzey erkanının geleceği TBMM’den birkaç yüz metre ileride Emniyet Genel Müdürlüğü binasının nizamiyesindeki terör saldırısını PKK üstlendi.

İki PKK militanından birini kendini patlattığı diğerinin öldürüldüğü saldırı için PKK’nın askeri kanadı HPG’den yapılan açıklama tuhaf vurgular ve tehditler içeriyordu.

“Meclis’in açılış gününde, Meclis’e çok yakın bir yerde” saldırının yapıldığının altı çizilirken şöyle dendi: “Ölümsüzler Taburu’nun üyeleri eğer isteseydi eylem saatinde küçük bir değişiklik yaparak çok daha farklı sonuçların oluşmasına yol açabilirdi. Ancak bilinçli bir biçimde böyle bir tercih yapılmayıp, esas amaç olan; ilgili yerlere gereken mesajın ulaştırılması ve ciddi anlamda uyarılması hedefine bağlı kalınmıştır.”

Yani PKK saldırının açılış saatinde Meclis’e de yapılabileceği tehdidi savurdu. Belki de başarısız bir terör saldırısı sonrası yapılmış bir açıklamadır bu.

Saldırının gerekçesinin başında ise “ulusal ve uluslararası yasaları hiçe sayarak insan haklarını ayaklar altına alan, Türkiye ve Kurdistan’daki tüm zindanlarda geliştirilen insanlık dışı uygulama ve tecrit politikalarına” diye ad verilmeden Öcalan’ın 31 aydır avukatlarıyla görüştürülmemesine atıf yapılıyor.

Türkiye’de medyada sansüre takıldığı için bir süredir Öcalan’ın avukatlarıyla görüştürülmesi için başlayan kampanyadan kamuoyunun haberi yok.

PKK, Öcalan’ın Suriye’den çıkarılıp Avrupa’ya geçtiği 9 Ekim 1998’i uluslarlararası komplo yıldönümü olarak her yıl anıyor.

Tam bu yıldönümünde başını Yeşil Sol Partili mileltvekillerinin çektiği bir kampanya başlatıldı.

Bu kampanya için Yeşil Sol Parti milletvekilleri açıklamalar yapıyorlar, yürüyüşler organize ediliyor.

Önceki gün adı Yeşil Sol Parti liderliği için de geçen Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Eş Sözcüsü ve Yeşil Sol Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, YSP, HDP, DBP gibi partilerin içinde olduğu kalabalık bir grupla Gemlik’e yürüyeceklerini açıkladı.

Gemlik yani İmralı’ya kosterlerin kalktığı limanın olduğu yere.

Öcalan’a tecrite karşı YSP’li milletvekillerinin de içinde olduğu kampanya 9 Mart’a kadar yani altı ay sürecek.

Yani hem Yeşil Sol Parti, doğrudan Öcalan için sokaklara çıkarak kendisini marjinalleştirecek, siyasette YSP ile yanyana durmak iyice zorlaşacak, siyaset gerilecek.

Yani Türkiye, yerel seçimlere ağır bir havada gitmeye hazırlanıyor.

Böyle bir atmosferde YSP’nin seçimlerde aday çıkarmaması ya da muhali ittifaka destek vermesinin maliyeti iyice ağırlaşacak.

Kampanyanın 9 Mart’a kadar sürmesi de ilginç.

PKK’nın amacı şiddeti artırarak, iktidar üzerine baskı kurmak ve Öcalan’a onun uğruna kendisini patlatan militanlara dur çağrısı yapmak üzere avukatlarının ya da yakınlarının gitmesine izin vermek gibi görünüyor.

Peki, yerel seçimlerden önce Öcalan’a avukatları gittiğinde Öcalan ne diyecek? Muhakkak yerel seçimler için de bir şey diyecek.

Ve o diyeceği şeyin ne olduğu yerel seçimlerde YSP ve Kürt seçmenlerin bir kısmının tavrını belirleyecek.

Yani ortada PKK’nın yerel seçimler endeksli yeni bir şiddet dalgası tırmandırması tehlikesi var.

Buna Irak’tak KDP-İran/Bağdat gerilimi de eklendiğinde, PKK’nın Türkiye’de KDP karşıtı yürüyüşler yapacak kadar bu gerilimde KDP karşıtı ve İran yanlısı bir yerde durduğu düşünüldüğünde bu yeni şiddet dalgasının uluslararası ilişkilerde de bir uzantısı olduğu görülüyor.

Yani Türkiye’de siyaseti zor bir dönem bekliyor.

.2/10/2023 11:01

Ankara saldırısının mesajı kime?

Terör örgütlerinin suikastlar dışında terör eylemlerinden muradı sonuç almak, askeri bir başarı elde etmek değil, bir mesaj vermek, gücünü göstermek, meydan okumak, korku salmak, ceza vermektir.

Mesajın hedefi bazen destekçi kitlesidir, bazen saldırının muhatabı.

Saldırının kendisi zaten mesajdır, o yüzden terör örgütlerinin bir terör saldırısından sonra mesaj kavramını da kullanarak mesajın kime ve nereye olduğunu ayrıca belirten bir açıklama yapmasına çok sık rastlanılmaz.

Özellikle PKK gibi yaptığı bazı eylemleri üstlenmeyen, bazılarını var olmayan gruplara yıkıp sorumluluğu üzerinden atan, bu kaotik durumdan da faydalanmaya çalışan bir örgüt için bu iyice tuhaf bir durum.

Ankara’daki saldırıdan sonra bu tuhaflık yaşandı.

Meclis’in yeni yasama dönemini açtığı günün sabahında, Cumhurbaşkanı’nın, bütün siyasi parti liderlerinin, bakanların, devletin bütün üst düzey erkanının geleceği TBMM’den birkaç yüz metre ilerideki Emniyet Genel Müdürlüğü binasının nizamiyesindeki terör saldırısını birkaç saat sonra PKK üstlendi.

İki PKK militanından birini kendini patlattığı diğerinin öldürüldüğü saldırı için PKK’nın askeri kanadı HPG’den yapılan açıklama tuhaf vurgular ve tehditler içeriyordu.

“Meclis’in açılış gününde, Meclis’e çok yakın bir yerde” saldırının yapıldığının altı çizilirken şöyle dendi:

“Ölümsüzler Taburu’nun üyeleri eğer isteseydi eylem saatinde küçük bir değişiklik yaparak çok daha farklı sonuçların oluşmasına yol açabilirdi. Ancak bilinçli bir biçimde böyle bir tercih yapılmayıp, esas amaç olan; ilgili yerlere gereken mesajın ulaştırılması ve ciddi anlamda uyarılması hedefine bağlı kalınmıştır.”

Tabii bu açıklama sadece iki PKK’lının öldüğü nizamiyede biten bir eylemin “başarısızlığını” tevil etme çabası olarak da yorumlanabilir.

Ama Meclis’in açıldığı gün, TBMM, Genelkurmay, İçişleri Bakanlığı’nın yer aldığı kavşaktaki Emniyet Genel Müdürlüğü kapısında canlı bomba patlatmak bir örgüt için çok da başarısızlık sayılmaz.

PKK, bu “başarısızlığı” özellikle tercih ettiğini, esas amacın “ilgili yerlere gereken mesajın ulaştırılması” olduğunu söylüyor.

Yani diyorlar ki; bu canlı bombalar kendisini açılış saatine yakın Meclis’e yakın bir yerde de patlatabilirdi, ama bunu tercih etmedik.

Bu durumda mesajın muhatabı da Meclis, siyaset, o gün Meclis’e gelecek Cumhurbaşkanı başta olmak üzere bütün iktidar oluyor.

Peki mesaj ne? Ne istiyor, neyle devleti tehdit ediyor örgüt?

PKK açıklamasının girişindeki gerekçe “ulusal ve uluslararası yasaları hiçe sayarak insan haklarını ayaklar altına alan, Türkiye ve Kürdistan’daki tüm zindanlarda geliştirilen insanlık dışı uygulama ve tecrit politikaları.”

Fakat burada doğrudan İmralı ve Öcalan’ın adı geçmiyor.

Normalde intihar eylemlerini yapan militanlarını bile “Apocu fedai” olarak tanımlayan PKK’nın bu kez tecrit deyince ilk akla gelen İmralı ve Öcalan’ı doğrudan anmaması dikkat çekici.

Sanki böyle bir eylemle Öcalan’ı İmralı’ya tamamen gömmekten, onun üzerine bu yükü bindirmekten ya da yarın bir gün avukat gönderilme ihtimalini tümüyle bitirmekten çekinmişler.

Yani bu terör eyleminin amacı Öcalan’ı konuşturmak için baskı kurmak, yeni bir saldırı dalgası başlatmak değil gibi görünüyor.

Öcalan, 31 aydır avukatlarıyla ya da akrabalarıyla görüştürülmüyor.

Türkiye’de medyada sansüre takıldığı için bir süredir Öcalan’ın avukatlarıyla görüştürülmesi için başlayan kampanyadan kamuoyunun haberi yok.

PKK, Öcalan’ın Suriye’den çıkarılıp Avrupa’ya geçtiği 9 Ekim 1998’i uluslararası komplo yıldönümü olarak her yıl anıyor.

Tam bu yıldönümünde başını Yeşil Sol Partili milletvekillerinin çektiği “Öcalan’a yönelik tecridin” kaldırılması için bir kampanya başlatıldı.

Bu kampanya için Yeşil Sol Parti milletvekilleri açıklamalar yapıyorlar, yürüyüşler organize ediliyor.

Gemlik yani İmralı’ya kosterlerin kalktığı limanın olduğu yere.

Öcalan’a tecrite karşı YSP’li milletvekillerinin de içinde olduğu kampanya 9 Mart’a kadar yani altı ay sürecek.

YSP öncülüğündeki Öcalan kampanyasının 9 Mart’a kadar sürmesi bu kampanyanın 31 Mart’taki yerel seçimlerle bağını gösteriyor.

Yeşil Sol Parti, yerel seçim kampanyası sırasında doğrudan Öcalan için sokaklara çıkarak kendisini marjinalleştirmeyi göze alıyor.

Zaten adını da Demokratik Halk Partisi olarak değiştirme kararı alan YSP’nin yeni eşbaşkanları için ismi geçenler de içeriye çekilme, Kandil’e ve PKK tezlerine yaklaşma adımına uygun isimler.

Bu süreçte YSP ile siyasette yan yana durmak iyice zorlaşacak, siyaset gerilecek.

Böyle bir atmosferde YSP’nin seçimlerde aday çıkarmaması ya da muhali ittifaka destek vermesinin maliyeti iyice ağırlaşacak.

Ama buna rağmen YSP’li Kürt seçmenler yerel seçimlerde büyükşehirlerde anahtar olmayı sürdürecek.

YSP ise bu radikalleşmeyi bir müzakere kozuna çevirmeyi amaçlıyor gibi görünüyor.

YSP’nin parti meclisinde iktidarla da müzakere etme kararı çıkmış, bölgede kayyumlara karışmama karşılığında büyükşehirlerde aday çıkartma gibi bir teklife sıcak oldukları mesajı çeşitli kanallardan iktidara ulaştırılmıştı.

Yani bir taraftan YSP, kendisini muhalefet için yaklaşılması zor hale getirirken, iktidarla ise Öcalan üzerinden diyaloğu zorlayacak..

Devlet bir noktada ortalığın karışmaması için Öcalan’a bir akrabasının ya da avukatının gitmesine izin verebilir. Böylece aylar sonra ilk kez konuşacak Öcalan da yerel seçimler için mesajlar verebilir. Böylece yerel seçimler öncesi, YSP oylarını isteyen iktidar ya da muhalefetin muhatabı ister istemez Öcalan olur.

Herhalde strateji bu.

PKK’nın YSP ve yakın örgütlerin Öcalan kampanyasıyla paralel olarak yeniden canlı bombalı saldırılara dönmesi de terörün de Öcalan’a tecridin kaldırılması basıncının bir parçası olarak görüldüğünü gösteriyor.

Peki, yerel seçimlerden önce Öcalan’a avukatları gittiğinde Öcalan ne diyecek? Muhakkak yerel seçimler için de bir şey diyecek.

Ve o diyeceği şeyin ne olduğu yerel seçimlerde YSP ve Kürt seçmenlerin bir kısmının tavrını belirleyecek.

Yani ortada PKK’nın yerel seçimler endeksli yeni bir şiddet dalgası tırmandırması tehlikesi var.

Legal siyasetin, YSP’nin, milletvekillerinin de bu uğurda seferber edilmesi Türkiye’nin siyasi atmosferini tümüyle güvenlik endişeleriyle zehirlenmesine, muhalefetin PKK ile bir tutulma siyasetinin elinin güçlenmesine neden olabilir.

PKK’nın son eylemi, yerel seçimler ve Öcalan dışında, Irak’taki gelişmelerle de birlikte okunabilir.

Irak’ta KDP-İran/Bağdat geriliminde PKK, açıklamasa da Bağdat ve İran’a yakın duruyor.

Türkiye’de mesela İstiklal Caddesi’nde YSP gençlik kollarına KDP karşıtı yürüyüşler yaptıracak kadar bu gerilimde KDP karşıtı bir çizgide PKK.

Uzun süredir PKK, İran’a bağımlı bir örgüt. SİHA’ların olduğu bir savaşta artık dağlarda gerillacılık yapma devri bitti. Bu yüzden PKK’nın hayatta kalması için şehirlere yerleşmeye ihtiyacı var.

En azından örgütün liderlerinin her akşam bombalanmayı bekleyerek Kandil Dağları’nda oturmadıkları açık.

Yaşayabilecekleri yerler İran şehirleri, KYB’ye yakın Süleymaniye bölgesi ve Suriye’de PKK’nın kontrolündeki şehirler.

KDP ile gerilimler de PKK’nın Sincar gibi şehirlere yerleşme ve oraları açık hedef haline getirmesiyle artmıştı.

PKK, Irak’ta da İrancı Haşdi Şabi ile bu yüzden yakınlaştı.

İran, iplerini ele geçirdiği PKK’yı, Türkiye ile ilişkilerinin durumuna göre kullanmaktan çekinmeyecek bir ülke.

Yani bu yeni şiddet dalgasının uluslararası ilişkilerde de bir uzantısı olabilir. Yani mesaj her neyse PKK eliyle de Ankara’ya verilmiş olabilir.

1 Ekim’de Meclis bomba sesiyle açıldı. Yerel seçimlere doğru Türkiye’de siyaseti zor bir dönem bekliyor. Özellikle parçalı ve tartışmalı muhalefet için Mart’a kadarki süre daha da zor geçebilir.

Bugünün en hararetli aday kim olsun, İYİ Parti, YSP aday çıkaracak mı, CHP kimin liderliğinde seçime gidecek gibi soruları birkaç ay sonra fazla lüks kaçabilir.

.12/10/2023 00:01

Kafeslerini parçalayan ‘yarı hayvanlar’

6 Ekim 1973’de başını Mısır ve Suriye’nin çektiği Arap devletleri Yom Kippur bayramını kutlayan İsrail’e sürpriz bir saldırı başlattı.

Tanklar, uçaklarla klasik cephe savaşı 19 gün sürdü. İsrail sivil-asker 2500 kayıp verdi. Ama Arap ordularının zayiatı bunun misli oldu. 19 günün sonunda Kahire ve Şam’a yürüyen İsrail orduları ateşkesle durdu.

Tam 50 yıl sonra Hamas, Gazze’den, bu kez İsrailliler Sukkot Bayramı’nı kutlarken Aksa Tufanı saldırısını başlattı. İsrail’de sivil, asker ölü sayısı 900’ü aşmış durumda.

Bu İsrail’in son yarım asırdır yaşadığı en büyük kayıp. Yom Kippur’dan bu yana İsrail ilk kez “savaş durumu” kararı aldı.

Bölgenin kaderini değiştirecek tarihi bir olayla karşı karşıyayız.

Nasıl Hiroşima-Nagazaki’ye, 11 Eylül saldırılarına sadece insan hakları ve ahlaki perspektifle bakılamazsa buna da öyle bakılamaz.

Üstelik karşımızdaki tek taraflı ya da ilk kez yaşanan bir terör hadisesi de değil.

İsrail, artık iki yılda bir rutinleşen Gazze saldırılarından birini daha bu saldırıya tepki olarak başlattı ve şimdiden aralarında 78 çocuğun da olduğu çoğu sivil 900’e yakın Filistinli hayatını kaybetti.

Ama neredeyse ölüm onlara yakıştırıldığı için, sivil Filistinlilerin ölümü Batı’da yaşayan biz modern insanların çoğunu çok da etkilemiyor artık.

Ama masum sivil İsraillerin modern ve mutlu hayatlarının ortasında yaşadıkları trajedi daha fazla empatiye neden oluyor. Çünkü onlara ölümü daha az yakıştırıyoruz.

İsrail’de Hamas’ın öldürdüğü sivillerin 260’ı Gazze’nin 5 kilometre ilerisinde düzenlenen “rave” türü Nova adlı açık hava partisine katılan gençlerdi.

Rave; modern bir hippie hayat tarzı. Kendine özgü müzikleri, kıyafetleri var. Yine bu adla anılan partilerde genelde izbe açık hava alanlarında ya da kullanılmayan eski binalarda tekno tarzı bir müzikle sabaha kadar herkes, uyuşturucunun da etkisiyle dans ediyor.

Bu partiler son dönemde çok popüler olduğu için aralarında Türklerin de olduğu farklı milletlerden yüzlerce kişi o gün o parti için İsrail’deydi. Parti alanındaki Buda heykeli bu partilerin dünyaya bakışı hakkında bir fikir veriyor.

Yani siyasetle pek ilgisi olmayan, eğlenmek isteyen muhtemelen çoğu sorulsa savaşlara karşıyım diyecek gençlerdi saldırıya uğrayanlar.

Aslında paramotorlarla sınırı geçen Hamas militanlarının hedefi, muhtemelen yapıldığından haberlerinin bile olmadığı bu parti değildi.

Necef Çölü’nün ortasında, Gazze sınırına 5 km ötedeki partinin yapıldığı alana çok yakın olan Re’im Askeri Üssü’ydü.

Sınır hattındaki diğer askeri üsler gibi bu üs de birkaç gün Hamas güçlerinin kontrolünde kaldı. Buradaki askerlerin de bir kısmı ya öldürüldü ya da kaçırıldı.

İsrail’in Gazze sınırındaki çok sayıdaki askeri üstünden biri Re’im.

İbranice “dostlar” demekmiş.

Bir askeri üs için tuhaf bir ad.

Aslında partiye ev sahipliği yapan askeri üssün yakınındaki ‘kibbutz’un adı bu.

Kibbutz İsrail’de tarıma dayalı bir kollektif yaşam ünitesi. Bir çeşit bizdeki kooperatifin daha felsefi ve örgütlü olanı.

Partiye ev sahipliği yapan, 1949’da Gazze’ye çok yakın Necef çölünün ortasında kurulan ‘kibbutz’un tam adı Tel Re’immiş. “Tel” tepe, “Re’im” dostlar demek. “Dostlar Tepesi.”

Peki bu dostlar birbirini nereden tanıyıp bu kibbutz’u kurmuştu?

Kibbutz’u kuranlar bir izcilik örgütünün mensupları ama 1949’dan daha önce henüz izci değilken tanışmışlar.

Palmach saflarında.

Palmach, 1940’larda Filistin’de İngiliz mandasına ve Filistinlilere karşı savaşan Yahudi silahlı örgütlerinden biri.

Haganah, Irgun gibi örgütler içinde en etkili, kanlı eylemler yapanlardan biri. O günlerde o kelime yoktu ama yaptıkları eylemlere bugün için çok rahat terör denebilir.

İronik olarak yıllar sonra Filistinlilerle barış yaptığı için İsrailli bir radikal tarafından öldürülen İzak Rabin, Mossad’ın eski başkanlarından Moshe Dayan bu silahlı örgütün içinden geliyor.

Palmach’ın en büyük operasyonları Filistin köylerine karşı yapılmış. Filistin’in her yerindeki köylere saldırılar düzenlemiş, topraklarını bırakıp kaçan köylülerin yerlerine de Yahudi göçmenler yerleştirilmiş.

Peki, köylerini bu terör eylemleri sonucu terk eden Filistinli köylüler nereye kaçmışlar?

1948’de İsrail devleti kurulunca İsrail devletinin kolunun uzanmadığı Negev çölünün ucunda denize ve Mısır’a en yakın topraklara.

Yani Gazze’ye.

Bu zorunlu göçlerle Gazze, 1947’de 17 bin nüfusluyken 1948’de 100 bin nüfusu aşmış.

Ama çölün kenarında balıkçılık yapılan Gazze’de göçmenler için yerleşecek bir şehir de yokmuş.

Perişan halde kaçan Filistinliler burada yıllarca çadırlardan kurulan kamplarda yaşamışlar.

Her saldırı sonrası kamp sayısı artmış. Yahudi örgütlerinden kaçan, köylerini boşaltılmış Filistinli köylüler aç perişan halde deniz kenarında tarıma da uygun olmayan Gazze’de yerleşmeye başlamış.

Yani Gazze aslında toplu bir mülteci kampı. Mülteci kampından şehre dönüşmüş bir yer.

Hala şehirde artık küçük şehirlere dönmüş büyük mülteci kamplarında yüzbinlerce insan yaşıyor.

Şati ya da Plaj Mülteci Kampı, Filistin’in şimdi hepsi İsrail şehirlerine dönüşen Lydd, Jaffa, Be’er Sheva köylerinden kaçan 25 bin kişi tarafından 1949’da kurulmuş. Hala yarım kilometre karede 90 bin insana ev sahipliği yapıyor.

1950’de kurulan Bureij Kampı’nda daha da küçük bir alanda 34,000, 1950’de kurulan Deir El-Balah’de 21 bin kişi, 1948’de 1,4 kilometrekarelik bir alanda kurulan Jabalia’de 110 bin kişi, 1948’de çadırlarla kurulan Refah’ta 100 bin, şimdi İsrail’in en büyük yedinci şehri olan Beerşeba’dan kaçan Filistinlilerin kurduğu Han Yunus’ta 72 bin Filistinli yaşıyor.

Hamas’ın operasyonu planlayan Kassam Tugayları komutanı Mahammed Dayf da 1965’te Gazze’deki Han Yunus mülteci kampında doğmuş, ikinci nesil bir mülteci.

Doğduğunda Gazze Mısır’a bağlıyken, 1973’de İsrail’in eline geçmiş, 1993’de Oslo anlaşmalarıyla Filistin yönetimine verilmiş, en son 2005 seçimlerinde de Hamas seçimleri kazanınca da İsrail ablukası altında yaşamaya başlamış bir neslin mensubu.

Birkaç nesilden 2 milyon insan 16 yıldır Beykoz büyüklüğünde 350 kilometrekarede yaşıyor.

Hamas operasyonunda dumanı tüten külüstür bir dozerle yıkılan demir sınır en iyi anlatıyor durumu.

Bu aslında tam anlamıyla bir kafes.

2 milyon Filistinliden beklenen de o kafesin içinde sessizce oturmalarıydı.

Uzun süredir öyle de yaptılar. Son iki yıldır Gazze’den İsrail’e saldırılar da kesilmişti.

Peki İsrail’de ne oldu?

Filistinliler sessizce otururken, İsrail’de tarihin en şahin, en dinci, en yobaz, en milliyetçi hükümeti kuruldu.

O kadar şahin bir hükümet kuruldu ki Filistinlilerin arazilerinde yeni yerleşimler için ve Filistinlilerin aleyhine atmak istedikleri ama ayrımcılık yasaklarına takılan adımlar için, bu adımların takıldığı İsrail Anayasa Mahkemesi’ni aradan çıkaran bir reforma imza attılar. Aylarca İsrailliler sokaklarda direnmesine rağmen, Knesset’ten de geçirdiler.

Zaten Arap ülkeleri de Filistinlilerin bu bitmeyen derdinden sıkılıp, tek tek İsrail’le anlaşmıştı.

Filistin meselesi artık İslam dünyasının ya da Arapları değil, tam olarak sadece Filistinlilerin meselesi olmuştu.

Gazzelilerden beklenen o kafesin içinde kendileri için hazırlanan yeni kaderlere rıza göstermeleriydi.

Ama öyle yapmadılar. Kafeslerini parçalayıp çıktılar.

Sadece askerleri değil, onların mutsuzluğu ve sessizliği sayesinde mutlu yaşayan sivil İsrailli masum insanları da bu suça ortak görüp, onları da hedef aldılar. 1972’de Münih Olimpiyatları’ndaki İsrail kafilesine saldıran solcu El Fetih militanlarından sonra Filistin davasına en zarar veren saldırıya imza attılar.

Belki de bu yüzden İsrail’in aşırı sağcı Savunma Bakanı onlar için “yarı hayvanlar” dedi. Kafeste yaşadıkları ve kafeste uslu durmadıkları için.

Ama 2 milyon insanı sorun çıkarmasınlar diye 16 yıl bir kafese tıkarsan sonu başka nasıl bitebilirdi ki?

Öyle de bitti.

İyiniyetli olarak herkes “Şiddete başvurursanız İsrail’e de koz verirsiniz” diye akıl veriyor ama 75 yıllık bir tarih artık bu itidal çağrısını desteklemiyor.

Çünkü sessizce oturduklarında da onlar için bir şey değişmedi.

“Uslu” durduklarında da ödüllendirilmediler. İsrail devletini tanımak, barış anlaşmaları imzalamak kaderlerini değiştirmedi.

2018-2019 yılında Gazze’deki İsrail çitlerine doğru tamamen sivil Büyük Geri Dönüş Yürüyüşü başlatan 30 bin Filistinli protestocunun da üzerine de İsrail ateş açmış ve 223 sivil gösterici öldürülmüştü.

İsrail’in Filistinlilere saldırmak için büyük kayıplar vermesine, Hamas’ın terör saldırısı yapmasına da ihtiyacı yok.

Birkaç külüstür füzeye karşılık son 16 yıldır aralarında plajda top oynayan çocuklarında da olduğu binlerce sivil Filistinli İsrail saldırılarında öldü.

Filistinliler o kadar çaresizler ki onlar için artık mutsuzluğu ve güvensizliği eşitlemek bile büyük bir başarı.

Artık yeni yerleşimciler için Filistinlilerin toprakları o kadar güvenli değil. Rehineler varken Gazze’yi vurmak o kadar kolay değil.

Canı kendisinden nefret eden bir düşmana emanet olan insanlar için bunların nasıl kazanımlar olduğunu bizim anlamamız kolay değil.

Bu yüzden 75 yıllık bu uzun tarihten bi haber olan, kendi ülkelerindeki iktidara, İslamcılara kızgınlığını Filistinlilerden çıkaranların İsrailciye dönmesi de Batı’daki bazı sempatizanlarını kaybetmek de pek umurlarında değil.

Ama şunu anlamak çok da zor olmasa gerek;

Başkasının mutsuzluğu üzerine mutluluk kurulamaz. Kurulsa bile uzun süreli olmaz. Kafesteki insanlar hümanist, medeni kalmazlar.

İsraillilerin Filistinlilerin mutsuzluğuna rağmen mutluluğu da Ekim 2023 itibarıyla sona erdi.

Durum eşitlendi. Artık herkes mutsuz ve güvensiz.

.17/10/2023 09:44

Bregenz’deki bir mülteci kampından…

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Almanlar ve Sovyetler arasında el değiştiren Kırım, 1921’de katıldığı Sovyetlerde önce Lenin, ardından Stalin dönemlerinde baskı, sürgün dolu 20 yıl geçirdi.
Haziran 1941’de Alman orduları Sovyet topraklarına girdi ve Ekim ayında da Kırım’ı işgal ettiler.
Bu Bolşeviklerle yıldızı barışmayan milliyetçi Ukraynalılar, Slovenler, Ermeniler, Baltık halkları, Kafkas halkları, Türki milletler ve Kırım Tatarları hatta anti-Komünist Ruslar için bir fırsattı.

Naziler de bu fırsatı bu milletlerden Doğu Lejyonları kurarak kullandılar. Kızılordu’ya karşı 1 milyona yakın bir askeri güç oluşturmuş oldular.

1941-44 arasında Kırım’ı yöneten Naziler, Tatarlara cami açma, gazete çıkarma gibi haklar verdi. Kızılordu saflarında da savaşan Tatarlardan da Mavi Alay, Selbstschutz denen Nefsi Müdafaa Taburları, avcı birlikleri oluşturdular.

Binlerce Tatar da “Ostarbeiter” denen “Doğulu İşçiler” olarak savaş döneminde Avrupa’ya götürülerek işçi olarak çalıştırılmıştı.

1943’de Kızılordu güçleri Kırım’a doğru yaklaşmaya başlayınca, Naziler birlikler çekilmeye başladı, onlarla birlikte Doğu Lejyonları’ndaki diğer eski Sovyet kökenli askerlerle birlikte on binden fazla Kırımlı Tatar asker de aileleriyle birlikte Bolşeviklerin eline düşmemek için Nazi ordularıyla Avrupa doğru göç etti.
Vatansız kalan Tatarlar, Nazilerin elindeki Almanya, Avusturya, İsviçre’deki mülteci kamplarına yerleştirildiler.

Berlin’deki Nazi yanlısı Türk Tatar Komitesi, muhacirlerin Alman kamplarına yerleşmesini organize etti.
10 Nisan 1944’te Kızılordu birlikleri Kırım’a girdi.

Ve 18 Mayıs 1944’de 250 bin Kırımlı, Sovyet rejimi tarafından Nazi işbirlikçisi olarak zorunlu göçle trenlere doldurulup Orta Asya ve Sibirya’ya doğru tehcir edildi.

Savaş sırasında Naziler tarafından Doğulu İşçi (Ostarbeiter) olarak Kırım’dan götürülen, savaş esnasında Nazilerle birlikte Kırım’ı terk eden Kırım Tatarlar, Kızılordu ve müttefikler ilerledikçe Batı’ya ve Almanya’ya doğru farklı kamplara yerleştirildiler.

Önce Graz’a, sonra İnnsbuck’a, ardından eski bir Nazi gençlik kampı olan Landeck’e, en son da Bregenz şehrinde bağlı Alberschwende’deki Nazi mülteci kamplarında kaldılar.

Kamplara yerleştirilenlerden biri de Şefika Hanım ve ailesiydi:

“1918'de Kırım'da Kemençi köyünde doğdum. İç savaş başlamıştı, Kızıllar geliyor denilirdi o zamanlar. Bir gece babamı alıp götürdüler, babam 4 ay Simferepol'da hapiste kaldı. Devrimden önce babam toprak sahibiydi, topraklarını ellerinden aldılar. 1941'de savaş başladı. Stalingrad'da yeraltında yaşamaya başladık. Polisler bize "S biçiminde çukur kazacaksınız" diyorlardı. Çukurların üzerine kalaslar, onların üzerine de toprak taş koyuyorduk. O çukurun içinde çömelerek üç ay yaşadık. Sonra Almanlar kente girince bizi esir kampına götürdüler. Beni de esir kampına götürdüler fakat 5 gün sonra bıraktılar. Yiyecek bir şey de yok. Günde üç tane pideyle Stalingrad'dan çıktık 300 km yayan yürüdük. Günde tahminen 20-30 km yürüyorduk. Dışarıda yatıyorduk. Ekim ayı orası çok soğuk oluyordu. İki ağabeyimin ortasında yatıyordum. Ukrayna'ya geldiğimizde pasaportum olmayınca beni Yahudi diye kurşuna dizeceklerini sandım. Milliyetim yazmıyor ki. Yanımda yalnızca diplomam var. Diplomamın üzerinde de Kırimski Tatar diye bir şey yazıyor. O trenle bizi tekrar Kırım'a gönderdiler, Rusça öğretmenlik yapmaya başladım, o zamanlar bir Tatar kızının Rusça öğretmesine kimse alışık değil diye adım Şefika değil, Alexandra Seyineva dedim. Pek iyi olmasak da yaşıyorduk. Ev de bedavaydı. Sonra kurşuna dizilen Yahudilerden kalanları masa, sandalye bedava veriyorlardı. 4 tane sandalye bir tane masa almıştık bedava. Sonra dediler ki, Ruslar hücum etmeye başladılar, yaklaştılar. Göç etmek isteyenler belediyeye yazı yazsın dediler. Biz de belediyeye yazıldık Ruslar Almanlarla işbirliği yaptılar diye Kırımlılar'ı sürmeye başlamış, biz o sürgünden evvel trene binmeyi başardık. Bizi önce Polonya'ya Nazilerin gönderme kampı dedikleri yere daha sonraları da trenlerle Avusturya'nın Graz kentine götürdüler. Ruslar yaklaşınca o kamptan bizi çıkardılar. Önce İnnsbruck diye bir yere geldik. Sonra Landeck'e. Landeck eskiden Hitler Yurgen kampıymış. Alwerşivende'de Kemal ile tanıştım. Kemal yol yapımında çalışıyordu. Otururken müracaat ettik okul açtık. Kemal tarih dersleri ben de İngilizce dersleri veriyordum. Kamp kötü bir şey değildi. Arada sırada yerleri süpürtüyorlar ama kadınlara pek dokunmuyorlar. Savaş zamanında karışıktı. Alwerşivende'de iki sene kaldık.”

Şefika Hanım’ın kampta tanıştığı Kemal Bey, Kırım’ın Ortay şehrindendi.

Kampa nasıl geldiği hiç anlatmadığı için bilinmiyor.

Nazilerle savaşan Doğu Lejyonları içinde miydi yoksa yoksa Nazi işgali sırasında Avrupa’ya getirilen işçilerden biri miydi?

Bilinen Bregenz şehrine bağlı Alberschwende’deki kampta Kemal bey ve Şefika Hanım’ın tanışıp evlendiği.
Sonra Naziler yenildi, kampın kontrolü Müttefiklere geçti. Müttefikler kampı “vatansız kişiler” (DP) kampına çevirdiler.
Şefika Hanım ve Kemal Bey’in 1947’de Bregenz’deki mülteciler kampında bir oğulları oldu.
Bir yıl sonra kampta yaşayan Tatarlara Kırım’a dönme hakkı verildi. Ama Şefika Hanım ve Kemal Bey, Kırım’a dönmek istemediler:

“Herkesin geri dönme hakkı vardı ama biz Kırım'a dönmeye korktuk. Rusların bir atasözü vardır. 'Atlar koşuyordu. Atların peşinde dedikodu koşuyordu' diye. Dedikodu atlardan daha evvel gidiyordu. Biz Kırımlıların sürüldüğü haberini almıştık. Kırım'da yaşayanlar Türkiye demezler. Ak toprak derler. Müslümanların en iyi yeridir Türkiye. Neredeyse ilahi bir yer bizim için.”

Türkiye’ye geldiler.

Ve Ortaylı soyadını aldılar.
Bregenz’de mülteci kampında doğan oğulları da Türkiye’nin en tanınan tarihçilerinden biri oldu; İlber Ortaylı.
Savaş yıllarında, Avrupa’nın ortasındaki bir mülteci kampında doğmuş bir tarihçiden beklenen savaştan kaçmış mülteci Suriyeliler ya da 70 yıldır mülteci kamplarında yaşayan Filistinlilerle herkesten çok empati kurmasıdır.

Ama devrin rüzgarları başka türlü esiyor.
Yakın zamanlara kadar Türkçe Olimpiyatları’nın, cemaat organizasyonlarının gözde tarihçisi şimdi milliyetçilerin, Atatürkçülerin, Türkçülerin gözde tarihçisi.
Tarihin ilgili sayfalarını kıvırıp, kağıttan uçaklar yaparak onları eğlendirmekle meşgul.
Herkesi cehaletle suçlarken İsrail’in kuruluşunu Filistinlilerin toprak satmasına bağlayan bir Facebook, Whatsapp grubu cehaletine imza atması muhtemelen cehaletten değil.

Yoksa 1948 yılında İsrail devleti kurulmadan hemen önce Filistin topraklarının yüzde 94’ünün Filistinlilere sadece yüzde 6’sının Yahudilere ait olduğunu, 1918-49 arası yüzde 6’ya çıkan toprak oranının İngiliz mandasının hazine arsası tahsisleri ve Lübnan ve Suriye’deki toprak ağalarının satışlarından ibaret, sonucu değiştirmeyen bir oran olduğunu herhalde biliyor olmalı.

Zaten yayınevi editörlerinin ağzından düşen yarım cümleleri toparlayarak yazdığı kitaplarından birinde bu konulara girmese de 12 yıl önce NTV’de 1.5 saat Filistin anlatırken hikayeyi hiç de böyle anlatmamıştı.
https://www.youtube.com/watch?v=zGRjXRAahNw&t=905s

Her konuda uzman, elinde olsa depremi bile bir sosyal tasfiye için kullanabilecek kadar empati yoksunu bir elitizmle malul deprem profesörü ile birlikte Filistin’de insanlar ölürken, bir grup ergen milliyetçinin

Arap düşmanlığı duygularını okşayarak, alkışlarını almak uğruna yapılmayacak bir cehalet bu.

Ama zaten tarih biraz da böyle zamana göre değişen bir şey. Daha doğrusu işini bilen tarihçiler zamanın ruhuna göre hikayelerini değiştiriyorlar.

Ne de olsa hikaye dinlemeyi çok seven bir topluma konuştuklarını iyi biliyorlar.

Ve hikayenin başını kimsenin hatırlamadığını da…

.17/10/2023 09:44

Bregenz’deki bir mülteci kampından…

Naziler de bu fırsatı bu milletlerden Doğu Lejyonları kurarak kullandılar. Kızılordu’ya karşı 1 milyona yakın bir askeri güç oluşturmuş oldular.

Binlerce Tatar da “Ostarbeiter” denen “Doğulu İşçiler” olarak savaş döneminde Avrupa’ya götürülerek işçi olarak çalıştırılmıştı.

Berlin’deki Nazi yanlısı Türk Tatar Komitesi, muhacirlerin Alman kamplarına yerleşmesini organize etti.
10 Nisan 1944’te Kızılordu birlikleri Kırım’a girdi.

Ve 18 Mayıs 1944’de 250 bin Kırımlı, Sovyet rejimi tarafından Nazi işbirlikçisi olarak zorunlu göçle trenlere doldurulup Orta Asya ve Sibirya’ya doğru tehcir edildi.

Önce Graz’a, sonra İnnsbuck’a, ardından eski bir Nazi gençlik kampı olan Landeck’e, en son da Bregenz şehrinde bağlı Alberschwende’deki Nazi mülteci kamplarında kaldılar.

Kamplara yerleştirilenlerden biri de Şefika Hanım ve ailesiydi:

Şefika Hanım’ın kampta tanıştığı Kemal Bey, Kırım’ın Ortay şehrindendi.

Kampa nasıl geldiği hiç anlatmadığı için bilinmiyor.

Nazilerle savaşan Doğu Lejyonları içinde miydi yoksa yoksa Nazi işgali sırasında Avrupa’ya getirilen işçilerden biri miydi?

Türkiye’ye geldiler.

Arap düşmanlığı duygularını okşayarak, alkışlarını almak uğruna yapılmayacak bir cehalet bu.

Ama zaten tarih biraz da böyle zamana göre değişen bir şey. Daha doğrusu işini bilen tarihçiler zamanın ruhuna göre hikayelerini değiştiriyorlar.

Ne de olsa hikaye dinlemeyi çok seven bir topluma konuştuklarını iyi biliyorlar.

Ve hikayenin başını kimsenin hatırlamadığını da…

.21/10/2023 11:37

Beyaz adamın taşınması zor yükü

“Hedef alarak, sivil altyapıya saldırılar açıkça savaş suçudur. Kış gelirken erkeklerin, kadınların, çocukların suyunun, elektriğinin ve ısınmasının böyle kesilmesi tam bir terör eylemidir. Ve bunu böyle adlandırmamız gerekiyor.”

Bu sözler Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e ait.

Ama yeni değil.

19 Ekim 2022’de Avrupa Parlamentosu’nda Rusya’nın Ukrayna işgali üzerine yaptığı konuşmada söylemişti.

Aynı konuşmada “Ne kadar uzun sürerse sürsün sonuna kadar Ukrayna’nın yanında duracağız” da diyen AB’nin bir numaralı ismi, aynı sözleri geçen hafta Hamas’ın saldırısının ardından gittiği Kudüs’te Netanyahu’nun yanında İsrail için de tekrarladı:

“İsrail’in kendini savunma hakkını da tamamen destekliyoruz. Avrupa bu trajedide İsrail’in yanındadır.”

von der Leyen, kont bir aileden gelen, babası Avrupa Konseyi’nde yöneticilik yapmış süper beyaz elit bir Alman. Hristiyan Demokrat, beş çocuk annesi.

Ama Rusya’nın 3 yıllık işgal sırasında öldürdüğü sivil Ukraynalı sayısına, Gazze’de son bir haftada ulaşılmış olması onun Almanlıktan gelen mahcubiyet duygusuyla AB dış politika şefi Borrell’i bile kızdıran aşırı İsrailciliğini bir utanma duygusuna dönüştürmeyi başaramadı.

En son “Hamasçı içeriklere” karşı internet yasaklarından bahsediyordu.

O “Hamasçı içerikler” Hintli İngiltere İçişleri Bakanı’nın dediği gibi bazen bir Filistin bayrağı bile olabiliyor. Kuran yakmanın ifade hürriyeti olarak kutsandığı kıta Avrupa’sının iki başkenti Paris ve Berlin’de Filistin’e destek eylemi yasaklandı. Hatta ısrar ederseniz polis copu bile yiyebilirsiniz.

Batı demokrasinin İsrail katliamları karşısında bulabildiği çare, uzun süredir içinde debelendikleri iptal kültürünün, wokeisimin pro-İsrailci bir versiyonundan ibaret.

Bu yasaklarla kendilerine benzeyen İsrailli sivillerin ölümü karşısında duydukları büyük dehşet anında zamanı dondurup, Mısırlı komedyen Bassam Yusuf’un yüzlerine vurduğu “ölümleri sıradanlanmış ama öldürdükçe geri dönen Filistinlilerin” beyaz kefenler içinde gömüldükleri toplu mezarlarını, dondurma kamyonlarında saklanan cesetlerini, anne babası az önce ölmüş dirayetli çocukların konuşmalarını, çocuğunun parçalarını poşete koymuş babaları, kilise önüne konmuş onlarca cenazeyi görmüyorlar.

AB’nin bir numaralı isminden sonra Demokrat ABD Başkanı Biden, İngiltere’nin ilk Hintli Başbakanı Sunak İsrail’e koşup desteklerini bildirdi.

Onlar Netanyahu’nun kolları arasında İsraillerle yas tutarken, Filistinlileri yarı hayvan gören Savunma Bakanı’nı teselli ederken, Gazze’deki ölü sayısı İsrail’de ölenlerin toplam sayısının 3 katına çıkmıştı bile.

Üstelik bu rakamlar Hamas ya da İslami Cihad’ın propagandası değil, Birleşmiş Milletler’in rakamları.

BM, dün İsrail'in Gazze'ye yönelik bombardımanında son 24 saat içinde 307 Filistinlinin öldüğünü açıkladı.

BM rakamlarına göre İsrail'in Filistin bölgesine savaş ilan etmesinden bu yana ölenlerin sayısı da en az 1.524'ü çocuk ve 1.444'ü kadın olmak üzere 3.785'e ulaştı.

Bu rakamlara dünkü sayılar, mesela Kilise saldırısında ölen 30 kişi dahil değil.

Filistinliler karşı tarafta bir empati hissi uyandırmak için çaresizce kiliseden yıkım görüntülerini, Ortodoks adetleriyle tütsülenen beyaz kefenler içindeki Hristiyan Filistinlilerin cenazelerini gösteriyor.

Ama karşı tarafta Batılı liderler düzeyinde bir kaş bile hareket ettirebilmiş değiller.

İsrail’in Batı’nın meşru ve haklı gördüğü saldırılarında ölen sivil sayısı, İsrail’in bu saldırıları başlatmasına neden olan Hamas saldırısında ölen sivil sayısının en az 5 katına ulaştı.

Mısırlı ünlü komedyen Bassam Yusuf’un İngiliz sağcı, pro-İsrail spiker Piers Morgan’a sorduğu gibi, “bu intikamın alınmış olması için gereken exchange rate kaçtır?”

Kaç İsrailliye karşı kaç Filistinli öldürülürse rövanş alınmış olunacak?

Yusuf, yayında bu “exchange rate”in tablosunu sallıyordu.

Tablo İsrailli insan hakları kuruluşu B’B’Tselem’in son 23 yıllık istatistikleriydi.

Bu istatistiklere göre İsrail ordusu, mevcut saldırıdan önce, 2000 yılından bu yana Gazze’de bin 741’i çocuk ve 572’si kadın olmak üzere 7779 Filistinliyi öldürdü.

Rakamlara göre Hamas’ın son saldırısına kadar bu 23 yılda öldürülen İsrailli sayısı ise 308.

Bütün insanlar biricik ve değerli.

Ama rakamlar arasındaki büyük uçurum iki eşit gücün mücadelesiyle karşı karşıya olmadığımızı gösteriyor.

O yüzden iki eşit güç varmış gibi davranmak, barışseverlik, adalet, hakkaniyet değil tam tersine hakkaniyetsizlik hatta derin bir ahlaksızlık.

Ama ABD ve AB, üstelik ABD’de Demokratlar, AB’de insan hakları, demokrasi sopasıyla dolaşan komiserleri günlerdir bu ahlaksızlığı gözlerimizin önünde yapıyor.

Filistin’de şiddet 7 Ekim’de başlamış, ilk sivilleri Hamas öldürmüş gibi davranıyorlar, Hamas’ı IŞİD’le bir tutuyorlar. Sanki El Fetih olimpiyat köyü basmamış, sivil öldürmemiş gibi iyi ve kötü Filistinli ayrımları yapıyorlar.

BM’nin bile işgal dediği bir işgal, dünyanın en büyük hapishanesi olduğunu herkesin kabul ettiği Gazze, her yıl öldürülen onlarca sivil, sınıra yürüyüş gibi en sivil eylemlerin bile İsrail terörüyle nasıl kan banyosuna döndüğü hiç umurlarında değil.

New York Times ve Financial Times’ın eski tecrübeli savaş muhabiri Chris Hedges, neden Hamas’ın son saldırısının, İsrail’in uzun süreli katliamlarından daha fazla Batılı gözlere acı ve vahşi geldiğini de çok iyi anlatmış:

“İsrail, Gazze’ye saldırısının ardından Hamas savaşçılarına ait bin 500 ceset bulduğunu açıkladı. Bu sayı bin 300 İsrailli kurbandan daha fazla. Ölen Hamas savaşçılarının neredeyse tamamının Gazze toplama kampında doğmuş ve İsrail tarafından kurulan güvenlik bariyerlerini aşana kadar açık hava hapishanesinin dışını hiç görmemiş genç erkekler olduğundan şüpheleniyorum. Hamas savaşçıları, İsrail'in teknolojik ölüm cephaneliğine sahip olsalardı, öldürme eylemlerini daha etkin bir şekilde gerçekleştirebilirlerdi. Ama sahip değiller. Taktikleri, İsrail'in onlarca yıldır kendilerine karşı kullandığı taktiklerin daha kaba saba versiyonları.”

Hedges bu kez olan korkutucu farkı da çok iyi tespit ediyor:

“İsrail, Filistinlilere nefretin, savaşın, ölümün ve yok etmenin ilkel ulumasıyla iletişim kurmayı öğretti. Ama benim en çok korktuğum şey, İsrail’in Gazze’ye saldırısı değil. Asıl korktuğum, İsrail’in soykırıma varan katliamına göz yuman ve kontrol edemeyeceği bir şiddet döngüsünü hızlandıran uluslararası toplumun suç ortaklığı.”

Çünkü bu suç ortaklığının sonucu İsrail-Filistin meselesinin yeni bir episodu olmaktan ibaret kalmayacak.

Batılı liderler, Ortadoğu’nun ortasına Batı’nın büyük suçu yüzünden kurulmuş İsrail’in yüksek hatırı için bölgedeki ve kendi ülkelerindeki milyonlarca Müslümanın gururunu kırmaktan, kalbini incitmekten çekinmiyorlar.

Bu tarihi yanlış tercih, sivil cesetler arasındaki seçmecelik Müslüman ve Doğu toplumlarının Batılı olan her şeyden hızla uzaklaşması, demokrasi, insan hakları gibi değerlerin onları kötüleyenlerin dediği gibi göreceli hale gelmesi ve kötü bir doğulu otoriter milliyetçi tepki olan “Batı’nın çifte standartları” sözünün haklı çıkmasına neden olacak.

Batı’nın bu coğrafyada ve Müslüman dünyadaki zaten kötü olan imajı biraz daha yıpranacak. Rusya ve Çin’e alan açılacak.

Biden’la görüşmeyi reddeden Ürdün Kralı, Mısır devlet başkanı bunun ilk işaretleri.

Batı ve Doğu arasındaki kültürel uçurum açılacak. Batı’nın kendi içinde şimdiden başlamış tartışmalar bu uçurumun Batı siyaseti içinde de bir iz bırakacağını gösteriyor.

ABD seçimlerini sonucunu bile belirleyebilecek bir yeni zemin ortaya çıkabilir.

Tabii bu kültürel uçurum Türkiye’yi de etkileyecek.

Batı zaten uzun süredir Türkiye’de bir demokrasi çıpası olmaktan uzaklaşmıştı. Bu saatten sonra AB ve ABD’den gelecek demokrasi tavsiyelerinin önünde artık bir Gazze çifte standardı engeli de var.

Ve toplumun çok büyük bir kesiminin hak vereceği bir savunma olacak bu.

AK Parti, İslamcılar, mültecilerle meselesini, hakkında hiçbir fikirleri olmayan Filistin gibi 75 yıllık bir adaletsizliğe yansıtan bazı laiklerin, laik milliyetçilerin ve bazı liberallerin İsrailciliği ya da Arap karşıtlığı da onları iyice marjinelleştirmekten başka bir işe yaramayacak.

Gazze’deki Batılı devletlerin aldığı pozisyon, Türkiye’deki demokratların, demokrasi ve hukuk derdi olanların kendilerine Batı’dan başka referanslar ve güvenceler bulma ihtiyacını daha da artıracak.

Batı referansıyla demokrasi ve insan hakları savunuculuğu yapmak artık daha da az ikna edici olacak.

White Man’s Burden, Rudyard Kipling’in 1899’da yayınladığı ünlü eserinin adıydı. “Beyaz adam”ın gayri-medeni, vahşi dünyayı medenileştirme sorumluluğunu anlatıyordu. Ama artık beyaz adamın önyargıları, kültürel kodları temsil ettiği demokrasi ve insan hakları değerlerinin üzerinde bir yük olmaya başladı. Gazze faciasıyla Türkiye’deki demokratların üzerindeki beyaz adamın yükü arttı, daha da artacak.

Gazze’de yaşananların dünyada ve Türkiye’de yarattığı büyük tahribatını henüz görmüyoruz ama yıllar sürecek bir güvensizlik ateşi harlandı ve pek sönecek gibi değil.

.24/10/2023 00:01

2023 Kürt Barometresi: Türkiye anormalleşirken Kürtler ‘normal’leşti

Diyarbakır merkezli Kürt Çalışmaları Merkezi’nin Kürt Barometresi araştırması lansmanı için hafta sonu Diyarbakır’daydım.

20 ilde, 1492 kişiyle yüz yüze anket yöntemiyle yapılan araştırma dünyadaki benzer barometre araştırmaları gibi toplumsal değerler, siyasi eğilimleri çeşitli aralıklarla inceleyip trendleri tespit etmeye çalışan sosyolojik bir alan çalışması.

Kürt Çalışmaları Merkezi, hakkında yıllardır söylenmemiş cümle kalmamış, herkesin adına ve üzerine konuştuğu Kürtler hakkında hem Türkiye’de hem de yurtdışında güvenilir veriler üretmek gibi geç kalmış ama çok faydalı bir işlevi yerine getirmek için yola çıkmış bir think tank.

Merkezin başındaki Reha Ruhavioğlu, merkezin yönetiminde yer alan Cihan Ülsen, Emine Uçak, araştırmayı yürüten Mesut Yeğen ve Ulaş Tol gibi isimler zaten araştırmanın kalitesi, güvenirliliği hakkında yeterince fikir veriyor.

Araştırmanın sonuçları özellikle Ankara’daki iktidar sahiplerine ve yeni adıyla HEDEPE yönetimine duymak ve görmek isterlerse çok şey söylüyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu en ilginç verilerden biri şu; Her 100 kişiden 18’i doğduğu şehirde yaşamıyor.

Yani bu veri diyor ki; Kürtlerin Türkiye içindeki iç göçü büyük ölçüde bitti. Yeni kuşak Kürtler artık doğdukları şehirlerde yaşayan bir yerleşik bir toplum. Bu yerleşiklik zenginliği, konforu ve dini anlamda olmasa da muhafazakarlığı da beraberinde getiriyor. Yani radikal, fedakarlık isteyen fikirlerin böyle yerleşik bir toplumda karşılık bulması kolay değil.

Zaten araştırma da bunu destekliyor.

Araştırmaya göre Kürtler kendini “Müslüman” (Yüzde 47) ve “Özgürlükçü” (Yüzde 33) ve “Dindar” (Yüzde 19,3) olarak tanımlıyor. Bu üçlüyü %12 milliyetçi, %12 muhafazakar, %12 sosyalist izliyor.

Buradaki “Özgürlükçü” tabii liberal demek değil, içinde “yurtsever” denen PKK ve yakın fikirleri savunanlar da var.

Buraya kadar bir sürpriz yok. “Yurtsever” Kürtler de siyasi ve fikri elitleri dışında dindar insanlar. Rawest’in bir araştırmasında beş vakit namaz kılma oranları AK Parti ve HDP seçmelerinde birbirine çok yakın çıkmıştı.

Ama araştırmada esas ilginci Kürtlerin yüzde 8.2’sinin kendisini sosyal demokrat, yüzde 7’sinin Atatürkçü olarak tanımlaması.

Bu iki rakam Kürtlerin Türkiye’ye entegrasyonunu ve Türkiye normallerine benzemeye başladığını gösteriyor.

Yüzde 5 olan İslamcı’dan daha yüksek bu oranlar gençler arasında orta ve yaşlı kuşağa göre üç kat daha fazla.

Kürt gençleri ile anne babaları arasında da eğitim düzeyi olarak makas açılıyor. Bu da kuşaklar arasındaki farklılığı artıyor.

Yaş düştükçe artan şeyler biri de milliyetçilik. Kürt gençlerde milliyetçilik büyüklerine göre daha yüksek.

Ama bu oranlar Türkler arasında da milliyetçilik trendleriyle benzer. Yani Türklerde ve Kürtlerde milliyetçilik benzer oranlarda ve gençler arasında artıyor.

Yani Kürt yeni nesilleri hem Türkiye’yle daha entegre hem daha Kürt.

Entegrasyon ile Kürtlük ortadan kaybolmuyor.

Kürtler Kürt kimliğini sahipleniyor. Kürt kimliğini sahiplenme oranı: %67.4

Kürtlerin yarısı kendini yüksek düzeyde "Kürt" olarak görüyor. %14 kendini düşük düzeyde Kürt görüyor. %13 Kürt olmaktan gurur duymadığını ifade ediyor.

Kürtlüğün ortaya çıktığı ve Kürtlüğü taşıyan yer ise Kürtçe.

Kürtlerin %30’u iyi düzeyde Kürtçe konuşabiliyor. %31’i de orta düzey konuşabiliyor. 2/5 için dil hayatın içinde yok denecek düzeyde

Bu rakamların gösterdiği gibi tehlike sinyalleri çalan Kürtçe’nin korunması için en iyi yol olan anadilde eğitim talebi Kürt kimliğinde önemli bir yer ediyor. Bağımsız devlet, özerlik, federasyon gibi talepler görünür olmazken anadilde eğitim talebi zirvede.

Ama ilginç biçimde bu talep rasyonel ve mutedil çözümlerle savunuluyor. Sadece Kürtçe eğitim verilmeli diyenlerin oranı sadece yüzde 9,1

Eğitimin iki dilli (Türkçe ve Kürtçe) olması gerektiğini söyleyenlerin oranı yüzde 44,1.

Eğitim dili Türkçe olmalı, Kürtçe ayrıca okullarda verilmeli diyenlerle, eğitim dili Türkçe olmalı diyenlerin toplamı ise 46,2.

Gençler arasında ise Kürtçe kültür ürünlerine ilgi büyük ölçüde artmış.

Kürtçe müzik Kürt gençlerin en çok dinlediği müzik türleri içinde ilk sıralarda. Kürtçe rap, Kürtçe popa yoğun ilgi var.

Kürt gençleri Türk gençlerden ayıran en temel farklardan biri artık müzik zevkleri olabilir.

Kürtlerin yüzde 58’i Kürt olduğu için ayrımcılığa uğradığını, yüzde 42!si uğramadığını söylemiş. Kürt kimliği baskın olanlarda bu ayrımcılık hissi de artmış. Türkiye’ye ait hissetmiyorum diyenler ise yüzde 42. Yüzde 28 ait hissettiğini, yüzde 30 ortada olduğunu söylüyor.

25’i devlet nezdinde Türklerle eşit olduklarını düşünüyorlar. Eşit olmadığını düşünenler yarıya yakın. %15,2

Ama araştırmaya göre Kürtlerin yüzde 40 Irak’taki Kürtlerin meseleleri, yüzde 39’u Suriye’deki Kürtlerin meseleleriyle ilgili soruya “Bilmiyorum, fikrim yok” diye cevap vermiş.

Yani gözler Türkiye’ye çevrili. Haberleri en çok hangi, televizyondan izliyorsunuz sorusuna cevaplarda Fox açık ara önde, onu TV’den haber izlemiyorum diyenler ve Ahaber izleyenler izliyor.

Sterk vb PKK kanallarından izliyorum diyenlerin oranı yüzde 6.

Bütün bu rakamlar basit bir gerçeği ortaya koyuyor: Kürtler Türkiye normallerinde yaşamaya başladı.

Artık iç göç bitmiş, yerleşik bir halk Kürtler ve bu yerleşiklikten gelen muhafazakarlık ve refah da radikal fikirlerin gelişmesini engelliyor.

Kürtlerin Kürtlük bilinci dil merkezli. Ama dil siyasetten çok kültürün konusu. Araştırmayı değerlendiren Prof. Dr. Mesut Yeğen’in dediği gibi 1980’den sonra depolitizasyon döneminde kültür alanındaki genişlemeye benzer bir etki yaşanıyor Kürtlerde.

Kürtçe anadil eğitimle ilgili talepler de çok radikal değil.

Kürtler Irak ve Suriye’deki Kürtler ve meseleleriyle de çok ilgili değiller.

En popüler siyasetçi diğer herkesin toplamından iki kat fazla olacak şekilde Selahattin Demirtaş.

Şiddet, devlet talebi artık gündemden düşmüş durumda.

PKK’yla Kürt toplumu arasında bir duygusal kopuşa da yorulabilir bu rakamlar.

Kürtler Türkiye’ye iyice yerleşmiş, Türkiye ortalamalarında yaşayan, talepleri de benzer olan bir büyük topluluk. Ama Kürt kalarak ve Kürt kimliklerini koruyacak, Kürtçe’yi yaşatarak bunu yapmak istiyorlar.

Bakalım Türkiye de normalleşip bu makul talepleri karşılayarak bu meseleyi çözecek bir olgunluğa tekrar gelebilecek mi? PKK ve namı diğer Kürt siyaseti uğruna mücadele ettiklerini söyledikleri Kürtlerle aralarında açılan duygu makasından bir ders çıkaracak mı?

.25/10/2023 12:07

“Ey İsrail”e ne oldu?

Paris’te, Londra’da yüzbinlerce kişilik eylemler yapılıyor, ABD’nin şehirlerinde binlerce kişi sokaklara çıkıyor, ABD’nin en prestijli üniversitelerinde yönetimleri kızdıran Filistin’e destek eylemleri oluyor, Amman, Bağdat, Sana, Kahire’de halk günlerdir sokaklarda.

Fakat Türkiye’de Saadet Partisi’nin çok kalabalık olmayan mitingi, dernek ve vakıfların daha da az katılımlı yürüyüşü dışında Gazze’de yaşanan katliamlara karşı bir sessizlik hali var.

Aslında halk sessiz değil, her kesimden, her partiden insanlar günlerdir bu meseleyle yatıp kalkıyor ama sokaklar sessiz.

En hararetli eylemler Gazze’deki hastane katliamı sonrası İstanbul, Ankara’daki İsrail elçilik binaları önünde yaşandı. Ama kalabalıkları polis, biber gazıyla dağıttı.

Bugüne kadar biber gazına pek alışık olmayan çoğu AK Parti seçmeni muhafazakar insanlar, ülkedeki gösteri yasağı ve polisin sert müdahalesi gerçeğiyle acı bir şekilde tanıştılar. Paris, Londra ve Berlin’de bile İsrail’i protesto ederken biber gazı yenmezken, bunun Türkiye’de yaşanmasına günlerdir mazeretler üretiliyor. Gazdan bayılacak gibi olmuş bazı “ümmetin gür sesi” hocalar, suçu polise saldıran selefi radikallerde buldu, bazıları da bunun hak edilmiş bir biber gazı olduğunu anlatmaya çalışıyor günlerdir.

O gün bugündür o gösteriler de kesildi.

Bu tuhaf sessizliğin tek bir sebebi var; iktidarın Gazze’de yaşanan katliam karşısında bu kez diplomatik ve serinkanlı bir dil kullanması.

İktidarın derken tabii Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dilinden bahsediyoruz.

Aslında sadece iktidarın değil, kendisine oy verenlerin, İslami çevrelerin, cemaatlerin, derneklerin, vakıfların da dilini belirliyor Cumhurbaşkanı’nın dili.

Ama bu diplomatik ve itidalli dil, iç kamuoyunda “Büyüklerimizin bir bildiği vardır, onlar gereğini yapıyorlardır” güveniyle karşılansa da dışarıda, özellikle İslam ülkelerinde dikkat çekici bulunuyor.

Çünkü Gazze ilk kez saldırı altında değil. Ve daha önceki yıllardaki daha düşük ölçekli saldırılarda Türkiye’den çok sert açıklamalar gelmişti.

2012’deki İsrail saldırıları sırasında Başbakan Erdoğan ''Şu anda Filistin'i tamamıyla boşaltıp adeta kendilerine teslim etme hesabı içindeler. O yüzden biz diyoruz ki; El ele vermeliyiz. Birleşmiş Milletler'in üye bir kaç ülkenin ağzına bakamayız, çünkü bugün onlara yarın bize. Öleceksek adam gibi ölmeliyiz” demişti.

2014’deki Gazze saldırılarında, İsrail Başbakanı Netanyahu’ydu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Terör devleti İsrail,bir kez daha Gazze'ye saldırdı ve plajda oynayan, masum çocukları vurdu. Bunlar barbarlıkta Hitler'i bile geçtiler” demiş ve İsrail’le ilişkilerin düzelmeyeceğini vurgulamıştı: "İsrail dünyada barışı tehdit eden bir ülkedir, Ortadoğu'da barışını tehdit eden bir ülkedir. Dolayısıyla da Türkiye olarak biz kendimiz bir defa, şahsen ben bu görevde bulunduğum sürece, hiç bir zaman İsrail ile zaman olumlu bir şey düşünemem."

2017’de ABD Kudüs’ü başkent olarak tanıyınca Cumhurbaşkanı Erdoğan İsrail’i yine çok kızdıracak bir konuşma yapmıştı:

"Bu toprakların tarihinde ey İsrail asla holokost yoktur, soykırım yoktur. İsrail terör devletidir, terör. 14 yaşındaki çocuğu, gözleri bağlı olarak bu teröristler bakın ne halde sürüklüyorlar"

2018’de sivil Gazzeliler İsrail sınırına yürüyüp, İsrail üzerlerine ateş açıp 300’e yakın Filistinli ölünce de Cumhurbaşkanı çok sert konuşmuştu:

“İsrail, bir terör devletidir ve bir terör devleti olarak da şu anda attığı adımlarla bunu ispatlamaktadır. Siz kadınları, çocukları tekmeleyerek, yavruları tekmeleyerek askerinizle polisinizle götürüyorsunuz. Netanyahu sen zalimsin zalim. Devlet terörünün başısın.”

2021’de yine Gazze saldırı altındaydı ve en sert tepkiler yine Türkiye’den gelmişti:

"Öbür taraftan bize de ne diyorlar, 'Erdoğan bu şekilde konuşmamalı.' Ne yapmalı, alkış mı tutmalı? Biz zulmü gördüğümüz yerde en yüksek eda ile haykıracağız. Zira biz 'zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem, gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem.' diyerek yola çıktık çünkü biz kanayan bir yarayı gördük mü ciğerimiz yanar. Hanzala'yı şehit edenleri biz alkışlayamayız. İşte Filistin'de gördüğünüz gibi 8 yaşında, 10 yaşındaki çocuk... Babası, annesi, kardeşleri şehit ediliyor. O çırpınarak, ağlayarak onların arkasından gidiyor ve şu ifadeye bakın, 'Baba yolun açık olsun.' Bizim de babası için, şehadete kavuştuğu bu yolculukta 'Yolun açık olsun.' diyecek kadar şuurumuz var. Biz de o yavruyla beraber bu şehadet yoluna çıkanlara 'yolunuz ve yolumuz açık olsun.' diyoruz."

Ve 2023. Gazze tarihinin en büyük saldırısı altında. Şimdiden ölü sayısı 5 bine yaklaştı.

Geçmişteki Gazze saldırıları için bu kadar ağır konuşan Cumhurbaşkanı, şimdi yine Filistinlilerin hakkını savunuyor, İsrail’e sert sözler söylüyor ama bunu diplomatik sınırlar içinde yapıyor. 7 Ekimden beri Cumhurbaşkanı’nın açıklamaları şöyle:

“Altını çizerek hep ifade ettiğimiz gibi adil bir barışın kaybedeni olmaz. Bir şiddet sarmalına girilmesi ilave acıdan başka bir şey getirmez. İsrail yönetiminden Gazze başta olmak üzere Filistin topraklarına yönelik bombardımanlarını, Filistinlilerden de İsrail'deki sivil yerleşimlere yönelik tacizlerini durdurmalarını istiyoruz. Bu itidalli adım barışa giden yolun kapısını da aralayacaktır. Gün, fevri değil, devlet aklıyla, soğukkanlılıkla ve insanlık vicdanıyla etme günüdür. Türkiye olarak tarafların talep etmesi halinde esir takası dahil her türlü arabuluculuğa hazır olduğumuzu belirtmek isterim.”

"İsrail yönetimi, hatadan geri dönmek, devlet aklıyla hareket etmek yerine, bölge dışı aktörlerin de kışkırtmasıyla örgüt gibi davranmaktadır”

"İçerisinde kadınların, çocukların, masum sivillerin olduğu bir hastaneyi vurmak, İsrail’in en temel insani değerlerden yoksun saldırılarının son örneğidir. Gazze’de yaşanan ve tarihte benzeri olmayan bu vahşeti durdurmak için tüm insanlığı harekete geçmeye davet ediyorum”

“Gazze’de sivil yerleşim yerlerini, ibadethaneleri, hastaneleri, okulları hedef alan ve soykırım derecesine varan katliamlar yaşanıyor. İsrail yönetiminin sivillere yönelik hukuk ve sınır tanımaz saldırıları karşısında maalesef uluslararası toplum iyi bir sınav veremiyor.”

Bu bariz ton farkı sadece Türkiye’deki AK Partililerin, İslamcıların değil, İslam ülkelerindeki kamuoyunun da dikkatini çekiyor.

Peki, bu ton farkının nedeni ne? Neden artık “ey İsrail”li cümleler, katliam, soykırım suçlamaları duymuyoruz.

Bilmiyoruz. Sadece spekülasyon yapılabilir.

Türkiye, Hamas’ın bu kez çok sayıda İsrailli sivili öldürmesi karşısında, kendisi de terörle mücadele ettiği için bir mesafe almış olabilir. Ankara, Hamas operasyonun arkasında İran olduğuyla ilgili bir istihbarata sahip olabilir. Bu olaylarda önce Netanyahu Türkiye ziyareti hazırlıkları yapıyordu ve Cumhurbaşkanı enerji, doğalgaz konusunda İsrail’le ortaklıktan bahsetmişti. Belki bu fırsat çöpe atılmak istenmiyor. İsrail’e karşı sert bir çıkışla, İsrail’e tam destek veren Batı ittifakıyla yeni tamir edilen ilişkiler bozulmak istenmiyor. Ekonomi toparlanmaya çalışılırken, Batı sermayesi Türkiye’ye yavaş yavaş gelmeye başlamışken bu riske edilmek istenmiyor.

Yani hepsinin özeti iktidar bu kez idealist değil, pragmatik bakıyor. Muhtemelen ekonomideki kırılganlık, İsrail’le iyi ilişkiler kurmuş Körfez ülkeleriyle girilen iyi ilişkiler seslerin daha yüksek çıkmasını engelliyor

Pek neden İslami sivil toplum da devletin diplomatik, pragmatik duruşuna ayak uydurmuş durumda?

Çünkü kimse iktidardan daha ileri gidip ofsayta düşmek istemiyor. Hele de “Giderken bana mı sordunuz” çıkışıyla İHH yakın zamanda böyle bir ofsayta düşmüşken. Biber gazlı müdahale ve biber gazı yemesini bile meşrulaştıranlar hali korkuyla karışık bu aşırı hassasiyetin somut bir göstergesi.

Yani Gazze tarihinin en büyük yıkımını ve katliamını yaşarken, uzun yıllardır Filistin üzerinden siyaset yapanlar, seçim sonuçlarını bile Kudüs’ün düşmesine bağlayanlar bu kez diplomasi sınırları içinde kaldı.

Demek ki en hararetli davaların da çarptığı bir pragmatizm duvarı var.

.31/10/2023 11:11

Kimsesiz Cumhuriyet’in kimseleri…

1933 yılı 30 Ekim günkü gazeteler birinci sayfalarından bir gün önce Cumhuriyet’in 10’uncu yılı için Ankara ve İstanbul’da yapılan görkemli kutlamaları haber veriyordu.

Gazetelerin dünya haberleri sayfalarının manşetlerinde ise Filistin’de yaşanan olaylar vardı.

Almanya’da güçlenen ve Ocak 1933’de Hitler’in Şansölye seçilmesiyle iktidara gelen Nazi partisinin ırkçı ayrımcı yasalarından, baskılarından kaçan Yahudiler 1929’dan itibaren Almanya’dan Filistin’e doğru göçe başlamıştı. Filistin’deki İngiliz yönetimi bu göçü destekliyordu. Başlarına gelecekleri anlayan Filistinli Araplar, sık sık gösteriler düzenliyor ve İngiliz koloni yönetimini protesto ediyordu. Ekim 1933’de Arapların tepkisi ayaklanmaya dönmüş, Filistin’in şehirlerinde İngiliz polisinin ateş açması sonucu onlarca Filistinli ölmüştü.

Cumhuriyet’in 25’inci yılı 1948 yılında kutlandı. 30 Ekim günkü gazetelerin birinci sayfalarında Milli Şef İsmet İnönü’nün hitabesi ve askeri geçit töreninden görüntüler yer aldı.

İkinci manşetler ise BM Güvenlik Konseyi’ndeki Filistin görüşmelerine ayrılmıştı.

14 Mayıs 1948’de İsrail’in kurulması ile patlayan Arap-İsrail savaşında ateşkes üçüncü kez ihlal edilmişti. 24 Ekim'de Hiram Operasyonu'nu başlatan İsrail ordusu onlarca Arap Köyü’nü ele geçirmiş, 400 Arap savaşçı öldürülmüş, esir alınan 550 Arap mahkumun bir kısmı da idam edilmişti. Köylerinden kovulan 50 bin Filistinli mülteci Lübnan'a kaçmıştı.

Cumhuriyet’in 50’inci yılı 1973’de kutlandı.

Ertesi günkü gazetelerde bütün yurtta Cumhuriyet’in içtenlik ve coşkuyla kutlandığı yazıyordu.

Gazetelerin birinci sayfalarında 6 Ekim’de başlayıp 25 Ekim’deki ateşkesle biten yeni Arap-İsrail Savaşı Yom Kipur’un ardından devam eden görüşmelerin haberleri yer almıştı.

Haberlere göre binlerce insanın öldüğü savaşın ardından Sovyetler ve ABD kalıcı barış için Filistin devleti kurulması önerisi üzerinde çalışmaktaydı.

Ve 1998. Cumhuriyet’in 75’inci yıldönümü. Cumhuriyet, meydanlarda büyük kalabalıklarla kutlandı. Gazeteler 30 Ekim günü coşkulu kutlama haberleriyle çıktı.

Bir de 23 Ekim’de ABD’de Arafat ve Netanyahu’nun el sıkışmasından bir hafta sonra Hamas’ın düzenlediği intihar saldırısı haberleriyle.

Cumhuriyet’in 100. Yılı Pazar günü kutlandı.

Ne tuhaf tesadüf ki Cumhuriyet’in 100’üncü yıldönümü de 100 yıllık Filistin meselesi tarihinin en trajik ve kanlı olaylarından birine denk düştü.

Gazze’deki katliam yüzünden kutlamaların eğlence ve kutlama dozu düşürüldü.

100 yıl önce Cumhuriyet’i kuranlara bunu anlatmak kolay olmayabilirdi.

Çünkü onlar için Filistin, Osmanlı ordusunun dağıldığı, Anadolu’ya çekildiği, savaşın kaybedildiği bir bozgunun adıydı.

Cumhuriyet’i kuran kadrolar Filistin cephesindeki büyük bozgunun bizzat şahitleriydiler.

Suriye-Filistin Cephesi’nde Limon von Sanders’in komutanlığındaki Yıldırım Orduları’na bağlı 7. Ordu’nun Komutanı Mustafa Kemal’di. Onun 7.Ordusuna bağlı 3.Kolordu’nun başında Albay İsmet (İnönü), 20. Kolordu’nun başında Ali Fuat Paşa (Cebesoy), 22.Kolordu’nun başında ise Albay Refet (Bele) vardı.

Bugün adını acı dolu haberlerden duyduğumuz Nablus,Cenin, Gazze, Necef, Şeria’da ordularıyla İngiliz orduları ve Arap isyancılarla savaşmışlar, Halep’te, Beyrut’ta sokak savaşlarına girişmişler, büyük yenilgiye tanıklık etmişlerdi.:

“Müfrezelere saldırıyor, baskınlar yapıyor, birçoğunu öldürüyor ve hatta parçalıyorlardı. Elbiseleri soyulmuş, hakarete uğramış bir vaziyette canını kurtarabilen askerlerden pek çoğu bunun tanığıdır. Telefon ve telgraf hatları durmadan kesiliyordu. Orduda telsizlerin ağır arabalarını çekecek hayvan da bulunmadığı için, bunlardan da yoksunduk”

“19 Eylül öğleden sonra biz sanıyorduk ki, VIII. Ordu bir yandan geriye çekiliyor ve bir yandan da kendilerini izleyen düşman süvarisine karşı koyuyorlar. Yalnız bizimle bağlantı kuramıyorlar. Gerçekte ise durum şöyle imiş: Tulkarim’den Anabeta’ya giden yol İngiliz uçakları tarafından atılan bomba ve makineli tüfeklerle öldürülen insan ölüleri, hayvan leşleri ve parçalanmış nakliye araçları ile tıkalı bir vaziyette imiş” (Limon von Sanders- Türkiye’de Beş Sene)

Ordunun kaçarak geri çekildiği o topraklara uzun on yıllar boyunca yüzler dönmedi. Türkiye’de yüzyıldır okullarda Birinci Dünya Savaşı’nda esas yenilginin nedeni olan Suriye-Filistin cephesinde yaşananlardan birkaç cümle dışında bahsedilmedi.

Bizzat Mustafa Kemal Paşa’yı Atatürk yapan, Filistin-Suriye cephesinde daha fazla maceraya girmeyerek orduyu geri çekmesi, Anadolu’dan ibaret bir İstiklal Harbi vermesi oldu.

O yüzden kurduğu Cumhuriyet’in 100’üncü yılındaki kutlamaların Filistin için azaltıldığını öğrense herhalde çok şaşırırdı.

Geçen hafta boyu bu çok eleştirildi ve Cumhuriyet’in 100’üncü yılı kutlamaları için hazırlıklar bazı kesimlerde büyük hayal kırıklığı yarattı.

Cumhuriyet’in 100’üncü yılının sönük geçtiğinden şikayet edenler, kendi kutlamalarını organize ettiler, çağrılar yaptılar, evlere, arabalara bayraklar asıldı, bazı veliler özel okulları dahi daha büyük kutlamalar yapmadıkları için darladı,

Cumhuriyet’in Türk modernleşmesinin, saltanattan kurtuluşun, demokrasinin, kadın haklarının, modern hayatın başlangıcı olduğunu düşünmek gibi gönüllü bir cehalete sıkı sıkıya tutunmuş olanları, Cumhuriyet’e, Atatürk’e zaten yeterince büyük olan tarihsel değerinin dışında anlamlar, kutsiyetler, yetenekler atfedenleri tatmin etmek zaten hiç kolay değildi.

Ama 29 Ekim akşamı en büyüğü İstanbul olmak üzere Türkiye’nin bütün şehirlerindeki kutlamalardaki beklenmedik coşku, heyecan ve büyük kalabalıklar bu hayal kırıklığı havasını dağıtmış gözüküyor.

Peki Cumhuriyet’in 100’üncü yılı kutlamalarından tatmin olamama hissinin sebebi acaba sadece kutlamalardaki eğlence dozunun Gazze nedeniyle düşürülmesi miydi?

Bu sorunun cevabı için yeniden Cumhuriyet’in 10’uncu, 25’inci, 50’inci ve 75’inci kutlamalarına bir kere daha dönüp bakmak gerek.

Cumhuriyet’in 10’uncu yılı Atatürk’ün sağlığında Ankara ve İstanbul’da görkemli törenlerle kutlanmıştı.

Kutlamaların görkemi zamanın ekonomik şartlarına göre epey lüks sayılabilirdi.

Ülke ekonomisi 1929 krizinden çok etkilenmişti. Bu hoşnutsuzluğun üzerine Cumhuriyet’in ilk demokrasi deneyimi Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930 yerel seçimlerinde CHP’yi korkutan bir başarı göstermişti. Menemen Olayları Ankara’daki tehdit psikolojisini büyütmüştü. Rejime sadakatin kaybolmaya başladığı hissine karşı Atatürk, bir yurt gezisine çıkmış, halkın sorunlarını dinlemiş, dönüşünde Serbest Fırka’yı kapatıp kendini CHP’ye, tarih, dil, üniversite meselelerine vermişti.

O yüzden 1933’deki 10’uncu yıl kutlamaları Cumhuriyet’e azaldığı düşünülen sadakati artırmak için iyi bir vesile olarak görülmüştü. Kutlamalarda en çoşkulu ve heyecanlı olan tabii ki ordusu ve CHP’si ile devletti. Devlet ev sahibiydi. Halk ise coşturulması, motive edilmesi gereken misafirlerdi.

1948’deki Cumhuriyet’in 25’inci yıldönümüne CHP tek parti iktidarının 25 yıllık yorgunluğu ve tahribatı damgasını vurmuştu. O günlerde bilançodaki başarı hanesine savaşa girmemek dışında yazacak başka bir şey pek yoktu.

Yoksulluk, işsizlik, tek parti uygulamalarına tepkilerle iktidarın çöküş sesleri duyuluyordu. DP kurulmuş, ilk seçimlerde sandıklardaki hileyle rağmen büyük bir varlık göstermişti. Bu yüzden Cumhuriyet’in 25’inci yılı kutlamalarında tam bir çoşku ve heyecan yoktu. Yine ev sahibi CHP ve orduydu. Halk yine misafirdi.

Cumhuriyet’in 50’inci yıldönümü 1973’de askerlerin 12 Mart darbesinden sonra siyasete vasilik ettiği günlere denk gelmişti. 15 gün önce yapılan seçimlerde sandıktan iktidar çıkmamıştı. Başbakan bugün artık kimsenin adını hatırlamadığı, askerlerin kurduğu teknokrat hükümetin ekonomi bakanı Naim Talu’ydu. Ülkenin aydınlarının önemli bir kısmı hapisteydi. Gençler idam edilmişti. Cumhuriyet’in yine kutlanacak pek hali yoktu. 50’inci yıla rağmen zayıf törenlerle kutlamalar geçiştirildi. En görkemli olay Boğaz Köprüsü’nün açılmasıydı. Sadece halk değil, siyasi partilerin liderleri bile kutlamalarda devletin misafirleriydi.

Bugün 100’üncü yıl törenlerinin sönüklüğünden şikayet edenlerin, karşılaşma yaptığı esas kutlamalar 1998’deki Cumhuriyet’in 75’inci yıl kutlamaları.

1998 yılındaki kutlamalarda meydanlarda yüzbinler toplanmış, dağ taş 75’inci yıl logolarıyla süslenmişti.

Peki neydi 75’inci yıl gibi o kadar da anlamlı olmayan bir yıldönümün büyük bir coşkuyla kutlanmasının sebebi?

Tabii ki kısa süre önce yaşanan derin rejim kriziydi.

28 Şubat 1997’deki MGK’yla başlayan ve Haziran 1997’de Erbakan hükümetinin ordunun tehdidiyle devrilmesinin üzerinden bir yıl geçmişti.

İktidarda asker destekli bir hükümet bulunuyordu.

75’inci yıldönümü rejime bağlılık için bir vesile olarak görülmüştü. Bütün kutlamalarda laiklik, çağdaş Türkiye, irticaya geçit yok mesajları verilmişti. Bayrak bu kutlamalarda bir kesimin diğerine karşı salladığı bir ideolojik sembole dönmüştü.

Kutlamalar cumhurun bir kesiminin diğerine karşı güç gösterisi, meydan okuması, boy göstermesi olarak yaşanmıştı.

Cumhuriyet’in ev sahibi yine devlet ve orduydu. Bu kez büyük bir kalabalık da ev sahibi rolünde kutlamalarda yer almıştı.

Bugün 75’inci yıldaki kutlamaları yad edenler, bu güçlü iktidar yıllarını da özlüyor.

Ama 25 yıl sonra artık bambaşka bir Türkiye var.

21 yıldır iktidarda Cumhuriyet’in kendisini bir numaralı düşman olarak gördüğü “irticacılar” var.

Atatürk’ün koltuğunda 9 yıldır 28 Şubat’ta devrilen iktidarın, hapse atılmış İstanbul belediye başkanı oturuyor.

Meclis’in üçüncü büyük partisi rejimin diğer büyük düşmanı “bölücüler.”

CHP’nin lideri devletin iki kez bombaladığı Dersim’den çıkmış, Dersimlilik kimliği güçlü bir Alevi.

Meclis’teki en Atatürkçü ve milliyetçi partinin lideri 28 Şubat’ta ordunun nefret objesi olmuş Refahyol’un İçişleri Bakanı.

Ülke siyasetindeki en Kemalist, laik alternatif Ayasofya Camii’nin açılışına seccadesiyle gideli iki yıl oldu.

25 yıl önce 28 Şubat’ı yapan ve 75’inci yıl kutlamalarına öncülük eden komutanların bir kısmı hala hapiste.

Cumhuriyet’in koruyucusu olan ordu, bundan 7 yıl önce üst düzey rütbelerinin yüzde 75’ini içki içip, vals yaparak Kemalist askerleri kandırıp ele geçirmiş bir dini cemaatin mensuplarının darbe girişimiyle bütün otoritesini kaybetti, sivil iktidara tamamen tabi oldu.

100’üncü yılında, 100 yıl önceki Cumhuriyet’i kuran kadrolarının aklına gelmeyecek bir Cumhuriyet var artık.

Peki bu Cumhuriyet, karşı Cumhuriyetçiler tarafından ele geçirilmiş eksik, yanlış, bir Cumhuriyet mi?

Hayır.

Cumhuriyet değerleri, kurucu idealleri 100 yıl sonra yenilmiş mi oldu?

Eğer Cumhuriyet’i 1920’li, 30’lu yıllarda en ideal formu, Altın Çağı yaşanmış bir kalıp olarak görüyorsanız, evet. Bu büyük bir yenilgi.

Ama Cumhuriyet’i “halkın kendi kendini yönetmesi” olarak görüyorsanız, halkımız kendi kendini artık böyle yönetiyor.

Cumhur neyse, Cumhuriyet de o.

Cumhuru dindar olan bir Cumhuriyet’in din yokmuş gibi davranması mümkün değildi, artık daha muhafazakar, daha dindar bir Cumhuriyet var.

Tarihiyle gurur duyan, milliyetçi bir cumhurun Osmanlı’yı lanetleme üzerine bir Cumhuriyet’i olmazdı. O yüzden artık daha Osmanlıcı bir Cumhuriyet var.

Kürtlerin görünmediği bir Cumhuriyet sürdürülebilir değildi, artık Meclis’inde Kürt partisi olan, bakanlıkları Kürtçe kitap basan, Kürtçe kanalı, Kürtçe fakülteleri olan bir Cumhuriyet var.

Kendi bölgesine, Araplara, İslam dünyasına yüz çevirmiş bir Cumhuriyet gerçekçi değildi, bugün Gazze’deki katliam yüzünden Cumhuriyet kutlamalarının ağırlaştırıldığı bir başka Cumhuriyet var.

Cumhur değiştikçe, Cumhuriyet de değişti.

Cumhuriyet’in cumhuruna göre değişmesine imkan veren de Cumhuriyet’in son 15 yıldır bir hamisi, ev sahibi kalmaması oldu.

Ordunun geri çekilmesi, CHP’nin zayıflamasıyla Cumhuriyet’e yön veren, ideolojik olarak onu bir çizgide tutan, giriş çıkışları engelleyen bir ev sahibi de kalmadı.

İktidarın, zamanında uğruna ve adına çok dayak yediği Cumhuriyet’i parlatmak, ona sahip çıkmaktaki gönülsüzlüğüyle de kimsesizlerin kimsesi olduğunu iddia eden Cumhuriyet ideali de kimsesiz kaldı.

Cumhuriyet Bayramı kutlamaları da.

Ama son 10 yıldır Cumhuriyet Bayramı kutlamaları ve bu trendin zirvesi olan 100’üncü yıl kutlamaları gösterdi ki artık kimsesiz Cumhuriyet’in ve Cumhuriyet Bayramı’nın bir kimsesi var; Cumhur’un kendisi.

Cumhuriyet nihayet 100 yıldır misafiri, projelerinin nesnesi olan, bazılarının zaman zaman içeri bile almadığı cumhura emanet.

Bu yüzden Cumhuriyet’in 100’üncü yılı kutlamalarının başrolünde organize olmayan kalabalıklar vardı.

Sadece Cumhuriyet’in geleneksel kalabalıkları da değildi sokaklardakiler.

Bugüne kadar bu bayramların müdavimi olmayanlar da artık ideolojik olarak güçlü sinyaller vermeyen, kimseye karşı sallanan bir bayrağa dönüşemeyen, herkesin içine sığabileceği kadar amorf, kimliksiz, geniş ve kimsesiz Cumhuriyet’in içine girmeye, ona sahip çıkmaya, hatta artık sevmeye çalışıp kalabalıklara karıştılar.

Çok az şeyin 100 yaşına kadar ayakta kalabildiği bir ülkede 100 yaşına gelmiş Cumhuriyet’e sahip çıkmak, bunu kutlamak, bir insanın kısa ömrüne denk düşmüş bu tarihi ana ortak olmak isteyenler de törenlere katıldı.

Artık bundan sonra ne yapacağına da cumhur karar verecek.

Cumhuriyet’i bayrak yapıp diğerlerinin üzerine mi sallayacak, ev sahipleri yeni dresscodelar belirleyip içeri kimseyi sokmayacak mı, kutlarken bile sağa sola laf mı atılacak, nostaljinin esiri mi kalınacak, yoksa herkesin içine girebileceği ortak bir kimliğe, çatıya mı çevirecek?

Dışlayıcı Cumhuriyet yerini kapsayıcı Cumhuriyet’e bırakabilecek mi?

Cumhuriyet’in yeni yüzyılının sorusu bu olacak.

.01/11/2023 10:40

Hayır, bunu sana entelektüeller yapmadı

Nilüfer Göle, T24’den Cansu Çamlıbel’e konuştu ve yine küçük bir kıyamet koptu.

Sosyal medyada linç edilen röportajın başlık ve spotu şöyle:

“20 yıl önce vurgu Kemalizm eleştirisindeydi, bugün Atatürkçülüğün yeniden keşfinde. Atatürk’e sahip çıkan kesimler kültürel alanda itici güç olduklarını gösterdi. Atatürk ile Cumhuriyet arasındaki özdeşlik pasif direnişle korunmaya çalışılıyor.”

Aynı günlerde Medyascope’a konuşan Tanıl Bora da linçten nasibini aldı.

Üstelik ironik bir biçimde “Türkiye’de ve dünyada bir anti-entelektüalizm var” dalgası dediği için:

“Bütün dünyada ve Türkiye'de güçlü bir anti-entelektüalizm var. Entelektüeller ve entelektüel faaliyetler bundan 10-20 yıl önce olduğu kadar saygın değil. Kimse onları o kadar merakla dinlemiyor.' sözleriyle sosyal medyanın gündemine oturan Tanıl Bora'nın bu sözleri hem eleştirilerin odağı oldu hem de pek çok kişi tarafından desteklendi. Muazzam bir hızla deveran eden müthiş bir söz yığını var ve herkes daha kısa daha pratik daha vurucu daha ilginç daha net daha eğlenceli bir şey duymak istiyor ve hızla duyup işitip devam etmek istiyor. Gerçekten hani entelektüel etkinlik biraz zaman ister, biraz mesafe ister kimsenin hani onlara vakti yok. Böyle bir zamanda yaşıyoruz ve hakikaten bunun da beraberinde getirdiği bayağı bariz bir anti-entelektüalizm var. Günümüzün bu yeni sağına filan baktığımız zaman, bu faşizan popülizme baktığımız zaman onun en önemli unsurlarından biri anti-entelektüalizm. Bunun müthiş bir aşındırıcı etkisi var. Bunu da hesaba katmak lazım, yani sadece düşüncenin kendi zayıflığıyla ilgili ya da dediğim gibi eskisi gibi parlak entelektüeller çıkmaması ile ilgili bir sorun değil bu yani bu yapısal bir sorun bence.”

Göle’nin başörtüsü özgürlüğüne geçmişte verdiği destek hatırlatıldı, şimdi nedamet getirdiğine, pişmanlığına yoruldu ama bu pişmanlık daha önce işlediği ‘büyük günahlar’ nedeniyle kabul edilmemişti.

Geçmişteki büyük siyasi kırılma anlarında radikal pozisyonlar almamış olan Tanıl Bora’nın suçu ise herhalde Cumhuriyet, Atatürk, milliyetçilik konularında okullarda bize öğretilen tertemiz bilgileri kurcalamak, pürü pak akıllarımızı karıştıran onca kitap, eleştiriye imza atıp yayınlayarak AK Parti iktidarına ön açmak…

Her ikisinden de beklenen bilge insanlar oldukları ortaya çıkan Kemalist teyzeler önünde diz çöküp özür dilemeleri, bir daha asla sosyal sınıflarına ihanet etmeyeceklerine yemin etmeleri, gençlerin aklını karıştırmaktan vazgeçip, bundan sonraki hayatlarını da entelektüellere düşmanlığın haklı sebepleri üzerine itirafçılıkla geçirmeleri.. Belki de sonsuza kadar susmaları..

Peki neydi mesela Fransa’da saygın üniversitelerde çalışan sosyolog Prof. Nilüfer Göle’nin affedilmez suçu?

En büyük, affedilmez suçu herhalde 1991’de Modern Mahrem diye bir kitap yazıp, başörtüsüyle ilgili laiklerin öcü hikayeleri dışında sosyolojik tesbitler yapması.

Böylece başörtülüleri kriminal bir vaka, bastırılması gereken bir devrim karşıtı çıban olmaktan çıkarıp onlara ses ve hak vermesi.

Özetle kitap “bu türban sizin nenelerinizin başörtüsü değil, bu kadınlar başörtüsü takarak modern hayata katılmaya çalışıyor” gibi bugün için Sorbonne’da doktorayla değil, bir akbille biraz sokaklarda dolaşmayla bile yapılacak bir tespit üzerine kurulu.

Ama o günler için şunları yazmak sadece berrak bir zihin değil, mangal gibi bir yürek de gerektiriyordu:

“Başörtüsü geleneklerin sınırları içinde kalmış, kuşaktan kuşağa aktarılmış ve kadınlar tarafından edilgence benimsenmişken türban, yaşamın geleneksel alanlarından modern alanlarına geçişi ve siyasi bir direnişi içeren, kadınlarca gerçekleştirilmiş etkin bir sahiplenmedir.” (Göle, 2011:16)

“Zihinlere yerleşmiş kaderine boyun eğen, pasif, yumuşak başlı, itaatkar, geleneksel Müslüman kadın imgesi, evinin kapalı kişisel dünyasından çıkarak kollektif kitlesel hareketlere karışan, aktif, talepkar hatta militan olan İslamcı kadınlar tarafından kırılmaktadır.” (Göle, 2011:135)

İslamcı bir sosyolog olarak bunu yapsaydı belki görmezden gelinebilirdi.

Ama bunu CHP Kars milletvekilin kızı, Yargıtay Başkanı’nın torunu, SBF Dekanı’nın kızkardeşi, ünlü bir iktisatçının eşi, TED, ODTÜ, Sorbonnelu bir beyaz Türk akademisyen olarak söyleyince kendi sınıfına karşı bu içeriden ihanet hiç unutulmadı.

Göle, neden bu çalışmayı yaptığını anlatırken, içinde bulunduğu akademik sınıfın yaşadığı toplumun hakikatlerine olan bilinçli-bilinçsiz ilgisizliğini de anlatmıştı:

“Üniversite kampüslerinde örtünerek ortaya çıkan bu yeni figürler bize yabancıydı. Sekülerleşme, modernleşme ve eğitimin bir arada gittiğini düşündüğümüz için kitabî olarak yabancıydı. İkinci olarak, yeni bir olguya işaret ediyordu: çünkü Anadolu’dan İstanbul’a gelmiş olan kadınların geleneksel başörtüsünden ya da muhafazakâr ailelerdeki İslami örtünme biçimlerinden farklı bir Müslüman kadın profili ortaya çıkıyordu. Yani gözlemlediğimiz alışılagelenden farklı olduğu gibi, bildiklerimize de yabancı kalıyordu. Üçüncü olarak, İslam’da özne olarak kadının yeri yoksa peki bunlar kimdi? İslamileşme hareketinde kadınlar aktörler mi? Kendi istekleriyle mi örtünüyorlar? Çalışmaya böyle bir merakla, bu durumu anlamak için başladım. Bir yandan bireysel bir sorum da vardı. Ben de aynı tarihsel ve kültürel havzanın bir parçasıysam, aynı toplumda yaşıyorsam, kadın, Türk, Müslüman olarak nasıl bir ortak paydamız vardı?”

Göle, daha sonra başörtülü kadınlara sahip çıkmadıkları için feministleri suçladı, Fransa’da burka yasağı gündemdeyken verdiği bir röportajda burka için “Ben çok kışkırtıcı buluyorum. Herkes burkanın karşısında: Müslümanlar, laikler, kadınlar, siyasetçiler... Burka azınlığın gücü, modernitenin aydınlık dünyasından kopuş. Gölgeyi, karanlığı hatırlatıyor bana. Ne güzel! Her şey aydınlık mı olacak kardeşim. Tam mahrem. Biz "modern mahrem" diyorduk. Bu, modernliğe karşı tam karanlık. Ben de zaten tam aydınlıktan yana değilim! Burkanın bu kadar tantana koparmasını eğlenceli buluyorum... Burkan hatırlattıklarını, burkanın karanlığının rahatsız ediciliğini seviyorum, düşündürücülüğünü seviyorum” dedi.

Türkiye’deki entelektüel ortam için kaldırılıp, anlaşılması hayli ağır bir entelektüel kışkırtıcılık olan bu sözler yıllar içinde “Ben burkanın karanlığını seviyorum”a dönüştürüldü.

Sonra bunlara Yetmez Ama Evetçilik, başörtüsüne özgürlüğe verdiği destek nedeniyle AK Parti’nin daha sonraki yıllardaki bütün günahlarına ortak edilme de eklendi.

Böylece Nilüfer Göle, hatta Tanıl Bora da başka pek çok liberal, demokrat, sol-demokrat aydın gibi zamanında dincileri şımartıp, başımıza çıkaran, ağacın yaşken eğilmesine itiraz eden, Kemalizmi, orduyu eleştirip AK Parti’nin önünü açan hainler listesine eklendi.

Ve bir kesimin gözünde sonsuza kadar susmaya mahkum edildi. Bu tek taraflı müebbet susma cezasını bozdukça da “bu hala konuşuyor” tarzı magandaca anti-entelektüel tepkiler, homurtu sesleri duyuluyor.

Sanki tam ordu, yargı, CHP, medya; dincileri, türbanlıları, tarikatları, cemaatleri, Milli Görüş’ü bastırıp, ortadan kaldıracaktı da bu laik aydınlar “yapmayın” diye yetişti, onların elini tuttu, buna engel oldu.

Hayır, estağfurullah. Ağanın elini tutmak kimin haddine.

Tam da bunları yaptınız zaten. Hem de 75 sene yaptınız.

En son 28 Şubat’ta partilerini kapattınız, başörtülüleri üniversitelerden attınız, imam hatipleri bitirdiniz, Erdoğan’ı hapse attınız. Çankaya’ya türbanlı first lady çıkmasın diye meydanlara dökülüp, muhtıra yayınlattınız.

Elinizden geleni ardına koymadınız.

Sonra ne oldu?

Bastırmaya çalıştığınız şeyin bu ülkenin büyük ve kalabalık bir gerçeği olduğuyla yüzleştiniz.

Entelektüellerin suçu gerçek entelektüeller oldukları için bunu önceden görüp, tespit, etmek, uyarmak, fotoğraf çekmek, adaletsizliklere ve eşitsizliklere karşı ses çıkarmak oldu.

Ama buna rağmen yıllarca kadınların başörtüsü takmasını en büyük mesele ettiniz, başörtülülerin üniversiteye gitmesine, meslek sahibi olmasına, Çankaya Köşkü’ne çıkmasına, milletvekili olmasına ordu ile birlikte direndiniz.

Kürtlerin en temel dil haklarına bile tahammül edemediniz. Çözüm sürecine bile ayak sürttünüz.

Bunları yaparken laik demokrat aydınlar, yapmayın, etmeyin böyle olmaz diyerek sizi makuliyete, insan haklarına, demokrasiye çağırdı, dinlemediniz.

Karşınızda büyük ve haklı bir rövanşist öfke biriktirdiniz.

Şimdi de bu tarihsel takıntılarınızın yarattığı kutuplaşmanın sonuçlarını bunun yanlış olduğunu söyleyenlerden çıkarmaya çalışıyorsunuz.

Halbuki dünyanın en yüksek enflasyon oranlarından biriyle bile bu halk gidip tekrar AK Parti’ye ve Erdoğan’a oy vermişken, tam da aynaya bakıp, biz nerede hata yaptık diye muhasebe etme zamanıydı.

Ama hala herkesin hafızalarındaki yakın geçmişten ders çıkarmamakta, tarihsel süper haklılık iddianızdan vazgeçmemekte ısrar ediyorsunuz.

Karşınızdaki rövanşı büyütüyor, iktidarın değişiminin önünde psikolojik bir bariyer olmaya devam ediyorsunuz.

Bir de suçu zamanında alternatif orta yollar göstermiş, dışlayıcılık yerine kapsayıcılık, düşmanlaştırma yerine anlama ve birlikte yaşama tavsiye etmiş entelektüellerde buluyorsunuz

Önyargılarınızın öngörü olduğunu zannediyor, bizi mutlu cehaletimizle baş başa bırakmayıp kafalarımızı karıştırdıkları, kendi mahallerinin dışına çıkmaya cesaret ettikleri için entelektüelleri suçluyorsunuz.

Hayır bunu sana entelektüeller yapmadı, ne yaptıysan kendin yaptın!

.4/11/2023 13:50

Ergun Özbudun’un hazırladığı anayasaya ne olmuştu?

Prof. Dr. Ergun Özbudun’u kaybettik. Şahsen tanımayanlar onu kitapları, makaleleri, konuşmalarıyla, tanıyanlar ise bütün bunlarla birlikte demokratlığı bir hayat tarzına dönüştürdüğü nezaketiyle hatırlayacaklar.

Türkiye’nin daha geniş bir kesimi ise 2007’de AK Parti iktidarı için hazırladığı Anayasa taslağıyla.

Tarihte bazı kırılma anları vardır. O anda verilen bir karar ya da atılan bir adım ardından gelen tarihin tüm akışını domino etkisiyle değiştirir.

Türkiye yakın tarihinde 2007 de öyle kırılma yıllarından biriydi.

Hrant Dink suikastı, Malatya Zirve katliamı, e-muhtıra, 367 kararı, Cumhuriyet Mitingleri, Ergenekon davası ile Türkiye’deki siyasi havayı zehirleyen, iktidar mücadelesini sertleştiren, toplumu kutuplaştıran, hukuku siyasileştiren kötü bir kapı açılmıştı.

AK Parti, erken seçime gitti. 22 Temmuz 2007’deki seçimden de yüzde 47 gibi o günler için rekor bir sonuçla çıktı.

22 Temmuz 2007 seçimlerine giderken AK Parti, e-muhtıra, 367 kararlarına karşı yeni anayasa kartını açmıştı.

Seçim öncesi haziran ayının başında Başbakan Erdoğan, Prof. Dr. Ergun Özbudun’la görüşüp, ondan bir anayasa taslağı hazırlamasını talep etmişti..

Prof. Özbudun, Türkiye’de ve dünyada saygın bir siyaset bilimci ve anayasa hukukçusuydu. Siyasi çizgisi için demokrat-Atatürkçülük denebilirdi.

Garabet 367 kararına hukuki itirazlarıyla AK Parti çevrelerinde de tanınmıştı.

Prof. Özbudun başkanlığında bir komisyon kuruldu.

Komisyon, AK Parti’yle farklı siyasi eğilimleri olan anayasa hukuku hocalarından oluşuyordu: Şu anda Anayasa Mahkemesi başkanı olan Prof. Dr. Zühtü Arslan, Prof. Dr. Fazıl Hüsnü Erdem, Prof. Dr. Levent Köker, Prof. Dr. Yavuz Atar ve Doç. Dr. Serap Yazıcı.

Ama komisyon çalışmalarına devam ederken yeni anayasa tartışmaları seçimlerin hemen ardından bambaşka bir şekilde patlak verdi.

AK Parti milletvekili seçilen, liberal-sol eğilimli anayasa profesörü Zafer Üskül, seçimlerden beş gün sonra verdiği röportajda bir “sivil ve renksiz anayasa” tarifi yaptı:

“1982 Anayasası Kemalizm ideolojisini mi yansıtıyor? Anayasanın başlangıç bölümünde ve birçok maddesinde bu var. Yeminde de var mesela. Atatürk milliyetçiliği var, Atatürk ilke ve inkılapları var. Bütün bu kavramlar, Anayasa Mahkemesi'nin yasaları denetlemesi sırasında temel alınıyor. Dolayısıyla ideolojiler, siyasi partilerin işidir. Her siyasi parti kendine özgü bir ideolojiyi savunabilir, savunmalıdır. Farklılıklar öyle ortaya çıkacaktır. Kemalist bir parti de kurulabilir, kurulmalıdır da. Bunu destekleyecek insanlar çıkar. Ama anayasalar bütün bu ideolojilere eşit mesafede durmalıdır. Renksiz olmalıdır. Biz bunu renksiz bir anayasa olarak tanımlıyoruz. Avrupa anayasa anlayışı da böyledir.”

Soru: Anayasada Atatürk milliyetçiliği ve Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık yer alıyor. Bu ifadelerin çıkarılması mı gerekecek?

“Yer almaması doğru olur diye düşünüyorum. Bu bir eksiklik değildir. Mustafa Kemal Atatürk'ün bütün ulusun önderi olduğu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurucusu olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz. Bu ortak değerdir. Bu herkesin sahip olması gereken ortak değerdir. Mustafa Kemal Atatürk başka bir şeydir, Kemalizm veya Atatürkçülük başka bir şeydir. Anayasa bu anlamda Kemalizm ideolojisinin izini taşıyor.”

“Yeni anayasada Atatürk milliyetçiliği ve Atatürk ilke ve inkılapları gibi kavramların olmasına gerek yok” sözleri kıyamet kopardı, yeni anayasa çalışmalarıyla ilgili ideolojik önyargıları besledi.

Halbuki Prof. Üskül, komisyonda değildi ve AK Parti’nin anayasa çalışmaları içinde yer almıyordu. Ayrıca söylediklerinde de Atatürk düşmanı, İslamcı, rejim düşmanı olarak saldıracak bir şey yoktu. Kendisi de öyle biri değildi.

Bu arada komisyon hazırladığı ilk anayasa taslağını bitirip 2 Ağustos’ta Başbakan’a sunum yaptı. Son hali de 29 Ağustos’ta AK Parti’ye teslim edildi.

Daha metin ortaya çıkmadan itirazlar gelmeye başlamıştı.

İlk itirazlar AK Parti’nin tek başına anayasa yapamayacağı, bunun için Kurucu Meclis’e gerek olduğu şeklindeydi.

Bunu anayasada Atatürk olacak mı, üniter devlet korunacak mı, vatandaşlık tanımı, laiklik ve tabii o yıllarda Türkiye’deki laiklerin, Atatürkçülerin ve bir kısım solcunun dünyasındaki en büyük mesele olan başörtüsüyle ilgili tartışmalar izledi.

12 Eylül 2007’de taslak ortaya çıkınca bütün bu eleştirilerin evham olduğu ortaya çıktı.

Anayasa taslağı şöyle başlıyordu:

“Herkesin insan haysiyetinden kaynaklanan evrensel hak ve hürriyetlere sahip olduğu inancıyla hareket eden, her türlü ayrımcılığı reddeden, farklılıklarımızı kültürel zenginliğimizin kaynağı olarak gören bir eşitlik anlayışına sahip biz Türk Milleti; insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyetin kurum ve kurallarını düzenleyen bu Anayasayı, egemen irademizin ve Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemâl Atatürk'ün çağdaş uygarlık hedefi ile ebedî barış idealine olan bağlılığımızın ifadesi olarak kabul ve teyid ederiz.”

Anayasanın girişinde Atatürk’e güçlü bir atıf yapılıyordu.

Aylarca süren tartışmalar çöp olmuştu.

İlk üç madde de yerli yerinde duruyordu. 12 Eylül generallerinden kalma “ değiştirilmesi teklif edilemez” maddesi yerine şimdi rüya gibi gelen bir “Devletin amaç ve görevleri” maddesi gelmişti:

“Devletin temel amaç ve görevi, insan haysiyetini korumak, kişilerin hak ve hürriyetlerini kullanmalarının önündeki bütün engelleri kaldırmak ve halkın huzur, güvenlik ve refahını sağlamak suretiyle insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaktır.”

“AKP laikliğin altını oyacak” diye korku salınan anayasa taslağından din dersini seçmeli yapacak madde önerisi çıkmıştı. Komisyon, din dersiyle ilgili iki alternatif hazırlamıştı:

“Alternatif 1: Devlet, eğitim ve öğretim alanındaki görevlerini yerine getirirken, eğitim ve öğretimin ana ve babanın dinî ve felsefî inançlarına göre yapılmasını isteme hakkına riayet eder. Din eğitim ve öğretimi, kişinin kendisinin, küçüklerin ise kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır. Devlet bu taleplerin gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.

Alternatif 2: Devlet, eğitim ve öğretim alanındaki görevlerini yerine getirirken, eğitim ve öğretimin ana ve babanın dinî ve felsefî inançlarına göre yapılmasını isteme hakkına riayet eder. Din kültürü ve ahlâk öğretimi, ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bu dersten muafiyet, kişinin kendisinin, küçüklerin ise kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır.”

Kürtlerin itiraz ettiği vatandaşlık tarifiyle ilgili ise bugün muhalefetin bile önermekten çekindiği dört alternatif önerilmişti:

“Alternatif 1: Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır.

Alternatif 2: Türkiye Cumhuriyetine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkese, din ve ırk farkı gözetilmeksizin Türk denir.

Alternatif 3: Vatandaşlık temel bir haktır. Kanunun öngördüğü esaslara uygun olarak bu statüyü kazanan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır.”

Taslakta ifade hürriyeti, bugün yine hayal bile edilemeyecek kadar özenle korunmuş, amalar çıkarılmış, devletin eli kolu tutulmuş, medya özgürlüğünün altı çizilmişti:

“Herkes düşünce, vicdan ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce, vicdan ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.

Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hürriyetine sahiptir. Bu hürriyet, resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir alma ya da verme serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayınların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.”

Peki, taslak ortaya çıkınca ne tartışıldı?

Tabii ki taslakta üniversitelerde başörtüsü sorununu çözmek için önerilen iki alternatifli maddeler:

“Alternatif-1: Kılık ve kıyafetinden dolayı hiç kimse yükseköğrenim hakkından mahrum bırakılamaz.

Alternatif 2. Yükseköğretim kurumlarında kılık ve kıyafet serbesttir.”

Üstelik Anayasa bugün kimsenin itiraz etmediği kamuda başörtüsü özgürlüğünü bile getirmiyordu. Sadece üniversitelerde başörtüsünün önünü açıyordu.

İşte bugün bize basit görünen bu iki öneri, o günlerde TÜSİAD’dan CHP’ye, rektörlerden, merkez medyaya, akademisyenlere, köşe yazarlarında kadar laiklik itirazlarına, ‘taslak askıya alınmalı’ çağrılarına neden oldu.

En sert tepkiler tuhaf biçimde dört yıl sonra Ergun Özbudun’la Anayasa hazırlayacak olan TÜSİAD’dan geldi.

TÜSİAD Başkanı Arzuhan Doğan Yalçındağ “Laiklik anlayışına dokunamaz, değişmez maddeleri değiştiremez, anayasanın nasıl değiştirileceğine ilişkin kendinize özgü yöntemler öneremezsiniz” dedi.

Türk-İş de laik anayasa vurgusu yaptı, sol örgütler AKP Anayasası’na Hayır kampanyası başlatarak “özgürlükçü anayasa” hazırlığına girişti.

Merkez medyada Ergun Özbudun ile Serap Yazıcı ilişkisi üzerine belaltı yazılar çıktı, virgülüne dokunamazlar türü fedaice açıklamalar yapıldı, kimse bu taslağa bir şans vermedi.

Aynı günlerde başlayan “Türkiye Malezya olur mu”, “Mahalle baskısı” tartışmaları da bu hassasiyetleri artırmıştı.

Yeni anayasa için rahatsızlığını bildirenlere sonunda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya da katıldı.

AK Parti, eleştirileri önce “bu henüz bizim taslağımız değil” diyerek savuşturmaya çalıştı.

Sonra parti anayasa taslağını görüşmek üzere Erdoğan başkanlığında üç günlük bir kampa girdi. Ama kampın sonunda taslakla ilgili bir karar açıklanmadı. Taslak ortada kaldı.

Tam bu sırada ilginç bir gelişme oldu ve devreye TOBB girdi. TOBB Başkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu, yanına TİSK, TESK, TÜRK-İŞ, HAK-İŞ gibi sekiz kuruluşun başkanlarını alarak yeni anayasa için bir platform kurduklarını açıkladı ve Meclis’in inisiyatif alarak bütün kesimlerden anayasa için katkı almasını istedi.
Bu çağrıdan sonra Meclis Başkanı Köksal Toptan devreye girdi, bütün kesimlerden yeni anayasa için öneri ve katkı bekliyoruz diyerek topu Meclis’e attı.

Bu arada TOBB öncülüğündeki Anayasa Platformu, ‘toplumun bütün kesimlerinden’ görüşler almak üzere her ilde toplantılar yapmaya başladı.

Böylece AK Parti’nin Prof. Özbudun başkanlığındaki komisyona hazırlattığı anayasa taslağı, “katılım, herkesin görüşü alınmalı” gibi gerekçelerle profesyonel bir hamleyle rafa kaldırılmış oldu, zaten bir süre sonra da unutuldu.

Peki Türkiye yeni bir anayasaya ilk kez bu kadar yaklaşmışken tam olarak ne olmuştu?

Bunu 12 yıl sonra 2019’da Yargıtay’da görülen, HSYK eski Birinci Daire Başkanı İbrahim Okur’un yargılandığı davada tanık olarak ifade veren eski Adalet Bakanı Sadullah Ergin’den öğrenmiştik.

Ergin, o yıllarda s AK Parti Meclis Grup Başkanvekiliydi. AB adaylık süreci kapsamında çıkarılan demokratikleşme ve yargı reformu paketlerinde kritik bir rol oynamıştı. Tabii yeni anayasa sürecinde de...
Sadullah Ergin, Yargıtay’daki tanıklığında Özbudun Hoca başkanlığındaki komisyonun hazırladığı anayasa taslağının neden rafa kaldırıldığını ilk kez anlatmıştı:

“Anayasa Hukuku hocası Prof. Dr. Ergun Özbudun ve arkadaşlarının hazırladığı ve Parlamenter Sisteme dayalı yeni Anayasa metni AK Parti tarafından kamuoyu ile paylaşılmak üzereyken, Başbakan Yardımcımız üzerinden AK Parti’ye şu mesaj gönderildi. ‘Yeni Anayasa metnini açıklamayın, açıklarsanız AK Parti’ye kapatma davası açmak zorunda kalacağız.’ Bu siyaset kurumuna ve TBMM’nin yasama fonksiyonuna karşı yapılmış bir tehditti. Bu mesaj/tehdit üzerine bu paketin açıklanması bir süre ertelendi.”

Yani AK Parti’ye üniversitelerde başörtüsü özgürlüğü getiren yasa değişikliği yüzünden 16 Mart 2008’de açılan kapatma davasından altı ay önce ilk kapatma tehdidi Prof. Özbudun başkanlığındaki komisyonun hazırladığı anayasa taslağı yüzünden gelmişti.

Sadullah Bey’in ifadesinde Başbakan Yardımcımız dediği isim ise Cemil Çiçek’ti.

O günlerde Cemil Bey’i de arayarak bu olayı sormuştum. O da çok ayrıntısına girmek istemedi ama böyle bir uyarı geldiğini zımnen teyit etmişti:

“AK Parti’nin denetimli serbestlik altında iktidar olduğu yıllardı o yıllar. Olup bitenleri bu kavram altında değerlendirmek gerek. Demokrasiye inanmamış, oportünist çevreler o dönem sadece eğitim hakkıyla ilgili bir madde üzerinde durdular. Varsa yoksa eğitim hakkı üzerinde duruyorsunuz. Baştan bir kurgu vardı, bir kapatma davası yoluna gidiliyordu.”

Cemil Bey ve Sadullah Bey isim vermedi ama o uyarıya dönemin Yargıtay Başkanı aracılık yapmıştı.
TOBB’un Anayasa Platformu’yla araya girmesi ise yine hükümetin, kapatma tehdidinden sonra bu işi rafa kaldırmak için bulduğu bir ara yoldu.

Fakat bütün bu alttan almalara rağmen o kapatma davası altı ay sonra yine başörtüsü meselesi yüzünden açıldı.

Neyse ki Anayasa Mahkemesi’ndeki kapatma davasından kapatılmaya yetecek oy çıkmadı. O günlerde olan bitenlerin hikayesi de henüz yazılmadı.

Fakat yine Sadullah Ergin’in ifadesinden bu kapatma davasından sonra da onun tabiriyle yargısal aktivizmin rahat durmadığını, bu kez 2008-2009’da bir kere daha AK Parti’nin kapatılması için girişim yapıldığını öğreniyoruz.

Bu girişim Deniz Feneri davası çerçevesinde, partinin yurtdışından yardım aldığı iddiası üzerine açılmaya çalışılmış, bunun için yazışmalar da yapılmış ama ikinci kapatma davası girişimi sonuçsuz kalmış.

Yani 2007 ile 2009 arasında, AK Parti üç kez kapatılmaya çalışıldı. Birinde dava açıldı.

“Siyaset Kurumu bürokrasi ve yargı eliyle icra edilen siyaset mühendisliğinin esiri haline getirilmek isteniyordu. 2010 Anayasa Değişiklik Paketi işte böyle bir atmosferde hazırlandı” diye anlatmıştı ifadesinde Ergin yaşananları.

Peki, Özbudun hoca başkanlığındaki komisyonun anayasa teklifinde ne vardı?

Bugün, Millet İttifakı’nın önerdiği Parlamenter Sisteme geçiş önerisinden daha da ileri maddeler vardı. Laiklik ve Atatürk yerinde duruyordu, Başkanlık sisteminin B’si bile yoktu.

Bugün en radikal sol parti bile AK Parti böyle bir öneri getirse Yetmez ama evet diye bunu büyük bir reform olarak alkışlayabilir.

Muhtemelen o gün bu anayasa teklifine ideolojik önyargılarla hayır diyen TÜSİAD üyeleri, şimdi böyle bir anayasa taslağını teklif dahi etmeye cesaret edemez.

Özellikle de medya özgürlüğünün net biçimde garanti altına alındığı bir anayasa taslağından 10 yıl sonra bütün medyasını kaybeden dönemin TÜSİAD başkanı herhalde bazen muhasebe ediyordur.
Ama o günlerde ideolojik önyargılar, evhamlar, ordu ve yargıyla siyaset üzerinde kurulan vesayetten kaynaklanan kötü alışkanlıklar, kendini fazla güçlü zannedip, iktidarı paylaşmaya razı gelmeme şımarıklıkları yüzünden Türkiye büyük bir demokrasi fırsatını kaçırdı.

Üstelik sırf anayasa üniversitelerde başörtüsüne izin veriyor diye. Üstelik sadece üniversitede.... Sadece üniversitede de üstelik..

Halbuki, Türkiye, 2007’deki krizden ders çıkarıp, sorunlarını yeni bir anayasayla aşabilirdi. Güç dengeleri birbirine daha denkti.

O gün anlamsız, önyargılı gerekçelerle yeni anayasaya karşı çıkanlar, bugün o hakların ve özgürlüklerin garanti altına alınmasına en çok ihtiyaç duyanlar haline geldiler.

Anayasanın temel haklarla ilgili pek çok maddesinin fiilen yürürlükten kalktığı, Anayasa Mahkemesi, AİHM kararlarının uygulanmadığı bugünlere öyle kolay, tek bir kişinin kararıyla, baştan planlanmış olarak gelmedik.

Kolektif bir sorumlukla, kolektif hatalarla bugün inşa oldu.

Toplumlar ellerine geçen fırsatları işte bazen böyle heba edebiliyorlar.

O tarih fırsat kibirden ve önyargıdan kaçırıldı. Hatta elini taşın altına koyanlar yandaş, YAE’ci diye damgalandı.

Ergun Özbudun ve komisyon üyeleri o günlerde ellerini taşın altına sokmaya cesaret etmişlerdi, üstelik pek çok hakareti ve yaftayı işitmek ve bugüne kadar sırlarında taşımak pahasına.

Aynı Ergun Hoca daha sonra otoriterleşme eğilimlerinin hep karşısında oldu. Sesini hep yükseltti. Bunun bedelini de ödemeyi göze aldı.

O kadar ki Serap Hanım’la birlikte çalıştıkları Şehir Üniversitesi hukuksuz biçimde yok edilince, kendisine çalışacak üniversite bile bulamadı.

Hocamıza tekrar Allah’tan rahmet, değerli eşleri Serap Yazıcı hocamıza sabırlar diliyorum

.6/11/2023 14:38

Ama matematiğin kuralları değişmedi

“İstifa etmek insanın kadrini azaltmaz. Ama bizim siyasi hayatımızda bir kimse iktidara gelince ayrılamaz; kendini ve memleketi bedbaht eder.”

Bu herkesin katılacağı tespit hafta sonu yapılan CHP Kurultayı’nda son ana kadar sandıkta mücadeleyi tercih eden Kılıçdaroğlu için söylenmedi.

Ama bir CHP Kurultayı’nda söylendiği doğru.

Hafta sonu kulağı çok çınlatılan bundan 51 yıl önceki 1972 CHP Kurultayı’nda genel başkan İsmet İnönü, kendisine bayrak açmış eski CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit’i ve genel merkezdeki ekibini bu sözlerle kurultaya şikayet etmişti.

İstiklal Harbi kahramanı, Milli Şef, eski Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 47 yaşındaki Ecevit’e “bizim siyasi hayatımızda bir kimse iktidara gelince ayrılamaz; kendini ve memleketi bedbaht eder” dediğinde 34 yıldır CHP’nin başındaydı ve 88 yaşındaydı.

Ama mesele aslında pek de şahsi değildi.

Genç CHP Genel Sekreteri Ecevit ile tarihi genel başkan İsmet Paşa’nın arasını açan ortanın solu ile başlayan ideolojik tartışmaların ardından 12 Mart’a karşı ne tavır gösterileceği olmuştu.

Ecevit, 12 Mart’a direnilmesi gerektiğini düşünüyordu. İnönü ise, CHP’yi ve devleti koruma refleksiyle12 Mart hükümetlerine destek vermişti.

Bunun üzerine Ecevit, parti genel sekreterliğinden istifa etti. Ama Genel Merkez’in yöneticileri, partinin genç kadroları Ecevit’in yayındaydı.

İnönü, partideki Ecevit hizbini bitirmek için yetkisi kullandı ve parti Kurultay’a götürdü.

Zannedildiği gibi kurultayın gündeminde genel başkanlık seçimi yoktu, İnönü Ecevit’e kaptırdığı parti yönetimin güvenoyuna sunarak tasfiye etmek istiyordu.

Bu tasfiyede kullandığı Ankara Milletvekili Kemal Satır, kurultay üyelerine “partilerine sahip çıkıp, gerçek Atatürkçü, reformcu, seçim dışı iktidar özlemi taşımayan bir yönetici kadrosu seçmeye” çağırıyordu.

CHP’de yine herkes birbirini gerçek Atatürkçü olup olmamakla suçlamıştı. Zamanın şartlarında uygun olarak bunu komünist devrimcilik, cuntacılık, anarşiye destek ithamları izlemişti.

Peki, gerçekten Ecevit “gerçek Atatürkçü” değil miydi?

O günlerin Ecevit’ine hiç yakışmayacak bir itham değildi bu.

1970’de CHP Genel Sekreteri iken “Atatürk ve Devrimcilik “diye bir konuşma yapıp, bunu kitaplaştırmıştı.

Kitapta bugün bile söyleyene liboş, karşı devrimci, YAE’ci denecek tespitler vardı:

"...Atatürk devrimleri altyapı devrimi değildir, yüzeyseldir. Üstyapı değişiklikleridir. Bu değişiklikler yüzeysel gelişme ve biçimsel çağdaşlaşma getirmiştir..."

"...Türk halkı Atatürk devrimlerinden yana değildi; devrimlere ilgisizdi ve ilgisiz olmakta haklıydı. Türk halkı Cumhuriyet döneminde yapılan devrimlere karşı değildi ama devrimlerden yana da değildi. O devrimlere ilgisizdi ve ilgisiz olmakta da kendi açısından haklı idi..."

88 yaşındaki İnönü, Kurultay için o kadar heyecanlıydı ki, ilk gün kalp spazmı geçirdiği için kurultay ertelenmişti.

Kurultay için Ankara’ya gelen İnönü’nün yakın adamı Kemal Satır taraftarları ve Ecevit taraftarları arasında itiş kakışlar yaşanmıştı.

O sabaha karşı Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının idamı bile CHP’nin Kurultay gerilimini etkilememişti.

İyileşen İsmet Paşa ertesi gün Kurultay’a geldi. Divan’a çıktı.

Bir delege “İnönü için ayağa kalkın” diye bütün salonu ayağa kaldırıp, onu alkışlattı.

İnönü, çok çok sert bir konuşma yaptı. Özetle “Ya Ecevit ve arkadaşları gider ya da CHP diye parti kalmaz” dedi:

“Sizi bir meseleyi halletmek için çağırdım. Meclis Grubu ve Parti Meclisi beraber çalışamıyorlar. Sebebi, Ecevit’in partiyi idare etmekte ısrar etmesidir. İstifa etmek insanın kadri azaltmaz. Ama bizim siyasi hayatımızda bir kimse iktidara gelince, ayrılamaz; kendini ve memleketi bedbaht eder.”

Bununla da kalmadı. Yeni delegelerle ilgili bir teklifin kabul edilmesi halinde, kurultayı kapatmakla ve gidip partiyi Anayasa Mahkemesi’ne şikayet etmekle de tehdit etti.

Parti yönetimini tasfiye etmezseniz “CHP’nin de yok olduğunu görürsünüz” dedi.

Divan başkanlığı seçimine geçilecekken, usul yönünden itiraz için kürsüye gelen İstanbul İl Başkanı Ali Topuz’u “ sen çık git buradan, git” diye azarladı.

Divan başkanlığı seçiminde ilk raundu 150 farkla Ecevit’in adayı kazandı.

Ama İnönü pes etmedi.

Ertesi gün yine Kurultay’a geldi. Ona yakın vekiller kürsüye çıkıp kendi partilerinin yöneticilerini “anarşiye destek, Nurhak, Kızıldere olaylarına katılma, Komünistlik, Bizim Radyoculuk (TKP’nin yasadışı radyosu), CHP’yi Atatürk çizgisinden uzaklaştırmak”la suçladı.

İnönü, bir kere daha kürsüye çıkıp hararetli bir konuşma yaptı,

Ecevit’in Atatürk ilkelerini yanlış yorumladığını, kendisini despotlukla suçladığını söyledi.

Nihayet yapılan güven oylamasında ikinci kez kez kaybetti.

709’a 507 Ecevit’e yakın mevcut genel merkez yönetimine güven oyu aldı

Ancak ertesi gün İnönü, bir dilekçeyle genel başkanlıktan istifa etti.

CHP bir hafta sonra genel başkan seçmek üzere yeni kurultay kararı aldı. Orada Ecevit genel başkanlığa seçildi.

Bir ay sonra bir kere daha CHP kurultaya gitti. İnönü ve 60 CHP milletvekili protesto ederek kurultayda oy kullanmadı. Ecevit, tekrar genel başkan seçildi.

İnönü’ye yakın bazı milletvekilleri CHP’den istifa ettiler.

Yani ortada 50 sene sonra Kılıçdaroğlu’na örnek gösterilecek çekilmesini bilen olgun İnönü yoktu.

Yine de haksızlık etmemek gerekir.

İnönü’nün meselesi şahsi de değildi. İdeolojik bir bölünme vardı ortada.

Ecevit’in yükselen sola yaklaşan, Kemalizmi eleştiren yeni bir CHP’yi temsil ediyordu.

15 yıl sonra aynı Ecevit, DSP diye bir parti kurup, İnönü’nün oğlunu gerçek Atatürkçü olmamakla, aşırı solculukla, bölücülükle suçladı.

En sert Atatürkçü çizgiyi benimsedi. 80 yaşında ağır hastayken bile hala DSP’nin başında kalmakta ısrar ediyordu.

SHP ile sosyal demokrat parti denemesi, Baykal’ın ele geçirdiği CHP’nin yeni sol, Bosna açılımları, günün sonunda Refah Partisi ve 28 Şubat gibi ilk rejim krizinde geleneksel laik, Kemalist, orducu CHP’ye dönüşüverdi.

Türk siyasi tarihinin açık ara en iyi hatiplerinden olan Baykal’ın siyasi yetenekleri de, Muharrem İnce gibi başarılı bir demagogun Cumhurbaşkanlığı adaylığı da ve Kılıçdaroğlu’nun açılım, kapsama, değişim çabaları da CHP’yi klasik yüzde 20-30 bandında gezinmekten kurtaramadı.

Kılıçdaroğlu, CHP tarihinde bu matematiksel, sosyolojik ve tarihi gerçeği en net biçimde gören ve değiştirmek için radikal adımlar atan CHP lideri oldu.

CHP’nin neredeyse son 20 yılını vakfettiği başörtüsü karşıtlığı için özür diledi, helalleşmeyle muhafazakar kesimle iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Mehmet Bekaroğlu, Cihangir İslam, Sezgin Tanrıkulu, Türkan Elçi gibi isimleri partiye kattı. Sağ partilerle açık, HDP ile kapalı ittifak kurdu.

Abdullah Gül’ü Cumhurbaşkanı adayı yapmaya çalıştı. Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş’ı aday olarak partisine kabul ettirdi.

Bugün Osman Kavala, Selahattin Demirtaş selamlayan, başörtülü PM üyeleri olan, Kürtlerde oyunu dört katına çıkarmış CHP, Kılıçdaroğlu’nun eseri.

Partinin yeni genel başkanı Özgür Özel’i Eczacılar Birliği Genel Sekreterliği’nden CHP’ye transfer eden de, İmamoğlu’nu İstanbul’un taşra belediyesinden İBB’ye taşıyan da Kılıçdaroğlu oldu.

Ama bu açılımları entelektüel müktesabatıyla değil içgörüsüyle, hamleleri de partisini ikna ederek değil liderlik gücünü kullanarak yaptı.

Bunları yaparken ne partisinden, ne parti çevresinde medya ve entelektüellerden destek almadığı gibi, onlar onun çabalarını tekzip eden, inandırıcılığı azaltan bir çizgide ısrar ettiler.

O yüzden de dar bir kadroyla hareket etti, pragmatik yollardan gitti. Bu yüzden tepki de çekti.

Çok iddialı girdiği 2023 seçimlerin ardından da bırakmasını bilemedi.

Herhalde her lider gibi o da yaptıklarının yarım kaldığını düşündü.

Halbuki, zaten tamamlanması mümkün olmayan bir işe girişmişti.

Ne partisi, ne kitlesi bu yüzleşmeye ve değişime hazır değildi.

Kılıçdaroğlu başörtüsü konusunda geçmişteki hatalar için özür dilerken, kitlesi, partisi ve medyası “Bıktık sizin mağduriyetinizden” diyordu.

Helalleşme derken, hesaplaşma diyenler alkışlanıyordu.

Kılıçdaroğlu, CHP’yi değiştirmeye çalışırken, Türkiye’nin laik liberal ve solcuları bile AK Parti’ye karşı Atatürkçüleşmekteydi.

Özeleştirinin pek zamanı değildi.

Otoriterleşen bir iktidar vardı, bütün kötülüklerin sebebi iktidardı ve Kemalist tezler haklı çıkmıştı.

Böyle düşünenler için CHP’yi toplumun ortalamasına yaklaştırmaya çalışan Kılıçdaroğlu, CHP’yi sağa kaydırmakla, Atatürk çizgisinden uzaklaştırmakla suçlandı.

Şahsi becerileri, hitabeti, yaşı, bilgi birikimi de bu büyük iddiayı taşımaya yetmedi.

Seçimden sonraki ısrarıyla da kötü bir final yaptı.

Şimdi CHP’ye açık ve kapalı destek veren kamusal figürlerin hepsi mutlu, mağazanın vitrinin değişmesi bile herkes heyecanlanmış gözüküyor.

Büyük bir seçim yenilgisinin ardından değişim heyecan vericidir.

Muhtemelen Kılıçdaroğlu kazansaydı, siyasete apati ve muhalefete tepki artacaktı.

Ama ya sorun mağazanın vitrininde değil de sattığı mallardaysa?

Peki Kılıçdaroğlu yenilince CHP’nin bir yüzyıl sonra yapmaya cesaret edebildiği helalleşme, kapsayıcılık, değişim, topluma ve sağa açılma siyasetleri de yenilmiş oldu mu?

Şimdilik bu sorunun cevabı evet.

Değişimciler daha kapsayıcı, özeleştiri veren değil, daha sol, daha içeriye dönen, muhafazakarlarla ittifaka karşı, daha özgüvenli bir CHP vaad ettiler.

Bu CHP, CHP’lileri, esas olarak temsil ettiği laikleri mutlu edebilir, Özgür Özel ve ekibi masaya daha çok yumruk vurup, tribünleri coşturabilir ama daha önce de en iyileri ortaya konmuş bu siyasi performanslar CHP’yi iktidar yapamaz.

Bir 100 yıl boyunca sandıktan sadece 1961, 1973, 1977 genel seçimleri ve 1989 yerel seçimlerinde birincilikle çıkmış, 30 yıl sonra 2019 yerel seçimlerinde başarı göstermiş bir parti CHP.

Geçen yüzyıldaki süper tarihsel haklılık iddiasını devam ettirerek ikinci yüzyılda bu kaderi değiştirmesi için ortada bir sebep görünmüyor.

CHP’nin genel başkanı tekrar değişti ama matematiğin kuralları değişmedi.

.08/11/2023 12:35

CHP’nin derdi nedir?

Buradaki dertten kasıt CHP’nin sorununun ne olduğu değil. Günlük kullanımdaki gibi CHP’nin Türkiye’de kendisine dert ettiği, ona oy verenlerin sahiden hayatını etkileyen, siyasetle çözüm aradıkları, seslerini duyurmaya çalıştığı mesele olarak dert.

Davadan da bahsetmiyoruz. Dava çünkü marjinal, büyük kitleleri ilgilendirmeyen ideolojik bir dert.

Ama bir de sahiden bir partiyi, kelimenin anlamıyla diğerlerinden ayıran, öne çıkaran bir mecraya çeviren esas olarak o derttir.

Sosyalist, komünist partilerin böyle büyük dertleri, dertleri olan insanlar için çareleri vardır. O dertlerin sözcüsü olmayı başarmaya çalışırlar.

Faşist partilerin de dertleri vardır. Dinci partilerin, azınlık partilerinin…

Mesela HDP’lilerin bir derdi var. Bugünlerde büyüyen partilerden Zafer Partisi’nin somut bir derdi var.

AK Partililerin bir zamanlar çok büyük dertleri vardı. Milyonlarca kadının başörtüsü yüzünden ayrımcılığa uğraması sadece kadınların değil, büyük bir toplumsal kesiminin büyük bir derdiydi. Dinin kamusal alandan dışlanması, dinin aşağılanması, dinin kamuda, siyasette, medyada, üniversitede görünür olmaması da büyük dertlerdi. Ayasofya Camii’nin müze olması da o dertlerle bağlantılı büyük bir dertti.

Bu dertler büyük bir öfkeye neden oluyor, o öfkeden büyük enerji, siyaseti ayağa kaldıran, büyüten hareket ortaya çıkıyordu.

Hala daha AK Parti, çoğunlukla bitmiş o dertlerin yarattığı tahribat, öfke, kutuplaşma üzerinden kitlelerle ilişkisini sağlıyor.

İşte bu anlamda CHP’nin derdi nedir peki?

CHP’liler ayrımcılığa uğramıyor, kamudan dışlanmıyor, üzerlerinde bir polis gücü baskısı yok. Diğer partililerin seçmenlerinin yaşadığı sorunları onlar da yaşıyor. Bunun dışında hayat devam ediyor.

Bugün CHP’ye oy veren kitlelerin en büyük derdi ve motivasyon kaynağı laikliği korumak, Atatürk’ün hatırasını yaşatmak ve görünür kılmak olabilir.

İçkiye zam, konser iptalleri, dinin devlet yönetiminde görünürlüğünün artması, Atatürk ve Cumhuriyet’ten daha az bahsedilmesi gibi somut dertlerden bahsedilebilir.

Ama bunların hiçbiri çoğunlukla kendisine benzeyen insanlarla birlikte yaşayan klasik bir CHP’linin günlük hayatını felç eden, onun Türkiye’de yaşamasını zorlaştıran, ayrımcılığa uğradığı hissini veren baskılar ve uygulamalar değiller.

Muhalefet partileri ve muhalif bir medya bütün bu meseleleri en sert biçimde zaten dillendiriyor.

Bu dertler kimsenin hayatını felç etmiyor, mutlaka halledilmesi için insanları siyasete, aktivizme motive etmiyor, siyasi katılımı, partililik ve dava şuurunu artırmıyor.

Türkiye’de laikliğin yıpratılması ve sünni İslam’ın devlet katındaki etkisinin artmasının doğrudan kimliğini ve hayatını etkileyen bir kesim var; Aleviler.

Bu yüzden Gezi Olayları’nın en ön saflarında Aleviler vardı. Polisin öldürdüğü göstericilerin neredeyse tamamı Aleviydi.

Yine bu yüzden CHP kadrolarında da Aleviler var. Örgütlerinde Aleviler var.

Bunda tabii ki CHP gibi bir partinin son 13 yıldır başında bir Alevi genel başkanının olması, onun kadrolarını seçerken, güven referanslarından birinin, tıpkı bir Rizeli ya da Trabzonlu siyasetçinin hemşehriciliği gibi Alevilik olmasının katkısı vardır.

Ama zannedildiği gibi bu sadece bir Alevi kadrolaşması yok. Alevilerin sahici dertleri var, o yüzden siyasete ve adres olarak da CHP’ye ihtiyaç duyuyorlar.

.11/11/2023 08:36

Anayasa Mahkemesi kimin umurunda?

“Gezegendeki en aktivist yargıya sahibiz”

“Yüksek Mahkeme başkanının sözleri bir kamu görevlisinin değil, bir siyasetçinin sözleri. Demek ki ülkemizde seçimlere girmeyen, mecliste temsil edilmeyen bir siyasi parti daha varmış.”

Bu cümleleri son iki gündür Yargıtay’ın AYM üyelerine suç duyurusu skandalını “milli yargı” “halk devrimi” gibi tezlerle meşrulaştırmaya çalışan Beştepe’deki Carl Schmitt ya da Andrey Vışinski heveslisi hukukçular, diplomasız hukuk heveslileri ya da Anayasal denetimi obamızın törelerine aykırı bulan MHP sözcüleri kurmadı.

İlk cümle İsrail Başbakanı Netanyahu’ya ait.

İkinci cümle ise İsrail Adalet Bakanı Yariv Levin’e.

Son bir yılda her ikisi de içinde “yargısal aktivizm”, “yargı vesayeti”, “kendisini yasamanın yerine koyan yüksek mahkeme”, “juristokrasi” geçen çok sayıda cümle kurdu.

Çünkü en iyi bildiği Filistinlileri öldürüp, kaçırmak işine geri dönmeden önce Netanyahu’nun başındaki aşırı sağcı hükümetin birinci gündemi İsrail Yüksek Mahkemesi’nin yetkilerini budamak, ‘yargı vesayeti’ ve ‘yargısal aktivizmi’ bitirmek için hazırladıkları reformu çıkarmaktı.

Anayasa Mahkemesi değil, İsrail Yüksek Mahkemesi.

Çünkü İsrail’in yazılı bir anayasası yok. Aslında şöyle demek daha doğru; Yoktu. Ta ki 1995’e kadar.

1948’de Filistinlilerin topraklarına konarak kurulmasından bu yana İsrail, Knesset’ten geçen 12 Temel Yasa ile yönetiliyordu.

Bu Temel Yasalar, kuvvetler ayrılığı, Knesset, hükümet ve Cumhurbaşkanı, Yüksek Mahkeme’nin yetkilerini düzenliyordu.

Temel vatandaşlık hakları ve özgürlüklerini düzenleyen ayrıca bir yasa yoktu.

1992 yılında Knesset’ten bir anayasa hukukçusu milletvekilinin girişimiyle Meslek Özgürlüğü ve İnsan Onuru ve Özgürlüğü: adlı iki temel yasa daha geçti. Yasalardaki bir maddenin ne kadar devrimci sonuçları olabileceğini Knesset üyeleri farketmemişti. Madde, yasaların ve tüzüklerin bu temel yasalarla uyumlu olması gerektiğini söylüyordu.

1995 yılına kadar bu maddenin somut bir sonucu olmadı. Ama 1995 yılında İsrail Yüksek Mahkemesi, United Mizrahi Bank v. Migdal davasında, temel yasaların olağan yasalardan üstün olduğunu ilan etti.

İçtihadın arkasında daha sonra uzun yıllar Yüksek Mahkeme başkanlığını yapacak 1995 ile 2006 yılları arası Yüksek Mahkemede görev yapmış Başyargıç Aharon Barak’ın hukuki yorumu vardı.

Barak, bu kararla İsrail’de anayasal devrimin başladığını ilan etti.

Yüksek Mahkeme 22 yasayı bu içtihatla değerlendirdi.

Peki, bu yasaların çoğunluğu kimlerle ilgiliydi?

Tabii ki Filistinliler.

Mahkeme, İçişleri Bakanına, ülkeye yasadışı yollardan giren sığınmacıları yargılamadan uzun süreler boyunca (üç yıla kadar) gözaltında tutma yetkisi veren bir yasayı, sığınmacılara işverenleri tarafından ödenen maaşın bir kısmının ülkeyi terk edene kadar emanet olarak tutulmasını öngören bir kanunu, Gazze’ye yakın bir Yahudi kasabasında yaşayanlar için daha düşük bir vergi oranı öngören ancak yakındaki bir Arap köyünde yaşayanlar için bunu uygulamayan yasayı, yürürlükteki planlama ve imar kanununa aykırı olarak inşa edilmiş olsalar bile, üzerine yerleşimciler ev inşa ettiyse hükümete Filistinlilere ait özel arazileri kamulaştırma yetkisi veren "yerleşim düzenlemesi" kanununu, Filistinlilerin güvenlik güçlerinden gördüğü zarar için tazminat talep etmesinin yasaklanması gibi ayrımcı başka bir yasayı, Ortodoks cemaatlere askerlikten muafiyet, özel burs gibi ayrıcalıklar getiren yasayı Temel Yasalara aykırı bularak iptal etti.

Yüksek Mahkeme’nin Meclis’ten geçen çoğu Filistinlilerin aleyhine bu ayrımcı yasaları iptal etmesi ve yenilerinin önünde engel olması kimi kızdırdı peki?

Tabii ki Netanyahu’yu ve aşırı sağcı partileri.

Netanyahu’nun son koalisyonu birlikte kurduğu aşırı dinci, milliyetçi, yerleşimci partilerin; Filistinlilere ait arazilerde yeni yerleşimler kurmak, Tevrat’ta vaad edilmiş topraklara doğru genişlemek, Kudüs’te Süleyman Tapınağı’nı yeniden inşa için adımlar ve kazılar yapmak, Yahudi şeriatını uygulatmak gibi Yüksek Mahkeme’nin geçit vermeyeceği vaadleri vardı.

Ve geçen yılın başında Netanyahu hükümeti, Meclis’in ve hükümetin üzerindeki ‘yargı vesayeti’ni kaldırmak için Yüksek Mahkeme’nin Meclis’ten geçen yasaları iptal gücünü budayan bir reform tasarısı hazırladı.

Yıllardır Yüksek Mahkeme’ye karşı çıkışlarıyla tanınan Yariv Levin Adalet Bakanı olarak bu reformun başına getirildi.

Levin, Yüksek Mahkeme’yi "halk tarafından seçilen milletvekillerini etkisiz kılan elitist bir kale”, “halkın çoğuna karşı plan dar bir elitin çıkarlarını gözeten bir aktivist bir yargı”, İsrail çıkarlarına aykırı davranan solcu, Filistinci olarak suçladı.

"Araplar Celile'deki Yahudi topluluklarında daireler satın alıyor ve bu da Yahudilerin bu şehirleri terk etmesine neden oluyor çünkü Araplarla birlikte yaşamaya hazır değiller. Yüksek Mahkeme'de bunu anlayan yargıçlar olmasını sağlamalıyız” diyerek açıkça Yüksek Mahkeme’nin daha sert apartheid uygulamalarına set çekmesinden şikayet etti.

Peki, İsrailliler buna karşı ne yaptılar?

Aylarca sokaklara çıktılar.

Yüzbinlerce kişinin katıldığı mitingler düzenlediler. Bunu bir kere de yapmadılar. Her hafta bu mitingler tekrarlandı. Telaviv’den Kudüs’e yürüyüşler düzenledi.

Ama Netanyahu dediğini yaptı ve yasayı Knesset’ten geçirdi.

Son olaylardan sonra İsrail’de hukukun üstünlüğünü, Filistinlilerin haklarını savunanlara daha yüksek sesle vatan haini muamelesi yapılacak. İsrail’in Yeni Şafak gazeteleri Yüksek Mahkeme’nin yargıçlarının fotoğraflarını basıp onları Hamas’a, İslami Cihad’a yol vermekle suçlayacak.

Benzerlikler burada kalmayacak gibi görünüyor.

Anlaşılan Türkiye’de de m önümüzdeki aylarda Anayasa Mahkemesi’nin yetkilerinin budanması tartışmaya başlanacak.

Bu krizden sonra Cumhurbaşkanı bunun işaretlerini verdi. MHP zaten mahkemenin kapatılmasını, hukukun üstünlüğüyle ilgili Kağan’ı bağlayan hükümleri Orhun Abideleri düzeyine kadar düşürmeyi savunuyor.

Peki, Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nin yetkileri budanmaya çalışılırsa kaç kişi buna karşı İsrail’deki gibi her hafta sokağa çıkar?

CHP’nin yeni genel başkanı Özgür Özel, bu skandala karşı net bir tutum ortaya koydu. Meclis’te CHP’liler oturma eylemi başlattı.

Davutoğlu da çok sert bir çıkış yaptı.

Barolar yürüyüşler, suç duyuruları yaptılar.

Bazı hukuk öğrencileri adliyeler önünde nöbet tutmaya başladı.

Hepsi, önemli ve değerli.

Ama hukukun üstünlüğünün bir toplum için değerinin farkında olan hukukçular, gazeteciler, siyasetçiler, genç insanlar dışında bu “skandal”, “darbe” Türkiye’de acaba kaç kişinin umurunda?

Maalesef çok fazla değil.

Çünkü, toplumun büyük bir kısmı için bu yaşananlar Ankara’da daha önce de benzerleri yaşanmış, yaşanan güç mücadeleleri.

Muhalifler kızıyor, iktidarı destekleyenler anlamaya çalışıyor ya da durup dururken hükümetin başına iş açılmasına, fitne çıkarılmasına öfkeleniyor.

Ama Ankara’da yüksek yargı kurumları arasındaki kriz doğrudan kimsenin hayatını etkilemiyor.

Başörtüsü yasağı kararı, parti kapatmalar, 367 kararı, İstanbul seçimlerinin iptali gibi son 30 yılda yaşanmış ve toplumun belli kesimlerinin hayatını doğrudan etkileyen, somut sonuçları olan hukuk skandallarını bile sessizce uzaktan izlendi, toplum en fazla sandıkta tepkisini verdi.

Ama bu son kriz milyonlarca insan için sonuçlarının sadece Can Atalay’ı etkileyeceği, kendi hayatlarında bir karşılığı olmayan bir kriz.

Siz ne kadar bunun sonrasında yaratabileceği hukuksuzlukların uzun vadede herkesin kapısını çalacağını anlatın, AYM’nin yetkilerinin tırpanlanması, bireysel başvuru hakkının elden gitmesi Türkiye’deki sıradan vatandaşlar için yaşamsal meseleler değiller.

Çünkü bu toplum hiçbir zaman zaten iyi bir hukuk devletinde yaşamadı. Gerçek bir hukuk devletinin ne demek olduğunu bilmiyor.

Az hukuklu bir ülkede yaşamanın pratik yollarını buldu ve yıllardır bu düşük hukuk normlarında yaşamaya alıştı.

Allah korusun bir gün başı mahkemeye düşerse, zamanın ruhuna ve güç ilişkilerine göre hangi davada hangi avukata gidilmesi gerektiği, hangi mahkeme için kimle konuşulmasının iyi olacağı bilgisi hızla yayılan, herkesin kolayca ulaşabildiği bir kamusal bilgi artık.

Böyle bir ülkede hukukun azalması, ekmek ve su gibi bir ihtiyaç değil, onsuz nasıl yaşayabileceğini de bu toplum öğrendi.

O yüzden Türkiye’de insanları yüksek yargıdaki tartışmalar için seferber etmek çok zor.

Bu ülkenin laik muhalifleri ancak Atatürk’e ve laik hayat tarzına doğrudan bir müdahale olursa, muhafazakarları da dine ve ümmete bir zarar gelirse harekete geçer.

Çünkü devletin içinde olmadığı günlük hayat pratiklerini, yaşam tarzlarını doğrudan etkileyen meseleler bunlar.

Diğer bütün siyasi, hukuki tartışmalar Ankara merkezli, uzaklarda yaşanan, haberlerden izlenen, en fazla sosyal medyadan “Allah kahretsin, yazıklar olsun, hakkımı helal etmiyorum” denip geçilecek büyük siyasetin konuları.

CHP, Cumhuriyetin 100. Yılının yeterince kutlanmamasına tepki için seferber olan seçmenlerini, Anayasa Mahkemesi’nin yetkileri budanıyor diye seferber etmekte çok zorlanabilir.

Maalesef şartlar bu.

Bu yüzden içinde yaşadığımız şartları kabul ederek, hukuku korumak için stratejiler geliştirmek, topluma hukukun değerini anlatmak için daha fazla çaba harcamak gerek.

.15/11/2023 10:59

Boykot? Yapılmışı var: BDS

“İngiliz halkı, biz sizden özel bir şey istemiyoruz. Sizden sadece Güney Afrika mallarını satın almayarak ırk ayrımı rejiminden desteğinizi çekmenizi istiyoruz”

Güney Afrika’daki apartheid rejimi sarsacak boykot hareketi 1959 yılında Güney Afrika’nın en büyük müttefiki İngiltere’deki bu basit çağrı ile başladı.

1960 yılında Güney Afrika’da beyaz apartheid rejimi güçlerinin 69 silahsız siyah protestocuyu öldürmesi sonrası boykot hareketi kurumsallaştı ve adını “Irk Ayrımı Karşıtı Hareket (AMM)” olarak değiştirdi.

Hareketin amacı Güney Afrika'ya karşı tam kapsamlı ekonomik yaptırım ve tam izolasyondu.

Milletvekilleri, sporcular, sanatçılar kampanyalara destek verdiler.

İngiltere, Güney Afrika’daki bir numaralı yabancı yatırımcıydı, İngiliz şirketlerin üçüncü büyük pazarıydı.

Ama herkesi aynı anda ve somut, net hedeflere doğru harekete geçiren ve Güney Afrika rejimini yakından takip ederek köşeye sıkıştıran boykot hareketi, 10 yılda o kadar başarılı oldu ki Güney Afrika, 1970’de olimpiyat oyunlarından bile atıldı.

1990’larda apartheid rejimini pes ettiren faktörlerden biri bu organize küresel boykot hareketiydi.

2001 yılında Apartheid rejimini devirmiş Güney Afrika'da Irkçılığa Karşı Dünya Konferansı düzenlendi.

Konferans sırasında Filistinli aktivistler ile Güney Afrikalı aktivistler İsrail ile apartheid Güney Afrika arasında paralellikler tespit edip, benzer bir boykot kampanyasının İsrail için de yapılması gerektiği fikrini ortaya attılar.

Kampanya 2005 yılında başlayabildi.

Ramallah’ta toplanan Filistinli aktivistler 'Boycott, Divestment and Sanctions (BDS)'. Yani “İsrail'e karşı Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırımlar Hareketi”ni başlattı.

O günden beri de İsrailli firmalar ve İsrail’deki apartheid uygulamalara destek veren firmalarla ilgili boykot listelerini gerekçeleriyle yayınlıyorlar, İsrail’e kültürel, sanatsal boykot yapılması için baskı kurmaya çalışıyorlar.

Çok da etkili oldular.

Bianet’in haberinden okuyalım:

“2015’te ABD merkezli Rand Corporation isimli kuruluşun hazırladığı rapora göre, İsrail ekonomisine yönelik boykot, İsrail'in gayri safi yurt içi hasılasında (GSYİH) 10 yıl içinde kümülatif olarak yaklaşık 15 milyar ABD doları tutarında bir zarara yol açtı. Bu da İsrail’de kişi başına düşen GSYİH'de yüzde 3,4'lük bir düşüşe neden oldu. İsrail'in 500 milyar ABD dolarını aşan mevcut yıllık GSYİH'si dikkate alındığında yaklaşık yüzde 3’lük bir dilimi temsil ettiği söylenebilir.”

BDS kampanyaları sonucunda Ken Loach, Roger Waters gibi tanınmış isimlerin de olduğu pek çok kişi İsrail’deki konserlerini, kültürel faaliyetlerini iptal etti.

Bu yüzden BDS, ABD’nin bazı eyaletlerinde ve Avrupa’daki bazı ülkelerde yasaklandı, nefret suçu kapsamına sokuldu.

Yani karşımızda arada bir Filistin meselesiyle ilgilenen toplumların histeri halinde, Yahudilerle İsrailleri karıştıran, Türkiye’deki gibi kültür savaşlarıyla içiçe geçmiş, nerden çıktığı belirsiz listelerle yaptığı geçici bir boykot değil, İsrail’i an be an takip eden, her gün bu dertle birlikte yaşayan Filistinlilerin, 100’en fazla Filistinki kurumun öncülüğünde küresel, kurumsal, sürdürülebilir ve doğrudan somut hedefleri olan her daim süren, uzun soluklu bir boykot kampanyası var.

7 ekim sonrası BDS listesinde İsrail menşeeli firmalar dışında şu firmalar var.

Bianet haberinden okuyalım:

“Siemens

Dünyanın önde gelen teknoloji şirketlerinden olan Almanya merkezli Siemens; Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail’in elektrik şebekelerinin deniz altından geçirilecek kablolarla birbirine bağlanmasını öngören EuroAsia Interconnector projesinin inşasını üstlendi.

Plana göre İsrail ve Avrupa Birliği, işgal edilen Filistin topraklarında ve yasadışı yerleşim yerlerinde fosil yakıtlardan elektrik üretimi yapacak.

Puma

Almanya merkezli spor malzemeleri üreticisi Puma, İsrail'in Filistin topraklarında kurduğu yasadışı yerleşimlerdeki takımları yöneten İsrail Futbol Federasyonu'na sponsorluk yapıyor.

Carrefour

Fransa merkezli uluslararası süpermarketler zinciri Carrefour, İsrail’in Filistin halkına karşı işlediği savaş suçlarına karışıyor. Gazze Şeridi’ne saldıran İsrail askerlerine kişisel hediye paketleri gönderiyor.

Ayrıca 2022’de, her ikisi de Filistin halkına karşı ağır ihlallerde bulunan İsrailli Electra Consumer Products şirketi ve yan kuruluşu Yenot Bitan ile bir ortaklık kurdu.

AXA

Fransa merkezli çokuluslu sigorta şirketi AXA, güncel olarak iki İsrail bankasında (Bank Leumi ve Israel Discount Bank) hisselere sahip. Bu bankalar İsrail’in Filistin’deki yasadışı yerleşim yerlerinde faaliyet gösteriyor.

Bu bankalar, yasadışı yerleşim yerlerinde faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapıyor. Ayrıca yerleşimlerin ekonomik olarak gelişmesine katkı sunuyor.

AXA’nın yan kuruluşu AXA Equitable Holding’in, İsrail merkezli savunma elektronik şirketi Elbit Systems’de hissesi bulunuyor. Şirket, Filistinlilere saldırmak için uluslararası hukuk tarafından yasaklanmış misket ve fosfor bombası üretiyor. Şirket insansız hava araçları da üreterek İsrail’e destek sağlıyor.

Hewlett Packard Inc (HP)

ABD merkezli bilişim teknolojileri üreticisi olan HP, İsrail’in Filistin halkını gözetim altında tutmasını sağlayan sistemleri üretiyor. İsrail ordusuna bilgisayar donanımı sağlıyor.

SodaStream

İsrail merkezli imalat şirketi SodaStream, Necef'teki İsrail vatandaşı Arapları yerinden etme politikasının aktif bir suç ortağı ve Filistinli işçilere karşı uzun bir ırk ayrımcılığı geçmişine sahip.

Ahava

İsrail merkezli kozmetik üreticisi Ahava’nın üretim tesisi, ziyaretçi merkezi ve ana mağazası Batı Şeria’daki Mitzpe Shalem yerleşim biriminde bulunuyor. Şirket Avrupa’ya ithal ettiği cilt bakım ürünlerini İsrail menşeiyle etiketliyor.

Şirketin İsrail’in yanı sıra, Almanya, Macaristan, Güney Kore, Filipinler ve Singapur’da mağazaları bulunuyor. Ahava şirketinin ürünlerini Türkiye’de pazarlayan distribütörü ise Femme Beauty isimli firma.

RE/MAX

ABD merkezli gayrimenkul şirketi RE/MAX, Filistin toprakları üzerine inşa edilen yasadışı İsrail yerleşimlerindeki mülkleri pazarlıyor ve satıyor. İsrail'in Batı Şeria'yı sömürgeleştirmesine olanak sağlıyor.”

Tabii bu firmaları boykot etmek, köşedeki Starbucks’dan ki BDS boykot listesinde yok, kahve içmeme kampanyası yapıp, içenlerin elinden bardağını almak gibi kolay yerli kültür savaşlarına girmekten daha zor.

Bu firmaların bir kısmı Türkiye’de dev projelerin ortakları.

Yine de somut ve işe yarayan boykotla İsrail’e zarar vermek isteyenler için bakılacak yer Instagram, Facebook, Twitter’daki listeler değil, BDS’nin sayfasındaki güncellenen listeleri

.18/11/2023 00:01

Habermas’ın kötülüğü neden sıradan?

Nobel ödüllü Alman yazar Günter Grass, 84 yaşındayken 2012’de 'Was gesagt werden muss'' yani “Söylenmesi Gerekenler” adlı bir şiir yazdı.

Şiir aynı anda Alman Süddeutsche Zeitung, İspanyol El Pais ve İtalyan El Mundo gazetelerinde yayınlandı.

Ve kıyamet koptu.

Çünkü Grass, o sırada bütün Batı dünyası İran’ın nükleer silahlarının peşine düşmüşken, İsrail’in nükleer silahları olduğunu hatırlatmıştı.

Şiiri de Almanya’nın İsrail'e yeni bir nükleer denizaltı vereceği haberleri üzerine kaleme almıştı.

Şiirin çok da iddialı olmayan bir Türkçe çevirisi şöyle:

“Neden susuyorum, epeydir gizliyorum,
Ortada olanı ve savaş oyunlarındaki deneyce
Ölümden kurtulmuş olacak bizlerin
Salt bir dipnot olacağını.

İlk saldırı hakkının gerekçesi,
Boyunduruğu altına aldığı
Ve organizeli alkışa tutturduğu
İran halkını yeryüzünden yok edebilecek,
Geveze birinin hükümranlığı bölgesinde
Bir atom bombasının yapılıyor olması tezi.

Ancak kendime neden yasaklıyorum,
Öteki ülkeyi tam ismiyle söylemeyi,
Yıllardır –eğer sır olsa da-
Büyüyen nükleer bir potansiyeli
Ama kontrol dışı olduğunu, çünkü hiçbir tahkike
Tabî olmadığını?

Bu olgunun genel gizlenişinin,
Altındaki benim bu gizleyişimi,
Sıkıntı veren bir yalan
Ve onun baskısı olarak hissediyorum; ki riyayet
Edilmeyince alışılmış ‘Antisemitizm’
Ceza kararı hazır jürinin.

Ama şimdi, eşi ve benzeri olmayan
Cinayet ile cürüm işlemiş,
Ve bazı bazı durdurularak sorgulanan benim ülkem çünkü;
Ve yine gerekirse hamarat bir dudaktan
‘Hakları iadedir bu’ ticari beyanı zikrederek,
Tek bir atom bombasının varlığının ispatlanamadığı yöreyi,
Ya da isterse hedefindeki herşeyi
İçindeki atom başlıklarıyla
Yok edecek denizaltı gemisinden İsrail’e
Bir tane daha gönderilmesi gerektiği lafı
Ve hal böyleyken ispat kudretinin korkusu olsun diye
Söylenmesi mecbur olanı söylüyorum.

Ama neden şimdiye dek sessizdim?
Üzerinde silinmesi hiç mümkün olmayan lekeli
Kökenime inanmış olmamdan
Ve bu yalın söylenmeyen gerçekliğin yasaklılığının
Kendimi bağlı ve bağlı kalacağımı hissettiğim
İsrail ülkesinde beklenebilir olmasındandır.

Neden bu yaşıma kadar bekledim,
Son mürekkebimle bunları söylemek için:
Nükleer güç İsrail, zaten kırılgan olan dünya barışını tehdit ediyor.
Çünkü yarın çok geç olacağından bunun söylenmesi gerekiyor;
Çünkü, biz zaten yeterince suçlu bir geçmişe sahip Almanlar olarak,
Öngörülebilecek bir suçun taşeronlarına dönüşebiliriz.
İtiraf ediyorum: Artık sessiz kalmayacağım.

Kabul: Artık sessiz değilim,
Batı’nın ikiyüzlülüğünden
Bıkkınım çünkü; hem de umulur ki,
Çoğu bu suskunluğundan kurtulsun ve
Görünen tehlikenin sorumlusundan
Şiddet kullanmamasını taleb etsin,
Ve aynı zamanda, ısrarla
Sürekli ve sınırsız olarak İsrail’in
Nükleer gücünün ve İran’ın atom üretim yerlerinin
Uluslararası mercilerce izlenmesine
Her iki ülke hükümetlerinden izin verilmesini taleb etsin.

Bu şekilde ancak, İsraillilere ve Filistinlilere,
En önemlisi evham ve kuruntularca zaptedilmiş,
Yan yana düşmanca yaşamaya mecbur edilmiş
O yöredeki herkese
Ve de nihayet bizlere yardımcı olunur.”

Ama bu şiir en azından Günter Grass’a hiç de yardımcı olmadı.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Grass'ın İsrail ile İran'ı aynı kefeye koyarak "utanç verici bir karşılaştırma" yaptığını savundu.

İsrail, Grass’ı “istenmeyen adam” ilan ederek ülkeye girişini yasakladı.

Almanya’da da antisemit suçlamaları havalarda uçuştu.

Grass’a 2006 yılında kendisinin itiraf ettiği İkinci Dünya Savaşı'nın son aylarında Nazi Almanyası'nın askeri kollarından Waffen-SS birliğinde görev alması hatırlatıldı.

Grass, kendisini "Pek çok kez İsrail'i destekledim, ülkede bulundum ve ülkenin varolmasını ve nihayet komşuları ile barışa ulaşmasını istiyorum" diye savundu ama işe yaramadı.

Günter Grass’ı eleştirenlerden biri de Alman düşünür JürgenHabermas olmuştu.

Habermas “Grass’ın şiirini mazur gösterecek bir mazaret olmadığını ama Grass’a antisemit denemeyeceğini söylemişti. Cümlenin sonuna bir “ama” eklemişti:

“Ama bizim neslimizdeki Almanların söylememesi gereken şeyler var."

Tam da Günter Grass’ın şiirindeki konuşma korkusunu faş eden bir cümleydi bu.

Geçen hafta üç Alman düşünürle altına imza attığı bildiri 94 yaşında, artık kaybedecek hiçbir şeyi olmayan, dünyanın en meşhur yaşayan düşünürü olan Habermas’ın hala bu korkunun esiri olduğunu gösterdi.

Habermas, sadece bir Instagram hesabı olanın bile insanlığa karşı suçu teşhis edebileceği Gazze’de olan bitene karşı İsrail’in meşru müdafaahakkını savundu, Gazze’de yaşananlara soykırım denmesine karşı çıktı, İsrail’i korumanın “Almanya’nın demokratik ethosunun” gereği olduğunu iddia etti:

“Hamas'ın genel olarak Yahudi yaşamını yok etme niyetiyle gerçekleştirdiği katliam İsrail Devleti’ni bir misilleme yapmaya sevk etmiştir. Temelde haklı olan bu karşı saldırının nasıl gerçekleştirileceği tartışmalı bir konudur. Orantılılık ve mütekabiliyet ilkeleri, sivil kayıplardan kaçınma, gelecekte barışa dönüşmesi arzulanan bir savaşın yürütülmesi yol gösterici ilkeler olmalıdır. Filistin halkının kaderine ilişkin tüm kaygılara rağmen, İsrail'in eylemlerine soykırımcı niyetler atfedildiğinde bu değerlendirmeler ve yargı standartları tamamen şaşmaktadır. İsrail'in eylemleri hiçbir şekilde, özellikle de Almanya'da, antisemit tepkileri haklı çıkarmaz. Federal Almanya Cumhuriyeti'nin insan onuruna saygı yükümlülüğüne dayanan demokratik ethosu, Nazi döneminin kitlesel suçları ışığında Yahudi yaşamının ve İsrail'in var olma hakkının özel olarak korunmaya değer temel unsurlar olduğu bir siyasi kültürle yakından bağlantılıdır.”

Habermas, 94 yaşında yaptığı bu kötü finalle haklı eleştirilerin muhatabı.

Kamusal alanın, iletişimsel rasyonalitenin kuramcısı İsrail konusunda neredeyse kamusal alanda konuşmayı ve düşünmeyi reddediyor, bir neo-Kantçı olarak Kant’ın Aydınlanma’nın mottosu olan “düşünmeye cesaret et” çağrısına ihanet ediyor ve "iletişim kurduğumuz başkalarıyla birlikte düşünmezsek çok fazla ya da çok doğru düşünemeyiz” sözlerini ise doğruluyor.

Aslında oturup Habermas’ın zor anlaşılır kitaplarını karıştırmaya gerek yok.

Mesele basit.

Habermas’ın bizzat kendisi konuşmaya cesaret eden 84 yaşındaki Günter Grass’a hatılattığı gibi mesele Almanlıkla ve mensup olduğu kuşakla ilgili.

Çünkü Habermas, İsrail konusunda düşünmeyi bile kategorik olarak reddediyor.

Bunu 2012’de İsrailli muhalif gazete Haaretz’e verdiği bir röportajda açıkça söylemişti:

“Mevcut durum ve İsrail hükümetinin politikaları siyasi bir değerlendirme gerektirse de, bunun benim neslimden bir Alman vatandaşının işi değildir”

Başka bir Alman düşünür Hannah Arendt, 1960’da Arjantin’den kaçırılıp 1961’de Kudüs’te yargılanmaya başlanan Nazi suçlusu Eichmann’ın duruşmalarını New Yorker dergisi adına izleyip yazarken de benzer bir “düşünmekten vazgeçme” halini görmüş ve yazdığı yazılarla Yahudileri çok kızdırmıştı.

Dava, Eichmann üzerinden bir Holokost yargılanmasına dönmüştü. İddianamede Eichmann “Yahudi halkına suç işlemekle” suçlanıyordu.

Ama Arendt bu çoşkulu atmosfer içinde davada ve basında çizilen canavar Eichmann profiline itiraz etmişti.

O ideolojik, bilinçli bir ırkçı, katil değil, basit bir kariyerist bürokrattı.

Kendisini amirlerine itaat eden, yasalara saygılı bir vatandaş olarak görüyordu.

Hatta duruşmada bir ara hayatını Kant’ın ödev ahlakına göre yaşadığını bile söylemişti.

Arendt, Ecihmann’ın durumunu anlatmak için hala pek çok konuda yerli yersiz karşımıza çıkan o meşhur tabirini kullanmıştı: Kötülüğün sıradanlığı.

Aslında bunu bir mazeret olarak söylememişti.

Eichmann’ı bir katliam makinesine çeviren "düşüncesizlik"ti. Yani düşünmekten vazgeçmesiydi. Ama bu onun aptal olduğu anlamına gelmiyordu.

Sadece “Yaptıklarına başkalarının gözünden bakmaktan” acizdi.

Çünkü yaşadığı Alman toplumunda iyi ve kötü ayrımını yapması imkansızdı. Yaptıklarının iyi olduğunu düşünüyordu. Dışarıdan, toplumdan ona vicdanını uyandıracak hiçbir ses gelmiyordu.

Duruşmaların ilerleyen safhalarında Arendt, Yahudi toplumunu Nazi suçlarına karşı birlik olup, yeterince direnmemekle de suçladı.

Arendt, bu analizleriyle hızlıca kendi kimliğinden nefret eden hain bir Yahudi’ye dönüştürüldü. Dışlandı, lanetlendi.

Hocası ve arkadaşı filozof Karl Jaspers, 1963 yılında ona moral vermek için bir mektup yazmış ve şöyle teselli etmeye çalışmıştı:

"Senin göremeyeceğin bir zaman gelecek, Yahudiler İsrail'de senin için bir anıt dikecekler.”

Ama bu anıt İsrail’de hiçbir zaman dikilmedi.

1963 yılında basılan “Kötülüğün Sıradanlığı” ilk olarak 2000 yılında İbranice olarak yayınlanabildi.

Arendt üzerine İsrail’de ilk konferans 1997’de yapıldı.

İlk kitaplardan biri de Türkiye'den akademisyenlerin Arendt üzerine yazdıklarından oluşan bir derlemeydi

Arendt'in Totalitarizmin Kökenleri bile Türkçe’sinden sonra 2010 yılında ancak İbranice’ye çevrildi

Halbuki Arendt, dört dörtlük bir Nazi mağduruydu.

1933'te Gestapo tarafından tutuklanmış, Paris’e kaçmış, mülteci olarak yaşamış, savaş sırasında Yahudileri kurtarma örgütleri içinde çalışmış, Nazi işgali altındaki Fransa’da bir kere daha tutuklanmış. Hapisten kaçmış, ABD’ye gitmişti.

Ama bütün bu tecrübelere rağmen 1948’de İsrail kurulurken Yahudiler arasında yaşanan büyük çoşku ve Arap düşmanlığı heyecanına kapılmayarak sözünü esirgememişti:

“Bir yanda Filistinli Yahudiler, diğer yanda Amerikalı Yahudiler arasında giderek artan görüş birliğinden daha da şaşırtıcı olanı, aşağı yukarı kabaca ifade edilen şu önermeler üzerinde esasen hemfikir olmalarıdır: Ya hep ya hiç, ya zafer ya ölüm; Arap ve Yahudi iddiaları uzlaşmazdır ve meseleyi sadece askeri bir karar çözebilir; Araplar -tüm Araplar- bizim düşmanımızdır ve biz bu gerçeği kabul ediyoruz; sadece modası geçmiş liberaller uzlaşmaya inanır, sadece cahiller adalete inanır ve sadece ahmaklar gerçeği ve müzakereyi propagandaya ve makineli tüfeklere tercih eder.

Yahudi deneyimi nihayet bizi uyandırdı ve bize kendi başımızın çaresine bakmayı öğretti; Yalnızca bu gerçektir, geri kalan her şey aptalca bir duygusallıktır; herkes bize karşıdır, Büyük Britanya anti-Semitiktir, Birleşik Devletler emperyalisttir - ancak Rusya belirli bir süre için müttefikimiz olabilir çünkü çıkarları bizimle çakışmaktadır; yine de son tahlilde kendimizden başka kimseye güvenmiyoruz; özetle - savaşmaya hazırız ve yolumuza çıkan herkesi bir hain ve bizi engellemek için yapılan her şeyi sırtımızdan bıçaklanmış olarak göreceğiz.

Her yerdeki Yahudilerin bu ruh hali ile yakın zamanda yaşanan Avrupa felaketi ve bu felaketin ardından acımasızca yerinden edilmiş kişilere dönüştürülen hayatta kalan kalıntılara yönelik inanılmaz adaletsizlik ve duygusuzluk arasındaki yakın bağlantıyı inkar etmek anlamsız olacaktır. Sonuç, ulusal karakter dediğimiz şeyde şaşırtıcı ve hızlı bir değişim olmuştur. İki bin yıllık "Galutzihniyetinden" sonra, Yahudi halkı aniden hayatta kalmanın kendi içinde nihai bir iyilik olduğuna inanmayı bıraktı ve birkaç yıl içinde tam tersi bir uç noktaya geçti. Artık Yahudiler ne pahasına olursa olsun savaşmaya inanıyor.

Fikir birliği çok kaygı verici bir olgudur ve modem kitle çağımızın bir özelliğidir. Doğamız ve inancımız gereği farklı olduğumuz gerçeğine dayanan sosyal ve kişisel yaşamı yok eder. Farklı görüşlere sahip olmak ve diğer insanların aynı konuda farklı düşündüklerinin farkında olmak, bizi tüm tartışmaları durduran ve sosyal ilişkileri bir karınca yığınına indirgeyen o tanrısal kesinlikten korur. Oybirliğine dayalı bir kamuoyu, farklı düşünenleri bedensel olarak ortadan kaldırma eğilimindedir; çünkü kitlesel oybirliği bir mutabakatın sonucu değil, fanatizm ve histerinin bir ifadesidir. Mutabakatın aksine, oybirliği iyi tanımlanmış belirli nesnelerde durmaz, bir enfeksiyon gibi ilgili her konuya yayılır.”

İşte Almanya’da da bugünlerde böyle korkutucu bir fikir birliği var.

Sosyal Demokrat, Yeşil, aşırı sağcı, Hristiyan Demokrat, Liberal bütün Alman siyaseti Avrupa’da ve Batı’da başka hiçbir ülkede olmadığı kadar net, nüanssız ve rezervsiz biçimde İsrail’in Gazze’de her şeyi yapma hakkı olduğunu savunuyor.

Hatta Başbakan, İsrail’in uluslararası hukuku ihlal ettiği iddialarına “absürt” bile dedi.

Alman siyasetçiler, en zor anında İsrail’e nüanssız bir destek vererek, üzerlerindeki tarihsel yükleri azaltmanın derdine düşmüş görünüyorlar.

Kendi dertlerine düşmüşlerken Filistinliler’in dertlerini de umursamıyorlar.

Onlar için şu anda İsrail’e destek vermek bir görev. Habermas’ın dediği gibi tartışmaya kapalı “Almanya demokratik ethosunun”temeli.

Çünkü Almanlar her ne kadar Nurnberg’de Nazilerin önde gelenlerin yargılanmasına şahitlik ettiyse de bu sınırlı düzeyde kaldı, Alman toplumu suç ortaklığını daha geç tarihlerde keşfetti.

Willy Brandt’ın Varşova’da Yahudi anıtı önünde diz çökmesi bile Almanya için 70’lerde radikal bir eylemdi.

1980’lerde Alman televizyonlarında yayınlanan Amerikan Holokost dizisine kadar Alman toplumu Nazi suçlarının bir parçası olduğunun farkında değildi.

Ama sonra suçluluk duygusu, Hollywood’un da katkıları büyüdü, aşırı sağ Nazi hareketlerin yeniden ortaya çıkması tedirginliği artırdı ve Yahudilere karşı bitmeyecek bir utanç ve borç içinde olmak ilerici Almanlığın bir parçası, İsrail konusu ise Almanların konuşma hakkı olmayan bir tabu haline geldi.

Nazi Almanyası sırasında genç bir felsefe öğrencisi olan Habermas’ın da dünyası Almanların bu suçlara topluca ortak olmasıyla yıkılmış ve hayatı boyunca da bir toplumun böyle bir kötülüğün peşinden sürüklenmesinin nedenleri anlamak ve bunun nasıl bir daha tekrarlanmayacağı üzerine düşünmekle geçmişti.

Yazdıkları demokrasi, sivil toplumun yükseldiği anti-faşist demokrasi çağında çok ufuk ve ön açıcı oldu.

Ama dünyanın yeni zamanlarında bu hazır formüller bütün kapıları artık açmıyor.

Kamusal alandaki iletişimsellikten sadece rasyonalite çıkmıyor. Popülizmler, irrasyonel fikirler, aşırı, radikal hareketler de çıkıyor.

Konu İsrail’e gelince kamusal müzakere Alman Habermas için bile kapanıyor. İletişimsel rasyonaliteyi yakalamak için kamusal alanda duyulması gereken farklı sesleri susturmak için demokratik haklar bile askıya alınmaya çalışılıyor.

Tarihsel bagajlar yüzünden İsrail ile ilgili kamusal iletişimi, müzakereyi reddetmek, “ilerici” normlara teslim olup düşünmekten vazgeçmek Habermas’ı 94 yaşında katliam apolojistine bile çevirebiliyor.

.20/11/2023 00:01

Musalla taşının birleştiriciliği

Türkiye’de toplumsal dayanışmanın zirveye çıktığı, farklılıkları bir kenara bırakıldığı, ayrıcalıkların ortadan kalktığı, husumetlerin unutulduğu, sağcı- solcu, dindar-laik herkesin yanyana ve huzur içinde birlikte omuz omuza durduğu yegane bir yer ve an vardır:

Cenazeler…

Bazısına daha yüksek sesle, bazısına mırıldanarak da olsa bu dünyada ne yapmış olursa olsun herkes “iyi bilinir”, herkese “haklar helal edilir.”

Bu o kadar baskın bir kültürdür ki, Kenan Evren’in cenazesinde soruya hakettiği gibi verilmiş “Helal etmiyorum”, “ İyi bilmezdik” cevapları bile pek hoş karşılanmamıştı.

Ölüyle münakaşa edilmez, ceset tekmelenmez.

Dini inancı, rütbesi, makamı ne olursa olsun herkesin taht misali musalla taşında bir namazlık saltanat hakkı vardır.

Metin Uca’nın vefatı sonrası yaşananlar bu kadim yerleşik kültürün, kültür savaşlarının şehvetiyle ezilip geçilmesinin kötü bir örneği oldu.

Uca, bir konuşmasında cenaze namazı istemediğini, yakılmak istediğini vasiyet etmişti. Galiba bunu laik atakların bol alkış aldığı türden bir konferansta söylemiş ama benzerlerini başkalarının da yaptığı gerçekleşmesi mümkün olmayan bu vasiyet çoşkulu bir konuşmadan ibaret kalmış, yazılı hale gelmemişti.

Cenazesi dün son veda için Ankara Kocatepe Camisi’nin önündeki musalla taşına kondu.

Tam imam tekbir getirirken birisi kenardan “Metin bey camiye getirilmemeyi vasiyet etmişti” diye bu vasiyeti hatırlattı.

İşin tuhafı ailesi ve sevenleri için bu vasiyet, son vedada huzuru kaçıran tekfirci densiz kadar önemsenmemişti.

Kadınlar başlarını örtmüştü, erkekler namaz için imamın arkasında safa geçmişti.

Herkes genç yaştaki kaybın acısını telafi edebilecek her türlü teselliye, duaya açıktı.

Çünkü cenaze namazı sadece dini bir ritüel değil, yerleşmiş, alternatifsiz, alternatif olarak üretilen hiçbirşeyin yerine geçmediği, geride kalanların yüreğini teskin eden, teselli veren bir veda etme töreni.

Yazılı ya da sözlü vasiyetlerin, bu güçlü geleneğin karşısında o yüzden hükmü geçmiyor.

Zaten alternatif yazılı vasiyetler için zemin ve şartlar da müsait değil.

Uca’nın yakılma vasiyetiyle yeniden 1930’larda Zincirlikuyu Mezarlığı’nda bir krematoryum açıldığı ama daha sonra yıkıldığı efsanesi dolaşıma girdi.

Tarihi yeniden yazmanın tuhaf örneklerinden biri bu efsane.

En son versiyonunda Atatürk de var. Sol bir gazetedeki konunun uzmanı gibi duran bir kişinin yazısından okuyalım:

“Atatürk’ün desteğiyle 1931 de İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı’nda Türkiye’nin ilk kremasyon ünitesi kurulmuş ancak o dönem hiçbir başvuru olmamıştır. Bunun üzerine, “Ölüleri Yakma Cemiyeti” adıyla bir dernek kurulmuş ve gazetelere ilanlar verilerek “müşteri” aranmıştır. Fakat kurum 5 yıl boyunca tabiri caizse “siftah bile yapamamış” ve atıl vaziyette kalmıştır. Bir süre sonra da dini adet ve geleneklerle bağdaşmadığı öne sürülerek ülkenin ilk ve son krematoryumunun kapısına kilit vurulmuş ve 1950’lerden itibaren de devletin kremasyon karşıtı bir politika benimsemesiyle konu büyük ölçüde kapanmıştır”

Farklı dinlere açık, ileri görüşlü, modern Atatürk’e açtırılan krematoryum, karşı devrimci, dinci DP iktidarına da kapattırılmış.

Herşey siyaseten kulağa ne kadar hoş geliyor.

Ama her kelimesi uydurma.

Birkaç kez Zincirlikuyu Mezarlık Müdürleri bunun doğru olmadığını açıkladı ama kimin umurunda.

Bu hikayede doğru ve ilginç olan tek şey 1930 yılında Refik Saydam’ın Sağlık Bakanlığı sırasında hazırlanan Umum Hıfzıssıhha Yasası’na göre Türkiye’de kremasyon hukuken mümkün.

Hala yürürlükte olan maddeler şöyle:

“Madde 224 – Ölülerin yakılması için fenni usulü dairesinde fırınlar yaptırmak istiyen belediyeler evvel emirde bu hususta Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine müracaat ederek hazırlattıkları projeleri tasdik ettirip müsaade aldıktan sonra tesisata başlıyabilirler.

Madde 225 – Bir cesedi ihrak fırınlarında yaktırmak için aşağıda yazılı vesikaların vücudu lazımdır:

1 - Ölünün hastalığı esnasında tedavisiyle meşgul olmadığı malüm ve sabit olan resmi bir tabip tarafından verilmiş olup vefatın her hangi gayritabii bir sebepten mütevellit olmadığını bildiren bir rapor ve defin ruhsatiyesi.

2 - Cesedinin yakılmasını arzu ettiğini mübeyyin olup mevtanın hayatta ikenyazdığı vesika veya bu hususta şifahen arzu izhar ettiğini işitenlerden laakal üç zatın tahriri şehadet ve tasdikleri.

3 - Müteveffanın ölümünü mucip olan sebebin herhangi cinai bir fiilden münbais olduğuna dair hiç bir şüphe mevcut olmadığını bildiren ve mahalli polis idaresi tarafından verilen vesika. İşbu vesikalar ihraktan laakal yirmi dört saat evvel mahalli belediyesine ibraz olunarak alelüsul vefat defteri mahsusuna işaret edildikten sonra ihrak müsaadesi verilir. Defnedilen ölülerin defninden sonra ihrak için kabirden çıkarılmalarına müsaade edilmez.

226 – İhrak neticesi cesetten hasıl olan bakaya hususi kablar derununda mezarlık dahilinde bir dairei mahsusada hıfzedilir.”

Yani kanunen bir cesedin yakılması önünde hiçbir bir engel yok. Hatta yakılan küllerin nerede saklanacağı bile kanunen belirlenmiş.

Bu kanuna bakanlar haklı olarak buna uygun bir krematoryumun da açıldığını düşünüyor.

Halbuki Umum Hıfzıssıhha Yasası’ndaki bu ilginç ilericiliğin muhtemelen sebebi kanunun maddelerinin Almanya ve Avrupa’daki benzer yasalardan çevrilmesi.

Tıp eğitimini Almanya’da almış bakan Refik Saydam, bu kanunu 1929’da Almanya ve bazı Avrupa ülkelerine yaptığı geziden sonra hazırlatmıştı.

Ama kanunda tarif edilen krematoryum hiçbir zaman yapılmadı.

Bir kere krematoryumun 1931’de açıldığı söylenen Zincirlikuyu Mezarlığı ya da o zamanki adıyla Asri Mezarlık 1937’de açıldı.

Mezarlığa 1937’de henüz inşaat halindeyken gömülen ilk kişi de Atatürk’ün talimatıyla Makber’in yazarı şair-i azam Abdülhak Hamid olmuştu.

1930’larda krematoryuma ilgi yoktu demek de yanlış.

Tam tersine yoğun bir talep vardı.

Hatta Türkiye’nin ilk kimyagerlerinden Nurettin Münşi (Algan) ve fizikçilerinden Salih Murat’ın (Uzdilek) girişimleriyle 1931 yılında Ölüleri Yakma Cemiyeti kurulmuştu.

Cemiyete kurulur kurulmaz yakılmak isteyenler başvurmaya başlamış, sayı 3500 kişiye kadar çıkmıştı.

Ama bunun için bir krematoryum yoktu. İstanbul’da yaşayan ismi meçhul bir Mısır Hidiv prensesi Bomonti’de bir arsayı bu iş için bağışlamış ama krematoryum yapılamamıştı.

Ülkenin önde gelen iki bilim insanına da bu dernek yüzünden uçuk kaçık muamelesi yapıldı. Özellikle Nurettin Münşi o kadar kararlıydı ki gazetelere röportajlar verip “Ben, karım kayınvalidem, iki çocuğum hepimiz yanacağız. Bizi bu fikrimizden hiç kimse çeldiremez” demişti.

Ama Nurettin Münşi bey ve cemiyetin diğer bütün kurucuları bu dünyaya bir cami avlusundaki bir musalla taşı üzerinden veda ettiler.

Bazı kültürler ideolojilerden ve siyasetlerden bile güçlüdür. Laik vasiyetler de İslamcı tekfircilik de onlara işlemez

O gelenekleri öylece yakamazsınız.

Vasiyeti hatırlatan dindar münasebetsizi, vasiyet edenin laik akrabaları, yakınları cami avlusundan kovar.

Çünkü alkışlı, Mozartlı törenler, ışıklar içinde uyusun temennileri o ritüelin yerini tutmaz.

Bizi birleştiren, omuz omuza saf tuttuğumuz, ayrıcalıkların ortadan kalktığı, husumetlerin unutulduğu cenazelerdeki huzuru korumaya devam.

Sadece gidene saygıdan değil, esas cenazedeki sözlerden, dualardan, helallikten kendine teselli arayan kalanlara da saygıdan.

Herkesin bu dünyadan huzurla gitme hakkı vardır

.22/11/2023 00:01

Aşırı sağcılar nasıl İsrailci oldu?

Arjantin’in yeni devlet başkanı testereli aday Javier Milei oldu. Onu elinde meydanlara çıktığı testeresinden daha iyi anlayan bir ideolojik tabir yok.

Köpeklerine Milton (Milton Friedman), Murray (Murray Rothbard), Robert ve Lucas (Robert Lucas) adlarını verecek kadar liberteryen, aşı, kürtaj, iklim değişikliği, feminizm, siyahi haklar hareketine karşı olacak kadar aşırı sağcı, eşcinsel evlilikleri destekleyecek kadar liberal, Merkez Bankası’nı havaya uçurmayı vaad edecek kadar anarko kapitalist…

Ama her neyse olduğun şeyin de ‘deli’si olduğu açık

Ama bu profilin en ilginç kısmı Milei’nin aşırı İsrailciliği.

7 Ekim’den sonra mitinglerine İsrail bayrağıyla çıktı, seçilirse Arjantin’in İsrail’deki elçiliği Tel Aviv’den Kudüs’e taşımayı vaad etti. Bir ara Yahudi olmak istediğini bile açıklamış.

Seçildikten sonra bizdeki KKTC-Bakü ziyaretleri gibi ABD’den sonra gideceği ikinci ülke de İsrail olacak.

Genel olarak bizim kafamızdaki aşırı sağcı profiline uymuyor bu hararetli İsrailcilik.

Onun İsrailciliği, Latin Amerika solunun Filistinciliğine bir tepki. Yoksa Latin Amerika’nın İslamofobiye neden olacak bir tarihi ya da Müslüman mülteci meselesi yok.

Batılı aşırı sağcı denince aklımıza dazlak kafalı, Nazi bayraklı, Hitler selamı veren sinirli adamlar geliyor.

Onların Yahudileri sevmediğini anlamak için konuşmalarına bile gerek yok.

Ama artık bu epeyce demode bir aşırı sağcı karikatürü.

Mesela Avrupa’nın en meşhur ve ilk modern zamanlar aşırı sağcısı olan Jean Marie Le Pen, 80’ler ve 90’larda Holokost’u “2. Dünya Savaşı’nda önemsiz bir ayrıntı” diyen antisemitik bir siyasetçi olarak kötü bir şöhret yapmıştı. Ama yaşlanan ve artık epeyce saçmalayan babasını deviren kızı Marienne Le Pen, 7 Ekim’den sonra Fransa’daki dev Filistin yanlısı gösterilere tepki olarak Sarkozy, Hollande gibi isimlerin öncülük ettiği antisemitizme karşı yürüyüşe katıldı.

Le Pen Fransa’da en pro-İsrail çizgisindeki siyasetçilerden biri.

Avrupa’da aşırı sağcılık denince ilk akla gelen yüzlerden biri olan ve Türkiye’de nefret objesi olmaktan büyük haz olan uzun sarı saçlı, haza beyefendi kılıklı Geert Wilders de o kadar ileri derecede bir İsrail yanlısı ki Hollanda istihbaratı AVID İsrail ile olan bağlarının ülkesine olan sadakati hakkında soruşturma yürütmüştü.

Bugün yapılan Hollanda seçimlerinin favorisi olan Wilders, İsrail’i defalarca ziyaret etmiş, askeri karargahlarda generallerle bile görüşmüştü.

Aşırı sağ denince akla ilk gelen Almanların aşırı sağcıları daha da kararlı İsrail destekçisi.

Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif AfD, İsrail’e açık destek veriyor, kendileri antisemitizmle suçlanırken, hükümeti Müslüman göçmenlerden gelen "ithal antisemitizmi" önlemek için harekete geçmeye çağırdılar.

Nazilerin devamı olmakla suçlanan AfD, Merkel'e karşı Kudüs'ün İsrail'in başkenti olarak tanınması için coşkulu bir kampanya da yapmıştı.

İtalya’nın Mussolinici gençlik hareketleri içinde yetişmiş aşırı sağcı Başbakanı Giorgia Meloni de 7 Ekim’den beri sıkı bir İsrail taraftarı. Ondan daha aşırı sağda olan koalisyon ortağı Salvini ise Erdoğan’ın Hamas açıklaması yüzünden Türkiye’den elçinin geri çekilmesini savunacak kadar İsrailci.

İngiltere'de iktidardaki Muhafazakâr Parti'nin İsrailciliği ülkedeki protesto gösterilerine “nefret çeteleri” diyip, yürüyüşleri yasaklatmaya çalışmaya kadar vardı. Muhafazakarlıkla- Hintli İslamofibinin birleştiği Başbakan Sunak ve aşırı İsrailci refleksleriyle sınırı aşınca görevden alınan Suella Braverman’ın pro-İsrail tavırlarındaki aşırılığı BBC bile eleştiriliyor.

İngiliz aşırı sağı ise Filistin yanlısı gösterilere saldıracak kadar İsrailci artık.

Tabii Avrupa’nın açık ara en İsrailci iktidarı Macaristan’da.

Dünyadaki sağ popülizmin sembol isimlerinden biri haline gelen Başbakan Victor Orban, Netanyahu’nun Avrupa’daki en iyi müttefiki.

Macaristan, BM oylamalarında ABD ve golf arabasına oylarını değiştirecek kadar küçük bazı ada devletleriyle birlikte her oylamada İsrail ile birlikte elini indirip kaldırdı.

Halbuki, aynı Orban koca bir seçim kampanyasını “Müslüman göçmenlerin Avrupa’ya gelmesini fonlayarak Avrupa’yı İslamlaştırıp, Hristiyansızlaştırmaya, kimliksizleştirmeye çalışan Yahudi küreselci Soros’a karşı mücadele üzerine kurmuştu.

Avrupa yakın tarihinin 1933 Nazilerin seçim kampanyasından sonra zengin, dejenere Yahudi nefreti üzerine kurulmuş en güçlü kampanyasını yürütmüş Orban, İsrail’in ve Netanyahu’nun da güçlü bir müttefiki.

Çünkü Netanyahu ile Soros karşıtlığı başta olmak üzere neredeyse aynı dünyayı paylaşıyorlar.

Yine bütün tezlerini anti-Soros, Yahudi küreselci güçler karşıtlığı üzerine kurmuş Steve Bannon, Richard Spencer gibi beyaz üstünlükçüsü, Amerikan aşırı sağı ve o çizginin Mesih gibi gördüğü Trump’ın İsrailciliği İsrail’de bile aşırı sağ kalabilir.

Tabii Hint aşırı sağı Modi ve Hindutwa ideolosine yakın Hintlilerin İsrail’e destek gösterileri yapacak kadar fanatik İsrailciği hem ari, üstün ırklardan oldukları fikriyle hem de geleneksel İslamofobileriyle ilgili.

Diğer Avrupa ülkelerinde de aşırı sağ partiler İsrail destekçiliğinde en önde koşuyorlar. İstisnası yok.

Peki bu nasıl olabiliyor?

En başta yaygın bir hatayı düzeltmekte fayda var.

Naziler, Hitler ya da Mussolini, Yahudilere dinlerinden dolayı karşı değillerdi.

Yahudiliği, ari olmayan, ikincil sami bir ırk olarak görüyorlardı. Yahudilerin ari Alman ırkını bozduklarını, küçük kızların gizli ayinlerde kanlarını akıttıklarını, gizli örgütleriyle ülke yönetimlerini ele geçirdiklerini, ülkelerin kaynaklarını sömürdüklerini, ülkeye sadakatlerinin olmadığını düşünüyorlardı.

Yani meseleleri hiçbir zaman Yahudilerin İsa’yı öldürmesi olmadı.

O ekonomik krizde Yahudiler yerine Hindular Avrupa’da milyonlarca olsaydı ve sermayeye hakim olsalardı, dertleri Hindularla olurdu.

Peki, bugün bir aşırı sağcı için Batı’nın safiyetine, ariliğine, medeniyetine, homojinetesine en en büyük tehlike kim?

Avrupa’da nüfusları bir milyonun biraz üstünde olan Yahudiler mi?

Hayır, tabii ki nüfusları 45 milyona varan neredeyse Avrupa’nın yüzde 10’una yaklaşan Müslümanlar ve sayıları artan Müslüman göçmenler.

Batı medeniyetinin, modernitesinin, ırkının üstünlüğüne inanan bir aşırı sağcı için dünyanın başındaki en büyük tehlike ‘Batı’yı istila eden, çok çocuk doğuran, terör örgütleri kurup Batılı başkentlerde bombalar patlatan, kadınları ezen’ Müslümanlar ve İslam.

Bu İslam toplumlarının en büyük nefret objesi, düşmanı olan, karanlık Ortadoğu’da ‘modern, aydınlanmacı bir demokrasi adası’ gibi gördükleri, ‘Müslüman teröristlere hak ettikleri gibi’ davrandığını düşündükleri ülke de İsrail.

Bir aşırı sağcı, Batı üstünlükçüsü İsrail’e baktığında kendi ülkesinde iktidar olmasını istediği fikirleri görüyor.

Filistin’in 75 yıllık tarihi, Gazze’den her gün gelen çocuk cesedi görüntüleri o yüzden umurlarında olmuyor, onlar da empati hissi uyandırmıyor.

Onlar tarihin daha uzun bir dilimine bakıyorlar ve İsrail’in Gazze’yi temizlemesi ve Hamas’ı bitirmesini bu ilerici, batıcı tarih okumasında bir kazanım olarak görüyorlar. Eşit insan statüsünde görmedikleri Filistinli 5 bin çocuğun bu hayırlı iş için ölümü de onlara o yüzden dokunmuyor.

Yani aslında aşırı sağcılık uzaklarda olan, İkinci Dünya Savaşı’nda ucu kalmış, değişmez bir form değil.

Bugün bize de çok yakın yerlerden geçiyor.

Bir zamanlar 28 Şubatçılar da İsrail’i İslamcılara olan öfkeleri yüzünden çok seviyordu. Bugün Türkiye’de en temel duygusu “siyasal İslamcı” karşıtlığı olan çevrelerin içinde uyanan İsrailciliğin sebebi de bu.

Dünya da, aşırı sağcılık da, öteki de değişti.

Ama kalabalık bir ötekiyi düşman, insanlık için tehlikeli, yok edilmesi gereken olarak görmek değişmedi.

Dazlak kafalı aşırı sağcılar gitti yerine İsrail bayraklı aşırı sağcılar geldi.

Baki kalan aşırılık ve onun ürettiği yıkımlar oldu.

.27/11/2023 00:01

Peki patron ve imparator nerede?

“Aralarında Arda Turan, Emre Belözoğlu, Fernando Muslera, Selçuk İnan gibi ünlü futbolcuların da bulunduğu 18 kişiyi dolandırdığı iddia edilen Denizbank Büyükdere Şubesi müdürü Seçil Erzan ile birlikte 6 sanığın yargılanmasına başlandı.”

Türkiye bu aralar en çok futbolcuların paralarını, fahiş faiz için bir banka müdürüne elden para teslim etme aç gözlülüğünü ve en kibar tabirle saflığını konuşuluyor.

Ama Nisan 2023’de başlayan, medyaya da uzun süre hak ettiği kadar ilgi görmemiş, bilgi akışının aylarca epey ketüm ve sansürlenerek aktığı bu soruşturmada esas konuşulması gereken konu bu değil.

Dolandırıcılığa ev sahipliği yapan Denizbank Büyükdere Şubesi, Denizbank Genel Müdürlüğü’ne 1400 metre uzaklıktaki bankanın en merkezi, gözönündeki şubesi.

Şube Müdürü Seçil Erzan; 10 yıl Çorlu, 10 yılı aşkın Florya Denizbank şubelerinde müdürlük yaptıktan sonra Büyükdere Şubesi’ne atanmış bankanın en tecrübeli müdürlerinden biri.

Kendi ifadesi ve diğer ifadelerden anlaşıldığı gibi Denizbank Florya şubesinde müdürken 2012’de tanıştığı Fatih Terim’le evine gidip belge imzalatacak kadar yakın, Terim’in avukatıyla onun tanıştırmasıyla nişanlanmış, banka şubesindeki odasına ünlü futbolcular gelip gidiyor.

Toplamda 43 milyon dolar dolandırıldığını söyleyip dosyada müşteki olan isimler Seçil Erzan’ın kendilerine fonun Fatih Terim, Denizbank genel müdürü Hakan Ateş ve genel müdür yardımcısı Mehmet Aydoğdu’nun fonu ya da onların da içinde olduğu bir fon olduğunu söylediğini aktarıyor.

Sanıklardan ikisi Denizbank yöneticisi, müştekilerin üçü Fatih Terim’in kızı, damadı ve yeğeni.

Peki bütün bunlara rağmen bu davada kim yok dersiniz?

Fatih Terim ve Denizbank.

Adıyla insanların dolandırıldığı iki isim Fatih Terim ve Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş bu davanın hiçbir yerinde yoklar.

Banka Müdürü Seçil Erzan ve şube müdür yardımcısıyla birlikte bankayla ilgisiz dört kişinin içinde olduğu altı sanık arasında da, müşteki olan 16 kişi arasında da yoklar.

Hatta daha da ilginci adları kullanılarak yapılan dolandırıcılığın iddianamesinde ifadeleri bile yok!

Peki, bu nasıl mümkün olabildi?

Önce adını bizzat Atatürk’ün koyduğu- hatta Türkçe değil diye itiraz eden ünlü Türkçü profesör Sadri Maksudi’yi bir gece radyoyu açtırıp, sofrasındaki insanlara cahil diye linç ettirdiği- Denizbank’a bakalım.

İddianameye göre Savcılık bu dolandırıcılık soruşturmasını 7 Nisan 2023 günü dolandırılan iş insanlarından Bülent Çeviker'in avukatı aracılığıyla yaptığı başvuru üzerine başlatmış.

Aslında iddianamenin girişinde ilk suç duyurusunu kimin yaptığı tam da anlaşılmıyor. Cümleler muğlak seçilmiş:

“Denizbank A.Ş yetkililerine başvurarak vekili Av. Murat Özcan'ın 07/04/2023 tarihli dilekçesi ile Cumhuriyet Başsavcılığımıza başvururak müvekkil bankanın Levent Büyükdere Caddesi Şubesi müdürü olarak çalışan şüpheli Seçil Erzan'ın müşteki Bülent Çeviker'den 31/03/2023 tarihinde kişisel güven ilişkisine dayanarak 2.000.000 USD parayı değerlendirmesi amacıyla elden alarak 03/04/2023 tarihinde 3.000.000 USD olarak iade edeceğini bildirdiğini, bunun karşılığında da müşteriye yazılı bir evrak verdiğini ancak şube müdürüne ulaşmaya çalışsa da ulaşamadığını müşteki bankaya bildirdiği, banka tarafından araştırma yapılmaya ve Seçil Erzan'a ulaşılmaya çalışıldığı, ancak ulaşılamadığı, bu nedenlerden dolayı Seçil Erzan'ın gerçekleştirmiş olduğu eylemlere ilişkin olarak suç duyurusunda bulunulduğu…”

Net olan Denizbank’ın skandalın patlak vermesinden banka müdürü Seçil Erzan’a ulaşmaya çalıştığı ama ulaşamadığı…

Üç gün sonra Seçil Erzanü Çorlu’daki sitedeki bir evde gözaltına alındı.

Neden Çorlu?

Çünkü Erzan 10 sene Denizbank Çorlu şubesinde şube müdürlüğü yapmıştı.

Ama herhalde bankanın aklına onu orda bulmak gelmemiş olacak ki bankanın ulaşamadığı şube müdürüne savcılık üç gün sonra ulaştı.

İlk ifadesi 11 Nisan’da alındı.

Buraya kadar olan kısmı iddianameden aktardık.

Şimdi de Nisan ayına geri dönelim. Ve bu dolandırıcılıkla ilgili çıkan ilk haberlerden sonra Denizbank’ın yaptığı açıklamayı hatırlayalım:

“7 Nisan 2023 tarihinde bankamıza ulaşan ilk şikayet üzerine Teftiş Kurulumuz tarafından Levent Büyükdere Şube Müdürü Seçil E. Hakkında inceleme başlatılmış olup, aynı gün İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmuştur. Söz konusu kişiye ulaşılamaması dolayısıyla bankamızca Seçil E.’nin yurtdışına çıkma yasağı talep edilmiş, düzenleyici ve denetleyici kurumumuz da bilgilendirilmiştir. Teftiş Kurulumuzca yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, Seçil E. tutuklanmadan önce iddia sahiplerinin önemli bir bölümünün (18 kişi) ifadelerine başvurulmuştur.

“10 Nisan 2023 Pazartesi günü ön inceleme raporumuz İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na iletilmiş ve Seçil E. nitelikli dolandırıcılık suçuyla aynı gece saat 23:30 sularında gözaltına alınmış, akabinde tutuklanmıştır.

Bu çerçevede, Bankamız Teftiş Kurulu da konuyla ilgili kişilerin ifadesine başvurmuş ve rapor düzenlemiştir. İlgili raporu düzenleyip Savcılığa sunabilmek amacıyla Seçil E.’nin ifadesi, 9 Nisan 2023, Pazar günü alınıp, 10 Nisan 2023, Pazartesi tarihinde ön inceleme raporuyla birlikte Savcılığa iletilmiştir.”

Çok net biçimde Denizbank, Nisan ayındaki ilk açıklamasında banka müdürü Seçil Erzan’a ulaşıp ifadesini alarak savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu açıklamış.

Ama iddianamede Denizbank’ın banka müdürüne ulaşamadığı yazıyor.

İlk suç duyurusunu Denizbank yapmış olmasına rağmen iddianamede böyle bir suç duyurusundan da bahsedilmiyor.

Zaten Denizbank müştekiler arasında da değil.

Peki, gerçek neden böyle eğilip bükülmüş?

Seçil Erzan’ın savcılığa verdiği iki ifadeye bakalım.

İlk ifade gözaltına alınmasından hemen sonra 11 Nisan 2023 günü.

Bu ifadesinde her şeyi üzerine almış. Borsada 2011’de batırdığı parasını yerine koymak için başladığı ama sonra sarpa saran ponzi sisteminin nasıl çöktüğünü açıkça itiraf etmiş. Kendi bankası aleyhinde tek kelime etmemiş, banka yetkilileriyle görüştüğünden de hiç bahsetmemiş.

Ama Seçil Erzan, 3 Mayıs 2023’de savcılığa “ilk ifademe eklemek istediklerim var” diyerek savcılığa ikinci bir ifade daha verdi. Onu okuyalım:

“8 Nisan Cumartesi günü Denizbank Avrupa-1 Bölge Müdürü S. Hanım Çorlu'daki evime beni görmeye geldi. Daha öncesinde beni telefonla arayıp halimi hatrımı sormuştu. Bana burada kalmayabilirsin, otelde ya da istersen benim evimde de kalabilirsin dedi. Yanında koruma gibi birileri vardı. Daha doğrusu evimin önünde 4-5 tane adamın beklediğini gördüm. Geldikleri araçlar bankanın araçlarıydı. 8 Nisan günü Çorlu'daki evimde S. hanım benimle görüştükten sonra gitti. Bir sonraki gün 9 Nisan'da beni korumalar eşliğinde Zincirlikuyu'daki Denizbank Genel Müdürlüğü'ne götürdüler. Koluma serumlar takılarak bana bu işi banka dışında yaptın diye söylettirdiler. Tam olarak S. T., A. M. D., C. İ. (Teftiş Kurulu Bölüm Müdürü), T. K. (İnsan Kaynakları Genel Müdür Yardımcısı) vardı.

Bu şahsılar 8 Nisan Cumartesi günü sabahtan akşama kadar benim yanımdaydılar. Bu şahıslar bana sürekli "olayda zimmet yok, evet senin bankacılık hayatın biter belki ama hayatına bir şekilde devam edersin, bu olay zimmet değil" şeklinde sözler söyleyip bana baskı kurdular.

Hatta bana o kadar iyi davranıyorlardı ki tam olarak durumun ne olduğunu dahi anlayamamıştım. 9 Nisan Pazar günü akşam saatlerinde bu sefer Hakan Ateş bankaya geldi. Bulunduğumuz toplantı salonuna girerek "kızım biz zaten insanların parasını vereceğiz ama ortada bir enkaz var, kimden ne aldıysan söyle zaten bu bir zimmet değil, zimmet olsa sen yıllarca içeride çürürdün, bu sebeple de kendin banka dışında ne aldıysan onları söyle, sen bizi koru biz de seni koruruz, Seçil'e hemen bir avukat tutalım, avukatını ben tutacağım, Sağlık Sigortanı iptal etmeyelim, annenin hastalığı ile de ilgileceğim" dedi. Zaten orada bulunan herkes aynı sözleri söyleyip olayın zimmet olmadığını bana söylediler. Sonra aynı gün benim İstanbul Göktürk'teki ikametime beni yolladılar. O sırada S. T. de benimle birlikte geldi. Sermin Tekin bana evde detaylı arama yap, beni seni 3-4 saatte olsa beklerim. Bütün notlarını, kağıtlarını bana getir dedi. Ben de evde her yeri arayıp evde ajandamı ve notlarımı bulup Sermin Hanım'a verdim. Sonra tekrar akabinde aynı gün beni Çorlu'ya korumalar eşliğinde tekrar gönderdiler. Korumalar beni her yerde takip ediyordu. O sırada arkamda Güvenlik Bölüm müdürü dahil isimlerini tam olarak hatırlayamadığım 3 kişi vardı. 10 Nisan Pazartesi günü ben tekrar korumalar eşliğinde tekrar beni Zincirlikuyu'daki Genel Müdürlüğe getirdiler. Hem 9 Nisan Pazar günü hem de 10 Nisan Pazartesi günü Denizbank'ta bir liste oluşturduk. Bu listede kimin ne kadar para verip ne kadarını geri aldığını yazdım. O esnada yanımda bulunan şahıslar zaten sürekli birileriyle iletişim halinde olup benimle konuşup durumu başkalarına aktarıyorlardı. Ayrıca özellikle şunu belirtmek isterim ki 8 Nisan Cumartesi günü S. T. Çorlu'daki evime yanıma geldiğinde zorla benden ses kaydı oluşturmamı istedi. Bana şahsi telefonunu konuşma sırasında açarak sesimi kaydetti. "Eğer sen sadece banka dışında bu eylemleri yaptığını söylersen bu güveni kötüye kullanma şeklinde olur, bankada olduğunu söylersen zimmet olur, ömrün çürür" dedi. Aynı gün bankada A. M. D. da bana "olay kesinlikle zimmet değil, sen bu olayları banka dışında yaptın, sana en iyi avukatı tutuyoruz, sana iki tavsiyem var, bir avukatın sözünden asla çıkmayacaksın, o ne derse onu yapacaksın, iki tutuklanmayacaksın fakat olur da tutuklanırsan itirazını biz yapacağız" dedi.”

Peki iddianamede yer alan ve banka yönetiminin bankayı işin içinden uzak tutmaya çalıştığını gösteren bu ifadede adı geçen herhangi birini savcılık çağırıp soru sordu mu?

Hayır.

Bu iddialarla ilgili ifade dışında iddianamede bir araştırma veya soruşturma var mı?

Hayır yok.

Bu ifade peki doğru mu?

İfadeyi doğrulayan bir ifade daha var. Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş’in Fatih Altaylı’ya anlattıkları. Onu da okuyalım:

“Terim, eski futbolcular ve banka yöneticileri geçen Nisan ayında bir araya gelirler. Futbolcular durumu aktarırlar. Bankanın üst düzey yöneticisi şaşkındır. Parayı kaptıranlar banka yöneticisine “Ne olacak şimdi?” diye sorarlar. Yönetici “Vallahi önce Seçil Erzan’ı bulmamız lazım. Çünkü banka sisteminde görünen bir şey yok. Mutlaka bir hesap kitap vardır elinde. Ama Seçil Hanım’a ulaşamıyoruz. Şubeye gitmemiş, telefonunu açmıyor” der. Arda Turan atılır, “Ben telefonla konuşuyorum. Açıyor telefonunu” der. Ve Seçil Erzan’ı arar. Gerçekten Erzan telefonu açar. Arda Turan, Seçil Erzan’a nerede olduğunu sorar. Çorlu’da bir akrabasının yanındadır. Telefonu banka yöneticisi alır. “Seçil Hanım bu işi çözeceğiz. Ben şimdi size birini yolluyorum. O size yardımcı olacak. Bilgileri onunla paylaşın ki, konuya hakim olalım” der. Denizbank’ın Çorlu’daki şubesinden bir yönetici Seçil Erzan’ın bulunduğu eve gider. Konuşur ve aldığı bilgileri banka yöneticisine iletir. Ertesi gün Çorlu’ya bir banka aracı yollanır ve Seçil Erzan İstanbul’a döner. Görünen, Erzan’ın kontrolü elden kaçırdığı, elinde doğru düzgün bir kayıt bile olmadığıdır. Anlattıklarından ve verdiği bilgilerin bir araya getirilmesinden kimden ne kadar para aldığı, kime ne kadar ödeme yaptığı bulunmaya çalışılır.”

Yani Hakan Ateş’in anlatımı da Seçil Erzan’ın ikinci ifadesini doğruluyor.

Peki, Denizbank yetkilileri neden ısrarla Erzan’dan bu işin “zimmet” olmadığını söylemesini istemişlerdi?

Bankacılık Kanunu’nda zimmet suçu şöyle tarif ediliyor:

“Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu para veya para yerine geçen evrak veya senetleri veya diğer malları kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren banka yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları, altı yıldan oniki yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılacakları gibi bankanın uğradığı zararı tazmine mahkûm edilirler.”

Tam olarak Seçil Erzan’ın banka şube müdürü olarak işlediği suçu tarif ediyor madde.

Ama bankacılık zimmet suçundan soruşturma açılmasının bir şartı var. O da Bankacılık Kanunu’nda yer almış:

“Bu Kanunda belirtilen suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturma yapılması, Kurum veya Fon tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır. Bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir”

Peki Denizbank ya da BDDK savcılığa bu yazılı başvuruyu yapmış mı? İddianamenin girişinden okuyalım:

“Denizbank A.Ş. bünyesinde 2023 yılının Nisan ayına kadar şube müdürü olarak görev yapan Şüpheli Seçil Erzan hakkında bu dosyada yer alan eylemlere ilişkin olarak 5411 sayılı Bankacılık Kanununda yer alan Bankacılık Zimmeti ve Nitelikli dolandırıcılık suçlarından soruşturma başlatıldığı, bankacılık zimmeti suçunun oluşabilmesi için muhakeme şartını yerine getirmek üzere BDDK'dan rapor istenildiği, ancak ihbar şartı yerine getirilmediğinden Ek-Takipsizlik kararı verilerek soruşturmaya nitelikli dolandırıcılık suçundan devam edildiği.”

Bir de iddianamenin en sonundan bir paragraf okuyalım:

“Şüpheliler Denizbank A.Ş., Seçil Erzan, Hessam Al Qassım, Shyayne Nelson, Bjron Lenzmann, Ahmed Mohammed Aqil Qassim Lqassım, Aazar Ali Khwasa, Burcu Çalıklı, Derya Kumru, Hakan Ateş ve Mehmet Aydoğdu Hakkında 5411 sayılı Bankacılık Kanununda düzenlenen Bankacılık Zimmeti suçu bakımından BDDK'nın 18/08/2023 Tarihli "Yazılı Başvuruda Bulunulmasına Yer Olmadığına" şeklindeki kararına istinaden muhakeme şartının yerine getirilememesi nedeniyle ek takipsizlik kararı verilmiştir.”

Basında çıkan haberlere göre 41 sayfalık BDDK raporunda Denizbank’ın sorumluğunu gösteren saptamalar yer alsa da karar “Yazılı Başvuruda Bulunulmasına Yer Olmadığına" diye çıktı.

Yani BDDK, yazılı başvuruda bulunmaya gerek görmeyince banka ve bankanın bütün yönetimi soruşturmanın dışında kaldı.

Üstelik bu karar Seçil Erzan’ın bankayı suçladığı ifadesinden ve soruşturmanın başladığı tarihten dört ay sonra alınmış.

Erzan ikinci ifadesinde herkesin tanıdığı futbolcular ofisine geldiği, Denizbank hesaplarından yüksek meblağlarda paraların çekildiği, aylarca sürdürdüğü bu işlerden bankanın haberdar olması gerektiğini de söylüyor:

“Ayrıca özellikle şunu belirtmek isterim ki ben tüm mağdur olduğunu iddia eden şahıslar ile gerçek mağdurların sistemde hesaplarını kontrol ettiğim sırada log kayıtları sisteme düşmektedir. Mağdurlara verdiğim tüm evrakları bankada sistemde düzenledim. Banka başından itibaren durumdan haberdardır. En azından haberdar olmalıydılar. Kamera kayıtları ve yazıcıdan çıktı alınırken her şey banka hafızasında yer almaktadır. Yani banka bir şey bilmediğini söyleyerek kendisini kurtarmaya çalışmaktadır. Ben 12 yıl Florya'da şube müdürlüğü yaptım. Banka bunu bildiği halde göz yummuştur. Ben her şeyi ortada yaptım, hiçbir şeyi gizlemedim. Zaten 50.000 USD üstü döviz işlemleri bankadan çekildiğinde bu teftişe tabidir. Bankanın bu durumu atlaması mümkün değildir. 50.000 USD üstü olan her efektif işlemde açıklamasını dekontun arkasına yazmak zorundayız. Aksi halde kara para aklama hususları gündeme gelmektedir. Banka bu durumu tabi ki de biliyordu ancak bu kadar yüksek meblağlar çekilmesine rağmen hiçbir zaman sorgulamadı. Ancak ben yine de yaşattığım mağduriyet sebebiyle çok pişmanım, dedi.”

Gerçekten de iddianamede yer alan Seçil Erzan’ın paralarını aldığı insanlara verdiği evraklar resmi olmasa da resmi evraklara benzeyen, Denizbank sistemi üzerinde üretilmiş evraklar.

Örneğin altında imza ve kaşe olan bu evrak bankanın sistemi üzerinden üretilmiş. Fonun özel bir adı bile var: “Deniz Portföy Artı Serbest (Döviz) Özel Fon”

Yani özetle BDDK kararıyla Denizbank soruşturmadan kurtarıldı.

Yine bu yüzden soruşturma da zimmet suçundan değil, nitelikli dolandırıcılıktan açıldı.

Böylece dolandırıcılık şahsi bir meseleye dönüştü, bankanın itibarı korundu, hem de 43 milyon dolara varan alacakların bankadan tahsil edilmesinin de önü kapatıldı.

Sanıklardan bazılarının avukatı olan Rezzat Epözdemir, Fatih Altaylı’nın programında Denizbank’ın Nisan ayındaki ilk açıklamasında duyurduğu savcılığa şikayetini dosyada saklandığı yerden bulduğunu açıkladı. Şikayette Denizbank’ın avukatları da zimmet suçlamasıyla şikayetçi olmuşlardı.

Böylece Bankacılık Kanunu’nda “ya banka ya BDDK şikayetçi olmalı” şartından biri yerine gelmişti.

Ama savcılık bu suç duyurusunu da görmezden geldi, suçlamayı nitelikli dolandırıcılıktan açıp banka yetkililerini soruşturmaya dahil etmedi.

Ama korumacılık burada da bitmiyor.

İddianamenin sonunda isimleri geçen yabancılar Denizbank’ı 2019 yılında satılan BAE bankası Emirates NBD Bank PJSC'den bankanın yönetim kuruluna giren üyeler.

Hakan Ateş, 1997’den beri Denizbank’ın kurucu genel müdürü. Mehmet Aydoğdu ise genel müdür yardımcısı.

İddianamede bu iki isim müştekilerin ifadelerinde de sık sık geçiyor. Özellikle de futbolcuların.

Aralarında Arda Turan, Emre Belezoğlu, Semih Kaya, Selçuk İnan, Fatih Terim’in damadı, kızı ve yeğeninin olduğu müştekiler onlara güvenerek para yatırdım diyerek Hakan Ateş ve yardımcısından da şikayetçi oldular.

Peki savcılık müştekilerin bu şikayetleri için ne yaptı?

En çok para kaptıran Arda Turan’ı ifadesinden okuyalım:

“Başından itibaren Denizbank'a ve Hakan Ateş'e güvenerek fona para yatırdığımı düşünmüştüm. Başta Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş olmak üzere bu işte sorumluluğu bulunan tüm Denizbank yöneticilerinden ve Seçil Erzan'dan şikayetçiyim."

Bu ifadenin arkasında savcılığın en azından şikayetçi olan banka genel müdürünü de çağırıp iddiaları sormuş olmasını beklenirdi.

Ama böyle yapmadı. Bu suçlamalar iddinamede çok dikkat çekici bir şekilde suçlanan Denizbank’ın Teftiş Kurulu raporundan alıntılarla boşa çıkarılıyor.

Mesela şöyle:

“15/05/2023 tarihli Denizbank Teftiş Kurulu Başkanlığı inceleme raporunda özetle; müşteki Arda Turan'ın parasını bankacılık sistemi dışında değerlendirmesi için Seçil Erzan'a verdiğini, verdiği parayı geri alabilmek için uzun bir süre Seçil Erzan ile şahsi iletişim kurup bankayı hiç bir şekilde bilgilendirmediğini, söz konusu yapının bir saadet zinciri olduğu belirtilmiştir”

Müşteki futbolcu Selçuk İnan daha da net bir biçimde suçlamış Denizbank yöneticilerini:

“Paraları Denizbank, İş bankası ve Garanti bankası hesaplarımdan çektim. Bu paraları banka şube müdürünün Seçil ERZAN'ın odasında Seçil ERZAN'a verdim. Tamamen bankanın içerisinde teslim ettim. 2.150.000 USD'sini süreç içerisinde fonun elde ettiği asıl alacak ve kar payı diye bana bankada iade etti. Geriye yatırdığım ana paradan 1.535.000 USD alacağım kalmıştır. Bankaya duyduğum güven ve fonu yöneten Hakan Ateş ve Mehmet Aydoğdu’ya duyulan güven nedeniyle bu paraları ödedim. Buna karşılık olarak dosyada sunmuş olduğum üzere bana bu paranın bankaya yatırıldığına dair ıslak imzalı ve kaşeli resmi belgeler Seçil Erzan tarafından banka şube müdürü sıfatıyla verilmiştir.” Banka bu suretle sorumluluktan kurtulmaya çalışmaktadır. Hakan Ateş ve Mehmet Aydoğdu da sorumluluktan kurtulmaya çalışmaktadır. Ben Hakan Ateş’in, Mehmet Aydoğdu’nun ve Seçil Erzan’ın hep birlikte bu parayı zimmete geçirdiklerini düşünüyorum. Şikayetçiyim”

Parayı bankada teslim ettiğini söylemesine rağmen iddianamede savcılık, Denizbank’tan bu şikayeti çürütmek için de yine Denizbank Müfettiş Raporu’na başvuruyor:

“İşlemler tamamen müşteriler ve itimatlarının tam olduğu Seçil Erzan arasındaki çok yakın şahsi ilişkilere dayanılarak ve paralar Bankamız sistemi dışında müşterilerce kasten çıkarılarak yapılmıştır."

Yani BDDK ve savcılık dikkat çekici bir biçimde Denizbank’ı ve yöneticilerini soruşturmanın dışında tutmayı çalışmış ve bunu başarmış.

Soruşturmanın dışında tutulan biri de daha var; Fatih Terim.

Seçil Erzan, Florya Denizbank Şube Müdürlüğü’nden beri tanıdığı Fatih Terim’in adını ilk ifadesinde şöyle veriyor:

“Volkan Bahçekapılı'yı evet tanırım. Kendisi Buse Terim'in eşidir. Kendisini Fatih Terim'in damadı olması aracılığı ile tanırım. Çok bir samimiyetim yoktur. Bir gün Volkan Bahçekapılı'yı telefondan aradım, çok kısa süreliğine yüksek getirisi olan bir fon var, aman bu husus duyulmasın, Fatih Terim hocanın da fondan haberi var. Sen de girmek ister misin, dedim. Volkan Bahçekapılı da bana biliyorum, Buse'nin de var hatta, dedi. Bir sabah saat 7'de bana Volkan Bahçekapılı "bu fon hala duruyor mu, Emre Belezoğlu senden haber bekliyor" diye mesaj attı.”

Volkan Bahçekapılı, Fatih Terim’in damadı. Şimdi onun ifadesinden okuyalım:

“Emre Belözoğlu benim halamın oğludur yani öz kuzenimdir. Seçil Erzan'ı ise yaklaşık 3 yıldır tanırım. Kendisi Denizbank Şube Müdürüdür, bir samimiyetim olmamakla birlikte genelde ailemden bazı kişiler ile bankacılık hususunda ilgilendiği için ben de kendisine bu anlamda güveniyordum. Yaklaşık 6-8 ay önce Seçil Erzan beni aradı. Sonrasında aramalarına devam etti, her aradığında şahsımdan para istedi. Bana telefonda 22 kişilik bankaya ait özel bir fon var, bu fonu Hakan Ateş'in ve Mehmet Aydoğdu'nun oluşturduğunu ve yüksek getiriye sahip olduğunu söyledi ve hatta eşim Buse Terim ile Fatih Terim'in de bu fona para yatırdıklarını söyledi. Ben öncesinde Seçil Erzan'ın beni defalarca kez araması sebebiyle konu hakkında eşim Buseye danışmıştım, o da bana fonda parası olduğunu söylemişti. Benim nakit param olmadığı için ben de Emre Belözoğlu'na fondan bahsettim. Hatta seçil Erzan'a Emre Belözoğlu ile irtibata geçmesini söyledim. Emre Belözoğlu ile Seçil Erzan aralarında telefon görüşmesi yapmışlar. İlk olarak 17 Martta Emre Belözoğlu bana 1.492.000 USD parayı nakit olarak verdi. Ben bizzat bu parayı Seçil Erzan'a Denizbank Levent Şubesinde odasında teslim ettim.”

Fonun varlığını Fatih Terim’in yeğeni ve kızı Buse Terim’in işlerini yöneten Terim Arıcan da doğruluyor.

“Bir gün Seçil Erzan beni arayarak "Hakan Ateş'in ve çok daha fazla güvenilir kişinin içerisinde olduğu bir hazine fonu var. Bu fona çok özel isimler dahil oluyor, Buse Terim'in de Denizbank'ta mevduat hesabı olduğunu, parasını bu fonda çok iyi değerlendirebilir ve yüksek gelir elde edebilir" diye söyledi ve Buse Terim ile bu hususta konuşmamı rica etti. Ben de Buse Terim ile konuşup bilgi vereceğimi söyledim. Sonrasında konuyu Buse'ye anlattım. Açıkçası gelir elde edeceğimizi düşünerek Buse ile birlikte bu fona para yatırmaya karar verdik.”

Tabii savcılık ifadesinde Buse Terim Bahçekapılı da:

“Terim de bana Seçil Erzan'ın Denizbank Şube Müdürü olduğunu ve güvenli bir yatırım yapacağı konusunda ikna ettiğini kaldı ki Denizbank'ın en yetkilisi Hakan Ateş'in de bu işin içerisinde olduğunu söyledi. Ben de kişisel paramı iyi bir yatırım yapacağımı düşünerek bu fona aktarmaya karar verdim.”

Ama iddianameye bakılırsa; kızının, yeğenin para yatırdığı, damadının başkalarını para yatırması için ikna ettiği fondan Fatih Terim’in haberi yok.

Seçil Erzan da ifadelerinde Fatih Terim’in fonla ilgisi olmadığını söylüyor:

“Ben Fatih Terim'den bu zamana kadar fon adı altında bu zamana kadar para almadım. Ancak bu zamana 2012 yılından itibaren tüm bankacılık işlemleriyle ilgilenirdim. Tam olarak Fatih Terim'in finansal danışmanı bendim. Şöyle ki Fatih Terim ile ilgili bu zamana kadar çok sayıda finansal işlem yaptım ancak bu zamana kadar hukuka aykırı hiçbir işlem yapmadım. Eğer 2012 yılından itibaren Fatih Terim ile ilgili herhangi bir usulsüz işlem yaptığım iddia edilirse bu konuda her işlemi detaylı olarak her zaman açıklarım. Kesinlikle Fatih Terim ile ilgili herhangi bir usulsüzlük yapmadım. Fatih Terim beni kızı gibi sever, sayardı.”

Arda Turan’ın Seçil Erzan ile 11 Nisan’da tutuklanmasından önce yaptığı Whatsapp yazışmasındaki şu konuşma ise Erzan’ın ikinci ifadesinde Terim’i fonun dışında tutmasını doğrulamıyor:

“Arda Turan: Fatih Hoca kârda mı bu işte
Erzan: Valla Arda bir şey söyleyeceğim Normal şartlarda hoca kârdaydı.
Turan: Fatih Hoca’nın alacağı var mı bu durumda
Erzan: Ona bakmam lazım”

Peki Fatih Terim ne diyor adının sık sık geçtiği bu iddialara?

İddianameye bakılırsa hiç birşey. Çünkü kızının, damadının, yeğeninin, futbolcularının, eski teknik direktör yardımcısının müşteki olduğu iddianamede Fatih Terim ne müşteki ne de ifadesi var.

Savcılık Fatih Terim’in ifadesini almış. Üstelik Nisan ayında patlayan, herkesin ifade vermesinden iki ay sonra Haziran ayında.

Terim ifadesinde şöyle diyor:

“Ben uzun yıldır teknik direktörlük yaptım. Son 1 yıldır dinleniyorum. Seçil Erzan ile yaklaşık 5-6 yıldır tanışmaktayım. Hatırladığım kadarıyla 11 yıldır da Denizbank müşterisiyim. Ben yoğunluğumdan dolayı takip edemiyorum bankaya hiç gitmedim. Dosyadaki fon ile uzaktan yakından alakam yok. Bu fon için kimse benden para istemedi. Bu fon için Seçil Erzan’a hiç para vermedim. Erzan olayını duyunca paramı eşimin hesabına aktardım. 6 Nisan’da hesabımda ne olup bittiğini öğrenmek için Denizbank çalışanı Rüya hanımla yazıştım. O da bana bilgileri atacağına ilişkin mesaj gönderdi. Gönderdiği Excel tablosunda 3 kalem gözükmekteydi. Birincisinde 219.300 USD, 47.400 TL (TL Mevduat) ve saklama O/N 3 Milyon USD şeklinde bilgiler yer alıyordu. Bana mesaj yoluyla gönderilen ve yukarıda bahsettiğim kalemlerden 219.300 USD, 47.400 TL (TL Mevduat) paramın eşimin hesabına geldiğini tespit ettim fakat 3 000 000 USD hala gönderilmedi. Öncelikle 3 000 000 USD paramı halen bana vermedikleri için Denizbank’ta çalışan Rüya hanımdan şikayetçiyim.”

Ama nedense savcı olayın her anında adı geçen, adı en azından dolandırıcılık için kullanılmış Terim’in bu ifadesini iddianameye bile koymamış.

Seçil Erzan’ı tanıdığını inkar etmeyen Terim’in ifadesinde daha da ilginç bir yer var.

“Erzan olayını duyunca paramı eşimin hesabına aktardım. 6 Nisan’da hesabımda ne olup bittiğini öğrenmek için Denizbank çalışanı Rüya hanımla yazıştım.”

İddianameye göre Erzan dolandırıcılığının hukuken başlangıcı 7 Nisan. Ama Fatih Terim’in olayın patlayacağını bir gün önceden duyduğu anlaşılıyor.

Sonra da Denizbank çalışanı Rüya hanımdan bahsediyor ve 3 milyon dolarını hala eşinin hesabına aktarmadığı için ondan şikayetçi olduğunu söylüyor.

Peki kim Denizbank çalışanı Rüya Hanım? Neden Terim’in parası aktarılmamış?

Nedense ifadeyi alan savcı bu soruların da iddianamede peşine düşmemiş.

Yani karşımızda iddiaların her satırında Fatih Terim ve Hakan Ateş’in adının geçtiği ama iddianamesinde ve soruşturmasında bu iki ismin adının geçmediği bir dava var.

Futbolcular, ağızbirliği yapmış gibi fona Fatih Terim değil, Hakan Ateş’in adına güvenerek girdiklerini söylemişler. Yani Fatih Terim’i soruşturmanın dışında tutmaya çalışmışlar.

Hakan Ateş kaynaklı haberlerde ise oklar Fatih Terim’i gösteriyor.

Ama savcılık Fatih Terim ve Hakan Ateş’e dokunmadan bir iddianame yazmayı başarmış.

BDDK aldığı kararla Denizbank’ı bu gayya kuyusundan çekip kurtarmış.

Ne de olsa biri yılların patronu, diğeri de yılların imparatoru.

Patronlar ve imparatorları faniler gibi adil yargılanmazlar…

.29/11/2023 00:01

Denizbank 49.500 vuruşta ne anlattı?

Bankalar ciddi ve soğuk kurumlardır. Kullandıkları formal dil güvenilirliklerinin bir parçasıdır.

Denizbank’ın günlerdir ayrıntıları konuşulan dolandırıcılık skandalındaki son açıklaması ise bu formal dilin dışında, bir bankadan duymaya pek alışık olmadığımız polemikçi, suçlayıcı bir üslupla yazılmış.

Hatta kişiler arasındaki özel görüşmeleri ifşa eden, tape dökümlerine yer veren bir banka açıklaması bir ilk bile olabilir.

Aslında tam da bu üslup, 45 milyon dolarlık Fatih Terim Fonu dolandırıcılık hadisesine bakarken biz fanilerin esas neye dikkat etmemiz hakkında bir fikir veriyor.

Bu dolandırıcılığın baş aktörünün Seçil Erzan olduğuna bir şüphe yok. Zaten her iki ifadesinde de bunu bizzat kendisi anlatmış.

Yani aslında konu adi bir suç olarak kalabilirdi.

Ama olayın güçlü aktörlerinin yırtmak için yaptıkları kamu olarak bizi yakından ilgilendiriyor.

O güçlü aktörlerden biri; 1997’den beri sahibi dört kez değişen ama Zorlu Holding, Belçikalılar, Ruslar, BAEliler bankaya sahipken 26 yıldır Denizbank’ın Genel Müdürü olarak kalan Hakan Ateş.

Erdoğan bile ondan daha kısa süredir iktidarda.

Bu yüzden herkesi tanıyor, siyasetçilerle, medyayla bir telefon mesafede.

Medya için kızdırılmaması gereken en önemli reklam veren, işadamları için kredi muslukları kesilmemesi gereken çok güçlü bir aktör.

Olayın diğer tarafındaki güç aktör ise Fatih Terim. İmparator lakaplı Terim, herkese bir kol mesafede olan, Türkiye’nin en güçlü insanlarından biri.

İki güçlü aktör de olayın en başından beri kamuoyunu kendi lehlerinde yönlendirmeye çalışıyor.
Hakan Ateş, Denizbank ve avukatları kaynaklı haberlerde, Fatih Terim’in dolandırıcılıkta rolünün altı çiziliyor, futbolcuların para hırslarının kurbanı olduğu, aptallık ederek müsvedde kağıtlara karşılık milyon dolarlar vermesinin altı çiziliyor.

Haberlere bakınca futbolcuların sanki bunu onyıllardır tanıdıkları bir Denizbank şube müdürüne değil de sokaktan geçen birine yaptıkları zannedilebilir. Bazı para teslimatlarının doğrudan banka şubesinde yapıldığı bile gözlerden kaçırılıyor.

Dikkatli okurlar bu tarz haberlerin esas amacının bankanın bu işteki rolünü ve sorumluluğunu gözlerden kaçırmak olduğunun herhalde farkına varıyordur.

Gazetecilerin hepsi bunu özellikle bankayı korumak için yapmıyor ama haber kaynakları genelde medyayla iyi ilişkileri olan bankanın avukatları olduğu için bu mesajı verecek haberlere doğru yönlendiriliyorlar.

İkinci haber kaynağı ise Fatih Terim ve futbolcuların avukatları. Onlar da yitip giden paralarını geri almak için tek yol olan bankanın sorumluluğunun altını çizen haberler yaptırmaya, kamuoyunu bu doğrultuda yönlendirmeye çalışıyorlar.

Profesyonel gazeteciler ve tecrübeli okurlar bu yönlendirmelerin farkına varıyor, daha mesafeyle bilgilere bakıyorlar.

Bunu yapmak kolay değil. İlk akla geleni tabii ki iddianameye ve resmi raporlara bakmak.

Ama bu da güvenli bir yol değil.

Çünkü burada en tarafsız olması gereken BDDK’nın raporu da savcılığın iddianamesi de dikkat çekici biçimde delilleri bankadan yana değerlendiriyor.

Hatta iddianame olayın bir tarafı olan Denizbank’ın banka içi teftiş raporuna atıflarla dolu.

Bu yüzden de sorulması gereken sorular sorulmamış, alınması gereken ifadeler alınmamış.

Bütün olay Fatih Terim Fonu diye geçerken Terim’in savcılıkça alınmış ifadesinin iddianameye konmaya değer bile görülmemesi, olayın en başından beri içinde olan, Seçil Erzan’ı dolandırıcılık hakkında sorgulayan Denizbank yöneticilerinin ve genel müdür Hakan Ateş’in şu ana kadar tanık olarak bile ifadesinin alınmamış olması resmi belgelere de şüpheyle bakılmasını gerektiriyor.

Savcılık ve mahkeme yapması gereken işi yapmayınca bu kez kamuoyu mahkemeye dönüşüyor.
Denizbank’ın 49.500 açıklaması da o yüzden bir bankadan duymaya alışık olduğumuz bir dille değil, neredeyse bir savcılık ifadesi, avukat savunması gibi yazılmış.

49.500 vuruşluk uzun açıklama bankanın dolandırıcılığı nasıl öğrendiğiyle başlıyor.

Açıklamanın pek çok yerinde olduğu gibi burada da bazı cümleler büyük harfle yazılmış.

“Bankamız, konudan 2022 yılı Haziran ayından itibaren Levent Büyükdere Caddesi Şubemizde müdür olarak görev yapan Seçil Erzan’ın iki günlük mazeret izni nedeniyle görevinin başında olmadığı 07.04.2023 tarihinde müşterimiz de olan bir şikâyetçinin şubeye gelmesi ile ilk kez haberdar olmuştur.KAMUOYUNUN DİKKATİNE ÖZELLİKLE SUNMAK İSTERİZ Kİ ŞİKAYETÇİLERİN MAĞDUR OLDUKLARINI İDDİA ETTİKLERİ OLAYLAR YAKLAŞIK BİR YIL ÖNCESİNE KADAR GİTTİĞİ HALDE 7 NİSAN TARİHİNE KADAR HİÇ KİMSE TARAFINDAN KONU İLE İLGİLİ NE BANKAMIZA NE BDDK’YA NE DE CİMER’E TALEP, İHBAR VEYA ŞİKAYET İLETİLMEMİŞTİR.”

Bu paragraftan öğrendiğimiz yeni bilgi dolandırıcılık olayının 2022 yılına kadar uzandığı.

Banka iddianamede de yazdığı gibi bir işadamının bankaya gelip şikayet etmesiyle durumdan haberdar oluyor.

Peki bunun üzerine banka ne yapıyor? Yine açıklamadan okuyalım:

“Bankamız Teftiş Kurulu tarafından derhal incelemeye alınan konu, 7 Nisan 2023 Cuma günü saat 16:30 sularında Genel Müdürümüze aktarılmıştır. Tarafımıza gelen ilk bilgi üzerine öncelikle Seçil Erzan ile iletişime geçilmeye çalışılmış ancak kendisine Bankamızca bilinen iki telefon numarası üzerinden ulaşılamamıştır. Aynı gün, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına başvuruda bulunulmuş, olaya karışanların kamuoyunda futbol ve iş dünyasından şöhret isimler olması da göz önünde bulundurularak adı geçenlerin kişisel haklarının korunması amacıyla dosyada gizlilik talep edilmiş; Seçil Erzan’a hiçbir şekilde ulaşılamaması, ortada bir bankacılık suçu olma ihtimali de gözetilerek Seçil Erzan için yurt dışına çıkma yasağı talebinde bulunulmuştur. 7 Nisan Cuma günü ilerleyen saatlerde Genel Müdürümüz, yine spor dünyasından olan isimler tarafından aranmış ve görüşme talep edilmiştir.”

Yani bir yıldır devam eden bir olay 7 Nisan günü patlak vermiş.

Önce bir işadamı banka şubesine gidiyor, ardından spor dünyasından isimler banka genel müdürünü arıyor.

Ama işadamıyla, futbolcular arasında iddianameye bakılırsa bir bağ yok. Neden hepsi şikayet için aynı günü seçmişler tam bir muamma.

Ama daha tuhaf bir durum var.

Bankanın açıklamasına göre işadamının şikayetinden sonra banka Seçil Erzan’a ulaşmaya çalışıyor ama ulaşamıyor. Yani eğer dolandırıcılık Seçil Erzan’ın şahsıyla sınırlıysa ortada dolandırıldığı bilinen tek kişi işadamı.

Ama banka savcılığa yaptığı suç duyurusu için açıklamasında şöyle demiş:

“Aynı gün, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına başvuruda bulunulmuş, olaya karışanların kamuoyunda futbol ve iş dünyasından şöhret isimler olması da göz önünde bulundurularak adı geçenlerin kişisel haklarının korunması amacıyla dosyada gizlilik talep edilmiş.”

Peki, o ana kadar eğer tek müşteki işadamıysa dolandırılanlar arasında futbol dünyasından isimler olduğunu nereden biliyor banka?

Çünkü yine açıklamaya göre futbol dünyasından isimlerin genel müdürü araması ilerleyen saatlerde oluyor.

Futbol dünyasından isimlerin genel müdür Hakan Ateş’e ziyareti ile ilgili anlatılanlar ise herhalde açıklamanın en ilginç kısmı.

Adları verilmeyen o isimler Fatih Terim, Arda Turan ve Emre Belezoğlu.

Bankanın açıklamasında genel müdürle yapılmış özel bir görüşmeden konuşmalar aktarılmış:

“8 Nisan Cumartesi sabahı spor dünyasından olan isimler Bankamızı ziyaret etmiş, kendileriyle Bankamız Hukuk, Operasyon, Teftiş Kurulu, İnsan Kaynakları birimlerinin yöneticileri, ilgili Bölge Müdürü ve Genel Müdürümüzün de katıldığı toplantı gerçekleştirilmiştir. Toplantıda, spor dünyasından olan kişiler kendi eski hocalarının adıyla anılan bir fon olduğunu belirtip Seçil Erzan tarafından kandırıldıklarını ve önemli tutardaki paraları kendisine verdiklerini söylemişler, bir kağıda el yazısı ile yazılı alacaklı listesinin görüntüsünü vermişlerdir. Bankamız mağdur olduğunu beyan eden kişilerin isimlerini toplu olarak ilk kez böyle öğrenmiştir. Aynı toplantıda bulunan söz konusu teknik direktör de “… kızım gibi benimsediğim, evimize giren çıkan Seçil Erzan’ın bu yaptıklarını anlayamıyorum, kaybım olmakla beraber miktarını bilemiyorum.” gibi beyanlarda bulunmuştur. Banka yöneticileri, konunun Teftiş Kurulu tarafından incelendiğini ancak yapılan ilk tespitlerde şikayete konu tutarlara dair bir borç alacak kaydına rastlanmadığını, banka hesaplarında bir anormallik görmediklerini, incelemelerin devam ettiğini, Seçil Erzan’a da ulaşma çabalarının sürdüğünü ancak, kendisiyle irtibat kurulamadığını bildirmiştir. Bunun üzerine futbolculardan biri, Seçil Erzan’la devamlı irtibat halinde olduğunu ve sabaha kadar kendisiyle konuştuğunu, istenirse bankaya telefon numarasını ve o an kaldığı adresi verebileceğini söylemiş, ardından bankadan ayrılmışlardır. Bahse konu kişilerin bankadan ayrılması akabinde Bankamız yöneticileri toplantıya devam ederken şikayetçiler arasında yer alan aynı futbolcu, telefon ile arayarak, Seçil Erzan’ın Çorlu’daki yakınının evinde olduğunu söylemiş ve Bankamız kayıtlı numaraları dışında kendisine ulaşılabilecek telefon numarasını bildirmiş, Seçil Erzan’ın sicil amiri Bölge Müdürümüz Sermin Tekin’in kendisini araması halinde, yalnızca onunla görüşmek istediği bilgisini iletmiştir. İlaveten “Siz, şikâyetçilerin Cumhuriyet Savcılığına başvurmasını istiyorsunuz ama biz onları tutuyoruz…” şeklinde bir beyanda bulunmuştur.”

Bu paragrafta banka Fatih Terim’i resmi kaydı olmayan özel bir konuşmada söylediği sözler üzerinden hem Seçil Erzan’la ilişkilendiriyor hem de fona para yatırdığını söylüyor.
Yani banka aslında Fatih Terim’i suçluyor.

Sadece onu değil. Arda Turan da “Siz, şikâyetçilerin Cumhuriyet Savcılığına başvurmasını istiyorsunuz ama biz onları tutuyoruz…” dediği iddia edilerek suçlanıyor.

Ve banka bunu özel görüşmelerin içeriğini, genel müdürünün aktarımıyla vererek yapıyor.

Gerçekten çok tuhaf. Ama 26 yıldır bir bankayı yöneten bir genel müdür herhalde bankada tam bir referans kaynağı haline gelmiştir.

Açıklamada banka Fatih Terim ve futbolcuları doğrudan belge üretmekle de suçluyor.

Hem de “fütursuzca” gibi yine sitem ve öfke dolu ifadelerle:

“Bu bilgilerden de anlaşılacağı üzere; şikayetçi vekilleri yazılı ve görsel medyada ceza dava dosyasındaki evrakları diledikleri gibi manipüle etmekte ve serbestçe gerçeklere aykırı bilgilendirmeyi fütursuzca yapmaktadır. Kendileri şikayetçilerin ellerinde bulunan ve ceza davasının ilk duruşmasında para teslimi anında değil daha sonra elde ettikleri bankacılık açısından hiçbir anlam ifade etmeyen, herhangi bir bankacılık işlemini göstermeyen, ne anlama geldiği dahi belli olmayan kağıt parçalarına istedikleri anlamı vermekte ve bu belgelerle müvekkillerinin dolandırıldığını ifade etmektedirler. 20 Kasım tarihli duruşmada da şikayetçilerin her biri, ellerindeki kağıtları, paraları nakden Seçil Erzan veya kuryelerine teslim ettikten sonraki tarihlerde temin ettiklerini ifade etmişlerdir.

Söz konusu kağıtlar, saadet zincirinin tıkandığının söz konusu yapının çöktüğünün iddia sahiplerince öğrenilmesi ile birlikte, TESLİM ETTİKLERİ PARALARIN İSPAT EDİLEBİLMESİ VE ÖZELLİKLE BANKAMIZDAN BU PARALARIN TAHSİLİ AMACIYLA ÜRETİLEN, PARALARIN TESLİMİNDEN SONRAKİ TARİHLERDE VERİLDİĞİ; DOSYADAKİ İFADELER, TELEFON GÖRÜŞME TUTANAKLARI VE WHATSAPP YAZIŞMALARIYLA AÇIKÇA BELLİ OLAN kağıtlardır.”

Bankanın ulaşamadığı şube müdürüne Arda Turan’ın ulaşması da ilginç.

Çünkü daha sonra ifadeye gelmesinden anlaşılıyor ki Seçil Erzan aslında bankasından kaçmıyor.

Peki ne fikrini değiştiriyor?

Burası da meçhul.

İddianamede bankanın Erzan’a ulaştığı, ifadesini aldığıyla ilgili en ufak bir bilginin yer almaması ahtta bankanın Erzan’a ulaşamadığının yazılması da tuhaflıkları artırıyor.
Bankanın açıklamasında savcılığın ve BDDK’nın bankayı soruşturmanın dışında tutan kararlarına güçlü atıflar var:

“… Cumhuriyet Savcılığının raporda yaptığı ilk incelemede ortada bir bankacılık suçunun tespit edilemediğini açık bir şekilde beyan etmiştir.”

“DenizBank Yönetim Kurulu üyelerinin ve yöneticilerinin konu ile ilgi ve bilgilerinin olmadığı açıkça belirtilmiş, BDDK Raporu çerçevesinde zimmet suçu yönünden yazılı başvuruda bulunulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.”

İddianamede bile bankanın teftiş kurulu raporlarından alıntılarla müştekilerin iddiaları çürütüldüğüne göre yargı banka ile tam bir güven ilişkisi içinde.

Açıklamanın en ilginç kısımlarından biri iddianamede Seçil Erzan ile birlikte sanık olan tek Denizbank çalışanı Denizbank Büyükdere Şube Operasyon Yöneticisi Asiye Öztürk’ün masumiyetinin savunulduğu paragraf:

“Adı geçen, bahse konu kağıtları yalnızca sicil amirinin kendisini zorlaması sebebiyle imzaladığını ancak dokümanların içeriğiyle ilgili bilgisinin olmadığını beyan etmiştir. Böylece, Seçil Erzan Asiye Öztürk’ün iradesini fesada uğratmıştır.”

Peki banka neden sanık olan bu çalışanını koruyor? Çünkü olayın sadece Seçil Erzan’ın dolandırıcılığı olduğu tezini zayıflatan bir isim Öztürk. Bankanın iki çalışanın da olayın içinde olması bankanın sorumluluğunu artıyor. Banka da bunu engellemeye çalışıyor.

49.500 vuruşluk açıklamanın kritik bir okuması böyle.

.02/12/2023 01:57

“Hayat dalgalar gibi üstümüzden geçecek”

“Akşam yediye kadar siyasi telgraf ve makale tercümesi. Yediden yedi buçuğa kadar otobüs durağında sıra bekledikten sonra sıkışık bir otobüse binerek yola çıkacağım; Yüzde 50 ihtimalle de yarı yolda otobüs bozulup yürüyeceğiz. Sekiz buçukta yorgun argın yemeğe oturup radyo gazetesinin ve bir alaturka şarkılar programının refakatinde tatsız bir yemek yiyeceğim. Dokuzda, imkan bulup odama kapanabilirsem, yorgunumdur, uykuluyumdur, manasız ve hödüğümdür… 9, şiir okumak, şiir yazmak, felsefe, düşünmek, duymak, mektup yazabilmek ve Allahım beş dakikalık romantik olabilmek!... “Hayır” şimdi ayda 50 lira kazanmam ve tahsilimi bitirince bir kaza hakimi olabilmek için bunları unutmalısın”

1944 yılında Ankara’dan, işinden ve hukuk fakültesinden bu kadar nefret eden 19 yaşındaki genç adamın adı Bülent Ecevit’ti.

Bülent Ecevit’in 1944 yılında, yolunu bulmaya çalışan buhranlı bir genç olarak yazdığı mektuplar ‘Hayat Dalgalar Gibi Üstümüzden Geçecek’ adıyla Timaş tarafından yayınlandı.

Mektupları tesadüfen bir sahafta bulan Alper Çeker sayesinde 40’lı yılların Türkiyesine bir pencere açıldı.
1944 yılının bu müşteki, kırgın, bezgin genci aslında Türkiye’deki diğer gençlerden epey şanslıydı.

Bülent Ecevit, 1926 yılında bir müderrisin oğlu olan Adli Tıpçı bir baba ve bir şeyhülislamın kızı olan ressam bir annenin oğlu olarak İstanbul’da memurların yaşadığı Beşiktaş Akaretler’de doğmuştu.

Babası Fahri Ecevit, İstiklal Mahkemeleri’nde idam edilenlerin adli tıp raporlarını yazmış, Ankara Hukuk Fakültesi’nin ünlü profesörlerinden biriydi.

Eski rejimin İstanbul’daki elit ailelerinden birinde doğmuş, yeni rejimin Ankara’daki yeni elitleri içinde büyümüştü.

İlkokulu Ankara’nın ilk okullarından biri olan, kendi deyimiyle “devrimin mutfağı” Yüksel Caddesi’ndeki Mimar Kemalettin İlkokulu’nda mebus ve üst düzey memur çocukları ile birlikte okumuştu.

Sonra Türkiye’de çok daha az insana nasip olacak elit eğitimine İstanbul’da Robert Kolej’de devam etmişti.

Kolej’den sonra 1944 yılında Ankara’ya, babasının profesör olduğu Ankara Üniversitesi’nde hukuk okumak için dönmüştü.

Bu sırada babası Fahri Ecevit, aynı zamanda CHP Kastamonu milletvekiliydi.

Sadece hukuk öğrencisi de değildi, iyi İngilizcesi ve tabii babasının da namıyla hem okuyor hem de Basın Yayın Genel Müdürlüğü’nde çevirmen olarak çalışıyordu.

Ama ağzındaki altın kaşıktan, sürüklendiği hayattan, içinde olduğu elit sınıftan pek hoşlanmıyordu.

1944 yılında mektupları İstanbul’daki Robert Kolej’den en yakın arkadaşı Tunç Yalman’a yazıyordu. Tunç Yalman, o yılların en ünlü gazetecilerinden, Vatan Gazetesi’nin sahibi Ahmet Emin Yalman’ın oğluydu.

O da bohem bir hayat sürüyor, piyesler yazıyordu.

Mektuplardan Bülent Ecevit ve Tunç Yalman’ın da içinde olduğu Robert Kolej’deki çok sıkı bir arkadaş grubu olduğunu öğreniyoruz.

Ünlüler geçidi gibi bir gruptu bu.

Rahşan Aral yani bildiğimiz adıyla Rahşan Ecevit, Mekteb-i Mülkiye’de hocalık da yapan Paris’te eğitim görmüş bir maliyecinin kızıydı. Ahmet İsvan 70’lerde İstanbul Belediye Başkanlığı yaptı. Tosun Bekir Bayraktaroğlu ya da nam-ı diğer adıyla Tosun Baba, anarşist ressam, heykeltıraş, işadamlığı yaptıktan sonra Cerrahi dergahına intisap edip, ABD’de Cerrahi dergahını kurmuş ünlü bir şeyhti. Altemur Kılıç ya da mektuplardaki adıyla Demir, Cumhuriyet’in kurucu kadrosundan Kılıç Ali’nin oğluydu. Ve İstanbullu zengin bir aileden gelen daha sonra ABD’de ilk işletme eğitimini alan Türk unvanını alıp, ilk araştırma şirketini kuracak Nezih Neyzi.

Her ne kadar önce arkadaşı sonra sevgilisi olan Rahşan ve Nezih de Ankara’ya gelse de Ecevit, sıkıcı, bürokratik Ankara’da Robertli arkadaş grubunu özlemekteydi. Ankara’da gördüğü devlet elitlerine bakınca 20’li yaşlara daha varmamış grubun üstünlüğüne olan aşırı özgüveni artmıştı:

“Ben sana söylerdim de inanmazdın. “Dünyada bizim teşkil ettiğimiz kadar üstün grup yoktur” diye; buna karşılık, “bize öyle geliyordur” derdin…Yahu o kadar koca koca adamlar, devlet idaresinde mühim rol oynayan insanlar görüyorum daha, bu hiç şüphesiz henüz çok kıt bilgimize rağmen, bir tek bizim seviyemize yaklaşanını görmedi; isterse alim olsun, dahi olsun, beş para etmezler…Bizden başka kimseler hayata nasıl bakılacağının, hayatın nasıl sevileceğinin sırrına ermemiş.”

Genç Bülent’i Ankara’ya bağlayan ise mektupların adres bölümüne Ankara yerine yazdığı isimden anlamak mümkün: “Rahşanapoli.”

Herhalde daha şairane anlatılamazdı. Rahşan’la “siz”li mektupları, onun el yazısından, üslubundan çıkardığı anlamlar büyük bir aşkın habercileri.

Kitaptaki o mektuplar da çok şahane.

Ama benim ilgimi Cumhuriyet’in ilk elit neslinin 40’lı yıllardaki düşünce dünyası daha çok çekti.

Artık bu Robertli Ölü Ozanlar Derneği üyeleri için de hayatın gerçekleri gelip kapıyı çalmıştır.

Tunç Yalman’ın para kazanmak lazım diye özetlenecek mektubuna şöyle cevap vermiş Bülent Ecevit:

“Görüyorum ki kafanız para gibi menhus ve gayri ahlakiliğinde herkesin ittifak eylediği bir şeyle fazlaca meşgul. Bunun sizim yaşta temiz tanınmış bir gence yakıştıramadım. Yoksa, büyük bir Romalı şairin dediği gibi “Siz ananızdan, siz babanızdan, hiç terbiiiyee görmediniz mii?”

Mektuplarda ortasına doğdukları ve epey sıkıldıkları rejimin değerleriyle de kafa buldukları anlaşılıyor. Ecevit, “Ruhi eniştesinin” yazdığı bir marştan bahseder:

“Olmaz kemikten Cumhuriyet
Yaşasın şanlı ordu
İntiharız biz”

İntiharın bu buhranlı, protest kuşağın da gündeminde olduğu anlaşılıyor.

Fakat, esas şaşırtıcı olan intihar arzusuna karşı Cumhuriyet’in bu ilk elit genç kuşağının karşı argümanları.

Tunç Yalman’ın “intihar arzusu”nu yazdığı bir mektubuna karşı Bülent Ecevit onu şöyle ikna etmeye çalışmış:

“İntihar arzunun mazeretinde bir yanlış nokta var: “Allah’a kavuşacağım diye ne diye gün biriktireyim” diyorsun. Halbuki,

Mevzubahis olan bizim maksadımız değil, Allah’ın maksadıdır. Allah’ın maksadı ise 3-5 laf edecek birkaç adam bulundurmaktır daima. (Yani bizim gibilerden gayri insanların intiharı meşru sayılır da bizimki günah olabilir)
Senin burada kastettiğin “Allah’a kavuşmak” bedeni ölümden sonraki Allah’a kavuşmaktır ki, o, iki varlığın kavuşması değil birleşmesi demek olur; biz şimdi kavuşmuş vaziyetteyiz. Ayrılmıştık. Kavuşmuşuz, yine Birleşeceğiz (to become a unity manasında birleşmek) Sen, Allahın, bu kavuşma uğrunda katlanacağın sıkıntıyı hafifletmek için sana verdiği ilacı (to create) kullanmıyorsun.”

Mektubun devamında Ecevit’in ve grubun savaş yıllarında efsanesi büyüyen komünizme de mesafeli olduğunu öğreniyoruz. “Allah’ın buna izin vermediği”ni söyleyerek:

“Komünizm için söylediklerinde haklısınız. Ben de zannedersem aynı şeyleri düşünmeye başlamıştım. Bu şekilde düşünmeye başlamamın sebebi de Picasso’nun Komünist Partisi’ne girdiğini öğrenmem olmuştur… Ancak, daha insanlığın vaziyeti bunun için (unripe) Sonunda yani makine, köleler sınıfının yerini tuttuktan sonra zaten bu kendiliğinden olacak…Fakat bugün kurulabilecek Komünizmde Allahın maksadı hasıl olamaz, çünkü o robot-köleler sınıfı vücut bulmadıkça, Allah insanları kör tutmaya mecburdur ki lağımcılık, şoförlük, mütercimlik, muhasabecilik etmek mecburiyeti onları aşırı derecede bedbaht etmesin. Bilakis bugün kurulacak Komünizm insanları bedbaht edebilir. Çünkü ortadan, Allahın insanların gözüne bağ olarak kullandığı gayeler kalkacağı halde henüz insanları kör olma mecburiyeti devam edecektir. Ve o zaman Allah insanlığı bu tenakuzdan kurtarmak için onları yine-ters yüzüne- hayvanlaştıracaktır: Rusya’da yaptığı gibi. Allah Rusya’daki tecrübeyi muvaffak etmedi işte. Ver her makul insanın aklı yattığı halde, bunun içindir ki insanlığa henüz komünist olmak imkanını bahşetmiyor. Biz kendi işimize bakalım yani Allahın tek tek bizlerden istediğine…İnsanlığı düşünmek Allaha düşüyor ve zaten bunu kendisi için yapacak; ama Allah (step by step) yapıyor işini. Bu Kainat kafi derecede mucize, başka mucize beklememeliyiz artık. Hem Allah’ın acelesi yok ki! Olamaz da zaten. Bir kimsenin acelesi olabilmesi için ona verilen zaman mahdut olmalı. Allahın zamanı mahdut değil ki, Ezelden gelip Ebede gitmiş, başı yok, sonu yok.”

Ecevit’in Allah inancını ifade ederken kullandığı dil klasik bir din dilinden çok sufi meşrep bir dil.

Mektuplarda bazen “Basu badel mevt” mertebesine erdiğinden bahsediyor, bazen de iyi bir Hristiyan olan İngiliz şair Alfred Noyes’tan bir şiir onu ağlatıyor:

“…bu akşam bir çok sıkıcı ve kızdırıcı şeyler olmuştu ve artık Allah’a da isyan etmeye başlamıştım ki Alfred Noyes’ın “The Unkkown God’ını açtım ve şu şiirle karşılaştım:

“It might be
The final test of man, the narrow way
Proving him worthy of immortal life
That he should face this darkness and this death
Worthily and renounce all easy hope,
All consolation, all but the wintry smile
Upon the face of Truth”

…Ve ben zaten bunu okuyunca gözlerim doldu, Allah’tan isyanım kızgınlığım için af diledim. Ve o abdab itibaren sıkıntıya daha çok alışmış, daha kolay katlanabilir olmuştum. Yani Allah, kendi sıkıntısını biraz daha az rahatsız edici hale getirmişti, sıkıntıya daha tahammüllü olmuştu. Kısa sıkıntıya göğüs germemiz lazım. Ve bu, Allah namınadır. Sen asıl buna razı olmakla Allaha yardımın dokunmuş olur. Hem böyle giderse çilehane hayallerini yıkmalıyız. Sen orada akşam 6’da gazetenden dönüp siyasetten, olup bitenlerden mi bahsedeceksin?

Ben sana onlarla meşgul olma demiyorum. Ben de, belki fazlasıyla meşgul oluyorum zaten. Nasıl Allah’ın taşıyla, kuşuyla, ağacıyla meşgul oluyorsan, siyasetle içtimayla da meşgul ol! Fakat ancak o görüşle, arada pek fark gözetmeden, kendini kaptırmadan. Bunlar girdap gibi, kapıldı mı gider insan. Ve bu meşguliyet, iştirake kadar varmamalı, müşahitlikte kalmalı! Sen müşahitlikten iştirake kaymak istiyorsun.”

Gerçekten de olağanüstü.

Peki, bu kültürün kaynağı ne, adı konmuş bir sufilik mi bu?

Bülent Ecevit’in yakın arkadaş grubunda Tosun Baba’nın olması, acaba bunun kaynağı Cerrahilik mi dedirtiyor.

Ama Tosun Bayraktaroğlu’nun Tosun Baba olmasına daha en az 30 yıl var.

Fakat onun hatıralarında ve röportajlarında anlattıklarına göre mistisizme merak salması Cerrahilikten önce, 40’lı yıllara dayanıyor.

Yani Robert Kolej yıllarına. Hatta bu arkadaş grubun ilginç mistikliğinin bir adı bile var: “Burjuva mistik”:

“Biz bunu 20 yaşımızda Bülent Ecevit, Can Yücel ve başka ahbaplarla yaptık. Ama çocukken yaptık, aptalken yaptık, enayiyken yaptık, eşekken yaptık. Bir şey icat ettik. Adına da “burjuva mistik” dedik. Bir gün Hasan Ali Yücel (Rahmetullahi aleyh) evimize geldi, oğluyla aynı evi paylaşıyoruz. Ona bundan bahsettik, “Ulan” dedi “ne halt işliyorsunuz. Ne burjuva mistiği? Mis gibi Müslümanlık var, mis gibi tarikat var. Deli misiniz kendi kendinize din icat ediyorsunuz?”

Hatıranın her yeri ayrı ayrı şaşırılmayı hakkediyor.

Can Yücel ve Tosun Baba’nın Londra’da ev arkadaşı olmasına mı, Can Yücel ve Ecevit’in “Burjuva mistikliğine” mi, yoksa onları “mis gibi Müslümanlığa” çağıran kişinin komünist diye linç edilmiş, Cumhuriyet aydınlanmasının en önde gelen isimlerinden Hasan Ali Yücel olmasına mı şaşırmak lazım bilemiyor insan.

Peki, 40’lı yıllarda Robert Kolej kıyılarına da vurmuş bu “burjuva mistikliği”nin kaynağı ne olabilir?

Yine Tosun Baba’nın hatıralarından okuyalım:

“1940’larda Gürciyev denilen bütün dünyaya yayılan bir sistem vardı, mistisizmsi bir şey. Biz de ona intisap etmiştik 19 sene. Hanım da oradandır. Gürciyev denilen bu zat rivayete göre ortadan kaybolduğu yılların birinde Ortaasya’da bir yerlerde bir Nakşibendi şeyhine rastlayıp Müslüman oluyor ama bunu saklıyor. Hakikaten de söylediklerinin içinde Allah, İslamiyet zikredilmiyor ama var. Neyse, Efendim bana bu az dervişlik, erken şeyhlikle ilgili dedi ki “Orası da senin için bir nevi ilk ve orta mekteptir, iyidir.”

Sistem olarak bahsettiği Gürciyev, 20’inci yüzyıl başlarında dünyayı çok etkilemiş ezotetik, gnostik bir inancın kurucusu George Ivanovich Gurdjieff.

İstanbul kökenli Rum bir babanın ve Ermeni bir annenin oğlu olarak Gümrü’de doğmuş, çocukluğu o zamanlar bir Rus oblastı olan Kars’ta geçmiş Gurdjieff, hakikatin peşinde uzun bir seyahatten sonra fakirler, keşişler ve yogilerin yani İslam, Hristiyanlık ve Budizmin mistisizmini birleştirerek Dördüncü Yol adını verdiği bir mistik öğreti yaratmış bir modern zamanlar şeyhi.

Dünya hayatında insanların uykuda olduğu ile başlayan biraz İslam tasavvufvari, biraz Matrixvari felsefesinin peşine her milletten insanlar takılmış.

Sovyet devrimi olunca 1919 yılında Beyaz Ruslarla beraber İstanbul’a gelmiş.

Önce Galata Mevlevihanesi'nin iki sokak arkasındaki Kumbaracı Yokuşu'nda, sonra da Asmalı Mescit Meşrutiyet Caddesi üzerindeki Yemenici Abdüllatif Sokak’taki evlerde yaşamış. Bildiği altı-yedi dil arasında Türkçe de olduğu için Türk takipçileri de olmuş.

Cavit Orhan Tütengil’e göre onlardan biri Rıza Nur. Ekrem Işın’a göre Ahmet Haşim, Yakup Kadri de ondan etkilenmişler.

https://sanatkritik.com/podcast-2/eksik-okumalar-gizemli-iliskiler-yakup-kadri-ahmet-hasim-g-i-gurdjieff/

En ilginç müridi ise 1919’da İngiliz işgal kuvvetlerinin istihbarat subayı olarak İstanbul’da olan yüzbaşı John Godolphin Bennett. Bennett, 16 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının Samsun’a gidiş iznini imzalayan İngiliz subay.

Gurdjieff, bir süre sonra İstanbul’dan ayrılarak Paris'e yerleşiyor ve pek çok ünlü yazarın, müzisyenin, sanatçının etkilendiği Dördüncü Yol cemaatini kuruyor. Onun yolundan giden Bennett’ın da İngiltere’de etrafında bir halka oluşuyor.

1919 yılında İstanbul’un elitlerini etkileyen bu modern mistik akımın izleri üzerinde çok fazla şey bilinmiyor. O yüzden bu etkilerin 40’lı yıllarda Robert Kolejli öğrencileri etkileyip etkilemediğini de tam olarak bilmiyoruz.

Tosun Baba’nın hatıralarındaki Ecevit’in bizim tanıdığımız Ecevit’e hiç benzemediği ise açık:

“Bülent dünyanın en güzel, en nezih, en akıllı insanıydı. O da çok iyi şairdi, benden çok iyiydi. Onunla arkadaşlığımız kolejde oldu Londra’da oldu. Vekil vükela olunca az görüşür olduk, ben de Amerika’ydım. O bence Rahşan Hanım’ın tesiriyle siyasi oldu. Yoksa Bülent pek öyle siyasi olacak kimse değildi. İnce ruhlu şair bir adamdı. Biz Beyoğlu’na çıkardık, azcık kafayı falan çekerdik, o çay içerdi!”

40’lı yıllara bu özel mektuplardan açılan kapı bize bilmediğimiz ve bildiğimiz ama görmezden geldiğimiz pek çok şeyi yeniden hatırlatıyor.

İstanbul elitlerinin bir kısmının Cumhuriyet’in kurucu ideolojisine mesafesi, ilk kuşak Robertli elit Cumhuriyet kuşağının bile resmi pozitivizm dalgasına karşı tepki olarak metafiziğe, dine, mistisizme kayması, Ecevit’in mektuplardaki hassas, entelektüel gençten DSP genel başkanlığına yolculuğu…

Ve tabii Türkiye’deki Cumhuriyet’in sağladığı herkese eşit eğitimle sınıf atlama imkanı ile kuşaktan kuşağa miras elit kadrolar arasındaki mücadele…

.4/12/2023 00:01

Spotify listesinden nasıl depresyondaki Türkiye çıktı?

Dünyanın en büyük müzik paylaşım programı Spotify, her yıl olduğu gibi bu yıl da 2023’de platformda en çok dinlenen şarkı ve şarkıcıları açıkladı.

Tabii ki liste akıllı telefonu olan, Spotify’den haberdar daha çok gençlerin müzik tercihlerini yansıtıyor.

Ama bugünün dünyasında bu tarife girenler artık azınlık değil.

Spotify’nin Türkiye’de abone ve kullanıcı sayısı açıklanmadı. Ama dünyada 551 milyon kullanıcısı ve 220 milyon da para ödeyerek üye olan kullanıcısı var.

Yani kitlesel bir erişimden çıkan rakamlardan bahsediyoruz.

Zaten daha geniş kesimlerin kullandığı Youtube’un 2023 müzik listelerine de çok yakın sonuçlar.

O halde sonuçlara geçebiliriz.

Alıcılarınızla oynamayın, evet bu Türkiye listesi. Ve lütfen özellikle 40 yaş üstü moralini bozmasın.

2023’de Türkiye’nin en çok dinlediği ilk 10 şarkıcının listesi şöyle

1-Semicenk

2-UZI

3-Sezen Aksu

4-Motive

5-Lvbel C5

6-BLOK3

7-cakal

8-Mabel Matiz

9-Emir Can İğrek

10- Ezhel.

İnsanın gurbette memleketlisini görmüş gibi gidip Sezen Aksu’ya sarılası geliyor.

Ezhel, Mabel Matiz, Emir Can İğrek’i bilmiyorsanız sahiden biraz yaşlanmış olabilirsiniz.

Yaşlanmayı kabul etmeyenler UZİ’nin bir şarkısını duymuştum diye kendini teselli edebilir.

Ama 40 yaş üstü TC vatandaşları olarak bizi bu yarışmada Sezen Aksu’nun temsil ettiği açık.

Bazı isimler o kadar yabancı ki liste ilk açıklandığında sosyal medyada “Bunu parfüm adı sandım” yazanlar çıktı.

Arada bir çıkardığı şarkılar dışında uzun süredir albüm yapmayan Sezen Aksu’nun şanını yeni nesillere ve 2023’e de taşıması zaten başlı başına büyük bir hadise.

Ama şimdilik konumuz Sezen Aksu’yu çıkardığınızda yaş ortalaması 25’e düşüveren bu listedeki şarkıları kimin, neden dinlediği

Aslında her zaman nesiller arasında müzik zevkleri farklılaştı.

Arabesk yıllarca ayıplandı, yasaklandı. 90’larda pop müzik yükselirken eski nesillere her şey çok dejenere gelmişti. Şimdi anaakım müziğe dönen Rock, Metal dinleyen gençlerden uzun yıllar Satanist diye bahsedildi. Rapçilerin küfürbazlığı hala ayıplanıyor.

Ama eğer boomerlığa yorulmayacaksa, bu liste nesiller arası müzik zevkleri ayrışmasından daha fazlasına işaret ediyor.

Önce 2023’ün en çok dinlenen şarkıları listesine bir bakalım:

1-Aşkın Olayım – Simge

2-Yana Yana – Semicenk, Reynmen

3-NKBİ X YAPAMAM – Remix – Lvbel C5, Güneş

4-AFFETMEM – BLOK3

5-Pişman Değilim – Semicenk, Doğu Swag

6-Sevecek Sandım – Semicenk

7-Canın Sağ Olsun – Semicenk, Rast

8-Antidepresan – Mert Demir.

Listenin başındaki her köşebaşında karşınıza çıkan duymamanın imkansız olduğu unofficial Icardi marşı ve sonundaki Antidepresan dışındaki şarkıların varlığından ilk kez haberdar olduysanız yalnız değilsiniz.

Ben hızlıca bu gruptan çıkmak için bütün şarkıları oturup dinledim.

İlk 7 şarkıyı peşpeşe dinleyince bir sonraki şarkının “Antidepresan” olmasını doktor bile tavsiye edebilir.

Peki bu tarzın adı ne?

Türkiye’de son yıllarda yeni nesil arasında yükselişe geçen, arabalardan son ses açılmış olarak yanımızdan geçip giden bu müzik türüne tam olarak ne rap, ne pop, ne de arabesk denmiyor.

Spotify bu türü “Besk Rap” olarak kategorize ediyor.

Besk, Arabesk’tan geliyor.

Çok doğru bir tanım. Hem ana melodileri, hem de sözlerinde esas duygu arabesk.

Hem de bayağı koyu bir arabesk bu.

Öyle Orhan Gencebay arabeski de değil, Müslüm Gürses Azer Bülbül arabeski.

Zaten idolleri de bu isimler.

Türkiye’nin açık ara en çok dinlenen sesi olan 25 yaşındaki Ordulu Semicenk, 2019’da O Ses Türkiye yarışmasıyla ünlenmiş. (-miş snobize etmek için değil, sahiden yazarken bunu öğrendimden)

Tabii bu kadar genç bir adamın Müslüm Gürses’e çok benzeyen sesi ve tarzı dikkat çekti. Verdiği röportajlarda da idolünün Müslüm Gürses olduğunu söylemiş.

Türkiye’nin 2023’de en çok dinlediği ilk 8 şarkıdan dördü Semicenk’e ait.

Beste ve güfteler de onun. Milyonlarca kez dinlenmiş dört şarkısının sözlerine bakalım:

“Yana yana sevdik bazen çok kez unutulup
Gidenin ardından hep kahrolan bi' kul
Varsa sözüme güven, beni anla n'olur
Bozuksa ruhun zaten bana yazık olur.”

“Her şey yalandı, bir can kaldı verecek sana
Tövbesi olmayan günahkârdı, yeri dolmayan
Hiç sanmıyorum, atar mıydım? Adım adım hatırladım
Bir sen vardın, beni bana mahkûm edip bıraktın”

“Canın sağ olsun
Canın sağ olsun, ben çekerim
Kader sağ olsun
Kader sağ olsun, ben giderim”

“Seni de candan bilip sevecek sandım
İçime attıklarım bitecek sabrım
Yitip gidecek ömür ahvaline yandım
Yardım et Tanrım çok yaralandım”

Zirvelerde dolaşan yine 25 yaşındaki İstanbul Güngörenli Uzi’nin (Utku Cihan Yalçınkaya) sadece Youtube’da 47 milyon izlenmiş şarkısı Caney’de de birden rahmetli Azer Bülbül’ü duyuyoruz.

Şarkının nakaratı şöyle:

“Sahiden nerdesin cane?

Ben savaşıyorum kansızlarla

Cidden sen nerdesin cane?

Ya da boşver böyle iyi cane

Cidden ciğerim yaney”

Listenin ben bu ülkede mi yaşıyorum vibeı veren şarkısı Lvbel C5-Güneş’in birlikte seslendirdikleri “NKBİ X YAPAMAM.”

Bu arada Lvbel C5, bir grup değil, Almanya’dan da gelmemiş. Sadece 22 yaşında olan Sakaryalı Süleyman Burak Bodur’un sahne adı. Onun da 2023’de dinlemelere doyulamamış şarkısı şöyle:

“Bebeğim inan bana çok karışık kafam, karışık kafam
İki bilek AP, seni sevmezsem neydim
Dudaklarından öpüp gökyüzüne değdim
(La, la, la, la la la, la, la, la, la la la la la)

Uyan, kalk, yolun var
Dağılmaz dumanlar
Üfleme çek içine, yan”

“Affetmem” şarkısıyla zirvelerde olan Blok3 ise 21 yaşında Gebze’de yaşayan Hakan Aydın:

“Sordum kendime "Niye yaptı?" diye
Katlanamıyorum ben sahteliğe
Ama sen de haklısın
Niye bağlanasın ki bi' serseriye?
Eğer ben seni affetsem geceler seni affetmez
Gözyaşlarım affetmez, gururum seni affetmez
Sen gezip eğlenirken seni bekleyen o çocuk affetmez
Ben eriyip giderken buna şahit dostlarım affetmez”

Sadece şarkı sözleri arabesk değil, aynı zamanda sık sık Müslüm Gürses’e, Azer Bülbül’e de şarkılarda göndermeler var.

Peki 90’ların sonlarında, 2000’lerin başlarında doğmuş bu gençler neredeyse ölmekte olan arabeski yeniden nasıl keşfetti?

20’li yaşlara kadar ne yaşamış olabilirler ki ki bu kadar dertli şarkılar yazıp, söylüyorlar?

Onları dinleyenlerin hangi hislerine karşılık geliyor bu acılı, sitemli, atarlı sözler?

Eski arabesk kültüründekilerden çok farklı profillere sahipler.

Eski arabeskçiler gibi köylü, taşralı değil, şehirli bir nesil bu.

İstanbul Türkçesiyle konuşuyorlar. Hatta biraz Türkçelerini taşralaştırarak şarkı söylüyorlar.

Benzer tarzda müzik yapan kadınlar olsa da bu bir delikanlı müziği.

Söyleniş tarzı, kullanılan ağız da bitirim erkek ağzı.

Eski arabeskçilerin temsil ettiği “ezik”, “boynu bükük”, “mazlum” tipolijinin tam zıddı, güçlü, atarlı, özgüvenli, perdesiz bir erkeklik bu.

Sürekli kansızlarla, kahpelerle, sırtından vuranlarla mücadele ediyor, sokak dilini, suç tabirlerini kullanmayı seviyorlar.

Kafalar hep dumanlı ve karışık, sevgililer hep terk etmiş ama libido enerjisi yüksek…

Bu şarkıları dinleyenlere herhalde diğer şarkılar samimiyetsiz, masa başında yazılmış geliyordur.

Çünkü o şarkılarda dolaylı olarak ifade edilen duygular bu şarkılarda filtresiz, sade, dan dan diye yaşanıyor. Şarkıyı yazan şarkıcının haline, tavrına şarkılar yakışıyor. Birebir yaşanmış gibi hissettiriyor.

Peki, Türkiye’nin gençlerini kim bu kadar üzmüş ve kızdırmış olabilir?

Burada beklenen cevabı veremeyeceğim. Çünkü konu bu kez her şeyin kolayca bağlanabildiği iktidarla ilgili görünmüyor.

Tabii şarkıların sözleri, müziğin kalitesi yavanlaşmayı, basitleşmeyi, hayatı tutuşta bir magandalaşmayı, şehirlerin gettolarında yaşayan tam bir işi olamayan, artık kafalarda bir ampul yakmayı başaramayan demode okullardan ekstra hiçbirşey alamadan çıkmış, parası hep az ama bir cep telefonu ekranı uzaklıktaki arzuları hep çok bir neslin isyanını yansıtıyor.

Ama bu müziğin tüketicisi sadece bu tarif edilen sınıf değil. Kolejlerde, varlıklı semtlerde de bu müzikler duyuluyor.

En çok dinlenenler listesindeki Mabel Matiz, Emir Can İğrek daha şehirli profiller, daha şehirli, eğitimli kitlelere müzik yapıyorlar. Onların müziği de acıklı, arabesk bir müzik.

Mabel Matiz kliplerinde ağlıyor ve ağlatıyor, anti-depresanlar havalarda uçuşuyor. Emir Can İğrek’in patlattığı Ali Cabbar şarkısı bir nevi modern zamanlar Ümit Besen’in Nikah Masası. Bu hikayelere bu toplum 70’lerde sinemalarda yeterince ağlamıştı.

Çünkü mesele ekonomik, kültürel, sosyal değil ve hatta sadece Türkiye ile ilgili de değil.

Dünyada da benzer bir trend yaşanıyor.

Artık sahnelerde uçup kaçan müzik grupları yok. Belki romantik K-Pop grupları dışında artık yok demek gerek.

Adrenalin patlamasına neden olan, süper özgüven aşılayan şarkılar da artık o kadar revaçta değil.

2000’lerin ilk 10 yılındaki YOLO (You only live once) yani “Bu dünyaya bir kere geliyorsun, herşeyi dibine kadar yaşa kültürü durulmuş durumda.

Bunu görmek için dünyanın 2023’de en çok dinlediği şarkılara ve şarkıcılara bakmak yeterli.

İlk 10’daki şarkıların neredeyse tamamı damardan şarkılar.

Miley Cyrus’un Flowers’ı Taylor Swift’in Cruel Summer’ı, Lana Del Rey’in tüm şarkıları…

Bu yeni müzik türüne bazıları “chill pop” diyor.

Washington Post'un pop müzik eleştirmeni Chris Richards’a göre günümüzün çıldırmış Amerika'sında pop yıldızları da tıpkı bizler gibi varoluşun acısını uyuşturmak için Xanax gibi ilaçlara başvuruyor. Ama bu bir talep. Çünkü pop dinleyicileri de müzikte benzer bir uyuşturma etkisi duymak istiyor: “Eskiden aklımızın başımızdan gitmesini isterdik. Şimdi ise zihnimize masaj yapılmasını tercih ediyoruz."

Ne kadar tanıdık tespitler.

Halbuki bilim kurgu filmlerine göre bilgisayar, iletişim neslinin romantikleşmesi değil, mekanikleşmesi gerekiyordu.

Demek ki hayatlarının önemli bir kısmı sanal dünyada geçen, kolay iletişim kuran, düşünmekten çok kendini ifade etmeye meyilli, uğruna mücadele edilecek ideoloji, siyaset görmeyen, toplumu dönüştürmeye değiş, kendini bedenen ve zihnen geliştirmeye, güzelleştiremeye yoğunlaşmış bir nesil, müzikte ise sanal olmayan elle tutulur, gerçek duyguları hissetmek istiyor.

Bunların hepsi tabii çok amatör tespitler.

Belki daha iyilerini yapanlar çıkar.

İşe bu gençler ne dinliyor diye Spotify’ın en popüler şarkılar listesindeki artık bir minübüste de duymanız zor olduğu ilk 10 şarkıyı dinleyerek başlayabilirsiniz.

Ama dikkat edin depresyona girmeyin.

.06/12/2023 00:01

50 yıl önce Filistin kamplarında...

“Kökleri Amerika ve Amerika’nın milyarder Yahudilerine dayanan İsrail Devleti, Ortadoğu’da vurucu kuvvet haline gelmiştir. Son yıllarda çok gelişen Arap milliyetçiliğinin, Anglo-Amerikan çıkarları için tehlike halinde gelişmesi, İsrail-Amerika birliğini perçinlemiştir.”

Paragraf 1967’de Arap devletleri ve İsrail arasındaki Altı Gün Savaşları sırasında Türkiye Milli Gençlik Teşkilatı (TMGT) Merkez Yürütme Kurulu’nun Filisin’e destek bildirisinden…

O günkü TMGT, isminden anlaşıldığı gibi sağcıların değil, solcuların elindeydi.

Solcu öğrencilerin Filistin’e desteği ise bildiri yayınlanmaktan ibaret kalmadı.

9-10 Haziran 1969’da İstanbul’da öğrencilerle polis arasında meydana gelen olaylarda üniversiteler tatil edilmiş, aralarında Deniz Gezmiş’in de olduğu bazı öğrenciler hakkında arama kararları çıkarılmıştı.

Öğrenciler Filistin hareketinin Sovyetlere yakın Marksist kanadı olan Filistin’in Kurtuluşu İçin Demokratik Cephe örgütünün davetiyle Filistin’e gittiler.

Deniz Gezmiş, Yusuf Küpeli, Cihan Alptekin ilk giden öğrenciler arasındaydı.

FKDC’nin kamplarında kaldılar, gerilla eğitimi aldılar. Deniz Gezmiş ailesine Kuşadası’na gideceğini söyleyerek Filistin’e gitmişti.

1973 Yom Kipur Savaşı’nın hemen öncesinde bu kez Maocu Aydınlık hareketinden bir grup genç Arafat’ın liderliğini yaptığı El Fetih Kampları’nda eğitim görmek üzere Lübnan’a gittiler.

Önce Faik Bulut, ardından Bora Gözen, Ali Ergün, Hüseyin Tüysüz, Cengiz Çandar, Kerim Öztürk, Cafer Topçu, Ahmet Özdemir, Yücel Özbek, Ali Kiraz, Şükrü Öktü, Gürol İlban Lübnan’a gittiler.

Aslında amaçları Filistin’de savaşmak değildi. Orayı Avrupa’ya geçiş için kullanmaktı. Hedef Avrupa’ya geçmek ve Türkiyeli işçiler arasında sosyalist propaganda yapmaktı.

Fakat ertesi gün Avrupa’ya geçmek üzere FKÖ tarafından yerleştirildikleri kampı 21 Şubat 1973 gecesi İsrail ordusu bastı. Kampta Türk gençlerden başka kimse yoktu.

8 kişi hayatını kaybetti. İki kişi yaralı kurtuldu ve kaçtı. İsrail askerlerinin tutukladığı Faik Bulut ise 7 yıl 2 ay İsrail’de hapis kaldı.

Bu çok bilinen ve bugünlerde yeniden hatırlanan olayın ayrıntıları Oral Çalışlar’ın yeni kitabı İsyan Günleri 68’de anlatılıyor.

Gerçekten bu dönemi anlamak isteyenler için Çalışlar’ın sade üslubu ve taze hafızası çok açıklayıcı bir kitaba dönüşmüş.

Peki, 8 Türk gencini İsrail ordusu öldürünce Türkiye’nin tepkisi ne olmuştu?

Önce gençlerin kampta olduğu günler bölge Yom Kippur Savaşı’ba doğru gitmekteydi.

İsrail ordusu 115 sivili taşıyan bir Libya yolcu uçağını Mısır hava sahasında vurmuş, uçaktaki herkes hayatını kaybetmişti.

Türkiye’de ise hala iktidarda askeri cunta destekli hükümet vardı. İsrail elçisi Elrom iki yıl önce öldürülmüş, bir yıl önce Deniz Gezmişler idam edilmişti.

Yani silahlı sol örgütlerin mensuplarının anarşist eşkıya olarak adlandırıldığı zamanlardı.

İsrail kampın saldırı hazırlığı yapan gerilların etkisiz hale getirilmesi için basıldığını açıkladı.

Kampta sadece Türklerin olduğı ortaya çıkınca da bunun Filistinlilerin küresel terörizminin delili olduğunu söylediler.

Yani bildiğimiz İsrail açıklamalarını yaptılar.

Peki Türkiye Cumhuriyeti bir askeri kampta da olsalar, silaha ya da suça bulaşmamış 20’i yaşlardaki kendi vatandaşlarının öldürülmesi için ne yaptı?

Hiçbir şey.

Hatta hiçbir açıklama yapılmadı. Zaten iki yıl önceki suikast yüzünden mahcup olunan İsrail’i kızdıracak en ufak bir söz söylenmedi.

50 yıl önceki Türkiye ve bölge böyleydi .

.09/12/2023 02:12

TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi’nde ne işim vardı?

Soruya cevap vermeden Türkiye’de benzeri çok olan bir hayat hikayesine bakalım:

“Elazığ’ın Keban ilçesine bağlı Bayındır Köyü’nde doğmuşum. İklim şartlarının çok zorladığı ve yolların üç-dört ay kar nedeniyle kapalı olmasından dolayı kasabayla ilişkinin kesildiği bir köydü. Öyle zamanlarda hasta olanlar ölüyor; sağ kalanlar, daha dirençli olanlarsa hayatlarını devam ettiriyorlardı. Mesela bir kız kardeşim varmış; bebekken altı ay boyunca ağlamış ve sonunda vefat etmiş. En büyük mücadelemiz doğaylaydı. Kurtlar köyü basardı. ..Üç kardeşiz, üçümüzün de nüfus káğıdındaki doğum tarihleri yanlıştır. Ben 1958 doğumluyum. Hangi gün doğduğumu bilmiyorum. Doğum tarihimi sordukları zaman 10 Aralık diyorum, nüfus kağıdımda ise 7 Kasım 1960 yazıyor. O dönemde ancak ilkokula giderken nüfus káğıdı çıkarılırmış. İlkokulun ilk üç sınıfını o köyde okudum. Okulda iki sınıf vardı; birisinde dört ve beşinci sınıflar, diğerinde de birinci, ikinci ve üçüncü sınıflar eğitim görürdü..

Annem ve küçük ağabeyimle köyde yaşarken, babam 1950’lerde İstanbul’da ticaret yapmaya başlamıştı. Önceleri portakal falan, sonraları da sırtında halı satıyordu. Büyük ağabeyim de onun yanında lise eğitimini sürdürüyordu. Yazları köye gelir, yanında kaşar peyniri ve sucuk getirirdi. Evde bir bolluk olurdu. Pazar sabahları özeldi; her gün içtiğimiz çorba yerine çay içerdik.

İlkokul üçüncü sınıftayken babam bizi de yanına aldı ve 1968 yılında Kasımpaşa’ya taşındık. Köyden şehre gelince bir kültür şoku yaşadım.

Piri Reis Ortaokulu’nu bitirdikten sonra Beyoğlu Atatürk Erkek Lisesi’ne devam ettim. Öğrenci hareketlerinin yoğun olduğu bir dönemdi.

O dönem ciddi bir sol sempatizanıydım. Çok iyi konuşurlardı ve ben de çok etkilenirdim. Konuşmaların içeriğinin yanı sıra havası bile beni etkiliyordu. 1976’dan beri hep ciddi işlerle uğraştım. Üniversitede arkadaşlarla çektirdiğim bir tane resmim yoktur; illegalite...

Babamın dükkanı da Galata’da olduğu için o civardaki esnafın yanında çalışıyordum. İlk işim Yüksek Kaldırım’da bir radyo tamircisinin çıraklığıydı. Para biriktirip Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Fakir Baykurt ve Orhan Kemal’in kitaplarını alıyordum.

Lise son sınıfta ise bir tekstil firmasında tezgahtarlık yapıyordum. İşi öğrenmiştim.

1977 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Vatan Mühendislik’i kazandım. Ben de sol kanattaydım.

Çok kavga çıkardı. Her kavgadan sonra da polis alır götürür on-on beş gün evden uzaklaşırdık. Bir keresinde on beş gün sonra eve döndüğümde annem o kadar ümidi kesmiş ki kapıda beni gördüğünde bayılmıştı.

Mühendisliği bilinçli seçmemiştim. En çok Mülkiye’yi istiyordum. Soldaki liderlerin çoğunluğunun bu okuldan mezun olması da kararımda etkili olmuştu. Yazar olmayı arzuluyordum. Sanatçılara ve yazarlara karşı büyük ilgim vardı, şiirler yazıyordum. Şiir yazarken Nazım Hikmet’ten esinleniyordum.

1981 yılının eylül ayında okuldan mezun oldum.. İş yeri Tuzla’da, evim ise Kurtuluş’taydı. Mesai 7.30’da başladığından 5.30’da uyanıyor, Elmadağ’a kadar yürüyor ve ilk otobüsle Mecidiyeköy’e, oradan Kadıköy’e ve Kadıköy’den de Tuzla’ya gidiyordum. Sabahın o saatinde sokakta sadece köpekler oluyordu. Kahvaltımı rahmetli babam hazırlıyordu. Saat beşte mesai bitince de yüksek lisans eğitimine gidiyordum. 23 yaşındaydım ve eve ancak saat onda girebiliyordum, hemen uyuyordum.”

Türkiye’de benzerleri çok olan bu hayat hikayesinin diğerlerinden farkı sürprizli sonu.

Çünkü, Elazığ Keban’ın kurt inen köyünde, birleştirilmiş sınıflarda okumuş, gençliğinde solcu olmuş, sabah 5’te kalkıp otobüsle işine gitmiş bu genç mühendis hikayenin sonunda TÜSİAD Başkanı oluyor.

Ama bu bir peri kızının değneğiyle değiştirdiği Sinderalla hikayesi değil.

Ünlü bir soyadı ya da ağzından altın kaşıkla doğmamış Orhan Turan, Türkiye’nin en büyük yalıtım şirketlerinden birini kurarak patronlar kulübüne rica minnetsiz, balkabağı arabasız, kapısından, elinde davetiyeyle girmiş.

Turan’ın başkanlığını yaptığı TÜSİAD’ın yeni yönetiminde, adı TÜSİAD’la bütünleşmiş Koçlar, Sabancılar, Eczacıbaşılar gibi büyük ailelerden kimse olmaması hemen dikkat çekiyor.

Özyeğin ve Tara ailelerinin yeni neslinin temsilcileri var ama adını bildiğimiz isimler yok.

TÜSİAD’ın bir çeşit mütevelli heyeti gibi olan Yüksek İstişare Konseyi’nin başkanı Tuncay Özilhan, TOGG ortaklığıyla iktidarla en iyi ilişkileri olan büyük işadamlarından biri. Ömer Koç, Arzuhan Doğan Yalçındağ, Ümit Boyner gibi eski başkanlar da bu konseyde yer alıyorlar. Ama Ankara’daki son Yüksek İstişare Konseyi toplantısında bile olmadıklarına göre artık TÜSİAD kimliğiyle o kadar da birlikte görünmek istemiyorlar.

Anlaşılan Türkiye’nin adı TÜSİAD’la anılmış, zaman zaman iktidarlarla kavga etmiş zengin büyük aileleri, mevcut iktidarla karşı karşıya gelmemek için TÜSİAD’ın arka koltuklarına çekilmiş, ön koltukları da kendi işlerini kurmuş, yeni teknolojilerle büyümüş yeni müteşebbisler ve gençlere bırakmışlar.

Konsey toplantısına katılmak için savaşın ortasındaki Ukrayna’dan gelmiş genç bir işadamı bu müteşebbis ruhunu gösteriyor.

Elazığ’dan gelen, gençliğinde solculuk yapmış Orhan Turan da fildişi kulelerindeki TÜSİAD’ın değil, yeni bir TÜSİAD’ın başkanı.

Bu TÜSİAD, Tanrılar katından fanilere arasına iniyor. Zaten yeni yönetim de bu doğrudan ilişkiyi organik olarak kurabilecek insanlardan oluşuyor.

Orhan Turan’ın “söyleşme” dediği bu doğrudan temasların en kapsamlısı “Cumhuriyetin İkinci Yüzyılına Girerken Türkiye” çalıştaylarıydı.

Birkaç ay önce bu çalıştaylardan Samsun’da yapılanına davet aldığımda çok şaşırmıştım. Ama toplantıya gittiğimde daha fazla şaşırdım.

Toplantılara Mustafa Karaalioğlu, Altan Tan, Mesut Yeğen, Melek Göregenli, Mehmet Kaya, Roj Girasun, Reha Çamuroğlu, Ömer Dinçer, Vahap Çoşkun, Hilmi Demir, Tarık Çelenk gibi isimler de davet edilmişti.

Benim katıldığım tartışmanın başlığı Cumhuriyet ve Demokrasi’ydi.

Başka şehirlerde Refah ve Bölüşüm, Çevre ve Kalkınma, Küresel Dönüşüm ve Ulusal Strateji başlıklı 7 farklı çalıştay oldu.

Tabii bu başlıklar tabii Davos Zirveleri’nin fakirin derdi zenginlerin çenesini yorar türden başlıklara benziyor.

O garanticilik burada da vardı.

Bugüne kadar muhtemelen TÜSİAD’ın kapısının bile önünden geçmemiş isimlerle yapılan çalıştaylar 90’ların Siyaset Meydanları gibi bir ortamlara döndü.

Siyaset Meydanlarındaki kadar cesur ve yeni fikirler söylenmedi, doğrudan ülkenin yarısını temsil eden fikirler bu toplantılarda pek duyulamadı ama kutuplaşmış, cemaatlere bölünmüş bir toplumda bu diyalog ortamı bile yeterince cesurdu.

Bizim çalıştayın ana gündemi olan Cumhuriyet ve demokrasiyi biraraya getirmek her Türk entelektüelinin hayatının bir döneminde olur mu diye denediği naif ve iyiniyetli bir çaba. Demokrasi varken cumhuriyeti araya sokmanın anlamını bir yabancıya anlatmak kolay değil ama Türkiye’de tabii bunun tarihsel bir arka planı var, hepimizin bunu hemen anlıyoruz.

İlginç olanı bu tartışmanın yıllar içindeki evrimi.

90’lar ve 2000’lerin ilk 10 yılında Anadolu şehirlerinde ve farklı kesimlerden isimlerle benzer toplantıları MÜSİAD organize ederdi.

Demokrasi ve Cumhuriyet başlığı o zamanlar da muhafazakar kesimlerin yaptığı panel, konferans gibi toplantıların en revaçta başlıklarından biriydi.

En az 30 yıl sonra TÜSİAD’ın çalıştayı için Cumhuriyet ve Demokrasi başlığının seçilmesi Cumhuriyet’in demokrasi ile yapısal problemleri hakkında yeterince fikir veriyor.

Ama 90’lardaki MÜSİAD’ın Cumhuriyet ve Demokrasi toplantılarıyla TÜSİAD’ın 2023’teki aynı başlıklı toplantısı arasında bir fark var.

MÜSİAD ve muhafazakar kesimlerin temsil edilemiyordu ve kendilerine ülkenin kamusal alanında bu şekilde bir alan açmaya çalışıyordu.

Ama fark bu değil. Hatta bu benzerlik. TÜSİAD da bugün karar merkezinde temsil edilemiyor, temsil ettiği sınıf kamu üzerindeki gücünü büyük ölçüde kaybetmiş durumda.

Fark ise şu.

MÜSİAD, Askerlerin vesayetindeki, yasakçı, otoriter Cumhuriyet’i demokrasiyle dönüştürmek, daha doğrusu frenlemek istiyordu.

TÜSİAD ise her ne kadar bunu da amaçlasa da, esas talep demokrasiyi cumhuriyetle frenlemek. Yani Cumhuriyet değerlerinin demokratik seçimlerle gelmiş iktidar tarafından eritilmesine karşı ikisini birleştiren bir formül bulmak.

Son 30 yıllık AK Parti iktidarı deneyimi ve TÜSİAD’ın hassasiyetleri düşünülünce bu çaba anlaşılır.

Ama bu değişime direnç değil, değişim iradesi.

Çünkü 30 yıl önce başörtüsünün üniversitelerde serbest olmasına bile ayak sürten bir TÜSİAD vardı, şimdi bu meseleleri aşacak bir ortaklık kurmaya, iktidarla diyalog içinde olmaya çalışan bir TÜSİAD var.

Aslında TÜSİAD da özellikle Kürt meselesi ve askeri vesayete karşı hazırlattığı raporlarla, TESEV’e verdiği destekle 2000’lerin ilk onyılında cesur girişimler yapmıştı ama bu girişimler genelde rapor sahiplerinin yalnız bırakılması veya korkuyla frene basılmasıyla bitmişti.

TÜSİAD o dönemlerde, tıpkı MÜSİAD ve benzer muhafazakar STK’lar gibi ‘statüko’yla mücadelede liberal kamusal entelektüellerle birlikte yol yürümüştü.

Bugünkü TÜSİAD ise entelektüel çabalarında, AK Parti ve muhafazakar kesimle diyaloğu olan, ama Atatürk, cumhuriyet konularında da kritik olmayan sosyal demokrat entelektüellerin rehberliğini tercih etmiş görünüyor.

Hatta bu yeni fikri ittifakla TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi toplantısında, Türkiye’nin önde gelen sosyalist ekonomistlerinden Erinç Yeldan’ı bir panelde görmek mümkün oldu.

Çalıştayların fikri koordinatörlüğünü ise Bekir Ağırdır, Ali Yaycıoğlu, Murat Somer gibi önemli isimler yaptılar.

Çalıştayların ilk fikrinin Ağırdır ve Yaycıoğlu’nun Oksijen gazetesi yazılarından çıkması da bu yeni entelektüel tartışma alanı hakkında dikkat çekici bir ayrıntı.

Hafta sonları çıkan, Macro gibi üst segment marketlerde özel kioskları olan Oksijen, bir süredir büyükşehirlerdeki şehirli, AB grubu ya da hadi daha fazla uğraşmadan o klişeyle söyleyelim Beyaz Türklerin yeni fikri fikri rehberi.

Neredeyse hiç siyasete girmeyen ama Ekrem İmamoğlu’nun siyasi mesajlarını vermek için bir mecra olarak seçeceği kadar sınıfsal temsiliyeti olan bir gazete.

Her ne kadar haber ver yazıları iklim krizi, adil kalkınma, sürdürülebilirlik gibi DAVOS zirvesi klişeleri etrafında dolaşsa da ve okurlarının gazeteden beklentisi kamusal kaygılardan çok depremde bile “bir podcast dinledim iyi geldi” gibi kişisel gelişim ve kaygıları olsa da, özellikle Türkiye’deki laiklerin öncü sınıfı olan Beyaz Türklerin ve onların kulaklarını açtığı kamusal entelektülerin bu gazetede dünyalı, kimlikleri aşmaya çalışan, diyaloğa açık, sosyal demokrat çizgisi içe kapanmacı, öfkeli laik muhalifliğe savrulmuş Beyaz Türkleri de etkileyecektir.

CHP’nin sadece üst yönetiminde, pragmatik olarak yaşanan köksüz, tabansız değişim çabalarının fikri bir altyapısı bulması için bu öncü sınıfın Atatürk ve Cumhuriyetle barışık bir liberalleşmeyle dönüşmesi önemli.

TÜSİAD’ın sahici bir burjuva sınıfının yapması gerektiği gibi diyalog içinde olduğu entelektüellerle buna öncülük etmesi, alan açması Türkiye’de kutuplaşmayla kilitlenmiş siyasi denklemde değişimlerin kapısını açabilir.

Bu çabanın nereye evrileceğini yerinde görmek için dün Ankara’daki TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi toplantısına katıldım. Benim gibi çalıştaylara katılmış herkes de davetliydi. Çalıştay katılımcıları ile işinsanları farkı çıplak gözle birle görülebiliyordu. Norveç standartlarındaki salondaki GSMH, salona katılımcılar girdiğinde Bulgaristan düzeyine kadar geriledi.

70 saat süren 8 çalıştayın sonuçlarının sunulduğu toplantıda işinsanlarının anlatılanlara ilgisi fazla yüksek değildi. Onların çoğu kamusal meselelerle ilgilerini ümitsizlikle çoktan kesmiş, kendi işlerine bakıyordu.

Ama hepsine dağıtılan çalıştay sonuç raporu Türkiye’de söylenecek bütün sözlerin sansürsüz bir toplamıydı. TÜSİAD’dan bazıları riskli ve tehlikeli bu kavramları ve tartışmaları duymak bile onların kamu tartışmasındaki temsili için önemliydi.

Yeni Türkiye’nin yeni TÜSİAD’ı, 90’larda MÜSİAD’ın yaptığı gibi tabana yayılan tartışmalar yürütüyor, Anadolu’da toplantılar düzenliyor, kendi dar kabuğundan çıkıp farklı kesimlerden insanlarla temas kuruyor, bu tarz toplantılarda ezbere sıralanan en garanti laflarla da olsa kapsayıcılığı dert ediyor.

Sonu merak uyandıran, sürprizli bir hikaye bu.

.11/12/2023 00:01

Türk lives da matter mı?

30 Kasım günü Avrasya Tüneli Aksaray çıkışında Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un 40 yaşındaki oğlu Hassan Sheikh Mohamud’un kullandığı Somali elçiliğine kayıtlı otomobil, motokurye Yunus Emre Göçer’e arkadan çarptı.

Göçer’e çarpan ve kazadan sonra olay yerinden kaçan Mohamud, polis tutanağında “motokurye hatalı gösterildiği” için karakoldaki ifade işlemlerinin ardından serbest bırakıldı.

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, cinayet gibi kazanın kamera görüntülerini paylaştı.

Görüntüler ortaya çıkınca artık buna kaza demek mümkün değildi.

Biri otizmli iki çocuk babası olan Göçer’in eşi “Görüntüler ortaya çıkana kadar polis bize eşimin intihar ettiğini söyledi. Eşimin motokurye arkadaşları ve kamuoyu baskı göstermeseydi belki de eşimin intihar ettiğini söyleyip olayı kapatacaklardı” dedi.

Kazadan sonra Göçer hastanede entübe haldeydeydi, yani kazada henüz ölüm meydana gelmemişti.

Tıbbi raporda Göçer’in “solunumu koruyamadığı, entübe edildiği” yazmasına rağmen, yani hayati riski büyük olduğunun açık olmasına rağmen savcılık “taksirle yaralamada”dan işlem yaptı.

“Göçer’in sağlık durumunun takip edilmesi ve gelişme olması durumunda tekrardan talimat alınması” diyerek Cumhurbaşkanı’nın oğlu hakkında yurtdışına çıkış yasağı koymadı ya da hakkında tutuklama kararı vermedi.

Ve maalesef Göçer hastanede hayatını kaybetti.

Ölüm haberi ve konunun medyaya düşmesinden sonra bilirkişi raporunda Somali cumhurbaşkanının oğlu Mohamud, “asli kusurlu” bulundu.

Ve birden İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Mohamud hakkında yakalama kararı verdi.

Ama yurtdışı çıkış yasağı konmayan Cumhurbaşkanı’nın oğlu 2 Aralık’ta çoktan yurt dışına gitmişti.

Eşini kaybeden Öznur Göçer, “Kazanın ardından yetkililer tarafından motokurye Göçer’in acemi olup olmadığının sorgulandığını da” söyledi.

Yani en baştan itibaren kolluk olayın kamera görüntülerini bile istemeden olayın kaza, taksirle yaralama olduğu hükmünü koymuş ve Somali Cumhurbaşkanı’nın oğlunun ülkeden kaçmasına neden olmuştu.

Peki neden?

Somali hayranı oldukları için olmasa gerek.

Somali, dünyada Türkiye’nin askeri üssü olarak tek ülke. Türkiye Somali’ye büyükelçilik açan ilk ülkelerden biri, Cumhurbaşkanı Somali’yi ziyaret eden Afrika dışındaki ilk devlet başkanı.

Aslında Somali’de Türkiye’nin desteklediği 2022’den önceki Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullah Muhammed’di.

2022’de yolsuzluklarla mücadele vaadleriyle iktidara gelen Şeyhm Mahmud ise BAE’ye yakın bir isim.

Cumhurbaşkanı seçildikten sonra ilk resmi yurt dışı ziyaretini de BAE’ye yapmıştı.

İnsan hakları, sivil toplum, barış konularında çalışmış, cumhurbaşkanı iken doktorasını tamamlamış Şeyh Mahmud’un 7 çocuğu var.

Bu konu Türkiye’de günlerdir manşetlerde. Acaba Somali’de nasıl konuşuluyor diye merak edip bakanları büyük bir sürpriz bekliyor.

Cumhurbaşkanı ofisinden tek bir açıklama yok.

Medyadaki haberler ise Türkiye medyası ve BBC haberlerinin aktarılmasından ibaret.
Somali’de mevcut cumhurbaşkanına isimler sosyal medyada Cumhurbaşkanı’nın oğlu nedeniyle ülkelerinin hedef alındığını iddia ediyor.

Hatta Türkiye’nin ilk Somali Büyükelçisi Kani Torun’ın, Somali Cumhurbaşkanı’nı etikleyerek attığı adaletin gereğini yerine egtirin temalı mesajın altında Somali’deki iktidara yakın isimler “diolomatik yolları izleyin” diyen akıl vermişler.

Somali dışında yaşayan muhalif Somalililer ise Cumhurbaşkanı’nın oğlu Muhammed Hasan Şeyh Mahmud’un silah tüccarı olduğunu yazmışlar.

Fakat, esas ilgi çekici olan 9 Aralık tarihinde Somali Cumhurbaşkanı’nın kabulü.

Bir sosyal medya haberinden okuyalım:

“Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mohamud Perşembe günü Mogadişu'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayında Türkiye Büyükelçisi İbrahim M. Yağlı ile birlikte Türkiye'den askeri uzmanlar ve üst düzey subaylarla bir araya geldi.

Görüşme sırasında Cumhurbaşkanı Mohamud ve yetkililer iki ülke arasındaki askeri işbirliğinin güçlendirilmesi ve Türk hükümetinin ülkede devam eden askeri operasyonlarda Somali ordusuna verdiği desteği ele aldı.”

Oğlunun Türkiye’de cinayet bir kazaya karışıp kaçtığı ortaya çıkan Somali Cumhurbaşkanı, Büyükelçi ve beraberindeki Türk askeri heyetiyle acaba ne görüşmüştü?

Görüşmeyle ilgili Türkiye’nin Mogadişu Büyükelçiliği’nden bir açıklama yapılmadığı için bilemiyoruz.

Herhalde bu bir teşekkür kabulü değil.

Amerika’da beyaz polis siyah genci boğarak öldürünce günlerce insanlar sokaklarda Black Lives Matter ( Siyah hayatlar değerlidir) sloganıyla yürümüşlerdi.

Somali Cumhurbaşkanı’nın oğlunun öldürdüğü iki çocuk babası motorkurye Yunus Emre için bakalım birileri “Türklerin hayatları de değerlidir” diyecek mi?

Yoksa bir motorkurye için müttefik Somali’yi kızdırmaya değmez mi denecek?

.16/12/2023 00:01

“Yerli ve milli öteki”

2019 yılında Diyarbakır’da kurulan Kurdish Studies Center’ın, dün Ankara’da AK Parti, CHP, DEM, HÜDAPAR’dan milletvekillerinin de aralarında olduğu 50’ye yakın ismin katıldığı lansmanında açıklanan “Kürt Meselesi ve Kürt Algısı” araştırmasının sonuçlarını, araştırmayı yapan CORE Araştırma Enstitüsü koordinatörü Ulaş Tol ve Kurdish Studies Center koordinatörü Reha Ruhavioğlu böyle özetledi.

Bu başlığı attıran “Türklerin Kürt algısı”nın ölçüldüğü araştırma.

Kürt deyince Türklerin aklına gelen kelimeler hala Terör, Aşiret, HDP, Doğu, PKK, Töre, Düğün gibi klişe kavramlar.

Ama “Kürt sorunu” tabirini bu adla kabul eden Türklerin oranı yüzde 25. “Kürtlerin sorunları olduğunu” kabul edenler yüzde 24. Kürt sorununu inkâr edenler yüzde 32.

Türklerin yüzde 42’si anadil taleplerine karşı değil ama yüzde 58’i bu talepleri kategorik olarak reddediyor.

Yani Suriyeliler ve göçmenler ile karşılaşan Türkler için Kürtler buralı, bizden insanlara dönüşmüş, algı pozitife dönmüş. Türkler, Kürtlerin kimlik talepleri söz konusu olduğunda hala o kadar sevecen değil. Ama bir pencere açılmış.

Bu pencerenin nasıl açıldığının cevabı araştırmanın TUİK verilerinden derlediği istatistiklerde olabilir.

Buna göre Türkiye’de yetişkin Kürt nüfusu yaklaşık 12 milyon.

Ama daha dikkat çekici olanı bu nüfusun yüzde 41,1’nin 17-29 yaş arasında olması.

Kürtler Türkiye nüfusunun yüzde 18-20’sine tekabül ediyor.

Ama genç ve çocuklarda bu oranlar artıyor. Örneğin Türkiye’deki çocuk nüfusunun yüzde 30’u Kürt.

Kürtlerde her 100 kişiden 60’ı 30 yaşın altında iken bu oran Kürt olmayan nüfusta yüzde 42 civarında.

Yani Kürtler en başta Türkiye’de demografik bir güç haline geliyor.

Siyasette, sosyal hayatta, kültürel alanda etkileri artan bir demografik avantaj bu.

90’lardan itibaren yüzde 4 ile 7 arasında giden HDP çizgisindeki partilerin oyunun artık yüzde 10’un üzerine oturması aslında bu partilerin bir siyasi başarısının sonucu değil. Demografinin bir hediyesi.

Aslında demografik bu avantaj, Kürtleri, siyaseten dikkate alınması ve ittifak aranması gereken bir aktöre çeviriyor.

Diğer bütün siyasi aktörler için bu Kürt demografik realitesini kazanılması, yanına çekilmesi, konuşulması en azından rencide edilmemesi gereken bir faktöre dönüşüyor.

Bu da Kürtlere karşı kullanılan dili yumuşatıyor, doğal bir açılıma neden oluyor.

Kürt dünyasında ise siyasetin etkisini artırıyor, şiddeti gündemden düşürüyor.

Kürtlerin Türkler tarafından kabulündeki etkenlerden biri de başarısız da olsa Çözüm Süreci.

Araştırmada çözüm sürecine Türkler arasında destek ve karşı olanlar yarı yarıya. Kürtlerde ise çözüm süreci, 2013-2015 arasındaki barış dönemi özlemle yad ediliyor. Tekrarı isteniyor.

Çözüm Süreci evet sonuç itibarıyla başarısız oldu ama süreç Kürtlerle ilgili tabuları geri dönülmez şekilde yıktı. Tartışılmayan her şey tartışıldı.

Artık Türkiye’de 90’ları övmek büyük bir ayıp. Kürtler aslında Türktür, Kürtçe yoktur gibi bir zamanların resmi tezleri artık mizah malzemesi Şeyh Said’in adını Diyarbakır’da bir bulvara verenin Diyarbakır’da bir kayyum belediye başkanı olduğunu, buna karşı çıkanlara HEDEP’den HÜDAPAR’a kadar tüm Kürt siyasetinin ortak bir tepki verdiğini, CHP genel başkanı Özgür Özel’in bu tartışmaya çok sağduyulu bir açıklamayla müdahil olduğunu hatırlamak bile önemli bu değişimi görmek için yeterli.

Bu entegrasyonun Kürt cephesinde de sonuçları var.

Araştırmaya göre hem Türkiyelilik hem Kürt kimliğine sahip çıkma aynı anda yükseliyor.

Türkiye’yle entegrasyonun en çarpıcı göstergesi Cumhuriyet’e Kürtlerin bakışı ile ilgili sorulara verilen cevaplar.

Kürtler Cumhuriyet’i pozitif kavramlarla anıyorlar.

Ama Cumhuriyet’in Kürtlerin grupsal haklarıyla ilgili karnesine daha gerçekçi bakıyorlar.

Yüzde 30’u Cumhuriyet’in öncesi ve sonrasında Kürtler için çok fazla bir şeyin değişmediğini düşünüyor ama çoğunluk Cumhuriyet ile gelen kazanımlardan memnun görünüyor.

Bu Kürtler arasında artan sekülerleşmenin de sonuçlarından biri.

Şehirleşme, sekülerleşme Kürt kimliği bilincini de öne çıkartıyor.

Bir tür geç gelen modernleşme bu.

Fakat buna bir Kürt milliyetçiliğinin yükselmesi demek doğru olmayabilir.

Çünkü Kürtlerin sadece yüzde 30’u iyi derecede Kürtçe konuşurken, Kürtlerin neredeyse tamamı Kürtçe anadilde eğitimi destekliyor, Kürtçe müzik dinliyor, yani Kürtlüğünü bilmediği ya da konuşmadığı Kürtçeyle savunuyor.

Araştırmaya göre Kürtler artık Kürtlüklerini siyasi alanda değil, kültürel alanda yaşıyor. Bu tüm Türkiye’de de olan bir siyasetten çekilmenin de sonucu. Kürt gençler Kürtçe müzik, özellikle de Kürtçe rap dinliyor. Mem Ararat gibi Türkiye’nin Batısında adını bile duymadığı müzisyenler büyük kalabalıkları topluyor.

Seçimlerden sonra yapılan araştırmada seçim sonuçlarının yarattığı duygular, hayal kırıklığı, öfke, endişe ve memnuniyet diye sıralanıyor.

Ama memnun olunan şey; Kürtlerin bu sonuçlarla kendine gelmesi.

Araştırmaya göre Kürtlerin favori siyasetçisi açık arayla Selahattin Demirtaş.

Bütün bu sonuçlarla ortaya çıkan iki şey var:

Kürtler artık Türkiye’de demografik bir güç. Kimse kafasını siyasette buna çeviremez. Şeyh Said gibi Kürt büyüklerine saldırılara karşı yükselen ortak ses de bunu söylüyor.

Kürt siyaseti ve tüm siyaset, Kürt toplumunu temsil etmiyor. Şehirleşen, entegre olan, Kürt kimliğine bağlılığı artan, en favori Kürt liderin bir siyasetçi olduğu bir Kürt sosyal dokusu var. Şiddetin böyle şehirli bir toplumda artık yeri yok.

Türkiye devleti ise bu fırsatları değerlendirip Kürtlerin gönüllerini kazanmakta geç kalıyor.

.18/12/2023 00:01

Merkez Bankası başkanı İstanbul’da neden ev bulamadı?

Merkez Bankası Hafize Gaye Erkan’ın Hürriyet’ten Ahmet Hakan’a verdiği uzun ve samimi röportajın yankıları sürüyor.

Röportaj dünyada da haber oldu.

Manşet tabii ki “İstanbul, Manhattan’dan pahalı olur mu? Biz İstanbul’da ev bulamadık. Müthiş pahalı. Annemlere yerleştik, onların yanında kalıyoruz” du.

Bu cümleden ilk anladığımız Merkez Bankası’nın merkezinin artık Ankara değil, İstanbul olduğu. Başladığı duyurulan taşınma süreci demek ki Merkez Bankası Başkanı İstanbul’a yerleşecek kadar tamamlanmış.

Cümleden çıkan ikinci sonuç; Merkez Başkanı başkanlarının maaşlarının zannedildiği kadar yüksek olmadığı olabilir. Erkan’ın ABD’de finans kurumlarındaki üst düzey yöneticilik tecrübelerinden İstanbul’da istediği evde oturabilecek birikimi olduğu yazılıyor.

Ama belki de seleflerinin görev sürelerine bakınca ya da sahiden Manhattan’la kıyasladığında rakamları abartılı bulunca bu kadar para vermeye değmez demiş olabilir.

Tabii bunlar ayrıntılar.

Bu cümleden çıkarılan esas sonuç; seçim öncesi iktidarın bütün inkar çabalarına rağmen ekonominin Merkez Bankası başkanının İstanbul’da oturacak uygun ev bulamayacağı kadar kötü halde olduğu…

Zaten muhalefet ve muhalif ekonomistler de Merkez Bankası başkanı Erkan’ı bu açıdan a eleştiriyorlar, ekonomik olarak söylenmemesi gerekenler, teknik hatalar buluyorlar, Cumhurbaşkanı ile ilişkilerini anlattığı bölümün MB’nin bağımsızlık iddiasına zarar verdiğini söylüyorlar.

Hepsi doğru olabilir.

Tıpkı aynı ekonomistlerin ve muhalif siyasetçilerin seçimlerden önce ekonomiyle ilgili söyledikleri gibi.

Hatta ekonominin durumu bundan yedi ay öncesinde daha da kötüydü. Muhalefet ve muhalif ekonomistler durumun ne kadar berbat olduğu ve daha da berbat olacağını zaten yeterince ve üstüne basarak söylemişlerdi.

Ve yüzde bir milyon haklıydılar

Peki sonuç ne oldu?

Tam bu noktada devreye halkımız, toplumumuz, Türkiye hakkında karamsar, kötümser sözler giriyor ve konuşma bitiyor.

Halbuki konuşmanın tam da başı burası

Yakında zamanda yapılan iki seçimin sonuçları neyi konuşmamız gerektiğine dair ipuçları verdi.

İlki Arjantin.

Ekonomik durumu Türkiye’den bir kademe daha kötü olan Arjantin’de bizden sonra yapılan seçimlerin sonucunu ekonomi belirledi.

Arjantin yüzde 121,7 enflasyon oranıyla dünyada en yüksek dördüncü enflasyonun olduğu ülke. Bu listeye yüzde 51,2 enflasyon oranıyla Türkiye altıncı sıradan giriyor.

Her on Arjantinliden dördü yoksulluk sınırında yaşıyor, işsizlik rakamları berbat durumda.

Bu açılardan da Türkiye’den daha kötü şartlar.

Nitekim seçimin ana gündemi de terör, bölücülük, bayrak ya da Hristiyanlık değildi, ekonomiydi.

İkinci tura iki isim kaldı; Arjantin siyasi elitinin bir parçası olan, Peronist solcu mevcut ekonomi bakanı Massa ve ekonomi bölümlerinde matematik dersleri vermiş, çeşitli bankalarda baş ekonomist olarak çalışmış ama esas şöhretini tv tartışmalarında yapmış, kendi radyo programı olan liberteryan Milei.

Bir tarafta sosyal güvenlik kurumunu yönetmiş, yerel yönetimlerde ve kabinelerde görev yapmış, sosyal eşitliği ve refahı gözeten, Ortodoks iktisadi çizgiye bağlı oturaklı devlet adamı, karşısında, Merkez Bankası’nı havaya uçurmak, para birimini dolar yapmak, bakanlıkları kapatmak gibi radikal bir programla, elinde testereyle kampanya yapan bir çılgın.

Arjantinliler kim seçtiler? Tabii ki mevcut politikaları, rasyonel, ılımlı ve teknik olanı değil, radikal olanı.

Siyasi elitlerin temsilcisini değil, halkın öfkesinin sesi olanı.

Bunda herhalde şaşılacak bir şey yoktu.

Benzeri Hollanda seçimlerinde de yaşandı. 2000’lerin ortasından itibaren seçimlere giren aşırı sağcı, İslamofobik, göçmen karşıtı Geert Wilders’in iktidara geleceği kimsenin aklına gelmemiş partisi neredeyse 20 sene sonra Hollandalılar tarafından birinci parti yapıldı.

Peki neden? Hollandalılar bir anda İslamofobik ve göçmen karşıtı oldukları için mi?

Sebep tabii yine ekonomiydi.

Wilders, ülkedeki konut krizine göçmenlere, petrol fiyatlarındaki artışı Ukrayna Savaşı’na verilen desteğe bağladı, radikal söylemlerini törpüledi, sesi sıradan halkın sesi gibi duyuldu ve kazandı.

Tıpkı bizde olduğu gibi…

Dünyanın en yüksek altıncı enflasyonuyla gidilen seçimde muhalefetin ve muhalif ekonomistlerin ekonomiyle ilgili söyledikleri her şey yüzde bir milyon doğruydu.

Hatta tam da söylediklerini bugün iktidar uyguluyor.

Ama nasıl olduysa oldu ve seçimden önce ekonominin kötü durumda olmadığını inkar eden Erdoğan, marketlere, fahiş fiyatçılara kızarak, asgari ücreti artırarak onlardan daha fazla halkın çıkarını ve haklarını koruyan “halk adamı” gibi göründü.

Muhalif ekonomistler ve muhalefetin ekonomi yüzleri ise acı reçete savunucusu, fazla teknik, fazla uzman, dünyadaki büyük ekonomik güçler ve finans çevrelerinin temsilcisi, elit bir kastın parçası gibi göründüler.

Halka onlar için dil döküp, mücadele ettiklerini duygusunu geçiremediler.

“Halk ekmek bulamıyor” gibi fazla büyük sözler toplumun büyük kısmının ekonomik sıkıntılarını anlatmadı, fazla ajitatif kaldı. “Yatağa aç giden çocuklar” hakkında büyük sözler ederken, bu berbat ekonomik şartlardan kendileri de etkileniyormuş gibi durmadı, hayatlar ile sözler arasında uçurum oluştu. Çok iyi kariyerleri, iyi uzmanlıkları onları soğuk ve halkın dertlerine uzak kıldı.

Bu yüzden de samimi ve ikna edici olamadılar.

Hafize Gaye Erkan’ın röportajının amacı galiba tam da bu soğukluğu, mesafeyi kapatmak.

Neden bir Merkez Bankası başkanı çözüm tarafında olduğu ekonomiden şikayet eder?

Amerika’dan gelmiş, Amerikan bankalarında çalışmış, yurtdışından ithal ve halkın belini büken bir kemer sıkma politikasının en önemli aktörlerinden biri olarak bu röportajda Erkan, topluma şu mesajı verdi: “Ben de sıradan bir insanım ve ekonomideki sorunlardan ben de doğrudan etkileniyorum.”

Bunu ne kadar başarılı ve ikna edici verdi tartışılır.

Ama ulaşılmaz, ancak ekonomistlerin ne dediğini anladığı, tuzu kuru, halkın dertleriyle ilgilenmeden kitapta ne yazıyorsa gözünü kapatıp onu uygulayan bir Merkez Bankası başkanı olmadığı mesajını bir ölçüde verdi.

Hafize Gaye Erkan işte böyle bir kemer sıkma politikasını uygularken tepede oturan tuzu kuru Merkez Bankası başkanı değil, bunun sonuçlarından etkilenen halktan biri gibi görünmek istedi.

Aslında siyaset yaptı.

Merkez Bankası başkanına bunu yakıştıramayanların atladığı tam da burası.

Şu anda toplumun sırtını büken ve daha da bükecek bu kemer sıkma politikasını uygularken bir Maliye Bakanı ve bir Merkez Bankası başkanı siyasetten kaçamaz.

Hem kendisinin hem de uyguladığı programın ömrünü yerel seçime giden iktidarın gözünde uzatmak için de kaçamaz.

Bunu Mehmet Şimşek’in siyaseten epey tecrübesiz olduğu yıllardaki “Fakir evine ziyarete gittik” tweeti gibi yapmaktansa, bizzat kendi yaşadığı ekonomik güçlükleri anlatmak o kadar kötü bir PR değil.

Ekonomistler bu röportajla MB’nin itibarının yatırımcılar ve finans sektöründe zarar gördüğünü düşünüyor. Muhtemelen öyledir.

Ama unuttukları bir şey var: MB’nin uyguladığı politikaların bizzat mağduru olan milyonlarca insan var. Onların gözündeki itibar da önemli.

Tam da bu empati eksikliği ekonomide doğruları savunanları seçimlerden önce halkın gözünde duygusuz, teknik, zenginlerin, finans çevrelerinin sesi gibi gösterdi.

Muhalefetin Hafize Gaye Erkan’dan da öğrenecekleri var.

.23/12/2023 04:49

Yüzündeki Rabbi Yessir’e ne oldu?

Bir işe başlarken Allah’tan işlerini kolaylaştırması için okunan popüler bir dua olan “Rabbi Yessir”in (Allahım kolaylaştır) bazı bölgelerde “yüzdeki nur” anlamında kullanıldığını, 2021 yılında Meral Akşener’in Karar TV’de Elif Çakır ve Taha Akyol’a verdiği röportajda fark etmiştik.

Akşener, “kim cumhurbaşkanı olacak”, “kazanacak aday” tartışmaları sürerken; dindar olduğunu söylediği ablasının İmamoğlu'nun yüzünde “Rabbi Yessir” gördüğünü söylemişti.

Akşener, daha sonra iki yıl boyunca Cumhurbaşkanlığı adaylığı için çoğu kez ad vermeden, ima ederek, “kazanacak aday” diyerek İmamoğlu ve Yavaş’ı işaret etti.

İmamoğlu’na açılan davadan sonra Saraçhane’ye gitti, makamında ona sarıldı, Kılıçdaroğlu Almanya’dayken onla mitinge çıktı, Kılıçdaroğlu’nun adaylığına direndi, nihayet seçime birkaç ay kala bu yüzden masadan kalktığında da İmamoğlu ve Yavaş’ı partilerine isyan edip, Samsun’a çıkmaya çağıracak kadar ileri gitti.

Her ne kadar şimdi İmamoğlu ve Yavaş’ı aday olmayı kabul etmedikleri için cesur olmamakla suçlasa da masaya dönüş şartı olarak bu iki ismin Cumhurbaşkanı yardımcısı adayı olmasını sağladı, bunu yapmakla övündü, seçim kampanyası boyunca da bu iki isimle meydanlara çıktı.

Dışarıdan bakanlar için İYİ Parti-İmamoğlu ilişkileri, İmamoğlu-CHP ilişkisinden iyi görünüyordu.

İmamoğlu’nun da Kılıçdaroğlu’na ve CHP’lilere karşı Akşener’e ve İYİ Partililere daha yakın hissettiği açıktı.

Seçimden sonra da bu yakınlık sürdü.

İmamoğlu’na yakın medyada seçim yenilgisinin faturası Kılıçdaroğlu, CHP ve tüm altılı masa aktörlerine çıkarılırken, Sinan Oğan’ın yüzde 7’lik oyu gibi seçim sonucunu doğrudan etkilemiş bir vaka varken ve Oğan’a kayan tepki oyları İYİ Parti’den gitmişken, İYİ Parti ve Akşener eleştirilerden muaf tutuldu, hatta Kılıçdaroğlu’nun adaylığına karşı çıkması takdir edildi.

İYİ Parti de seçimlerden önce “Hangi CHP’li aday olmalı” tartışmalarında girdiği CHP içi kavgada, seçimlerden sonraki “CHP’nin başkanı kim olmalı” mücadelesinde de taraf odu.

Kılıçdaroğlu aleyhine açıktan konuşamayan CHP’liler yerine İYİ Partililer, onlara yakın gazeteci ve akademisyenler Kılıçdaroğlu eleştirilerinde başı çekti, onlar adına konuştu.

Hatta daha yakın zamana kadar İYİ Parti, CHP ile ittifak kurup kurmayacağına CHP Kongresi’nde Kılıçdaroğlu’nun kazanıp kazanmayacağına göre karar vereceğini bile açıkladı.

Peki ne oldu da şimdi Akşener, İmamoğlu’nu partisinin içişlerine karışmak, operasyon çekmekle suçladı ve bunu savaş ilanı olarak gördüğünü açıkladı?

İmamoğlu’nun yüzündeki “Rabbi Yessir” mi kayboldu?

Akşener ve İYİ Partililer somut olaylarla operasyondan kasıtlarını açıklıyor.

Ama esas meselenin üzerinden atlıyorlar.

Çünkü mesele kişisel değil, yapısal görünüyor.

O yapısal sorun da bu iki parti arasında birbirine operasyonu, içişlerine karışmayı mümkün kılan yakınlaşma ve mesafesizlik.

Akşener’in CHP’li iki büyükşehir belediye başkanını, CHP’nin liderine isyana çağırmasının üzerinden daha bir yıl bile geçmemişken şimdi CHP’yi kendi içişlerine karışmakla suçlaması “karma” değilse de talihin bir ironisiydi.

İYİ Parti, CHP içindeki adaylık tartışmaların, CHP içindeki liderlik tartışmaların doğrudan bir parçasıydı. Neredeyse CHP içinde bir hizbe dönüşmüştü.

Ama haksızlık etmemek gerek, bunu CHP’ye operasyon çekmek için yapmadılar.

Doğal olarak bu tartışmaların bir parçası haline geldiler.

Çünkü sorun iki partinin birbirine fazla benzemesi, neredeyse aynı tabana konuşması, aynı oy havuzundan oy almaya çalışması.

İYİ Parti, MHP içinde AK Parti ile ittifaka karşı olan daha seküler, Atatürkçü, İslamcılık karşıtı MHP’liler tarafından kuruldu.

Partinin cansuyu bu fikir ve kadrolardı.

Daha sonraki muhafazakar, merkez sağ, liberal, Kürt transferler, Ömer’in Yolu gibi PR faaliyetleri o yüzden eklektik durdu.

Nihayet, parti seçim kaybedince de ittifaklardan çekilirken, kendi içindeki eklektik ittifaklardan da çekildi, Durmuş Yılmaz, Bahadır Erdem, Ahad Andican gibi merkez sağ, liberal çizgideki isimler, Salim Ensarioğlu gibi Kürt merkez sağdan transferler bir vesileyle partiden ayrıldı, parti içine doğru yani bu kuruluş özüne doğru kapandı.

Bu ideolojik büzüşme de dışarıdan partinin erimesi gibi görünüyor.

Aslında parti erimiyor, parti olarak özü olan ana farkın etrafında katılaşıyor.

Her ne kadar bu tekeden süt çıkarmak için 24 saat açık siyaset bilimciler tarihi yeniden yazmak gibi acul işlere girse de “Seküler Milliyetçilik”, aynı anda hem muhafazakarları hem de Kürtleri dışlayan, bu yüzden Türkiye’de merkez siyaset olamayacak bir fikirdi.

Zaten o yüzden de olmadı.

Doğal olarak de İYİ Partililer, büyük muhafazakar kitleler, Kürtlerle değil CHP’nin tabanıyla diyalog kurabildi. CHP’nin oy havuzuna gözünü dikti.

Bunun zorunlu ittifak halini gördük, şimdi de ihtilaf halini göreceğiz.

İttifak halindeyken bile kavga etmişlerdi, şimdi ihtilaf halinde olacakların da ilk işaretleri gelmeye başladı.

Şimdiden İYİ Partililer, İmamoğlu’na ve CHP’ye karşı, PKK-DEM kartını kullanacaklarının işaretlerini vermeye başladı.

Çünkü birbirine benzeyen İYİ Parti ve CHP arasında en temel fark Kürtler ve DEM Partisi ile ilişkiler. O yüzden Şeyh Said tartışması bir anda bir krize dönebiliyor. Şeyh Said’i asmış CHP, Kürtleri kaybetmemek için ılımlı davranırken, İYİ Partililer İstiklal Mahkemesi hakimleri gibi konuşabiliyor.

Çünkü İYİ Parti, ancak CHP’nin ana çizgiden sapma olan Kürt meselesindeki bu pozisyonunu CHP tabanına şikayet ederek oy devşirebilir.

Bunu da önümüzdeki seçimlerde bol bol yapacakları anlaşılıyor.

Muhtemelen yerel seçim kampanyasında AK Parti ve MHP’nin iki seçim kazandıkları bu konu üzerinde konuşmasına bile gerek kalmayacak.

Hatta İYİ Parti’nin milliyetçi harareti karşısında Kürtler için AK Parti ehveni şer bile görünebilir.

Yani özetle İYİ Parti’nin temel meselesi evet CHP ama CHP yüzünden oy kaybetmek ya da CHP’nin içişlerine karışması değil, CHP’ye benzemek.

Ve şimdi tümüyle seküler milliyetçi çizgideki kadroların etkisine giren bir İYİ Parti’nin elinde CHP’den daha CHP’lilik, CHP’den daha Atatürkçülük, gerçek Atatürk milliyetçiliği dışında elinde bir kart kalmadı.

CHP’den ittifaktan hızla kaçan İYİ Parti, hızla daha CHP’li bir İYİ Parti oluyor.

Fakat, bu tartışmada okları şimdi CHP’ye yakın medyanın yaptığı gibi sadece İYİ Parti’ye çevirmek haksızlık olur.

Meselenin bir de İmamoğlu tarafı var.

Akşener’in ablasının iki yıl önce İmamoğlu’nun yüzünde gördüğü “Rabbi Yassir”e peki ne olmuş olabilir?

İmamoğlu’nun yüzünde “Rabbi Yassir” olup olmadığının Akşener’in ablası dışında bir görgü tanığı yok.

Ama bundan beş yıl önce İstanbul’da yaşayanların bile adını duymadığı, metrobüsün son duraklarından birinde bulunan bir banliyö belediye başkanı iken bir anda yıldızını parlatan, 2019’da bir kamerayla pazarları dolaşarak, büyük bir medya gücüne karşı yürüttüğü seçim kampanyasındaki güler yüzlü, rahat diyalog kuran, hoşgörülü, sade profiliydi.

Hatta bir esnafla kavga ederken ortaya çıkan hırçın Trabzonluluğu yerel seçimlerde en çok başını ağırtan görüntü olmuştu.

Fakat bugün İmamoğlu, bu profilin epey uzağında görünüyor.

Ama iktidarla verdiği mücadele yüzünden bu görüntüden uzaklaşmadı.

Tam tersine oradaki mücadelesi ilkesel, kamu için verilmiş bir mücadele olarak göründü.

Esas partisi ve ittifakı içindeki mücadelesi kişisel özelliklerini görünür kıldı.

Sırasıyla Kaftancıoğlu, Mansur Yavaş, Kılıçdaroğlu ile şimdi de Akşener ile içine girdiği ama hiç içindeymiş gibi davranmadığı güç mücadeleleri, kavgalar, polemikler siyasetin bir doğal sonucu gibi yaşanmadı.

Bu kavgalarda kullanılan yöntemler, tartışmalara içine sokulan medya gücü ve gizli-saklı yapılması; vefa, güven gibi duyguların etrafında ahlaki meselelere de dönüştü.

Üzerine artık Güldür Güldür Show’da herkesin anlayıp güldüğü espriler yapılan Cumhurbaşkanlığı adaylığı için gösterdiği hırs ve çaba, bunun için CHP’nin 25 yıl sonra aldığı İstanbul’u feda ediyor görünmesi, davetli olmadığı saraydaki baloya sihirli değneğiyle değerek onu hazırlamış Kılıçdaroğlu ile içine girdiği güç mücadelesi İmamoğlu’nun imajını dönüştürdü.

Aslında İmamoğlu, uzun yıllar sonra Türkiye’de siyaseti Erdoğan’dan sonra en profesyonel yapan isimlerden biri.

Etrafında çok güçlü bir danışmanlar ağı var, her adımı geniş bir danışmanlar çevresi tarafından tartışılıyor, metinleri yazılıyor, siyasetleri belirleniyor.

Kendisine yakın medyalar, gazeteciler, organik ve inorganik olarak ona destek veren geniş bir sosyal medya ağı var.

Karizması, siyasette tuttuğu yer ve ağırlık kendi tercihi değil, AK Parti ve Erdoğan’ı İstanbul’da iki kere yenmiş, anketlerde en popüler siyasetçilerden biri olarak çıkan bir siyasetçinin terazilerde ağır basması normal ama bu ağırlık önce CHP içinde şimdi de ittifak ortağı İYİ Parti’de güç dengelerini sarstı.

Kıyametin gelişini hızlandırmak isteyen Evanjelikler gibi, kariyerini hızlandırmaya çalışırken yaptığı siyasi hamleler İmamoğlu’nun “üzüldüğünü” söylediği ama içinde olmaktan beri durmadığı tartışmaların ortasına çekti.

Sadece kendisi değil, çevresi ve destekçileri de bu polemiklerin içinde, neredeyse herkesle kavgalara tutuştu.

Bu acelecilik beş yıl önce bir kamerayla pazarlarda dolaşarak elde edilmiş bir imaja da günün sonunda zarar verdi.

İmamoğlu, aşırı strateji, aşırı profesyonellik, aşırı kurumsallık, bir an önce menzile varmak için hızlandırılmış bir kariyerin mağduru gibi görünüyor.

Akşener’in ablasının yüzünde gördüğü “Rabbi Yessir’den savaş ilanına getiren de bu olabilir.

Akraba kavgaları her kavgadan sert olur. Fikren akraba olan İYİ Parti-CHP arasındaki de öyle olacak gibi görünüyor.

.25/12/2023 00:01

Her şey geçer, geçmiş hariç

İngilizce’den çeviri bu güzel sözde geçmiş yerine tarih de yazabiliriz.

Her şey geçer ama tarih hariç.

Geçen hafta Türkiye’de yine nur topu gibi bir tarih tartışması vardı.

Üzerinden 100 yıl geçtiğine inanmak çok kolay değildi, sanki dün yaşanmış gibi hararetle herkes saf tuttu.

Şeyh Said İsyanı, Türkiye’nin kuruluş travmalarından biri.

Adı geçince toplumun ikiye bölündüğü, birilerine ihanet birilerine kahramanlık gibi görünen olan bu travmalardan başka ülkelerin ve milletlerin de var.

Mesela ABD’de Robert E. Lee’nin adı geçince ülkenin Kuzey’inin, siyahilerin tüyleri diken diken olurken, Güney’indeki bazı beyazların hala göğsü kabarıyor.

Çünkü Lee, 19’uncu yüzyılda, 4 yılda 600 bin Amerikalının öldüğü Amerikan İç Savaşı’nda Güneyli Konfederasyon ordusunun komutanıydı.

Yenildi. Teslim oldu. Ölene kadar da Virginia’daki ölümünden sonra adı verilen Washington ve Lee Koleji’nin müdürlüğünü yaptı. Hala pek çok güney eyaletindeki şehirde heykelleri var, adı caddelere, okullara verildi.

1975’de Başkan Gerald Ford bir açılım yaparak vatandaşlık haklarını iade etmişti.

2020’de siyahi haklar mücadelesi yükselirken, pek çok şehirdeki heykelleri tahrip edildi.

Üzerinden 200 yıl geçmesine rağmen konunun harareti geçmemişti. Çünkü tartışma, sorun halen sürüyordu.

Şeyh Said meselesi de böyle. Hala canlı ve tartışma hararetli, çünkü isyana neden olan sorunların hala içindeyiz.

O yüzden üzerinden 100 yıl geçmiş tarihi bir olay olarak ona mesafe almamız mümkün olmuyor.

Bir kayyum belediye başkanı Diyarbakır’da bir caddeye adını verince de tarih yeniden canlanıyor, güncel siyasetin hararetli bir tartışmasına dönüyor.

Hiç biraraya gelemeyen DEM’inden HÜDAPAR’ına, İYİP’lisinden AK Partilisine bütün Kürtler Şeyh Said’in arkasında duruyor, hakaret edilmesine tepki gösteriyor. Fırat’ın bu tarafında ise Şeyh Said Hitler’den bile tehlikeli bulunabiliyor, TikTokçu yeni milliyetçilik Şeyh Said’in idam edilmiş görüntüsünden araba kokusu yapıyor, Toroslu, Cem Erseverli video editlerle ‘delikanlılık’ yapıldığı zannediliyor.

Şeyh Said, halifeliğin ortadan kaldırılmasının ardından Türkler ile Kürtler arasındaki yüzlerce yıllık ortak bağ kopunca ülkeye aidiyeti kalmadığını hisseden dindar Kürtlerin isyanının lideriydi. Çok sürpriz değildi bu isyan. Dış güçlerin kışkırtmasına da ihtiyaç yoktu. İsyancı güçler pek çok şehrin kontrolünü elinde tutmuş, üzerlerine 60 bin kişilik ordu gönderilmiş, ilk savaş uçakları bu isyana karşı kullanılmıştı.

Ayaklananlar sadece şeyhler değildi, isyanın askeri güçlerini Kürt albaylar, yüzbaşılar yönetiyordu. Yani isyan büyük bir isyandı, estirdiği korku da büyük olmuştu.

Bitti, bastırıldı, devamında başka Kürt isyanları da oldu. Üzerinden 100 yıl geçti.

Şeyh Said ailesi bugün dağlarda değil, yasadışı bir örgütleri de yok, Meclis’teler, siyaset yapıyorlar.

Torunlarından Ali Rıza Septioğlu uzun yıllar Adalet Partisi, DYP’den milletvekilliği yaptı, Meclis’i yönetti. Leyla Zanaların yemin krizi sırasında, Merve Kavakçı’nın yemin töreni sırasında kürsüde o vardı.

Kamran İnan, uzun yıllar Adalet Partisi, ANAP’tan Meclis’teydi. Abdülmelik Fırat, Akşener ile birlikte 90’larda DYP milletvekiliydi. Daha sonra da Şeyh Said ailesinden milletvekilleri oldu. Bugün de AK Parti Erzurum Milletvekili Abdürrahim Fırat yine Şeyh Said’in torunlarından biri.

Yani bugün ne Şeyh Said’in ailesi ne mirası bu ülke için tehdit değil.

Ülkedeki milyonlarca insanın en azından saygısızlık yapılmasından rahatsız olduğu tarihi bir kişiliğe bugün hakaret etmenin, insanları rencide etmenin, adının ona saygı duyan insanların yaşadığı bir şehirdeki, ömründe bir kere bile geçmeyeceğin bir bulvara verilmesini sinir krizleriyle karşılamanın provokasyon yapmak dışında bir açıklaması yok.

Bugün mezarı bile belli olmayan Şeyh Said’i örnek alan, onun yolundan giden kimse de kalmadı.

Ama Şeyh Said isyanının sonrasında yaşananlardan öğreneceğimiz çok şey var.

Çünkü esas o tehlikeli ve sık sık da tekrarlanıyor.

Takrir-i Sükun fırsatçılığı diye özetlenecek bu tavrın Cumhuriyet tarihinde pek çok örneği oldu. Özetle; isyan, darbe, terör gibi büyük toplumsal travmaları hukuku, insan hak ve özgürlüklerini atının terkisine atmak, siyaseti, muhalefeti kriminalize etmek için kullanma fırsatçılığı bu.

Şeyh Said ayaklanması sonrası yaşananlar Cumhuriyet tarihinde bunun en kaba, en acımasız ilk örneğiydi.

İsyan rejim için kritik bir zamanda çıkmıştı.

1923’ün sonunda Cumhuriyet ilan edilmişti. İktidar Meclis’ten alınıp, Mustafa Kemal Paşa’da toplanmıştı. 1924 yılının ise üç büyük tartışması vardı: Otoriterleşme, Musul ve İstanbul’daki Halife.

1924 yılının Mayıs ayında İstanbul Haliç’te İngilizlerle yapılan Musul görüşmelerinden bir sonuç çıkmamış, konu Türkiye’nin isteği dışında Milletler Cemiyeti’nin bir meselesi haline gelmişti.

Cumhuriyet’in ilanının ardından İstanbul’daki Halife alternatif bir otorite odağı halinde kalmış, kaldırılması tartışılmaya başlanmıştı. Hatta bu sırada İstiklal Harbi’ne yardımlarıyla bilinen (Gönderdikleri yardım paralarıyla İş Bankası’nın kurulduğu) Hint Müslümanlarının liderleri, İsmaili lideri Ağa Han ve Emir Ali, İsmet Paşa’ya mektup yazarak hilafetin kaldırılmamasını rica etmişler. Mektubu yayınlayan Tanin, İkdam, Tevhid-i Efkar, Vatan gibi gazetelerin sahipleri Hüseyin Cahit, Ahmet Emin, Ziyad Ebüzziya gibi İstanbul basınının en önemli isimleri vatana ihanetten tutuklanıp, bu yüzden kurulan İstanbul İstiklal Mahkemesi’nde yargılanmıştı.

3 Mart 1924’de Hilafet kaldırıldı.

17 Kasım 1924’de otoriterleşmeye itiraz eden Kâzım Karabekir, Rauf Bey, Ali Fuat Paşa, Refet Paşa ve Adnan Adıvar, Halide Edip gibi isimlerin öncülüğünde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TpCF) kuruldu.

İstanbul’daki basın kendini liberal ve terakki yanlısı olarak tanıtan partinin destekçisiydi.

Yeni Cumhuriyet ve CHP için kudretli paşalar, itibarlı isimlerin kurduğu partinin varlığı bir beka sorunuydu.

İşte tam da bu sırada Şeyh Said Ayaklanması patlak verdi.

TCPF’nin kurulmasından üç ay sonra Şubat 1925’de.,

Zamanlama olarak o kadar denk düşmüştü ki, şimdi Şeyh Said ayaklanmasının arkasında olduğu iddia edilen İngilizler, ayaklanmanın Ankara’nın bir oyunu olabileceğini aralarında tartışmışlardı. ( Bknz. Robert Olson-Kürt Milliyetçiliğinin Kaynakları ve Şeyh Said İsyanı)

4 Mart 1925’de ülkedeki bütün aykırı sesleri kesen Takrir-i Sükun Kanunu Meclis’te kabul edildi.

Şeyh Said ayaklanması vesilesiyle Ankara, iki büyük düşmanından kurtuldu.

Üstelik bu tasfiye Şeyh Said’in ifadelerine dayandırıldı.

Savcılık sorgusunda ve mahkemede sorgulanırken, onu nelerin isyana teşvik ettiği ısrarla soruldu.

İddianameye göre savcı Ali Saip Bey Şeyh Sait’e “Sen mebusların şer-i şerife için muhalif olduğunu nereden biliyordun” diye sordu.

O da “Kitaptan, matbuattan, gelen haberlerden okudum. Bilhassa Sebilürreşad’dan duyardım. Sebilürreşad, Tevhit’i Efkâr-ı okurdum. Son Telgrafı da.. Erzurum Mebusları gelirdi, onlardan haber alırdık. Raif Hoca’yı bir kere gördüm. Ziya Hoca’yı tanımam. Raif Hoca’nın beyanatını gördüm. Risalede Peygamberimizin miracını inkâr ediliyordu. Bilmem Abdullah Cevdet mi, Ahmet Cevdet mi yazmış okuduk. Sebilürreşad yazıyordu. İzmit’te Kılıçzade Hakkı Peygamberimize izale-i lisanda bulunmuş, müftü mahkemeye müracaat etmiş, 100 lira hüküm giymiş, Ankara adliyesi beraat ettirmiş, buna da kızdık. Yine Sebilürreşad’ta okudum. Kız mektepleri açılmış ve orada birisi piyano, birisi keman çalıyormuş. Bir gece o mektepte müsamere vermişler. Yazık dedik. Bir risalede gördüm, Afyon mebusu sabıkı Şükrü Hoca “Hilafet lazımdır.” diyordu. Sebilürreşad bize çok tesir ediyordu. Erzurum tüccarlarından Bitlisli Seyfettin’den haber alırdım. Sebilürreşad’a biraderim müftü Bahattin abone idi” diye cevap vermişti.

Yine mahkemedeki sorgusunda hakim, konuyu ısrarla siyasete ve gazetelere getirdi.

“Şeyh Said Efendi sen geçen celsede bu kıyama beni sevk eden iki sebep vardı, dedin ne idi onlar?” diye sordu.

Şeyh Said, “Birisi şeriat kitapları ve akide idi. Ruhumuz çıksa akidemiz çıkmaz. İkincisi de matbuat din bakımından mütemadiyen bizim kinimizi tezyid ediyordu.”

Hakim: “Demek sebep üçtür, birisi ahkamı diniyenin tatbik edilmemesi, İkincisi matbuat, üçüncü sebep de milli meclisteki muhalefet öyle mi?”

Şeyh Said: “Muhalefet vardı fakat o sebep değildi.

Hakim: Din ahkamının tatbik edilmediğini matbuatta en fazla hangisi yazıyordu?

Şeyh Said: Evet matbuat idi çok müessir oluyordu? Sebilürreşat çok yazıyordu. Şeriate muhalif hareket olunduğundan bahs olunuyordu. –

Hakim: Demek gazetelerin yazmış olduğu bütün şeyleri hakikat olarak kabul ettin öyle mi?

Şeyh Said: Der idik ki eğer yalan olsa yazamaz, cesaret edemez. Hükümet kapatır der idik. Binaenaleyh hakikat sayardık. Sebilürreşat daima gazetelere istinat ederdi bunlar bizim kin ve düşmanlığımızı doğurur ve arttırırdı.

Hakim: Sebilürreşat kadar sana müessir olan hangi gazete vardı? -Tevhid-i Efkâr. O da din bahislerinde tesirli olurdu? Gazeteler tâ ecnebiler içine kadar gidiyor bunlar iftira olsa nasıl kabul eder? Hükümet müsaade eder mi derdim.”

Tabii bu fırsat hemen değerlendirildi.

Haziran 1925'te Şeyh Said’in verdiği ifadelerden hareketle Elazığ Şark İstiklâl Mahkemesi İstanbul basınının, aylar önce yine İstanbul İstiklal Mahkemesi’nde yargılanıp beraat etmiş neredeyse bütün ünlü muhalif gazetecilerini tutukladı:

“1- Eşref Edip Fergan (Sebilürreşad), 2- Velid Ebuzziya (Tasvir-i Efkâr), 3- Sadri Ethem Ertem (Son Telgraf), 4- Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu (Son Telgraf), 5- Abdülkadir Kemali Öğütçü (Tok Söz-Adana), 6- Ahmet Emin Yalman (Vatan), 7- Suphi Nuri İleri (Son Telgraf), 8- İsmail Müştak Mayakon (İstiklal Gazetesi), 9- Ahmet Şükrü Esmer (Vatan), 10- Gündüz Nadir (Sayha Gazetesi-Adana)”

İstiklâl Mahkemesi Savcısı Süreyya Bey’in 7 Haziran 1925’teki tutuklama gerekçesi çok tanıdıktı:

“İsyanın türlü türlü sebepleri vardır. Bunların arasına basın hürriyetini şahsî maksatlar veya şahsî siyasî gayeler uğruna kötüye kullanan, kasıtlı veya kasıtsız sûrette yazılan yazıların, isyan üzerinde tesirleri dokunan gazetelerin tutumu da girebilir. Bu sebeple gazeteler buraya getirilmeli, yazılarının isyana tesiri dokunduğuna kanaat gelen gazeteciler davaya katılmalıdır.”

Gazeteciler ellerinden ve ayaklarından zincirlenerek önce Diyarbakır’a sonra Elzaığ’a getirildi, aylarca yargılandı, en son Ankara’ya bir daha iktidarı eleştirmeyecekleri ve bu mesleği yapmayacaklarına söz verdikleri telgraflar çekerek serbest kalabildiler.

Ve tabii muhalafet.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası; programındaki "fırkamız itikad-ı diniyeye ve fıkriyeye hürmetkardır" maddesi ve bazı parti mensuplarının açıklamaları gerekçe gösterilerek, Şeyh Said İsyanı'ndan sorumlu tutuldu ve 5 Haziran 1925'te kapatıldı.

Böylece Cumhuriyet’in ilanından iki yıl sonra ülkede muhalefet adına hiçbir şey geride bırakılmadı.

Bu patern Cumhuriyet tarihi boyunca darbeler, toplumsal olaylar, terör saldırıları sonrasında tekrar etti.

Büyük travmalar, muhalefeti susturmak için fırsat olarak görüldü. Her şey hızlıca birbirine bağlandı.

Son terör saldırısından sonra konunun hızlıca siyasete, partilere, haberlere, yorumlara gelmesi, yeniden konuşmanın, itirazının, eleştirinin suç gibi görünmesi aslında bu uzun geleneğin bir devamı.

Bugün Şeyh Said isyanını değil, bu kötü adeti konuşmaya daha fazla ihtiyacımız var…

.30/12/2023 00:01

Riyad’da krizi kim çıkardı?

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da dünkü Fenerbahçe-Galatasaray Süper Kupa finali büyük bir siyasi krize neden oldu.

Krizin diplomatik bir krize dönüşüp dönüşmeyeceğini henüz bilmiyoruz.

Dün akşamdan beri parti liderleri, belediye başkanları, siyasetçiler, gazeteciler Suudi Arabistan’a öfke kusuyor.

Peki krizi sebebi neydi?

İlk haberlere göre Suudiler maçın başlangıcında İstiklal Marşı okunmasına izin vermemişti.

Milli takımların maçları dışında her maça İstiklal Marşı okuyarak başlanan herhalde Türkiye’den başka ülke yok.

Ama Suudilerin buna olmaz demesi diplomatik bir krize neden olurdu.

Ama sonra anlaşıldı ki krizin sebebi bu değil.

Zaten İstiklal Marşı’na “hayır” demeleri mantıklı değildi. Çünkü günler öncesinden Süper Kupa öncesi stattaki Cumhuriyet’in 100. Yılı programı açıklanmıştı.

Haberlerden okuyalım:

“Mücadele öncesinde ses ve ışık gösterilerinin yapılacağı Al-Awwal Park Stadyumu'nda Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Türkiye Futbol Federasyonu'nun 100'üncü yılına özel tören gerçekleştirilecek. Birçok sanatçının sahne alacağı maç öncesinde Norm Ender 100'üncü Yıl Marşı'nı seslendirecek. Ayrıca 100 kişilik ekiple Türk bayrağı, Atatürk posteri ve kulüp armaları açılacak.”

Yani Riyad’daki stadyumda bırakın İstiklal Marşı okumayı yasaklamayı, Cumhuriyet’in 100. Yılı için kutlama yapılacaktı.

Bu kutlamalar sırasında stadyum tribünlerinde 100 kişilik bir ekip Türk bayrağı, Atatürk posteri ve kulüp armaları açacağı bir koreografi de programda yer almaktaydı.

Tabii bu program evsahibi Suudi yetkililerle birlikte hazırlanmış olmalı.

Yani bu programa göre Suudiler Atatürk’ün resmine siyaseten ya da itikadi olarak da karşı görünmüyor.

Cumhuriyetin 100. Yılı’nın, yıldönümünden iki ay sonra Riyad’daki bir stadda kutlanması gibi tuhaf bir talebe de tamam dedikleri anlaşılıyor.

Kutlama programında sadece Norm Ender ve orkestra da yoktu.

Başka sanatçılar da vardı. Yine haberlerden okuyalım:

“Dj Faruk Sabancı, Pelin Altan - Anıl Altan, Mert Yazıcıoğlu, Latif Serkan Altınorak, Gülsün Işıklı, Emre Aslan, sunucular; Murat Yıldırım - İman Elbani Yıldırım da Suudi Arabistan'da olacak”

Yani staddaki ortam Türkiye’den görüldüğü gibi pek de “şeri hükümlere göre” tasarlanmış gibi görünmüyordu.

Peki o halde Türkiye’yi ayağa kaldıran bütün Atatürkçü, milliyetçi hassasiyetleri kabartan, geleneksel milli sporlarımızdan Arap düşmanlığını ırkçılık seviyesine yükselten krizin sebebi neydi?

Haber10 sitesi krizin kronolojisini şöyle yapmıştı:

Maçtan önce kulüpler ile TFF arasında yapılan toplantıda maça Galatasaray Atatürk’ün ‘Ne mutlu Türk’üm diyene’, Fenerbahçe ise ‘Yurtta sulh Cihanda sulh’ sözlerinin bulunduğu pankartla çıkmak istedi. Ayrıca iki takım karşılaşmaya üzerinde Atatürk fotoğrafı bulunan tişörtlerle çıkmayı talep etti.

Fenerbahçe ve Galatasaray Süper Kupa finali öncesinde İstiklal Marşı’nın yanı sıra Suudi Arabistan Milli Marşı’nın çalınmasından dolayı da rahatsızlık duyduklarının TFF’ye bildirdi.

Türkiye Futbol Federasyonu yetkilileri, iki kulübe Süper Lig finali akışının kulüplere gönderildiğini ve itiraz gelmediğini belirterek Suudi Arabistan Milli Marşı’nın okunacağını söyledi.

TFF yetkilileri, Atatürk’ün sözlerini içeren pankartlara izin verilmemesi konusunda yine akışı gerekçe gösterdi.

Fenerbahçe ve Galatasaray yönetimleri Atatürk meselesi konusunda daha önce herhangi bir sorun çıkmadığını, neden böyle bir uygulamaya gidildiğini sorguladı. Konunun akışla ilgisi olmadığı belirtildi. Sarı lacivertlilerin başkanı Ali Koç, kamuoyuna kriz olduğunu açıkladı.

TFF, kriz yönetimine başladı. Fenerbahçe ve Galatasaray yetkilileriyle sorunun çözümü için görüşmelere başladı.

Fenerbahçe Divan Kurulu Başkanı Uğur Dündar, Tele1 canlı yayınına bağlanarak Atatürk tişörtü ve maça da ‘Yurtta Sulh ve Cihanda Sulh’ pankartı ile çıkma talebinin Suudi yönetimi tarafından reddedildiğini söyledi. Dündar, “Ali Koç ve yönetici arkadaşlarımız da o halde biz de sahaya çıkmayız demişler” dedi.

Saat 16.00’da Türkiye Futbol Federasyonu, whatsapp grubuna açıklama yaptı. Açıklamada, “Süper Kupa maçı Türk bayrağımız huzurunda, 100. Yıl kutlama etkinlikleriyle, şehitlerimiz için saygı duruşuyla ve sanatçı Norm Ender’in okuyacağı İstiklal Marşı ile başlayacaktır. Bu konuda yapılan dezenformasyona itibar etmeyiniz” denildi.

Saat 16.14’te Uğur Dündar sosyal medya hesabından şu açıklamayı yaptı: “Suudi Arabistan’da oynanacak Süper Kupa Finali için Kulübümüzün ve Galatasaray’ın ortak duruşları ve TFF’nin girişimi sonucu maç öncesindeki seromonide İstiklâl Marşımız okunacak ve karşılaşma öyle başlayacak.”

Saat 16.30’da Galatasaray Başkanı Dursun Özbek, TFF yetkililerinin bulunduğu otele geldi. Burada ‘Maçla ilgili sorun çözüldü mü?’ sorusuna ‘Göreceğiz’ yanıtı verildi. Saat 17.35’te toplantıya Fenerbahçe Ali Koç da katıldı.

Krizi çözmek için Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak da görüşmelere girdi.

Krizin sonunda takımlar maça çıkmamaya karar verdi, Türkiye’ye döndü. Gerisi malum.

O kronolojiden anlaşılan soyunma odasına pankart ve tshirtle sahaya çıkmaya engellemek için polis göndermek gibi Suudi usulü yöntemler kullansalar da krizi çıkaranın Suudiler olmadığı anlaşılıyor.

En başta krizi başlatan Suudilerin İstiklal Marşı’nı çaldırmaması değil, Fenerbahçe ve Galatasaray yöneticilerinin Riyad’da oynanan maçta Suudi marşının çalınmasına karşı çıkması.

Hem Suudi Arabistan’ın başkentinde bu maçı oynayıp, bunun için büyük paralar alıp hem de ülkenin marşına iki dakika tahammül edememek büyük bir cüret.

Ama esas krizi kopartan iki kulübün son dakika aldıkları karar:

“Maçtan önce kulüpler ile TFF arasında yapılan toplantıda maça Galatasaray Atatürk’ün ‘Ne mutlu Türk’üm diyene’, Fenerbahçe ise ‘Yurtta sulh Cihanda sulh’ sözlerinin bulunduğu pankartla çıkmak istedi. Ayrıca iki takım karşılaşmaya üzerinde Atatürk fotoğrafı bulunan tişörtlerle çıkmayı talep etti.”

Zaten Cumhuriyet’in 100. Yılı’nın; özel orkestrayla, marşlarla, sanatçılarla, tribünlerde 100 kişinin yapacağı özel koreografide Atatürk resmi, Türk bayraklarıyla kutlanılması üzerinde anlaşılmış bir programda olmayan bir son dakika sürprizi bu.

Maçlarda sahaya siyasi slogan ve simge taşımak FİFA’nın kurallarına net biçimde aykırı. Ve cezası var. Sadece takımlar değil, müsabakayı organize eden yani Suudilerin de ceza alabileceği bir kural ihlali bu.

“Sloganlar, ifadeler, resimler ve reklamlar” başlıklı madde açık:

“Ekipmanlarda siyasi, dini veya kişisel sloganlar, ifadeler veya resimler bulunmamalıdır. Oyuncular, siyasi, dini, kişisel sloganlar, ifadeler veya görüntüler ya da üreticinin logosu dışında reklamlar içeren iç çamaşırlarını göstermemelidir. Herhangi bir ihlal durumunda oyuncu ve/veya takım, müsabaka organizatörü, ulusal futbol federasyonu veya FIFA tarafından cezalandırılacaktır.”

İzin verilen sınırlar da kural kitapçığında belirlenmiş

“…oyuncunun numarası, adı, takım arması/logosu, futbol oyununu, saygıyı ve dürüstlüğü teşvik eden girişim sloganları/amblemleri ve yarışma kuralları veya ulusal FA, konfederasyon veya FIFA düzenlemeleri tarafından izin verilen reklamlar..

İzin verilen sloganlar, ifadeler veya görseller tişört önü ve/veya kol bandı ile sınırlı olmalıdır

Bazı durumlarda slogan, ifade veya resim sadece kaptanın kol bandında yer alabilir”

Atatürk’ün resmi ve Atatürk’ün sözleri bizim için siyasi olmayabilir.

Ama anlaşılan FİFA 2035’e aday olan, en azından yeşil sahada sicilini temiz tutmak isteyen, futbolda yeni, acemi ve kitabına uygun davranan, siyaseten ve dinen esnek bir millet olmadıkları da bilinen Suudiler programda olmayan bu son dakika sürprizine direndi.

Onlar için Atatürklü ısınma formaları, barış mesajı veren Atatürk sözleri siyasi ve siyasi simgeler. Hele de Gazze krizi sürerken…

Zaten maçtan önce TFF’nin maça gidecek taraftarlar için hazırladığı uyarı rehberinde şöyle uyarılar da yer almıştı:

“Suudi Arabistan’da tribünler haricinde kamusal alanlarda toplu bir şekilde tezahürat, gösteri, yürüyüş yapılmaması gerekmektedir. Bu tür eylemler “kamu düzenine tehdit” olarak algılanabilmektedir.

-Stadyuma Galatasaray ve Fenerbahçe bayrakları ile Türk Bayrağı dışında başka bayrak alınmayacaktır.”

Yani Suudiler ilk kez uluslararası kurallara uygun davranmış, o da krize neden olmuş gözüküyor.

Peki, neden maça iki takım da böyle bir son dakika sürprizi yaparak daha önce pek de yapmadıkları üzere Atatürk tshirtleriyle ve Atatürk’ün sözlerinin olduğu pankartlarla çıkmaya karar verdiler.

29 Aralık herhangi bir günün yıldönümü değil. Türkiye’deki derbi maçta da böyle bir şey yapılmadı.

Açık ki bu Atatürk hassasiyetinin sebebi maçın oynandığı yer.

Yani Türkiye’nin milyonlarca taraftarı olan, ülkenin en büyük işadamlarının yönettiği iki koca kulübü Suudi Arabistan’da maç oynanınca sanki Atatürkçülüklerine halel gelmiş gibi bir komplekse kapılıp, ne kadar Atatürkçü olduklarını göstermek istediler.

Maçın Suudi Arabistan’da oynanacağı kararının ardından zaten aylardır yürütülen tartışmalarda da bu geleneksel Arap düşmanlığı, Cumhuriyet’in 100. yılında kupa finalini Arabistan’da oynamanın Cumhuriyetçiliğe, Atatürk’e ihanet olup olmayacağı gibi tartışmalar yaşandı.

Şöyle köşe yazıları yazıldı:

“Galatasaray’ın kurulduğu yer olan Galatasaray Lisesi, Kurtuluş Savaşı’nda eğitime devam etmesine rağmen bazı sınıflarından mezun veremez. Cumhuriyetin 100. yılında Suudi Arabistan’da kupayı kaldırmak sarı-kırmızılıların içine siner mi?

Fenerbahçe Başkanı Ali Koç, Şükrü Saracoğlu Stadyumu’nun adını değiştireceklerini ve Atatürk Stadyumu yapacaklarını söyledi. Verilen mesajlar açık ve net. Sarı-lacivertlilerin de inandığı bir slogan var: “Cumhuriyetin kalesi Fenerbahçe”. Eğer bu teklif Fenerbahçe tarafından kabul edilirse 100. yılda stadyumun adını Atatürk yapmanızın ne anlamı kalacak?”

Kulüplerin kendi içinde bu karara itirazlar yükseldi.

Herhalde bu yüzden 29 Ekim’in üzerinden iki ay geçmişken Riyad’daki maçın öncesine tepkileri azaltmak için bir Cumhuriyet’in 100. Yılı kutlanması eklendi.

Suudi Arabistan’da süper kupa maçını oynayıp hem para kazanmak, hem de ligin uluslararası değerini artırmak gayet makul bir fikirken, TFF başkanının açıklamasına göre maçın önce Almanya, İngiltere’de oynanması teklif edilmiş ve onlardan onay alınmamışken, derin önyargılar koca koca insanları “Suudi Arabistan’da maç yapıyoruz bari maça çıkarken de Atatürk’ü analım da günahlarımızın kefareti olsun” noktasına getirmiş.

Tabii son dakika bu mesaj kaygıları da kriz çıkarmış.

Böylece Süper Kupa gibi Türkiye’de pek de kimsenin umurunda olmayacak bir maçın finalini daha önce de yapıldığı gibi yurtdışında yapmak, bunu da Reymar’ın, Ronaldo’nun top koşturduğu bir statta yapmak, dizilerimizi tüketen Suudileri futbolumuzu da tüketen yapmaya çalışmak bir de üstüne kulüplere 108 milyon TL para kazandırmak gibi iyi bir proje de suya düştü.

Hatta kaş yapayım derken göz bile çıkarılmış olabilir.

Muhtemelen Suudiler, elçilik sokak adlarını değiştirme, Araplara ve hatta dine küfretme kampanyasını gördükten sonra bir süre pek Türkiye’ye gelmek istemeyecektir.

Tabii muhalefet geleneksel Arap düşmanlığı üzerinde sörf yaparken, Erdoğan’ın bu kriz karşısında alacağı tavır da önemli.

Halbuki bir nefes alıp düşünenler Suudi Arabistan’ın artık Atatürk ile bir sorunu kalmadığını görebilir. Hatta Prens Salman’ın ülkeyi tepeden modernleştirme adımları Atatürk’e de benzemiyor değil. Bu arada Şerif Hüseyin ile Suudiler de aynı şey değil. Hatta ikisi birbiriyle savaşmıştı. Belediye başkanlarına asgari tarih eğitimi şart.

Bir futbol maçında bile siyasetin, tarihin, ideolojik önyargıların ortaya çıktığı, milli histeri dalgasının her yeri kolayca sardığı, rasyonel ve serinkanlı düşünmeye sık sık ara verilebilen, linçe sevinçle teslim olunan bir ülkenin işi hiç kolay değil.

Çünkü önünde ciddi bir engel var: Kendisi!

.

Bugün 417 ziyaretçi (788 klik) kişi burdaydı!

1/01/2024 00:01

2024’de siyaseti bekleyen sınavlar: Radikalleşme, marjinalleşme, kapsayıcılık

Yeni bir yıla umutla girmemek için elde çok fazla sebep var. Belki de bu kez yıla umutla girmemek vicdanının, ahlakın gereği.

Dünya tarihinde gelmiş geçmiş insanlar içinde muhtemelen en çok çocuk cesedi görmüş insanlar, 2023 yılında yaşayan, elinde bir akıllı telefon olan ve Gazze diye bir yerde olan bitenlere bakmasını engelleyecek kadar duyarsızlaştırıcı önyargıları olmayan insanlar olabilir.

Türkiye’de yaşayan bizler içinse 2023 Cumhuriyet’in 100. yılını bile kutlamaya derman bırakmayan bir yıl oldu.

Belki de bu hevessizliğin sebebi Cumhuriyet’in geri kalan 99 yılı herkes için o kadar da kutlanılası geçmemesidir.

2023, bu coğrafyanın en kadim şehri Antakya’nın ve komşu 6 şehrin yıkıldığını, 50 bin insanın, önemli bir kısmının da çaresizlik içinde enkazlarda kurtarılmayı beklerken hayata veda ettiğini, milyonlarca insanın çaresizce geçen günlerin sonunda yaşadıkları şehirlerden göç ettiğini görerek başladı.

Elimizden hiçbir şey gelmedi.

Sonra seçimler oldu. Tam ortadan ikiye bölündük. Birbirimizden delicesine nefret ettik. Hatta bir kısım insan depremzedelerden bile nefret etti.

İktidar yanlıları isyan eden depremzedelerden, muhalifler şükreden depremzedelerden nefret etti.

En kötüsü de bütün bu trajedileri, özellikle 50 yaşın altında olan insanlar ömürlerinin en yoksul, en parasız günlerinde yaşadı.

Kiralar maaşların iki misline fırladı. Bir kahve içmek lükse kaçtı.

Artık pek de kimsenin umurunda olmayan demokrasi, ifade hürriyeti, hukuk devleti irtifa kaybetmeye devam etti.

Ama bütün bunlar 21 yıllık iktidarı değiştirmeye yetmedi.

Aşırı ümitler, aşırı hayal kırıklıklarına neden oldu.

Hayal kırıklığı nefrete döndü, nefret muhalefeti darmadağın etti, Altılı Masa’dan geriye masanın cıvataları bile kalmadı.

Muhalefet bu hayal kırıklığıyla suçu yarışa iktidarla denk girmelerini sağlayan ittifaklara çıkardı. Sadece Altılı Masa değil, ittifak fikrinin kendisi, geri adım atma, taviz verme, pazarlık yapma gibi hasletler tukaka edildi.

Dışarıya açılma devri yerini içeriye doğru kapanmaya, özüne doğru çekilmeye bıraktı.

CHP, daha sol, daha CHP’li oldu. Seçim yenilgisinin suçu muhafazakâr partilere kaptırılan vekilliklere, helalleşmelere, açılımlara çıkarıldı.

İYİ Parti, hür ve müstakiliğini ilan etti, laik-milliyetçi çelik çekirdeğine doğru büzüldü.

HDP ya da DEM Parti daha fazla Öcalan diyen, daha selam verilmesi zor bir parti oldu.

Muhafazakarlar ne olursa olsun AK Parti etrafında toplanınca, Gelecek-Saadet, DEVA Partileri büyüyemedi.

Onların yerine aşı olursan beş kollu çocukların doğan diyen Yeniden Refah Partisi büyüdü.

Merkez sağa açılan İYİ Parti, oy kaybederken, işkenceci savunan, mülteci karşıtlığını Arap düşmanlığına çevirmiş Zafer Partisi büyüdü.

Muhafazakarlara açılan CHP’nin kesmediği Kadıköylü, Çankayalı, Karşıyakalı geleneksel CHP’li seçmenden bir kısmı soluğu Türkiye İşçi Partisi’nde aldı.

İktidarın medyadan hukuka uzanan kesintisiz gücü karşısında pasif kalmak dışında çaresi olmayan ana akım muhalefet heyecan vermezken, radikal fikirler, kesimler, partiler güçlenmeye başladı.

Seçimin ardından en çok izlenen Youtube kanalının ağzını bozmuş, Şeyh Said’e küfrederken Hitler öven bir gazeteci olması da bunun sonucu.

Türkçü, ırkçı gençlik yapılanmaları ortaya çıkıyor, yeni nesil gündemi göçmenlere maymun, CHP’ye PKK’lı, geri kalan herkese FETÖ’cü diyen sosyal medya kahramanlarından takip ediyor.

En makul muhalifler bile bir zamanların sağcıların “Kızıl Komünisti” gibi bütün kötülüklerin arkasında Müslümanla eşit olarak kullandıkları “siyasal İslamcıları” buluveriyor.

Nefretin yarattığı zihinsel tembellikle kutuplaşmanın ateşi her gün harlanıyor.

AK Parti iktidarının irrasyonellikleri karşısındaki çaresizlik, bir zamanların demokrat insanlarına bile bunların hakkından Atatürk gelmiş dedirtiyor, hem insan hakları, hukuk, demokrasinin yokluğundan şikayet ederken Atatürk’ün devrimci yöntemleri övülüyor. Hatta hızını alamayanlar övgülerine 28 Şubatçı komutanlarla devam ediyor, yakın tarih yeniden yazılıp askeri vesayetten bir denge denetim mekanizmasıymış gibi bahsediliyor.

Tabii bu öfke krizlerinden zamanında başörtüsü yasağına karşı çıkmış, askeri vesayetle mücadele etmiş entelektüeller de nasibini alıyor.

Seçim yenilgisi öğretici olmak bir tarafa nefreti artırıyor, muhalefeti radikalleştiriyor.

Muhalefet radikalleştikçe, oklar iktidardan iktidara destek veren büyük kitlelere çevrilince, iktidar terör, ayaklanma, din düşmanlığı kartlarından istediğini açıp seçmenini konsolide ediyor, seçimler bir varlık yokluk mücadelesine dönüyor, kültür savaşı düğmesi her an el altında tutuluyor.

Ve bu kısırdöngüde şimdilik demografik olarak daha kalabalık olan muhafazakarlar iktidarda kalmaya devam ediyor.

2024’de yerel seçimler bu denklemi bozacak gibi görünmüyor.

Muhalefet parçalı, ittifak siyaseti demode bulunuyor, kapsayıcılık ayıplanıyor, radikallik övülüyor.

Muhalefetin hedefi mümkün olduğunca çok büyükşehri elde tutmakla sınırlı. Bu kez motive olan kaleleri yıkmak için saldıran iktidar.

Sonuç ne olursa olsun, muhalefet için en iyi sonuç bugünkü kazanımları korumaktan fazlası olmayacak.

Daha sonra da Türkiye seçimsiz dört yıla girecek.

Bu dört yılda dünya daha da sahipsiz, karmaşık olacak. Gazze’ye bakanlar, Türkiye’nin dertlerinin büyük olmadığını düşünecek. İstikrar, devlet, din demokrasi, insan hakları ve özgürlüklerinden daha fazla risk altında bulunacak.

Batı bir demokratikleştirici referans olmaktan iyice çıkacak. Hatta muhtemelen Batı artık Türkiye’yle uğraşmaktan tümüyle vaz geçecek. Hatta pragmatik ilişkiler kurmak isteyecek.

Belki sandıklardan çıkacak Trump, Le Pen gibi liderlerle “Biz kötüyüz de Batı mı iyi” fikri daha itibarlı hale gelecek.

Bu arada hem iktidarda hem muhalefette artan milliyetçilik komada olan PKK’ya cansuyu olabilir. PKK ölmemek için direndikçe Türkiye siyasetinin tepesinde terör kılıcı daha fazla sallanabilir.

Her şartta Türkiye’de demokrasiyi, hukuku savunmak daha az itibarlı bir işe dönecek. Maliyeti daha da ağırlaşacak.

Hukuk ve demokrasi için yapılacak en pratik iş iktidara bunun için ricacı olmak olacak.

AK Parti içindeki dengeler ve güç mücadeleleri, muhalefet-iktidar mücadelesinden daha sonuç alıcı olacak.

İktidar koalisyonunu çatlayabilecek krizler de Türkiye’yi gerebilir.

Sinan Ateş cinayetinin üzerine gitmek için atılmış bir adım, Türkiye’yi AK Parti-MHP kapışmasının ortasında bırakabilir.

Bu dört yılda en büyük sınavı ise muhalefet verecek.

Muhalefet kendi içine, kendi doğrularına doğru çekildikçe büyüyecek mi küçülecek mi?

Son Suudi krizi gibi histeri krizleri, popülist milliyetçi fırsatçılıklar bu işlerin “kralını yapmış” iktidar karşısında işe yarayacak mı?

Belki de yerel seçimlerden dört yıl muhalefeti götürecek enerji kaynağı çıkmayacak ve muhalif alandan, siyasetten insanlar çekilecek.

Muhalefet dar bir radikal grubun eline geçecek.

İktidar sadece parmağıyla onları göstererek yeni seçim zaferine hazırlanacak.

Muhalefet küstüğü ittifaklara geri dönecek, yeniden kapsayıcı olmaya mı çalışacak? Yoksa kutuplaşma siyasetinin diğer cephesinde mi mevzilerini kazacak?

Peki iktidar seçimsiz bu dört yılı nasıl geçirecek? Dört yıl sonraki seçim için kutuplaştırma ateşinin arada harlayarak mı, yoksa boş bulduğu meydanı reformculuk, kapsayıcılık için kullanarak mı?

Çoğunlukla karamsar ama cevapları üzerinde düşünmemiz gereken yılbaşı soruları bunlar.

2024’de siyaseti bu sınavlar bekliyor.

Bu sınavın sonucuna göre 2025’e bambaşka bir muhalefetle ya da varlığı ve yokluğu belli olmayan bir muhalefetle de girebiliriz.

.3/01/2024 00:01

Eminönü’nde işportacıdan aldığı 80 liralık bayrakla Şişhane’de hilafet isteyecekken son anda durdurulan İsmail Aydemir!

İsmail Aydemir kim mi?

İsmini duymamış olmakta haklısınız.

Halbuki önceki gün tüm Türkiye onu konuştu.

İstanbul’un ortasında elinde hilafet bayrağı ile rejimi yıkacakken son anda yumrukla durdurulan adam.

Haberlerde de ondan sürekli “adam” diye bahsediliyor.

“Hilafet bayrağı açan adam”, “hilafet bayrağı açan kişi”, “tevhid bayrağı açan şahıs”

Suratına yediği yumrukla kan içindeki görüntüsü bile onu, haberlere adı yazılacak, geçmiş olsun dilenecek bir mağdur yapmaya yetmedi.

Ona yumruk atan saldırgandan ise önce haberlerde “Hilafet isteyen adama tepki gösteren genç” diye bahsedildi.

Sonra da hep ismiyle anıldı.

CHP Sözcüsü İzmir Milletvekili Deniz Yücel, “Hilafet yanlılarına tepki gösteren Ege Akersoy” dedi.

(Herhalde İzmir’de “yumruğa”, “tepki” deniyor)

CHP yöneticisi ve milletvekili avukat Ali Mahir Başarır ise övgüde biraz daha ileri gitti:

“Daha yaşamının baharında olan ve burası Türkiye Cumhuriyeti diyen Türk genci”

Tam da “Burası Türkiye Cumhuriyet” derken yumruğu İsmail Aydemir’in yüzüne çarpmış olmalı.

İYİ Parti Sözcüsü Kürşad Zorlu’ya göre neredeyse yumruk atmak zorunda kalmış bir mağdur Ege:

“Yürüyüşün dağılması esnasında bu görüntülerden etkilenen üniversite öğrencisi Ege Akersoy”

CHP genel başkanı Özgür Özel, ailesini arayıp geçmiş olsun diledi ve hukuki destek sözü verdi.

Pandemi sırasında meşhur olmuş tıp profesörü bursu kesilirse burs vaad etti, Fatih Altaylı “eline sağlık” diye tebrik etti.

Muhalif gazeteciler, siyaset bilimciler, avukatlar, emekli diplomatlar sokakta bir adama “Arap sevici” diye yumruk atıp yüzünü kan içinde bırakmış “gencecik üniversite öğrencisi Ege” ile dayanışma içinde iki gündür.

CHP gençlik kolları fotoğrafıyla “Türk genci Cumhuriyet ve devrimlerinin sahibi ve bekçisidir” posteri bile yaptı.

İki gündür “EgeAkersoyyalnızdeğildir” hashtagi sosyal medyada TT.

Kendisine tek kelime etmemiş, gariban bir adamı yumruklamış bir saldırganın tutuklanması dışında olayda bir mağduriyet, hukuksuzluk, alçaklık göremeyecek kadar gözlerini siyaset bürümüş herkesin.

Peki bir “geçmiş olsun”un bile esirgendiği, koca partilerin karşısında seferber olduğu İsmail Aydemir kim?

Belki de sırtındaki sağlık sorunu yüzünden videoda görenler onu yaşlı bir adam sandı ama 50 yaşında.

Bir sitede temizlik görevlisi olarak çalışıyor.

Elinde tuttuğu ve yumruk yemesine neden olan bayrağı nerden bulduğunu da kendisiyle yapılan tek röportajda şöyle anlatmış:

“Eminönü Yenikapı’da miting yapıldı. Ben parasını verdim, 80 lira bir para verdim. Orda satıyorlar yani dışarıda bir sürü bayrak satıyorlar. Ben de gittim bayrak aldım bir tane. Üstünde “La ilahe illallah, Muhammedurrasullullah” yazıyor. Şehit olan askerlerimiz için, Filistin’deki mazlumlar için mitinge gitmeyelim mi? Kapalıydı yollar, Yürüyerek yukarı doğru geliyordum. Avizeciler falan var oralarda. Oralarda bir anda karşıma çıktı bu arkadaş. Elimde bayrakla gidiyordum. Tek ben değilim akın akın insanlar var. “Sen Türk değil misin burası Türkiye” dedi. “Sen Arap seviciliği mi yapıyorsun” dedi. Bir anda bir patlattı, genç çocuk zaten. Öyle bir vurdu ki zaten sağıma vurdu yapıştım yere. Ağzımdan burnumdan kanlar akmaya başladı.”

Konuşmasından İstanbul’un semtlerine o kadar aşina olmadığı anlaşılıyor.

Mitinge geldiği Galata Köprüsü’ne Yenikapı diyor, Şişhane’den “avizecilerin olduğu yer” diye bahsediyor.

Ama yumruk yediği saldırganın gençliğini ve ‘kuvvetini’ takdir ederken gülümseyecek kadar görmüş, geçirmiş, olgun.

O bayrağı da o sabah Eminönü’nde her miting, kongre, konser öncesi ortaya çıkan meşhur işportacılardan 80 TL vererek satın almış.

Bayrak esnaf ofislerinde, İslamcı eylemlerde, AK Parti, Saadet, Yeniden Refah mitinglerinde görebileceğiniz, her yıl on binlercesi basılıp sağda solda satılan bir bayrak.

İsmail Aydemir o bayrağın afilli “kelime-i tevhid bayrağı” adını da bilmiyor galiba.

Üzerinde yazanı biliyor.

Sabahın köründe Gazze için sokaklara çıkacak kadar da anlamını idrak etmiş.

Beş vakit minarelerden okunan kelime-i tevhidi dahi bilmeyenlerin siyaset bilimci olup, ülke gündemini yorumlayabildiği bir ülke için gayet yeterli bir bilgi bu.

Boynundaki Filistin atkısında da hem Filistin hem Türk bayrağı var.

Yani Yıldız Teknikli çok başarılı, burslar alan mühendisin kafayı bozduğu sorunun cevabı da boynunda asılı; Evet Arap değil, Türk.

Keşke yumruk atmadan önce kafatasını ölçseydin!

Özel bir sitede temizlikçi olarak çalışan İsmail Aydemir’in Twitter hesabı yok.

Yani yumruk yemesini meşrulaştırmak için Halk Tv’nin “Bakın kim çıktı” haberini yaptığı tweetler ona ait değil, o başka bir İsmail Aydemir’e ait ama onu da dövmemeniz gerekiyor. İnsanları fikirleri yüzünden dövmemeniz gerektiğini size anne-babanız anlatmış olmalı!

İsmail Aydemir, hilafetçi ya da bir videoyla özdeştirildiği gibi Hizbuttahrirci de değil.

Muhtemelen Hizbuttahrir adını eğer okursa ilk kez bu yazıdan duyabilir.

İsmail Aydemir’in profilinden hilafet çağrısı yapacak bir Derviş Vahdeti çıkarılamayınca, dolaşıma sokulan Hizbuttahrir’in “Filistin’i hilafet kurtarır” ana pankartlı yürüyüş görüntüleri de 1 Ocak sabahı Galata Köprüsü’nden değil.

17 Aralık günü Hizbuttahrir’in Sultanahmet’te yaptığı bir başka Filistin yürüyüşünden.

Galata’daki yürüyüşte ne böyle bir pankart açıldı ne hilafet çağrısı yapıldı ne de Hizbuttahrir ordaydı.

Hizbuttahrir de 50 yıllık, bütün dünyada şubeleri olan, çoğu ülkede yasal bir dernek ve parti. Raşidi hilafeti savunuyorlar. Yani halifenin geri gelmesini istiyorlar ama istedikleri halife peygamberin soyundan yani Arap olacak.

Yani o konunun da Türkiye ile doğrudan ilgisi yok.

Türkiye’de 40 yıldır varlar, henüz hilafeti geri getiremediler.

Hizbuttharir’in hilafeti geri getirme ihtimali, Ezilenlerin Sosyalist Partisi’nin devrim yapma ihtimalinden biraz daha yüksek olabilir.

İslam dünyasının bir halifeyi, üstelik bir Türk halifeyi kabul etme ihtimali ise, Kadıköy’ün AK Partili başkan seçme ihtimalinden bile daha düşük.

Çünkü halifeye önce ümmet lazım.

(Bu arada ellerine tek meyve bıçağı almamış Hizbuttahrirciler haksız yere, berbat bir Yargıtay içtihadıyla terör örgütü statüsüne sokulup yıllarca hapislerde yattı. Neyse ki bu hukuksuzluk AYM’den döndü. Yargının hukuksuzluğu sadece Gezi Davası’nda yaptığını sanıp, iki gündür Hizbuttahrir ihbarcılığı yapanlara okuma parçası)

Serseri bir yumruğu süsleyip püsleyip, devrimci yumruğa çevirmek isteyenler, çok eleştirdikleri Ahaber’den mahirce hakikati çarpıtırken konuyu bir anda İsmail Aydemir’in suratına yediği yumruktan, Hizbuttahrir’in eski bir gösterisine kaydırdı, bunu yaparken pek de utanmadı.

Özetleyelim;

Eminönü’nden 80 TL vererek aldığı, tek bir yüzüne baskı yapılmış kalitesiz bir yeşil bayrakla, avizecilerin olduğu yokuşa doğru yürürken eğer önüne Yıldız Teknik Üniversitesi’nde mühendislik okuyan cumhuriyet fedaisi, Arap düşmanı, muhtemelen o bayrağı Suudi bayrağıyla karıştıracak kadar cahil üniversite öğrencisi çıkmasaydı da İsmail Aydemir hilafet çağrısı yapmayacaktı.

Eğer izin verilseydi bir otobüse ya da metroya binip ya evine ya da muhtemelen orada yaşayanların da yumrukçusu için hashtag kastığı çalıştığı siteye dönecekti.

Yani Cumhuriyetimiz 2024’ün ilk günü çok büyük bir tehlike atlatmadı.

Yumrukçuyla dayanışmak için birbirini eze duran CHP’liler, İYİ Partililer, bir eczacı olarak pansuman yapılacak mağduru hemen tanıması gerekirken yanlış adrese geçmiş olsun dileyen Özgür Özel, milletvekilleri, parti sözcüleri, haberlerinde yumruk yemiş adamın adını bile vermeye erinen gazeteciler, yumruğun yapısökümünü yapan PHD adayları, ellerinde Bursa Nutku’yla yumruklayacak cumhuriyet düşmanı arayan CHP gençlik kolları huzurla evlerine dönebilir.

Belki evlerine döndüklerinde bu videoyu izlerler ve iktidara kızgınlıklarını gariban bir adamdan çıkarmanın utancıyla birazcık mahcup olurlar.

Varsa azıcık insanlık, mühendislik okumasa da bu ülkenin eşit bir vatandaşı olan İsmail Aydemir’e belki geçmiş olsun da derler.

Umarım kısa zamanda sokak ortasında dellenip masum bir adamı yumruklamanın mahcubiyetiyle Ege de üniversitesine döner, bir daha yeşil, kırmızı bayrakları karıştırmaz, kim Türk kim Arap bırakıp, pergelini kafatasçılık için değil, mühendislik için kullanır.

Belki iki gündür kimseden duymadığı için şaşıracak ama; geçmiş olsun İsmail Bey.

Bu aralar herkes çok gergin aman olaylara karışmayın, işportacılara da boş yere para kaptırmayın.

.6/01/2024 00:16

Kutuplaştırarak İstanbul kazanılabilir mi?

1804 yılında Paris’teki Notre-Dame Katedrali’ndeki taç gitme töreninde, 15 yıl önce Fransız Devrimi’yle bitirilmiş imparatorluğu geri getiren Napolyon Bonaparte’ın geleneklere göre Papa’nın önünde başını eğmesi ve tacını Papa’nın başına takması gerekiyordu. Papa yerine oturdu, Napolyon’un eğilmesini bekledi ama Napolyon tacı aldı, başına taktı ve kendi kendini imparator ilan etti.

Böylece hükümranlığının dünyevi ya da uhrevi başka bir kaynağı olmadığını herkese göstermiş oldu.

Dün Haliç Kongre Merkezi’ndeki Ekrem İmamoğlu’nun adaylık lansmanında bu anın nasıl yaşanacağı merak konusuydu.

Yani “Adayımız Abdullah Gül kardeşim” ya da “Gel bakalım Muharrem bey” anının nasıl yaşanacağı.

Öyle bir an yaşanmadı.

CHP İstanbul İl Başkanı, Özgür Özel’i, Özgür Özel de İmamoğlu’nu bir sonraki konuşma için sahneye davet ettiler.

Kimse kimseyi başkan adayı olarak ilan etmedi, adayımız demedi, böyle bir hiyerarşik ilişki kurulmadı.

Ekstra bir takdim ya da genel başkanın bir görev tevcih anı ya da İmamoğlu’nun genel başkana kendisini seçtiği için ekstra bir hürmeti olmadı.

İmamoğlu oybirliğiyle kendisini aday olarak gösteren PM’ye teşekkür etti.

İmamoğlu’nun adaylığı zaten CHP PM’de onaylandığı ve resmi olarak açıklandığı için ortada bir sürpriz yoktu.

Özgür Özel’in sahnenin yanındaki posteri sayılmazsa bütün salon İmamoğlu resimleri, sloganlarıyla donatılmıştı. Özel olarak İmamoğlu için yapılmış “Ben derim Ekrem, sen de İmamoğlu” şarkısı çaldı.

Ev sahibinin CHP Genel Merkezi ya da CHP İstanbul İl Başkanlığı değil, İmamoğlu olduğu açıktı.

AK Parti’de benzerini göremeyeceğimiz bir durum bu.

Özel ve İmamoğlu arasındaki hiyerarşik olmayan, eşit ilişki hakkında çok şey söylüyordu salon.

Aslında aralarında daha dikkat çekici başka bir gizli çekişme vardı.

Çekişmeden çok çekiştirme demek daha doğru.

Özgür Özel’in konuşmasının neredeyse yarısı Gezi ve Yargıtay kararı üzerineydi. Yargıtay’ın kararını eleştirerek başladı, Gezi’yle devam etti. Hapisteki ve dışarıdaki Gezi tutuklularına selamlar gönderdi. (Bu kez Demirtaş selam listesinde yoktu.)

Onlar sayesinde Taksim Parkı’nın hala ayakta olduğunu, AKM’nin AVM olmadığını söylediği kısım, Gezi olaylarının yöneticisi ya da organizatörü olmadıklarını söyleyen davanın tutuklu sanıklarının çok hoşuna gitmemiş olabilir.

Konuşmasında en çok alkışı alan kısım ise Suudi Arabistan’la süper kupa krizi üzerine söyledikleriydi.

Suudiler İstiklal Marşı’nı okutmadığı, Atatürklü formalara izin vermediği gibi gerçek olmayan iddiaları tekrarladı. Salon “Mustafa Kemal’in askerleriyiz”, konuyla çok ilgisi olmasa da “ Türkiye laiktir laik kalacak” diye inledi.

Özel’in Suudi yetkililerin Ankara’ya geldiklerinde Anıtkabir’i ziyaret etmediklerini hatırlatması biraz tuhaftı. Peygamberin mezarını bile yıkmaya kalkmış, mezarlığı bidat olarak gören bir Vehhabi’den böyle bir jesti dünyadaki kimse beklemiyor olabilir.

Özel’in son üç gündür kendisinin ve CHP’lilerin en önemli gündemi olan hilafet, yumruk mevzusuna hiç girmemesi önemliydi. Üstelik İstanbul CHP İl Genölik Kolları, yumrukçu öğrenciyi Bursa Nutuklu bir poster boy yapmışken.

İsmail Aydemir’in bir Derviş Vahdeti olmadığını onlar da öğrenmiş olmalılar.

Sonra İmamoğlu’nu sahneye davet etti Özgür Özel.

O anda ilginç bir şey oldu.

Sahnede kürsünün arkasına konmuş Amerikan tarzı tribünlere İstanbul Gönüllüleri oturtulmuştu.

Özel konuşurken salondaki video walllerde arkasında bazı gönüllüler de görünüyordu.

Ama İmamoğlu sahneye çıkarken bir anda oturanların bir kısmı yer değiştirdiler hızlıca.

Sonra İmamoğlu konuşmaya başlayınca arkadaki kadraja girenlerin de değiştiğini gördük.

Özgür Özel’in tam arkasında birkaç erkek görünürken, İmamoğlu’nun arkasında iki kadın göründü, en net görüneni başörtülüydü.

Seçim kampanyasını Eyüp Sultan’da sabah namazıyla açan İmamoğlu önceki gün de Arnavutköy’deki bir Kürt taziye evinde Kuran’dan kısa süreler okumuştu.

İmamoğlu bu konuda istikrarlı bir çizgi izliyor. Laiklik ve Atatürk vurgularını tasarruflu kullanıyor. Belki herkesin dikkatini çekmemiştir. İBB TV’nin en çok görünen muhabiri bir başörtülü gazeteci. Yine İBB’nin Cumhuriyet’in 100. Yılı logosunun sloganı “Demokrasinin Yüzyılı.”

İmamoğlu konuşmasında Suudi Arabistan meselesinden sadece Erdoğan’ın organizasyondaki sorumluluğunu hatırlatarak değindi.

Hilafet, Atatürk, yumruk konularına hiç girmedi. Hatta Yargıtay’ın Can Atalay kararı, Gezi gibi mevzular üzerine de konuşmadı. Sadece “Özgür Özel’in zaten Gezi’yi hatırlattığını” bir cümleyle söyledi ve geçti.

Sonra da 2019’da 800 bin fark attıran seçim iptali skandalıyla ilgili bir video izletti ve o haksızlığın üzerine konuştu.

O seçimi nasıl kazandığını unutmamış gözüküyor. Bu seçimin nasıl kazanılacağını da biliyor.

İttifaklardan, içeriye doğru çekilen yeni CHP’nin, Özgür Özel’in Suudi Arabistan krizi ve hilafet geliyor paranoyasıyla, vandal bir yumruğu Bursa Nutku’na bağlamaya kadar varan ideolojik sertleşmesinin belki İzmir’de, Muğla’da, Tekirdağ’da seçim kazandırması mümkün ama İstanbul kutuplaşmayla kazanılabilecek bir şehir değil.

İstanbul hem iki kutuplu olmayan çok kutuplu, çeşitli, renkli, çok kültürlü bir şehir, hem de son dört seçimden üçünde birleşik muhalefetin iktidarın az farkla önünde çıktığı, sadece CHP’lileri, laikleri kutuplaştırarak yüzde 50’ye ulaşılamayacak bir şehir.

İmamoğlu 2019’da neredeyse sıfır CHP’lilikle kazanmıştı, Kılıçdaroğlu, 28 Mayıs’ta Erdoğan’ı 4 puan geçerken de ittifak diliyle bunu başardı.

2019’da Binali Yıldırım mutedil bir çizgi izlese de, Erdoğan, “Sisi mi diyeceksiniz Binali mi” diyecek kadar dili sertleştirmişti ve işe yaramadı. Son Cumhurbaşkanlığı seçiminde de Anadolu’da işe yarayan kutuplaştırıcı terör işbirlikçiliği diskuru İstanbul’da tam olarak çalışmadı.

AK Parti en azından İstanbul’da bu dersi çıkarmış gözüküyor. Cumhurbaşkanı’nın son iki gündür kutuplaşmaya karşı verdiği mesajlar bunun işareti. AK Parti’nin en favori iki İstanbul adayı Murat Kurum ve Ali Yerlikaya’nın siyasi çizgileri belirsiz, bürokrasiden gelen, muhalefet seçmenine de hitap edebilecek profiller olması da bunu gösteriyor.

İmamoğlu da kimseyi kırmadan dökmeden seçimin kazanılabileceğini görüyor.

Peki, daha fazla sol, daha fazla laiklik diyen CHP buna izin verecek mi?

14 Ocak’ta Tandoğan’da hemen akla Cumhuriyet Mitingleri’ni getiren bir miting yapacak CHP.

Muhtemelen kızmakta sonuna kadar haklı olduğu Yargıtay kararı üzerinden sert bir siyaset yapacak. Ama bunu yaparken işin içine Suudi Arabistan da hilafet de girecek. Biraz da biz yalan haberlerle, manipülasyonla siyaset yapalım, biraz da biz kutuplaştıralım fikri epey alıcı buluyor görünüyor.

Kitleler bu tarzı seviyor, muhalif medya buna zaten bayılıyor.

İmamoğlu’nun seçimlerdeki en büyük rakibi AK Parti adayı olacak. Ama bir rakibi daha var. Partisi ve siyasi heyecan ve gerilim seven medyası…

Lansmandan son üç not:

İmamoğlu’nun akreditasyon uygulamayıp, iktidara yakın gazetecileri de davet etmesi özgüven işaretiydi.

Böyle toplantılarda “izdiham oldu, oturacak yer bulunamadı” bir övgü vesilesi değil, bir organizasyon beceriksizliği işaretidir. Gazetecilerin zor bela oturabildiği koltukların önünde onlarca ayakta insan vardı ve beş metre ilerimizde olan töreni ekranlardan izleyebildik.

“O geliyor, bayrakları göreyim” tarzı cazgır anonsçuluğun bırakılmış olması güzeldi. Darısı diğer partilerin başına.

.15/01/2024 00:01

Ankara’da bir evin hikayesi

Birkaç hafta önce kerpiç evlere giden şehit cenazelerinden sonra şimdi de bir şehit cenazesi Maraş’taki bir depremzedenin çadırına gitti.

Kahredici bir görüntüydü. Ama öfke yine yanlış sorularla yanlış adreslere yöneldi.

Neden orta sınıf ya da üst sınıftan değil yoksul ailelerden gençler sözleşmeli er olarak orduya katılıyor gibi temel ve cevabı zor sorularla uğraşmaktansa neden zenginlerin çocuklarının savaşta ölmediği gibi profesyonel orduya geçtikten sonra anlamını yitiren sorular soruldu.

Bu tartışmalar sürerken sosyal medyada dolaşıma giren eski bir Vehbi Koç röportaj videosuyla konu dönüp dolaştı, artık toplam sayıları Esenyurt’ta yaşayan yabancılardan bile az olan Ermenilere, Rumlara, Yahudilere de geldi.

Videoda 80’li yaşlarında olan Vehbi Koç, şöyle diyor:

“Türkler askere giderdi ölmeye, hasta olmaya. Katolikler, Ermeniler, Museviler bedel öder askerlik yapmazlardı. Büyük paralar kazanır, en güzel yerlerde yaşarlardı. Biz de onlara hayran hayran bakardık.”

1901 Ankara doğumlu Vehbi Koç’un sözlerine, 1909’da gayrimüslimlerin de askere alındığı bilgisiyle cevap verenler oldu, Çanakkale’de savaşan Ermeni, Yahudi askerleri hatırlatanlar da.

Vehbi Koç’un 80’li yaşlarında verdiği bir röportajda bile taze olan sınıfsal öfkesi dışında söylediklerinden dikkat çekici olan başka bir şey daha vardı

Koç, Ankara’daki zengin gayrimüslimleri sıralarken “Katolikler, Ermeniler, Museviler” diyor.

Ermeniler ve Museviler tamam da peki kimdi bu Katolikler?

Aslında onlar da Ermenilerdi. Ermeni Katolikler.

1901’de Vehbi Koç’un doğduğu Ankara’da 25 bin Müslüman Türk, 12 bin Katolik Ermeni, 4 bin Ortodoks ya da Gregoryen Ermeni, 3 bin Rum ve bin Yahudi yaşıyordu.

Katolik Ermeniler, Vehbi Koç’un yaşadığı devirde Ermeni olarak anılmamak ya da Ermeni cemaatiyle aralarına mesafe koymak için kendilerine sadede Katolik diyorlardı.

Herhalde Koç’un aklında o yüzden öyle kalmış.

Peki neden Katolik Ermeniler kendilerini diğer Ermenilerden ayrı tutuyorlardı?

Ermenilerin Katolik olması 18. yüzyılda bir tür Ermeni aydınlanmasının sonucu.

Sivaslı Peder Mıkhitar, İstanbul’da Ermeni Patrikliği’nin taassubuna karşı Katolik Avrupa’dakilere benzeyen okullar açar ve Mıkhitar’ın etkisindeki Ermeniler kendi geleneksel kiliselerine tepki olarak bir nevi bir protestanlaşmayla Katolikleşir.

Fakat bu durumdan rahatsız olan Ermeni Kilisesi’nin Osmanlı’ya baskısıyla Peder Mikhıtar, sürgün edilir. Önce Venedik’e bağlı Modon’a sığınırlar. Ama sonra Osmanlılar orayı ele geçirince San Lazzora adasında bir manastır kurarlar.

Manastır, Avrupa’nın en ileri ilahiyat merkezlerinden biri haline gelir. Kitaplar basılır, kütüphane kurulur, ada Ermeni dünyasının fikri merkezi olur.

(Ayrıntılar için https://nisanyan.substack.com/p/sivasl-mkhitar-venedikte)

İstanbul’da yaşayan Ermeni Katolik cemaati de büyür. İstanbul’da Ermeni Patrikhanesi ile itikadı çekişme artar.

Nihayet Ermeni Patriği’nin İkinci Mahmud’a baskılarıyla 1828’de Ermeni Katolikler İstanbul’dan Ankara’ya sürgün edilir.

Ankara’da hali hazırda zaten Ermeni Katolikleri yaşamaktadır.

Ankara’da geniş bir Ermeni Katolik cemaati ortaya çıkar.

Dünyayla, Avrupa ile güçlü ilişkileri olan, iyi eğitimli Ermeni Katolikler, dünyadaki tiftik üretimin merkezi olan Ankara’daki tiftik üretiminde söz sahibi olurkar, Avrupa’ya Angora ihraç ederler, zenginleşirler.

Tabii güzel evler yaparlar, bağlar kurarlar.

Ankara’da daha çok Etlik ve Keçiören civarlarında yaşamaktadırlar.

Henüz bu kadar çirkin değilken Keçiören

1900’lerin başında Etlik’teki Ermeni manastırı

İşte Vehbi Koç’un görüp, gıpta ettiği zengin Ermeniler onlardır.

Zaten anılarında da anlatıyor bunu:

“Ankara’da yazlığa çıkmak âdeti vardı. Ayrıca sıtma hastalığı çoktu. Onun için yazları orta halliler ve zenginler bağlara giderdi. Bağa çıkanların zenginlik derecesine göre çift ya da tek atlı arabaları, bir atı ya da eşeği bulunurdu. Ankara’da havası ve suyu iyi olan yazlık üç semt vardı: Keçiören, Etlik, Çankaya. (…) Bizim bağımız Keçiören’in altında Çoraklık semtinde idi. Eş, dost, akraba hepimiz bu semtte oturduk. Çoraklık’ta hep bizim gibi Müslümanlar otururdu. Biraz ilerimizdeki Keçiören’de en çok Katolik ve Emeniler otururlardı. Onların bağlarının bakımı, güzel binaları, bahçeleri hemen dikkat çekerdi. Bu Hıristiyanların büyük bölümü Ankara’yı terk ettikten sonra evleri satıldı. Keçiören’in havası itibariyle Ankara’nın en güzel yazlıklarından birisi idi. Atatürk Köşkü şimdiki hastanenin yerinde yapılacaktı. Her nedense vazgeçildi, Çankaya’da yapıldı.”

Vehbi Koç, hatıratında “Bu Hıristiyanların büyük bölümü Ankara’yı terk ettikten sonra” kısmının sebebinin 1915 olduğunu tabii yazmıyor.

Peki o satılan evlerden birini kim alır?

Vehbi Koç’un Ankara Keçiören’de bir bağ evi vardı. Ömrünün büyük bir kısmını o evde geçirdi. Bütün çocukları da o evde doğdu.

Ev şimdi Vehbi Koç ve Ankara Araştırmaları Merkezi (VEKAM) adıyla hizmet veriyor.

Vakfın sitesine göre “19. yüzyıl sonlarında yapılmış olan ve 1923 yılında Mareşal Fevzi Çakmak’tan satın alınan bağ evini, Koç Ailesi uzun yıllar yazlık konut olarak kullandı. Vehbi Koç’un Ankara'daki hayatının büyük bir bölümünü geçirdiği ve bütün çocuklarının dünyaya geldiği ev, türünün ayakta kalan son örneklerinden biri”

Sitede bu kadarı yazıyor.

Yani özetle 1923 yılında Mareşal Fevzi Çakmak’tan aldık, gerisini karıştırmayın, varsa sorunuz Mareşal’e sorun diyor.

Peki, hani bunun ilk sahibi?

Bu sorunun cevabını Ottova’nın ünlü mimarlarından biri olan Edward J. Çuhacı’nın 2007’de Çankaya Köşkü’nün hikayesiyle ilgili Hürriyet Gazetesi’nde çıkan bir yazıya gönderdiği mektuptan okuyacağız.

Ama önce kim Edvard Çuhacı?

Yine mektuptan okuyalım:

“Annemin kızlık ismi: ROZ KASAPYAN. Doğum yeri: Ankara 1896-2001. Babasının (yani dedemin) ismi OHANNES KASAPYAN Doğum yeri: Ankara 1857-1944. Dedemin ailesi, kardeşleriyle birlikte Ankara keçisinin tiftiğini (Angora Wool) İngiltere’ye ihraç edermiş. Ve kardeşlerden bir tanesi İngiltere’de Bradford şehrinde yerleşmiş ve Ankara keçisinin tiftiğini İngiltere’de pazarlarmış. Ben İTÜ’nün mimarlık fakültesinden 1954 senesinde mezun oldum. Yedek subaylık görevimi bitirmemi müteakip evlendim ve 1957 Şubat ayında eşimle Kanada’ya muhacir olarak geldim. Hamdolsun, Ottawa’nın belli başlı mimarlarından biriyim.”

Ve bu zengin ailenin 1915’de Ankara’da geride bıraktıkları mülklerini anlattığı satırlar:

“Çankaya Köşkü’nü Kasapyan ailesi hiçbir kimseye satmamıştır. Devrin hükümeti yalnız o köşkü değil, bütün mallarını ve mülklerini ellerinden alıp Ağustos 1915 yılında tüm aileyi sürgüne sevk etmişlerdir. Benim babam (Ankara doğumlu 1887-1930) o tarihlerde ecnebi bir şirketin sahibi olduğu demiryolunda çalışması vesilesiyle tüm aileyi Ankara’dan (Konya yoluyla) İstanbul’a kaçırmıştır.”

bina, dış mekan, gökyüzü, ağaç içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Çankaya Köşkü’ne dönüşen Kasapyanların evinin hikayesi malum.

Ama Kasapyan ailesinin bir de Keçiören’de yazlık evleri var.

Mektupta onun akıbeti de anlatılıyor:

“Kasapyan ailesinin sahip oldukları mülkler arasında Keçiören’deki bağ evi vardı ve bu bağa da Vehbi Koç ailesi sahip olmuştur. Bundan birkaç sene evvel (belki 15 veya daha fazla) İstanbul gazetelerinden birinde bu bağ evinin resmi çıkmıştı -bu evi Vehbi Bey müzeye çevirmişti- ve annem rahmetli Vehbi Bey’e bir mektup yazmıştı. Vehbi Bey de anneme o bağ evinin renkli bir fotoğrafını yollamıştı. Annem bu evde çocukluk yıllarını geçirmiştir. Bize daima o günlerden bahsederdi.”

Yani Vehbi Koç “Büyük paralar kazanır, en güzel yerlerde yaşarlardı. Biz de onlara hayran hayran bakardık” dediği Katolik zenginlerinden birinin evinde 20’li yaşlardan itibaren yaşamaya başlamıştı, yani hayran hayran bakışları çok da uzun sürmemişti.

80 yıl sonra verdiği röportajda bile hala içinde tuttuğu sınıfsal öfkesinin sebebi daha çok ideolojik gibi görünüyor.

O ideoloji, şimdi “Ankara Araştırmaları Merkezi” olan o evin ilk sahibinin adını bir yere yazamayacak kadar da hala güçlü…

.17/01/2024 00:01

Türk “whistleblower”ın cenazesindeki çelenkler

“MİT İstanbul Bölge Başkanı ve teknik istihbarat biriminin kurucusu merhum Mazhar Eymür’ün oğludur. En yakın çalışma arkadaşlarından Hiram Abas’ın bir suikast sonucu hayatını kaybetmesi üzerine onun misyonunu üstlenmiş ve terörle savaşa sahada liderlik etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’ni tehdit eden iki tehlikeye her zaman dikkat çekmiş ve bunlarla mücadelesini ömrünün sonuna kadar yılmadan sürdürmüştür. Bunlardan birincisi resmi görevlerini kendisine kalkan yaparak veya milli değerleri istismar ederek şahsi çıkarları için illegal faaliyetler yürüten yapılanmalar. İkincisi de yine şahsi veya siyasi menfaatleri için ülkesini yabancı istihbarat servislerine satan siyasetçiler, bürokratlar ve askerler. Bilhassa siyasilerin çıkarları için kurduğu kontrolsüz ilişkilerin devlete ve millete verdiği zararlara dikkat çekmiş; yabancı istihbarat servislerinin bu siyasileri kullanarak Türkiye’de istediklerini yaptırdıklarını vurgulamıştır.”

81 yaşında hayatını kaybeden eski MİT Kontrterör Dairesi Başkanı Mehmet Eymür hakkında bu satırlar, atin. org yada uzun adıyla “Anadolu Türk İnterneti” sitesine giren son yazıdan.

Yeni nesiller için artık tasarımı Solitaire dünyasında kalmış bu site pek bir şey ifade etmeyebilir.

https://atin.org/d.asp

Ama 2000 yılında açıldığında Atin.org, ortalıkta bu kadar haber sitesinin, sosyal medyanın, her yerden yağan bilginin, kulisin hatta Kurtlar Vadisi’nin bile olmadığı bir devirde internetteki en heyecanlı sitelerden biriydi.

Çünkü eski ve meşhur MİT yöneticisi Mehmet Eymür, bu site üzerinden bildiklerini, güncel olaylarla ilgili yorumlarını herkese açıklıyordu.

Üstelik bunu ilk kez de yapmıyordu.

İstihbaratçı bir babanın oğlu olan Mehmet Eymür için bildiklerini ifşa etmek, sır tutmaktan daha heyecan vericiydi.

Türkiye’nin en tecrübeli ve güvenilir polis-adliye muhabirlerinden ve şimdi Yeni Şafak’ta özel haberlerin başında olan Erdal Kılınç’ın yazdığı portrede dediği gibi “Hiçbir istihbaratçı Mehmet Eymür kadar tartışılmadı.”

https://www.yenisafak.com/hayat/mehmet-eymurun-uc-donemi-4594944

Tartışılmak bir istihbaratçının en son isteyeceği şey olmalı.

Ama neredeyse Türkiye’nin en tartışmalı yıllarındaki, en tartışmalı operasyonlarında olay yerindeydi Eymür. Mesleği bıraktıktan sonra da site açarak, sık sık röportajlar verip, kitap yazarak, önemli davalarda tanıklık yaparak tartışmaların hep içinde kalmayı sürdürdü.

Kılınç, üniversite öğrenciyken baba mesleği istihbaratçılığa başlamış Eymür’ün MİT’teki hayatını üç döneme ayırmış: “İlki binlerce genç insanın öldüğü sağ-sol olayları, Meşhur Ziverbey sorguları. İkincisi, siyasi konulardan uzaklaştığı “Babalar Operasyonu”, üçüncüsü de ASALA ve PKK’yla mücadelede yapılan operasyonlar.”

Daha 30’lı yaşlarda genç bir istihbaratçıyken, 9 Mart 1971 darbe teşebbüsünün sorgulandığı, işkence merkezine Ziverbey Köşkü’ndeydi.

Hemen ardından İsrail Konsolosu Elrom’u öldürdükten sonra girdikleri hapisten tünel kazıp kaçan ve NATO dinleme üssündeki 3 İngiliz radar görevlisini kaçıran Mahir Çayan ve arkadaşlarına Kızıldere’deki o eve operasyon yapan ekibin içindeydi.

70’lerin sonu, 80’lerin başında CIA için çalışan Albay Turan Çağlar ve MİT Başkan Yardımcısı Sabahattin Savaşman’u yakalayanlardan biriydi.

1982’de ASALA’ya karşı suikastleri organize eden MİT yöneticilerindendi. Bu sırada Abdullah Çatlı, Alaattin Çakıcı gibi isimlerle çalıştı.

1984’de Dündar Kılıç, Behçet Cantürk gibi dokunulmaz mafya babalarına yönelik Babalar Operasyonu da o yapmıştı.

90’larda PKK ile rutin dışı mücadeleler, Yeşillerin devreye girmesi, Öcalan’a Bekaa’da suikast girişimlerinde de başrollerdeydi.

Susurluk skandalının teşhir edilmesinde de yine ön cephedeydi.

Fakat esas olarak bir MİT mensubu olarak adının duyulması ise operasyonlarla değil, ifşalarıyla oldu.

Türkiye’nin 60 darbesini üç yıl önce ihbar eden Samet Kuşçu sayılmazsa Türkiye’nin ilk whistleblower’ı, derin gırtlağı Mehmet Eymür olabilir.

MIT Kontrespiyonaj Dairesi içinde kurulan Kaçakçılık ve İstihbarat Şube Müdürü olarak 1984 yılında Genelkurmay Başkanlığı’ndan alınan izinle Babalar Operasyonu’nu başlatmış. Birçok ünlü kabadayıyı gözaltına alıp sorgulamıştı. Dündar Kılıç, Behçet Cantürk gibi isimlerin siyaset ve bürokrasiyle bağlarını ortaya çıkarmıştı.

Fakat soruşturma mafyanın bir adım ötesine geçememişti.

Bu arada o yıllarda çokça örneği olan banker skandallarından biri daha patlamış, MİT Müsteşarı tecrübeli Eymür’den bir “etüt” yapmasını istemişti.

“Banker Bako Olayı, Polis İçindeki Çekişme ve Yeraltı-Polis-Kamu Görevlileri İlişkileri” isimli etüdü müsteşar vekili Hiram Abas’a teslim etti.

O kurum içi “etüt”ü Türkiye, 14 Şubat 1988 günü Doğu Perinçek’in çıkardığı “İkibine Doğru” dergisinin kapağında gördü: MİT Raporu.

MİT Raporu’nun 125 sayfalık eklerini de Nokta Dergisi yayınladı.

Daha sonra raporu Kenan Evren’in MİT’çi damadı Erkan Gürvit’in basına sızdırdığı iddia edildi.

Etüt ya da rapor kıyamet kopardı.

Çünkü içinde olmayan yoktu.

Bugün artık kimsenin hatırlamadığı, bir Eski Türkiye fotoromanı gibi olan o rapordan birkaç paragraf okuyalım:

https://hafimevzular.blogspot.com/2010/09/1-mit-raporu-banker-bako-olay-polis.html

“MGK üyesi, Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin ŞAHİNKAYA: Sarı Avni (Avni MUSULLULU-KARADURMUŞ), Behçet CANTÜRK, Dündar KILIÇ, Fahrettin ASLAN ile inşaat ve ihale mafyasıyla ilişkilidir. ŞAHİNKAYA ’nın bu alandaki ilişkilerine ait , Ankara Sıkıyönetim 4 no.lu Mahkeme Başkanlığı’nda ifadeler , teyp tapeleri ve teyp bantları bulunmakta olup, Selahattin DELİDERE isimli bir silah ve uyuşturucu madde kaçakçısının konuştuğu (Diyarbakır’da) bir teyp bandında adıgeçene Sarı Avni’nin yurtdışında bir villa aldığından bahsedilmektedir.

Tahsin ŞAHİNKAYA’nın İstanbul Emniyet Müdür Muavini Mehmet AĞAR ile yakın irtibatı olup Mehmet AĞAR, adı geçenin "terzi - elbise temizliği" dahil her nevi özel işiyle uğraşmaktadır.

Eski Genel Kurmay Başkanı Necdet ÜRUĞ: Adı geçenin, İstanbul 1. Kolordu Komutanı olduğu devrede Şükrü BALCI-Fahrettin ASLAN-Hamsi Fuat lakabıyla tanınan Beşiktaş Askerlik Şubesi Başkanı Alb. Fuat DİNÇER ve eski MİT görevlisi Nuri GÜNDEŞ kanalıyla bazı irtibatları olmuştur.

İrtibatları arasında Topal Yaşar lakabıyla tanınan silah-uyuşturucu kaçakçısı Yaşar YAMAK bulunmakta olup, bu şahıs bilahare N. ÜRUĞun tavsiyesiyle MİT tarafından eleman olarak kullanılmış, ancak herhangi bir faydası olmamıştır.

ÜRUĞ’un kadınlara düşkün olduğu ve 1981 yılında Fahrettin ASLAN’ın İstanbul Sheraton Oteli’nde özel bir odada kalan N.ÜRUĞ’a Emel SAYIN’ı getirdiği bu tarihte Emel SAYIN’ın Fahrettin ASLAN’ın oğlu ile evli olduğu söylentiler arasındadır.”

İstanbul Valisi Nevzat Ayaz: Polislikten gelme Nevzat AYAZ, Başkomiser olduğu tarihte İstanbul Emniyeti’nde tescil Amirliğine bakmış, bu sebeple gazino, kahvehane ve benzeri yerlerin ruhsatlarının verilmesinde Fahrettin ASLAN ve diğer yeraltı adamlarıyla ilişkiler kurmuştur. Birçok olayın arkasında olan Vali AYAZ, Şükrü BALCI ile sınıf arkadaşı ve yakın dosttur.

Fahrettin ASLAN’la ilgili uyuşturucu madde kaçakçılığı soruşturması sürdüğü tarihte, Fahrettin ASLAN’a plaket vermek ve bunu basın aracılığı ile yansıtarak F.ASLAN’ı onurlandırmak suretiyle himaye eden Vali AYAZ, eski Genel Kurmay Başkanı’nın Sayın Cumhurbaşkanımıza müspet empozeleri ile bugüne kadar yerini muhafaza etmiştir.

İstanbul Emniyet Müdür Şükrü BALCI: Gayri müslimlerden baskı suretiyle para toplama işinde de adıgeçen Vali AYAZ’ın, kendisini bu görevden almak istediğini bildiği ÖZAL Hükümeti’ne sempatisi yoktu.

MİT İstanbul Şefi Nuri GÜNDEŞ:

“(1) Başak Grubu sahipleri Ertan SERT ve Turan ÇEVİK’ten himaye edilmelerine karşı 60 milyon TL aldığı.

(2) Aynı tarihlerde eski MİT Müsteşar Yardımcısı Nihat YILDIZ’ı Başak Holding’e soktuğu

(3) Başak Holding’in 300 milyonluk bir borcunu banka müdürüne baskı yapıp ertelettiği,

(4) Erdoğan DEMİRÖREN’in Arşimidis işini kapattırdığı,

(6) Dündar KILIÇ ve Fahrettin ASLAN’dan hediye aldığı ve menfaat temin ettiği, hususları yer almaktadır. Bu ilişkilerde Cengiz ABAOĞLU daima yer almıştır.”

DYP’li Hüsamettin Cindoruk:

Yeraltı dünyasının avukatlığını ve bu meyanda Of’luların (Osman CEVAHİROĞLU) ve Dündar KILIÇ’ın avukatlığını yapmış olan Karadeniz’li (Samsun) Hüsamettin CİNDORUK, eski Ortaköy Şifayurdu sahibi banker Fikri ERDÜŞ (ölü) ile de iltisaklıdır. H. CİNDORUK’un BAKO, ilişkisi avukat sanık münasebetlerinden doğmayıp H. CİNDORUK’un yeraltı ilişkilerinden kaynaklanmaktadır.

Fikri ERDÜŞ’ün 1981-82 yıllarında Kuruçeşme’de kendine ait gümrük depoları mevcut olup bu depolara Dündar KILIÇ ve Of’lu Osman’da ortakdırlar.

O zamanki MİT İstanbul Daire Başkanı olan Nuri GÜNDEŞ’in de Hüsamettin CİNDORUK ve Dündar KILIÇ’la yakın irtibatı bulunmaktadır. Nuri GÜNDEŞ zaman zaman Teşkilatın imkanlarıyla Hüsamettin CİNDORUK’un özel korumasını da yaptırtmıştır.”

Rapor yayınlanır yayınlanmaz kıyamet koptu.

Hükümet sarsıldı. Hiram Abas istifa etti. İçinde yöneticilerinin adının geçtiği Genelkurmay, Emniyet, DYP ayaklandı.

Açıklamalar, davalar açıldı. Emel Sayın-Necdet Uruğ ilişkisi gibi iddialar günlerce manşetlerden düşmedi.

Tabii raporu hazırlayanın Mehmet Eymür olduğu da ortaya çıktı.

Deşifre olan Eymür MİT’ten ayrıldı.

Bir süre buz işi yaptıktan sonra 1994’de yeniden Öcalan’a suikast planı için göreve çağrıldı. 1996 yılında MİT’in Terörle Mücadele Dairesi’nin başındayken Askar Simitko, Lazım Esmaeili adlı iki İranlı ve MİT’çi Tarık Ümit’in öldürülmelerini araştırırken Mehmet Ağar ve Abdullah Çatlı’ya ulaştı.

Susurluk kazasına 1.5 ay vardı.

Hazırladığı rapor 22 Eylül 1996’da yine Perinçek’in Aydınlık dergisinde kapaktan çıktı: “Yeni MİT Raporu: Ağar ekibinin cinayetleri”

Artık MİT raporlarının adı Birinci ve İkinci MİT raporu olmuştu.

Rapor şöyle başlıyordu:

“Emniyet Genel Müdürlüğü'nce PKK ve Dev Sol'a karşı faaliyetler için kullanılıyor görüntüsü ile özel bir suç ekibi teşkil edilmiştir. Tehdit, gasp, haraç, uyuşturucu kaçakçılığı, cinayet gibi suçların içinde olan bu grup genellikle eski ülkücülerden teşekkül etmiştir. Grup doğrudan Emn. Gn. M d . Mehmet Ağar'a bağlı olup, Em. Gn. Müdür Müşaviri Korkut Eken tarafından sevk ve idare edilmektedir. Grup üyelerine Em. Gn. Md.lüğü'nce "Polis" hüviyeti ve "Yeşil Pasaport" verilmiştir. Bahsi geçen grup, teröristlere karşı faaliyetlerde bulunma görünümünde Almanya, Hollanda, Belçika, Macaristan ve Azerbaycan'a gidip gelmekte, uyuşturucu kaçakçılığı yapmaktadırlar. Emniyet Genel Müdürlüğü Özel Harekat Daire Başkanlığında görevli polis memurları Ayhan Akça, Ziya ve Semih, bu grupla birlikte çalışmakta ve aynı zamanda grubun himayesini sağlamaktadır.

Ağar'ın suç ekibinde bulunanlar

Grubun başlıca isimleri şunlardır:

1. Abdullah Çatlı. 1977 Ülkü Ocakları Derneği Ankara Şubesi Başkanı, 1978 Ülkü Ocakları 2'inci Başkanı, 1978 Ankara Bahçelievler'de 7 TİP'linin öldürülmesi olayı sanığı, Mehmet Ali Ağca'nın kaçışına yardım, 1982 cinayetten aranma, 1984 eroin ve silah ticaretinden aranma, Papa suikastinin planlayıcısı olduğu, idama mahkum, uyuşturucu kaçakçısı. Mehmet Özmen (veya Özbey) adına kimlik taşımaktadır. Polis kimliği ve yeşil pasaportu vardır. Bordo Audi bir otomobil kullandığı bilinmektedir.”

Ve şöyle bitiyordu:

“Netice itibariyle bu eylemler devlet üniformasının koruması altında yürütülen uyuşturucu kaçakçılığı çok büyük meblağlardaki çıkar ilişkileri ve cinayetler zincirinin bir halkasıdır. Önlenmediği takdirde bu ekibin gelecekte siyasi cinayetlere de tevessül etmesi mümkün görünmektedir.”

https://zarveinat.blogspot.com/2012/12/ikinci-mit-raporu.html

1,5 ay sonra Susurluk Kazası oldu. Ve rapordaki suçlar ve isimler teşhir oldu. Dönemin bütün bilgilerinin kaynağı da Eymür’ün MİT raporuydu.

Mehmet Eymür, daha sonra eski MİT mensubu olarak whistleblowerlık yapmaya devam etti.

Susurluk Komisyonu’nda bildiklerini anlattı, Ergenekon Davası’nda tanıklık yaptı, fail-i meçhuller davasında önce gözaltına alındı sonra tanıklık yaptı, kitaplar yazdı, röportajlar verdi. 15 Temmuz öncesin katıldığı bir yayında yazın çok sıcak ve zor geçeceğini bile söylemişti.

Atin. org sitesine 2021’e kadar makaleler girmeye devam etti. Cevaplar verdi, polemikler yaptı.

Bildiklerinin hepsini anlatacak kadar fırsatı olmuştu, ne kadarını anlattığı ise meçhul.

Ama yine de o klişe bu örneğe tam oturmuyor. Mehmet Eymür için sırlarıyla gitti diyemeyiz.

Devletin mafya ve suç örgütleriyle kirli ilişkilerini teşhir eden iki rapor yazmış eski MİT yöneticisinin ülkenin iki büyük organize suç örgütü liderinin çelengiyle uğurlanması son 50 yıllık hukuk ve demokrasi malulü Türkiye tarihinin kısa bir özeti gibiydi.

Ve bu özet bir sır değil.

.20/01/2024 00:01

Hilafetten uzaya Türkiye’nin çılgın gündemi bize ne söylüyor?

Türkiye uzaya giden ilk Türkü konuşuyor. Jet pilotu Alper Gezeravcı ,14 gün uzayda kalacak, yani 14 gün boyunca gündemimiz uzay olabilir.

Avrupa Uzay Ajansı bile Rusya’yla ambargo yüzünden çalışmadığı için Space X’ten bilet alarak Uluslararası Uzay Üssü’ne astronot gönderirken, Türkiye’nin uzay üssüne Seçil Erzan’ın dolandırdığı kadar bir parayla astronot göndermesini israf ve turistik gezi olarak görenler, uzay çalışmalarında Türkiye’den gezegen, galaksi falan keşfetmesini bekleyenler hariç herkes mutlu gözüküyor.

Orta Asya’dan Anadolu’ya uzun yürüyüşlerinin uzayda bitmesinden Yörükler mutlu, ailesinin başörtülü olmasından muhafazakarlar mutlu, “uzaydan vereceği ilk mesaj “Sayın Cumhurbaşkanım olur” diye dalga geçilirken verdiği ilk mesajın Atatürk’ün “İstikbal Göklerdedir” olmasından sekülerler mutlu. Kürtler bile hali hazırda Uluslararası Uzay Üssü’nde bir Kürt astronotun olmasından dolayı mutlu.

(O yüzden Atatürk’ün ömrü hayatında öyle bir sözü olmadığını, bu sözün İtalyan şair, havacı Gabriele D'Annunzio’ya atıfla Mussolini’den alınmış olabileceğini söyleyip kimseyi boş vere üzemeye gerek yok.)

Bu mutluluğu bozmadan 6 ay kadar daha öncesinde Tekirdağ’a gidelim.

Türkiye gibi hızla tüketilen gündemlerin ülkesinde 6 ay, tarih öncesi devirler kadar uzak bir zamana denk geliyor.

6 ay önce üstelik Tekirdağ’da ne mi olmuştu?

Bir sokak röportajında AK Partili olduğunu söyleyen kadına küfreden “teyze”nin kombiniyle sandığa giden Melek Mosso, Tekirdağ’ın AK Partili Süleymanpaşa Belediyesi’nin Kiraz Festivali’nde sahne almış ve kıyamet kopmuştu.

Tepkilere rağmen AK Partili Belediye Başkanı Cüneyt Yüksel, konseri iptal etmemiş, konserden önce Mosso, özür dilemiş, başkan da sahnede Melek Mosso’nun elini öpmüş, hatta başına da koymuştu.

Konserin bu görüntüleri sosyal medyaya düştüğü andan itibaren iktidara yakın gazetecilerin başını çektiği bir grup “Cüneyt Yüksel Kovulsun” kampanyası yapmış, Yüksel’in bir zamanlar herkesin kaşık salladığı bir maklube tepsisinin kenarındaki fotoğrafı dolaşıma sokulmuş, neredeyse FETÖ’cülükten kayyım atanması istenmişti.

O tartışmalar sırasında bu köşede bir yazı yazmıştım:

“AK Partili başkan ise olgun davranarak ergen bir sosyal medya şakası uğruna şehrin gençlerini bir konserden alıkoymadığı için yaşadığı şehirde takdir görecek.

Bu takdirden memnun olmak da eziklik değil.

Çünkü Tekirdağ gibi bir ilde seçim kazanmak gibi zoru başarmış bir siyasetçi ile İstanbul ve Ankara’da konfor alanlarında yaşayan tavizsiz ve atarlı İslamcı AK Parti elitleri arasında bir fark var.

Tekirdağ’daki AK Partili başkan, karşı tarafta kaya gibi değişmez bir düşman kütlesi değil, hala ikna edilmesi gereken potansiyel seçmenler görüyor.

Sadece seçim sonuçlarına bakmak bile uzaktan eziklik olarak görünen alttan almanın rasyonalitesini görmek için yeterli.

2002’den bu yana AK Parti, referandumlar dahil hiçbir seçimi Tekirdağ’da önde bitirmemiş. Ama Tekirdağ’da hep yüzde 30’un üzerinde kalmayı da başarmış.

2019 yerel seçimlerinde Süleymanpaşa dahil üç ilçe belediyesi kazanmış.

Yani Türkiye ortalamasına benzemeyen “ezik” AK Partililik işe yaramış.

Tam da bu yüzden Süleymanpaşa Belediye Başkanı’na AK Partili gazeteciler, sosyal medya karakterleri ateş püskürürken, AK Parti kurmaylarından bir ses çıkmadı.”

Yazıdan kısa bir süre sonra AK Partili Süleymanpaşa Belediye Başkanı Cüneyt Yüksel istifa etti. Daha doğrusu istifa ettirildi.

Yazı da uzaktan naif tespitler olarak arşivlerdeki yerini almıştı.

Ta ki önceki gün Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cüneyt Yüksel’in AK Parti’nin Tekirdağ Büyükşehir Belediye başkan adayı açıklayana kadar…

Hazır esas konuya yerel seçimlerden yaklaşmaya çalışırken, üzerinden biraz vakit geçen ama yeterince konuşulmamış başka bir adaylıktan daha birkaç cümle bahsetmeliyiz.

Yeniden Refah Partisi’nin Karaman adayından.

Fatih Erbakan’ın birlikte Milli Görüş selamı verdiği Karaman Belediye Başkan adayı Durdu Elif Çeliktaş;, Hollanda doğumlu, Karaman'da "esnaf"lık yapıyor. Bir önceki seçimlerde de AK Parti’den aday adayı olmuş.

Türkiye’nin Hüda-Par’ı saymazsak en İslamcı partisi İç Anadolu’daki bir şehirde belediye başkanlığı için başı açık, pantalonlu bir kadını aday gösterdi.

Erbakan’ın şeriatı kanlı mı kansız mı getireceğinden endişeye kapılmış olanlar, 30 yıl sonra Erbakan’ın oğlunun Karaman adayına bakıp rahatlayabilirler.

40 yıl önce Erdoğan’ın otobüsleri haremlik-selamlık diye ayıracağından korkanlar, aynı Erdoğan’ın Tekirdağ’da gösterdiği adayın Melek Mosso’nun elini öperkenki videosuna bakıp rahatlayabilir.

30 yıl önce askerlerin laiklik yüzünden cenazelerde bile saf tutmadığını hatırlayanlar, laikliğin koruyucusu CHP’li İstanbul belediye başkanı ise seçim kampanyasına Eyüp Sultan’da namaz kılıp, Arnavutköy’de taziye çadırında Kuran okuyarak başlamasıyla rahatlayabilir.

20 yıl önce Meclis’e başörtülü milletvekili girmesini en büyük mesele yapanlar, CHP’nin başörtülü genel başkan yardımcısına ve gölge bakanına bakıp rahatlayabilir.

Kadınları eve kapatacak bu iktidar diye endişelenenler, ilk kadın Merkez Bankası başkanını atamanın ülke tarihinin en muhafazakar iktidarına nasip olduğunu düşünüp rahatlayabilir.

1o yıl önce içki yasaklarına karşı, AKM AVM yapılacak diye sokaklara çıkanlar bugün yeni Atatürk Kültür Merkezi’nde Don Giovanni Operası’nı izleyip, çıkışta AKM’nin en üst katında yeni açılmış boğaz manzaralı lüks lokantada içkinizi içebileceğinizi düşünerek rahatlayabilir.

Hala bir noktada şeriatın gelmesinden, hilafetin ilan edilmesinden endişelenen, korkanlar ya da endişelenip, korkmaya devam etmek isteyenler varsa arada bunları hatırlayıp rahatlayabilirler.

Ama kötü haber o rahatlık, rahatsızlıklarınıza çare olmayacak.

Esas endişelenilmesi gereken meseleler bunlar değildi çünkü.

Daha bir ay önce iktidarın hilafet getirmesinden endişe edenler, 20 gün sonra aynı iktidarın uzaya gönderdiği ilk Türk astronotun ilk sözünün Atatürk’ten “İstikbal Göklerdedir” olmasıyla mutlu oluyor.

Galiba yanlış şeylere ve yanlış yerlerden muhalefet ediyorsunuz ve bunun kimseye bir faydası yok.

.22/01/2024 00:01

“Gerekeni yapmıştır”lar artarken…

Diyarbakır’da Cuma namazında Diyanet tarafından hazırlanan merkezi hutbedeki şehitlerle ilgili bölümü okumayan imam M.K., camideki Kulp Kaymakamı Burak Akeller tarafından önce uyarıldı, tekrar hutbeye çıkan imam hutbenin okumadığı kısmını da okudu, namaz kılındı, ardından Kaymakam imamı imam odasına çağırdı ve iddialara göre darp etti.

Son dönemin en simgesel, üzerine oturup düşünülmesi gereken olayında önce kim ne dedi, bir kere daha hatırlayalım:

İmam M.K. yaşananları şöyle anlattı:

“Kaymakam beyle daha önce aramızda hiçbir husumet yoktu. Hutbeden inerken birinin bağırma sesi geldi, ‘Hoca hutbeyi tamamla’ diye. Bağıran kişinin kaymakam bey olduğunu görünce geri gittim, bir paragraf kadar geri gittim ve tekrar yerime geçtim. Cuma namazını kıldıktan sonra cübbemi çıkarıp odaya gidecektim. O sırada kaymakam beyin koruması gelerek ‘hutbeyi al odaya geç kaymakam bey gelecek’ dedi.”

“Ben kaymakam bey geldiğinde ‘hutbeyi niye yanlış okudun, ya da bazı yerleri neden atladın’ demesini bekliyordum. Odaya gittiğim esnada ağza alınmayacak küfürler etmeye başladı. Ettiği küfür ve hakaretlere karşı tek bir şey demedim. Bana ‘Terörist’ kelimesi kullandı. Kaymakama ‘Babam güvenlik korucusu, ağabeyim polis, bu kelimeyi bana diyemezsin’ dedim. Bunu deyince sinirlendi, yumruk ve tekme attı. Ben asla karşılık vermedim. Suçlu olmamak için karşılık vermedim. Küfür etmeye devam etti.”

“Odada mikrofon sopası vardı, onu aldı bana ‘sarık ve cübbeni çıkar’ dedi. Sarık ve cübbemi çıkardıktan sonra sopayla bacaklarıma vurmaya başladı. O esnada cemaatten birkaç kişi kapıyı çaldı, kaymakamın talimatı ile koruması kimsenin girmesine izin vermedi. Olaydan sonra hastaneye gittim darp raporu aldım.”

“Darbeler önemli değil, ama ettikleri hakaretleri kabul etmiyorum. Ben darp etmedim diyor, peki ayağımdaki bu morluklar neyin nesi? Yıllardır bu camide görev yapıyorum, bugüne kadar cemaatle ilgili bir tek sıkıntım yoktu.”

“Hastanede kaymakamın darp olayından söz etmedim. Hastanede ‘kaymakam bey beni darp etti deseydim’ olayı örterlerdi. Bu nedenle başka bir kişi ile tartıştığımı söyledim.”

Aynı zamanda kayyım olan Kulp Kaymakam Burak Akeller ise darp olayını yalanladı:

“Bugün hastaneye giden herhangi birinin buram ağrıyor dese darp raporu alabiliyor. İmamın raporu gerçekçi değil. Raporda da ‘sağ bacağında ağrı var, yüzeysel bir de çizik’ diye yazıyor. Ben imama dokunmadım bile.”

Olay iktidara yakın Memur-Sen’e bağlı Diyanet-Sen Başkanı’nın tweetiyle duyuldu:

“Kaymakam mısın? Kabadayı mı? Kulp İlçesinde Diyanet-Sen İlçe Başkanımız, imam-hatip arkadaşımız Cuma namazında cemaatin huzurunda Diyanet İşleri Başkanlığımızın yazmış olduğu Hutbeyi okurken, meslektaşımıza yakışıksız üslupla müdahale etmek provakatörlüktür. Namazdan sonra Korumasının da yardımıyla hocamızı odaya alarak darp etmesi de magandalıktır.”

Sonra Memur Sen Başkanı Ali Yalçın, olayı sert biçimde kınadı:

“Bu nasıl bir çiğliktir. Bu nasıl bir hamlıktır. Böyle mülki amir mi olur Allah aşkına!”

Sonra olay daha da çetrefil hale geldi.

Önce BBP genel başkanı Mustafa Destici’nin kaymakama verdiği desteğin ardından, uzun yıllar sonra ilkkez bürokrasiden toplu bir siyasi itiraz sesi yükseldi.

3 vali, 1 vali yardımcısı, 8 kaymakam Burak Akeller için destek mesajı paylaştı.

Üstelik AK Parti’ye yakın Memur-Sen’in başkanına karşı çok sert ifadelerle…

Gaziantep Vali Yardımcısı Mehmet Bek, Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın’ın yaşanan olaya tepki gösterdiği mesajı alıntılayarak şunları yazdı:

“Ali sen nasıl bir müfterisin, o kadar çiğ ve hamsın ki anlamadan dinlemeden sırf çıkarların ve menfaatin uğruna terör destekçisi bir alçağı bile alkışlayabiliyorsun.”

Mehmet Bek’in bu paylaşımı, Kulp Kaymakamı Burak Akeller tarafından da paylaşıldı.

Bu esnada birçok il ve ilçede görev yapan mülki idare amirinden imam darp eden Kulp Kaymakamı Burak Akeller’e destek paylaşımı geldi.

Hatay Valisi Mustafa Masatlı: Meslektaşımı tebrik ediyorum

“Tarihinden aldığı ruhu ve sorumluluğu bugün de her şart ve alanda taşıyan, Mülki İdare feraseti varolsun. Meslektaşımı ferasetinden dolayı tebrik ediyorum

Tunceli Valisi Bülent Tekbıyıkoğlu:

“Şehitlerimizi anmayanların , terörü lanetlemeyenlerin devlet, millet ve hatta din hizmetinde bulunamayacaklarını değerlendiriyorum.”

Kırıkkale Valisi Mehmet Makas:

“Devlete ve Aziz Milletimize Sadakat Varlığımızı Borçlu Olduğumuz Yüce Şehitlerimiz ile Gazilerimize Saygı En Büyük Şerefimizdir???????? Meslektaşımızı Ferasetinden Ötürü Kutluyorum”

Çilimli Kaymakamı Furkan Alpay:

“Değerli meslek büyüğümüz, Kulp Kaymakamı @burakakeller , Cuma hutbesinde aziz şehitlerimiz ile ilgili bölümü okumayan imamı uyararak örnek bir devlet adamı refleksi göstermiştir. Devletimiz ve milletimiz için verilen her görevi üstün fedakarlıkla yerine getirdiğine şahitlik ettiğimiz kıymetli büyüğümüzü, vatan ve bayrak uğruna canını feda eden aziz şehitlerimizi anmaktan imtina edenlere, sendikal şovlardan medet umanlara yem edecek değiliz!”

Şanlıurfa Vali Yardımcısı Erinç Demir:

“Algıların olguların geçmesi… Sayıca çoğunluk olanın haklı gösterilmesi… Değerli meslektaşımı Burak Akeller’i duruşundan ve değerlerimize sahip çıkmasından ötürü tebrik ediyor kendisine şükranlarımı sunuyorum.”

“Ham ve çiğden sonra güdük ve hödük geldi.

Bizim kim olduğumuzu ne olduğumuzu millet biliyor sen merak etme otel lobisi…

Tuzlukçu Kaymakamı İsa Bertan:

“Peki Ali efendi. Olayı araştırmadan bilmeden milletin değerlerine bu kadar uzak olan bir adamı savunmayı nasıl tarif edersin. Milletimiz iyi şekilde tarif ediyor ve sende o tariften payını alıyorsun unutma. Meslek büyüğümüz gerekeni en iyi şekilde yapmış var olasın MİA ailesi”

Ağın Kaymakamı Furkan Taha Türkmenoğlu:

“Devlet nizamı asilik kabul etmez Ali efendi!”

Silopi Kaymakamı Cihat Koç:

“Okuması gereken hutbede bile şehitlerimizi anamayan üyesini komik bir çizik görseli üzerinden savunan sendika başkanı mı olur? Hiç mi utanmanız arlanmanız yok? Değerli meslektaşım hukuki sınırlar içerisinde koyduğu tepkiyle gerekeni yapmıştır.Var olasın @burakakeller kardeşim”

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya da kaymakamı koruyan bir açıklama yaptı.

Her bakımdan sembollerle ve Türkiye’deki fay hatlarının üzerinden geçen, devlet yönetimi ile ilgili çok kötü sinyaller veren bir olay bu.

Önce hutbede okunmadığı söylenen bölümü okuyalım:

“Geçen hafta hain bir terör saldırısı nedeniyle vatan evlatlarımız şehadet makamına ulaştı. Geçen hafta hain bir terör saldırısı nedeniyle vatan evlatlarımız şehadet makamına ulaştı. İnanıyoruz ki, Rabbimizin rahmeti şehitlerimizin üzerinedir. Onlar, kendilerine müjdelenen cennet nimetleriyle sevinmektedirler. Şehitlerimizi ve gazilerimizi yetiştiren anne babalar başımızın tacıdır.”

Merkezi hutbe 28 Şubat’tan miras bir uygulama. İslami de olmayan, devletin kendi imamlarına, camilerine güvensizliğinin, merkeziyetçiliğin zirvesi.

Diyarbakır Kulp her iki kişiden birinin HDP’li olduğu bir ilçe.

Bu ilçede görev yapan bir imamın terör saldırısıyla ilgili Manisa’daki bir imamla aynı dili kullanmaması, mesela “hain terör saldırısı” demek istememesi hoşunuza gitse de gitmese de bir Türkiye realitesidir.

Bu dili tasvip etmediği için de söylememiş olabilir, güvenliği için de.

Ama esas mesele bu da değil.

Bir Cuma namazında böyle bir durumu tespit eden, üstelik kayyım gibi görev yaptığı ilçede halkın en az yarısının tasvip etmediği bir sıfatı da olan genç bir kaymakama düşen hutbedeki imama bağırmak, çıkışında odaya çağırıp en azından azarlamak, raporlara göre darp etmek değildir.

Eğer yasa dışı bir durum varsa o ilçede kanunların uygulanmasından birinci derecede sorumlu olan kaymakam idari süreçleri başlatmakla sorumludur.

Ama daha da kötüsü Cuma namazında hutbe okuyan imamı azarlayan, iddiaya göre sonra darp eden bir kaymakama diğer valilerin ve kaymakamların aleni destek vermesi, hem de bunu “Ali Efendi”, “gerekeni yapmıştır” gibi racon keserek yapmaları.

Olay devletin rutin dışına ne kadar kolay çıkılabileceğinin kötü bir işareti.

Üstelik ortada incelenmesi gereken bir darp iddiası varken “gerekeni yaptı” diye her şeyin meşru görülmesi, bunu hukukun, devletin yereldeki temsilcilerinin yapması korkutucu.

Hilafet bayrağı, kelime-i tevhid bayrağı taşıdı diye yumruk atan saldırganın “gerekeni yaptı” diye övülmesinden haftalar sonra bu kez de hutbede imam azarlayan, darp eden kaymakama diğer valiler ve kaymakamlardan gelen “gerekeni yapmıştır”ı da gördük.

“Gerekeni yapmıştır”ların artması tehlikeli.

İlgililerin de sebebi ne olursa olsun şiddetin meşrulaştırılmasına karşı gerekeni yapması gerekir.

.26/01/2024 00:52

Erdoğansız, heyecansız, ‘Kanal’sızdı ama iyi hazırlanmış, sempatik ve mütevaziydi

İBB’ye ait Haliç Kongre Merkezi, bundan iki hafta önce İmamoğlu’nun aday lansman toplantısına ev sahipliği yapmıştı.

Salonun her yeri büyük modern led ekranlarla donatılmış, sahnede kürsünün arkasına gönüllüler yerleştirilmiş, hiç masraftan kaçınılmayarak Amerikanvari siyasi bir ortam yaratılmıştı.

Bütün led ekranlarda da bir hariç (salona gelen Özgür Özel’in fotoğrafı) İmamoğlu’nun adı ve fotoğrafları vardı.

Murat Kurum’un dün aynı salondaki proje lansmanı ise daha kuru ve basitti. İmamoğlu’nunkine nazaran ucuza kaçılmış gibiydi.

Ama en dikkat çekici fark bu değildi.

Salonun hiçbir yerinde Murat Kurum’un adı ve fotoğrafı yoktu.

Sahnenin iki yanına Erdoğan ve Atatürk’ün dev fotoğrafları yerleştirilmişti.

(Galiba İmamoğlu’nun lansmanında böyle dev bir Atatürk resmi yoktu.)

Led ekranlarda ise yine Murat Kurum’un adı geçmeden “Sadece İstanbul” sloganı döndürüldü.

İmamoğlu’nun seçim şarkısı “Ben derim Ekrem, sen de İmamoğlu” diye ismi üzerine kurulmuştu.

Murat Kurum’un kampanyası için yapılan melodisi hoş ama kitleleri çoşturmayan romantik şarkıda ise Kurum’un adı geçmiyor, “Sadece İstanbul” sloganı tekrarlanıyor.

Murat Kurum salona girerken eskiden cazgır da denen anonsçunun isminden bile önce ilk cümlesi “Başkomutanımızın, Cumhurbaşkanımızın dava arkadaşı” oldu.

AK Parti’de uzun zamandır Erdoğan dışında bir ismin parlamasından ve parlatılmasından pek hoşlanılmıyor. Bu hassasiyet lansmanda da görüldü.

Zaten İmamoğlu da ilk röportajlarında Kurum için “atanmış, bürokrat rakibim değil” diyerek rakibin bu yapısal zayıf karnına doğru yumruklarını savurdu.

Murat Kurum’un İmamoğlu’na karşı en güçlü kozu ise kampanyanın sloganıyla görünür oldu: Sadece İstanbul.

Sloganın hedefi, tabii ki İstanbul dışında büyük siyasetle ilgilenmekle suçlanan İmamoğlu’ydu.

Son beş yılda İmamoğlu’nun adı İBB Başkanı’ndan çok, potansiyel Cumhurbaşkanı adayı olarak geçti. Uğruna ittifak az kalsın dağılıyordu. Cumhurbaşkanı yardımcısı adayı olarak aylarca meydan meydan gezdi.

Bunun şimdi yerel seçimde rakiplerinin kullanacağı bir zaafa dönüşmesi kaçınılmazdı.

Ama bu aynı zamanda bir avantaj. İmamoğlu bu seçime artık adını az kişinin bildiği bir ilçe belediye başkanı olarak girmiyor.

Dün Kurum’un lansmanına gelen Binali Yıldırım’ı Başbakanlıktan emekliye gönderen İmamoğlu olmuştu.

Kurum’un start verirken bir PR faciası olarak yanına oturtulduğu Binali Yıldırım salona anonsla girerken cılız bir alkış aldı. Sonra yine anonslanarak Süleyman Soylu salona girdi. Biraz daha yükseldi alkış desibeli ama yine de düşüktü.

Mevlüt Çavuşoğlu’nun adı anons edildiğinde ise yaprak kıpırdamadı. Siyaset biraz da nankör bir meslek.

Ve ardından Murat Kurum geldi. Anonsçu salonu coşturmaya çalışsa da seviyeli bir heyecandan fazlası olmadı.

Kurum, anons edilirken sık sık “Başkomutanımız, Cumhurbaşkanımızın dava arkadaşı” dendi.

Anonslarla, tribünlerden yükselen sloganlarla, sahnedeki dev fotoğrafıyla Erdoğan oradaydı ama muhtemelen sahneyi Murat Kurum’a bırakmak için lansmana katılmamıştı.

AK Parti artık o kadar Erdoğan partisi ki onun yokluğu heyecanı düşürüyor, olmasa da sık sık anılıyor. Erdoğan’ın yokluğunda etrafta ev sahibi gibi dolaşan, bir ara Binali Yıldırım’ım yanına oturan Hakan Ural bile ilgi gördü.

Cumhurbaşkanı olmayınca Kurum’un lansmanına eski bakanlardan başka gelen muvazzaf bakan da olmadı.

(Murat Kurum’un bakanlığı sırasında bürokratı olduğu Erdoğan Bayraktar da oradaydı. Hatta Kurum konuşmasında bir ara onu da anarak vefa gösterdi.)

Belki de bu bir stratejidir. Devletin ağırlığını hissettirerek yarışta adaletsizlik hissi yaratılmak istenmiyor olabilir.

Kampanyanın ileriki aşamalarında Cumhurbaşkanı ne kadar sahaya çıkacak göreceğiz.

Murat Kurum, sahneye gençlerin koreografisi eşliğinde sempatik bir giriş yaptı. Bayrak yarışındaki bayrağı onlardan devraldı.

Böyle ortamlara alışık olmadığı, kalabalık karşısındaki acemiliği ve mahcubiyetinden belli oluyordu.

Tuhaf biçimde beklenenin aksine devletin gücünü arkasına almış Kurum’dan çok İmamoğlu özgüvenli görülüyor.

Salondaki ilk tepkilere bakılırsa Kurum, seçim kampanyasında mütevaziliği ve mahcubiyetiyle kitlelerle iletişim kuracak.

Sahnede medya görünümündeki yüzü asık, bıyıklı inşaatçı bürokrattan daha sempatik bir Kurum vardı sahnede.

Projeleri laf olsun diye kağıda yazılmamış, iyi hazırlanmış, iyi sunulan somut projelerdi.

Onları sunarken siyaset yapmak zorunda kaldığı anlardaki gibi sıkılgan değildi, rahatladı, konuya vakıf göründü. Zaten en güçlü kası burası.

Kanal İstanbul’dan bahsetmedi. Çevre, kültür vurguları yaptı, çünkü kentsel dönüşüm, deprem konusundaki becerisi en büyük avantajıyken, beton ve inşaat dünyasından gelmesi en büyük dezavantajı.

Ama meydanlar için mimari yarışmalar açan, İBB Miras gibi kent duyarlılığı yüksek kesimlerin gönlünü kazanan işlere imza atan, modern bir estetik tarzı yakalayan İmamoğlu belediyeciliği hala kentli, eğitimli kesimlerde bir adım önde.

Murat Kurum, trafiği nasıl çözeceğini, depreme karşı ne yapacağını anlatırken ikna ediciydi ama kampanyada büyük siyasetle ilgili de konuşması gerekecek. Kürt sorunu, HDP, mülteciler, Gazze, Atatürk, laiklik, tarikatlar sorulacak, geçiştirmeden, dişe dokunur, gönül kazandıran ya da gönül kırmayan cevaplar vermesi beklenecek.

Dünkü salondaki AK Parti, çok güçlü iktidar partisi gibi değil, güçlü bir iktidarı eleştiren bir muhalif partisiydi. 2019 yerel seçimlerinde büyükşehirleri muhalefetin kazanması Batı’da Türkiye’deki demokrasiyi Putin Rusya’sıyla birlikte ananların kafasını bir hayli karıştırmıştı.

Türkiye’de demokrasinin derin sorunları var ama hala seçimler formalite değil.

22 yıllık güçlü iktidar partisi de anketlerde biraz geriden, kafasında şüphelerle ama dersine iyi çalışmış olarak yarışa giriyor.

.27/01/2024 01:49

Yine tatava yapmayıp basıp geçsinler mi?

“Ben bu seçimlerin ne olacağından daha çok sonucunun belki de Türkiye Cumhuriyeti’nin İslam Cumhuriyeti'ne dönüşmesinde son çıkış yolu olacağı düşüncesindeyim. O yolu kesmemiz gerekiyor, asıl mesele bence bu. Yani AK Parti’nin kazanması demek, laik demokratik Türkiye’nin artık isminin değişmesi demek.”

Eski CHP milletvekili Fikri Sağlar, katıldığı bir televizyon yayınında 31 Mart yerel seçimleri için böyle dedi.

İnsan okuyunca acaba genel seçimler için yapılmış bir açıklama da şimdi yeniden mi dolaşıma girdi diye şüpheye düşüyor.

Hayır, bayağı belediye seçimlerinin, ittifakların önemini anlatırken böyle demiş.

Yani altı ay önce zaten beş yıl boyunca ülkeyi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin verdiği süper yetkilerle yönetme hakkını sandıktan almış AK Parti’nin Türkiye’yi İslam Cumhuriyeti’ne döndürmesinin önünde meğerse tek bir engel kalmış: İstanbul, Ankara, Mersin, Adana, Antalya Büyükşehir Belediyeleri’ni kazanmak.

Muhtemelen abartmıyor, buna inanıyor. Herhalde 14 Mayıs öncesi televizyonda da buna benzer şeyler söylemiştir.

Muhtemelen 2011, 2002 genel seçimlerine giderken de, hatta eski bir siyasetçi olduğu için 1994 yerel seçimlerine giderken de benzer şeyler söylemiş olabilir.

1994’de RP İstanbul’u kazanırsa otobüsler haremlik-selamlık olacak korkusunun bile daha anlaşılır nedenleri vardı.

Karşıdaki siyasi rakip, düşmansa her seçim kritiktir, hatta belki de son seçimdir.

O yüzden “bunlara” karşı, “bizler” ittifak kurmalıyız.

Bunun zirvelerinden biri 2014 yerel seçimleriydi.

Gezi ve 17-25 Aralık olmuştu. İktidar sarsılıyordu. Muhaliflere iktidar yıkıldı, yıkılacak gibi geliyordu.

Yerel seçimlerde AK Parti’nin karşısına CHP, o günkü gazetelere göre çok iddialı bir adayla çıkmıştı: Mustafa Sarıgül.

Bugün için herkesin mahcubiyetle hatırlayacağı büyük övgüler yapıldı Sarıgül için.

O heyecanı kimsenin örselemesine, Sarıgül’e laf söylenmesine izin verilmedi.,

BDP’nin aday çıkarıp çıkarmayacağı hararetle tartışıldı.

Çok tanıdık tartışmalar yapıldı:

“CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayının Mustafa Sarıgül olacağı, bu kararın ardından İstanbul'u AK Parti'ye kaptırmamak için BDP'ye İstanbul'da güçlü aday çıkarmayın önerisi yapıldığı öne sürüldü.”

Ama BDP, çıkarabileceği en güçlü adayı çıkardı: Sırrı Süreyya Önder’i.

Sırrı Süreyya, Gezi olaylarında muhaliflerin kahramanı olmuştu. Sonra çözüm sürecinde iktidarla yan yana olmasına çok bozulmuştu muhalifler. Ama en çok İstanbul’a aday olmasına kızdılar.

“AKP ile işbirliği” suçlamaları havada uçuştu. Sarıgül ile ilgili kafası karışıklar için o günlerde iki popüler ikna edici cümle bulunmuştu

“Ortamlarda Sırrı’ya verdim dersin”, “Tatava yapma bas geç”

Öyle de yaptılar. Sarıgül yüksek bir oy, yüzde 40 aldı. Ama Kadir Topbaş ona yüzde 7 puan fark atıp seçimi kazandı.

Peki Sırrı Süreyya yüzünden mi seçim kaybedilmişti? Hayır Sırrı Süreyya yüzde 5 almıştı. MHP de yüzde 3.

BDP, o seçimlere kendi başına girerek, çözüm sürecinde birlikte çalıştığı AK Parti’yi karşısında herkesle işbirliği yapılması gereken bir şeytan gibi görmediğini gösterdi.

Bu arada sandıkta da gücünü göstermiş oldu. Ağustos’taki Cumhurbaşkanlığı seçiminde yine ittifak olmadı, Demirtaş yüzde 10 aldı. 7 Haziran’da yüzde 13, 1 Kasım’da yüzde 11…

Ardından 2019’da CHP ile gizli işbirliği kazanılan belediyeler, 2023 Cumhurbaşkanı seçimini aday çıkarmayarak, Kılıçdaroğlu’na İYİ Parti’den daha yüksek oranlarla ve motivasyonla verilen büyük destek.

Ve seçim kaybı.

Şimdi geldik yerel seçimlere. Büyükşehirlerdeki, İstanbul’daki Bir HDP-DEM seçmeni iki büyük seçimdir, esas büyük seçimde pusulada kendi adaylarına oy vermiyor.

Bir parti için bu büyük bir fedakarlık. Şimdi aynı fedakarlık bu seçimler için de isteniyor. Muhtemelen 2028 için de istenecek.

Çünkü bu yerel seçimler sanki altı ay önce esas kritik seçim yapılmamış gibi yine çok kritik.

Neredeyse dört yıl sonra yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçiminin provası diyenler var.

Hatta partizanlığın, fanlığın ölçüsünü kaçırıp, İmamoğlu bu seçimi alırsa 20 yıl daha cumhurbaşkanı diye içindeki “reisçiliği “ ele verenler bile oldu.

Muhalefetin büyükşehirleri bir kere daha kazanması tabii ki önemli olacak.

Bu kez ayrı ayrı giren muhalefetin değil ama CHP’nin gücünü gösterecek, iktidarın karizmasını çizecek.

Bu yüzden bütün muhalefet partilerinden özellikle de DEM Partisi’nden 2024 yerel seçimlerinde de kritik büyükşehirlerde tatava yapmayıp CHP adaylarına oy vermeleri bekleniyor.

O kadar ki muhaliflik adına bugüne kadar tweet atıp kolunu yormak dışında bir bedel ödememiş olanlar, Başak Demirtaş’ın adaylık çıkışı sonrası, 7 senedir hapiste olan ve daha 6 ay önce muhalefete hapisten hararetle destek veren Demirtaş’ı bile iktidarla işbirliğiyle suçlanmaya başladılar.

Yavaş yavaş sandıklardan “AKP-PKK ile işbirliği yapıyor” sopaları çıkarılmaya başlandı.

Hep onları mı terörden bize vuracak, biraz da biz onlara vuralım pragmatizmi yavaş yavaş yükleniyor.

Peki, tam olarak yerel seçimlerde DEM Partisi’nin ve Kürtlerin tatava yapmayıp basıp geçmekten çıkarı bu kez ne olacak?

“Faşizmi geriletmeliyiz”, “İktidara ders vermeliyiz”, “Büyükşehirler bari muhalefet de kalsın” gibi motivasyon cümleleri, bizden değilseniz onlardansınız dışında ortada ne var?

DEM Parti, büyükşehirler karşılığında birkaç büyük ilçede ve birkaç şehirde CHP’nin desteğini alabilir.

Ama zaten DEM Parti yerel seçimlerde il ve ilçe kazanmaya ihtiyacı olan bir parti değil.

Geçen yerel seçimde 62 il, ilçe ve beldede belediye kazandılar ama şu anda ellerinde bir elin parmağını geçmeyen sayıda belediye kaldı.

Geçen seçimde seçilen belediye başkanlarının en az yarısı hala hapiste.

Tabii bu olanlara bir ders vermek isteyebilir, iktidarı sandıkta sarsarak güçlerini gösterebilirler.

Ama yerel seçimlerde sandıkta iktidar değişmeyecek, kim kazanırsa kazansın adalet sorunları, ekonomik sorunlar, Kürt sorunu çözülmeyecek.

1 Nisan günü sonuç ne olursa olsun iktidarın 4 yıllık kesintisiz iktidarı devam edecek.

CHP’nin zaferi mevcut durumu korumaktan ilerisi olmayacak. Ellerindeki tek kolluk gücü de zabıtaları olacak.

İktidar ise bütün gücüyle, kurumlarıyla yerinde kalacak.

Üstelik bu kez DEM Parti, AK Parti iktidarına karşı CHP’yle işbirliği yapmış bir parti olarak yaşamaya devam edecek.

CHP belki belediyeleri kazanacak ama DEM Parti bu zafer yüzünden biraz daha fazla düşman olacak.

1 Nisan günü geriye kırık dökük birkaç teşekkür cümlesi dışında, girmediği büyükşehirler yüzünden düşük oy oranları, her an kayyım atanabilecek kazanılmış belediyeler ve hapishanelerdeki siyasetçiler kalacak.

Peki, neden zaten zayıf, hedefte bir parti başka bir muhalefet partisi belediyeleri yönetsin diye böyle bir bedel ödesin?

İktidarın düşmanlığını bir kere daha üzerine çeksin, kendi talepleri için müzakere edebileceği kapıları kapatsın, her seçimde CHP’ye basamak olarak siyasi kimliğini bir kere daha zayıflatsın?

CHP’liler, seküler muhalefet için sandıkta bu iktidarın yenilmesi herşeyden önemli olabilir. Bunu laiklik, Cumhuriyet için bir olmazsa olmaz olarak görebilirler.

Ama DEM Partililer de bunu böyle görmek zorunda değil.

Kürtlerin bunlardan daha büyük ve öncelikli sorunları var ve bu sorunların çözümü için yerel seçimlerde ittifak yapmamaları işbirlikçilik, davaya ihanet, satılmışlık olarak görülemez.

Tam tersine kendi meselesini dünyanın en önemli meselesi sanmak, bir çeşit kibir ve bencilliktir.

Zaten yeterince düşmanlaştırılmış, cezalandırılmış insanların üzerine bir de yerel seçimlerde iktidara karşı işbirliği yapan parti yükünü yüklemek mi, bundan imtina etmeleri mi ahlaken daha fazla sorunlu acaba?

Üstelik günün sonunda “Dersim” demenin, “Şeyh Said’in mezarı bulunsun” diye konuşmanın bile hala büyük çoğunluğunun tüylerini diken diken ettiği bir muhalefeti güçlendirmek neden gözü kapalı iyi bir fikir olsun?

Siyaset sadece bir ahlaklı, ilkeli olma mücadelesi değil, bir güç temerküzü becerisi de.

Gücünü artırmak, gücünü göstermenin tek yolu da CHP’lileri başkan yapmak değil.

Muhalefetle işbirliği yapıp, iktidara kazandıracak bir güç olduğunu göstermek de siyaseten iyi bir seçenek olabilir, en maksimum oy oranına çıkıp gücünü göstermek de…

Pazarlık yapmaya, müzakere etmeye, doğru yerde durmaya siyaset diyoruz.

Siyaset tatava yapmaktır, demokrasi de gözü kapalı basıp geçmek değildir.

O yüzden herkesin, özellikle DEM Parti’nin, Demirtaş’ın tatava yapmak ve basıp geçmemek hakkı var.

Pazarlık yapmak isteyenler önce bu hakka saygı duymalılar.

.29/01/2024 00:01

Türkiye’nin yeni güvenlik tehdidi “Aşırı sağ” mı?

İki hafta önce MİT 97. kuruluş yıldönümünü kutladı. Kutlama için Kale adı verilen MİT’in yeni binasının salonunda yapılan toplantıya Cumhurbaşkanı Erdoğan da katıldı.

Toplantı daha salondaki MİT mensuplarının toplu fotoğrafının her yerde dolaşıma girmesiyle konuşuldu.

50 yıllık Soğuk Savaş’ta CIA, MI5 ve KGB’nin ifşa olan toplam ajan sayısından daha fazla ajan tek karede ifşa oldu. Neyse ki hızlıca fotoğraflar her yerden silindi.

Ama MİT’in 97. kuruluş yıldönümü için hazırlanan videoda bir vurgu dikkat çekti.

MİT, yeni dönemde güvenlik risklerine “aşırı sağ”ı da eklemişti.

Aslında MİT, üç yıldır tehdit değerlendirmesi raporlarına aşırı sağı da koyuyor.

2021’deki yıllık raporda dünyadaki yeni tehditler sıralanırken şöyle denmişti:

“Hızlanan hipersonik füze denemeleri, gelişen Siber Teknoloji, uzayda yaşanan rekabet, siber saldırılar, sanal gerçekliğin beraberinde getirdiği yeni risk alanları ve aşırı sağ hareketler 2021'de öne çıkmıştır.”

MİT’in 97. Kuruluş yıldönümünde kuruluşu duyurulan Milli İstihbarat Akademisi’nin yayınlandığı ilk raporun adı da “Batılı Ülkelerde Aşırı Sağ Hareketler.”

Rapor genel olarak Batılı ülkelerdeki aşırı sağın yükselişi ve aşırı sağ kökenli şiddet olaylarıyla ilgili ama raporun bir de Aşırı Sağ Hareketler ve Türkiye bölümü var.

Burada isim verilmiyor ama riskin bir profili çiziliyor:

“Aşırı sağcı gruplar temelde milliyetçilik ideolojisi üzerine inşa edilmeleri sebebiyle uzun yıllar boyunca ulusal seviyede, kendi millet ya da ırklarının korunması üzerine faaliyet göstermişlerdir. Bununla birlikte teknolojik gelişmelerle paralel şekilde grupların uluslararası etkileşimleri de kademeli olarak artmaya başlamıştır.20 Özellikle koronavirüs salgınıyla birlikte çevrim içi ağlarla küresel iletişim gücünü kuvvetlendiren aşırı sağcı gruplar, Telegram başta olmak üzere kapalı iletişim kanalları üzerinden iş birliği ve koordinasyon faaliyetlerini ivmelendirmiştir.

Bu süreçte grupların ortak etkinlikler düzenledikleri, benzer stratejiler geliştirdikleri ve ortak düşman algısı ekseninde aralarındaki farklılıklar yerine benzerliklere odaklandıkları görülmüştür. Aşırı sağ hareketlerin özellikle sanal platformlar üzerinden 13-18 yaş grubunu hedef alması ve genç kesimi ideolojik propaganda süreçlerinin akabinde “yalnız aktör” saldırılarına yönlendirmesi de toplumsal dinamikler açısından dikkate alınması gereken bir konudur.”

Türkiye’de sırasıyla; mürtecilik, Kürtçülük, komünizm, bölücülük, irtica devlet tarafından tehdit olarak görüldü.

1960 ‘dan sonra devletin tehdit tanımlarını Milli Güvenlik Kurulu’nda askerler Kırmızı Kitap olarak da bilinen Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nde yazarlardı.

28 Şubat’ta irtica bölücülükten daha tehlikeli bir tehdit olarak kırmızı kitaba girmişti.

O kırmızı kitap revizyonunda Susurluk tecrübesi nedeniyle aşırı sağ da tehditler arasına sokulmuştu:

Belgeye ‘Türk milliyetçiliği bazı kesimlerce ırkçılığa dönüştürülmek istenmektedir. Ülkücü mafya bundan yararlanmak istemektedir. Bu da bir tehdit unsuru oluşturmaktadır’ cümlesi girmişti.

Sonra 2005’de aşırı sağ tehdit listesinden çıkarıldı. El Kaide kitapçığa girdi.

Sonra askerler ve MGK’nın değişmesiyle kırmızı kitapçığın önemi azaldı. Hala bir yerlerde duruyor ve değiştiriliyor olmalı.

Ama uzun süredir Türkiye’de iç ve dış tehditlere askerler değil MİT bakıyor.

MİT’in aşırı sağı sadece bir dış tehdit değil, iç tehdit olarak da gördüğü anlaşılıyor.

Özellikle Türkiye’de yaşanan 5 milyon sığınmacıya karşı artan öfke; 2016 darbe girişiminin ardından muhalefet alanının kapanmasıyla bir alternatif muhalefet odağı haline gelen yeni nesil bir Türkçülüğü yükseltiyor.

Sosyal medya üzerinden kendi kanaat önderlerini bulan, en son onlarından biri Demirtaş’ın annesine alenen küfretmişti, bu yeni nesil milliyetçi dalga, bütün şehirlere dağılmış beş milyon mülteciyle- yerli halk arasında yaşanan husumetler, olaylar üzerinden taban buluyor. Tam da raporda yazıldığı gibi propaganda internet üzerinden yapılıyor ve bu propagandanın en etkili olduğu kitle de gençler.

İktidara , mültecilere öfkeli, şehirli, sekülerlemiş, hatta dinle arasına büyük mesafeler koymuş, bilinen milliyetçi, ülkücü hareketlere benzemeyen bu yeni nesil aşırı sağcılık, milliyetçiliğin her devir Türkiye’de meşru, makbul bir ideoloji ve siyasi muhalefet pozisyonu olmasından da hareketle büyüyor ve etkisini artırıyor.

Henüz kriminalize olmamış ama gençlerin mevcut muhalefetten ümidini kesmesiyle radikalleşebilecek, sosyal medyadaki tehditkar dilin gösterdiği gibi bu şiddet nüvelerini içinde taşıyan, her an Türkiye’nin herhangi bir yerinde patlayabilecek mültecilere karşı bir harekette görünür olabilecek bir hareketten bahsediyoruz.

Bütün dünyada benzer hikayeleri olan hareketler bunlar. İnternetten akan alternatif bilgi, yorum kanallarıyla beslenen, hızlıca yatay olarak örgütlenebilen ve Türkiye’de de anaakım siyasetlerin gerilemesiyle kendine alan bulabilen bu yeni aşırı sağcılığın MİT’ten önce siyasetçilerin, kanaat önderlerinin ilgisini çekmesi gerekir.

Ama aralarında ünlü tarihçilerin, gazetecilerin ve siyasetçilerin olduğu pek çok kişi bu dalganın yükseldiğini görüyor ve üzerinde sörf yapmayı tercih ediyor.

Almanya’da yüzde 20’lere dayanan AfD, İtalya’da eski bir Mussolinicinin başbakanlığa gelmesi, Fransa’da tekrar yükselen Le Pen, Hollanda’da Wilders’in sandıktan çıkması, Trump’ın ayak sesleri, İsrail’deki aşırı sağcı hükümetin Gazze’de yaptıkları girdiğimiz yeni dönemin işaretleri.

Bakalım insanlık bu yeni aşırılık dalgasını bir büyük savaşa girmeden atlatabilecek mi?

.31/01/2024 01:52

Can Atalay için neden Anayasa buruşturulup atıldı?

Bu soru, Can Atalay’ın vekilliğini düşüren hükmü Meclis’te okuyan Bekir Bozdağ’a Anayasa buruşturup atan milletvekiline değil.

Onun yaptığı Anayasa’ya hukuken yapılanın fiilen gösterilmesinden ibaretti.

Dün TBMM’de yaşanan olaylardan sonra herkesin herhalde ilk aklına gelen esas soru şudur:

Buna değecek ne yaptı Can Atalay?

Can Atalay ne yapmış olabilir ki Anayasa Mahkemesi’nin iki hak ihlali kararına rağmen, önce ilk dereceli mahkeme, sonra Yargıtay 3. Ceza Dairesi Anayasa’ya meydan okudu, MHP lideri Bahçeli milletvekilliğinin düşürülmesini Meclis kürsüsünden istedi, TBMM Başkanı bile aylarca direndi ama tepeden bir müdahaleyle Bekir Bozdağ başkanvekili iken karar okutuldu, TBMM, Anayasa Mahkemesi’ni değil, Yargıtay 3. Ceza Dairesi’ni esas aldı, aynı anda AYM, TBMM ve Anayasa buruşturulup atıldı?

Can Atalay solcu, aktivist bir avukat. Biraz haber karıştıran herkes onun adını kamuoyunda tartışılan pek çok davada görmüş olabilir.

Aladağ’daki tarikat yurdu yangını davasında, 301 madencinin öldüğü Soma davasında, Çorlu tren kazası davasında, Hendek havai fişek fabrikası davasında Can Atalay mağdurların avukatlarından biriydi.

Tabii pek çok hak mücadelesinin, direnişlerin, protestoların de içindeydi.

2013’de Taksim’deki Emek Sineması’nın yıkılmasına karşı yürütülen kampanyanın da örgütleyicilerindendi.

Gezi Parkı’na AVM yapılması girişimine karşı kurulan Taksim Dayanışması’nın da avukatlığını yürütüyordu.

Gezi Davası’yla ilgisi de bu.

İddianamelerde, Yargıtay kararlarında hakkındaki temel suçlama da bu;

Okuyalım:

“Gezi Parkı eylemlerinin, toplumun verdiği anlık ve öngörülemez bir tepki hareketi olmayıp, çalışmaları iki yıl öncesinden başlatılan ve planlı bir kalkışma hareketi olduğu, yine şiddet eylemlerine dönüşen Gezi Parkı olaylarından bir yıl önce 2 Mart 2012 tarihinde çeşitli sendikalar, odalar, siyasi partiler, çevre örgütleri ve dernekler tarafından Taksim yayalaştırma projesine tepki bahanesiyle sanıklar Tayfun Kahraman ve Şerafettin Can Atalay'ın öncülüğünde Taksim Dayanışmasının kurulduğu, Taksim Dayanışması'nın resmi Twitter hesabı olan ve Gezi Parkı olayları sürecinde eylem çağrılarının ve toplumu kışkırtmaya yönelik paylaşımların yapıldığı Taksim Dayanışması/@taksimdayanisma isimli hesabın da 2012 yılı Haziran ayında oluşturulduğu, bu itibarla Gezi Parkı olaylarının öncesinde ''Occupy/İşgal'' düşüncesinin özellikle sosyal medya hesaplarından topluma yayılmaya başlandığı ve gerçekleştirilmesi planlanan toplumsal ayaklanmaya taraftar toplanmaya çalışıldığı, hazırlık hareketlerine ilişkin bu sürecin alışılageldik ve gelişigüzel şekilde gerçekleşen bir süreç olmadığı, hazırlık eylemlerinin arka planında dünyaca ünlü bir başkaldırı topluluğunun ve akademik çalışmalarında bulunduğu bir toplum mühendisliğinin ürünü olduğu, bu kapsamda Gezi Parkı olaylarının hazırlık sürecinde toplumsal desteği sağlamak ve toplumsal algı oluşturmak amacıyla dünyaca ünlü OTPOR grubundan destek alındığı, grubun kurucusu olan Sırp asıllı Ivan Marovic ve CANVAS eğitmenlerinin de hazırlık sürecinde bir süre…” ülkemizde bulundukları tespit edilmiştir.

“Taksim Dayanışması'nın, Gezi Parkı eylemlerinin fiilen başlamasından önce 02.03.2012 tarihinde kurulduğu ve ilk protestolarını 2012 yılı Haziran ayında Gezi Parkı'nda toplanarak basın açıklaması yapmak şeklinde gerçekleştirdiği, alınan kararlarda sanıklar Tayfun Kahraman ve Şerafettin Can Atalay'ın etkili olduğu Taksim Dayanışması'nın, 2012 yılından itibaren sosyal medya üzerinden açıklamalar yaparak halkı eylem yapmaya çağırdığı ve tahrik edici paylaşımlarda bulunduğu..”

“Sanık Şerafettin Can Atalay'ın, bir plan dahilinde yürütülen kalkışma hareketinin başlaması ve tüm ülke sathına yayılarak derinleştirilmesi kapsamında faaliyetlerinin bulunduğu, Gezi Parkı eylemleri sürecinde yaptığı paylaşımlar ve eylem çağrıları ile şiddet olaylarının tırmanmasına neden olan Taksim Dayanışması'nı yöneten ve yönlendiren kişilerden olduğu..”

“Gezi Parkı eylemleri sürecinde yaptıkları provokatif paylaşımlar ve eylem çağrıları ile eylemcileri tahrik ederek şiddet olaylarının tırmanmasına neden olan Taksim Dayanışması’nı yönlendirdikleri, Gezi Parkı eylemlerinin gerçekleştirilmesindeki organizasyonda baş aktör olan ve bu eylemleri finanse eden diğer sanık Mehmet Osman Kavala ile de irtibatlı olarak birlikte hareket ettikleri…”

Bunlarla suçlandı ve “Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını kısmen veya tamamen engellemeye teşebbüs”ten 17 yıl hapis cezası aldı.

Bu suçlamaların hepsinde Gezi olaylarını başlatan, provokatif paylaşımlarla insanları eyleme çağıran, hatta bunun için yurtdışından eğitim almış bir Can Atalay var…

Peki gerçekten öyle mi?

Hatırlayanlar olacaktır, hashtag kavramı Türkiye’de Gezi olaylarıyla popülerleşti ve öğrenildi.

Hatta Gezi olaylarının adı sık sık #Gezi olarak yazıldı.

Gezi olayları sırasında NTV’den kovulan Tarih dergisi bile daha sonra #Tarih diye çıkarılmıştı.

Yani Gezi’yi başlatan, yöneten biri varsa hashtag işaretini biliyor olması beklenir.

Çünkü bütün çağrılar esas olarak Twitter’dan ve bu hashtag işareti kullanılarak yapıldı. Hele de Gezi için yurtdışından eğitim almış biri varsa herhalde ona ilk öğretilenlerden biri telefonundan ve bilgisayarından nasıl hashtag ile tweet atacağıdır herhalde.

Şimdi doğrudan iddianameden bir telefon konuşmasını sansürlemeden aynen okuyalım.

Telefon konuşmasının tarihi 27-07-2013.

Yani Gezi olayları 28 Mayıs’ta başlamış, iki ay olmuş. Hatta olayların esas kısmı bitmiş. Taksim boşaltılmış. Her şey olup bittikten sonraki bir tarih bu.

Gezi’nin organizatörlerinden olduğu iddia edilen Can Atalay, benzer bir suçlamayla ceza alan Çiğdem Mater’i telefonla arıyor:

Yani hashtag işaretiyle tweet atmasını bile bilmeyen Can Atalay, #Gezi olaylarını çıkarıp hükümeti devirmeye teşebbüs etmekten ceza aldı.

Yetmezmiş gibi gerçekle ilgilenmeyen birileri de sırf onu hapiste tutmak için Anayasa Mahkemesi’ni iki kere çiğnedi. Meclis’in itibarını düşürdü, Anayasa’yı ezip geçti.

Sonra da biri Anayasa’yı buruşturup Meclis Başkanvekili’nin yüzüne attı.

Peki sahiden bütün bunlara değdi mi?

.5/02/2024 00:01

Orada kimse var mıydı?

1990’ların ilk yılları. Rize’de az kitabın geldiği bir kitapçının yeni kitaplar bölümünde kapağı ve adıyla dikkat çeken bir kitapla karşılaştım.

Kitabın kapağında büyük karakterlerle “Viva La Muerte!” (Yaşasın Ölüm!) yazıyordu.

Üzerinde de daha küçük karakterlerle; “Orada Kimse Var mı?”

Taşradan İstanbul ve Ankara’ya kıskançlıkla bakan, entelektüelliğe özenen bir lise öğrencisinin muhatabı olmak isteyeceği bir soruydu.

İngilizce ders kitapları dışında hiç yabancı dilde kitap görmemiş biri için de üzerinde dev harflerle yabancı dilde adı yazan bir kitaba sahip olmanın bu yıllardan bakınca ezikçe bulunabilecek bir hazzı vardı.

20 yıl sonra bu serinin son kitabına karikatürize edilmiş bir liberal aktivist karakteri olarak gireceğimi hiç düşünmeden kitabı aldım.

Daha kapağını açmadan kendini aldıran kitap, daha ilk sayfalarında herkes gibi beni de yakalamıştı.

Kitap, Şişli Camii’nden kalkan bir cenazeyle açılıyordu.

Devrin bütün ünlü Kemalist sol entelektüelleri cenazedeydi. Hem de bizzat isimleriyle; Emil Galip Sandalcı, Oktay Akbal, Melih Cevdet, Tarık Akan…

“Öğleyi kılan Müslümanların işlerini bitirip cenaze namazı meselesini halletmelerini bekliyorlardı. Bir an cenazenin ortada kalmasını diledim. Müslümanların greve gitmelerini diledim.”

Bu cümlelerin sahibi Günay Rodoplu, aslında bu sınıfsal, sosyal kini güdecek İslamcı, taşralı biri değil.

Kitaptaki tarifle “Türkiye toplumunun kıydığı bir aydındı.”

Gönlünü kaptırdığı, önce “yeşil elma, tarçın ve kekik kokulu” bir devrimci sonra lümpen, popülist, yolsuz bir belediye başkanı olan Şafak Özden üzerinden bütün sol elitlerin ipliğini pazara çıkarmıştı.

Şafak Özden, aslında SHP’nin 1989 Ümraniye belediye başkanı Şinasi Öktem’di.

“Türkiye’nin kıydığı aydın” Günay Rodoplu ise bir dönem Şinasi Öktem’e danışmanlık yapmış Alev Alatlı.

Sonra serinin ikinci kitabında Günay Rodoplu, bu kez Türkiye’ye dil devrimi üzerine araştırma yapmaya gelen Pavloviç çiftiyle Batı-Doğu, Batılının gözünden “biz” meselesine girdi.

Alatlı, Siyonizm karşıtı Harvardlı Yahudi akademisyen David Pavloviç’e “İsa Mesih, Müslüman bulamıyorum” diyerek isyan ettirmiş, eşi Diana ise kitaba adını veren daha radikal bir çözüm önermişti: “Türkiye’ye nükleer atmak lazım, başka çaresi yok.”

Alev Alatlı, serinin üçüncü kitabı “Valla Kurda Yedirdin Beni”de Kürt meselesine dair söyleyeceklerini söyledi, “OK Musti Türkiye Tamamdır”da ise Türk meselesi, ülkücülerle ilgili söyleyeceklerini…

Romanla belgesel, siyaset bilimi makalesi ile köşe yazısı arasındaki kitaplar çok satmıştı ama okunması ve anlaşılması kolay olmayan metinlerdi.

Zeki ve entelektüel Alev Alatlı’nın her zaman söyledikleri tam anlaşılamadı.

Ama anlaşılması zor bir entelektüel olan Cemil Meriç gibi o da söylediklerinden çok durduğu yerden, Tokyo’da lise, Amerika’da üniversite okumuş İstanbullu sarışın bir kadın yazar olarak bunları söylemesiyle önce dikkat çekmişti.

Alev Alatlı’nın babası Ertuğrul Alatlı, 27 Mayıs MBK’sının ilk 42 isminden bir albaydı.

Türkeş, başbakanlık müsteşarıyken Alatlı da MBK’nın propaganda ve basından sorumlu ismiydi.

MBK adına basınla ilişkilerini yürütüyordu.

Her hafta 27 Mayısçı darbeciler adına basının karşısına çıkıyor ve sorulara cevap veriyordu. İngilizce bildiği için yabancı gazetecilerle de o ilgileniyordu.

27 Mayıs’tan hemen sonra gazetelerin manşetlere çıkardığı büyük bir iddia da ondan bilinmişti:

“28 Nisan Ankara-İstanbul olaylarında kaybolan gençler Et ve Balık Kurumu’nda kıyma makinelerine atıldı.”

Bizzat Türkeş, 90’ların başında gazetede çıkan anılarında bu kara propagandanın günahını Ertuğrul Alatlı’ya yıkmıştı.

Alatlı, “Be brader” diye başlayan sert bir mektupla Türkeş’i yalanladı ve bu bilginin Resmi Gazete’de yayınlanan bir MBK bildirisinden çıktığını hatırlattı. Haklıydı.

Ertuğrul Alatlı, bir süre sonra 14’lerle birlikte tasfiye edildi ve yurtdışına gönderildi.

Muzaffer Özdağ gibi Tokyo’ya gitti.

Alev Alatlı’nın CV’sindeki Tokyo’da okunan lise bu siyasi sürgünün bir sonucu.

Baba Alatlı 1961’de DP’nin devamı iddiasındaki partilerden Yeni Türkiye Partisi’nden siyasete girdi ama 1980’lere kadar sıkı bir 27 Mayısçı olarak yaşadı.

12 Eylül 1980 darbesinden sonra Evren, onu Danışma Meclisi’ne almış ama sonra pişman olmuştu.

Çünkü Alatlı, 1982 Anayasası’na Danışma Meclisi oylamasında “Hayır” oyu vermiş iki kişiden biriydi, sol çevrelerle de yakın ilişkileri vardı, askerlerin siyasetteki ağırlığını eleştiren kitaplar, yazılar yazmıştı.

Yani özetle Alev Alatlı, Türkiye’de sol Kemalist elit ve entelektüel çevrenin ortasında doğmuş bir isimdi.

Amerika’da iyi bir eğitimin ardından CV’sindeki İstanbul Üniversitesi, DPT, Yazko, Cumhuriyet gazetesi gibi yine camianın elit kurumlarında çalışmıştı.

İçinde bulunduğu çevrelerle ilk kavgasını Latife Tekin’in 12 Eylül öncesi sol hareketleri eleştirdiği Gece Dersleri’nin uğradığı linci yazdığı Aydın Despotizm ile vermişti.

80’lerin sol entelektüel çevrelerinde kalarak Edvard Said’den Filistin meselesini çevirmiş, “İşkenceci” ve “Yaseminler Tüter mi Hala”yı yazmıştı.

Ama esas şöhreti İstanbul entelektüel camiasına 1992’de Vive La Mourte ile attığı tekmeyle geldi.

Zamanın ruhuna uygun bir çıkıştı.

Ama sonra zamanın ruhu değişti.

Alev Alatlı’nın laik, sol, Kemalist elitlere karşı savunduğu yerliliği de milliyetçiliğe evrildi.

Yıllar sonra edebiyat dünyasına Schörendinger’in Kedisi ile geri döndü.

Kitap çıktığında henüz kuantum, miting meydanlarında Muharrem İnce’nin hava atacağı kadar popüler bir entellik pozu değildi.

Çok yeni tartışmaların kapılarını açmıştı. Aslında kuantum tartışmalarıyla kitap postmodern liberal, küreselci çevreleri hedef alıyordu.

Tam da Türkiye, AB reformlarıyla askeri vesayetten kurtulmaya, demokratikleşmeye çalışırken Alev Alatlı, küreselcilerin liberal reformlarıyla köleleştirilmiş bir disütopyada “onarımcı”larla direniş örgütlüyordu.

Bu kez Alev Alatlı’nın güncel meselelerle ilgili fikirlerini Günay Rodoplu yerine İmre Kadızade’den duyduk.

Sonra bir level daha ilerledi.

301 davalarında muhalif yazarlar yargılanırken ulusalcı tezlerle ekranlarda göründü, “Kart kurt sesi çıkaran Türkler”in aslında Türklerin Kürtleri kendilerinden ayrı görmediklerini gösteren bir jest olduğunu söyledi. Ermeni soykırımı tartışmalarına girdi, Hrant Dink’in ardından Hrant’ı iyi Ermeni, Etyen’i kötü Ermeni olarak gösterdi.

Muhafazakar kesimlerle ipleri ise 2008’de başörtüsü yüzünden AK Parti kapatılmanın eşiğine gelmişken düzenli yazılar yazdığı Zaman gazetesinde üniversitelerdeki başörtüsü düzenlemesini eleştirerek, türban vs tülbent gibi çokça iğdiş edilmiş bir tezi yerlilik diye tekrarlayarak kopardı.

Kabus’un ikinci cildi olan Rüya’da girdiği Rusya konusuna yoğunlaştı.

Artık ulusalcı, milliyetçi bir Alev Alatlı vardı. Çözüm sürecinden de hiç hoşlaşmamıştı.

Ve uzun bir aradan sonra çözüm süreci günlerinde 2013’de “Orada Kimse Var mı” serisinin beşinci kitabını çıkardı: Beyaz Türkler Küstüler…

Bu kez oklarını liberallere, liberal-solculara çevirmişti.

Kitap evinde oturup gazete kupürleri keserek duvarına asan yaşlı bir yazarın Facebook’taki öfkeli postları gibiydi.

Kitapta yine bir sürü gerçek kişii kod adlarla roman karakterine dönüştürülmüştü.

Oben Koman, Ulus Baker’di. Teşvikiye Camii’ndeki cenazesinde “New age liberalleri, Spinoza ateistleri, Müslüman Kalvincilerle tesanüt içinde saf tutmuştu.”

Şirince, ilk adı olan Çirkince olmuştu, Nesin Vakfı ise Aziz Nesin’in ilk adından hareketle Mehmet Nusret Vakfı, yöneticisi Ali Nesin, Ali Nusret, Sevan Nişanyan ise Kirkor Saroyan.

İlginç bir önseziyle Gezi olaylarından bir ay kadar önce çıkan kitapta liberal, solcu aktivizm, medya yerden yere vuruluyordu.

Yerden yere vurulan karakterlerden birinin adı Burak Çakıroğlu’ydu.

Rizeliydi, ODTÜ mezunuydu, Converse ayakkabıyı simge yapan Genç Siviller grubunun kurucularındandı.

Uzun uzun alıntılar ve alaycılıkla “şımarık, liberal, Batıcı” sıfatlarıyla anılan Genç Siviller’in orijinal bildirileri, röportajları da kitaba aynen girmişti.

Hepsi bana çok tanıdık gelmişti!

20 yıl önce elitlere olan öfkesiyle tanıştığım Alatlı’nın nasıl olduysa bir ‘elit’ olarak öfkesini çekmeyi başarmıştım.

Kitabın çıkmasından 1 yıl sonra Erdoğan’dan ödül alırken “Siz 'Dünya beşten büyüktür' dediğinizde George Orwel ve Daniel Defoe burada olsa ayağa kalkar, sizi alkışlardı” derken muhtemelen bu sloganın da Burak Çakıroğlu ve ‘işbirlikçi’ arkadaşlarına ait olduğunu bilmiyordu.

Alev Alatlı, bugün iktidarın resmi ideolojisi olan yerli ve milliliğin ilk ideologlarından biri sayılabilir.

Ama hızla sığlaşan, ideolojilerin değersizleştiği bir ortamda Batı’daki ana siyasi düşünce metinlerini çevirmesi, üniversite kurması, sık sık kimsenin bilmediği isimlere referanslar verdiği röportajlar vermesi de ideolog olarak hak ettiği değeri görmesine yetmedi.

Pek ideoloğa ihtiyaç olmayan bir dönemin aydınıydı.

Nihayet, cenazesinde Cumhurbaşkanı tarafından “Ablaların ablası” olarak yolcu edildi.

“Ablaların ablası” diye yolcu edilmek bir akraba, tanıdık için hoş bir veda olabilir ama bir entelektüel, bir yazar için “ablaların ablası” olmanın herhalde başka bir anlamı var.

O da tam Alev Alatlı’yı anlatıyor.

Alatlı, romanları, fikirleri (ölümünün ardından her yerde dönen helal-yasallık konuşması hariç) ve akıllarda kalan cümleleriyle değil, sosyal kimliğinin aksine durduğu pozisyon ile “ablalık” yapmıştı.

Helal ve yasallık konuşması sahiden güzeldi. Ama her şeyin yasalara uygun yapıldığı bir ülke için bu hoş bir hassasiyet hatırlatması olabilirdi.

Ama tarih üstü, büyük meseleleri olan Alatlı için, insan hakları, hukuk devleti, ifade hürriyeti gibi meseleler süfli konular olarak kaldılar. Onların ihlal edilmesini haram olarak görmedi.

Belki de tiksintiyle romanlarında bahsettiği insanların yanında olmak istemedi.

Ailesinin, okurlarının, Günay Rodoplu ve İmre Kadızade’nin başı sağ olsun.

.07/02/2024 08:57

Adalet, 6 Şubat, 04.17, Hakim Bey!

6 Şubat depreminin birinci yıldönümünde, depremin olduğu saat 04.17’de Hatay, Adıyaman, Maraş ve Malatya’da on binlerce insan sokaklara çıktı.

Anma için toplanan adreslerden biri de Malatya Mehmet Buyruk Caddesi üzerindeki bir boş arsaydı.
Etrafında apartmanlar olan boş arsaya dev harflerle “Adalet, 6 Şubat, Hakimbey, 04.17” yazılmıştı.

Bu hem bir adalet çağrısıydı hem de bu boş arsada bundan bir yıl önce ayakta olan apartmanın adıydı: Hakimbey Apartmanı

Hakimbey Apartmanı, etrafındaki diğer binalar ayakta kalmışken 6 Şubat saat 04.17’deki 7 saniye içinde yıkıldı.

79 insan gözlerini açamadan enkazın altında can verdiler.

Peki 79 insanın ailesinin adalet arayışında bir yılda ne oldu?

Önce bütün Türkiye’nin rakamlarına bakalım.

DW Türkçe’nin derlediği rakamlara göre son bir yılda 6 Şubat depremiyle ilgili 2 bin 622 kişi hakkında soruşturma başlatıldı.

259 kişi tutuklandı, 946 şüpheli hakkında adli kontrol kararı alındı.

190 iddianame hazırlandı, 154'ü kabul edildi. Davalar başladı. Bu davalarda 126'ü tutuklu olmak üzere 461 sanık yargılanıyor.

Mahkemeler tarafından henüz kabul edilmeyen 36 iddianamede de 8'i tutuklu, 55 şüpheli bulunuyor.
Peki bu şüpheliler ve tutuklular arasında herhangi bir kamu görevlisi var mı?

DW Türkçe'ye konuşan Adıyaman Baro Başkanı Bilal Doğan, Adıyaman’da şüpheli kamu görevlisi olmadığını söylüyor:

"Deprem soruşturmaları kapsamında savcılıklara gelen bilirkişi raporları var. Bu raporlarda kamu görevlilerine de kusur atfedildi. Ancak şu ana kadar kamu görevlilerine açılmış bir soruşturma da yok dava da yok. Onunla ilgili prosedür işliyor. Soruşturma izni alınması lazım. Ancak bildiğimiz kadarıyla verilmiş bir soruşturma izni yok.”

Kahramanmaraş’ta da durum aynı. Kahramanmaraş Baro Başkanı Muhammed Burak Gül neden böyle olduğunu da anlatmış:

"Bilirkişi raporlarında kamu görevlilerine tali kusur atfediliyor”

Hatay ve Malatya'da da soruşturmaların ucu kamu görevlililerine bir yılda ulaşmadı.

Malatya’da 167 soruşturma sonunda şu ana kadar 58 dava açıldı. Açılan davalarda 245 sanık yargılanıyor. Bilirkişi raporu beklenen 31 dosyanın da yakın zamanda tamamlanması bekleniyor.

Yargılanan şüpheliler müteahhitler, mimarlar, mühendisler, yapı denetimcilerinden oluşuyor.

Yargılanmaların temeli de binaların çökme sebebiyle ilgili üniversitelerden alınan bilirkişi raporları.

Ama o raporlarda büyük sorunlar var. Bazı raporlar şehre bile gelmeden masa üstünde hazırlanmış.

Bazılarında deprem yönetmelikleri karıştırılmış. Deprem için hazırlanan son yönetmenliğin üzerinde olan ivmesi hiç hesaba katılmamış.

Hem inşaat mühendisi hem de avukat olan Levent Mazılıgüney bu davalardaki bilirkişi sorununa dikkat diyor:

“1997 ve 2007 deprem yönetmeliklerine göre 1. Derece deprem bölgelerinde öngörülen tasarım depremi için azami yer ivmesi 0,4 g (yer çekimi ivmesinin 0,4 katı, yani yüzde 40’ı) büyüklüğündedir. 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinde elbette her yerde değil ama bazı alanlarda tasarım depremi büyüklükleri aşıldı. Örneğin Hatay merkezde ortalama ivme 1,0 g mertebelerinin üzerinde değerleri buldu. Kahramanmaraş’ta 2,1 g azami yer ivmesi ölçülen istasyonlar oldu. Vücudumuza yatay yük olarak ağırlığımızın yüzde 40’ı ölçüsünde peş peşe yumruk gelmesiyle yüzde 100’ü ölçüsünde peş peşe yumruk atılması aynı mıdır? 40 kg, 100 kg ya da 200 kg kuvvetinde yumruklar aynı etkiyi mi oluşturur?

1000 tonluk bir yapı düşünün. Yatayda gelen kuvvet için (detay hesaba girmeden) 0,4 g ile 1,0 g veya 2,0 g aynı etki midir? Binalar deprem yönetmeliğinin öngördüğü 0,4 g için tasarlanmışsa, mühendisin veya müteahhidin sorumluluğu nereye kadardır? 4 bin dosyaya bakan üniversitemizin raporlarının hiçbirinde depremin büyüklüğüyle ilgili bir değerlendirme yok.”

Yani devlet yine tuttuğunu yakaladı, vicdanları rahatlatmak için davalar açıldı, neden bu felaket başımıza geldi diye dürüst ve cesur bir kamu soruşturması açılmadı.

Binlerce davadan biri de Malatya’daki Hakimbey Apartmanı davası.

Malatya’da 6 Şubat depremlerinde yıkılması sonucunda 78 kişinin enkaz altında kalarak vefat ettiği

Hakimbey Apartmanı davasında da dört kişi yargılanıyor: Mimar, iki inşaat mühendisi ve proje müellifi.
2000 yılında inşa edilen binanın müteahhiti yıllar önce ölmüş.

1975 yönetmenliğine göre yapılan Hakimbey Apartmanı’nın diğer yıkılan bir farkı var.

Aslında apartman bundan üç yıl önce bir uyarı vermişti.

24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ Sivrice’de deprem meydana geldi.

Malatya da o depremde sarsıldı, 4 bin 947 binanın ağır hasarlı hale geldi.

Hakimbey Apartmanı’nın da zemin kattaki asansörünün etrafında, otoparktaki kolonlarında gözle görünen çatlaklar oluşmuştu.

Korkudan dört gün boyunca kimse apartmana giremedi.

İlk gelen yetkililer apartmanın ağır hasarlı olduğunu şifahen söylediler.

24 Ocak depreminden 2 gün sonra Hakimbey Apartmanı’nın sakinlerinden 32 yaşındaki Gülen Öner, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne bir dilekçe yazdı:

“İkamet ettiğimiz aşağıda açık adresini belirttiğimiz apartmanımızda ve dairemizde 24.01.2020 tarihinde meydana gelen depremde hasarlar ve çatlaklar oluşmuştur. Bu nedenle evimizde ikamet edemiyoruz. Hasar tespiti için yerinde testlerin yapılması için arz ederiz.
Dilekçenin sonuna bir de not düşmüştü:

“Evde kalamıyoruz. Gelindiğinde yukarıdaki numaramdan iletişime geçilmesini rica ediyoruz”
Dilekçenin sonucunu beklerken Gülen Öner ve ablası Fatma Öner 2 ay boyunca evlerine girmediler.
Ama bir türlü dilekçeye cevap verilmedi.

124 gün sonra 30.05.2020 tarihinde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, apartmana “Hasarsız” raporu verdi.

Apartmanın kapıcısı Cumhuriyet Savcısına daha sonra verdiği ifadede, Sivrice depreminden sonra zemin kattaki bir dairedeki kolonlarda çatlaklar gördüğünü, giriş kattaki merdivenlerde fayansların düştüğünü söylemişti ama Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü “sıva çatlağı” deyip geçiştirmişti.
İkna olmayan kapıcı bedava oturduğu apartmandan başka bir yere taşınıp, kapıcılığa devam etmişti.

Bu öngörüsüyle ailesinin ve kendisinin canını kurtardı.

6 Şubat 04.17’de “hasarsız” Hakimbey Apartmanı’nın yıkılması 7 saniye sürdü.

79 kişi uykularında enkaz altında kaldı.

Enkaz altında kalanlar arasında “hasarsız” raporunun ardından çaresizce apartmana dönen Gülen Öner ve ablası da vardı.

Cesetleri enkazdan ancak 9 gün sonra çıkarılabildi.

Depremin ardından Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı, yıkılan diğer binalar gibi Hakimbey Apartmanı için de soruşturma açtı.

1997 yılında binanın inşaat mühendisi tutuklandı. Daha sonra 25 yıl önce bu binanın inşaatında görev almış mimar, mühendis ve yapı denetimcisi gözaltına alındı.

Halen bir kişinin tutuklu yargılandığı davada konu bir türlü 3 yıl önceki hasarsız raporuna gelemedi.

Hasarsız raporunu veren Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü uzmanı savcılığa tanık olarak ifade verdi.

“Gözlemsel bir tespitle” hasarsız raporu verdiklerini söyledi. İki gün sonraki dilekçeye rağmen incelemeyi de resen yaptıklarını iddia etti.

Peki, bu doğru olmayan ve sorumluluğunu itiraf eden ifadenin sonunda ne oldu?
“Hasarsız” raporunu veren şube müdürü terfi aldı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Şube Müdürlüğü’ne vekaleten atandı.

Malatya’yı ayağa kaldıracak bakanlığın ildeki bir numaralı koltuğuna oturdu.

Peki, mühendis ve mimarları yargılanırken bu binaya ruhsat veren belediye yetkilileri?

Savcı, depremden 11 gün sonra dönemin Malatya Belediyesi İmar Müdürlüğü çalışanı beş kişi hakkında soruşturma izni istedi.

Ama Battalgazi Kaymakamlığı bu izni ancak 8 ay sonra, Hakimbey Apartmanı skandalını KayısıHaber’in başındaki Mahir Temur yazınca verdi.

Dün Hakimbey Apartmanı’nın enkazı önündeki anmada, yıkılmaması için üç yıl mücadele ettiği binada ölen Gülen Öner’in kardeşi Sevgi Öner de konuştu:

“Biz yaşamıyoruz, 6 Şubat’ta onlarla beraber öldük. Ablam (Gülen Öner) her zaman adaletten yanaydı, herkesin hakkını arayarak gitti. 24 Ocak 2020 depremi sonrası Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne “Eve giremiyoruz, korkuyoruz. İncelemeye geldiğinizde bu numaradan bize ulaşın” diye bir dilekçe yazmıştı. Şimdi incelemeye gelip “O bina çok sağlam” diyenler, şimdi gelsin bir daha “O bina çok sağlam” desinler. Ağır hasar raporu verilen binayı az hasara çevirdiler, ablam Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne gidip “Tekrar inceleme yapmazsanız o binaya girmem” demiş. Üç kişi gelmiş, ellerinde çekiçle kolonlara vurup “Sağlam” diyorlar. O üç kişi gelsin. Üç kez incelemeye geliniyor; ağır hasar, az hasar ve hasarsız raporları veriliyor. Bu ekiple buraya gelsinler; yaşına girmemiş bebeklerin, annesiz babasız bizi dışarıda bıraktılar, bunun hakkını ödesinler. O zaman adalet yerini bulur”

Dün Adıyaman’daki anmalarda birden bire ortaya çıkan slogandaki gibi bu “sahipsiz memlekette” ölmemek için devlete karşı mücadele etmek de yetmeyebiliyor.

Ama şiirde dendiği gibi “Sussan olmuyor, susmasan olmaz” hakim bey!

.10/02/2024 03:53

“31 Mart’ı aşırı derecede önemseyenlerin” göremediği…

DEM Parti uzun uzun tartışmalar, ertelemelerden sonra nihayet İstanbul adaylarını açıkladı.

Her parti en çok oy alacak adayla seçime girmek ister. Bunun için anketler yaptırır, istişareler yapar, nabız tutar. Sonunda bazen isabetsiz bir aday belirler ama niyet her zaman kazanmaktır.

Ama bu kez bir parti anketlere, lehte aleyhte bütün yorumculara, sokaktan yükselen seslere göre aday gösterilse en yüksek oyu alacak adayını bile isteye göstermedi.

Başak Demirtaş yerine eş başkan adayları olarak Meral Danış Beştaş ve Murat Çepni’nin adı açıklandı.

Beştaş, Kürt siyasetinin önemli ve özgül ağırlığı olan isimlerinden biri. O yüzden heyecan yaratmasa da iddiasız bir aday değil.

Peki ya Murat Çepni?

Eski HDP İzmir Milletvekili. Rize İkizdere doğumlu. Rize’de doğup büyümüş. Rize’nin solcuları genelde Lazlardan olur. Ama Çepni Laz değil, İkizdereli. Samsun’da yaşamış ama hala aksanını koruyacak kadar bir Rizeli.

Ama aday gösterilmesinin sebebi herhalde Trabzonlu İmamoğlu’na karşı DEM Parti’ye ancak yanlışlıkla oy verebilecek İstanbul’daki Rizelilerin oyunu almak değildir.

Çünkü Çepni, klasik değil sosyalist bir Rizeli. Sosyalistlerin de azınlık olarak bir hizbinden.

Ezilenlerin Sosyalist Partisi’nin Samsun il temsilciliğini yapmış.

ESP, MLKP’nin siyasi kanadı olarak biliniyor. DEM-PKK ilişkisine benzer ilişkileri var.

Çepni, yasal, meşru siyasette, çevre hareketleri içinde yer almış, İkizdere’deki maden direnişinde önlerde durmuş bir isim.

“Ölümsüzlüğünün yıldönümünde” Stalin’i anacak kadar da ortodoks bir sosyalist.

Peki, nasıl oldu da bu kadar marjinal bir Rizeli Stalinist sosyalist, Kürtlerin partisinden önce milletvekili oldu, şimdi de İBB için aday yapılabildi?

Çünkü MLKP; Rojava’da YPG ile birlikte savaşıyor.

Daha birkaç ay önce Rize Fındıklı doğumlu 60 yaşında bir MLKP’li Suriye’de bir SİHA saldırısında öldürülmüştü.

MLKP’nin PKK ile kurduğu bu ittifak siyasette de HDP-ESP ittifakı olarak sürüyor.

Suruç’ta IŞİD saldırısında hayatını kaybeden gençlik grubu da Kobani’ye yardım götüren ESP’nin gençlik kollarının üyeleriydi.

HDP’nin şimdi hapiste olan eski eşbaşkanı Figen Yüksekdağ da ESP kontejanından eşbaşkan olmuştu.

Yani Rojava’da verilen askeri destek, marjinal bir sosyalist partiyi ve hareketi, Kürtlerin Meclis’te üçüncü büyük gruba sahip partisine ortak ediyor.

Çünkü Kandil’in birinci gündemi Türkiye değil, Rojava.

DEM’in şimdiki eş başkanı Tülay Hatimoğulları ise SYKP’li. Adını ilk defa duymuş olanlar çoğunlukta olabilir. Bu bir cehalet değil.

SYKP yani Sosyalist Yeniden Kurtuluş Partisi de HDP’nin ve DEM’in kurucu ortaklarından. Muhtemelen küçük bir Kürt aşiretinden daha az üyesi var.

Üstelik Tülay Hatimoğulları bu partiyi kuran sol gruplarından Toplumsal Özgürlük Platformu’ndan.

Bu daha çok Hataylı Arap Alevilerinin içinde yer aldığı bir sosyalist grup. Eski bir sosyalist hareketin devamı.

Böyle marjinal bir partiden bir Arap Alevisi sosyalistin DEM Parti’ye eşbaşkan olması da benzer hassasiyetlerin sonucu olabilir.

DEM Parti’den son seçimde Meclis’e giren milletvekillerinin bir kısmı bu adlarını düzenli haber takip eden insanların bile duymadığı sol hareketlerden geliyor.

Mesela şimdi partinin Barzani’ye bile işbirlikçi diye atar yapacak, Demirtaş ile polemiğe girecek kadar ileri gitmiş isimlerinden Sezai Temelli, 2015’e kadar sadece İstanbul Üniversitesi SBF’de öğretim görevlisi bir Eğitim-Sen’li sendikacıydı.

Geri kalan milletvekillerinin önemli bir kısmı ise adlarını Kürtlerin bile pek bilmediği, yasal olarak kimseyi zan altında bırakmamak için üretilmiş o kavramla söylersek “Kürt hareketinin” sağlam kadrolarından oluşuyor.

Öcalan’ın avukatları, KCK, DTK gibi davalardan hapis yatmış gençlik, kadın hareketinden isimler…

Bu yüzden mesela Diyarbakırlıların DEM Parti milletvekilleri içinde en çok tanıdığı isim Cengiz Çandar olabilir.

DEM Parti’nin MYK’sında, HDP’den ve önceki partilerden farklı olarak bu sağlam kadrolardan isimsiz isimler ağırlıkta.

HDP’deki Sırrı Süreyya, Ahmet Türk, Altan Tan gibi kendi ağırlığı olan isimler yerine, örgütün güvendiği, sözden çıkmayacak kadrolar işbaşında.

DEM Parti’nin ön seçimle belirlediği yeni belediye başkan adayları da böyle isimlerden oluşuyor. Mardin’de Ahmet Türk bile sandıktan zor bela çıkabildi.

Çoğu hapis görmüş, haklarında bir iddianame yazmak ya da soruşturma açmanın kolay olduğu bu isimlerin tercihi bile kayyum atanmasına karşı iktidarla bir işbirliği olduğu tezini yalanlıyor.

Sokağın sesini duyan Demirtaş ile DEM Parti arasındaki siyasi, duygusal makas da bu yüzden açılıyor.

Sokaklar, Kürtler Demirtaş’ı lider olarak görse de bu partinin kadrolarını ilgilendirmiyor ya da etkilemiyor.

Çünkü Kandil de Kürtlerin yaşadığı dünyadan bambaşka bir dünyada yaşıyor artık.

PKK’nın yayın organlarından ANF’de Başak Demirtaş’ın adaylıktan çekilmesinden sonra Atakan Roni takma adıyla çıkan yazı bu alternatif evren hakkında bir fikir veriyor:

“2024 yılına Kürt Özgürlük Hareketi büyük bir siyasi ve askeri hamle ile psikolojik üstünlük sağlayarak, bölgesel ve küresel düzeyde etki yaratan gelişmelerin önünü açtı. Önder APO’ya özgürlük temelinde yürütülen dalga dalga tüm dünyaya yayılan özgürlük hamlesi her gün yeni ve yaratıcı eylemlerle yeni bir aşamaya yükselerek, dünya halkları içinde heyecan ve umut yaratıyor.”

Yazının Demirtaş’ın adaylığına doğrudan değinen kısmı ise şurası:

“Uluslararası komploya karşı mücadele temelinde özgürlük yürüyüşü sürerken yeni bir komplonun ayağı Ankara, Bağdat ve Hewlêr’de örülmeye çalışılıyor. Örülmeye çalışılan komplo büyük özgürlük yürüyüşüne karşı mutlak kölelik dayatmasıdır. AKP-MHP faşizmi Kürt soykırımını gerçekleştirmek için yürüttüğü bu saldırıların Kürt halkı ve dostları tarafından yeteri kadar anlaşıldığı söylenemez. Günümüz bilim-teknik ve iletişim ağlarında ortaya çıkan gelişmeler yeni bir iktidar tekniği ortaya çıkardı. Sanal medya ve sınırsız enformasyon ile toplum yirmi dört saat hakikatten uzaklaşmakta ve algı operasyonlarının nesnesi olmaktadır. Kürt soykırımı planlarına karşı yirmi dört saat mücadele yürütülmesi gerekirken ‘kim aday olmuş, kim niye çekilmiş’ tartışmaları algı operasyonları ve yeni iktidar biçimi olarak psiko-iktidar yönlendirmeleridir.”

Yani kod adıyla yazı yazan muhtemel PKK yöneticisi bu adaylık tartışmasından duyduğu rahatsızlığı anlatıyor.

Çünkü Kandil’den dünyaya bakan bir PKK yöneticisi, teknolojik atılımla askeri olarak varoluşunu tehdit eden, ittifaklarla etrafını saran bir düşman olarak “AKP-MHP faşizmi” ni görüyor.

Ama Türkiye’de siyaset yapan bir Kürt siyasetçisi Türkiye’yi dört yıl daha yönetecek ve çözüm için diyalog kurulması gereken otoriter bir iktidar görüyor.

İkisi de aynı davayı paylaşsa da bir silahlı örgüt bakışı ile bir siyasetçi bakışı arasındaki fark bu.

Selahattin Demirtaş’ın Başak Demirtaş’ın adaylıktan çekilmesi sonrası yazdığı yazıdaki şu bölüm bu bakış farkını net ortaya koyuyor:

“DEM Parti ile AKP arasında bir görüşme trafiği var mı bilmiyorum. Ama eğer yoksa bu, iki parti için de büyük bir eksikliktir. Tüm partiler ülkenin, toplumun sorunlarının çözümü için görüşebilmelidir, konuşabilmelidir. Bu son derece meşrudur, hatta geldiğimiz süreç itibarıyla bir görev, bir sorumluluktur.”

DEM Parti içindeki Türk-Arap sosyalistler ve Aleviler de bu açıdan Kandil ile aynı frekanstalar.

Onlar için de ilk öncelikli düşman “AKP-MHP faşizmi.”

Klişe ve boş gösteren bir tabir olan “faşistlikten” daha fazla aslında ilk meseleleri İslamcı karşıtlığı ve laiklik hassasiyeti.

O yüzden Türkiye’deki herhangi bir seçime baktıklarında Kürtlerin kazanımlarından önce, AK Parti’yi geriletmeyi temel hedef olarak görüyorlar. Kürtlerin kazanımının da tek yolunun bu olduğunu düşünüyorlar.

Onlar için İstanbul’u AK Parti’nin değil, CHP’nin yönetmesi hayati bir mesele.

DEM Parti’ye biçtikleri rol de ittifaklar içinde kalarak ya da ittifak kurmasa da CHP aleyhine hareket etmeyerek AK Parti’nin şehirleri kontrol etmesini engellemek.

Demirtaş ise son mesajında açıkça 31 Mart’ın böyle “aşırı derecede önemsenmesine” karşı çıkıyor:

“Bizim için 31 Mart seçimlerinden çok, 1 Nisan ve sonrası önemlidir. 31 Mart seçimlerini aşırı derecede önemseyenler de bizim demokrasi, adalet, barış arayışımıza, ciddiyetle yaklaşmalıdırlar.”

PKK içindeki özellikle Alevi kadroların ve DEM Parti içindeki sosyalistlerin konu AK Parti olunca “İslamcı” karşıtı hassasiyetleri, Kürt duyarlılıklarının önüne geçiyor.

Çözüm sürecinde de bu meselenin AK Parti ile çözülüyor olması benzer bir dirençle karşılanmıştı.

Demirtaş ve benzer Kürt siyasetçilerin dünyasında ise Kürtlerin dertleri ve çıkarları önde. Demirtaş, son mahkeme savunmasındaki İslam vurgularıyla da bu siyasetle arasındaki mesafeyi açmıştı.

Demirtaş’ın mektubundaki şu cümleler, iki bakış arasındaki farklılığın iyice açıldığını gösteriyor:

“Başak Demirtaş’ın adaylık iradesi, DEM Parti’nin ısrarla kurmaya çalıştığı üçüncü yol siyasetini görünür kılmak içindi. “Biz koltuk, makam, rant için değil, halkın acil ihtiyacı olan demokrasi, adalet, barış için siyaset yapıyoruz” demek içindi. “Hayır, bu değerler benim belediye koltuğumdan kıymetli değil” diyen varsa bundan sonra adaletten, demokrasiden dem vurmasın.

– Başak Demirtaş’ın adaylık iradesi sıkılı yumrukları açmak, tokalaşmayı hatırlatmak içindi. Bunun kıymetini anlayamayanlar bundan sonra yumruk yediklerinde ah vah etmesinler en azından.

DEM Parti de bu özgüvenle hareket etmeli, iktidar partisi dahil ana muhalefet ve diğer tüm partilerle görüşebiliyorsa görüşmeli, ilkeler çerçevesinde ve demokrasinin gelişimi için uzlaşabiliyorsa uzlaşmalıdır.

Başak Demirtaş’ın adaylık iradesi bu yönleriyle, DEM Parti dışındaki siyasi aktörlerce doğru değerlendirilmemiştir. Bu nedenle, başka kıymetli arkadaşlarımızla seçim yarışına girileceği anlaşılmaktadır. Oysa biz bu siyasi hamleyi seçimden çok toplumsal barış için önemsiyoruz.”

Kandil ve PKK için Demirtaş aynı zamanda kendi zahmetleri, fedakarlıkları, iktidarları üzerine konan ve popülaritesi gençler arasında kendilerini hatta Öcalan’ı dahi geçmiş ciddi bir rakip.

2015’den beri büyüyen bir tehlike bu. Öcalan, bizzat Demirtaş’ın yüzüne karşı “Önderlik tedbirlerimi alıyorum” demişti. Kandil içinse, kendi gündemlerinden farklı, Türkiye gündemiyle siyaset yapan bir isim Demirtaş.

Yani bütün dünyası “uluslararası komplo, Öcalan’a tecrit, AKP’nin özel savaş taktikleri” olmayan daha başka meseleleri olan biri.

Ve tabii o önceliklere göre de hamleler yapan, bu hamleleriyle Kürtleri yönlendirebilen biri.

2019’daki İstanbul seçimlerinde Kürtleri Öcalan’ın mektubu değil, Demirtaş’ın çağrısı yönlendirmişti.

Kılıçdaroğlu’na destek açıklamakta da Demirtaş herkesin önüne geçmişti.

Başak Demirtaş’ın İstanbul adaylığı Demirtaş’ın popülaritesinin daha da büyümesine, hapishanedeyken sandıkta Demirtaş’ın gücünü görünmesine neden olacaktı.

Kandil, parti içindeki ağırlığını kullanarak, sonucu DEM Partisi’nin rağmına da olsa bunu engellemiş oldu.

Böylece hem “AKP’nin geriletilmesini” en öncelikli hedef olarak gören sol kanat mutlu oldu hem de Demirtaş’ın partinin önüne geçmesinden rahatsız olanlar.

Sonuçta DEM Parti en çok oyu alacak adayı çıkarmamak gibi siyasetin tabiatına aykırı bir kararı verdi.

Karardan İstanbul’da İmamoğlu’nun kazanmasını isteyenler mutlu.

Ama böyle vesayet altındaki, irrasyonel, organik olmayan bir DEM Parti’nin desteği 14 Mayıs’ta görüldüğü gibi iktidarın her zaman elinde bir koz olacak, kaybettirebilecek de bir destek.

Bu pragmatizmi 2019’da iktidar Öcalan’dan mektup alarak kullanıp zararını görmüştü, şimdi de muhalefet için en azından uzun vadede zararlı olabilir.

O yüzden Türkiye demokrasisi için 31 Mart’ta kimin belediyeleri kazanacağına fazlasıyla kendini kaptırmış olanlar, Başak Demirtaş’ın adaylığı meselesine de sadece bu açıdan bakanlar, Türkiye’de demokrasinin geleceği için Kürt siyasetinde hangi bakışın kazanacağı üzerinde de daha derin düşünmeli.

.12/02/2024 00:01

Hâlâ hangi yüzle mi konuşuyor?

Yılmaz Karakoyunlu hayatını kaybetti. ANAP’ın önde gelen isimlerinden, eski bakan, etkileyici bir konuşmacı, iyi bir liberal ama hepsinden daha önemlisi çok iyi ve cesur bir yazardı.

1990’ların başında Salkım Hanım’ın Taneleri’ni yazdığında Varlık Vergisi bugünkü gibi üzerinde konuşulmamış hiçbir şey kalmamış bir mesele değildi.

Sonra Güz Sancıları’nı yazdığında da 6-7 Eylül Netflix’te dizileri çıkan popüler bir konu değildi.

Ödüller alan ama dar bir edebiyat çevresi dışında çok da bilinmeyen Salkım Hanım’ın Taneleri esas kıyameti 1999 yılında Tomris Giritlioğlu tarafından filme çekilince koparmıştı.

Türk askerini tecavüzcü göstermekle, devleti karalamakla suçlandı. Bugün muhalif olup sağda solda bağıranlar, o günlerde sırtlarını askerlere dayamış filme bağırıyor, sansür istiyorlardı.

O yıllarda bu yakın tarihin trajedilerinin konuşulması o kadar cesaret istiyordu ki tartışmalara girmek istemeyen Yahudi cemaati, film için sinagog ve mezarlıklarını açmamış, bu yüzden romandaki Lui karakteri filmde Levon’a dönüştürülüp Ermeni yapılmıştı.

Hatta bu yüzden filmin senaristlerinden Etyen Mahçupyan suçlandı.

Cumhuriyet’in tek parti yıllarını eleştiren bir tartışmaya adı Etyen Mahçupyan olan birinin senarist olarak girmesi zaten tek başına cesurcaydı.

Varlık Vergisi’nden en çok etkilenmiş Yahudi Cemaati’nin gazetesi Şalom’da bile filmle ilgili şöyle yazılar çıkmıştı:

“Bu adaletsiz vergiyi insanlık adına kınayalım ama bunu vesile bilip Cumhuriyet’e saldıranların oyununa gelmeyelim.”

1999’da Mahçupyan resmi ideolojinin trajedilerinden birini teşhir ederken bu yazıyı yazan Şalom’un başyazarı İvo Molinas’ı dün Etyen Mahçupyan’ın vasatlıktan bahsettiği Serbestiyet’teki programının Twitter’daki lincine katılanlar arasında görünce o günleri hatırladım.

Programa artık streotype haline gelmiş benzer başka tepkiler de geldi:

“Bunlar hala konuşuyor mu?” “Verdikleri destekle bugünleri hazırlayanlar utanmadan konuşuyor”

Demokrasinin, özgür düşüncenin eksikliğine vahlanırken sevmediği insanların susmasını, konuşmamasını istemenin garabeti bir tarafa özetle şöyle diyorlardı bu tepkileri gösterenler:

“Siz zamanında AK Parti’ye destek verdiniz, o yüzden bugün AK Parti iktidarının geldiği noktanın, bütün anti-demokratik, hukuksuz uygulamaların mesulüsünüz, artık sizin konuşmaya hakkınız yok, susun.”

Susturmak istedikleri insanlar 80’lerden bu yana Türkiye’de en riskli, çetrefil meselelerde sözünü esirgememiş, pozisyon almış, devleti, orduyu, resmi tarihi, yasakları, ana akım medyayı en son da uzun süredir de mevcut iktidarı eleştirmiş insanlar.

Tam da zaten “artık susun” histeri krizlerinin muhatabı olmalarının sebebi de bu.

Aslında “neden çenenizi kapamadınız, herşeyi didiklediniz, bizi mutlu hakikatlerimizle baş başa bırakmadınız, bak İslamcılar da sizden cesaret aldı, onların önünü açtınız” diyorlar.

Sadece yazıp, konuşan insanlara sahip olmadıkları bir güç atfediyorlar.

Zannediyorlar ki onlar fikren sarstığı için AK Parti o eski Türkiye’yi yıktı.

Uzun yıllar fikren söyleyecek pek sözleri de kalmamıştı.

Ama bugün ellerine AK Parti sayesinde bir haklılık kozu geçti.

Otopsi masasında yatan cesede bakıyorlar, postmortem bir analizle Türkiye’nin son 40 yılındaki resmi ideolojiye, statükoya, askeri vesayete uzanmış her eleştiriyi bugünlere gidilen yol dizilmiş taşlar olarak anlatıyorlar.

Başörtüsü yasaklarına karşı çıkmak, askerlerin siyaset üzerindeki gölgesiyle mücadele etmek, resmi tarihi eleştirmek, yakın tarihin konuşulmayan trajedileri üzerinde konuşmak, AK Parti’nim kendi cumhurbaşkanının seçme hakkını savunmak, iktidar partisinin kapatma davasına karşı yazı yazmak hepsi bu suça ortak olmak için yeterli.

Geçenlerde yine Etyen Mahçupyan’ın katıldığı bir Youtube yayınında programcı bir adım daha ileri giderek “1999’da ben gençtim bana sorsaydınız bunların ne olduğunu size söylerdim” bile dedi.

Bahsettiği 1999 yılında; depremde devlet çökmüş, AB reformlarına karşı ordu bildiriler yayınlıyor, Merve Kavakçı Meclis’ten dışarı dışarı diye kovuluyor, Erdoğan okuduğu şiir yüzünden hapis yatıyordu.

Meğer bu şartlarda Fazilet Partisi içinden kopan Yenilikçilerin aslında çok tehlikeli siyasal İslamcılar olduğunu görmek gerekiyormuş.

Aslında temelde eli CHP’ye gitmeyen, bağnaz diye eleştirdikleri muhafazakarlardan pek farkları yok.

Çünkü karşı tarafta doğuştan bir kusurluluk, varoluşsal bir defo görüyorlar ve asla değişemeyeceklerini düşünüyorlar.

Bu önyargıya da öngörü dememizi bekliyorlar.

Hayat uzun, bazen önyargılar haklı da çıkabilir.

Hele de söz konusu olan 22 yıla varmış bir tek parti iktidarıysa.

Nasıl 27 yıllık tek parti CHP iktidarının her 10 yılı birbiriyle aynı görülemezse, 22 yıllık AK Parti iktidarı da ilk gününden son gününe kadar düz bir çizgide görülemez.

Cumhuriyeti kuran, CHP’yi kuran kadrolardan önemli bir kısmı, 5- 10-20 yıl içinde CHP’ye muhalif hale geldiler. Bu yüzden Halide Edip’i, Karabekir Paşa’yı öngörüsüzlükle suçlayabilir miyiz?

Bugün AK Parti’nin pek çok kurucusu muhalefet safında.

Ama AK Parti’yi doğuştan lekeli gören, 2002’den 2024’e kadar uzanan düz bir çizgiden başka bir şey görmeyene bunlar bahaneymiş gibi görünüyor.

Halbuki 2004’de Leyla Zanaları AB reformları içinde tahliye eden AK Parti’ye destek vermek, neden bizi 2024’de AİHM kararlarını uygulamayan bir AK Parti’nin sorumlusu yapsın?

Ya da 2008’de Azınlıkların el konmuş vakıf mallarını iade eden, 2013’de Tehcir için taziye yayınlayan, Andımız’ı kaldıran, Dersim katliamı için özür dileyen, 2014’de Çözüm Süreci’ni yürüten AK Parti’ye destek vererek neden bugün neden MHP ile ittifak yapmış yerli ve milli AK Parti’ye giden kapıları açmış olalım?

Örneğin Etyen Mahçupyan, 2016 yılının Şubat ayında iktidarı, Cumhurbaşkanı’nın bazı danışmanlarını eleştiren bir yazısı yüzünden Akşam Gazetesi’nden ayrıldı.

Yani kabaca AK Parti iktidarının son 8 yılında muhalif pozisyonda bir isim.

2014-2016 arasındaki Akşam yazılarına bakınca o tarihlerde de iktidarı eleştirdiği onlarca yazısını görmek mümkün.

Akşam’dan önce yazdığı gazetelerde de sık sık iktidarı eleştiren çok sert yazıları var.

Yani ortada ne hep aynı çizgide gitmiş bir AK Parti ne de bu AK Parti’ye verilmiş kesintisiz, gözü kapalı bir destek yok.

Mesela Etyen Mahçupyan’ın şöyle hararetli bir AK Parti desteği hiç olmadı:

“Bugünü düzenleyen başta Sayın Bakanımız Egemen Bağış ve arkadaşları olmak üzere tüm organizatörlere içten teşekkür eder, bu organizasyonun tarihi bir kilometre taşı olduğunu belirtmek isterim.

Türkiye Cumhuriyeti gayrimüslim azınlık tarihine baktığımızda böylesi bir iklimin gerçekleşmesinin belki de mucizevi olduğuna inanabiliriz. Ancak mucizeleri yaratmak Tanrı'nın izniyle kulları olan insanlara kalmıştır. Ak Parti hükümetlerinin, gerek AB uyum yasaları çerçevesinde gerekse de demokrasi anlayışı bağlamında getirdiği temel değişiklikler bizi bugün bu çok olumlu resime taşımıştır.

Ak Parti hükümetlerinin çağdaş demokratik normlarına uygun olarak gayrimüslimlere ve vakıflarına olan bakış açıları bir sessiz devrimdir ve topraklarımızda süregelen ayırımcılığı ve ötekileştirmeyi bitirmenin başlangıcı olarak kabul edilmelidir.2003 ve 2008 de çıkarılan yasalarla gayrimüslim vakıfların haklarının iade edilmesi çok önemli bir tarihi dönemeçtir.

Bir zamanlar Balkanların en büyük , Avrupa'nın ikinci en büyük sinagogu Edirne Sinagogu ile Gaziantep sinagogunun onarılması ,Kilis sinagogunun ise yeniden projelendirilmesi büyük bir sevinç kaynağıdır.Tarihimize sahip çıktığımızın kanıtıdır bunlar.Keza İzmir Yahudi Cemaati'nin statüsünün yeniden tanınmış olması çok olumlu bir adım olmuştur.

Basın İlan Kurumu'nun azınlık gazetelerine maddi yardımda bulunmaları da sanırım Cumhuriyet tarihimizde bir ilki teşkil etmektedir.

Ben bu iradeyi ,devrimi yapan hükümette görmenin sevincini taşıyorum. AB uyum ve demokratikleşme süreçlerinde bugüne kadar gösterilen büyük çabaların yarın da devam edeceğine yürekten inanıyorum.”

2012 yılında dönemin AB Bakanı Egemen Bağış’ın yemeğinde bu konuşmayı yapan Şalom Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni İvo Molinas’dı.

Dün Etyen Mahçupyan’ın konuşmasının üstüne şöyle yazmıştı:

“Bu iklime harç dökenler hangi yüzle konuşuyor?!”

Bu iklime kimler harç döktü acaba?

.17/02/2024 00:01

Evine dönen cesur adamın sonu...

Moskova’dan 1900 kilometre uzakta, Sibirya’nın Kuzey Kutbu’na en yakın ucunda, derecelerin bugünlerde -20’nin altına düşmediği Yamal yarımadasındaki “Kutup Kurdu” lakaplı bir cezaevi.

Kar, soğuk, karanlık ve sinekler dışında hiçbir şey yok.

Dün itibarıyla cezaevinin en ünlü ve en tehlikeli mahkumu da yok artık.

Ancak Sovyetler ve Rusya’ya karşı bir Amerikan kara propaganda filmindeki kadar abartılı bu kötü şartlar içinde üç yıldır yaşayan ve dün hayatını hücresinde şüpheli bir şekilde kaybeden 47 yaşındaki Aleksey Navalny , Türkiye’deki pek çok kişiye göre de “Batı’nın Rusya’ya karşı kullandığı bir piyon”du.

Ama bir “piyon” için fazla cesur, muzip ve zekiydi.

Yeni yıla hapishanede nasıl girdiğini avukatlarına şöyle anlatmıştı:

"Altı yaşımdan beri ilk kez tüm yılbaşı gecesini uyuyarak geçirdim. İnsanlar yeni yılı alışılmadık bir şekilde kutlamak için para ödüyor ama ben bunu bedavaya yaptım."

Ama suyun buz tutup akmadığı ya da çamur olarak aktığı, penceresinden bakınca alacakaranlıkta bir çit dışında hiçbirşeyingörünmediği bu hapishane hücresinde hayat bu kadar muzip geçmiyordu.

300 gün tek başına hücrede tutulan Navalny’ye nihayet bir hücre arkadaşı gönderilmişti.

Şeytanlar ve iblisler tarafından ele geçirildiğine inanan, saatlerce hırıltılı, gırtlaktan gelen bir çığlıkla gündüzleri 14 saat, geceleri ise üç saat boyunca bağıran ve hijyen kavramı olmayan bir adamdı hücre arkadaşı:

"Bir hücrede yaşıyorsanız ve bir kişi sizden 7/24 bir kol mesafesinde yaşıyorsa ve her ikiniz de 7/24 tuvaletten bir veya iki metre uzaktaysanız ve tuvalet yerde bir delikse, hijyeni sağlamak temel öneme sahiptir. Ve bu anlamda sorunlu olan bir mahkumhayatınızı anında çekilmez hale getirecektir."

Putin’in kutuplardaki bir hücrede ağır çekim ölüm cezasına mahkumettiği Navalny, yine de ölümünden bir gün önce bir kafesin ardında çıkarıldığı mahkemede rengi solmuş, zayıflamış olsa da hakimle dalga geçecek kadar muzip ve cesur görünmüştü.

Hakime “Hesap numaramı göndereyim de o büyük hakim maaşından bana biraz gönder, param bitti” diye takıldığı video görüntüleri yayınlandıktan bir gün sonra 47 yaşında bir adamın hücresinde eceliyle öldüğüne o yüzden kimse inanmadı.

Ama Moskova’nın elinde bütün bu şüpheleri örtecek bir silah vardı: Dış güçler Rusya’ya saldırıyor.
Putin, Navalny’nin Rus istihbaratının imzası sayılan Noviçok zehirli gazıyla zehirlendiğine dair Alman doktorların hastane raporu için “Berlin’deki klinikteki o hastayı CIA destekliyor” demişti.

2022 yapımı Navalny belgeselinde, Navalny, Putin’in Aralık 2020’deki yıllık basın toplantısını canlı izlerken kendisiyle ilgili bu cevabını duyunca şöyle diyor:

“Her şeyle ilgili en favori ve en nihai cevabı hep CIA”Eski bir KGB ajanı olan Putin’in elinde tuttuğu çekiçle her şeyi çivi olarak görmekle kalmadı, yasaları da buna göre düzenleyerek sivil toplum kuruluşlarını, gazetecileri, siyasetçilere karşı “ajanlık ve aşırıcılık” diye her deliğe giren maymuncuk gibi iki suçlama yarattı.

Ama Navalny’ye 19 yıl hapis cezası “aşırıcı bir örgüt kurmak”tan verildi.

Bu ‘aşırıcı’ örgütün adı da Yolsuzlukla Mücadele Kuruluşu’ydu.

Doğrudan Putin, “CIA yardım ediyor” dese de, Berlin’de tedavi edilip, Noviçok’la zehirlenme iddiasını Merkel, Biden telaffuz etmiş olsa da Aleksey Navalny hakkında ajanlık suçlaması yapılamamıştı.
Çünkü Navalny bu “ajanlık” suçlamasının altını boşaltacak bir adım atmıştı.

Berlin’de hastanede iyileşip, kendisini zehirleyen FSB ajanlarını deşifre edip, bir de üstüne Putin’in gizli sarayı üzerine bir belgesel hazırladıktan sonra Moskova uçağına binip tutuklanmayı göze alarak eşiyle birlikte ülkesine geri dönmüştü.

Bu Putin’in hazır bir cevabının olmadığı bir meydan okumaydı. Navanly’yi Putin için tehlikeli yapan da buydu.

Navalny kimsenin “vatan haini”, “Batı’nın uşağı”, “ajan” diyemeyeceği kadar bir Rus milliyetçisiydi.
Liberal Yabloko partisinden 2007’de Russian March adlı aşırı milliyetçi ve Nazi grupların gösterilerine katılmaktan ihraç edilmişti.

Belgeselde Navalny’ye o yürüyüşte ne işi olduğu sorulunca şöyle cevap veriyor:
“Normal bir ülkede onlarla yan yana olmazdım. Ama insanların zehirlenerek, suikastla öldürüldüğü bir ülkede herkesle ittifak kurmak zorundasınız.”

Sonra Rusların yeni Çar diye etrafında toplandığı Putin’in esas zayıf karnını buldu: Yolsuzluklar.
2008’de 30’larının başında genç bir avukat olarak blog yazılarıyla başladığı yolsuzluklar ifşalarını 2011’de kurduğu Yolsuzlukla Mücadele Kuruluşu ile bir ekip çalışmasına çevirdi.
Tabii bu en iyi siyaset yapma yoluydu da.

Muhalefetinin temeli Çeçenlerle savaş, insan hakları ihlalleri, muhaliflerin öldürülmesi ya da daha sonra Kırım’ın işgali değildi.

Hatta “Kırım’ı iktidara gelirseniz geri verecek misiniz” sorusuna “Kırım alınıp verilen bir sandviç değil” diyerek gönülsüzce cevap vermişti.

Sıradan insanları Putin karşıtı gösterilere taşıyordu.
Tam da bu yüzden Putin’in her muhalifi Batı’nın beşinci kol faaliyeti olarak gösteren KGB’den kalma ezberlerini bozuyordu.

2011’de yolsuzluk ifşaları sokak gösterilerine dönüştü, gözaltıları başladı. Sonra siyasete girdi. 2013’de 36 yaşındayken aday olduğu Moskova Belediye Başkanlığı seçimlerinde yüzde 27 oy aldı ve ikinci oldu.
2012-2014 yılları arasında 7 kez tutuklandı. Kızının mezuniyet törenini bile kaçırdı.

2015’de onu çok etkileyen, müttefiki liberal muhalif lider Boris Nemstov’un sokak ortasında Çeçen suikastçılara öldürülmesi de onu durdurmadı.

Her hafta ekibiyle yolsuzluk dosyaları hazırlıyorlar, 7 milyon takipçiye ulaştığı Youtube’da ve diğer sosyal medya platformlarında yayınlıyorlardı.

Tabii anında sansür geliyordu.

2017’de kaldırılan bir belgeselini, Pornhub adlı meşhur porno sitesine “Russian Corrupted Politician Fucked Hard” adıyla yükleyip milyonlarca izleyiciye ulaşacak kadar fırlama bir muhalifti.

7 kez tutuklanan Navalny, davalarını AİHM’e taşımış, AİHM de 2018 yılında, Kavala ve Demirtaş kararlarındaki gibi bir karar vererek tutuklama ve gözaltıların siyasi amaçlı olduğuna hükmetmiş, Rusya’yı 63 bin Euro cezaya çarpıtmıştı.

Navalny, bu yüzden özgürdü.

Ama televizyonlar, gazeteler ona kapalıydı.

Belgeselde “Sıfır para, çok sayıda yapılacak iş, eşim Yulia ve internet vardı” diye anlatıyor şartlarını.

Perşembe günleri yaptığı canlı Youtube showu milyonlara ulaşıyordu.

TikTok’taki mizahi yolsuzluk videolarıyla yeni nesli de etkilemeye başlamıştı.

Tabii çoktan Putin’in radarına girmişti. Putin adını anmadan, ondan aşağılayıcı bir üslupla bahsediyordu: “şu Blogger”, “bahsettiğiniz kişi”, “adı her neyse”

Ofisleri basıldı. Gözaltına alındı, yüzüne yeşil bir sıvı sıkıldı.

“Artık çok meşhur bir adam haline gelmiştim. Beni öldürmeleri sıkıntı olur diye düşünmüştüm. Ama fena halde yanıldım” diye dalgasını geçiyor belgeselde kendisiyle.

2020 yılında yine bir yolsuzluk dosyasının çekimleri için Sibirya’daki Tomsk şehrine gitmişti.

Çekimleri yaparken kimsenin onlara müdahale etmemesinden şüpheye düşmüştü:

“Saygısızlık hissettim, ben buradayım, nerede benim polislerim.”

Bu sessizliğin ve ilgisizliğin sebebi sonradan anlaşıldı.

Moskova uçağını havalimanında beklerken, bir kafede oturup çay içti.

Sonra uçakta yolcular acılar içinde bağıran Navalny’nin sesiyle irkildi.

Uçak en yakın piste acil iniş yaptı, Navalny hastaneye kaldırıldı.

Ama bir tuhaflık vardı. Eşinin bile yanına girmesine izin verilmiyordu.

Doktorlar ciddi bir şey olmadığını açıklıyordu ama acılar içinde kıvranan eşini gören Yulia Navalny tedavi için onu yurtdışına çıkarmak istedi.

Berlin’den bir özel uçak geldi. Ama bu Moskova hakkında bir davada verilmiş yurtdışı çıkış yasağı yüzünden izin vermedi.

Avukatları AİHM’e acil başvuru yaptı.

AİHM, İnsan Hakları Sözleşmesi’nin acil geçici tedbirleri düzenleyen 39’uncu maddesine dayanarak başvurunun kabul edildiğini açıkladı, bunun üzerine Navalny'nin onu almak için gelen Alman uçağına binmesine izin verildi.

Rusya’nın bile hala AİHM’i dinlemesi sayesinde komada Berlin’de bir hastaneye yattı.

Rus devlet televizyonlarına çıkan Putin yandaşı yorumcular “fazla Amerikan antidepresanı kullandığı” için zehirlendiğini söylüyordu.

Bir yorumcu bütün muhaliflerin “alkolik olduğunu, kokain kullandığını, grup seks ve eşcinsel ilişkiden bu hale geldiğini” bile söylemişti.

Komadan uyandığında Alman doktorların vücudunda Noviçokbulduğunu öğrendi.

Belgeselde konuşan yardımcısının anlattığına göre ilk tepkisi: “Ha s..r, bu çok aptalca” olmuştu.

Putin’in Rus gizli servisinin imzası anlamına gelen Noviçok’la birini daha zehirlemeye çalışmayacak kadar akıllı olduğunu düşünüyordu.

2018’de İngiltere’de eski Rus ajan Sergei Skripal bütün dünyanın gözü önünde Noviçok zehirli gazıyla öldürülmüştü.

Askeri amaçlar için Rusların ürettiği Noviçok’un özelliği geride hiç iz bırakmaması, doğal bir ölümden ayırt edilememesiydi.

Bellingcat adlı online veriler üzerinden gazetecilik yapan sitenin başındaki Bulgar araştırmacı Christo Grozev de ilk başta “Noviçokkullanacak kadar aptal değillerdir” herhalde diye düşünmüştü.

Ama rüşvetle, internet korsanlığıyla elde ettiği telefon rehberleri, Noviçok üretim tesisi çalışanları üzerinden yaptığı araştırmalarla üçü FSB ajanı ve biri kimyacı dört kişinin kimliğine ulaşmıştı.

Bu dört kişinin Navalny’yi iki yıldır takip ettiğini, aynı günlerde farklı uçaklarla Tomsk’a gittiğini tespit etti.

Navalny’nin ekibine Twitter’dan ulaştı. Ekip üyeleri önce Grozev’in nördbir araştırmacı olduğu hikayesine inanmadılar.

CIA ya da MI6 için çalıştığını düşündüler.

Ama sonra ikna oldular.

Navalny belgeselinin en heyecanlı kısımları da buralar.

Navalny, kendisini zehirleyen dört kişinin telefonlarına ulaştı ve dördü de telefonla aradı.

Üçüne kendini tanıttı ve telefonlar yüzüne kapandı. Dördüncü kişiolan kimyacı Konstantin Kudryavtsev’i ise Navalny’nin zehirlenme operasyonunun neden başarısız olduğuyla ilgili üstlerine rapor yazan bir FSB ajanı olduğuna ikna etti ve onu 49 dakika boyunca konuşturdu.

Adam, biraz korkarak da olsa zehirlenme operasyonunu itiraf etti.

https://www.youtube.com/watch?v=gwvA49ZXnf8

Eğer uçak acil nişi yapmasaydı, Navalny’nin kurtarılamayacağını söyledi.

Sonra Noviçok’un izlerini hastanede nasıl yok ettiklerini, en fazla izin Navalny’nin mavi donunda olduğunu anlattı.

Bütün konuşma kaydedildi ve Putin’in inkar açıklamalarından sonra yayınlandı.

Navalny yine TikTok videolarında dalgasını geçerek, elinde suikastçılarının fotolarını sallayarak, mavi donuyla fotoğraf çektirerek suikast planını ifşa etti.

https://www.tiktok.com/@_navalny_/video/6906085665046400257

Navalny, iyileştikten sonra Almanya’da boş da durmamıştı.

Almanya’daki günlerini belgesel hazırlayarak geçirdi.

Berlin’deki Doğu Alman istihbarat örgütü Stasi’nin arşivlerine girdi ve 30’lu yaşlarında 1985 ile 1989 arasında KGB adına Dresden’de görev yapan Putin’in dosyasını inceledi.

Arşivlerinden ilk bulduğu Putin’e 1987 yılında Stasi tarafından hizmetleri için verilen altın rozet için düzenlenen gala gecesinin raporu ve fotoğraflarıydı.

O fotoğraflardaki Putin’in yakın çalışma arkadaşları şimdi Rusya’nın en büyük devlet şirketlerinin başındaydı.

Çoğu geçmişlerindeki bu KGB izlerini silmişti.

Putin’in parayla tanışması ise komünizmin çökmesinden sonra, 1991’de görev yaptığı Saint Petersburg Belediyesi’nde olmuştu.

Belediyenin başında ilk demokratik seçilmiş belediye başkanı olan, anti-komünist hareketin öncülerinden, Rusya Anayasası’nın yazarlarından Anatoly Sobchak var.

Putin, bir referansla belediyenin dış ilişkilerinin başına getirilmiş. Görevlerinden biri ihracat lisansları vermekti.

Bu, o tarih için çok kritik bir görevdi.

Çünkü o günlerde Rusya’nın elinde sadece petrol, gaz ve ormanları var; diğer ürünlerde kıtlık yaşanıyordu.

Şirketlere petrol, gaz karşılığı, yurtdışından temel ihtiyaç maddeleri getirmek için izinler veriliyor. Yani petrol verilip patates, bebek maması alınıyordu.

Bu ruhsatları bu ticaretin merkezi olan Rusya’nın liman şehri Saint Petersburg’da veren kişi Putin’di

Navalny’nin iddiasına göre Putin burada büyük bir yolsuzluk ağı kurmuştu.

Navalny ve ekibi, Putin’in Karadeniz kıyısındaki safiye şehirlerinden Gelencik’te yaptırdığı gizli sarayı ilk kez ortaya çıkarmıştı.

7800 hektarlık bir alan üzerine inşa edilen 17,692 metre kare sarayın içinde 300 hektar üzüm bağı, şarap imalathanesi, helikopter pisti, sera, istiridye çiftlikleri, liman, kilise, amfitiyatro, çay evi, gece kulübü ve yer altında kurulmuş bir buz hokeyi pisti bile vardı.

Sarayın üzerine kurulduğu 7800 hektarlık alanın çoğu ormanlık arazi ve Rus güvenlik teşkilatı FSB’ye aitti.

Sarayın olduğu araziye karadan, denizden, havadan ulaşım imkansızdı. Sarayın üzerinde uçuş yasağı vardı. Denizden iki milden fazla yaklaşmak yasaktı.

Navalny’nin Youtube kanalında programlar yapan iki editör, biletlerini değiştirerek, yanlış duraklarda inerek, telefon sim kartlarını değiş-tokuş ederek polisi ve istihbaratı atlatıp sarayın yakınlarından bir kıyıdan şişme bir botla deniz açıldılar ve sarayın kıyılarına birkaç yüz metre yaklaşıp, drone’larını uçurup sarayın görüntülerini çektiler.

Belgesel hazır olduğunda Navalny, herşeyi göze aldı ve Berlin’den Moskova’ya giden uçağa bir düzine gazeteciyle birlikte bindi.

Uçak inmesi gereken havalimanına, bekleyen protestocular yüzünden inmedi.

Navalny, uçaktaki yolculardan bunun için özür diledi.

Beklenen oldu havalimanında gözaltına alınıp, tutulduğu karakolda kurulan bir mahkeme tarafından tutuklandı.

İşte tam bu sırada Berlin’den gelirken yanında getirdiği esas sürpriziYoutube’a yüklendi.

“Putin için Saray: Dünya Tarihinin En Büyük Rüşveti” adlı belgesel.

1 saat 53 dakika uzunluğundaki belgesel Navalny’nin Youtube’daki 6 milyon takipçili kanalından kısa sürede 100 milyondan fazla kez izlendi.

https://www.youtube.com/watch?v=ipAnwilMncI&t=879s

Navalny’nin serbest bırakılması için Rusya’nın bütün şehirlerinde günlerce gösteriler yapıldı.

Aslında insanları soğuk havada sokaklara çıkaran sadece Putin’in zaten bilinen zorbalıkları, yolsuzlukları olmadı; esas motivasyonu sağlayan, Navalny’nin cesaretiydi.

Zehirli bir gazla zehirlendiği ülkeye, Putin’i doğrudan suçlayan açıklamalardan sonra bir de Putin’in gizli sarayını ifşa eden bir belgeselle birlikte dönmüştü.

Bunu yaparken her adımda olan bitenle dalga geçerek videolar çekmiş,Putin’e mahkeme salonunda çektiği videoda “sığınağındaki bunak” diye seslenmişti.

Bunun bedelinin ne kadar ağır olduğu malumdu.

Bu bedeli de ödedi.

Önce unutturuldu, sonra da 47 yaşında bir hücrede ölü bulundu.

2021 yılında tutuklanacağını bile bile Berlin’den Moskova uçağına eşiyle şen şakrak binerken gazetecilere “Korkmuyorum. Burası benim evim” demişti.

Putin karşısında en büyük gücü olan vatanseverliği ve cesareti yüzünden gerçeği tam olarak görmemişti.

Çünkü bir vatansever için kabul edilmesi zor olsa da evi artık korkulacak bir yere dönüşmüştü.

.21/02/2024 02:01

Siyasetçiler çok heyecanlı ama seçmenler değil

31 Mart yerel seçimleri için adayların belirlenmesinde son gün dündü. Son bir hafta Lütfü Savaş aday gösterilecek mi, Yeniden Refah İstanbul adayını çekecek mi, DEM Parti CHP işbirliğinde yeni bir adım gelecek mi diye heyecanlar yaşandı.

O da bitti.

Yerel seçimlerin önünde artık sadece günler var. Bir de adayların yapabileceği gaflar.

Muhalefet için büyük başarı statükoyu korumak olacak, iktidar içinse İstanbul’u almak.

Ama açık bir gerçek var ki muhalefet bir zafer kazansa da iktidar bir hezimet yaşasa da bunun heyecanının ömrü 6 ay bilemedin 1 yıl olacak.

Son en az üç yıl daha devam edecek bir AK Parti iktidarı dönemi var.

Yani 31 Mart seçimi ile 2028 seçimleri arasında altından daha çok sular akacak yıllar var.

O yüzden muhalif kanaat önderlerinin bu seçim çok önemli analizleri propagandadan ileri gidemiyor.

Hayır bu da son seçim değil. Tarihi bir seçim hiç değil.

Bir önceki seçim için de son seçim denmişti. Daha ikna ediciydi ama o da öyle olmadı. İstanbul’da AYM’yi dahi tanımayan AK Parti iktidarının adayı sokak sokak gezerek oy istiyor. Bazen Kürtçe konuşuyor bazen bozkurt işareti yapıyor, bazen de Sevgililer Günü için klip yapıyor. İzmir’deki AK Parti adayı barlar sokağını dolaşıp yaşam tarzı güvencesi veriyor.

Türkiye’ye dışarıdan bakanlar, bir Putin Rusyasından fazlasını göremeyenler için tuhaf haberler bunlar.
2019 yerel seçimlerinin sonuçları da böyle şaşkınlıkla karşılanmıştı.

Dünyada otoriter rejimlerin birkaç örneğinden biri olarak gösterilen ülkede ülkenin en büyükşehirlerini yerel seçimlerde muhalefet kazanınca Batılı kanaat önderlerini n kafası biraz karışmış, Türkiye’nin muhalif lider zehirlenen Putin Rusyasına benzetilmesinin haksızlık olduğu yazıları yayınlanmıştı.

Tam da muhalif kanaat önderlerinin durumu tarif ederkenki abartısıyla yaşanan arasındaki büyük fark insanların beklenen tepkileri vermemesini de açıklıyor.

Türkiye’de 2014 Cumhurbaşkanlığı seçiminden bu yana iktidarı destekleyenler ve muhalifler yarı yarıya bölünmüş durumda. 2015 7 Haziran, hatta 1 Kasım, 2017 referandumu, 2018 Cumhurbaşkanlığı seçimleri, 2019 yerel seçimleri ve 2023 genel seçimlerinin sonuçları aşağı yukarı aynı. Birkaç puan farkla iktidarın kazandığı ama muhalefetin de yüzde 50’lerin biraz altında olduğu seçimler bunlar.

Yani ortada uzun bir süredir fikri sabit canlı bir muhalefet var.

Ama toplumun muhalefet konusundaki kararlılığı bir iktidar enerjisi, kapsayışı bir pozitif enerjiyle yüzde 50’yi geçemediği gibi, iktidarı destekleyenleri de birleştiren bir negatif enerji yaratıyor.

Yerel seçimlerde pek çok büyükşehirde de sonuç bu yüzden başabaş olacak ama bu kez muhalefetin ciddi bir sorunu var, çünkü ittifak halinde seçime girmiyorlar.

Yani yüzde 50’ye yaklaşan hatta İstanbul, Ankara’da yüzde 50’yi geçen muhalefet enerjisi bölünecek.

Sadece rakamsal olarak bölünmeyecek. İttifak fikrinden de uzaklaşmış, ona lanetler okuyarak bir seçime giriyor muhalefet.

En ümitvar muhaliflerin beklentisi o ittifakın sandıkta kurulması. Yani muhalif partilerin bir kısmının seçmen tarafından tasfiye edilmesi.

Ama bu beklentinin kendisi bile negatif bir beklenti, kapsayıcı değil dışlayıcı, sandıkta ittifak ararken bile dışlayıcı olmak muhalefetin en büyük handikapı.

Çünkü ittifak sadece sandığa yaklaşırken akla gelince işe yarayan bir fikir değil. İttifak bir ortak gelecek ideali yaratabilmekten, birbirini anlamaktan, birlikte iş yapıp, birbirini acıtmaktan vazgeçmekten geçiyor. Yani neredeyse bu bir zihniyet değişimi, bir yaşar tarzı olmalıydı.

Sadece muhalif bir tv kanalını bir saat izleyen biri bile muhalefetin bu zihniyetin fersah fersah gerisinde olduğunu, hatta 14 Mayıs’ın çok daha gerisine düştüğünü görebilir.

Evet bu seçim önemli. Ama galiba muhalefet için önemli. Esas olarak muhalif aktörler arasında bir yarış var. İktidar ve muhalefet ekseninden çok muhalefetin kendi iç aktörleri arasındaki tartışmaların daha hararetli olması da bu yüzden.

.26/02/2024 00:01

Mesele belki de o kadar yerli ve milli değildir

Netflix’te gösterime giren “The Greatest Night in Pop” belgeseli, gerçekten de pop müziğinin en efsanevi gecesini anlatıyor.

Michael Jackson, Bob Dylan, Bruce Springsteen, Tina Turner, Stevie Wonder, Lionel Richie, Diana Ross, Cyndi Lauper, Kenny Rogers gibi isimlerin aralarında olduğu 40’ı aşkın efsanevi isim bir gece sabaha kadar bir kayıt stüdyosunda toplandı ve 1985 yılında bütün dünyayı sallayan meşhur “Weare the World” şarkısını yaptı.

“Sabah 07.30 olduğunda artık bir aile olmuştuk” diye anlatıyor projenin mimarlarından Lionel Richie.

Belgeselde o kayıt gecesinin tüm görüntüleri var.

Ama belgesel sadece nostalji duygusunu tatmin etmiyor.

“We Are the World” tüm dünyanın dikkatini Afrika’daki açlığa çekmiş, yardım kampanyalarının ateşleyicisi olmuştu.

Şarkı bütün dünyada müthiş bir küresel seferberlik başlatmıştı.

Küreselleşmenin başlangıç yıllarıydı. İnsanlığın ortak bir hikayesi ve kaderi olduğuna dair inançların güçlü olduğu zamanlardı.

“We Are the World” sözünün ikna edici bir karşılığı olduğu, Sovyetler’deVictor Tsoi’ye “Peremen”i ( Değişim), Scorpions’a Wind of Change’ı(Değişimin Rüzgarı) yaptıran değişim dalgasının yükseldiği, Tarihin Sonu’nun geldiğini söyleyenlere kulak kabartılan zamanlardan 40 yıl sonra hikayenin buraya geleceğini herhalde kimse düşünmezdi.

Türkiye, düşük bir profili bir siyasi atmosferde yerel seçimlere doğru giderken dünyada 64 ülke bu yıl önlerine gelecek sandıklarda kritik kararlar vermeye hazırlanıyor.

En kritik seçimi Kasım ayında ABD yapacak.

Cumhuriyetçilerin adayı olmaya son sürat giden Trump, en son Kuzey Karolina’da burada iki dönem valilik yapmış olan Hint asıllı, aşırı İsrail yanlısı ama analistlere göre ılımlı aday Nikki Haley’i neredeyse ikiye katladı.

Trump’ın nasıl bir etki yarattığını devam eden Amerikan Muhafazakarların yıllık Davos toplantısı CPAC zirvesindeki Trumpçıların hallerinden görmek mümkün.

Trump dövmeli, tshirtli, şapkalı binlerce insan, dualar ederek, bağırarak burdan bakınca tam olarak ne bulduklarını anlayamadığımız bu zengin şımarık adama sevgilerini gösteriyor. Neredeyse ruhani bir kişiliğe dönmüş durumda Trump.

CPAC zirveleri artık sadece Amerikalı muhafazakarların buluşma mekanıdeğil.

Geçen yıl Macaristan Başbakanı Orban zirvede etkili bir konuşma yapmıştı, bu yıl zirvenin yıldızları testereli, İsrail bayraklı Arjantin'in yeni devlet başkanı Javier Milei ve ülkesinde mafyayı hukuku bir kenara alarak bitiren El Salvador’un lideri Nayib Bukele’ydi.

İspanyol aşırı sağcı partisi VOX’un lideri Santiago Abascal, İngiliz aşırı sağcı lider Nigel Farage, eski muhafazakar İngiliz Başbakanı Liz Truss da zirvedeydi.

Tabii bu ulusal muhafazakar fikriyatın ideologlarından Steve Bannon daoradaydı.

Amerikalı aşırı sağcı yorumcu Jack Posebiec’in konuşması ise viral oldu:

"Demokrasinin sonuna hoş geldiniz - onu tamamen yıkmak için buradayız. Demokrasiyi tamamen ortadan kaldırmak için buradayız. 6 Ocak'ta oraya kadar gelemedik ama ondan kurtulmaya ve yerine bunu koymaya çalışacağız. Çünkü tüm zafer hükümetin değil - tüm zafer Tanrı'nındır.”

Sonradan muhafazakarları böyle suçlayanlarla dalga geçtiğini söyledi ama aldığı alkışlar pek de mizaha değil gibiydi.

İlk kez bu CPAC zirvesinde Amerika’da Neo-Nazi grupların temsilcileri de yer aldılar, Nazi olmadıkları söyleyerek bol bol Amerikalıların “N-words” dediği “Zenci”li cümleler kurdular.

Orban’ı 2022’de CPAC zirvesinde konuşmuş “Küreselcilerin hepsi cehenneme gidebilir; ben Teksas’a geldim” demişti. Sonra Orban, kurduğu think tanklerle Amerikan sağcılarıla ortak konferanslar yapmaya başladı.

2022’de Budapeşte’de Orban’ın evsahipliğinde yapılan zirveye Avrupa’daki diğer aşırı sağ liderler katıldılar.

O liderlerden Mussolinici kökenli İtalya’nın Kardeşleri’nin lideri Meloni, 2022’de İtalya’da iktidara geldi.

Popülistler, aşırı sağcılar denen bu fikriyatın artık kendi kullandıkları bir adı da var: Ulusalcı Muhafazakarlık.

Tam olarak her konuda hemfikir olmasalar da küreselcilere karşı küresel bir ittifak kurmakta hem fikir görünüyor.

Şimdiden Batı demokrasilerde kaleleri birbir düşürüyorlar.

Avrupa Birliği’nin en kalabalık beş ülkesinin (Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve Polonya) dördünde aşırı sağcı partiler ya hükümette ya da %20ve üzeri oy oranına sahip. (İspanya hariç).

İsveç Demokrat Partisi ve Fin Partisi gibi bir zamanlar koalisyon hükümetlerinden dışlanan sağ popülistler, artık bir kenara atılamayacak kadar popüler hale gelmiş durumda.

Hollanda’daki koalisyon görüşmelerinden Geert Wilders başbakan olarak çıkabilir.

Marine Le Pen, Fransa’da 2027’de yapılacak bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimleri için yapılan ilk anketlerde önde görünüyor.

Almanya’da AfD'ye verilen destek %20'ye gerilediği için liberal ve solcu Almanlar çok mutlu.

Ama kapatma davaları, sokak gösteriyle baskılar arttıkça AfD güçlenecek.En son Katolik Kilisesi’ne bağlı papazlar bir bildiri yayınlayıp neredeyse “AfD’ye oy vermek haramdır” demeye getirdi.

Dananın kuyruğu ABD başkanlık seçimlerinin hemen öncesinde Haziran 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde kopacak.

Anketlere göre popülist radikal sağ partiler bu seçimde büyük bir patlama yapacaklar.

Avrupa karşıtı popülistlerin dokuz üye ülkede (Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya ve Slovakya) sandıktan birinci çıkması, diğer dokuz ülkede ise (Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Almanya, Letonya, Portekiz, Romanya, İspanya ve İsveç) ikinci veya üçüncü olması bekleniyor.

AP’de sandalyelerin neredeyse yarısını bu aşırı partilerden siyasetçiler dolduracak.

Yani 2024 yılında dünyada bambaşka bir yer haline gelebilir.

Batı ve Avrupa dediğimizde bugün anladığımızdan bambaşka bir referans karşımıza çıkabilir.

Zaten Gazze’deki katliama verilen tepkiyle Batılı devletler artık insan hakları, demokrasi için en azından bizim bölgemizde bir referans, bir çıpa olma vasıflarını kaybettiler.

Demokrasi ve hukukta bizden daha ileride olmaları bu gerçeği değiştirmiyor, Batı referansıyla Türkiye’de ve bu referansa ihtiyaç duyan dünyanın çok geniş bir kesiminde artık insan hakları ve demokrasiyi savunmak ikna edici olmayan hatta damgalanıp suçlanmanıza neden olacak beyhude bir çaba.

Batılı ülkelerdeki insan hakları savunucuları, demokratlar, solcular ve liberaller için de bu geçerli.

Artık kimsenin elinde tutacak bir dal kalmadı.

Küreselleşme ile toplumlar melezleşti, dünya küçüldü ama küreselleşme insanları etrafında toplayan kimlikler, değerler yaratamadı. Küreselleşmenin itici gücü We are the Wolrd şarkısını söyleyen siyahi popçuların yardım seferberlikleri değil, kendilerini dünya zanneden bembeyaz Davos elitleri.

Günün sonunda küreselleşme karşıtları küreselleşti.

Aslında bizim yerli ve milli zannettiğimiz meselelerin pek çoğu bu küresel yeni dalgaların kıyılarımıza vurmasından ibaret.

Türkiye de küreselleşmenin altın yıllarını Özal ile yakaladı, o dalga üzerinden 90’ların özel televizyonları açıldı, çok sesli fikir ortamı oluştu, öncü entelektüeller tabuları devirdi, AK Parti iktidara geldi, reformlarla Türkiye AB kapısının eşiğine kadar geldi.

Küreselleşme direnen çevreler, her reformun, demokrasi, AB, Kürt sorununda çözüm için atılan adımın karşısında duran ordu siyaseten tasfiye oldu.

Küreselleşmenin dalgalarıyla önce demir perde yıkıldı, sonra renkli devrimlerle Batı’daki otoriter rejimler sarsıldı sonra Arap Baharı ile Ortadoğu diktatörlükleri devrilmeye başladı.

Ama tam da bu tarihlerde 2008 kriziyle sarsılan dünya ekonomisi, Çin’in yükselişi, ABD’nin güç kaybı, Putin’in bu boşluğu iyi görmesi, küreselleşen cihatçı terörün tetiklediği korkular, küresel iletişim ve ulaşımın kolaylaşmasıyla büyüyen göç dalgalarıyla dalga tersine dönmeye başladı.

Çin’e karşı gümrük duvarları yükselmeye başladı, küresel finans akışına karşı ekonomiler kapandı, teröre karşı güvenlik kaygıları arttı, göçmenlere karşı sınırlar yükseldi, ulusalcı korumacı hisler kuvvetlendi, kültürel ve dini kimlikler tetiklendi.

AK Parti küreselci dalgayla sörf ederken liberallerle ittifak yaptı, anti-küreselleşmeci dalga yükselirken ise milliyetçilerle.

Muhtemelen bu küresel büyük resmi görmeden, hissi kablel vuku tercihlerdi bunlar.

Bu yüzden siyaset fikirlerin önünden koştu. Bu savrulmalarda nefes nefese kalan kanaat önderleri, gazeteciler ellerinde yerlilik millilik mezurasıyla dolaşan, Ceviz Kabuğu’na telefonla bağlanan ulusalcı komplocu araştırmacı yazarlara dönüştü. Hatta bazıları hızını alamayıp “Kürtçe tabii konuş ama evinde konuş” gibi şarampole yuvarlandı.

Yani AK Parti iktidarının içe kapanması, hukuk, demokrasi, insan haklarının gerilemesi sadece Türkiye’nin kendine özgü şartları içinde olmadı.

1930’ların tek parti rejimi, o günkü dünya şartları içinde değerlendiriliyorsa, muhtemelen bugünlerdeki AK Parti iktidarı dünyanın 2020’lerdeki şartları içinde değerlendirilecek.

Tabii dünyadaki mevcut durum ne 1930’lardaki tek parti dönemini meşrulaştırabilir ne de bugünleri.

Biz tarihin içinde yaşadığımız için rüzgarın nereden estiğiyle haklı olarak ilgilenmiyoruz.

Ama o rüzgarlar ve dalgalar bizim kıyılarımıza da vuruyor.

Gazze’nin olabildiği bir dünyada bugün “We are the World” şarkısı insana güzellik yarışmalarındaki barış mesajları gibi geliyor.

Yine de çocukluğu, gençliği 80’lerde geçmiş, yabancı müziğe aşina olanlar için “The Greatest Night in Pop” eski güzel günleri yad etmek için güzel bir vesile

.28/02/2024 02:01

İstanbul seçimlerini izlemekten sıkılanlar için bir öneri: Batman

Türkiye’de yerel seçimlerde bütün gözler İstanbul’da.

Ama İstanbul’daki yarıştan sıkılanlar ve Türkiye’nin başka hayati gerçeklerine doğru bakmak isteyenlere başka bir şehirdeki yerel seçimleri öneriyorum:

Batman.

Son olarak bir futbol maçıyla haber oldu Batman.

TFF 3. Lig’de mücadele eden Batman Petrolspor ile Anadolu Üniversitesi arasında geçen hafta oynanan maçı tribünde iki belediye başkan adayı yanyana izledi:

HÜDA PAR Batman Milletvekili ve Belediye Başkan Adayı Serkan Ramanlı ile DEM Parti Batman Eş Başkan Adayı Mehdi Öztüzün.

Başka bir şehirde olsaydı, bunda ne var denebilir ve bu centilmenlik herkes tarafından takdir edilebilirdi.

Aslında Batman’da kamuoyunun geniş bir kesimi için de bu böyle oldu.

Ama daha sonra 90’ların kötü hatıraları hatırlatıldı.

Batman, 90’larda Hizbullah’ın doğduğu ve güçlü olduğu şehirdi.

PKK ile Hizbullah arasındaki çatışmaların da merkezi olmuştu.

Ama uzun süredir şehirde barış hakim.

Ama yıllar sonra HÜDA PAR ile DEM Parti’nin adayları birlikte maç izleyince ortalık karıştı.

Serkan Ramanlı ve Mehdi Öztüzün’ün ikisi de avukat.

60 yaşındaki Mehdi Öztüzün, Abdullah Öcalan’ın eski avukatlarından. Daha önce DEHAP’ın il başkanlığını da yapmış, şehirde tanınan, mütevazi ve idealist çizgisiyle geniş kesimlerin takdirini kazanmış bir isim.

Uzun süre KCK davalarında hapis yattı. Avukatlarından biri de Serkan Ramanlı’ydı.

44 yaşında Serkan Ramanlı da yeni dönemde Meclis’in en dikkat çeken milletvekillerinden biri. Piyano çalan Hüda Parlı olarak seçim öncesi sosyal medyada ünlenmişti. Sonra yaptığı ılımlı açıklamalar, Kürtçe seçmeli ders için yürüttüğü kampanyayla adından bahsettirdi.

İki rakip belediye başkan adayı Batman Yeni Şehir Stadı’ndaki maçı tribünde taraftar grupları Vikingler ve Yarasaların arasında izledikten sonra fotoğraflar paylaştılar.

Ve linç başladı.

Mehdi Öztüzün, sosyal medyada bazıları gazeteci de olan isimlerce “Hizbullahçı katillerle yanyana olmakla” suçlandı.

Ve Batman DEM’den kendi adaylarıyla ilgili açıklama geldi:

“Uzun yıllarca başta kentimiz olmak üzere, Kürdistan’da halkımıza karşı suç işlemiş, büyük acılar yaşatmış yapılarla bir araya gelmemiz mümkün değildir. Parti politikamız ve ideolojik hattımızla düşmanca tavır sergilemiş bu yapılarla mesafemiz çok net ve bellidir. Dün bir futbol karşılaşmasında yaşanan durum, halkımızda ve değerli ailelerimizde büyük bir tepkiye ve infiale neden olmuştur. Öncelikle tüm halkımıza ve değer ailerimizi yaşananlar karşısında sükunete çağırıyoruz. Söz konusu durum, partimizin ilgili kurullarınca incelemekte olup, geniş değerlendirme daha sonra yapılacaktır. Halkımıza saygıyla duyulur.”

Aslında Öztüzün’e karşı tepkinin başlangıcı maç değil.

Yine İstanbul seçimlerine odaklanmış olanların kaçırdığı tartışmalar yaşanıyor Batman’da haftalardır.

DEM Parti, bölgedeki illerde eş başkan adaylarını önseçimle belirledi. Kadın ve erkek eşbaşkan adayları için ayrı önseçimler yapıldı.

Tabii sandıktan ne çıktıysa o olmadı. Diyarbakır’da istenen aday zorla çıkartıldı, Mardin’de ilk turda yüzde 50’yi göremeyen Ahmet Türk, ikinci tur öncesi siyaseti bırakma kararı verince, apar topar aday yapıldı.

Ama Batman’daki önseçimde yüzde 80 oy alan Mehdi Öztüzün’e aynı demokratik ayrıcalıklar tanınmadı.

DEM Parti, pusulada resmi aday olarak kadın kotasından seçilen eşbaşkan Gülistan Sönük’ügöstermek istedi.

Çünkü kadın kotasının doldurulması gerekiyordu. Bunu Mardin’de ya da başka bir yerde yapamayacakları için piyango, oyların cepte görüldüğü Batman’a vurmuştu.

Bunun üzerinde Batman’da Pazaryeri Mahallesi’nde toplanan DEM Partili vatandaşlar, Öztüzün’e destek açıklaması yaptı:

“Burada toplanmamızın nedeni Mehdi Öztüzün’dür. Parti, verdiğimiz kararı tanımıyor. Eğer parti halkı tanımıyorsa biz de partiyi tanımıyoruz.”

Batmanlı derneklerin temsilcileri de DEM Parti genel merkezini ziyaret etti ve Öztüzün’ün aday gösterilmesini istedi.

Ama bu ısrar üzerine bu kez örgüte yakın çevreler devreye girdi.

Önce sosyal medyada örgütün Avrupa’daki medyasından isimler Öztüzün’e açıktan saldırmaya başladı.

PKK’nın Avrupa’daki kanalı Sterk Tv’nin tanınan isimlerinden AmedDicle, Öztüzün’ün “Tek başkan ben olurum dayatmasında” bulunduğunu iddia etti.

Daha tehlikelisi PKK’ya yakın ANF’de “Kurdistan Halk İnisiyatifi” imzalı bir açıklama yayınlandı:

“Seçimler üzerinden yürütülen tartışmalar, mücadelemizin öncü gücü olan kadın özgürlük çizgisine karşı açık bir saldırı halini almıştır. Temsili siyaseti ve seçimleri mücadelemizin merkezi haline getiren iktidarcıanlayış ve klikler faşizmin özel savaşına zemin olmakla kalmamış, sanal medya üzerinden aynı yöntemleri mücadelemize karşı kullanmıştır. Özellikle Batman merkezli yürütülen saldırılar, paradigmamıza ve özgürlük mücadelemize açık bir saldırı halini almıştır.

Soykırım saldırıları altında bulunan bir halk gerçekliği için seçimler elbette önemli bir mücadele yöntemidir. Ancak seçimleri ve onun kazanımlarını kendi kişisel ikbali ve koltuk kazanma derdine dönüştüren erkek egemenlikli kimi anlayışlar her türlü provokasyonu ve manipülasyonu devreye koymaktalar. Özgürlük bilincinden yoksun bu kişilikler adeta hırslarını Kürt halkının ve kadın özgürlük mücadelesinin önüne koyup kendi seçilmişlik meselesini bir ölüm kalım meselesi haline getirerek bilinçli bir özel savaş biçimine dönüştürmekteler.

Mücadelemizin değerlerini iktidar ve koltuk sevdası uğruna kirletilmesine asla müsaade etmeyeceğimiz bilinmelidir. Yurtsever halkımızın, faşizmin özel ve psikolojik savaşına zemin sunan bu iktidarcı kliklere asla zemin vermemelidir. Büyük bedellerle yürütülen mücadelemiz bir seçim ya da koltuk uğruna kirletilmeyecek kadar büyüktür. Yürütülen özel savaşa bilmeyerek zemin olan herkesi bu tutuma son vermeye çağırıyoruz.”

Sonra bölgedeki DEM Parti olan DB, “Kadın özgürlük çizgisini tartışmak özel savaş saldırısıdır” başlıklı bir açıklama yaptı.

Bu tepkiler üzerine Öztüzün pes etti: “Eksikliklerimiz oldu. Özeleştirimizi veriyoruz” dedi, resmi aday Gülistan Sönük oldu.

Ama sonra Öztüzün sonra yeni bir açıklama yaptı:

“Halkımız tarihi bir direniş ve değerlerine sahip çıkma kararlığı gösterdi. Bu aynı zamanda sınıfsal bir öfkeydi. Siyaset ağalarına, gruplara, müteahhit siyasetine halkımızın itirazı idi.

Halkımızın onurlu direnişi mevcut siyasi grupları da aşarak Avrupa’daki bazı kesimleri bile rahatsız ettiği açıkça görüldü. Son gün yaşanabilecek tehlikeli durumları ve halkımızın mücadelesine gelebilecek zararları engelleyebilmek için sorumluluk alma gerekliliği duymamızdan dolayı mevcut tutumu sergilediğimizi halkımızla paylaşma ihtiyacı duyuyoruz.”

Mehdi Öztüzün’ün paylaşımını Brüksel’den yayın yapan PKK’ya ait SterkTV’nin ekran yüzlerinden Amed Dicle eleştirdi:

“O sıraladığın eylemler, dil uzattığın insanların verdiği mücadelenin zekatıbile olamaz. Annelerin ve gençlerin duruşunu kariyer hastalıklarına alet etme altında kalırsın. ‘Sınıfsal öfke’ dediğin şey devlet nazarında ‘makam sahibi’ olarak görünme hevesi ise yanlış adrestesin.”

Amed Dicle, mesajını daha sonra sildi.

Amed Dicle’nin yanıtının ekran görüntüsünü paylaşan Mehdi Öztüzün ise “Avrupa’da yaşayıp Batman’a ayar vermek haddine değil!” yazdı.

Yani baskılara karşı susmadı ve cevap verdi.

Ve şimdi de Hizbullahçılarla yanyana görünmekle suçlanıyor.

Kulislere göre tekrar bir özeleştiri vermesi isteniyor, adaylığının çekilmesi hala gündemde.

Ön seçim yapıp sonuçlarını kesip biçmek, jakoben hatta tehditle feminizm, kendi tabanının taleplerine bile kulak kapatan bir örgüt bürokrasisi, ideolojik paket, kolayca şeytanlaştırma, ötekileştirme, özel savaşla suçlama…

Diyalogdan, uzlaşmadan rahatsız olma, sekterlik, kendi kabuğundan çıkmaya çalışmak, sivilleşmek ve sivilleşememek…

Yani Türkiye’de otoriterliğin tek bir hali yok ve İstanbul dışında da heyecanlı, öğretici seçimler oluyor.

Bakalım Batman’da serinin devamında neler olacak…

.02/03/2024 02:01

Yoksul bir semtin tepesinde yükselen ibretlik bir şato: Bulgur Palas

İstanbul’un yedinci tepesi kabul edilen Fatih Kocamustafapaşa’da civardan geçen herkesin gözüne muhakkak çarpmış olan görkemli, kuleli metruk köşk, yani Bulgur Palas, 2022 yılında son sahibi Garanti Bankası tarafından satılığa çıkarıldı, İBB tarafından satın alındı, restore edildi ve geçen hafta çok güzel bir kültür merkezi, kütüphane, cafe olarak açıldı.

Peki, İstanbul’un her devir mütevazi, yoksul kalmış bu semtinde bu Avrupai şatonun ne işi vardı?

İstanbul’daki saraya karşı hürriyet ateşiyle Makedonya’nın Ohri Dağları’na çıkan bir idealist kolağasının, İstanbul’un yedi tepesinden birine bir saray inşa ettirmesiyle biten ibretlik hikaye 1878 yılında Bolu’da başlıyor.

Bolu’dan kalkıp İstanbul’daki Harbiye Mektebi’ni topçu subayı olarak bitiren Mehmet Habib Bey, kolağası rütbesiyle Manastır’a tayin olur.

Buradaki askeri okulda İnşaatı Askeriyye Öğretmenliği yapar.

Onun Manastır’da olduğu 1900’lerin başında o yılların genç subayları Enver Paşa ve Kazım Karabekir de Manastır’dadır.

Kısa bir süre sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşecek, II. Abdülhamit karşıtı Selanik merkezli Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’ni gizli gizli örgütlemektedirler.

Kazım Bey, Enver Bey’e cemiyet için birliğindeki iki askeri önerir. O askerlerden biri kolağası Bolulu Habib Bey’dir.

Gizli yemini eder ve cemiyete girer.

İttihatçıların ilk ve en dar halkasındadır artık.

O kadar ki Resneli Niyazi, Manastır’da Abdülhamit’e karşı isyan bayrağını kaldırıp hürriyet için Ohri Dağları’na çıktığında mahiyetindeki genç subaylardan biri de Habib Bey’dir.

23 Temmuz’da Hürriyet’in İlanı’ndan sonra örgütlemesi için memleketi Bolu’ya gönderilir.

Bolu ve çevresinde İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurar.

21 Ekim 1908’deki seçimlerde de İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin adayı olarak Kastamonu Vilayeti’ne bağlı Bolu Sancağı’ndan Meclis-i Mebusan’a seçilir.

En yakın dostu bakanlık yapmış, 1914’de Osmanlı’yı Birinci Dünya Savaşı’na sokan cihat fetvasının altında Şeyhülislam olarak imza atacak Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi’dir.

31 Mart ayaklanması sırasında bütün İttihatçılar sağa sola kaçışırken, Mustafa Hayri Efendi ile birlikte Yeşilköy’’deki İngiliz Kulübü’ne sığınırlar.

Ayaklanma bastırılınca herkes eski pozisyonuna döner.

Ama 1912’de bu kez Halaskaran-ı Zabitan cuntasının muhtırasıyla Hürriyet ve İtilafçılar iktidara gelir.

İtilafçıların azılı düşmanlarından Habib Bey, kendini İttihatçıların önde gelen isimleriyle, bakanlarla birlikte hapiste bulur.

Koğuşta yakın dostu Mustafa Hayri Efendi ile birlikte Enver Paşa’nın sağ kolu Levazım Reisi Topal İsmail Hakkı Paşa da vardır.

Savaşta bir ayağından yaralandığı için topal olan İsmail Hakkı Paşa ile burada kurduğu dostluk, Babıali Baskını ile İttihatçılar iktidarı yeniden ele geçirince ona büyük bir zenginliğin kapısını açacaktır.

1913’den sonra İttihatçılar, Balkan Savaşları’nın, Arnavutluk isyanının da etkisiyle Türkçülük ve millileştirme politikalarına hız verir.

Bu politikalardan biri de Milli İktisat’tır.

Milli İktisat’ın hedefi kapitülasyonlar ile yabancı şirketlerin ve geleneksel olarak da Rum, Ermeni, Musevi, Levantenlerin elindeki sermayeyi ve ticareti Türkleştirmekti.

Bunun için görev verilen iki isim; Kara Kemal ve ordunun bütün alımlarını yapan Harbiye Nezareti Levazım Dairesi Başkanı Topal İsmail Hakkı Paşa’ydı.

Savaş yıllarıdır.

Demiryolları askeri sevkiyat için kullanılmaktadır.

Bu yüzden gıda sevkiyatı aksamaktadır. Kıtlıklar başlamıştır.

Almanlardan yeni vagonlar alınır.

Trenlerdeki bazı vagonlar emtia nakliyesine ayrılır.

Ayrılan vagonlarla halkın temel ihtiyaç kalemleri taşınmaya başlanır: Şeker, un, pamuk tütün, pirinç, bulgur…

Nakliyatta bir tekel oluşmuştur.

Vagonları tüccarlara kiralama işi ordunun yani Enver Paşa’nın yani Kara Kemal’in ve Topal İsmail Hakkı Paşa’nın elindedir.

“Vagon inhisarı” büyük bir ayrıcalık haline gelir.

Bu büyük fırsatı, fırsatçılar iyi değerlendirirler.

Cemiyete yakın isimlere vagonlar düşük kiralarla tahsis edilmeye başlanır. İltimas, rüşvet, gizli ortaklıklar alıp, başını yürür.

Vagonları kiralayanlar bütün ürünlerde fiyatı ve dağıtımı da kontrol etmeye başlamışlardır artık.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne yakın askerler, küçük bürokratlar bir gecede servet sahibi olmaya başlar.

Bu sırada yeni iki yeni kelime daha dolaşıma girer: İhtikar ve muhtekir…

İhtikar yani karaborsadır.

Malları Anadolu’dan taşıyan, istifleyen, piyasaya yavaş yavaş salan vagon tüccarlarına ise “muhtekir” yani “vurguncu” denir.

Halk yokluk çekerken, en temel gıda ürünleri bulunmazken, çoğu devlet memuru olan muhtekirler, vagon tüccarları hızla zenginleşmektedir.

Meşhur “Harp zenginleri” ortaya çıkmıştır.

İltimas, rüşvet, ihtikar iddialarının merkezinde ise bir isim vardır: Topal İsmail Hakkı Paşa.

Ordunun bütün iaşesinden sorumlu, vagonları istediğine tahsis eden ve bütün bunlardan büyük bir servet sahibi olduğu iddia edilen paşa ile şikayetler ayyuka çıkar.

Talat Paşa bile şikayetleri Enver Paşa’ya bildirmiş ama Enver Paşa yakın adamını “o olmazsa ordu aç kalır” diyerek yedirmemiştir.

“Çalıyor ama çalışıyor” savunmasının belki de ilk örneğidir bu.

Topal İsmail Hakkı Beyin kötü şöhreti romanlara bile konu olur.

Ömer Seyfettin, 1919’da ittihatçılar devrildikten sonra yazdığı “Niçin Zengin Olmamış?” adlı hikayesinde doğrudan adını verecektir:

“Şemsi, ilk ayda, bana, anafordan üçbin lira kazandırdı. Doğrusu kendisine çok müteşekkirim. Beni adam etti. Un işi yapıyoruz. Zaten bundan kârlı bir şey yok. Biraz zahireye de karışıyoruz. Şeker filan kapatıyoruz. Dört ay evvel yazdıklarımı okurken gülümsedim. Vay anasını! O sefaletlere nasıl dayanmışım! Günde yarım liraya kapalı bir dershanede beş saat kafa patlatmak! Sonra bu derece sarih bir eşekliği fazilet zannetmek! Ben, çok şükür bu pîr aşkına sürünmek faziletini kaybettim. Vâkıa şimdi bulunduğum muhit biraz adi. Fakat katiyyen ukala değil… Herkesin emeli, felsefesi, arzusu bir: Para kazanmak!... Açıkgözlülük en büyük kuvvet… Ah şu muharebenin başında niçin elimden bir tutan olmadı? Biz hâlâ bugünün fakirleri sayılırız. Şimdi öyle adamlar var ki, son iki sene içinde on milyon lira kazanmışlar… Topal ile küçük bir ortaklık kâfi! Balkan trenleri, Anadolu hattı bir ay insan için çalışsa…”

Ortalık kurulan Topal, Topal İsmail Hakkı Bey’den başkası değildir.

Hüseyin Rahmi Gürpınar, “Hakka Sığındık”ta da mevzuya daha da açıkça girmiştir:

“Öyleleri var ki İstanbul’un en çukur, en havasız, en karanlık mahallelerinden, en adi evlerinden Taksim’in, Şişli’nin en âlâ, en mualla, en muhteşem kâşanelerine31 fırladılar… Zavallı gazeteci, sen bunlardan birinin Bahriye tayinatından her ay aldığı beş yüz çift ekmeği ne yaptığını düşünüyorsun… Bu kadar ekmeğe ne miktar katık lazım geleceğini hesaplasana… Belki yemiyor, satıyordu. O hâlde bu harp zamanının kepekli kuru ekmeğini irtikap eden bir doymak bilmezin hasebül-vazife elinden geçen bilyonlarla sarı liraların cazibeleri önünde çevirmeyeceği entrika mı tasavvur olunur? Afiyetle yesinler… Ah, sen hakikati bilsen vücudundaki kan tahammülünden fazla fayrap edilmiş bir makine gibi damarlarını patlatır… Biz canımızı aç kurtlara, peynir tulumlarını kedilere emanet etmiştik, şimdi neye çırpınıyoruz bilmem!..

Evet, Hacı Ferhat Efendi, yağmur yağarken küpünü doldurmuştu. Servet serveti cezbeder. Talih yardım etti. Zorbaların içinde kulaç attıkları yağma deryasından hanesine bir nehir akmaya başladı. İki kızı vardı, ikisini de birer zabite verdi. Damatlarından biri levazıma yerleşti. Öteki bilmem hangi komisyonda mühim bir mevki tuttu. Levazımdaki damadı kıymet ve kadir ve ehemmiyetçe Reis İsmail Hakkı Paşa’nın yalnız iki gözü değil, bir çift eli ve tek bacağının mütemmimi, müttekası, bastonu idi. Onun levazım umurundaki reviyeti, kârşinaslığı ve himmetiyle tek bacak Reis artık topallamıyor, sekmiyor, aksamıyordu. Paşadan himmet, damattan gayret öyle bir ticarete koyuldular ki milyonlar önlerinde taklak atıyordu. En büyük tüccarlar, Kamhiler filanlar yanlarında âciz birer gölge gibi kaldılar.”

Refik Halid, Peyami Safa, Hüseyin Cahit, Ahmet Emin’in yazılarında, hikayelerinde, romanlarında bir gecede zengin olan vagon tüccarlarının, muhtekirlerin, harb zenginlerinin hikayeleri anlatılır.

Enver Paşa’nın çok güvendiği, “onsuz ordu aç kalır” diye her fırsatta savunduğu İsmail Hakkı Paşa’nın el verdiği isimlerden biri de hapishane arkadaşı Bolulu Mehmet Habib Bey’dir.

Habib Bey önce ordu müteahhidi yapılmış, sonra ona da vagon kiralanmıştır.

Onun vagonla tüccarlığını yaptığı bir ürün daha sonra adıyla birlikte anılacaktır: Bulgur.

İlk lakabı “Bulgur Kralı Habib Bey” olur.

“Muhtekir” (vurguncu) sıfatıyla birlikte anılan isimlerden biridir.

Servetinin kaynağı ile ilgili iddialar muhteliftir. İttihatçıların gazetesi Tanin’in yazı işleri müdürü ve başyazarı Muhittin Birgen, servetini tehcire bağlar:

“Levazım Reisi İsmail Hakkı Paşa, Bolu Mebusu Habip e o zaman sekiz bin lira vermiş, bu parayla tehcir zamanına denk geldiği için yok pahasına sığır alınmış, böylece ilk sermaye oluşturulmuştu. İsmail Hakkı Paşa himayesinde yapılan işlerle büyümüş ve Bulgur Palas ın temelleri böyle atılmıştı.”

Habib Bey, eski bir asker ve mebus olarak hayat standardının çok üstünde sahip olduğu servetini herkesin gözüne sokmasıyla kötü şöhretini artırır.

Lüksü, ihtişamı, konforu sever.

Aile Baltalimanı’nda Reşat Paşa Yalısı’na yerleşmiştir.

Daha sonra borcu kapatmak için ailenin elden çıkarttığı, bugün yerine apartmanlar dikilmiş yalıdaki lüksü, halası bu yalıya gelin gitmiş, çocukluğunda yazlarını burada geçirmiş Ferda Kazancıbaşı anlatıyor:

“Daha önceleri Reşit paşa Yalısı olarak bilinen Bolu Mebusu Habib Bey Yalısı güney tarafından Balta Limanı Deresi’ne bitişik ve ön taraftan denize cephelidir. Horasan harçlı tuğla örmeli zemin katına bahçe tarafındaki servis kapısından girilmekte, yalının aşçıları, uşakları, dadıları ve Sudan kökenli Arap hizmetkârları burada ikamet etmektedir. Yalının dev avizeli ahşap birinci ve ikinci katlarının salonları, heykeller, vazolar ve antika eşyalarla donanımlıdır. Alt ve üst kat salonlarının her köşesinde siyah metalden eli mızraklı yüzü maskeli Avrupa’lı savaş askerlerini canlandıran insan boyundaki heykeller ile Fransız Sevr Sarayı kökenli Napolyon’un Avrupa seferlerini tasvir eden mine işlemeli insan boyundaki dev vazolar yer almaktaydı. Bazen Venedik’den özel olarak getirtilmiş Gondol ile boğaz gezileri yapılır ve bu gezilerin bazılarına ben de katılırdım. Serinliğin fazla olduğu gecelerde kazağımı almak için yalının üst katındaki daireye çıkacak olduğumda adam boyundaki heykellerden korkar ve yalnız çıkamazdım. Yalının kayıkçılarından Kukas’ı, oğlu Leon’u, ayrıca ekmekçi Dimitri’yi, sandalcı Foti’yi burada tanıdım. Yalının hizmet kadrosundaki Cemile dadı ile Sudan kökenli Arap Melahat abla ve Arap Necati abi, hepsi güzel insanlardı.”

Ama Harbiye’de askeri inşaat dersleri veren, inşaattan, mimariden anlayan Habib Bey, çok daha görkemlisini istemektedir.

İtalyan Sefareti’ni, San Antuan Kilisesi’ni yapmış, Osmanlı Bankası’nın baş mimarı ünlü bir mimarla anlaşır: Gulio Mongeri

Bütün haberlerde “İtalyan mimar diye geçen Mongeri evet İtalyandır ama İstanbul doğumlu bir Levanten’dir.

19. Yüzyılın ortalarında İtalya’daki savaşlardan kaçıp İstanbul’a sığınmış ailelerden birinin mensubudur, daha sonra Milano’da mimarlık eğitimi alıp, İstanbul’a dönmüş ve mimarlık ofisini açmıştır. Osmanlı Bankası’nın resmi mimarı olarak İstanbul’daki İtalya Sefareti, İstiklal’deki San Antuan Kilisesi’ni yapmış devrin en gözde mimarıdır.

1920’lerde Taksim’deki Atatürk anıtının kaidesi, Maçka Palas, Karaköy Palas gibi görkemli apartmanlar, Ankara’daki Osmanlı Bankası, Ziraat Bankası, İş Bankası binalarını da o yapacaktır.

Habib Bey, küçük sarayı için İstanbul’un yedi tepesinden Kocamustafapaşa’yı seçer.

O yıllarda da yoksul bir semttir. Etrafta küçük mütevazi evlerden başka hiçbirşey yoktur.

Yapımına 1912 yılında başlandığı yazılsa da 1926’da inşaatı henüz bitmediğine göre tarih daha geç olabilir.

İnşaat malzemeleri Avrupa’dan getirilir.

Bulunduğu yoksul semtle pek ilgisi olmayan, İstanbul’un geleneksel mimarı dokusuyla uyumsuz İtalya’daki bir köşkten farksız bu kuleli küçük saray tepede büyüdükçe dikkat çeker.

Bir eski İttihatçı kolağası ve mebusa ait olamayacak kadar görkemli, döneminde İstanbul’un en yüksek yapılanlarından biri olan köşk, paranın meşum kaynağı hakkında bir istihza ile anılmaya başlanır:

Bulgur Palas.

İnşaat sürerken savaş sürmektedir. O yüzden işler yavaşlar.

Sonra savaş büyük bir yenilgiyle biter.

İstanbul işgal edikir. İtilafçı bir hükümet işbaşına geçer.

Kaçamayan diğer İttihatçılar gibi Mehmet Habip Bey de gözaltına alınır ve Malta’ya sürgüne gönderilir.

Yanında yine Şeyhulislam Mustafa Hayri Efendi vardır.

1915 tehciri ile suçlanmayan 21 isim arasındadır.

Malta’da Mustafa Hayri Efendi’nin rahatsızlığı nedeniyle ona refakat ederek daha iyi şartlarda bir yere nakledilmiştir.

Sonra bırakılır, İstanbul’a döner ama Damat Ferit Hükümeti, onu tekrar tutuklatır.

Sonra bırakılır ve Baltalimanı’ndaki yalısına çekilir.

Malta Sürgünü’nden diğer dönenler gibi Ankara’ya geçip İstiklal Harbi’ne katılmaz.

Aileye yakın Ferda Kazancıbaşı’nın anlatımına göre “Eşi Bedia Hanım ‘Habib buralarda oyalanma git, bu SARI KEMAL boş adam değil. Mutlak bir kerameti vardır ‘ diyerek uyardığı halde Habib Bey ilgisiz kalmaya devam” etmiştir.

Ama İstiklal Harbi yıllarında boş durmadığı anlaşılıyor.

Savaş sürerken 1922 yılındaki bir TBMM Gizli Celse Zabtı’nda adı “Bulgur Palas Habib Bey” olarak geçiyor. Ankara Hükümeti’ne 20 bin tüfenk satmaya çalışan bir silah tüccarı olarak…:

“Bulgur Palas Habib Bey tekrar bir teklif yapıyor. Kendisi diyor ki; ‘Benim elimde 20 bin tüfenk var ve fiyatı şundan ibarettir. Ben bunu şu kadar zamanda size teslim ederim.’ Bu Paris’teki komisyona kendi vazifesi haricindeki şu teklifi yazdık. Çünki böyle şey değil. Makineli tüfenk filan başka siparişat da var. ‘Vaktinde veririm. Şu kadar zamanda size teslim etmezsem mukabil tazminat olarak 30 bin lira var. Bunu da bankaya yatırıyorum’ diyor. Bu şeraite baktık gayet müsait. Bir ay zarfında gönderecek. Göndermezse 30 bin lira mukabil teminatı vardır. Bunu alacağız ve aynı zamanda diğer tarafta da sipariş veririz ve para akreditif olarak verilir. Yahut da göndermek filan değil. Bu bir tüccar sıfatıle bize teklifte bulunuyor. Nitekim bize böyle teklif yapan günde 4-5 kişi çıkar. Tüfenk getireyim, top getireyim, her gün çıkar. Habib Bey de bunlardan biridir. Biz bunların hiç birine karışmıyoruz. Aradan bir ay geçti. Bu, ne oldu efendiler? Efendim, vapur hareket etti, şu oldu bu oldu dedi ve daha bir hafta oyaladı. Bu cephane gelir dedik, biraz daha bekledik. Belki yola çıkmıştır, hazır Daha bir hafta müsaade edelim, gelmezse mukabil paraya vaziyed edeceğiz ve hakikaten bir hafta daha gelmedi. 30 bin liraya biz de vaziyed ettik ve bankadan aldık. Habib Bey e de bir şey vermedik. Habib Bey de bunun üzerine bizi yine ümide bağladı. Zararımızda banka tahvili olarak kaldı. Mamafih diğer teşebbüsattan da geri kalmadık. Başka taraflardan da yine siparişat temin ettik. Sonra İstanbul dan aldığımız haberlere nazaran Yunanlılara da böyle yapıyorlarmış. Yalnız Habib Bey değil, ben Habib bey bunu yaptı diyemem. Kimsenin günahına giremem ve kati olarak söyleyemem. Çünki böyle herkes yapabilir. İhtimal ki bu da böyle yapmıştır.”

Fakat bu harb fırsatçılığı bu kez iyi sonla bitmez.

Kalkıp gitmediği Ankara’daki hükümet kazanır.

İmtiyazlarını kaybetmiş Habib Bey, Bulgur Palas için Osmanlı Bankası’ndan aldığı kredileri ödeyemeyecek hale gelir.

1926 yılında kalp krizinde öldüğünde sadece 48 yaşındadır.

Birkaç ay sonra eşi Bulgur Palas’ı borçlarının karşılığı olarak Osmanlı Bankası’na devreder. Banka adına kıymetlendirmeyi hem küçük sarayın hem de bankanın mimarı Mongeri yapar.

Aile 40’lı yıllarda yalılarını da apartman karşılığı vermek zorunda kalacaktır.

İstanbul’un yedi tepesinden biri üzerine kurulmuş Bulgur Palas ise ortada kalır.

Koca binanın bazı odalarına Osmanlı Bankası’nın eski evrakları konmaya başlanır, bir oda ise bankanın kanaryalarına tahsis edilmiştir. Bir oda dolusu kanarya.

Bir bankanın neden kanaryası olduğu meçhul.

Ama Habib Bey’e oturmak nasip olmayan küçük sarayda oturmak kanaryalar dışında başkalarına da nasip olur.

Üstelik çok manidar ev sahipleridir bunlar.

1950’lerde Bulgur Palas’ta yaşayan Emine Erdem, Bir Yerde Bir Gül Ağlar’da anlatıyor:

“Avluda üç aile otururduk. Büyük tahta kapıdan bahçeye girildiğinde sağ yandaki evde Madam Eleniler, onların sağda karşılarında Halise hanımlar, solda karşılarında biz otururduk. Mösyö Pepo İtalyan, eşi Eleni Rum’du. Halise hanımlar Bulgaristan göçmeni Türklerdi. Bizimkiler ise Kürdistan’dan kopup gelmişlerdi İstanbul’a. Ailenin erkekleri Osmanlı Bankasının memurlarıydı. Bir de bekçi Hüseyin Efendi vardı. Bulgur Palas’ın yüksek duvarları, çevredeki komşuların biraz da kıskançlıkla düşündükleri gibi zengin aileleri değil, yurtlarından kopup gelmiş insanların, ya da öz topraklarında yabancı, azınlık durumuna düşürülmüş insanların trajik yazgılarını, acılarını, korkularını umutlarını çevreliyordu buradaki tek tek insanların kimliğinde…”

Bu yüzden Bulgur Palas’ın kapıları 1955’in 6-7 Eylül gecesinde zorlanır:

“Karanlık bastığında sokaklardan insan sesleri, bağırtılar gelmeye başladı. Giderek büyüyüp yükselen gürültü gelip dayandı Bulgur Palas’ın büyük tahta kapısına. “Gâvurlar çıkın dışarı, Türk düşmanları” ve kapı gümbür gümbür dövülmeye başlandı. Galeyana gelen, sırtlarında torbaları, sepetleriyle, ellerinde sopaları, hançerleriyle çapulcular durdurulamaz bir kinle içeri girmek istiyorlardı. Onları azdırıp saldırtan karanlık eller birer gölge gibi sinsi belli belirsiz, görünmez olmuştu.

Bulgur Palas ölüm sessizliği içinde. Annem ve babam ellerinde Türk bayrağı ve kimlikleri, büyük tahta kapının arkasında dışardaki kalabalığa boşuna seslerini duyurmaya çalışıyorlardı. Biz sonra korku içinde tüm ışıkları sönük Aki’lerin evine giriyoruz. Aile her biri korku ve telaş içinde Aki’yi kolundan çekerek “Oğlum benimle ölsün.” diyor. Babam aileyi yatıştırmaya çalışırken, annem Aki’yi kapıyor ve “Madam ölürsek beraber ölürüz.” diyor. Birden hep beraber sakinleşiyor, birlikte olmanın verdiği garip bir duyguyla oturuyorlar.

Dışarıda uzaklaşan sesler korkuyu sanki birlikte alıp götürüyormuş gibi zayıflıyor, karanlığa karışıp gidiyor. Işıkları yakmadan pencereden bakıyoruz. Yer yer alevler içinde evler, rüzgârın getirdiği yanık kokusu. Korku ve bilinmezliklerden kurtulamamış olmamıza rağmen bir sevinç kıvılcımı düşmüştü yüreklerimize. Hepimiz bizim eve gittik.

Kısa bir süre sonra Bulgur Palas’ın arka kapısı çatırtılarla devrilmiş, çapulcular gürültü ve bağrışlarla girmişlerdi büyük konağın bahçesine. Boş evrak deposu olarak kullanılan Bulgur Palas ilgilendirmiyordu onları. Gelmiş müştemilat bahçesini konak bahçesinden ayıran kapıya dayanmışlardı. Annem korkudan titreyen hepimizi evin karanlık bölümüne saklamak fikrinden vazgeçti, hepimiz olacakları bekliyorduk. Bu arada babam bütün ışıkları yakmış, iki bahçeyi ayıran kalın duvarın üzerine çıkmıştı. Elinde Türk bayrağı kalabalığa seslendi. ”Derhal çıkın buradan, şimdi telefon ettim polise. Burası Osmanlı Bankası ve biz de Müslümanız ne istiyorsunuz? İsterseniz bekleyin görün olacakları.” Bir ara ne yapacağını bilmez durumdaki insanlar, yavaş yavaş çekilip gitmişler, sonra annemle babam ara kapıyı açıp konağın büyük bahçesine girdiler ve ana bahçenin kırık kapısını birkaç kalasla yeniden tutturmaya çalıştılar. Herhalde bu gecelik tehlike kalmamıştı.”

Sonra herkes tek tek Palas’tan taşınır.

Garanti Bankası’nın mülkiyetinde geçer, Perili Köşk’e döner, adının neden Bulgur olduğu bile unutulur.

Habib Bey’den geriye ise kötü şöhreti bile kalmaz.

Aslında bir hatırat dışında.

Hatıratı, 2016’da hayatını kaybeden tarihçi Yavuz Selim Karakışla’nın eline geçmiştir:

“Benim elimde en önemli İttihâdçı muhaliflerinden, sonradan “Bulgur Kralı” olarak anılmış olan İttihâdçı Topçu Yüzbaşı ve sonradan Bolu Mebusu Mehmet Habib Bey’in anıları var. Mehmet Habib Bey’in anıları İkinci Meşrutiyet’in ilan edildiği güne kadar gün gün geliyor. Mehmed Habib Bey, İkinci Meşrutiyet’i ilan eden Manastır İttihâd ve Terakkî Şubesi’nin başkanı. Anılarında o kadar inançlı ve yurtsever bir İttihâdçı ki, 1908’de mebus seçilir seçilmez karşı tarafa geçeceği, ve 1914’ten sonra savaş vurguncusu olacağı; ve bir savaş zengini olarak, savaş sırasında savaş koşullarını kötüye kullanan bir “muhtekir” tüccar olarak nam salacağı kendisinden hiç beklenmez. Çünkü, 1908’e kadarki günlük yazıları onun son derece yurtsever bir Osmanlı subayı olduğunu, sadık bir İttihâdçı olduğunu ve çok can-ı gönülden inanan bir Müslüman olduğunu belirtir. Ama iktidar baştan çıkarıcı fettan bir kadın gibidir, kendisine tutulan insanları çok farklı yönlere savurabilir.”

“Ama iktidar baştan çıkarıcı fettan bir kadın gibidir, kendisine tutulan insanları çok farklı yönlere savurabilir”

Bugün İBB tarafından hayata döndürülen Bulgur Palas’ın girişine biraz seksist de olsa ibret için bu söz asılabilir.

İstanbul’un manzarasının en güzel göründüğü Bulgur Palas, Türkiye’nin siyaset- devlet manzarasının da izlenebildiği ibretlik bir abide çünkü.

Yoksul bir semtin ortasından yükselen devasa, görkemli, bir şatodan daha iyi ne anlatabilir!

Kaynakça için linkler:

Ana kaynak için : Mehmet Tunçkol- İttihat ve Terakki’nin milli burjuva yaratma politikası ve Bolu milletvekili Mehmet Habib Bey

https://docplayer.biz.tr/143925637-Ittihat-terakki-nin-milli-burjuva-yaratma-politikasi-ve-bolu-milletvekili-mehmet-habip-bey.html

https://dostbeykoz.com/balta-limani-nda-habib-bey-yalisi

https://bellekcalismalariblog.wordpress.com/2020/02/26/bulgur-palas/

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1928318

.9/03/2024 02:01

Hayır size de operasyon çekmiyorlar

0.64.

Yeşil Sol Parti yani bugünkü DEM Parti’nin 14 Mayıs 2023 seçimlerinde Afyon’dan aldığı oy oranı.

Türkiye’de yüzde 8,1 oy alan DEM Parti’nin en düşük oy aldığı 10 kentten biri Afyon.

Yozgat da bile daha fazla oy almışlar.

Peki, o halde neden CHP’nin Afyon adayı, milletvekili ve grupbaşkanvekili Burcu Köksal “Seçildiğimde belediyenin kapıları DEM Parti hariç her partiye açık olacak” dedi?

Neredeyse Afyon’da belediyenin kapısından girebilecek DEM Partili bile yokken?

İşte bu soruya, kendilerini fena halde seçimlere kaptırmış pek çok tecrübeli gazeteci, PHD’li siyaset bilimci, anketçi şu cevabı yapıştırıverdi:

“İmamoğlu’na operasyon çekiliyor.”

Yıllarca iktidarın faiz lobisi, yurtdışından çekilen operasyonlar, Otpor, Soros komplo teorileriyle dalga geçmiş, bunlara inananları cahillikle, fazla Ahaber izlemekle açıklamışların birden “operasyon çekiyorlar” diskuruna nasıl saplandığına birazdan geleceğiz.

Önce gelin neye dayanarak “operasyon çekiyorlar” dediklerine biraz daha yakından bakalım.

Çünkü konu biraz da Afyon diye bir yer olduğunu kabul etmeyen İstanbul kibri ile ilgili.

Operasyon diyenler özetle şunları iddia ediyor; “Burcu Köksal, hararetli bir Kılıçdaroğlu destekçisiydi, Afyon’da zaten kazanma şansı yok, sadece İmamoğlu’na giden Kürt oyları engellemek için bu sözleri söyledi.”

Tabii insanın aklına ilk gelen şu oluyor;

Şayet Kılıçdaroğlu ve ekibi böyle herkesin rolünü şahane oynadığı, “false flag” operasyonları planlayan bir stratejik akla sahip olsaydı; daha 10 ay önce basit kurgu videolarla meydanlarda PKK’lı ilan edilir, daha beş ay önce de elindeki partiyi Zoom toplantılarında örgütlenen parti içi muhaliflerine kaptırır mıydı?

Peki, gerçekten de Afyon’da CHP adayı Burcu Köksal’ın hiçbir şansı yok, Afyon’da siyaset namına hiçbir tartışma yok, herkes işi gücü bırakmış İstanbul seçimiyle ilgileniyor ve Köksal tamamen fake bir çıkışla İmamoğlu’nun Kürtlerden oy almaması için mi bu sözleri söyledi?

İddianın ilk bölümünden başlayalım.

Afyon’da 2019 yerel seçimlerini AK Parti adayı, İYİ Parti adayının sadece 4.150 oy ilerisinde tamamlayarak belediyeyi kazandı.

Seçimlere CHP, İYİ Parti’yi destekleyerek girmemişti.

Cumhur İttifakı ise yoktu. Ayrı giren MHP de 16,2 oy almıştı.

2023 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise AK Parti yüzde 44, CHP 19, MHP 16, İYİ Parti 12 aldı.

2024 yerel seçimlerinde AK Parti mevcut belediye başkanını aday göstermedi. Başka bir adayla seçime giriyor. MHP, İYİ Parti, Yeniden Refah ve Zafer Partisi de güçlü adaylarla yarıştalar.

Şehirdeki tek kadın aday ise CHP adayı, milletvekili Burcu Köksal.

Her zaman Türkiye ortalamasının üzerinde sağcı, muhafazakar ve milliyetçi olmuş Afyon’da bu yerel seçimlerde kopkoyu bir milliyetçilik yarışı var.

Favori AK Parti ama sağ oylar bölündüğü, Burcu Köksal da ilde tabanı olan bir siyasetçi olduğu için aradan sıyrılma ihtimali var.

Yerel anketlere göre Burcu Köksal, Afyon’da iddiasız bir aday değil.

Zaten sadece birkaç Afyon yerel gazetesini okuyuncu AK Parti ve MHP’li siyasetçilerin işi gücü bırakıp CHP ve Burcu Köksal’la kavga ettiği görülüyor.

Peki kavganın ana teması ne?

Çok saçma ama Afyon’da 0,64 alan DEM Parti.

Tabii ki esas mesele CHP’nin DEM Parti ile ittifakı.

Afyon’da DEM Parti hatta Kürt yok ama İstanbul’daki ittifak milliyetçi Afyon’da bütün yerel seçim tartışmasını belirlemiş durumda.

Mesela daha bundan 15 gün önce AK Parti Afyon milletvekili Ali Özkaya şöyle demiş:

“Bir hanımefendi Afyon’da milliyetçi kesiliyor. Grup başkanvekili olduğu partiden değil de sanki farklı bir partiden adaymış gibi havası var. Milletimiz ona da sandıkta güzel bir cevap verecek. Ankara’da DEM’lenip, Afyonkarahisar’da milliyetçilik yapmakla olmuyor bu işler.”

AK Parti’nin belediye başkan adayı Hüseyin Uluçay ise yine 15 gün önce AK Parti’nin mitinginde şöyle demiş:

“Afyonkarahisar insanı Arif'dir, irfan sahibidir! Kimi nereye koyacağını da, sandıkta nasıl cevap vereceğini çok iyi bilir. Onların, yarın o teröristin partisinin İl Başkanlığını da bu şehirde açmaya kalkacağını da bilir, Kandil’e selam çakacağını da... Ancak Afyonkarahisar halkının kantarı belindedir, bu ihanete asla sessiz kalmaz, kalamaz…”

Neredeyse bütün yerel seçim tartışması DEM’li cümleler ve CHP’ye suçlamalarla geçiyor.

Yani CHP’li Burcu Köksal, durup dururken Özgür Özel’in katıldığı mitingde o çıkışı yapmadı.

O sözlerle bu iddialara, suçlamalara üst perdeden bir cevap vermiş oldu.

Bu cevabı duyan meydandaki CHP’liler de onu hararetle alkışladılar.

Konuşma yapılırken otobüsün içinde olan Özgür Özel de üç dakika sonra kürsüye çıkıp Burcu Köksal’I Atatürk’ün kızı diye övdü, elini havaya kaldırdı.

“Sürç-I lisan” açıklamasını ise saatler sonra Uşak’ta yaptı.

Demek bu çıkış onun da ilk başta kulağını tırmalamamıştı.

Zaten bu çıkış, Afyon’daki yerel gazetelere bakılırsa Afyon’da bayağı da beğenilmiş görünüyor.

Peki, daha sonra Özgür Özel’in sürç-i lisan açıklaması, İmamoğlu’nun kapıyı göstermesi Afyon’da nasıl yankılandı?

Bir kaç örnek okuyalım:

AK Parti Afyon İl Başkanı:

“Evet değerli hemşerilerim bugün geldiğimiz noktada CHP’nin Afyonkarahisar’da dem Parti ile yüzleşmesi olmuştur. Daha düne kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi nde HDP’lilerle ve LGBT’lilerle kolkola gezen malum zat bugün Afyonkarahisar’da milliyetçilik yapmaya çalışırken eline yüzüne bulaştırdı. Maske düştü kel göründü! Bugün bizim sahada karşılaştığımız vatandaşlarımızın bize verdiği mesaj CHP çatısında altında olmaktan utanç duyuyorum mesajı oldu. Değerli hemşerilerim gerçekler acıdır ama dününüzü de unutamazsınız. Dün HDP ile kolkola idiniz LGBT ile kolkola idiniz. Peki kimdir bu LGBT; LGBT denilen çatı erkek erkeğe evliliği kadın kadını evliliği meşru gören bir çatıdır kısaca Türk aile yapısının katilidir. Evet bu katille Afyonkarahisar’ın malum belediye başkan adayı hanımefendi kolkola geziyor ve daha birkaç ay önce onlarla birlikte Türkiye’ye onların meşrulaşması için mesaj veriyor. HDP‘yi anlatmaya gerek var mı değerli hemşerilerim, Kandil’in siyasi uzantısı, terör örgütünün Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki adeta temsilcisi konumundaki bu siyasi parti bu hanımefendi ile daha dün kolkola geziyordu. HDP’liler için çıkarılan fezlekeleri meclis kürsüsünde yırtıp atan bu hanımefendi değil midir? Afyonkarahisar’da milliyetçilik yapmaya çalışan bu hanımefendi değil midir?”

AK Parti milletvekili Özkaya:

“DEM’cilerle mecliste dip dibe oturuyorsun. Bugüne kadar onlarla ilgili tek kelime söz söylemedin. Afyonkarahisar milliyetçi Afyonkarahisar muhafazakâr ben bu şehrin insanından DEM’cilere çakarak oy alırım diye mi düşündün. Tabi DEM’cilerle yönetmeyeceğim dedi ama iş sosyal medyaya düşünce DEM’cilerden fırçayı da yiyince üstüne bir de büyük şehirleri kaybederiz korkusuyla geri vitese taktılar. Genel başkanını arayıp, ‘yanlış söyledim aman başkanım sen düzelt’ diyor. Bunların entrikaları bitmez gece de işler karışınca Ekrem İmamoğlu çıkıyor, “onu atın partiden” diyor. Yahu sen de belediye başkan adayısın o da belediye başkan adayı çıkıp da hadi oradan sen kimsin demiyorsun. Bir de diyor ki ben DEM’cilerle Afyonkarahisar’ı yönetmeyeceğim. Afyonkarahisar’ın hangi belediye başkanı DEM’cilerle yönetti bu şehri? Yalan söyleyerek bu memleketin muhafazakâr seçmeninden oy almaya çalışıyorsun”

AK Parti, MHP, İYİ Parti adaylarının da benzer açıklamaları var.

Peki, Afyon’daki CHPliler Burcu Köksal’ın açıklamasına ne demiş olabilir.

CHP’ye yakın bir gazetedeki yazıdan birkaç cümle okuyalım:

“Büyük taarruz'un yaşandığı İstiklal savaşımızın kazanıldığı Afyon topraklarında Sayın Burcu Köksal milliyetçi muhafazakar vatandaşların oyunu alabilmek için terör konusundaki hassasiyetini dile getirmeyecekti de ne yapacaktı. Niye hoplayıp zıplıyorsunuz Ey dingili kırıklar, seçim arefesinde AKP adayına en fazla zorlayan ve hatta kazanma ihtimali bulunan Sayın Burcu köksal'ı köşeye sıkıştırıp algı operasyonu mu yapmaya çalışıyorsunuz.”

Burcu Köksal’ın Özel ve İmamoğlu’nun çıkışlarından sonra da geri adım atmaması, “dik durması” da Afyon yerel medyasında takdirle karşılanmış.

Yani İstanbul’dan Afyon’a bakınca, kendi dinamikleri, tartışmaları olan bir şehir değil de İmamoğlu’na kumpas, operasyon görenler siyasi bir myopluk yaşıyorlar.

Ama esas mesele bu miyopluk değil.

“Bize operasyon çekiyorlar” komploculuğunun nasıl da bir anda herkesi ikna etmesi.

"Çünkü herşeyi zeki kötülerin korkunç komplolarıyla açıklama hastalığı İslamcıların, taşralıların bir milli sporu değil."

Bu bir siyaset yapma, düşünme ve PR tarzı.

Kendinizi bir davaya, lidere, mücadeleye fazla kaptırırsanız, dünyayla ilgili algılarınızın hepsi o mercekten geçer, ufalır, perspektifinizi kaybedersiniz, kendi kaderinizi o mücadeleyle,liderle birleştirip fazla alıngan, hassas, evhamlı hale gelirsiniz.

Beyniniz parçaları birleştirmeye, yanıltıcı örüntü ağları kurmaya başlar.

Tabii bir de fanatik bir tarafgirlikle, kendi cephesindeki defoları görmez, herşeyi dışarıdaki süper zekalı düşmanlarının bir kumpası, komplosu, operasyonu olarak görmeye başlarsınız.

Bütün kötülükler başkalarından, bütün iyilikler sizden hasıl olmaya başlar.

Halbuki gerçek her zamanki gibi basit ve çoğu kez üzücüdür.

CHP bu sözlerin rahatça söyleyebilecek insanların çoğunlukta olduğu bir parti, bu partide Bolu Belediye Başkanı gibi daha ağırlarını da söyleyen “Kılıçdaroğlucu” olmayan çok sayıda isim var, seçim kazanmak için pragmatik makyajlar, halının altına süpürmeler, stratejik olarak görmezlikten gelmeler bu tarihi, yapısal gerçekleri ve zihniyetleri değiştirmiyor.

Bir yerlerden dikişler patlayıveriyor.

Ayrıca Türkiye’de olan herşey İstanbul seçimleri için yaşanmıyor.

Afyon diye bir il var, orda da seçimler oluyor, oradaki insanlardan İstanbul’daki DEM’li Kürt seçmenleri ürkütmemelerini bekleyen hassas kalpler için de Türkiye’de siyaset bir cehennem olabilir.

.4/03/2024 02:00

Gazze kırgınlığı bir kırılmaya döner mi?

Gazze’de insanlık krizi şimdiden siyasi kırılmalara neden olmaya başladı.

ABD’nin Michigan eyaletindeki Demokrat Parti başkanlık önseçiminde 101 bin seçmen oy vermeye gitti ve Biden’ın İsrail yanlısı politikasını protesto için oy seçeneklerinden “kararsız”ı işaretledi.

Rakipsiz Biden, önseçimi kazandı ama yüzde 13 ile Gazze tepkisi ikinci sırada çıktı.

“Biden’e salla”, “Biden’a yalnız bırak” kampanyalarını düzenleyenlerin hedefi 10 bin seçmeni “kararsız” oy vermeye götürmekti.

Özellikle hedef kitle de Michigan’da Müslüman ve Araplardı.

Ama onların beklentilerini de aşan bir tepki ortaya çıktı. Özellikle genç seçmenler kararsız oy vermek için sandıklara gitmişti.

Biden için büyük bir uyarıydı bu. Çünkü Michigan swing yani sallanan (swinger değil tabii) Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında gidip gelen eyaletlerden.

2020’de Biden, Trump’ı sadece 150 bin oyla geçip eyaleti almıştı.

Herhalde bu korkuyla Biden, İsrail’e karşı tavrını biraz sertleştirdi. Gazze’ye havadan yardım malzemesi attırdı. Bunu da bizzat anonsladı. ABD hala BM ateşkes çağrılarını vetolarken, başkan yardımcısı Harris, acil ateşkes çağrısı yaptı.

İngiltere’de de Gazze siyaseti sarsıyor.

Ara seçimlerde büyük bir sürpriz oldu ve aykırı çıkışlarıyla tanınan solcu siyasetçi George Galloway’ın parlamentoda temsil edilmeyen marjinal partisi, yoğun bir Müslüman nüfusunun yaşadığı Rochdale’daki seçimleri Gazze temalı bir kampanyayla açık ara farkla kazandı.

İktidardaki Muhafazakarlar üçüncü, İsrail’i eleştiren demeci yüzünden kendi adayından desteğini çeken İşçi Partisi beşinci olabildi.

Muhafazakarların ve İşçi Partisi’nin pro-İsrail politikalarını yeden yere vurarak kampanya yapan Galloway, zafer konuşmasında İngliz İşçi Partisi ve liderine seslendi:

“Keir Starmer, bu Gazze için! Gazze Şeridi’nde şu anda devam eden felaketi mümkün kılmak, teşvik etmek ve örtbas etmek için oynadığınız rolün bedelini çok ağır ödediniz ve ödeyeceksiniz.”

İngiliz İşçi Partisi de Gazze meselesi yüzünden neredeyse ikiye bölünmüş durumda.

Bütün partilerin fanatik İsrail destekçisi olduğu, neredeyse İsrail’e kış demenin antisemitik ilan edilmenize yettiği, en son Berlinale’de en iyi belgesel ödülü kazanan muhalif bir İsrailli yönetmenin bile antisemitik ilan edilebildiği Almanya’da da bu aşırılık, katliamın boyutları büyüdükçe insanlara batmaya başladı.

Kendi adıyla bir ittifak kuran Sahra Wagenknecht, İsrail’i eleştiren çıkışlar yapıyor ve şimdiden yüzde 10’u gördü.

Peki Türkiye’de Gazze siyaseti etkiler mi?

AK Parti hükümeti, Gazze konusunda daha önceki yıllardaki sert çıkışlarla kıyasla yumuşayan dili, elçi geri çekmek gibi ani tepkilerden uzak mutedil politikaları nedeniyle İslami ve muhafazakar çevreleri tatmin etmiyor.

Uzun bir süre sonra ilk defa İslami kesimlerden, muhafazakar kanaat önderlerinden yüksek sesle iktidara sitemler ve eleştiriler duyuluyor.

İHH’nın bütün şehirlerde yaptığı Gazze buluşmalarında konuşan Siyer Vakfı başkanı Muhemmed Emin Yıldırım, ısrarla ve artan bir tonla bu eleştirileri her seferinde dillendiriyor. Salonlardan alkışlar yükseliyor.

İlk başta bu eleştirileri yapanlar “İrancı” olmakla suçlandı ama katliam sürdükçe ve kimse bunu durduracak bir adım atmadıkça bu suçlamanın da altı boşaldı.

Artık “İrancı bunlar” diye karşı saldırıya geçmek, kendini yakan Amerikalı askeri bile “gavurun oyunu” diye değersizleştirmeye çalışmak, “Külliye’den aradılar, Gazze’yiz hocam” gibi şehir efsaneleriyle insanların yüreğini soğutma girişimleri sert tepkilere, alay konusu olmaya neden oluyor.

Doğrudan iktidarı pasif kalmakla eleştirenler olduğu gibi esas eleştiriler İsrail ile devam eden ticaretle ilgili.

Sahada askeri ya da diplomatik olarak katliamı bitirmeye kimsenin gücünün yetmeyeceği kahredici bir realite olarak teslim edilse de tamamen Türkiye’nin kararına bağlı olan ticareti kesmek gibi bir adımın neden bir türlü atılamadığını en kararlı iktidar destekçileri bile açıklayamıyor.

Küresel bir ekonomik pazarda ticareti tümden kesmek çok mümkün olmasa da bu artık siyaseten ve psikolojik olarak bir teste dönüşmüş durumda.

Özellikle MÜSİAD gibi toplantılarında Kuran’dan Yahudilerle ilgili ayetler okunan bir örgütün üyelerinin bu ticarete devam etmesi, fedakarlık eşiklerinin Starbucks’tan kahve almamanın ötesine geçememesi tepkileri artıyor.

Bir de üstüne İBB adayı Murat Kurum’un Gazze’yi amatörce 31 mart seçim kampanyasında kullanması eklenince tepkiler daha da yükseldi.

Kurum’un “31 Mart’ta Gazze’deki mazlumlar sevinecek. Gazze’de elini bize uzatan kardeşlerimiz, Gazzeli yavrularımız sevinecek. Gazze’nin özgürlüğü için İBB olarak Gazze’ye yapacağımız yardımlar için 31 Mart’ta milletimiz gerçek belediyecilikten yana tavrını koyacaktır” sözlerine Özgür Özel: “Çapsız, samimiyetsiz, istismarcı”, Ekrem İmamoğlu: “Aslında hükümeti eleştiriyor”, Ali Babacan: “Gazze’yi belediye seçimine malzeme yapmak utanç verici”, Ahmet Davutoğlu: “O kadar çağrı yaptık, Gazze için bu istismarcıları harekete geçiremedik!”, Temel Karamollaoğlu: “Gazzeli mazlumların acılarını yerel seçimlere alet etmek ahlaksızlıktır, seviyesizliktir, vicdansızlıktır!” diye sert tepkiler verdi.

Aslında Kurum’un esas devirdiği çam İHH’yı ziyareti sırasında ısrarla “Kudüs’te yaşanan zulüm” demesiydi.

Bürokrasiden gelen bir aday için beklendik potlar bunlar.

(Daha önce bu köşede siyasetten gelmeyen, organik olmayan adayların en büyük dezavantajının bu ideolojik ve söylemsel açık olabileceği yazılmıştı.)

https://www.karar.com/yazarlar/yildiray-ogur/ak-parti-neden-siyasetten-aday-cikaramadi-1598644)

Peki, Gazze konusunda İslami ve muhafazakar kesimlerde hükümete karşı bu kırıklık, küskünlük, eleştirel dil seçimlerde ABD ve İngiltere’de ilk örnekleri görünen bir siyasi tepkiye, kopuşa neden olur mu?

AK Parti hükümeti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan Gazze konusunda kendisinden beklenen performansı göstermese de Gazze meselesinde Hamas ve İsrail’i birlikte kınamadan öteye bir cümle kuramamış, bir eylem ortaya koyamamış, hatta sadece Gazze için bir afiş bile asamamış, genel olarak İslam dünyasındaki trajedileri AK Parti’ye havale etmiş CHP, İYİ Parti ya da gündeminde pek de Gazze olmayan Türkiye’deki seküler medyaya bakıldığında hala AK Parti bu konuda ehveni şer olarak görünecektir.

Saadet, Gelecek, DEVA, Yeniden Refah, Hüda Par gibi partililerin Gazze duyarlılığı ve iktidara haklı eleştirileri ise takdir edilen ama bu takdirlerin oyları bölmek için yetmeyeceği olumlu puanlar olarak hanelerine yazılacaktır.

Murat Kurum’un Gazze’yi seçim kampanyasında amatörce kullanması haklı olarak eleştirilse de İstanbul’da Gazze için mevcut belediyenin bir tane afişi bile yokken, kimin bu konuda daha duyarlı olduğu büyük bir sır değil, her zaman ve kolaca siyasi duyarlılıklar hissedilir ve sözler hatta potlardan daha kalıcı etkiler yapar.

Hele de Gazze için sabahın köründe eyleme giden bir adamı, yol ortasında elindeki bayrak yüzünden yumruklayan üniversite öğrencisini kahraman ilan edenlere ya da Gazze meselesine ilk tepkisi “Arapların topraklarını sattığı” olanlara, bir zamanlar sağcıların “kızıl komünist”i gibi her meseleyi getirip “siyasal İslamcı”ya bağlayanlara, bunu yaparken de ağzından çıkan köpüklere engel olamayanlara bakanlar için retorik düzeyinde de olsa iktidarın Gazze hassasiyeti tutunacak bir dal olmaya devam edecektir.

İktidar hala Gazze meselesinde kitlesini “daha fazlasını yapmak istiyor, ama yapamıyor, şartlar malum” diye tutmaya devam edecektir.

Nasıl Atatürk konusunda hiçbir CHP’liyi, 100. Yıl kutlaması yaptı diye AK Parti’nin CHP’den daha duyarlı olduğuna ikna edemeyeceğiniz gibi Gazze ve benzeri konularda da iktidara yönelik eleştirilerin sonucu radikal bir kopuş ve ani bir aydınlanma olmaz.

Ama ani oy verme davranışlarını etkilemese de Gazze meselesinde iktidara kırgınlıklar, hayal kırıklıkları ve yükselen eleştiriler özellikle bugüne kadar her vesileyle susmuş, kol kırılır yen içinde kalır diyenlerden yükselen homurtu sesleri daha orta ve uzun vadede duygusal kopuşların başlangıç anı olabilir.

AK Parti iktidarını ümmet için hilafet makamına yakın görenler, bütün alem-i İslam’ın biz Türkleri hasretle beklediğini zannedenler için Gazze meselesindeki reel politik ve diplomatik soğukluk ve mesafe iktidarın etrafındaki kutsallık haresinin dağılmasına neden olmuş olabilir.

Şimdiden eleştirilmezlik zırhının delinmesine neden olduğu görülüyor.

Ayrıca Gazze; beklentinin tersine “biz ve onlar”, “Müslümanlar-kafirler” ikiliklerine sığmadı, onları artıran değil sarsan etkiler yarattı.

Gazze konusunda Batılı başkentlerdeki kalabalıkların İslam başkentlerindeki, Türkiye’deki kalabalıklardan büyük, ısrarlı olması, Batılı isimlerin, siyasetçilerin, kanaat önderlerinin, sanatçıların inatçı, cesur, yaratıcı tepkileri hızla ve takdirle tüketildi, zenofobik, ümmetçi, milliyetçi önyargılarda kırılmalara yol açtı.

Bu da iktidarın temelde üzerine oturduğu biz ve onlar ikiliğinde hasarlar yaratmış olabilir.

Ama iktidarın etrafındaki kutsallık haresinin reel politikle aşınması ve biz-onlar, kafirler-Müslümanlar ikiliklerinde kafaların karışması ancak bu meselelerde muhalefetin ikna edici ve güvenilir bir aktör haline gelmesiyle siyaseten bir sonuç yaratabilir.

Onun da 14 Mayıs 2023’ün bile gerisinde, çok uzağındayız.

Yani özetle Gazze eleştirileri, muhaliflerin hemen, şimdi, derhal beklediği, ümit ettiği sonuçları doğurmayacaktır. Orta ve uzun vadede ise kalıcı hasarlar bırakabilir.

Her şeye rağmen üç kuşak CHP’ye gözü kara oy verip, muhafazakarların bir anda bir şey olunca oy vermeyi bırakmasını bekleyenlerin hatta bunu yapmadıkları için onları “biat kültürü”yle suçlayanların bu sonuca çok da şaşırmaması beklenir.

.11/03/2024 02:00

Programa çıkar mısınız? Peki ne kadar?

1991 seçimlerini hatırlayacak kadar yaşı yetenler herhalde o ismi asla unutmamışlardır:

Hasan Peker.

20 Ekim 1991, Türkiye’de özel televizyonlarla gidilen ilk genel seçimdi.

Daha önce TRT’de YSK’nın ilgili kanun maddesi okunarak açılan zorunlu bir propaganda süresini kullanabilen partiler, ilk kez siyasi reklam filmleriyle seçmenin karşısına çıkmıştı.

Mesut Yılmaz’ın ünlü Fransız reklamcı Seguela’ya yaptırdığı reklam filmi, Sezen Aksu’nun Hadi Bakalım şarkısından uyarlanan klip ilk akla gelenlerden.

Ama büyük partiler dışında adaylar da reklam filmleriyle televizyonlarda yer alıyorlardı.

Özellikle de bir aday; Hasan Peker.

Hasan Peker, DYP Tekirdağ milletvekili adayıydı.

30’lı yılların başında Çorlulu genç bir işadamıydı.

Paraya kıymış ve kendisine bir şarkı besteletip, bir reklam filmi yaptırmıştı.

Artık kaç kere dinlediysem şarkısı bile aklımda hala: “Hasan Peker, delikanlı, yeni kanlı. İşçinin, köylünün, esnafın sesi…”

Hasan Peker, milletvekili seçildi. Merak edenler varsa 64 yaşında, siyaseti bırakmış işlerinin başında.

Ama eğer Hasan Peker bugün mesela Çorlu Belediye Başkanlığı’na aday olsaydı, televizyonlara çıkmak için reklam filmi yayınlatmasına gerek kalmazdı.

Neden mi?

Karar TV’de hafta üç gün Elif Çakır’la program yapıyoruz. Programa bu aralar tabii ki dikkat çeken, genel seyirciler için de ilginç olabilecek belediye başkan adaylarını konuk olarak çıkartıyoruz.

Ama belediye başkan adayları ve basın danışmanları davetleri duyunca bir süre duraklıyorlar, başka bir şey denmesini bekliyorlar.

Sonra da biraz fazla teşekkür ediyorlar.

Ne de olsa bizim işimiz programımıza iyi konuklar çıkarıp, izlenmek ve konuşulmak.

Bu kadar teşekküre ne gerek olabilir!

Nihayet İstanbul’da seçimlere giren ama fazla iddialı olmayan bir partinin adayı bu teşekkürlerin sebebini açıkladı.

“Çünkü siz program için ücret talep etmiyorsunuz.”

Sonra da ne kadar ücret ödeyerek hangi kanallara çıkabildiklerini anlattı.

Kendisini ancak bu şekilde finanse eden Youtube kanallarından, sosyal medya influencerlarından bahsedilmiyordu.

Ülkenin önde gelen ulusal haber kanallarından bahsediliyordu.

Belediye başkan adaylarını ulusal haber kanallarına çıkarmak için ücretler 150 bin ile 250 bin arasında gidip geliyor.

Bazı kanallarda çıkılacak programa, popüler spikerlere göre tarifeler değişiyor.

Akşam kuşakları daha pahalı iken, gündüz kuşaklarında bir 10 dakika konuşmak daha az maliyetli olabiliyor.

Hatta bu işte aracılar bile ortaya çıkmış.

Bir televizyon programına konuk olmak artı bir gazeteye haber olmak diye paketler bile satılmaya başlanmış.

Bu iddiaları kontrol etmek ise çok zor olmadı.

Konuştuğum belediye başkan adayları, basın sorumlularının tamamı bunu artık olağan bir iş kampanya kalemi olarak kabul etmişlerdi.

Herkes bütçesine göre kanallara çıkıyor.

Hatta bir basın danışmanı “Onlar gelip bizden parayla konuk olmamızı istemiyorlar, biz sesimizi duyurabilmek için başvuruyoruz, rica ediyoruz, onlar da bize bu tarifeleri sunuyorlar” diyerek durumun aslında herkes için ne kadar efektif bir çözüm haline geldiğini anlattı.

Gerçekten de ona yakın iddialı parti ve bu partilerin yüzlerce büyük il ve ilçede adayları var.

Bu isimlerin çoğu ulusal bir medya için çok da ilginç konuklar değiller.

Mesela beş büyük partinin büyükşehirlerin belediye başkan adaylarına bile yer vermek bayağı bir iş ve saat demek bir televizyon için.

İşte bu sınırlı ekran süresini kullanım hakkı o yüzden değerli hale geliyor, piyasayı oluşuyor.

Bu çok gizli bir bilgi de değil. Sadece önemli haber kanallarını bir gün izleyince zaten kendiniz durumun farkına varıyorsunuz.

Çünkü bir anda ulusal bir haber kanalının ekranında Şanlıurfa Haliliye Belediye Başkan adayı görünüyor.

10 dakika ekrana projelerinden görüntüler de getirilerek güya konuk olduğu programda kendini anlatıyor.

Böylece bütün Türkiye, Haliliye’deki yeşil alan sorununu öğrenmiş oluyor.

Bu yapılırken başında, sağında, solunda bunun bir tanıtım ya da reklam olduğuyla ilgili bir ibare yer almıyor.

Üniversite tercih günlerinde ekranlardaki üniversite tanıtım programları gibi.

Ama bu kez reklam olduğunu izleyici anlamıyor.

Bir anda ulusal bir haber kanalında ünlü bir ekran yüzünün karşısında İYİ Parti Ordu adayı, CHP Sultanbeyli adayı, AK Parti Şanlıurfa adayı görünüyor.

Böylece reklam bütçelerinin kısıldığı ya da kamu reklamlarının siyasi kriterlere göre dağıtıldığı ülkede medya hayatını devam ettirmek için bir ek kaynak bulmuş oluyor.

Başkan adaylarının artık bu tarz reklamlar için yüklü bütçeleri var.

Gazeteciler, influencerlar, Youtuberlar ücreti karşılığında lansmanlara çağrılıyor, nerden para kazandığı belirsiz 24 saat haber paylaşan push notification tarzı sosyal medya hesapları parayla tweetler atıyor, instagram postları paylaşılıyor böylece organik görüntülü hormonlu bir tanıtım yapılıyor.

Alan memnun satan memnun hatta parasını vererek sağlanan bu çokseslilikle demokrasiye katkı yaptığı bile söylenebilir.

Ama en azından seyircilere aptal muamelesi çekmeden yapmak daha doğru olurdu.

Ekonomisi altüst olan bir ülkede meslekler de bunlardan etkileniyor.

Polis müdürü kaçakçılık yapıyor, hakim parayı bastıran uyuşturucu kaçakçısını tahliye ediyor, 5 bin doları veren herkesin internet geçmişinin silinmesine kararı çıkartıyor, haber kanalları parayla belediye başkan adayı konuk alıyor, gazeteciler lansmanlardan influencerlık yapıyor.

İnsanların mesleklerine saygısı, yaptıkları işin değerine inancı kalmayınca, meslek etiği boş ve aptalca bir lafa dönüşüyor. Maaşların yerlerde süründüğü bir ekonomide milyon dolarlık kararlara imza atan bürokratlar akan zenginlikten çubukla kendilerine doğru akan yarıklar açmaktan çekinmiyor, büyük bütçeleri olan belediyeleri yöneten başkanların haberlerini bedava yapmak salaklık gibi görülüyor.

Ekonomideki bozulma, her şeyi bozuyor. İdealleri, meslekleri ve tabii insanları…

Medyası iktidar ve muhalif siyasetçiler tarafından kontrol altına alınmış bir medyada bir süre sonra o medyaya nüfuz etmenin etik dışı yöntemleri ortaya çıkıyor.

O zaman da parayı bastıran Haliliye Belediye Başkanı bütün Türkiye’ye projelerini izletiyor.

Bütün bunlara karşı eski usullerle direnenlere selam olsun ve kolay gelsin.

Muhtemelen kimse bunun değerini teslim etmeyecek, hatta içlerinden bunlar ne kadar aptal bile diyor olabilirler

.18/03/2024 00:01

Diyarbakır nasıl bir ‘müjde’yi bekliyor?

Hafta sonu bir konferansa katılmak için İstanbul’dan Diyarbakır’a giderken İstanbul’daki televizyonların gündemi hala 31 Mart, İmamoğlu, Kurum ve Kürtlerin seçimlerde ne yapacağıydı?

Uçak Diyarbakır’a indiğinde ise bu gündemden geriye hiç bir şey kalmadı.

Diyarbakır’da zaten 31 Mart’ta ne olacağı belli.

Önseçim yapıp, önceden seçilmiş parti bürokratlarını aday olarak dayatan, sürpriz yapan Batman adayı gibi isimleri armudun sapı, üzümün çöpü diyerek tasfiye eden, şehirlerde pek de tanınmayan, heyecan yaratmayan ya da kayyım atamaya niyet etmişlere gollük pas gibi profillere sahip adaylar göstermiş DEM Parti’nin üçüncü yol gibi görünen ama öyle de olmayan, heyecan yaratamayan yeni politikasına karşı bir tepki var.

Ama yine de merak edilen DEM Parti’nin yüzde kaçla, ne kadar oy kaybederek kazanacağı.

Diyarbakır’da ne olacağı esas merak edilen, heyecan yaratan Mart günü ise 31 Mart değil, 21 Mart.

8 yıl sonra verdiği ilk röportajda “Erdoğan artık çözüm sürecini dondurucudan çıkarmalı” diyen Leyla Zana neden sessizliğini bozdu ve 21 Mart’ta Diyarbakır’daki Newroz’da ne diyecek?

Karayılan’ın Newroz’dan birkaç gün önce açıklayacağını duyurduğu müjde ne?

20 Mart günü Diyarbakır’a geleceği duyurulan Erdoğan neden bu gezisini Newroz sonrasına erteledi?

Fidan, Kalın ve Güler’in Bağdat ziyareti sonucunda Irak neden PKK’yı yasa dışı örgüt ilan etti?

Hafta sonu Diyarbakır’a bu sorulara cevap bulunabilecek bir toplantı için gittim.

İnsan Hakları Derneği, geniş katılımlı bir Kürt Meselesinin Çözümü ve Barış Konferansı düzenledi.

Çözüm sürecinde bile çok istekli görünmemiş, DEM Parti’ye yakın çizgideki İHD’nin çözüm ve barış arayan bir konferans yapması zaten ilginçti.

Ama bir gazeteci için esas heyecan verici olan konferanstaki iki oturumdu.

“Cumhuriyetin 2. Yüzyılında Türkiye’de Yeni Bir Barış Süreci Mümkün mü?” başlıklı oturumun konuşmacıları Ali Bayramoğlu ve Leyla Zana’ydı.

Uzun yıllardır Diyarbakır’daki köyünden çıkmayan Leyla Zana’nın Newroz öncesi bu başlık altında bir konferansta konuşması bile tek başına haberdi.

İkinci dikkat çekici oturumda ise DEM Parti milletvekili Ayşegül Doğan, AK Parti milletvekili Galip Ensarioğlu ve CHP milletvekili Sezgin Tanrıkulu konuşmacıydılar.

Konferansa Edirne’den gelen bir mesaj durumu daha da ilginçleştirdi.

Selahattin Demirtaş ve hücre arkadaşı Selçuk Mızraklı’dan gelen mesajın en çarpıcı cümlesi zaten birazdan bütün sitelerde manşet oldu:

“Hükümet de bugün itibarıyla Sayın Erdoğan şahsında temsil edildiğine göre, bu işin birinci muhatabı Sayın Erdoğan’dır. Yine geçmiş deneyimlerden bilinen, kabul gören ve devletin de resmi hafızasında meşruiyeti kayıt altına alınmış Sayın Öcalan bir başka muhataptır.”

Sonra sosyal medyaya Ahmet Türk’ün o gün verdiği bir röportajdan cümleler düştü:

“CHP yapamaz. Neden? Derin devleti ikna edemez çünkü. Erdoğan isterse ikna edebilir. Sorunu çözebilirler.”

Muhalifler sosyal medyada DEM Parti’yi CHP ve İmamoğlu’na karşı iktidarla iş pişirmekle suçlarken salondaki hava hiç öyle değildi.

Leyla Zana, “Seçim çalışmaları, Newroz hazırlıkları” gibi pek de ikna edici olmayan mazeretler ileri sürerek konferansa katılamayacağını söyleyen bir mesaj göndermişti.

DEM, AK Parti ve CHP’yi barış başlığı altında bir araya getiren oturumun da “daha sonra yapılmak üzere” iptal edildiğini açıklandı.

Neden iptal edildiğine dair bir gerekçe gösterilmedi ama sonradan DEM Parti’nin AK Parti ile yan yana gelmemek için son anda katılmaktan vazgeçtiğini öğrendik.

Yani Demirtaş, Türk, Zana AK Parti ile diyalog, çözüm süreci sinyalleri verirken, DEM Parti Diyarbakır’da Galip Ensarioğlu ile bile çözüm, barış konulu bir panelde yan yana durmak istemeyen sekter siyasetini sürdürüyordu.

Diyarbakır’ın neredeyse önde gelen bütün kanaat önderlerinin, STK başkanlarının, Cengiz Çandar, Hasan Cemal, Ali Bayramoğlu, Vahap Çoşkun, Eren Keskin, Hakan Tahmaz, Arzu Yılmaz, Levent Korkut, Murat Çelikhan gibi isimlerin bulunduğu salona ise karamsarlık hakimdi.

Peki bu karamsarlığın sebebi doğrudan meselenin muhatabı olmak mıydı yoksa siyaseten iktidara öfke mi?

Her ikisi de.

Özellikle kayyumlar, bölgede ve bölge dışındaki Kürtlerin AK Parti’ye öfkesini artırıyor.

Mesele kayyumların şehirleri çok kötü yönetip yönetmediği de değil. Bazı kayyumlar gayet iyi işler de yapmış.

Ama uygulamanın kendisi haklı olarak Kürtlere ve demokratik haklarına saygısızlık olarak görülüyor.

Bu yerel seçimlerde de seçmenler kayyumlara karşı tepkilerini iktidara gösterebilecekleri bu büyük fırsatı kaçırmayacaklar.

DEM Parti’nin düşük profilli adayları ve onları belirleme tarzına tepki bile en fazla katılımı düşürebilir.

İstanbul’daki Kürtlerin en az yarısının gidip İmamoğlu’na oy verecek olmasının ana motivasyonu da bu.

Yoksa CHP, CHP Diyarbakır İl Başkanı’nı bile ikna etmekten uzak. Özellikle de 14 Mayıs’a doğru açılan büyük kredi, Ümit Özdağlı protokolle tükendikten, Burcu Köksal’da şüpheler doğrulandıktan sonra.

2028’e kadar Kürtlerin dertlerine çare olacak bir güç odağı olamayacak CHP ile işbirliği, elde edilen kazanımların buna değip değmediği de bu yüzden sorgulanıyor.

Özellikle daha dindar Kürtler ya da Kürt milliyetçileri; DEM’in CHP’ye desteğinin, Kürt hassasiyetinden ya da Kürtlerin çıkarlarını gözetmekten çok, DEM Parti ve Kandil içinde hakim bir grubun İslamcılık karşıtlıklarından ve laik hassasiyetlerinden kaynaklandığını düşünüyor.

AK Parti’nin MHP’yle ittifakı, kayyumlardan, tutuklu siyasetçilerin durumundan geri adım atacak gibi durmaması da eldeki seçenekleri azaltıyor.

Bu sıkışmışlık karamsarlığa neden oluyor.

Ayrıca bu sıkışmışlık içinden imkanlar, fırsatlar da görülemiyor.

O yüzden içinde mutlu ve haklı hissedilen eski diskur içinde dolaşmak, fırsatların ve zorlukların reel bir analizini yapmaya tercih ediliyor.

Meseleyi hala savaş, barış, çözüm süreci gibi kavramlarla konuşmak da o kolaycılıklardan biri.

Tam olarak neyi kastettiğimi salonda biraz yüzleri ekşiten beş dakikalık bir konuşmayla anlatmaya çalıştım.

Şöyle özetlenebilir;

İki günlük toplantıda neden kimse 2013’deki Çözüm Süreci’nin ana mottosunu bir kere bile dillendirmedi: Analar ağlamasın.

Bunu anlamak için 11 yıl geriye gidip Çözüm Süreci’nin neden başladığına biraz daha yakından bakmak gerek.

AK Parti iktidarı 2005 ile 2013 arasında en az üç kez ve ısrarla çözüm süreçlerini denedi.

Peki neden AK Parti iktidarı ısrarla bu denemeleri yaptı?

Kürtlerin ekstra oyuna ihtiyacı yoktu, zaten yeterince güçlüydü, bu adımı atmak siyaseten de riskliydi.

Bunun iç ve dış sebepleri olarak ilk akla gelenleri şöyle sıralayabiliriz;

AK Parti iktidarı ordu ile bir iktidar mücadelesi içindeydi. Sivilleşme, demokratikleşme adımları bu güç mücadelesinin bir parçasıydı. Kürt meselesi ahlaken, siyaseten fikren AK Parti iktidarının rejime, resmi ideolojiye ve orduya karşı elindeki güçlü bir argümandı.

AK Parti iktidarı içerisinde üst düzeylerde çok sayıda Kürt siyasetçi, bürokrat, entelektüel vardı. İslamcılar genel olarak Kürt meselesinde devletin çizgisi dışında Kürtlerle iyi ilişkilere sahipti. Kürt İslamcılığı her zaman güçlü oldu ve AK Parti, Milli Görüş çizgisine yakın durdu. Yani bu fikri lobi çözüm süreçlerinin konuşulmayan motivasyonları içindeydi.

Dünyada çözüm, barış, demokrasi, insan hakları değerlerinin yükseldiği bir dönemdi. Arap Baharı ile bizim bölgemizde de bu değerler büyük bir enerji yaratmıştı. Çözüm sürecini bitiren Suriye’deki savaşta Esad kaybetmek üzereydi.

Ama en önemlisi bunlar değildi.

En önemli neden şiddet, terör Türkiye’nin uzun süredir en büyük sorunuydu. Sürekli kayıplar veriliyor, şehit haberleri geliyor, terör saldırıları oluyordu. Bölgede olaylar bitmiyordu. Güvenlik ciddi bir sorundu.

Bütün anketlerde terör en önemli sorun olarak çıkıyordu. Hatta enflasyonu bile geçiyordu.

O yüzden ortada hayatını felç eden, çözülmesi zaruri bir sorun vardı. Analar ağlıyordu ve “analar ağlamasın” mottosu herkesi ikna edebiliyordu.

Ve son olarak bu işi yapabilecek Erdoğan gibi güçlü, halkı ikna edebilecek bir lider vardı.

Şimdi de 11 yıl sonraki Türkiye’ye bakalım;

AK Parti iktidarı artık bütün devlete, orduya hakim.

Arap Baharı yenildi, bölgede otoriter rejimler kazandı. Esad kazandı, PKK için Suriye’de 40 yıllık tarihinde ilk kez bir şehirde hakimiyet kurdu, kendine ait bir alanda iktidar oldu. Türkiye’deki çözüm, barış PKK’nın gündeminden düştü.

Bu arada Liberal demokrasi karşıtı rüzgar bütün dünyayı kapladı. En son Avrupa’nın en solundaki Portekiz’de bile aşırı sağ yüzde 20’lere dayandı.

Hala daha da güçlü olan Erdoğan tarafından yönetiliyoruz ve hala AK Parti’de sayıları ve etkileri azalsa da Kürt ve Kürt meselesine duyarlı isimler kritik yerlerde.

Çözüm sürecinin MİT müsteşarı Hakan Fidan Dışişleri Bakanı, Dolmabahçe fotoğrafındaki Efkan Ala AK Parti’nin iki numarası. Çözüm süreci ve demokrasi perspektifi olan bir entelektüel olan İbrahim Kalın MİT Başkanı, çözüm sürecine en yakın generallerden Yaşar Güler Savunma bakanı, Diyarbakır’ın yakın tarihindeki en Kürt dostu valilerden İçişleri Bakan yardımcısı Münir Karaloğlu İçişleri Bakan yardımcısı.

Ama en kritik faktör artık yok.

Terör artık Türkiye’de vatandaşların şikayet ettiği, anketlerde üst sıralarda çıkan bir sorun değil. Anketlerde terör mültecilerden hatta sokak köpeklerinden bile daha düşük düzeyde bir sorun olarak görülüyor.

Çünkü PKK Türkiye’de eylem yapamıyor. Savaş teknolojisi artık dağda gerillacılığa izin vermiyor.

Bu yüzden çözüm sürecinin ana sloganı olan “analar ağlamasın” sloganı bugün kimseyi etkilemiyor. Çatışmalar genelde sınır ötesinde Suriye’de, Irak’ta oluyor. Büyük kayıplar yaşanmıyor. Ordu profesyonel askerliğe geçtiği için, PKK’ya katılımlar Türkiye’den çok düştüğü, PKK Suriye katılımlı bir örgüt olarak devam ettiği için yaşanan ölümler toplumsal öfke krizlerine, travmalara neden olmuyor.

PKK devlet için hala bir mesele ama vatandaşlar için değil. Kürtler için de çok değil. Hakkari’nin dağ köylerinde bile yıllardır PKK’lılar görülmüyor.

Yani ortada çözülmesi acil bir mesele yok. Mevcut çatışmalar, şiddet, terör devlet için birlikte yaşanılabilir düzeyde. Türkler ve Kürtler için de şiddet, terör hayatı etkileyen, felç eden bir faktör olmaktan çıktı. Savaş olmadığı için barış kelimesi de boşa düşüyor. Çözüm sürecindeki gibi çözüm kendini bir ihtiyaç olarak hissettirmiyor.

Bu yüzden uzun bir süredir Türkiye’deki tartışmalardan PKK’dan değil, HDP’den, DEM Parti’den bahsediliyor. Tartışmalarda adından en çok bahsedilen, öfkenin muhatabı olan da Öcalan, Kandil’deki PKK’lılar değil Demirtaş.

Kandil’deki PKK komutanları sadece seçimlerle ilgili yaptıkları açıklamalarla gündem olabiliyorlar.

İşte tam da bu noktada görülmeyen bir fırsat var

Bugün Kürtlerin en büyük kozu ve gücü siyaset.

2015’den bu yana HDP, Yeşil Sol, DEM Parti Türkiye siyasetinin anahtar rolde, ittifak kurulması gereken partilerinden biri oldu.

Meclis’te MHP’den, İYİ Parti’den daha fazla milletvekilleri var.

14 Mayıs seçimlerinde muhalefet en kritik desteği aday çıkarmayan HDP’den aldı. Bu yerel seçimlerde de sonucu en çok belirleyecek olan DEM Parti’nin tavrı oldu.

Kayyum gibi çok sert bir uygulama olmasına rağmen siyaset sürüyor.

Seçimler var bütün Diyarbakır belki aylar sonra yerlerine kayyum atanacak adayların fotoğraflarıyla kaplı. Seçimi kazanmalarına kesin gözüyle bakılıyor.

Peki bu nasıl mümkün oldu?

Birinci faktör: demografik değişim.

Kürtlerin artan nüfusu onları siyaseten etkili hale getirdi.

Demirtaş gibi karizmatik bir siyasetçi de bu demografik gücü mobilize etmeyi, bir partiye kanalize etmeyi başardı.

Kürtler artık küstürülmemesi gereken, konuşurken dikkatli olunması gereken bir potansiyel müttefik.

O yüzden 90’larda devletin resmi politikası olan inkar-red politikaları artık siyaseten ayıplı.

Kürtçe yasakları yaşandığında iktidar çevrelerden hızlı yalanmalar geliyor. Burcu Köksal’ın konuşması üzerine CHP’den gelen seri yalanlamalar ortamın nasıl değiştiğini gösteriyor.

Bu ortamı sağlayan en önemli değişken başarısızlıkla biten çözüm süreci.

Çözüm sürecinde her şey en zirvede yaşandı ve konuşuldu ki çözüm süreci Türkiye’yi, Kürt siyasetini değiştirdi.

Kürt meselesini yaratan Dersim, 90’lar gibi referanslar artık ortak bir tarih bilincine dönüştü.

Böyle bir sorunun varlığını tartışmak marjinal bir görüş haline geldi.

Çözüm süreci meselenin savaşarak değil konuşarak çözülebileceğini gösterdi.

Eğer bu bir kere mümkünse bir daha insanları şiddete ikna etmek de zordur. Bunu anlamayan PKK hendeklerde intihar etti, Suriye sayesinde hayatta kaldı.

Ama bütün araştırmalar gösteriyor ki Kürtler açısından şiddet bir yol olmaktan çıktı.

PKK, Türkiye’deki Kürtleri Suriye gündemiyle, oradaki kazanımlarla heyecanlandırmaya çalışıyor. Ama bu yeni nesillerden örgüte katılım motivasyonu yaratmıyor.

Çünkü artık yerleşik, şehirleşen orta sınıflaşan bir Kürt nüfusu var ve herkesin kaybedecek çok fazla şeyi var.

Türkiye ile entegrasyon kültürel, ekonomik, sosyal olarak artıyor.

Bununla paralel olarak yapılan araştırmalarda Kürt milliyetçiliğinin de yükseldiği görülüyor. Ama hala Kürt milliyetçisi partiler çok zayıf, çünkü bu milliyetçilik siyasi değil kültürel bir milliyetçilik.

Kürtçe; kayyumlara karşı olmak ve Demirtaş’ın özgürlüğünün de önünde Kürt mücadelesinin en heyecanlı, insanları birleştiren, motive eden davası.

Ama bu yeni Kürt toplumsal gerçekliği siyaseten temsil edilmiyor, bu yeni, gerçeklik üzerine bir dil ve mücadele inşa edilmiyor.

“Yaşasın barış” sloganları da, çözüm süreci beklentileri de o yüzden boşlukta asılı kalıyor.

Kürt sorunu 80’lerde, 90’larda, hatta 2013’lerde hayatı felç eden, herkesi etkileyen bir meseleydi. Artık Kürt sorunu yok, Kürt gerçeği var.

O yüzden çözüm süreci, barış yok. DEM Parti, Demirtaş, Kürt seçmenler var.

Kürtler artık bir siyasi, demografik güç.

Ama bu gücün bir muhatabı, sahibi, temsilcisi yok.

DEM Parti, hala biz değil adaya ve dağa bakın diyor, muhatap olmayı, aktörleşmeyi reddediyor. Askeri olarak düşman olan iktidar, siyasetin de düşmanı olmak zorunda kalıyor.

Irak’ta PKK’ya karşı ittifaklar kuran bir iktidarla, Diyarbakır’da bir masada oturmak ayıplanıyor.

Bu da siyasetin imkanlarını öldürüyor.

Büyük demografik, siyasi gücün rasyonel ve efektif olarak kullanılmasını engelliyor.

DEM Partili siyasetçiler ve çevresindeki kanaat önderleri; 90’larda yaşıyormuşuz gibi sert bir inkar-asimilasyon-özel savaş terminolojisiyle ya da toplumdan kopuk bir woke sivil toplumculuk diliyle konuşuyor.

Değişen Kürt nüfusunun talepleri ve diliyle konuşmayı ideolojik zayıflık gibi görüyor. Eski sloganlar, fikri külliyata sığınıyor, hayatı da oraya çekmeye çalışıyor.

Ama hayat yine fikirlerin ve sloganların önünde koşuyor. Hayat arabayla ilerlerken fikirler, sloganlar, argümanlar at arabasıyla ona yetişmeye çalışıyor.

Bu da siyasetin gündemini ve dilini toplumdan koparıyor.

O yüzden her şeyin bir anda devlet tarafından verileceği bir çözüm süreci ve müzakere anı dışında bir talep ve siyaset geliştirilemiyor.

Aslında tuhaf biçimde bir taraftan devlete ateş püskürülürken, bir taraftan da inayeti bekleniyor.

Halbuki eldeki siyasi ve demografik güç doğru bir kanalda toplanabilirse, diyalog kanalları açılırsa kimsenin inayetine, barışa olan sevdasına ihtiyaç olmadan sorunları parça parça konuşmak, çeşitli meselelerde mücadele vermek, kazanımlar elde etmek mümkün.

Ama anlaşılan DEM Parti şu anki haliyle bu fikre çok uzak. Onlar başka bir alternatif evrende Ortadoğu’da aydınlanma ve özgürlük ateşini yaktıklarını düşünüyorlar.

Ama Demirtaş başta olmak üzere Leyla Zana ve Ahmet Türk gibi tecrübeli siyasetçiler bu siyasi gücü görüyor ve kullanmak istiyor. Ama onların rol çalması da istenmiyor.

Başak Demirtaş adaylığı çıkışı sonrası Demirtaş’ın gördüğü direnç ve tekrar girdiği sessizlik bunun son örneğiydi.

Karayılan’ın müjdesi muhtemelen siyaset, çözüm için hayırhah bir müjde olmayacak ama bakalım 21 Mart’ta Leyla Zana Newroz’da ne diyecek?

.23/03/2024 01:52

Kürt Memet şimdi de sandığa mı?

Uzun yıllar inzivaya çekildiği Diyarbakır’daki köyünden çıkarak, Diyarbakır’da her zamankinden çok daha kalabalık olan Newroz mitinginde konuşan Leyla Zana’nın Kürtçe yaptığı konuşmasında iki kritik mesaj vardı.

(Ne olduğundan habersiz olduğumuz bu bayramı 90’lı yılların başında öğrendiğimiz Kürtlerin Newroz’undan bahsederken Newroz, sonra bir anda Türklerin de böyle bir bayramı olduğunu hatırlayan ve takım elbiselerle resmi kısık ateşten atlama törenleri düzenleyenlerin Nevruz’undan bahsederken Nevruz demeyi tercih ediyorum.)

Tartışılan yeni bir çözüm süreci için şöyle dedi:

"1993’te Öcalan ilk kez barış yolunu ve yöntemlerini konuşmaya başladı. Bu yolun bir daha açılmasına hazır mısınız? Tek kelime ile soracağım size. Evet mi?”

Bir hafta kalan yerel seçimler içinse şöyle:

“Bir yandan CHP bir yandan AKP diğer yandan MHP. ‘Kürtlere yaptıklarımızdan Kürtler razı ki bize destek veriyor’ diyorlar. Ama biz irademizi sadece kendimiz için kullanacağız.”

Zana’nın yerel seçimlere 10 gün kala bu çıkışının bazı muhalifleri, özellikle İstanbul seçimine kilitlenmiş CHP’li siyasetçileri, kendilerini yine siyasetin dalgalarına bırakmış gazetecileri, kanaat önderlerini kızdırdığı anlaşılıyor.

En komiği zamanlamayı manidar bulanlar.

Ne yaparsın ki 21 Mart Newroz, tarihi 31 Mart seçimlerinin öncesine denk geldi!

Bir süredir benzer açıklamalar yapan, Erdoğan’ı çözüm için muhatap olarak işaret eden, AK Parti ile de diyaloğa yeşil ışık yakan, 3. Yolcu çizginin altını çizen Selahattin Demirtaş, Ahmet Türk de muhaliflerden aynı tepkileri alıyor.

Başak Demirtaş’ın adaylık ihtimali sırasında bu homurtu sesleri zirve yapmış muhalif kanallarda iktidarla işbirliği, gizli anlaşma, pazarlık suçlamaları, sandıklardan çıkarılan “terör”lü cümlelerle birbirine karışmıştı.

İktidarla işbirliği, muhalefete, demokrasiye ihanet suçlamaları aklıma bundan 12 yıl önceki hararetli bir tartışmayı getirdi.

2012’nin haziran ayı. Çatışmalar, ölümler var. Ufukta bir çözüm, barış ihtimali yok.

O sırada yazdığım Taraf’ta bir çözümün gelmekte olduğunu anlatan yazılar yazıyordum.

Haber kaynaklarından duyumlar, açık kaynaklardan analizlere dayanan bu yazılar üzerine büyük bir polemik başladı.

Bir grup, demokrasi gelmeden barış ve çözüm olamayacağını, otoriterleşen Erdoğan’la Kürt meselesini çözmenin mümkün olmadığını savunuyordu.

Muhalif çevrelerde takdir ve beğeni toplayan bir görüştü bu.

Dışarıdan yazarlar, siyasetçiler de tartışmaya girdiler. Gazeteden istifalar oldu, MİT’çilik, gizli AKP’lilik suçlamaları havalarda uçuştu.

Tam o günlerde Leyla Zana Hürriyet’e konuştu ve şöyle dedi:

“Asker çözer, polis çözer, yargı çözerle bu iş olamaz. Burada bir gerçek vardı. Bunu hepimiz açıkça söyleyelim ve kabul edelim. Bu işi isterse en güçlü durdurur. O güçlü kimdir, şimdiki hükümettir. O hükümetin başı Recep Tayyip Erdoğan’dır. Tarihin en güçlü hükümetinin başındaki isim isterse o iradeyi gösterir, buna gücü yeter ve bu sorunu da çözer. Ben onun bu işi çözeceğine inanıyorum. Buna dair umudumu da, inancımı da asla yitirmedim. Yitirmek de istemiyorum. Yitirseydim giderdim, burada olmazdım. Şimdi hepimizin yapması gereken, hepimizin başbakanın sorunu çözmesinde yanında olduğumuzu ona hissettirmemiz, onu teşvik etmemizdir.”

Leyla Zana’nın bu çıkışına o yıllarda BDP Genel Başkanı olan Selahattin Demirtaş şöyle demişti:

“Hiçbir belediye başkanımız, hiçbir parti yetkilimiz, hiçbir milletvekilimiz halkın iradesinin üstünde olamaz. Leyla’yı Leyla yapan Mecnun’un aşkıdır.”

Demokrasi gibi zor ve ulaşılmaz bir çıtayı barış gibi acil bir ihtiyacın önüne koyanlara demokrasi ile barışın ayrılmaz bir ikili olmadığını, dünyada demokrasisiz barış deneyimleri olduğunu da hatırlatıyorduk.

Anlatması pek kolay değildi. Dünyadan örnekler tam tersini söylüyordu ama.

O yazılardan birinde şöyle yazmışım:

“Mesela Sudan’ın soykırımcı lideri El Beşir en radikalini yapmıştı, referanduma gidip, savaştığı etnik gruba ayrılmak isteyip istemediklerini sormuştu, “istiyoruz” cevabına saygı duymuştu. Peki, savaş suçlusu Beşir demokratlıktan mı yapmıştı bunu?

Peki, ya De Klerk, aparthaid rejiminin ünlü ailelerinden birinden gelen bir ırkçı olarak nasıl Mandela ile el sıkışıp, birlikte Nobel Barış Ödülü’nü kaldırdı dersiniz? Büyük bir demokrat olduğu için mi?

Ya demokrasiyle, demokrat liderle barış arasında doğrudan bir ilişki olsaydı, dünyanın en demokratik anayasasını yapıp, tüm faşizan yüklerinden kurtulan İspanya’nın bir Bask sorunu kalır mıydı?

Öyle olsa, 1998’de Öcalan, yarı-askerî bir rejimle yönetilen Türkiye ile anlaşıp, silahlı mücadeleye son kararını verir miydi? Kürt bile diyemeyen bir devlete güvenip, gerillalarını sınırdışına çeker miydi? Partisinin adını değiştirir miydi?

Evet demokratikleşme barışı sağlamlaştırır, kalıcılaştırır. Ama barışın önüne daha uzun yıllar alacak tam bir demokratikleşme hedefini koymanın, bu sorunu çözmek için sandıktan demokrat bir başbakanın, Yeşiller-EDP iktidarının çıkmasını beklemenin her gün kan akan meselenin çözümünden kaçmaktan başka bir anlamı yok.”

Günün sonunda Ocak 2013 itibarıyla benim gibi düşünenler ve Leyla Zana haklı çıktı.

Erdoğan, çözüm sürecini başlattı.

Gezi Olayları gibi AK Parti iktidarının en sertleştiği günlerde çözüm süreci sürdü.

17-25 Aralık sonrasında yani iktidarın hukukun, medyanın dizginlerini eline aldığı sırada da süreç sürdü.

6-8 Ekim olaylarına rağmen devam etti.

Ve 2015 Şubat’ında Dolmabahçe Zirvesi gibi tarihi bir mutabakat anına ulaşıldı.

Yani Türkiye çözüm sürecini demokrasinin dipte olduğu yıllarda yürüttü.

Eğer Suriye savaşı olmasaydı, PKK geri çekilmeye ve Öcalan’a direnmeseydi, bu mesele o şartlarda da çözülebilirdi.

Nitekim, Dolmabahçe mutabakatını tanımadığını açıklayan Erdoğan’ın çıkışına rağmen 7 Haziran seçimlerinden bir ay sonrasına kadar ateşkes de sürdü. PKK’nın HDP’nin seçim başarısına rağmen şehir gerillası savaşı başlatma kararının, hendeklerin muhasebesi daha sonra yaşananlar nedeniyle henüz düzgün bir biçimde konuşulamadı. Çözüm sürecinin bitmesi sadece 7 Haziran seçimlerine yıkıldı.

Çoğu kez olayların kronolojisiyle bile oynanıyor ve suç birbirine atılıyor.

Şimdilik o tartışmaya girmeden bugüne geri dönelim.

Bugün Türkiye’deki demokrasi ve hukuk standartları 2013’ün gerisinde. O yüzden her seçim muhalefet için gidişata hayır deme, gücünü göstermek, iktidara ders verme seçimi.

28 Mayıs seçim yenilgisinden sonra muhalefet için 31 Mart bir rüştünü ispat etme, gücünü gösterme, kitlelerin heyecanını 2028’e kadar sürdürme seçimi.

Muhaliflerin heyecanı o yüzden anlaşılır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin bütün vatandaşları için güçlü bir muhalefet hayati önemde..

Muhaliflerin Kürt seçmenlerden beklentisi de bu doğrultuda iktidara karşı muhalefetin yanında hizalanmaları ve oylarını kullanmaları.

Anketlere göre çok büyük bir kısmı da zaten öyle yapacak.

Ama onlardan beklenen bunu yaparken susmaları ve sadece görevlerini yapmaları.

Seçim öncesi Zana’dan, Demirtaş’tan, Türk’ten gelen AK Parti’ye, Erdoğan’a diyalog eli uzatan, yeni bir çözüm süresinden çıkışlar Batı’daki muhalifleri çok kızdırıyor.

Hatta Kürt seçmenlerin Leyla Zana’yı, Öcalan’ı, Demirtaş’ı dinlemeyeceği, İmamoğlu’nu dinleyeceğini söyleyecek kadar ileri gidenler bile oldu.

İşte tam da burası kendi gündemine gömülmek, kendi meselelerini ülkenin en büyük meselesi zannetmek gibi bencilliğe işaret ediyor.

O kadar ki Kürt siyasetçilerin seçim vesilesiyle siyaset yapmasına bile tahammülsüzler.

Halbuki televizyonlara çıkarılmayan, vebalı gibi davranılan, kriminalize edilen Kürt siyasetçiler için yerel seçimler bir diyalog, konuşma, müzakere etme fırsatı.

Tabii ki ellerindeki kozu, siyasi gücü pazarlık için, güç elde etmek, sorunlarını çözmek için devreye sokacaklar, masaya getirecekler.

Tam olarak buna iyi siyaset diyoruz.

Muhaliflerin onlardan beklediği ise kendi dertlerini unutup, sadece Türkiye’deki muhaliflerin Erdoğan’a karşı kazanmasına sessizce destek olmaları. İstanbul’da CHP’ye bir zafer kazandırmaları.

Aksi her adımı iktidarla işbirliği olarak görüyorlar.

Çünkü iktidar kaybederse otoriter rejimin yara alacağını, muhalefetin güçleneceğini, otomatik olarak bunun Kürtlerin de yararına olacağını düşünüyorlar.

Haklı noktaları var.

Ama 2019’da muhalefetin belediyeleri kazanması Kürtlerin dertlerine bir çare olmadı. Son beş yılda HDP’nin aday çıkarmamasıyla, Kürt oylarıyla seçilen CHP’li belediyelerin Kürt seçmenlere ekstra bir katkısı olmadı.

Mesela İmamoğlu, ancak seçime üç hafta kala Kürtçe merhaba demeyi öğrenmesi gerektiğine karar verdi.

(Bu arada Kürtçe merhaba, merhaba demek.)

31 Mart’ta belediyeleri muhalefetin kontrol etmesi de Kürtlerin kendilerine özgün kayyum, tutuklu siyasetçiler, yok olan Kürtçe gibi dertlerine bir çare olmayacak.

Ama gerçek şu ki; AK Parti iktidarı dört yıl daha iktidarda ve karşımızda yerel seçimden yaralı çıkınca bunu demokratik meşruiyet açısından kafaya takacak bir iktidar da bu zaferi alıp iktidarı sıkıştırabilecek bir muhalefet de yok.

Muhtemelen 1 yıl sonra 31 Mart seçimlerinin sonuçlarını kimse hatırlamayacak.

Ama AK Parti iktidarı hala sürüyor olacak.

Bu yüzden Demirtaş, Zana, Türk gibi Kürt siyasetçilerin 1 Nisan ve sonrasındaki Türkiye için hazırlık yapmaları, yerel seçimleri iktidarla konuşmak için bir fırsat olarak kullanmaları iktidarla işbirliği değildir, buna siyaset diyoruz.

Siyaset bütün yumurtaları aynı sepete koymakla yapılmaz. İmkanları, alternatifleri artırmak, gücünü çoğaltmaktır iyi siyaset.

O yüzden muhaliflerin artık Türkiye’deki demokrasinin yükünü Kürt seçmenlerin üzerine yıkmaktan vazgeçmesi, kendi dertlerine çare arama çabalarına saygı göstermesi, işbirlikçilik suçlamasını bırakması, İstanbul’u hangi parti yönetecek gibi dertlerle dertlenmiyorlar diye Kürt siyasetçileri suçlamak gibi bencillikleri terketmesi gerek.

Türkiye’de demokrasinin ve hukukun şartları 2013’den çok daha kötü olabilir.

Kürt meselesinde statükonun sarsılması, İstanbul seçimlerini CHP’nin kazanmasından daha fazla Türkiye’deki demokrasiye hizmet eder.

Bırakın da Kürt siyasetçiler ellerindeki siyasi ve demografik gücü pazarlık yapmak, sorunları çözmeye çalışmak, iktidarla diyalog kurmak için kullansın.

Muhalifler bencilliği, Kürtleri iktidarla mücadele saflarının en önüne çağırmayı bırakmalı, bu tarihi meselenin, çetin sorunların halli için diyalog ihtimalini şeytanlaştırmaktan vazgeçmeli.

Bu kez Kürt memet nöbete çağrılmamalı.

.1/04/2024 00:01

Adıyaman nasıl CHP’nin oldu?

Fotoğraf 6 Şubat depreminin birinci yıldönümünde Adıyaman’dan.

8 bin 387 insanın hayatını kaybettiği Adıyaman’da erkekler, kadınlar, çocuklar, kucaklarda taşınan bebeklerle binlerce insan, soğuk havaya rağmen sırtlarında battaniyelerle depremin meydana geldiği 04.17’de duran saat kulesine doğru yürüdü.

Sessizce akan bir insan seli gibi yürüyüş sırasında kalabalıktan sadece tek bir slogan sesi yükseldi.

Anadolu’da neredeyse her şehirde, şehrin ahalisinin şehirlerine olan ilgisizlikten yakınırken söylediği, mizah malzemesi bile olmuş o klişe yakınma, doğal bir slogana dönüşmüştü: “Sahipsiz memleket”

Muhtemelen çoğu hayatlarında ilk kez bir protestoda yürüyordu. Ve ilkkez de slogan atıyordu.

Vakur, utangaç bir sesle sahipsiz memleket diye halkın bağırdığı Adıyaman’da 1994’den beri Refah Partisi, Fazilet ve AK Partili belediyeler var. SHP 1989’da sağ oylar bölününce belediyeyi kazanmış. 2019’da AK Parti yüzde 53 ile kazanırken CHP ikinci olan Saadet Partisi’nin adayına destek verip aday göstermemişti.

Bundan sadece bir yıl önce 14 Mayıs seçimlerinde Erdoğan’a yüzde 66, AK Parti’ye yüzde 51 oy vermiş Adıyaman, 31 Mart seçimlerinin en büyük sürprizi oldu.

Her zaman sağın kalesi olmuş, 22 yıldır AK Parti’nin kalesi olan, Sünni-Alevi ayrımının siyasi haritasını da belirlediği Adıyaman’da belediye başkanlığını yüzde 48 oyla 48 yaşındaki CHP milletvekili Abdurrahman Tutdere kazandı.

Hem de öyle bir kazandı ki AK Parti yüzde 28, Yeniden Refah yüzde 14 aldı. Yani ikisi toplandığında bile CHP’ye yetişemiyor.

Tutdere’nin ne tabandan bir CHP’li ne bir Alevi-Kürt olması sonucu değiştirmedi.

Peki bu nasıl oldu?

Öncelikle AK Parti seçmeninin partisine iki türlü ceza kesmesiyle.

Adıyaman’da bir grup seçmen sandığa gitmedi.

14 Mayıs’da yani depremin yaraları hala taze iken seçimlere katılım oranı yüzde 82,43 iken, 31 Mart’ta katılım oranı yüzde 69’a düştü.

Bu oran Adıyaman tarihinde son 30 yıldaki en düşük katılım oranı.

İkinci ceza olarak AK Parti seçmeni kendisine tepkisini gösterecek “meşru”, “helal” bir adres buldu: Bu da Yeniden Refah oldu.

Yeniden Refah yüzde 14 aldı.

Böylece 2019’da 66 bin oy alan 2023’de bu oyunu depreme rağmen koruyan AK Parti, Adıyaman merkezde 28 bine düştü.

Peki nasıl oldu da CHP, AK Parti (yüzde 27) ve Yeniden Refah’ın (yüzde 14) toplamından daha fazla oy aldı?

CHP’nin Adıyaman merkezdeki oyu 32 binden 51 bine yükseldi.

Orada iki faktör var.

Birincisi iyi, genç, depremden sonra şehirde itibarını korumuş aday.

Ama esas kritiği DEM Parti’nin oylarını alarak.

14 Mayıs 2023’de Adıyaman merkezde Yeşil Sol Parti yüzde 16 oy yani 22 bin oy almıştı. Bu seçimde DEM Parti kendisi de aday çıkardı ama tıpkı İstanbul’da olduğu gibi DEM adayı yüzde 2,7 yani 2742 oy aldı.

Geri kalan oylar CHP’nin Kürt adayı Tutdere’ye rahatça gitti.

Sahipsiz memleketin sahipleri, bir yıl önde ülkeyi yönetmesi için destek verdikleri iktidara hem deprem meselesindeki şikayetleri hem de ekonomideki kötüleşme için ağır bir fatura kestiler.

Bunu yaparken de üç faktör bir araya geldi.

AK Parti aleyhine katılım düştü, Yeniden Refah AK Parti’den kopan tepki oylarının adresi oldu ve CHP muhalif oyların (Adıyaman’da DEM oylarının) rasyonel ve pragmatik adresi haline geldi.

Bu form pek çok şehirde tekrarlandı.

Batı’da DEM, İYİ Parti, Zafer, TİP oyları, doğuda DEM oyları CHP’nin güçlü bir alternatif olduğu şehirlerde CHP’de birleşti, AK Parti hem düşük katılımla hem de Yeniden Refah’la kan kaybetti.

AK Parti’nin kalesi olan pek çok şehirde katılım oranları Türkiye ortalaması olan yüzde 78,4’ün ve CHP’nin güçlü olduğu yerlerin altında kaldı.

Örneğin; Elazığ’da yüzde 67, Gaziantep’te yüzde 70, Rize’de yüzde 71, Erzurum’da yüzde 72, Malatya yüzde 74, Şanlıurfa’da yüzde 75, Konya’da yüzde 76, Kayseri’de yüzde 77, Kastamonu yüzde 77, Kırıkkale yüzde 76, Bursa’da yüzde 78 oldu.

Kadıköy’de katılım yüzde 82 iken Fatih’te yüzde 76 oldu.

AK Partili seçmen en fazla sandığa gitmeyerek tepkisini ortaya koydu.

İkinci olarak da CHP ile bir yıl önce işbirliği yapmayıp Erdoğan’ı desteklemiş, Erbakan hocanın mahdumunun helal sertifikalı ama iktidarla da son anda seviyeli bir tartışmaya girerek kendisini iktidarın yüklerinden ayrıştıran Yeniden Refah partisine oy vererek tepkisini ortaya koydu.

Urfa ve Yozgat’ı alan Yeniden Refah Konya, Kayseri, Maraş, Rize’de ikinci parti oldu.

Seçimden önce herkes bunun İstanbul seçimi olduğunu, herkesin gözünün İstanbul’da olduğunu söylüyordu.

İstanbul’da İmamoğlu, Ankara’da Mansur Yavaş çok büyük farkla kazandılar. En büyük farkları 30’ar puanla Yavaş ve Mersin’de Vahap Seçer yaptı.

Ama seçim herkesin kampanya boyunca söylediği gibi bir İstanbul seçimi olmadı. Bir Türkiye seçimine döndü.

CHP, ekonomik krizin tepki oylarının adresi oldu.

2019 yerel seçimlerinde en düşük seviyelerinden birine düşen Tüketici Güven Endeksi, 14 Mayıs 2023 seçimlerine doğru giderken hızla yükseldi, seçim anında 90 puanı gördü ve AK Parti kazandı. Sonra hızla düşmeye başladı, yerel seçime doğru biraz toparlandı ama 2019 seviyesini geçemedi ve AK Parti kaybetti.

Clinton’ın danışmanının tahtaya yazdığı gibi “It’s economy stupid!” seçimi oldu.

Öyle ki CHP, Zafer Partisi ve İYİ Parti gibi partileri bile anlamsız hale getirdi, yükselen milliyetçiliğin bir meşru muhaliflik tepkisi olduğu görüldü.

AK Parti’ye tepki hissi o kadar baskın oldu ki milliyetçi seçmenin gözü DEM ittifakını görmedi. CHP, aynı zamanda Kürtlerin oylarını da kapsamayı başardı. DEM Parti ile Zafer Partisi aynı anda CHP içinde eridi.

Peki, bundan sonra ne olur?

AK Parti ve Cumhurbaşkanı’nın Türkiye’yi bundan sonra bugüne kadar ki gibi yani istediği gibi yönetemeyeceği açık.

Şehirli insanlar, yeni nesiller iktidardan uzaklaşıyor. 14 Mayıs’tan 31 Mart’a yeni 1 milyon seçmenin en az yarısı CHP’li. Sadece yüzde 20’si AK Partili.

AK Parti’nin Karadeniz dışında denizlerle bağı kesildi. Bir İç Anadolu ve Karadeniz partisi haline geldi.

Türkiye’de statükoyu yıkan AK Parti, statükonun yerine geçti. Seçmen bulduğu her makul, güçlü alternatifte bu yeni statükoyu cezalandırdı.

Kimi koysam kazanırım kibri, merkezi idaresiz çalıştırmam tehditleri, küçük feodal beylere dönen kadrolar, hukuk ve medyanın paspas edilmesi en sadık seçmenleri bile ilk fırsatta başka bir adrese doğru itti.

Erdoğan’ın önümüzdeki seçimsiz dört yılda artık iki büyük işi var: Ekonomiyi toparlamak ve AK Parti’yi toparlamak.

Yoksa AK Parti gitgide bir taşra partisi haline gelecek, yeni nesillerle, eğitimli, donanımlı insanlarla bağı daha da azalacak, kadroları ya devletleşecek ya taşralaşacak, her şehirde küçük feodal devletçiklerini kuran, ideallerini kaybetmiş, yozlaşmış, yaşlanmış kadrolar muhafazakar kitleleri küstürecek.

Adıyaman’ı, Kastamonu’yu, Amasya’yı, Kilis’i, Üsküdar’ı kaybeden Türkiye’yi de kaybetmenin eşiğine ulaşmıştır.

.06/04/2024 02:30

AK Parti’nin boşalan havuz problemi

AK Parti’de 22 yıl sonra gelen ilk ikincilik ve seçim yenilgisi şimdilik öksüz kalmış görünüyor.

Bazı siyasetçiler, gazeteciler güzel günlerde ettikleri yarım kelimelik eleştirilere sığınıyor, biraz dışlanmışlar, görev verilmemişler içerdekileri parmakla suçlama fırsatını kaçırmıyor, “Ben demiştim”ler, “Ben uyarmıştım, dinlenmedi”ler havalarda uçuşuyor.

Seçim muhasebesi, esas muhasebesi yapılması gereken tasfiyecilik için yeni bir vesile de olmak üzere.

Yenilginin sorumluluğunu “kibirli”lerde bulanlar pek de mütevazilikleriyle malum sayılmazken, faturayı kolay ve maliyetsiz adreslere göndererek “İstanbul Sözleşmesi” üzerinden Özlem Zengin’i, “itsever”lik diyerek başka bir kadın milletvekilini suçlayanların kafasındaki ideal AK Parti de baraj altında kalacak sekter bir parti olabilir ancak.

Muhasebeye en yakın tartışma ise Van krizi üzerinden yaşanıyor.

Son anda YSK’den dönen sandık gaspını eleştiren AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, eski İstanbul İl başkanı, milletvekili ve MKYK üyesi Aziz Babuşçu, eski MEB Hüseyin Çelik, eski milletvekilleri Adnan Boynukara, Orhan Atalay, Orhan Miroğlu, Mehmet Metiner gibi isimler karşılarında, bütün bu isimlerin hepsinden çok daha sonraki bir tarihte AK Parti trenine binmiş Cumhurbaşkanı’nın ünlü başhukukçusunu buldular.

Üstelik kendilerine “Muhalefetin tüm aktörlerinin ve daha çarpıcısı iktidar içinde yer aldığı kabul edilen ve neo liberal zehirle zihin dünyalarını batıcılığa teslim etmişlerin Van olayında aldıkları tutumların kaydedildiğini de herkes fark eder” diye parmak sallarken.

İslamcı ya da Milli Görüşçü kökeni olmayan, seküler AK Partili kanaat önderleri için artık liberallik imkanı da kalmayınca ideolojik tek tutamak noktası külüstür ve ucuz bir anti-emperyalizm ve anti-küreselcilik oluyor.

Ama yine de Berlin Duvarı çökene kadar Moskova’ya bağlı kalmış bir komünist, ardından sırasıyla Amerikan vizesi acentalığı, liberal-sol aktivistlik, küresel fonlarla dönen sivil toplumculuk yapmış biri için, kırk yıllık İslamcıları “neo-liberal zehirle zihin dünyalarını Batıcılığa teslim etmekle suçlamak” için aşırı özgüvenden fazlası gerekir.

Bir zamanlar kapılarını, güvenlik güçlerine taş attıkları için hapiste olan Kürt çocuklarını kurtarmak için çalmış idealist bir avukatı, bugün kapılarını seçilmiş bir Kürt belediye başkanının hakkını savundukları için yumruklarken görenler de bir hayli şaşırıyor olmalı.

Ama ilhamlarını halktan, teşkilatlardan değil, doğrudan doğruya Reis’ten alan güç simsarları için müthiş fırsatlarla dolu bir ortam var.

O kadar ki yeni bindiğin trene 40 yıl önce binmiş, iyi havalarda değil Pınarhisar’a giderken Cumhurbaşkanı’nın avukatlığını yapmış bir parti büyüğüne, “tutumunuz kaydediliyor” diye Sovyetlerden bir parti komiseri gibi tehdit savurabiliyorsun ve günün sonunda da mesajını silen sen olmuyorsun.

AK Parti’nin muhasebe etmesi gereken dört dörtlük bir yapısal mesele bu.

Yine de çözümü mümkün, güçlü bir iradeyle yönetilebilir.

Ama AK Parti’nin esas daha ciddi bir derdi var;

31 Mart seçimleriyle çıplak gözle herkesin gördüğü gibi uzun süredir AK Parti havuzu su kaçırıyor.

Bu, tamircilerin çözebileceği teknik bir sorun da değil.

Yapısal, sosyolojik, demografik bir mesele var karşımızda.

AK Parti’nin yelkenlerini şişiren sosyal değişimler artık ters yönden esiyor.

Bu değişimlerin bir kısmı AK Parti’nin bizzat kendi eseri.

En başta artan şehirleşme ve son yıllarda erimeye başlasa da orta sınıflaşma.

AK Parti, bu iki büyük trendin hem sonucu hem de failiydi.

Bu iki değişim dalgası Milli Görüş gibi ideolojik kapalı bir hareketten liberal-muhafazakar- dünyaya açık bir kitle partisi yaratıp, tek başına iktidara taşıdı.

Ve AK Parti başarılı bir iktidar tecrübesiyle bu iki trendin ivmesini artırdı.

Çok beylik laflar olduğu için AK Parti’nin kendi kuyusuna kazarcasına yaptığını bir cümlede özetlemek gerekirse; şehirleşme ve orta sınıflaşma melezleşmeyi, gettolarından çıkmayı, birlikte yaşamayı ve nihayet sekülerleşmeyi getirdi.

Ama sürekli tasfiyeler, dar kadroculuk, azalan kapsayıcılık, ifade hürriyetinin mutlak sadakatle öldürülmesiyle çölleşen fikri, kültürel ve sosyal hayat, şehirli sınıfları evde tutacak bir “kültürel iktidar” kuramadı.

İktidarla bu yeni şehirli alt ve orta sınıflar arasındaki en sağlam bağ olan ekonomik gelişme de son beş yıldır geriye doğru sarıyor.

2013’de 13 bin dolara çıktıktan sonra 7 binlere doğru yuvarlanan milli gelirdeki düşüş, enflasyon bir tarafa artık Türkiye’de geniş halk yığınları için hayat 2002 öncesinden daha müreffeh değil.

Eskiden hastaneler, eczaneler, kuyruklar, otobüsler hikayesinin son kullanım tarihi geçti.

Bunun sonucunda AK Parti 2017’den bu yana büyükşehirleri istikrarlı olarak yavaş yavaş kaybediyor.

2018’deki süper zayıf cumhurbaşkanı adaylarına karşı kılpayı alınan iyi sonuca rağmen 2019, 2023’de bu trend artarak devam etti ve 2024 seçimleriyle AK Parti’nin Karadeniz dışındaki denizlerle irtibatı kesildi, batıda Bursa, Balıkesir, Denizli, Afyon, Manisa da kaybedildi, AK Parti Kocaeli, Sakarya dışında bir İç Anadolu ve Karadeniz partisine döndü.

Genç oylarda da şehirleşme ve sekülerleşme trendi AK Parti aleyhine çalışıyor uzun süredir.

2019 yılından bu yana yeni seçmenlerin açık ara birinci partisi CHP. Yüzde 50’lerdeki CHP’ye sempatinin yanında AK Parti yüzde 22’de kalmış görünüyor.

Yani havuz en baştan sosyolojik olarak su kaçırıyor.

Ama havuzda tek bir delik yok, başka bir yerinden de demografik olarak sular dışarıya akıyor.

Türkiye nüfusu yaşlanıyor.

Hala Türkiye ortalamasının üstünde genç bir nüfusa sahip ise bir büyük kitle var: Kürtler.

Kürtler 2015’den bu yana çözüm süreciyle açılan meşru alanla ve orada görünür olan Demirtaş’ın karizmasıyla demografik güçlerini siyasete tahvil etmeye başladılar.

Bölge’deki oyları domine etmek dışında, “Büyükşehirlerdeki Kürt oyları” diye bir fenomen ortaya çıktı. Hatta sırf bunu araştıran araştırma şirketleri kuruldu.

Bu Kürt demografisiyle AK Parti iktidarı 2015’den beri kavgalı.

Kobani meselesinin tetiklediği Kürt milliyetçiliğiyle başlayan kopuş, yeni nesil Kürtlerin rol modeli Demirtaş’ın hapse atılmasıyla büyüdü, kayyumlarla bir gurur meselesine döndü ve güçlü ve sert bir iktidar karşısında çaresiz ve öfkeli hisseden Kürtlerin önlerine sandık geldiğinde AK Parti’ye bir ders verme arzusunu, ne Öcalan, ne Zana’dan gelen çağrılar da törpüleyemiyor.

AK Parti, yeni seçmenler içinde oranları sürekli artan Kürt yeni nesilleri neredeyse tamamen kaybetmiş bir parti artık. Orta yaş üstü muhafazakar Kürtlerin de tutunacak pek dalı kalmadı. İstanbul’un Kürt nüfusunun yoğun olduğu ilçelerinde CHP’ye doğru oy kayışı 2024’de artarak sürdü: Sadece DEM seçmeni değil, daha muhafazakar ilçelerdeki eskiden AK Parti seçmeni olan Kürt seçmenler de artık AK Parti’den uzaklaşıyor.

Adıyaman’daki Kürtlerin CHP’ye rahatça oy vermeye başlaması bu değişimin en çarpıcı sonucu oldu.

Özetle; Kürtçe televizyonu açan, Cumhuriyet tarihinin en radikal siyasi projesi olan çözüm sürecini yapan, Dersim Katliamı için özür dileyen bir iktidar artık en büyük düşman.

Bu büyüyen demografik Kürt gerçeği de AK Parti aleyhine işliyor. Her seçimde etkisi artarak büyüyor.

Siyasetteki değişimin ivmesi de AK Parti havuzunu boşaltıyor, partiye akan yeni su kaynakları kesiliyor.

Bir zamanlar çevresinde büyük bir fikri koalisyon kuran AK Parti, uzun süredir kapsayıcı değil, partilileri birleştiren fikri saikler azalıyor, geriye sadece Erdoğan sevgisi kalıyor.

Onun kapsayıcılığı ve taşıyıcılığının da sınırları yüzde 50’nin sınırlarında dolaşıyor. Giderek de zayıflıyor.

İktidarın kapsayıcı değil dışlayıcı olmasıyla, AK Parti’nin insan havuzu sürekli tasfiyelerle küçülürken, iktidarın gadrine uğramışların, öfkeli AK Parti yorgunları ve kızgınlarının havuzu büyüyor. Bir zamanlar AK Parti aldıkları oy kadar rıza oranını da ölçen bir partiydi Artık gri alanda kimse kalmadı. Fanlar ve nefret edenler diye iki büyük havuz oluştu. O yüzde AK Parti’ye başka havuzlardan geçişler olmuyor.

Nihayet AK Parti, 31 Mart’ta aday diye parlatacak sıkıcı ve emir kulu bürokratlar, yüzleri eskimiş siyasetçiler, yaşlı ve yorgun belediye başkanlarından başkasını bulamadı.

Son yerel seçimde AK Parti’nin en parlayan ve görece kendi şehrinde en fazla oyunu artıran adayı parti içinden gelen yeni kuşaktan bir isim olan Hamza Dağ’dı.

Buna karşı bir zamanlar yaşlı ve asık suratlı parti kodamanlarından oluşan CHP ise yepyeni, genç, eğitimli, parlak insanlarla vitrinini yenilemiş olarak halkın karşısına çıktı.

AK Parti’nin kapıları devlet ricali tarafından tutulmuş, Cumhurbaşkanı’nın yakın çevresinden iyi hal kağıdı alamayanların girişine izin verilmezken, CHP kapılarını araladı, farklı siyasi eğilimlerden gelen isimler CHP adayı olarak seçim kazandılar.

CHP sadece kapılarını siyasetçilere açmadı, özellikle CHP’nin siyasi stratejilerini belirleyen İmamoğlu’nun kurduğu ekiplerde liberal, muhafazakar, Kürt entelektüeller, gençler görev aldı, strateji üretti, anketler yaptı.

İktidar bir zamanlar çevresinde olan fikir insanlarını, akademisyenleri, gazetecileri, reklamcıları tek tek sırtlarına birer damga vurup dışladığı için AK Parti’nin seçim kampanyalarında bu fikri çeşitlilik ve renklilik yoktu.

Siyasi stratejiler seçim yorgunu parti kadrolarına ve dağıtılan bütçelere göz koymuş çok da yetenekli olmayan partiye yakın profesyonellere emanetti.

Yıllarca tasfiyelerle zaten daralmış, trolleşmek zorunda bırakılmış, inandırıcılık, güven, yaratıcılıktan yoksun iktidara yakın medyanın Sovyetik, tek tip parti propagandası bu yerel seçimde etkisizdi, çeşitli nedenlerle anaakım medyalardan kovulmuş isimlerin oluşturduğu muhalif medyalar ise yaratıcı, hevesli ve ikna ediciydi.

Bu kadar medya tecrübesinden, fikri birikiminden, yetişmiş insan potansiyelinden sonra AK Parti’nin anakım medyadaki yüzü Hakan Ural oldu demek herhalde yeterlidir.

AK Parti havuzu su kaçırırken, CHP havuzu dolmaya başladı.

Kılıçdaroğlu’nun muhafazakarlara ve Kürtlere doğru atmaya cesaret ettiği küçük, amatör, derinliksiz adımlarla epey bir mesafe gidildi, kadrolar sağ, muhafazakar, Kürt kökenli siyasetçilerle takviye edildi. AK Parti havuzundan CHP’ye doğru akan küçük kanallar açıldı. Şimdilik o kanallardaki su cılız akıyor ama debisi gittikçe artacaktır.

Yani sadece ekonomi, aday tercihleri ya da “iktidar kibri” değil, bir tür farkına varılmayan iç kanama gibi sosyal, demografik, siyasi değişim de AK Parti havuzunu yavaş yavaş boşaltıyor.

AK Parti ile kitleler arasındaki sadakat ilişkisi azalıyor. Ekonomik sıkıntılara sabretmek için fikri, dini, milli motivasyonlar artık yetmiyor, değişmeyen propaganda argümanları ikna ediciliğini kaybediyor, kopuş kolaylaşıyor.

Sular sadece fazla uzamış bir partinin iktidarından akıp gitmiyor, büyük kalabalıkların büyük mücadelelerle biriktirdiği miras ve itibardan da gidiyor.

Halbuki o havuz kolay dolmamıştı.

AK Parti, Türkiye’deki muhafazakarların uzun mücadeleler sonunda kurdukları bir kale ve babaeviydi.

Ama baba artık o kadar şefkatli değil, pek çok insan o evden atılmış, evin kapıları içeriden kilitlenmiş, içeride olanlar dışarıda olanlarla irtibatı kesmiş, evin dışına atılanlar da ellerine aldıkları baltalarla o evi yıkmaya çalışıyor.

80’lerden beri dolan fikri, siyasi, sosyal bir havuz boşalıyor.

Kısa hayatlarımızda tanık olduğumuz tarihsel bir zaman diliminin sonlarına doğru gidiyoruz.

Havuz boşalıyor, zaman, sosyal gelişmenin yönü hem AK Parti’nin hem de Türkiye’deki muhafazakarların aleyhine işliyor.

Bu havuz probleminin çözümü için de ileri derecede matematik bilmeye gerek yok

.8/04/2024 02:00

Merhaba ey post-Kemalist CHP

Geçen hafta seçimlerin ardından son yılların en grotesk tartışması yaşandı.

Tartışmanın merkezinde CHP’li belediye başkanlarının göreve başlarken yaptıkları vardı.

Ekrem İmamoğlu, görevinin ilk günü makam odasında geniş ailesini ağırladı, çağırdığı beyaz takkeli imamın okuduğu duaya aile üyeleri amin dediler, bunun videosu da sosyal medya hesaplarından paylaşıldı.

Balıkesir’ın 72 yıl sonraki ilk CHP’li Belediye Başkanı olan Ahmet Akın ise, ilk gününün sabahında Zağnos Paşa camisine sabah namazına gitti ve videosunu paylaştı.

İki gün sonra da aynı camide Kadir Gecesi için mevlit programı organize etti.

Tıpkı İzmir Konak’ın CHP’li kadın belediye başkanı gibi. O da Kadir Gecesi’ni iftar daveti vererek idrak etti.

CHP’li Alaşehir ve Gemlik belediye başkanları Kuran’ı öpüp başlarına koyarak göreve başladılar. Hatta Alaşehir Belediye başkanı biraz daha ileri gidip “Kutsal kitabın öngördüğü şekilde dinimizin tüm değerlerine sahip çıkacağım” diye söz bile verdi.

CHP’li Bursa Belediye Başkanı bütün kampanya boyunca defalarca teravih ve sabah namazlarından video paylaştı.

CHP Akçakoca belediye başkanı kampanyası sırasında Menzil şeyhini ziyaret etmişti. Ataşehir, Tuzla, Çerkezköy’deki CHP adayları ise promosyon olarak zikirmatik, seccade, tespih dağıtmışlardı.

CHP’li başkanlar Ramazan boyu iftarlar, sahurlar, teravihlerden bildirdiler. Yeni seçilen başkanlar, “Behzat Ç.” de dahil olmak üzere “Kadir Gecemizi tebrik eden” mesajlar paylaştılar.

Buraya kadar grotesk bir şey yok.

Grotesk kısmı ise bundan sonra başladı.

Bir grup muhalif İslamcı, CHP’li başkanların özellikle de İmamoğlu’nun yaptığına “din istismarı” dedi ve CHP’lileri bu yapılanın laikliğe aykırı olduğuna ikna etmeye çalıştı ve ne oldu?

Fena linç yediler.

En sık duydukları ve en kibar cümle şuydu:

“Ne var ki bunda?”

Gerçekten de bunda ne vardı ki?

Ama Türkiye’nin yakın tarihinde “bunda” çok şey bulunmuştu.

Tarih 15 Nisan 1994…

24 Mart 1994 yerel seçimlerinde sürpriz bir şekilde İBB başkanı seçilen Refah Partili Recep Tayyip Erdoğan, Belediye Meclisi’nin ilk toplantısını açıyor.

Laiklik korkuları zirve yapmış. Başkanlardan göreve gelir gelmez otobüslerde kadın ve erkeklerin ayrılmasını bekleniyor. Daha hiçbir adım atmamışlarken, laiklik gösterileri yapılıyor.

Erdoğan, Refah’ın azınlıkta olduğu Belediye Meclisi’ni açarken üyeleri “Tarihteki Türk büyükleri ve şimdiye kadar görev yapan, hayatta olmayan İstanbul Belediye Başkanları için Fatiha” okumaya davet ediyor.

Ortalık bir anda karışıyor.

SHP, DSP, ANAP ve DYP’li üyeler Atatürk için saygı duruşu yapılması için önerge veriyorlar. Sonra da ayağa kalkıp saygı duruşuna geçiyorlar. Erdoğan ve Refahlı üyeler de onlara katılıyor.

Ertesi gün olay gazetelerde bir laiklik krizine dönüyor. “Şeriatçı başkan”lı manşetler atılıyor.

Ama olaylar burada da durulmuyor.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Erdoğan hakkında soruşturma başlatıyor.

Kriz, bir kaç gün sonra Erdoğan’ın bu kez aylardır büyük kuraklık yaşayan İstanbul’a yağmur yağması için yağmur duasına çıkacaklarını söylemesiyle iyice tırmanıyor.

Protesto gösterileri oluyor, gazete manşetleri “şeriatçı başkanı” bir kez daha kınıyor ve ayıplıyor.

Nihayet, bir hafta sonra 76 ilin Cumhuriyet Başsavcısı Refahlı belediye başkanlarını hedef alan bir laiklik uyarısı yayınlıyor.

Peki savcıları belediye başkanlarına karşı yayınladıkları laiklik muhtırası için kim kutluyor?

Tabii o günlerin CHP’si SHP’nin genel başkanı.

Yani bundan 30 yıl önce makam odasına mevlithan çağırtıp dua okuyarak göreve başlamak değil, göreve Fatiha okuyarak başlamak bile “ne var ki bunda” denmeyecek ciddi bir kriz konusuydu.

Hatta daha yakın zamanlarda bugün CHP’li başkanların yaptıklarını yapmak Türkiye’de parti kapatma iddianamesine delil olarak bile giriyordu.

Fazilet Partisi kapatma davasında “Fazilet Partili Altındağ Belediye Başkan; Mehmet Ziya Kahraman, 1999’da Belediye Meclisi toplantısına, bazı meclis üyelerinin şiddetli muhalefetine rağmen, Fazilet Partili Belediye Meclisi Üyesi Havva Bektaş'ın başörtülü olarak katılmasına izin vermesi” partinin laiklik karşıtı eylemlerinden biri olarak yer almıştı.

AK Parti hakkında 2008’de açılan kapatma davasının delilleri arasında da bugün CHP’li belediye başkanlarının özgürce yaptığı eylemler laikliğe karşı odak olma suçuna delil olarak sıralanmıştı.

Bir kaçını hatırlayalım:

“2005 yılında Samsun Gazi Beldesi Belediye Başkanı Adalet ve Kalkınma Partili Süleyman Kaldırım'ın önsöz yazdığı ‘Muhtasar İlmihal-Resimli Namaz Hocası’nı ilköğretim okulu öğrencilerine 2005 yılı Eylül ayında bedava dağıtması”

“Dinar İlçesi’nin AKP’li başkanı Mustafa Tarlacı, 2005 yılı Ramazan ayı boyunca 8 camide teravih namazı kıldırdı”

“AK Parti Eyüp Belediye Başkanı Ahmet Genç, 2006 yılı ramazan ayında Eyüp Sultan Cami bahçesine kurulan ramazan çadırına ismini ve sıfatını içeren afişler astırttı”

“AKP’li Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu, 2006 tarihinde üzerinde kartviziti ve AKP logosu bulunan 5.000 adet Kuran-ı Kerim’i Büyükşehir amblemini taşıyan çantalar içerisinde belediye personeli aracılığıyla kentte dağıttırdı”

“AKP’li Bolu Belediye Başkanı Alaaddin Yılmaz, 2004 yılı Kasım ve Aralık aylarında belediyenin görevleri içerisinde bulunmadığı halde belediye ait otobüsü seyyar mescit haline dönüştürdü.”

“AKP Gençlik Kolları Ankara İl Başkanlığı tarafından 2006 yılında “Hoş geldin Ya Şehr-i ramazan”, “Adalet ve Kalkınma Partisi Gençlik Kolları Ankara İl Başkanlığı İftar Çadırı” yazıları ile iftar çadırı açıldığının belirlendi.”

“AKP’li Isparta Belediye Başkanı Hasan Balaman’ın Isparta Müftülüğü tarafından düzenlenen ‘Hafızlık Taç Giyme Töreninde’ yaptığı konuşmada; “başörtülü bir kadın da belediye başkanı, daire başkanı olabilmeli, imam hatipli bir kişinin hırsız veya uğursuz olduğu görülmemiştir” dediği…”

Abdurrahman Yalçınkaya’nın bundan sadece 15 yıl önce yazdığı iddianamedeki delilleri böyle uzayıp gidiyor.

O günlerde kimse bunlar için “ne var bunlarda” demiyordu. Çünkü p güne kadar siyasetçiler benzer şeyler pek yapmamışlardı.

Geçmişe doğru gittikçe dinin kamusal hayattaki görünürlüğü yavaş yavaş kayboluyor.

28 Şubat postmodern darbesi tetikleyen en büyük kriz Erbakan’ın Başbakanlık konutunda bazı tarikat liderlerine verdiği iftardı.

Çünkü 90’ların başında Çankaya Köşkü’nde Özal’ın verdiği iftar davetine kadar resmi makamlarda benzer bir organizasyon hiç yapılmamıştı.

Demirel, Ecevit, Menderes, İnönü dönemlerinde bırakın iftar davetlerini başbakanlar ve Cumhurbaşkanlarının cenaze namazı dışında camilerde görünmez, Ramazan’da oruç tutup tutmadıkları bilinmezdi. Suudi Arabistan ziyareti sırasında Kabe’ye gidip ihramla umre yapmaya cesaret eden ilk Cumhurbaşkanı Kenan Evren olmuştu.

Çünkü Kemalist Cumhuriyet’in kamusal alanında dinin görünürlüğü Diyanet ve camilerle sınırlandırılmıştı.

Dini semboller ve dini terminoloji kullanan siyasetçiler dönemine göre ya irticacılıkla suçlanırdı ya da en kibarı dini siyasete alet etmekle.

Dindar bir halk ile dinin görünmediği bir devlet ve kamusal alan şizofrenisi, siyasetçilerle toplum arasındaki duygusal makası da hep açık bıraktı.

Benzer biçimde resmi kamusal alanda Kürtler de Kürt kimlikleriyle, dilleriyle uzun uzun yıllar boyunca görünemediler.

Tam olarak Kemalist Cumhuriyet’in kamusal alanında tek bir kimlik ve kültür geçerliydi, vatandaşların dinleri, farklı dilleri ve kültürleri kamusal alanda görünmez kılınmıştı.

Bu ikiyüzlü, çift karakterli bir toplum ve siyaset yaratmıştı.

Merkez sağ partiler laik devletle dindar halk arasında bir tampon bölge rolü oynadılar uzun süre. Dindar halka karşı laikliği, laik devlete karşı dindar halkı savundular ama kırmızı çizgileri asla aşmadan.

70’lerden itibaren bir grup seküler entelektüel bu Kemalist cumhuriyetçiliğe, baskıcı laikliğe ve tek tipçi milliyetçiliğe itiraz etmeye başladı.

Kürtler ve dindarların kamusal alanda görünme, temsil edilme taleplerine destek verdi.

Resmi tarihte yazmayan tarihi gerçekleri literatüre soktu.

Sadece iyi akademisyenler, dürüst entelektüeller oldukları ve resmi devlet çizgisinden saptıkları için uzun yıllar gericileri ve bölücüleri cesaretlendirmekle, meşrulaştırmakla hatta onlara yol açmakla suçlandılar.

Atatürk düşmanı, liboş, ikinci cumhuriyetçi sonra YAE’ci diye adlar takıldı, bugün artık bütün bu dedikodu düzeyindeki suçlamaların akademik bir adı bile var; post-Kemalistler…

Haklarında akademik mi siyasi mi olduğu belirsiz öfkeli makaleler yazılıyor, bu post-Kemalistlerin Cumhuriyet okumasıyla bugünlerimize neden olduğu iddia ediliyor.

Halbuki AK Parti’nin bugün ne yaptığı, geçmişte yaşanan tarihi gerçekleri değiştirmiyor.

Socrates’in yargılanması zamanın şartlarına göre değerlendirilemeyeceği gibi, Cumhuriyet’in uygulamaları hakkındaki ahlaki ve fikri kanaatler de bugünün ihtiyaçlarına göre değiştirilemez.
Katliam katliamdır, adaletsizlik adaletsizliktir, baskı baskıdır, ayrımcılık da ayrımcılık.

Peki o halde post-Kemalistler niye suçlanıyorlar?

Mesela bundan 40 yıl önceden itibaren şöyle şeyler söyledikleri, çevre-merkez, halk-devlet karşıtlığı gibi tezler ileri sürdükleri için suçlanıyorlar:

“Devletle millet yarışırsa millet kazanır. Kurucu irade refleksi CHP’nin gündelik yöneticilerini hep devletin tarafında olmaya itiyor. Devletin tarafında olduğunuzda milletin tarafında olamıyorsunuz. Bizde şöyle bir gerçek var; bu ülkede insanlar devleti severler, devletin emriyle askere giderler, canlarını vermeyi göze alırlar, devletlerine laf söyletmezler. Ama devlet karşılarına geçerse de gereğini yaparlar. Devlet milleti yönetmeye kalktığında direnir. Örnek, 1983 Kenan Evren. Bu asker kökenliyi seçeceksiniz dedi, millete istikamet verdi, büyük bir şokla Özal geldi. Özal da şaşırdı ama devlet-millet rekabetinde millet kazandı.”

Ya da mesela 30 yıl boyunca başörtüsü yasakçılığına karşı şöyle direndikleri için de suçlanıyorlar:

“O gün ne oluyordu biliyor musunuz, devlet milletin ne giyeceğine karışıyordu. Devletle millet karşı karşıya geldi o gün. Ve devlet üniversitelerde başörtüsü yasağı getirdi. Aynı görüşteki erkekler üniversiteye giriyorken sadece kadın öğrenciyi dışarıda tutmak kadın-erkek eşitsizliğidir. Kaldı ki her başını örteni siyasal İslamcı, her başını örteni cumhuriyet düşmanı ilan etmek; sen kimsin de buna karar veriyorsun? O gün mesela bazı CHP’liler yanlışlıkla devletin tarafını tuttular. Oysa CHP’liler orduevlerine başörtüsüyle girmeme talimatı verenin gırtlağına yapışmalıydılar.”

Neyse ki gecikmeli de olsa bugün bu post-Kemalist tezleri 50 yıl sonra ilk kez partisini birinci parti yapmış CHP’nin genel başkanı Özgür Özel, Halk Tv ekranında söylüyor.

CHP’nin farkla seçim kazanmış başkanları makam odalarında dua okutuyor, göreve sabah namazına giderek ya da Kuran’ı öperek başlıyorlar. İstanbul Belediye Başkanı Kürtçe bilmediği için hayıflanıyor.
Samimiler mi yoksa sadece bunlar taktik mi bilmiyoruz.

Kesin olan artık eski Cumhuriyetçi-Kemalist dil ve yöntemleriyle siyaset yapamadıkları, toplumla iletişim kuramadıkları…

Bir CHP’li siyasetçi için artık merkeze yönelmek, iktidar olmak, geniş kitlelerden oy almak için siyaset yapmanın yolu ve yöntemi çok açık; Cumhuriyetçi-Kemalist dili ve tarzı aşmak, onları esnetmek…
Belki gömleği tümden çıkardık demiyorlar ama başka gömleklerle etrafta geziyorlar.

Zaten önemli olan da bu.

Samimiler ya değiller ama günün sonunda teravihten video atarak, zikirmatik, seccade dağıtarak, sabah namazına giderek, makam odasında dua okuyarak, şeyh ziyaret ederek, Kürtlerin haklarına saygı duyduklarını belli ederek seçimleri kazandılar ve seçim başarıları eski ideolojik takıntıları da önemsizleştirdi.

Kimse artık o ideolojik takıntılara takılmıyor. Kimsenin takılmasını da istemiyorlar.

O yüzden İmamoğlu’nun makam odasında imamlı duası haber bile olmadı.

15 yıl önce parti kapatma gerekçesi olan eylemler, şimdi o parti kapatmayı savunanlarca tekrarlanıyor ve başkası yaptığında “dini sömürü” diyenler bu kez “ne var ki bunda” diyorlar.

Ama bunu derken “artık bu normal, aşalım bunları” da demiş olmuyorlar.

Bu eylemleri eleştirenlere, “Seçimleri kazanmak için bu yapılması gerekiyorsa, siyasetçilerimiz bunu yapsınlar, neden gıcıklık yapıp, ortalığı bulandırıyorsun, ne gerek var” diyorlar aslında.

Tam da bu aşırı pragmatizm bu değişimin zayıf karnı. CHP’deki bu değişim de Cumhuriyet’in diğer reformları gibi yarım yamalak jakoben.
Tepede yaşanıyor ama tabana dayatılamıyor.

Duvarında Erdoğan ve Mahmut Ustaosmanoğlu’nun fotoğrafı asılı Erzurumlu Mahruze Teyze’nin bu kez oyunu almaya başaran Ekrem İmamoğlu’nun, bu siyasi becerisi ve herkese hitap eden profili takdir ediliyor. Ama Mahruze Teyze’nin siyaseten “kandırılması”ndan çok memnun olanlar, mesela onun gönül verdiği tarikatın da kapatılmasını savunabiliyor. Oralarda henüz bir esneme yok.

Bu herkesin oyunu alabilme, onlarla konuşabilme işlerini mesela İmamoğlu’nun, Yavaş’ın onlar adına yapıp, halletmesini ama kendilerini bu işe bulaştırmamasını istiyorlar.

Bir gün Mahruze Teyze Halk Tv ve Sözcü Tv açıp izlediğinde bu gerçekle karşılaşabilir.

Çünkü herkesin CHP’li komşusu İmamoğlu, Yavaş ya da Kılıçdaroğlu değil.

Yine de Ramazan’ın son günleri hüsnü zanı elden bırakmamakta fayda var. Eski Kemalist tarzların, dilin artık işlevsiz, demode kalması, bunun tam itiraf edilmese de anlaşılması, CHP genel başkanının liberal liberal, az önce Şerif Mardin, İdris Küçükömer okumuş gibi konuşması bile önemlidir.

Büyük değişimler, kıtaların hareketleri, suların yükselmesi gibi yavaş yavaş oluyor.

30 yıl önce Erdoğan yaptığında hakkında soruşturma açılana 30 yıl sonra İmamoğlu yapınca “ne var bunda” deniyor. 15 yıl önce parti kapatma delili olan, 15 yıl sonra seçim kazanma taktiği oluyor.

Ve bunlar çelişki değil, kıtaların ağır ağır hareketi…

O halde biraz erken de olsa, vakit henüz tam girmese de teşvik için hadi aşkla hep birlikte; Merhaba ey post-Kemalist CHP.

.10/04/2024 02:22

Bana kimle bayramlaştığını söyle...

Bayram günleri Ankara’daki en heyecanlı haber, ellerinde çiçekler ve çikolatalarla partilerin birbirilerini ziyaretleridir.

Bu ziyaretlerde yaşanacak diyaloglar, ufak gerilimler, dokundurmalar, siyasi espriler bayram günleri siyasi haber sıkıntısı yaşayan gazetelerin ve televizyonların imdadına yetişir.

Kötü espriler bile geniş geniş sayfalarda yer bulur.

Aslında zorunluluktan gazete sayfalarına giren bu geleneksel partiler arası bayramlaşma haberleri meraklısına siyaset hakkında çok şey söyler.

Bu geleneğin ilk ne zaman başladığı tam bilinmiyor.

Eski gazetelere bakılırsa 1966 yılında 38 yaşındaki genç Meclis Başkanı Ferruh Bozbeyli’nin bayramda parti liderlerini ziyaretiyle başlamış olabilir.

70’lerde partiler arası bayramlaşma ziyaretleri artık rutinleşmiştir.

1979 yılında ideolojik kavgalarda her gün sokaklarda onlarca kişinin öldürüldüğü günlerde bile kıran kırana bir mücadele içindeki CHP, MHP, MSP, AP bayramlarda birbirlerini ziyaret etmekten vazgeçmezler.

Bayram ziyaretleri 80’ler, 90’lar boyunca da sürdü.

Siyaset arenasında birbirini boğazlayan ANAP ve DYP’li politikacılar bayram günleri çikolatalarını çiçeklerini alıp birbirilerini ziyaret ediyordu.

90’lardaki partiler arası bayram ziyaretlerinde ilk defa bir partinin kapısı çalınmamaya başlanmıştı; dönemin HDP’si olan DEP’in.

Yine de bayram ziyaretleri siyasetteki pek çok gerilimin bitmesine neden oluyordu.

1991 yılındaki ilk bayram ziyaretiyle SHP ile Ecevit’in DSP’si arasındaki gerilim yumuşamıştı.

1995’de Refah Partili İstanbul Belediyesi’nin ellerini kollarını bağlamaya çalışan Başbakan Çiller ile Belediye Başkanı Erdoğan arasındaki gerilim de Ramazan Bayramı’nda Erdoğan’ın çikolatasını alıp Çiller’i ziyaret etmesiyle tatlıya bağlanmıştı.

1995’de, 1996’da, 1997’de laiklik-irtica krizleri tırmanmışken bile bayramlarda Refah Partisi diğer partiler tarafından ziyaret edildi, Refah Partililer de diğer partileri ziyaret edip bayramlaştılar.

2000 yılında partiler arası bayramlaşmalarda bir tabu daha yıkıldı. Bayramda CHP ve Fazilet Partisi, o güne kadar bayramlarda diğer partilerin kapısını çalmadığı HADEP’le karşılıklı olarak bayramlaştılar.

2001 yılında kurulan AK Parti ise yıllarca bayramlaşma randevu listesi en uzun olan parti oldu.

2001 yılında HADEP’i ziyaret eden yeni kurulmuş AK Parti heyetini, Ahmet Türk ve Öcalan’ın avukatlığını yapan Mahmut Şakar ağırlaşmıştı.

O yıl AK Parti ile sadece Saadet bayramlaşmadı.

2003 yılındaki bayramlaşmada da AK Parti, bütün partilere randevu vermiş ve onları ziyaret etmişti.

Pek çok partinin randevu vermediği DEHAP ve artık medeni bir ilişki kurulan Saadet Partisi de listedeydi.

2004, 2005 yılında bayram ziyaretlerinde de kapısı herkese açık ve herkesi ziyaret eden bayram havasına en uygun parti yine AK Parti oldu.

DEHAP, hatta siyasi alanda kıran kırana mücadele edilen Cem Uzan’ın Genç Partisi bile ziyaret listesindeydi.

2006 yılında artan terör saldırıları nedeniyle CHP ve MHP ile birlikte AK Parti de DTP’yi bayramlarda ziyaret etmedi.

2007 yılında yine terörün arttığı günlerde girilen bayramlarda CHP ve MHP’nin DTP boykotuna son anda AK Parti de katıldı.

2008 yılında ise bu kez AK Parti DTP’den bayramlaşmak için randevu istedi ama bu kez de DTP randevu vermedi.

2009 yılında demokratik açılım sürecinde ilişkiler tekrar normale döndü. AK Parti, CHP ve MHP’nin randevu vermediği DTP’yle bayramlaştı.

2010 yılındaki bayramlaşmaların sürprizi Kemal Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığa seçildiği CHP’nin ilk kez BDP’yi ziyaret etmesi oldu.

Ama aralarında BDP’nin de olduğu en çok partinin ziyaret ettiği ve en çok partiyi ziyaret eden yine AK Parti olmuştu.

2011 yılında artan terör olayları yüzünden CHP, MHP ve AK Parti, BDP’yi iki bayramda da ziyaret etmediler. İlk kez MHP, kendisinden kopan BBP’yle bayramlaşmama kararı aldı.

2013-2014-2015 çözüm süreci yıllarındaki bayramlarda AK Partili heyetler bütün partilerle birlikte HDP’yi de ziyaret etti ve onlar tarafından ziyaret edildi.

2016-2017-2018-2019 yıllarında AK Parti, HDP ile bayramlaşmadı.

AK Parti 2019 yılına kadar Vatan Partisi ile de bayramlaşmadı.

AK Parti’nin bayramlaşmama listesi kabarırken, artık bayramların en çok ziyaret edilen ve bayram ziyareti yapan iki partisi vardı; CHP ve Saadet.

2020 yılında online yapılan bayramlaşmada AK Parti; CHP, MHP, HÜDAPAR, Saadet Partisi, BBP, DSP, Demokrat Parti, İYİ Parti, Vatan Partisi, Anavatan Partisi ve Yeniden Refah Partisi ile bayramlaştı.

AK Parti’nin listesinde HDP ve AK Parti’den kopan isimlerin kurduğu Gelecek ve DEVA partileri yoktu.

Bayramlaşma trafiği en yoğun parti ise CHP oldu. CHP; AK Parti, DSP, Vatan Partisi, HDP, İYİ Parti, DP, BBP, Deva Partisi, Saadet Partisi, ANAP, MHP, Gelecek Partisi ile bayramlaştı.

2021, 2022 ve 2023’de liste değişmedi.

Ve bu yıl.

CHP yine bayramdaki en yoğun ziyaret listesi olan parti olacak: AK Pati, DSP, Vatan Partisi, DEM Parti, İYİ Parti, BBP, DP, MHP, SP, ANAP, DEVA Partisi, Gelecek Partisi, Yeniden Rafah Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi ve Zafer Partisi’ne bayram ziyaretine gidecekler.

AK Parti’nin ziyaret listesi ise bu yıl biraz daha kısalmış durumda; CHP, HÜDAPAR, BBP ve İYİ Parti, MHP, Yeniden Refah Partisi ve DSP’yi ziyaret edecekler.

MHP’nin ziyaret listesinde sadece dört parti kaldı: AK Parti, CHP, YRP, DSP.

DEM Parti’nin listesi de onlardan kaynaklanmayan bir kısalıkta: Gelecek Partisi, CHP, Saadet Partisi, DEVA Partisi.

Yani çok uzun yıllar boyunca AK Parti’nin durduğu her partiyle diyalog halindeki merkezi pozisyonda bugün CHP var.

AK Parti merkezden kendi sağına doğru kayarken, CHP ise merkeze doğru yaklaştı.

Bugün iktidar ortağı AK Parti ve MHP, HDP dışında kendi içlerinden kopmuş partilerle de bayramlarda bile bir araya gelemeyecek bir sekterliğe kendilerini hapsetmiş durumdalar.

CHP ise uzun süredir yaşadığı değişimle bütün partilerle diyalog kurabilen esnek bir partiye dönüşmüş, siyasetin merkezine doğru gelmiş görünüyor.

Kapsayıcılık siyasette hala en kritik kavramlardan biri olmaya devam ediyor.

Bayramlaşma listesi uzadıkça partilerin oyları arttı, kısaldıkça azaldı.

Yani bayramda partiler arası ziyaretler deyip geçmemek gerek.

.15/04/2024 02:00

Bu tekinsiz dünyada ülkeyi kim koruyabilir?

Soru şöyle de sorulabilirdi: “Bu tekinsiz dünyada Türkiye’yi kim, hangi lider, hangi iktidar koruyabilir?”

Ama cevaba gelmeden sorunun kendisi bile “iktidar propagandası” hissi uyandırmaya yetiyor.

Zaten tam olarak da bu hissi konuşmalıyız.

Çünkü uzun süredir Türkiye’de bu soru ve cevabında bir tekelleşme var.

Cevabını bırakın, sorunun kendisi bile iktidar propagandasının en önemli argümanı.

Halbuki bu soru üzerinde düşünmeden 14/28 Mayıs 2023’ü , Mayıs 2023-Mart 2024 seçimleri arasındaki farkı anlamak da, 2028’deki muhtemel senaryolar üzerinde düşünmek de zor.

Belki objektif düşünmek için biraz Türkiye’den uzaklaşmaya ihtiyacımız vardır.

Muhtemelen dün İran’ın drone sürüsü kendilerine doğru gelirken İsrailliler de bu soru üzerinde düşündüler.

İlk seçimde kararlarını verirken akıllarında bu soru olacak.

Kasım ayında başkan seçecek Amerikalıların tercihinde de bu soru kritik olacak.

Macarlar bu soruya bir kere daha Orban diye cevap verdiler geçen yıl.

Benzer korkular yaşayan İtalyanlar da siyasete Mussolini çizgisindeki partide başlamış Meloni’yi seçtiler.

Hollandalılar ülkenin sınırlarını ve kültürünü korumada en sert adam olan Geert Wilders’i tercih ettiler.

Slovaklar da Ukrayna krizinin daha fazla içine girmekten korkup, Rusya yanlısı Pellegrini’yi devlet başkanı yaptılar geçen hafta.

2027’de Fransızlar Macron ve Le Pen arasında karar verirken de bu soru en kritik soru olacak.

Bu hafta sonu sandık başına gidecek Hindistan’da Modi’de halka bu sorunun doğru cevabının kendisi olduğunu söyleyerek kampanya yaptı.

Haziran ayındaki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde bu soru yüzünden aşırı sağ ve Avrupa-septik partiler çoğunluğu ele geçirebilir.

Yani biz kaçsak da peşimizden kovalayan, küresel bir soru var karşımızda.

Türkiye’de 14 Mayıs 2023’de yapılan genel seçimin sonucunu da aslında bu soru belirledi.

31 Mart’ta ise seçmene sorulan soru bu değildi.

14 Mayıs ile 31 Mart arasında temel fark bu kadar basitti aslında.

Sorulan soru farklıydı.

( Etyen Mahçupyan Serbestiyet’teki son yazısında bunu detaylı olarak yazdı)

Eğer dünyada önümüzdeki yıllarda küresel barış, eşitlik, adalet ve düzen hakim olmazsa 2028’de de tekrar halka bu soru sorulacak.

Peki iktidar ve muhalefet bu sorunun akla ilk gelen cevabı olabilmek için ne yapıyor?

Bu soruya geçmeden bir rakama biraz daha yakından bakalım:

271019210019

Son birkaç haftadır Türkiye’yi karıştıran bir kod numarası bu.

Türkiye’nin ihracat kalemleri listesinde Kerosen yani jet yakıtının kod numarası.

Türkiye’den İsrail’e ihracatın devam etmesine, listede jet yakıtının bile olmasına insanlar haklı olarak tepki gösteriyorlar.

Bu acımasız katliam karşısında çaresizlik hissiyle insanlar en azından kendi ülkelerinin yapabileceğinin maksimumunu yapmasını talep ediyor.

Türkiye gibi siyaseten kutuplaşmış bir toplumda gerçek zaten öksüz, üstelik Gazze meselesi yerel seçim tartışmalarının da bir parçası oldu.

O yüzden listede bu kod numarasını görenler İsrail’in Türkiye’den aldığı jet yakıtı ile Gazze’yi bombaladığını bile iddia etti.

Halbuki gerçek o kadar acımasız değildi.

Ticaret Bakanı, epey geç kaldığı için duyulmayan açıklamasında jet yakıtının yakıt ikmalinde sivil uçaklara satılan yakıt olduğunu anlattı.

Bakanlıktan aldığım biraz daha ayrıntılı bilgilere göre durum şöyle:

7 Ekim 2023 ile 31 Mart 2024 tarihleri arasında İsrail’e 110 bin dolarlık Kerosen yani jet yakıtı ihraç edilmiş.

Bunun %99,2'si 2023 yılında yapılmış.

2024 yılında sadece Mart ayında 918 dolarlık bir ihracat görülüyor.

2023 yılının tamamında yapılan ihracatın toplamı 641 bin dolar.

Bunun %93'ünü SOCAR ve yüzde 7’sini Petrol Ofisi yapmış. İkisi de özel şirketler.

Peki kime ihraç etmişler?

Şirket adları: Israir Airlines, Challenge Airlines, Arkia Airlines, Corendon Airlines, Shino Aviation ve El Al İsrael Airlines.

Tamamı İsrail merkezli sivil havacılık şirketleri. Bazıları yolcu uçağı, bazıları da özel uçaklar işletiyor.

Yani Türkiye havalimanlarına gelen İsrail sivil uçakları yakıt ikmali yapmışlar, bu da kayıtlara ihracat kalemi olarak girmiş.

Normal zamanlarda rutin olan yakıt ikmali üzerinden ihracat, Gazze gibi bir insanlık krizinde tepki çeken bir meseleye, iktidarın çelişkileri teşhir edilirken bir malzemeye dönüştü.

Ama bu gerçeği Gazze’deki katliam karşısındaki hiçbir şey yapamama hissiyle boğuşan, en azından kendi ülkesinin daha fazlasını yapmasını isteyen insanlara anlatmak kolay değil.

Çünkü Filistin konusunda çıtayı yükseltmiş olan bizzat iktidarın kendisi.

2009’da One Minute olayı bir tarafa, önce 2010’da sonra 2018’de iki kez İsrail Büyükelçisi’ni geri göndermiş, her Gazze operasyonu sırasında İsrail’deki hükümetlerle açıktan tartışmaya girmiş, Hitler benzetmeleri yapmış, 7 Ekim’den sonra İslam dünyasında Hamas’a kurtuluş örgütü diyerek destek veren, üç çocuğunu İsrail öldürünce Hamas liderlerinden Haniye’yi taziye için arayan dünyadaki tek lider (Katar Dışişleri Bakanı dışında) olmuş Erdoğan’ın ve AK Parti iktidarının en azından Filistin meselesindeki hassasiyetine herhalde kimse itiraz etmeyecektir.

Hatta uzun süre bu hassasiyet Türkiye’de muhalefet tarafından aşırı bulundu ve eleştirildi.

Türkiye’de iktidarın Gazze politikası yerden yere vurulurken, Erdoğan’dan aldığı taziye telefonunu salondaki diğer Hamaslı yetkililere hoparlörden dinleten Haniye’nin böyle düşünmediği
herhalde belli oluyor.

Aslında Erdoğan ve Türkiye, 7 Ekim’den sonra uzun bir süre çok alttan aldı, diyalog kanallarını zorladı, arabuluculuk denedi.

Hatta bu sırada Türkiye’de yapılan Filistin eylemlerinde polis gaz kullandı.

Sonra mesele Batı’dan sadece Hamas’ın 7 Ekim saldırısına indirgenip, Gazze’deki İsrail’in katliamı “meşru müdafa” olarak görmezden gelinince, Batılı liderler Tel Aviv’e desteğe koşunda Erdoğan da ünlü konuşmasını yaparak mücahitler grubu diyerek sahip çıktığı Hamas’a karşı IŞİD koalisyonu gibi bir koalisyon kurulması girişimlerine itiraz etti.

Ama Hamas’a mücahitler grubu diyen tek İslam dünyası lideri olan Erdoğan, İsrail’den elçisini çekmedi, İsrail ile tüm ticari, diplomatik, siyasi bağlar koparılmadı.

Peki bu kez neden Türkiye daha temkinli davrandı?

Dünyada bölgedeki İslam ülkeleri dahil İsrail’le tüm ticareti kesmiş tek ülke Malezya.

Malezya uzakta ve İsrail ile ticareti zaten kısıtlı.

Türkiye, ticareti kısıtlayan ikinci ülke oldu.

Diğer Batılı ülkeler ise hala İsrail’e silah satışının yasaklanmasını tartışıyor.

Bütün İslam ülkeleri içinde bu kararı sadece Türkiye ile Malezya’nın vermiş olması tabii ki tesadüf değil.

Pakistan’ı dışarıda tutarsak İslam dünyasının iki seçimli demokrasisi Türkiye ve Malezya. İktidarların üzerinde hala toplumun baskısı var.

Nihayet devlete adım attıran sivil toplumun baskısı oldu.

Tekrar sorunun cevabını arayalım. Neden Türkiye’de daha önce sonuncusuyla kıyasla sınırlı kalan İsrail’in Gazze saldırılarında yaptığını bu kez yapmadı?

Çünkü Gazze faciasından çok önce iktidarın dış politikasında radikal bir değişiklik oldu.

Türkiye, dış politikada vites küçülttü.

Ekonomik sorunların da tetiklemesiyle kavgalı olduğu Körfez ülkeleri ve Mısır’la barıştı. Suriye’ye barış sinyalleri gönderildi. Ukrayna-Rus krizinde Batı’nın net Ukraynacı çizgisi izlenmedi. Gazze öncesi İsrail’le de yeniden ilişkiler kurulmuştu.

Ve hemen ardından benzeri yaşanmamış Gazze geldi. Kurulan bütün bu dengeleri sarstı.

Türkiye’deki iktidarın önünde iki yol vardı; Ya AK Parti’nin klasik dış politika reflekslerine geri dönülüp, en üst perdeden Gazze’ye tepki gösterilecek, elçi çekilecek ve bütün ilişkiler dondurulacaktı ya da..

İkincisi tercih edildi.

Türkiye’nin Gazze’de herkesin en önüne geçmemek diye bir politika izlediği anlaşılıyor.

Burada gözetilen denge özellikle de yeniden ekonomik-siyasi ilişkilerin kurulduğu Arap ülkelerini Gazze meselesinde gölgede bırakmamak, onları kendi toplumları nezdinde mahcup etmemek.

Çünkü Körfez ülkeleri ve Mısır, Gazze konusunda sessiz, aşırı temkinli, Hamas’a çok mesafeli, İsrail ile kötü olmadan bu krizi atlatmak ve Gazze’deki savaşı bitirmek istiyorlar.

En ilerisini yapan Katar’ın pozisyonu bile arabuluculuk.

Hiçbir Arap ülkesinin gündeminde İsrail ile ticareti kesmek, İsrail’e ambargo uygulamak, petrol vanalarını kapatmak yok.

Anlaşılan Türkiye’nin Gazze meselesinde politikası da buna uyumlu ilerliyor.

Bu konuda Erdoğan’ın dümeni Hakan Fidan’a ve Dışişleri’ne bıraktığı görülüyor.

Aslında 28 Mayıs’tan bu yana Erdoğan ekonomide dümeni Mehmet Şimşek’e verdiği gibi dış politikada da dümen Hakan Fidan’da.

O da kapalı kapılar ardında müzakereyle iş yapmayı sürdürüyor, arabuluculuk imkanlarını zorluyor, son sürpriz basın toplantısından Gazze’ye yardım atmak için İsrail ile bile bir diyalog olduğu anlaşılıyor.

İşte Gazze gibi yaşadığımız devrin en korkunç trajedisinde, AK Parti iktidarının bu kez diplomatik yolları, yöntemleri izlemesi o yüzden göze batıyor.

Gazze gibi bir katliam karşısındaki bu siyaset, pasif, etkisiz bulunuyor, tabiri caizse toplumu kesmiyor.

“Ey”lerle fazlasına alıştırmış iktidarın bu kez tüm ipleri koparmama siyaseti, mesela ticaretin sürmesi de çelişki olarak görülüyor.

Hem Gazze konusunda hassas olanlar hem de muhalefet bu çelişkiyi kullanıyor ve kullanacak.

İktidar ahlaken doğru politika ile rasyonel politika arasında sıkışmış görünüyor.

Fakat eleştirilere rağmen iktidar heyecanlı, yayılmacı, atak, tepkisel dış politikasına dönmüyor.

Çünkü artık ne bunu kaldırabilecek bir dünya var, ne de Türkiye’nin bunu taşıyabilecek ekonomik ve politik gücü.

Kötü tecrübelerle oluşmuş frenler çalışıyor.

Son olarak İran-İsrail meselesinde Cumhurbaşkanı henüz hiç birşey söylemedi, bütün açıklamalar Dışişleri Bakanı’na bırakıldı.

Tarafsızlık, mesafe, olaylara fazla karışmama yeni dış politikanın esası oluyor.

İktidar bunu ne kadar sürdürülebilir, tam tersine alıştırılmış iktidarın tabanı bundan ne kadar memnun ve tatmin olur gibi soruların bir cevabı yok. Gazze’deki diplomatik politika, AK Parti’ye yerel seçimde bir miktar oy kaybettirmiş gibi görünüyor.

Peki, buna karşı muhalefet ne yapacak?

Sadece iktidarın çelişkilerini teşhir mi edecek, yoksa dış politikada, Türkiye’nin bu tekinsiz dünyada nerede durması ve ne yapması gerektiğine dair kendi fikirlerini oluşturacak mı?

Yoksa Yurtta Sulh Cihanda Sulh gibi bir tarafsızlık sloganının arkasına saklanmaya devam mı edecek?

CHP’nin dünya algısında iki birbirine zıt renk görünüyor.

Bir tarafta tabana da hakim ana ideolojik çizgi solcu, ulusalcı bir antiemperyalizm, anti-Amerika, anti-NATO çizgisi.

Ama resmi dış politika söylemi emekli büyükelçilere emanet.

Onlar da her konuda Batı ittifakı içinde kalalım, başımız ağırmasın çizgisini savunuyor.

Peki bu çizgi ve çizgisizlik merkezi, patronu kalmamış, çok başlı ve tekinsiz dünyada Türkiye’nin çıkarlarını savunmak, Türkiye’yi güçlendirmek ve korumayı sağlar mı?

Bu sorular, sadece dış politika uzmanlarına bırakılmayacak kadar önemli ve iç siyasetle doğrudan ilişkili sorular.

Bu sorulara verilecek cevaplar, dış politikadan önce Türkiye ve gelecek tahayyülümüzü de belirleyecek.

Ama nedense genel seçimlerin sonucunu belirleyen bu mesele üzerinde ciddi bir tartışma yürütülmüyor.

Siyasi sömürü için kullanılmaktan bıkkınlık veren “beka kaygısı” derken kaşınanın gerçek bir kaygı olabileceği ihtimali pek düşünülmüyor.

Halbuki bütün dünyada hissedilen tekinsizlik duygusu Türkiye’de de hissediliyor.

Ve önümüzdeki dört yılda dünyanın düzene kavuşacağını, herkesin kendini güvende hissedeceğini herhalde kimse iddia edemez.

Belli ki krizler derinleşecek, çok başlı dünya daha da tekinsiz hale gelecek.

O zaman en baştaki soruyu bir daha sorarak bitirelim;

Peki, 2028’de daha da tekinsiz dünyada Türkiye’yi kim koruyabilir?

.20/04/2024 02:20

Denizli Hadisesi’ni neden kimse hatırlamıyor?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın benzetmesi tartışılıyor:

"Milli Mücadele sırasında Türkiye'deki Kuvayi Milliye ne ise Hamas da işte aynen odur.”

Günlerdir bu benzetmeye CHP’li siyasetçiler, profesörler, gazeteciler ateş püskürüyor.

Tepkiler sadece Hamas ile ilgili ideolojik önyargıları ortaya koymuyor, Kuvvayi Miilliye konusundaki tarihi bilgilerin ne kadar kof olduğunu gösteriyor.

Sadece iki profesör siyasetçiden örnek:

“Hamas hiç bir surette Kuvayi Milliye ile bir tutulamaz. Bunu söylemek Kuvayi Milliyeyi ve bu ülkenin her bir karışının nasıl düşman işgalinden kurtulduğunu hiç anlamamak demektir. Sadece hamaset ile de peynir ekmek gemisi yüzdürülmez” diye yazmış.

“Hamas ile Kuvayi Milliye’nin benzerliği yoktur. İdeolojik tercihlerinize Milli Mücadeleyi alet etmeyin. Siz Filistin davası için hiçbir bedel ödemediniz. En büyük cesaretiniz Yahudi lobisinden Cesaret Madalyası almanızdı.”

İki profesör de milli mücadeleyi Kuvvayi Milliye ile aynı şey sanıyor, ülkeyi işgalden kurtaranın Kuvvayi Milliye olduğunu zannediyor, Kuvvayi Milliye’nin hangi şartlarda oluştuğunu, ömrünün ne kadar olduğunu, neden bizzat Mustafa Kemal’in ve Ankara’daki Meclis tarafından tasfiye edildiklerinden de bi haber olduklarını gösteriyorlar.

Esas ideolojik önyargının kimde olduğunu da…

Özellikle CHP’li dış politika uzmanı profesörün iktidarı eleştirmek için meseleyi konuyla ilgisiz Yahudi Cesaret Madalyası’na kadar getirip, antisemitizme işi vardırması ise ibretlik…

Araplar ve İslamcılar söz konusu olduğunda bütün muvazenesini kaybeden tarihsel bir önyargıya karşı 20’inci yüzyıldaki hiçbir milli bağımsızlık savaşının pürü pak yaşanmadığını, mesela İngiliz kolonyal güçlerine karşı savaşırken İsraillilerin de otel patlatmaya kadar terör ve tehdiş eylemleri yaptığını anlatmanın herhalde bir faydası yok.

Belki Kuvvayi Milliye’nin tarifini Mustafa Kemal’den dinlemek işe yarar:

Mustafa Kemal Paşa, 1 Mayıs 1920 tarihli gizli Meclis oturumunda konuşuyor:

“Malûmu Âliniz… Hükümeti merkeziye düşmanların şiddetli çemberi içinde idi, …çember içinde vatanı müdafaa edecek, milletin ve devletin istiklalini muhafaza edecek kuvayı umumiyeti millete emrediyorlardı. Bu tarzda yapılan emirlerle vesaiti millet ve devlet vezaifi asliyesini ifa edemiyordu ve edemezdi. Bu vesaiti müdafaanın birincisi olan ordu da, ordu namını muhafaza etmek ve bu namı izhar etmekle beraber bittabi vazifesi asliyesini ifadan mahrumdu. İşte bunun içindir ki vatanı müdafaa ve muhafazadan ibaret olan vazifei asliye, doğrudan doğruya milletin kendisine teveccüh etmiş bulunuyordu. Millet orduya; kendi içinden teslim etmiş evladını, düşman tecavüzüne maruz kalan mıntıkaların müdafaasına, düşman tasallûtuna uğrayan kardeşlerinin hayatının muhafazasına memur etmeğe mecbur olmuştu. İşte buna Kuvayi Milliye diyoruz ve bütün kâinat böyle diyor.”

30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi’nin ardından örgütlenmeye başlayan, 21 Mayıs 1919 İzmir’in işgalinin ardından büyüyen, İstanbul Hükümeti’nin otoritesi bitmiş, Ankara Hükümeti’nin otoritesi henüz kurulmamışken oluşan iktidar boşluğu içinde ortaya çıkan silahlı direniş gruplarına Kuvvayi Milliye diyoruz.

Kurulmaları, mücadeleleri ve tasfiyeleri ile 1,5 yıllık bir dönemde hem büyük kahramanlıklara yapmış hem de tasfiye edilmelerine neden olan başıbozukluklar göstermiş bu silahlı gruplara daha sonra haklarında kitap yazanlar haklı olarak “gerilla” dediler.

Şimdi Atatürk’ün yaptığı tarifi yeniden okuyalım.

Bu tarife ülkesi işgal altında olan ama ortada bir devlet olmadığı için bu işgale karşı silahlı direniş başlatmış Filistinliler de girer mi?

Bütün kâinata göre girer.

Hamas da ordusu olmayan bir milletin işgale karşı ülkesini savunması için kurduğu bir örgüttür.

Sadece silahlı bir milis grubu olmayıp, bir alanı kontrol etmesi ve yönetmesi açısından bizde yerel kongreler ile belli alanları kurtarıp, yöneten Kuvvai Milliye gruplarına bir hayli benzemektedir.

Ama esas kızılan bu değil.

Kuvvayi Milliye’nin sadece bir kahramanlık hikayesi Hamas’ın ise sadece terör yapan bir örgüt olduğu önyargısı ve cehaletiyle benzetmeye kızılıyor.

Tabii ki hikayenin esas kısmı kahramanlıktı.

Nazım Hikmet’e Kuvvayi Milliye Destanı yazdıracak kadar:

“Onlar ki toprakta karınca,

suda balık,

havada kuş kadar

çokturlar;

korkak,

cesur,

câhil,

hakîm

ve çocukturlar

ve kahreden

yaratan ki onlardır,

destânımızda yalnız onların mâceraları vardır.”

Ama hikaye sadece bundan ibaret değildi.

Denizli bölgesindeki Kuvva-i Milliye direnişini başlatan, bir savaş kahramanı olduğuna şüphe olmayan Demirci Mehmet Efe’nin 9 Temmuz 1920’deki Denizli Baskını bunun en somut ve korkunç örneklerinden biridir.

Yunan işgali İzmir’den Ege’nin içine doğru ilerlemektedir. İşgale karşı milli mücadele sadece Kuvvayi Milliye milisleriyle direnmektedir, henüz ordu oluşmamıştır.

Milislerin de gücü bir yere kadardı.

Aydın ve Nazilli işgal edilince Denizli’deki ahali telaşlanır.

Kaçanlar olur. Bu arada şehrin içinde başka yerlerden düşmanla işbirliği yapmaması için sürülen kalabalık bir Rum nüfus da vardır.

Rumların işbirliği yapmaması için şehirden sürülmesi ile bunun Yunan işgali sırasında Türklerin katledilmesine neden olacağı arasında şehrin eşrafı gider gelir.

Şehirden ayrılmayan Türk ve Rumların haklarını korumak için

“Hicret Etmeyeceklerin Hukukunu Müdafaa Cemiyeti” kurulur.

Ama çevre illerdeki Kuvvayi Milliye’nin başı olan Umum Komutan Demirci Mehmet Efe, tehcir için adamlarını şehre göndermiştir.

Olanları konunun uzmanlarından okuyalım:

“Demirci Mehmet Efe, sağ kolu durumundaki Sökeli Ali Efe ve 30 kadar zeybeği, Rumların toplanıp trenle Eğirdir’e gönderilmeleri için Denizli’ye gönderir. 6 ve 7 Temmuz günleri, Rumlar toplanıp Eğirdir’e gönderilirler. Yerli Müslüman eşraftan bazılarının Rumları evlerinde sakladıkları ihbarını alan Sökeli Ali Efe bu evlere yaptığı baskında saklanan Rumları bulur ve ev sahiplerini döver, halkın içinde onları küçük düşürücü sözler sarfeder. Rumları gönderen Efe’nin adamlarının daha sonra yerli ahaliden bazılarının evlerini soydukları, kadına kıza sarkıntılık yaptıkları, Çamlık’ta Tavas yolunu keserek (o zaman Tavas yolu Çamlık’tan geçiyordu) Tavas’a gidenlerin ziynet eşyalarına el koydukları haberleri şehre yayılır. Toplanan bazı kişilerin “Kuvayı Milliye istemeyiz. Zeybekleri istemeyiz. Yaşasın Padişah Efendimiz” diye bağırdıkları haberi zeybeklere iletilir. Bu arada, silahlanan eşraftan bazı kişiler, Sökeli Ali Efe ve bir arkadaşını vurarak öldürürler. Sökeli Ali Efe’nin öldürüldüğü haberini alan Demirci çılgına döner. Bunu yapanlardan intikam alacağına, Denizlilileri kesip, Denizli’yi yakacağına yemin eder.”

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/215723

Daha sonra tarihe Denizli Olayları olarak geçen hadiseyi ise Sarayköylü siyasetçi ve Müdafai Hukuk Cemiyeti yöneticisi Emin Aslan Tokat’ın hatıralarından:

“Tren Denizli istasyonuna gelince Umum K. Demirci Mehmet Efe gözlerini kan bürümüş bir halde kendilerini istikbal için istasyona gelen heyet meyanında evvela ilk önüne çıkan kalem reisi Albay Tevfik Bey’i ondan sonra da sırasıyla mutasarrıf vekili hakim beyi ve savcı Mehmet Ali Bey’i bizzat kendi eliyle ve kendi tabancasiyla beyinlerine tabanca sıkmak suretiyle öldürdü.

Ve oradan doğruca hükümet konağına gidildi, hükümet avlusunda Umum K. Demirci Mehmet Efe cellatlarını çağırdı ve diğer zeybeklerle beraber bütün Denizlililer’i gözünün önünde kesmelerini emretti.

Zeybekler adeta şehir içinde sokaklarda ve caddelerde avcı hattına çıkıp kesecek adam arıyorlardı, yakaladıkları Denizlililer’i getirip cellada teslim ediyorlardı, cellat Mustafa ve arkadaşları hükümet karşısındaki boş arsada bu zavallıları enselerinden kesmek suretiyle öldürmeğe devam ediyorlardı. Feryat, figan, canhıraş sesler ortalığa dehşet veriyordu. Denizli’nin Heyeti Milliye reisi müftü Ahmet Hulusi Efendi başta olduğu halde bütün ileri gelenleri Tavas’a kaçmış ve canlarını kurtarabilmişlerdi, halktan birçok kimseler de köylere ve dağlara hicret etmişlerdi. Zeybekler bütün evlere girip çıkıyor adam arıyorlardı. Bütün bu kepazelikler 57.Tümen komutanı Albay Şefik Bey’in gözü önünde cereyan ediyordu.

Albay Şefik Bey Umum K. Demirci Mehmet Efe’ye karşı tek kelime söyleyerek bu zavallıların imdatlarına ve şefaatlerine gitmiyordu. Şefik Bey adeta taş kesilmişti, karşıdaki arsada cellatlar mütemadiyen çalışıyordu, ki bu arsa adeta kanlar içinde kalarak bir mezbaha halini almıştı. O kadar ki kesilmek için getirilmiş zavallıların önünde birçok kesilmiş kimseler ölü ve ağır yaralı olarak yatmakta birçokları da bir taraftan kesilmekte bir kısmı da kurbanlık koyunlar gibi kuyrukta kesilme sıralarını bekliyorlardı. Bu suretle yetmiş seksen kadar zavallı ense ve boğazlarından kesilerek öldürülmüşlerdi.”

(Emin Aslan Tokat, Milli Mücadelede Sarayköy Hatıralarım, Esat Özberk Yayını, İstanbul)

Peki nasıl durduruldu Demirci Mehmet Efe?:

“Makineli tüfeklerden biri caddenin alt tarafına, diğeri üst tarafına doğru yerleştirilir. Topun ağzı da şehre doğru çevrilir. Şehri yakmak için, Belediye’nin deposundan gazyağı tenekeleri getirtilir. Şehrin sokaklarına dalan zeybekler, buldukları herkesi sürükleyip Efe’nin önüne getirirler. Efe’nin “kesilsin” dedikleri, yolun karşısındaki boş avluda bıçakla, koyun boğazlanır gibi, başları kesilerek öldürülürler. Demirci Efe’nin gözünü kan bürümüştür. Gaddar bir kişiliğe sahip olan Efe’yi sakinleştirmek mümkün olmaz. 60 kadar insanın başları kesildikten sonra Sarayköy’lü din adamı Şeyh Tahir Efendi, Demirci Efe’ye, “Efe, artık yeter.” diyerek Efe’yi sakinleştirmeye çalışır. Efe insan kesmekten vazgeçer ama yeminini yerine getirmek için şehri yakmaktan vazgeçmez. Şeyh Tahir Efendi yine devreye girer ve “Efe” der, “Mezarlık da şehrin bir parçası sayılır. Orada da bu şehrin insanları yatıyor. İlla yakacaksan orayı yak, yeminin yerine gelsin”. Şeyh Efendi’nin konuşması etkili olur. Gazyağı tenekeleri mezarlığa taşınır ve mezarlık yakılarak Efe’nin yemini yerine getirilir.”

https://www.denizlihaber.com/ozgun/kent-bellegi/demirci-mehmet-efenin-denizli-baskini/

Katliam, Ankara’da infial yaratır ve Kuvvayi Milliye’nin tasfiye edilmesi sürecini hızlandırır.

Ama konu geçiştirilir, İstiklal Mahkemesi yerine bir Dahiliye Encümeni soruşturmasıyla kapatılır.

Çünkü Demirci Mehmet Efe aynı zamanda bir savaş kahramanıdır.

Nutuk’u ve dönemin BMM Gizli Celse Zabıtları’nı okuyanlar zaten bu tasfiye sürecinin farkına varırlar.

Demirci Mehmet Efe, Çerkes Ethem gibi direnmez ve düzenli orduya teslim olur. Köyüne yerleşir, daha sonra da bazı isyanların bastırılmasına yardım eder.

Bir ara suikast girişiminden kurtulur, bir keresinde de esrar ticaretinden yargılanır.

Ama şimdi Aydın’da ve Denizli’de heykelleri var, ölüm yıldönümünde anmalar yapılıyor.

Kimse Denizli Hadisesi’ni hatırlamıyor ya da hatırlamak istemiyor. Çünkü İstiklal Harbi bütün hikayelerden daha büyük.

Filistinliler için de 7 Ekim değil, İsrail’e karşı verilen milli mücadele esas hikaye. Bütün diğer hikayeler bunun bir parçası.

Hamas ve Kuvvayi Milliye’nin benzemeyen tarafları da var:

Türkiye’nin bir Mustafa Kemal’i, arkasında 700 yıllık bir devlet geleneği, yarım yamalak kalsa da bir ordusu vardı.

O yüzden devletsiz 1,5 yılda Kuvvayi Milliyeler ile direnildi, sonra düzenli orduya geçildi.

Ama Filistinlilerin malum ki böyle imkanları yok.

Onlar 70 yıldır ellerindeki tek yol olan Kuvvayi Milliyeler ile direniyorlar.

Yani ortada dört dörtlük bir benzerlik var.

.22/04/2024 02:30

Kayyım şampiyonluğa da mı karşı?

Adı önce tüyleri diken diken etti, gittiği şehirlerde olaylar çıktı, tribünlerden PKK dışarı diye bağırılıp hakaret edildi.

(Amedspor’un yaşadığı ayrımcılıklar Kurdish Studies Center tarafından Kesk u Zer u Zer (İnat, Umut Futbol) adlı raporda toplandı. https://kurdish-studies.org/wp-content/uploads/2024/03/KESKuSORuZER_Amedspor_Raporu.pdf)

Güç ve başarı yine önyargıların azalmasına yardım etti.

Amedspor, İkinci Lig’in kırmızı grubunda ligin bitimine iki hafta kala üç puanla önde.
Aslında bütün Diyarbakır bu hafta şampiyonluk kutlaması için seferber olmuştu.

Çünkü ikinci sıradaki Kastamonu’dan alınan galibiyet sonrası fark altıya çıkmıştı ve bu hafta kendi sahasında alacağı bir galibiyet ve Kastamonu’nun puan kaybetmesi Amedspor’u Birinci Lig’e çıkaracaktı.

Ama Diyarbakırlıların hevesleri dün 2-0 kaybettikleri Iğdır maçıyla kursaklarında kaldı.

Bütün biletlerin tükendiği, karaborsa yüzünden bilet sahiplerinin bile içeri giremediği hınca hınç dolu stattan ise medyada en çok o fotoğraf dolaştı.

Tribünde beyaz tülbentleriyle dua eden bir grup Kürt teyze.

50 ve üstü yaşlardaki teyzelerin sempatik pozu bütün gün sosyal medyada ve internet sitelerinde döndü.

Onların sadece Amedspor tutkunu beyaz tülbentli Kürt teyzeler olmadığını bilenler ise adlarını da yazdılar: Barış Anneleri.

Barış Anneleri, PKK saflarında çatışmalarda çocuklarını kaybetmiş annelerin kurduğu bir inisiyatif.

İlk olarak 1999’da barış için Ankara’ya yapmak istedikleri ama yapamadıkları ziyaretle adlarını duyurmuşlardı.

25 yıldır bir sivil inisiyatif olarak aktifler.

(Pek hoşlanmadığım ama meseleyi daha makul bir zeminde anlatmakta faydalı olduğu için kullanacağım) Kürt siyasal hareketi çizgisinde eylemlerin, mitinglerin hepsinde varlar.

Genelde daha siyasi, ciddi meselelerle ilgili eylemlerde görmeye alışık olduğumuz Barış Anneleri bu kez maçtaydı.

Gülüyorlardı, dua ediyorlardı, bu kez siyasi sloganlara değil, takımı destekleyen sportif sloganlara eşlik ediyorlardı.

O fotoğraf da aslında Kürt meselesinde Türkiye’de yaşanan doğal normalleşmenin de bir fotoğrafı.

Evet, normal olmayan çok şey var. Azalsa da süren çatışmalar, hapiste olan insanlar, kayyım tehlikesi…

Ama hayat devam diyor, zaman, orta sınıflaşma, şehirli hayat, güçlenen siyaset herkesi daha az ideolojik, daha az öfkeli yapıyor.

Trajik geçmiş hayatın akan bir parçası olmaktan yavaş yavaş hatırlatılması gereken kötü hatıralara doğru geriye itiliyor.

Kürtlerin son yıllardaki en başarılı, en fazla insanı seferber eden kurumu artık Amedspor.

Kurdish Studies Center’ın raporuna göre Diyarbakır’da en az 250 bin ve Türkiye genelinde 1 milyondan fazla taraftarı Amedspor taraftarı var.

DEM Parti’nin seçimlerde yaratamadığı heyecanı Amedspor yaratıyor.

Taze DEM Partili başkanlar değil, Amedsporlu futbolcular konuşuluyor.

Dağdaki gençler yerine gözler yeşil sahalardaki gençlere çevriliyor.

PKK’nın büyük bir ‘müjde’ olarak açıkladığı ‘drone düşürme teknolojisi’ haberi değil, Kastamonuspor galibiyeti insanları heyecanlandırıyor.

Amedspor Kürtlerin başarı, temsiliyet ihtiyacını tatmin ediyor.

Bu herhangi bir süreçle, projeyle başarılamayacak kadar kalıcı bir normalleşmenin, sivilleşmenin, Türkiyelileşmenin de işareti.

Normal bir devletin bunu teşvik etmesi, bu havaya destek olması beklenir.

90’larda bölgede görev yapmış Emniyet Müdürleri bile Diyarbakırspor’a destek vererek şehir hayatını normalleştirmeye, gençlerin gündemini değiştirmeye, halkla ilişki kurmaya çalışmışlardı.

Ama anlaşılan Ankara’da birileri, itibarlarını kutuplaşmaya borçlu bazı gazeteciler ve siyasetçiler bu huzur ve güven ortamını bozacak girişimler peşinde.

Son bir haftadır bayrak, saygı duruşu, Atatürk ve Erdoğan fotoğrafları üzerinden DEM Partili belediyeler hakkında soruşturmalar açılıyor.

Bu soruşturmalarla ilgili bilgiler bizzat İçişleri Bakanı ve Adalet Bakanı tarafından paylaşılıyor. İktidar medyasının meşhur bazı isimleri bu iddiaları bizzat paylaşıyor, haber yapıyor.

Bunlar da doğal olarak kayyım hazırlığı olarak görülüyor.

Önce Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisinin açılışında ‘Türk bayrağının kaldırıldığı” haberleri çıktı.

Mardin’de ise bir AK Partili Meclis üyesi toplantının açılış gündemine saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın eklenmesini istedi. Sonra AK Partili üyeler ayağa kalkıp saygı duruşu ve İstiklal Marşı okudular ve bu haber oldu.

Bizzat İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya mülkiye başmüfettişlerinin görevlendirildiğini açıkladı.

DEM Parti’nin kazandığı Diyarbakır Sur Belediyesi’ndeki devir teslim töreni sırasında ise belediye başkanlığı makamına girilirken içeri girenlerden biri Kürtçe bir hakaretle Atatürk ve Erdoğan’ın resimlerinin hala neden burada asılı olduğunu soruyor.

Sonuncu örnekteki adam gözaltına alındı ve tutuklandı. Bu konuda da bizzat Adalet Bakanı açıklama yaptı.

DEM Partililer ve ailesi ise tutuklanan şahsın partide bir görevi olmadığını, akıl sağlığının yerinde olmadığını söylediler.

DEM Partili Mardin Belediye Başkanı Ahmet Türk, İstiklal Marşı okunmadı iddiaları için açıklama yaptı, “her zaman olay çıkaran bir üyenin işi, böyle bir önerge görüşülmedi, bu ülkenin ortak değerlerime her zaman saygılıyız” dedi:

Diyarbakır Büyükşehir Belediye ise belediye meclisinin ilk oturumunun fotoğrafını paylaştı, bayrağın yerinde durduğu görüldü.

Yani DEM Partililer, bayrakla, marşla, Atatürk ve Erdoğan fotoğraflarıyla sorunları olmadığını söyleyerek bu iddiaları yalanmaya çalıştılar, olanların arkasında durmadılar ama bu açıklamaların değerinin farkında olmayanlar “hayır var sorununuz” diye ısrar etmeye devam ediyor.

En ilginci ise son örnek. Tam anlamıyla bir sanal kavga.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi internet sitesinin tepesindeki headerda bulunan Türk bayrağının kaldırıldığı iddia edildi.

Siteye şu anda girdiğiniz bayrağı headerda görebiliyorsunuz.
https://www.diyarbakir.bel.tr/

Diyarbakır’ın tarihi yapılarının yer aldığı tasarımdaki surlara Türk bayrağı kötü bir montajla dikilmiş.

Peki bayrak gerçekten de kaldırılmış mıydı?

Yine gerçek “montaj bu” diyenlerle, kaldırıldı diyenler arasında bölündü.

Neyse ki en azından internette bunu test etmek kolay.

Archive.org sitesi uzun yıllardır tüm internet sitelerini fotoğraflıyor ve saklıyor.

Yani bir sitenin geçmişteki görünümünü, site kapatılmış olsa bile bu siteden görmek mümkün.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin sitesinin linkini “Way back machine” sekmesine yazdığınızda sitenin 2005'den bu yana 2164 kez fotoğraflandığını görülüyor.

2024 yılında üç kez fotoğraflanmış 21 Nisan, 19 Nisan ve 9 Ocak’ta.

Önce 21 Nisan saat 15.00’dekine bakalım.

Bayrak şimdi ki gibi yerinde duruyor.

Şimdi de 19 Nisan 2024. Yani bu haberler çıkmadan önceki siteye bakalım:

Bayrak yukarıdaki hedaerdan çıkarılmış.

Peki ne zaman çıkarılmış? 31 Mart öncesinde mi sonrasında mı?
Bilmiyoruz. Ama 9 Ocak 2024’deki site fotoğrafına göre bayrak orda.

Peki, bu bayrak ne zamandır sitenin tepesindeki tasarımın içinde?
İşte bu sorunun cevabı nasıl ergen ve sanal tartışmalar içinde olduğumuzu gösteriyor.
Archive.org kayıtlarında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin 2015’den bu yana sayfalarının fotoğrafları var.

Belediyeye kayyım atanmadan önce, HDP’li başkanlar tarafından yönetilirken 2016 Ağustos ayında tasarımda bayrak yok.

Ekim 2016’da ilk kayyım belediyeye atanıyor.

Kasım 2016’daki sitenin görüntüsüne bakalım:

Kayyım gelince sitedeki tasarıma bayrak eklenmiş. “Ortadoğu’nun ve Kültür ve Sanat Başkenti” sloganı da çıkarılmış.

2019 Mart’ında tekrar yerel seçimlerde HDP Diyarbakır Belediye başkanlığını kazandı. Temmuz 2019’daki site tasarımına bakalım:

Bayrak gitmiş yerine Türkçe ve Kürtçe Hafıza ve Sevdanın Kenti sloganı gelmiş.

Bir ay sonra Ağustos 2019’da belediyeye tekrar kayyım atandı.

Ayarlarıyla bu kadar oynamaktan sitenin önce kafası biraz karışmış.

Sonra ise Atatürk siluetli bayrak tepeye geri gelmiş.

Sonra 2021’de bayraktaki Atatürk silüeti kaybolmuş, yerine surlara dikilmiş bayrak görseli gelmiş.

Ve 2024 seçimlerinden sonra bir aşamada bir kere daha kaybolan bayrak şu anda surlarda dikilmiş olarak sitede duruyor.

Peki, her belediyenin sitesinde tepede Türk bayrağı var mı?

AK Partili Trabzon, MHP’li Çankırı, Tokat ve Karaman, BBP’li Sivas, YRP’li Yozgat’a bakalım: Yok

Kayyım tarafından yönetilen Mardin belediyesinin sayfasında da yok.

Ama demek ki Diyarbakır’da kayyım sanal olarak internet sitesinde sura bayrak dikmeyi bir meseleye çevirmiş. Buna karşı da DEM’liler de onu çıkarmayı bir marifet sanmış.

Ama günün sonunda sanal kavgada bayrak surun üzerine duruyor.

Peki devlet için mesele sanal dünyada surları fethetmek, bunları vesile edip belediyeyi güçle geri almak mı?

Böyle mi Diyarbakır’da devletin otoritesi tesis edilecek, “bölücü, yıkıcı emeller” inkıtaya uğratılacak?

Halbuki kayyımların yarattığı esas tahribat psikolojik oldu.

İnsanlar kendi kararlarının ve iradelerinin bu kadar kolay çöpe atılmasına, kızdılar, bu ağırlarına gitti, gururlarını incitti.

Yoksa HDP’li, DEM’li başkanlar süper yetenekli, şehirlerine çok iyi hizmet eden, şehirlerini harika temsil eden başkanlar pek olmadılar.

Ama iki kez kayyımlara karşı tepki olarak HDP’li, DEM’li adaylar yeniden seçildi.

Şimdi üçüncü kez aynı hatayı yapmak, Kürtlerin gururunu yeniden incitmek, Türkiye’ye olan aidiyiyet hislerine en büyük zararı vermek olacak.

Bir internet sitesinin headerında bayrak olması değil, o şehirde yaşayanların buna rıza göstermesidir devleti güçlü ve egemen yapan.

Tabii ki suçlar takip edilmeli, ergence ideolojik tavırlara tepki gösterilmeli ama demokratik meşruiyet, böyle bahanelerle askıya alınacak kadar basit bir mesele değildir.

Kayyımların geri dönmesi şehirlerdeki hayatın normalleşme ivmesini bozacaktır.

Bırakın da yıllarca korku ve güvenlik krizleri içinde kalmış şehirler şampiyonluk kutlaması yapsın.

İzin verin hayat, ideolojik aşırılıkları yumuşatsın.

Akıllı bir devlet bundan başka ne ister ki!

Sanal dünyada sembol savaşları yaşanan şehirlerde, gerçekte haftasonu maça gidip, şampiyonluk isteyen insanlar huzur içinde yaşıyor.

Bir devletin esas görevi insanların huzurunu sağlamaktır.

Huzuru bu kez devlet kaçırmamalı.

.04/05/2024 02:00

Bu normalleşmeyi nereden hatırlıyoruz?

Erdoğan-Özel görüşmesinden sonra siyasette normalleşme ve yumuşama rüzgarları esiyor.

Muhalefet cephesinin bir kısmında hala demode “iktidara meşruiyet sağlamayalım” itiraz sesleri yükseliyor. 22 yıllık bir iktidarın meşruiyetini kendine görecek kadar gerçeklerden kopmuş bir kibrin neyse ki müşterisi artık az.

Özgür Özel’in genel başkan olarak öne çıkmasının ise ikinci geleneksel muhalefetin cumhurbaşkanı adayı kim olacak olimpiyatlarını başlattığı anlaşılıyor. Bir seçim kaybettiren hizipleşmenin tadı damaklarda kalmış demek.

İktidar cephesinde ise itiraz sesleri kulaklarla duyulamayacak desibelde çıkıyor. Ekmeğini ve itibarını kutuplaşmadan çıkaranlar, mevsim normallerinin üzerindeki normalleşmeden rahatsızlar.

Bazı gazeteciler görüşmede Özel’in Erdoğan’dan talepleri diye gönüllerden geçen herşeyi yazmışlar. Onların yazdıklarına bakılırsa Özgür Özel, bildirisini okuyup salonu terk etmiş.

Halbuki anlaşılan bu görüşmenin önemi ve gündemi görüşmüş olmaktı. Ve görüşmeden çıkan en somut ve değerli sonuç da iade-i ziyaret oldu.

Erdoğan’ın 18 yıl sonra ilk kez CHP genel merkezine gidecek olması içinde yaşadığımız anormal şartların bir özeti aslında.

Ama bu anormal şartları sadece iktidara yıkmak haksızlık olur.

Son görüşmenin 2006’da yapılmış olması çok şey anlatıyor. Çünkü 2006’ya kadar Meclis’te AK Parti ile AB reformları yapan bir CHP varken, o tarihten sonra Cumhurbaşkanlığı seçimini krize çeviren, e-muhtıraları, hukuk dışı 367 kararlarını, AK Parti’ye kapatma davalarını, başörtüsü yasaklarını destekleyen bir CHP gelmişti.

İlişkiler uzun yıllar bu yüzden koptu. Ama 2015’de Davutoğlu’nun genel başkanlığı döneminde koalisyon görüşmesi yapacak kadar iki parti yakınlaştı.

Gerisi zaten malum.

Erdoğan, süper yetkili bir Cumhurbaşkanı olarak Meclis’ten uzaklaştı, diğer parti genel başkanlarıyla eşit ilişki kurmaktan uzak durdu.

Özel görüşmesindeki üçüncü koltuk onun simgesi.

Ama iade-i ziyaret zorunlu olarak eşit ilişkiye dönüş olacak.

Bunu da demokrasiye borçluyuz. Tabii bir de CHP’nin gözardı edilemeyecek politik gücüne.

Bu güç nedeniyle 14 Mayıs öncesi Erdoğan, YRP Genel Merkezi’ni de ziyaret etmişti.

Çok güçlü bir iktidarın göklerden fanilerinin arasına inmesinin kendisi bile normalleşme demek oluyor.

Ve bu bizim tarihimizde daha önce de yaşanmıştı. Üstelik bu kez göklerden fanilerin arasına inen 24 yıllık CHP iktidarıydı.

Tamamen benzemiyor, kabul. Ama benzerlik beynimizin çalışmayan hücrelerini harekete geçiriyor.

İkinci Dünya Savaşı bitmiş. Savaşı faşizmlere karşı demokrasiler kazanmıştı.

Savaşta tarafsız kalan Türkiye, son anda kazananlar cephesinde yer almıştı ama bu muzafferler cephesine kabulüne yetmemişti.

Demokrasiler kulübüne kabul edilip, San Francisco’daki konferansa davetiye alabilmek için o günlerin tabiriyle “Şeflik” rejiminden çok partili demokrasiye geçilmeliydi.

Sadece kazananlar kulübüne kabul için değil, ülkenin bekası için de bu şarttı.

Savaşın kazananlarından Sovyetler, savaş ganimeti olarak Türkiye’den Boğazlar’da imtiyaz ve kuzey illerinden toprak talep ediyordu. Bu komşu süper gücü dengelemek ve durdurmak için Türkiye’nin Batı’nın desteğine ihtiyaç vardı.

Ayrıca bütün Avrupa’yı yıkmış savaş, Türkiye’yi de yoksullaştırmıştı, pek çok alanda kıtlık vardı. Tarım, sanayi çökmüştü. Hollanda gibi Türkiye için de tek çare ABD’nin yardım programına dahil olmaktı, bunun şartı da demokratik rejimdi.

Öyle de yapıldı.

Çok partili hayata geçildi, partilerin kurulmasına izin verildi ve Türkiye San Francisco Konferansı biletini kaptı.

Sırada, Sovyetlere karşı Batı’nın koruma kalkanına girmek ve ABD’nin bütün Avrupa’ya vereceği askeri ve ekonomik Marshall Yardımları’ndan almak vardı.

Bu motivasyonlarla demokrasi arabasının tekerleri yavaş yavaş dönmeye başladı.

Ama 21 Temmuz 1946’daki ilk çok partili seçimde demokrasi arabası yolda kaldı.

Hileler ayyuka ulaşmış, açık rey, gizli tasnifle seçime gölge düşmüştü.

Günlerce tartışmalar sürdü. Sert açıklamalar yapıldı.

DP, Meclis’e küçük bir grupla girdi ama iktidar tehlikenin daha büyük olduğunun farkındaydı.

Peki 23 yıllık CHP tek parti iktidar şimdi ne yapılacaktı?

Normalleşme mi, sertleşme mi olacaktı?

Milli Şef İsmet İnönü, başbakan tercihiyle önce sertleşmeyi seçti.

CHP’nin en sert genel sekreteri Recep Peker, başbakan olarak kabineyi kurdu.

Önce ekonomide kemer sıkma politikaları başladı. TL’nin değeri devalüasyonla düşürüldü.

Sonra iç ve dış şartlar ileri sürülerek İstanbul, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale ve Kocaeli’nde sıkıyönetim altı ay uzatıldı.

DP’lilere göre bunun sebebi mitingleri, siyasi faaliyetleri engellemek, gazeteleri kolayca kapatmaktı.

Komünist tevkifatları başladı, gazeteler ve dergiler kapatıldı.

DP ile CHP iktidarı arasındaki gerilim ise Meclis’teki ilk bütçe görüşmesinde zirveye ulaştı.

Başbakan Recep Peker’in konuşması üzerine söz alan DP Aydın Milletvekili Adnan Menderes, tasarruf tedbirlerini eleştirince Peker tekrar kürsüye çıktı ve şöyle dedi:

“Muhterem arkadaşlarım, Demokrat Parti adına dinlediğiniz Adnan Menderes'in sesinde kötümser ve psikopat bir ruhun mariz karanlıklar içinde şanlı bir milletin ve arkada bıraktığı karanlıklardan azametli, şan ve şerefli bir istikbale gitmek azminde bulunan kudretli bir devletin hayatını bir boşluk halinde ifade eden ruh hâletinin akislerini dinledik.”

Peker, açık açık Menderes’e “psikopat” demişti.

DPliler Meclis’i terk etti.

Gerilimi azaltmak için Cumhurbaşkanı İnönü devreye girdi, Peker ve Bayar ile görüştü.

Ama gerilim azalmadı.

DP, Ocak 1947’deki Ankara’da 800 delegenin katıldığı, ABD ve İngiliz elçiliklerinin temsilci gönderdiği ilk kongresinde Hürriyet Misakı’nı yayınlandı.

Bayar’ın okuduğu misakta dört konuda adım atılması isteniyordu:

“DP üzerinde devlet baskılarının kaldırılması

Anayasa’ya aykırı olan kanunların kaldırılması

Parti başkanlığı ile Cumhurbaşkanlığının ayrılması

Seçim kanununun değiştirilmesi.”

Adının misak yani yemin olmasının sebebi ise eğer iktidar bu adamları atmazsa DP’nin Meclis’ten çekileceğinin ilan edilmesiydi.

Hürriyet Misakı, CHP’lileri çok öfkelendirdi.

CHP Genel Sekreteri Hilmi Uran, parti teşkilatına bir yazı göndererek kongre için “ülkeye zehirli telkinler saçılan zehirli propaganda” dedi, kongrenin CHP’ye karşı “içlerindeki sönmez kini gösterdiğini” söyledi.

Misaka Başbakan Peker’in cevabı da çok sert oldu.

Peker, “İstiklal Mahkemeleri kanununun hala yürürlükte olduğunu” hatırlattı.

Menderes, bu sert hatırlatmaya sert bir cevapla karşılık verdi:

“Memlekette demokrasi devrini açıyoruz, iddiasını ileri sürenler bu devri hile fesat ve zor kullanma temeli üzerine kuracaklarını farz ediyorlar.”

Bu konuşma üzerine CHP, Menderes’in dokunulmazlığının kaldırılmasını talep etti. Komisyon dokunulmazlık dosyasını incelemeye başladı.

Bu arada 1947’de o zamanların belediye seçimleri olan muhtarlık seçimleri yapıldı. Seçimler bir kez daha skandala dönmüştü.

Muhalefet, bazı yerlerde seçimlerden çekildi, Arslanköy gibi örneklerde direnişler yaşandı.

Başbakan Recep Peker ile DP Lideri Celal Bayar arasında dozu artan sert münakaşalar yaşanıyordu.

Peker, DP’lileri Milli Şef’e saygı göstermemekle, Atatürk aleyhine olmakla, tahrikle, kışkırtmayla, bozgunculukla, ihtilale teşvik etmekle suçladı, CHP’liler DP için “ihtilal komitesi” demeye başlamışlardı. DP yanlısı gazeteciler tutuklanıyor, muhalefete baskılar artıyordu.

1.5 yıllık demokrasi büyük bir risk altındaydı.

Ama Türkiye’nin demokrasiden vazgeçme lüksü yoktu.

Aynı günlerde DP-CHP gerilimi dışında manşetlerde iki haber daha yer alıyordu.

Birincisi ABD’yle süren Marshall Yardımları görüşmeleriydi. Her gün askeri ya da sivil bir ABD heyeti Türkiye’ye geliyor, Amerika ve İngiltere ile dostluk gösterileri yapılıyordu.

ABD ordusunun Türk ordusuna hibe ettiği gemi, uçaklar gelmeye başlamıştı.

İkinci haberler ise Paris mahreçliydi. Savaşın ardından müttefik Sovyetleri hizaya getirmek için Paris’te görüşmeler sürüyordu. İngiltere, Fransa ve ABD’nin Sovyetler’i vazgeçirmeye çalıştığı başlıklar arasında Türkiye ile ilgili talepleri de vardı.

Siyasetçilerin ve gazetecilerin Amerikancılık, anti-komünizm duygularının en güçlü olduğu zamanlardı. Hasan Ali Yücel, DTCF hocaları gibi pek çok kişi hakkında da komünist cadı avı sürüyordu.

Yani Türkiye’nin demokrasiden vazgeçme lüksü yoktu.

İşte tam bu noktada Cumhurbaşkanı İsmet İnönü devreye girdi.

Başbakan Recep Peker ve DP Lideri Celal Bayar’la görüşmeler yaptı.

Önce İnönü’nün CHP liderliği ve üyeliğinden ayrılarak tarafsız bir Cumhurbaşkanı olacağıyla ilgili bir anayasa değişikliği gündeme geldi. Değişiklik önerisi gazetelerde bile yayınlandı.

Sonra İnönü’nün sadece genel başkanlıktan ayrılıp, basit bir CHP üyesi olarak kalacağı yazıldı. Hatta yeni genel başkan adayları bile tartışılmaya başlandı.

Ama bunlardan daha sonra vazgeçildi.

Nihayet 11 Temmuz günü Cumhurbaşkanı İnönü, radyodan halka seslendi, önce Peker ve Bayar ile yaptığı görüşmeler hakkında ayrıntılı bilgi verdi, sonra da şu tarihi sözleri söyledi:

“Benim, bu son dinlediğim karşılıklı şikayetler içinde mübalağa payı ne olursa olsun, hakikat payı da vardır. İhtilalci bir teşekkül değil, bir kanuni siyasi partinin metotları ile çalışan muhalif partinin, iktidar partisi şartları içinde çalışmasını temin etmek lazımdır. Bu zeminde ben, Devlet Reisi olarak, kendimi her iki partiye karşı müsavi derecede vazifeli görürüm.

İdare mekanizması, yani Valilerimiz ve maiyetleri, bir seneden beri çok ağır bir tecrübe geçirmişlerdir. Öyle zamanlar oldu ki, memlekette hükümetin mevcut olup olmadığı bile şüphe götürür idi.

Sorumlu Hükümetin huzur ve asayiş vazifesi münakaşa götürmez. Fakat, meşru ve kanuni siyasi partilere karşı tarafsız, eşit muamele mecburiyeti, siyasi hayat emniyetinin temel şartıdır. Bu arada, siyasi partilere mensup olan veya görünen hususi maksat sahiplerinin şirretliklerini pervasız olarak tesirsiz bırakmak hususunda partilerin dikkat göstermeleri icap eder.

Siyasi partilerin hangisi işbaşına gelirse gelsin, onları, idare mekanizmasında çalışanların, haklarına ve itibarlarına karşı adaletli bir zihniyette olacaklarına inandıracaklardır.”

Konuşma 12 temmuz günü gazetelerde yayınlandığı için 12 Temmuz Beyannamesi adını aldı.

Bu açıklamayla parti-devlet sistemi resmen olmasa da fiilen bitti. İktidarın barışçıl olarak seçimlerle devredileceği en yetkili kişi tarafından teminat altına alındı.

12 Temmuz Beyannamesi’nden sonra Başbakan Recep Peker bir süre ortadan kayboldu, izne çıktı.

Kısa bir süre sonra da sertlik politikaları Milli Şef’ten veto yiyen Recep Peker kabinesiyle birlikte istifa etti.

Hasan Saka başbakanlığında yeni ve mutedil bir hükümet kuruldu.

Beyannameyi, reformlar izledi.

Yeni hükümet savaş nedeniyle 7 yıldır devam eden sıkıyönetimi kaldırdı. İstiklal Mahkemeleri lağvedildi. Partilerin kuruluşunu düzenleyen Dernekler Yasası liberalleştirildi.

Kasım 1947’deki CHP Kurultayı’nda parti programında değişiklikler yapıldı, partinin çizgisi siyasi merkeze taşındı.

Parti okulları haline gelmiş Köy Enstitüleri ve Halkevleri’nin statüleri değiştirildi.

İlahiyat kökenli Şemsettin Günaltay Başbakanlığa getirildi.

İlahiyat Fakültesi ve imam hatip okulları kuruldu. Bazı türbelerin açılmasına izin verildi.

Nihayet en önemli adım olarak seçin kanunu değiştirildi ve 21 Şubat 1950’de demokratik seçimlerin güvencesi olan Yüksek Seçim Kurulu kuruldu. Radyoda muhalefete de yer verilmeye başlandı.

Bu reformlarla Türkiye Batı ittifakının ayrılmaz bir parçası haline geldi. Marshall Yardımları kapsamına girdi, ordu, sanayi ve tarımda ciddi yardımlar gelmeye başladı.

1949’da kurulmasından hemen sonra NATO üyeliği için başvuruldu.

CHP hem sağa ve dindarlara açıldı hem iktidar yumuşadı, siyaset normalleşti.

CHP, bu açılımlarla iktidarını koruyabileceğini düşünmüştü ama iş işten çoktan geçmişti.

1950’da özellikle YSK’nın kurulması ve serbest seçimlerin yapılması DP’yi iktidara getirdi.

Bugün şartlar tam olarak aynı değil.

Aynı olanlar; 22 yıllık yorgun ve bir şey yapmazsa seçimleri kaybedebilecek bir iktidar ve normalleşmeyi zorlayanın yine demokrasiye duyulan büyük aşk değil, ekonomik şartlar olması.

En büyük fark ise 22 yıllık güçlü iktidarın sandıktan ikinci çıkması, büyük şehirleri seçimle kaybetmesi.

Kaybettiği seçimlerde oyların çalındığı, Suriyelilerin oy verdiği gibi safsatalarla kendini teselli eden muhalefet de kazandığı seçimlerin keyfini çıkarıyor.

Yine bir fark; Bugün normalleşme en çok muhalefetin değil, iktidarın ihtiyacının olması.

İktidarını korumak, daralan ve su kaçıran havuzunu genişletmek için tasfiyeciliği, içe kapanmayı, düşman kazanmayı bırakması gereken taraf 22 yıllık iktidar partisi AK Parti.

12 Temmuz Beyannamesi siyaseti normalleştirmişti. Bakalım Mayıs görüşmesinin yarattığı ılımlı rüzgarlar Türkiye gemisini nereye kadar taşıyabilecek.

.8/05/2024 02:01

Birbirini tanımayan iki kişi aynı tetikçiyi azmettirip bir akademisyeni sebepsiz yere öldürtmüş

145 sayfalık Sinan Ateş cinayeti iddianamesini böyle özetleyebiliriz.

Tabii yine eksik bir özet olur bu cümle.

Cümleyi şöyle de uzatmak gerek: Bunu yaparken de aralarında eski MİT mensupları, cinayet büro amirleri, özel harekatçı polisler ve avukatların da olduğu 22 kişi de onlara yardım etmiş.

İddianamedeki iki müştekiden biri olan Sinan Ateş’in eşi Ayşe Ateş savcılığa 17 sayfalık bir ifade verip, eşinin nasıl tehdit edildiğini, şüphelendiği isimleri tek tek anlatmıştı.

Ama bu 17 sayfalık ifadeden iddianameye sadece üç cümle girmiş.

“Olay tarihinde öldürülen Sinan Ateş'in eşi olduğunu, olayın bütün yönleriyle araştırılmasını talep ettiği, eşinin öldürülmesi olayını gerçekleştiren tüm şüphelilerden davacı ve şikayetçi olduğunu beyan ettiği anlaşılmaktadır.”

Diğer müşteki, Sinan Ateş suikasta uğrarken yanında olan, kurşun yiyerek yaralanan halasının oğlu ve bacanağı Selman Bozkurt.

Neyse ki cinayetin birincil tanığı olduğu için onun ifadesi iddianamede yer almış.

Okuyalım:

" Sabit bir mesleğim yoktur. Ancak iş takibi yaparak geçimimi sağlarım. Bana sormuş olduğunuz olayda ilgili olarak olayda hayatını kaybeden Sinan ATEŞ benim öz halamın oğlu olur aynı zamanda da bacanağımdır. Olay günü yani 30.12/2022 günü saat:11:00 sıralarında yukarıda adresini vermiş olduğum ikametimden olayda hayatını kaybeden Sinan ATEŞ'e ait 06 BGY 216 plaka sayılı beyaz renkli Mercedes marka araç ile çıkarak tek başıma aracı ben sürer vaziyette Sinan ATEŞ'in Varlık Mahallesinde bulunan ikametine gittim. Saat 11:30 sıralarında Sinan ATEŞ'i alarak Kızılırmak Mah 1456 sokak 3/26 Çankaya Ankara sayılı adresinde bulunan ofisine birlikte gittik. Ofise vardığımızda ofis çalışanı Sultan HASKILIÇ vardı. Yaklaşık yarım saat sonra Sinan ATEŞ'in üniversite öğrencisi olan Ahmet KEÇİK ofise geldi. Bir müddet sohbet ettikten sonra sohbet esnasında Sinan ATEŞ bana hitaben sahte hesaplardan sosyal medya üzerinden tehdit mesajları aldığını söyleyerek dikkatli olalım şeklinde sözler söyledi. Bir müddet sonra Sinan, Ahmet ve ben abdestlerimizi alarak saat 12:50 sıralarında üçümüz yaya olarak ofisten çıkarak Cuma namazı kılmak için Firdevs Camiine doğru yürümeye başladık. Bir müddet sonra camiye girdik camiide Sinan ATEŞ benim ön kısmımda safa durdu. Namaz başlamadan Sinan beni yanına çağırarak belinden çıkarmış olduğu siyah renkli marka ve çagpını bilmediğim tabancayı bana vererek "silah belimi rahatsız etti bunu beline tak" diyerek bana verdi. Ben de tabancayı belime soktum. Bildiğim kadarı ile Sinan'ın 2 adet tabancası vardı bir tanesi ruhsatlı olduğunu biliyordum ancak diğer silahının ruhsatlı olup olmadığını bilmiyorum Cuma namazı bittikten sonra üçümüz birlikte Camiiden çıkıp ofis istikametine doğru geldiğimiz istikametten yürümeye başladık. Olay yerine geldiğimiz esnada Sinan ATEŞ ve Ahmet KEÇİK benim yaklaşık 2 metre önümde bende arkada yürüyorduk. Tam olay yerine geldiğimiz esnada saat 13:30 sıralarında sağda bulunan park halinde tahminen transit marka aracın önünden bir şahıs Sinan ATEŞ'in önüne geçerek elinde bulunan siyah renkli tabanca ile art arta ateş etmeye başladı. Sinan ATEŞ vurularak yere düştü. Ben Sinan'ın yanına gelip müdahale edecekken bana da 2 el ateş etmesiyle bende yaralanarak hemen kendimi solda bulunan bir aracın arkasına atarak sipere geçtim. Bu esnada bize ateş eden şahıs tekrar ateş ederek yaya vaziyette kaçmaya başladı. Bende belimde Sinan ATEŞ'in vermiş olduğu tabanca ile kaçan şahıs arkasından havaya doğru 4-5 el ateş etti. Bize ateş eden şahıs kısa bir müddet sonra yaya olarak kaçıp gözden kayboldu. Kaçış istikameti ilerde faaliyet gösteren Hof Cafe istikametindeydi. Ben Sinan ATEŞ'ie müdahale için tekrar yanına gittim kısa bir süre sonra olay yerine ambulans ve polis ekipleri geldi.”

İfadeden anlaşılan Sinan Ateş’in böyle bir cinayeti beklediği.

Öldürülmeden birkaç saat önce bile sosyal medyadan tehdit mesajları aldığını söylüyor, bacanağına dikkatli olalım diyor, camiye tabancasıyla gidiyor, tabancasını rahatsız olduğu için bacanağına veriyor. Ve Cuma çıkışı vuruluyor.

Normal şartlarda böyle bir ifadeyi alan bir savcının ne yapması beklenir?

Tabii ki Sinan Ateş’e sosyal medyadan gelen tehdit mesajlarını araştırması gerekir.

Kim, neden tehdit etmiş, neden silahla geziyor?

Ama anlaşılan savcı, eşinin ifadesini, cinayete şahitlik edeni vurulan akrabasının anlattıklarını ciddiye almamış.

Ankara’nın ortasında iki yıl önceki eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı’nın neden öldürülmüş olabileceğini merak etmemiş.

Çünkü savcıya göre öldürülen kişi eski Ülkü Ocaklar Başkanı da değil. İddianamenin hiç biryerinde savcı Sinan Ateş’ın bu kimliğinden bahsedilmiyor.

İddianameye göre Sinan Ateş, “Hacettepe Üniversitesi Tarih Bölümü’nde akademisyen.”

İfadelerde “Sinan Ateş’i Ülkü Ocakları eski başkanı olarak tanırım” diyenler olmasa iddianameden Sinan Ateş’in Ülkü Ocakları eski Başkanı olduğunu anlamak bile mümkün değil.

Peki o halde niye öldürülmüş bu akademisyen?

Onun da cevabı yok.

Katil var, katili azmettirenler var, cinayeti gözetleyen var, katili İstanbul’dan Ankara’ya getiren iki özel harekatçı polis var, Sinan Ateş’in adresini bildiren cinayet büro amiri var. Katili evinde misafir eden, saklayan var.

Ama bu büyük organizasyonun bir sebebi yok.

Savcının bu cinayet organizasyonunda bulduğu tek şey; “Maktulü öldürmek üzere azmettirici Doğukan Çep ve Tolgahan Demirbaş'ın planlama ve tasarlama yaptıkları.”

Ama iddianamede bu iki eş azmettiricinin birbirini tanıdıkları ve görüştüklerine dair bir bilgi, delil, tape yok.

Ama iki eş azmettirici günün sonunda aynı katili bulup cinayeti işletmiş görünüyor.

Peki neden buna zahmete girip, cinayet azmettirmişler?

Meçhul, bilinmiyor.

İddianame sansürlenmiş bir romana benziyor.

Sanki biri eline makası almış romanın başının, sağını, solunu, ortasını kesmiş. Geriye manasız bir hikaye kalmış gibi.

Sinan Ateş öldürüldüğünde 2022’de iki yıl önceki Ülkü Ocakları Genel Başkanı’ydı, iddianameye göre azmettiren iki kişiden biri olan Tolgahan Demirbaş Ülkü Ocaklar Genel Merkez eski yöneticisi, azmettiren diğer kişi Doğukan Cep’in hapishane arkadaşı olan ve cinayete yardımla suçlanan sanıklardan Ufuk Köktürk, cinayet meydana geldiğinde MHP İstanbul İl başkanlığında yönetim kurulu üyesiydi.

Ama bütün bunlara rağmen 145 sayfalık iddianamede 9 yerde Ülkü Ocakları’nın, iki yerde MHP’nin adı geçiyor.

MHP’nin adının geçtiği iki yerden birinde “06 MHP..” plakalı bir araçtan bahsediliyor, diğerinde sanıklardan biri “MHP’li genel başkan yardımcısının danışmanı” olduğu iddiasını reddediyor.

Ama iddiayı niye reddediyoruz bilmiyoruz. Çünkü savcının böyle bir iddiası da, sorusu da yok zaten.

Ülkü Ocakları adının geçtiği yedi yerde ise tanıklar Sinan Ateş’i “eski Ülkü Ocakları başkanı olarak tanıdıklarını” söylüyorlar.

Ülkü Ocakları’nın adının geçtiği diğer iki yer ise Tolgahan Demirbaş’ın telefonunun bazı sanıkların telefon rehberlerinde nasıl kaydedilmiş olduğunun gösterildiği yerler: “Tolgahan Demirbaş Ülkü Ocaklar Genel Başkan Yardımcısı” ve “Tolga Ülkü Ocakları.”

Bu kadar.

Eğer telefon rehberleri de olmasa azmettirici olarak iddianamenin merkezinde yer alan en önemli iki sanıktan biri olan Tolgahan Demirbaş’ın Ülkü Ocakları’nda yönetici olduğunu da anlamak mümkün değil.

Çünkü her sanık ifadesine kendini tanıtarak, ne iş yaptığını anlatarak başlarken savcı Tolgahan Demirbaş’a bırakın MHP eski Mersin Milletvekili Olcay Kılavuz’un evinde neden yakalandığını sormayı “sen kimsin, ne iş yaparsın” diye bile sormamış.

Onun ifadesi “30.12.2022 günü 12:00 ile 13:00 saatleri arasında arkadaşım Emre ile birlikte, benim sürekli gitmiş olduğum Gölbaşı Gökçehöyük mahallesinde bulunan Göl kenarına gitmeye karar verdik” diye başlıyor.

Cinayetin işlendiği sırasında MHP İstanbul İl Başkanlığı’nda yönetici olan sanık Ufuk Köktürk de iddianameye göre eski dönerci, yeni emlakçı.

Neyse ki iddianamede cinayeti gören tanıklar ve bir katil var.

Bir süre firar ettikten sonra yakalanan katil Eray Özyağci bir suç makinesi. 26 yaşında. İstanbul’da yaşıyor. Tam olarak bir işi yok. Çocuk koğuşunda beş yıl yatmış. Cinayete teşebbüs, adam yaralamadan araması var, firari. İddianamede arkadaşlarının evlerinde kaldığını, uyuşturucu kullandığını anlıyoruz.

Peki, böyle biri neden Ankara’ya kadar gidip öldürmüş eski Ülkü Ocakları başkanını?

Savcıya verdiği ifadede şöyle anlatmış:

“Sinan ATEŞ isimli şahsı 3-4 yıldır tanırım, kendisini tanıdığımda Ülkü Ocakları Başkanı idi. Kendisine gösterdiğim vefaya karşılık vermediği için aramızda kişisel bir husumet oluştu ve kendisini yaralamak amacıyla birtakım planlamalar ve ayarlamalar yaptım, hiç kimseden yardım talep etmedim, her şeyi kendi imkânlarımla yaptım, Yukarıda bahsettiğim gibi birkaç sene öncesinde tanırım, aramızdaki sorun tamamen kişisel bir mesele idi.”

145 sayfalık iddianamede cinayet için gösterilen en somut neden bu; “vefasızlık!”

26 yaşında işsiz, sabıkalı, firari bir adama, üniversite hocası, eski Ülkü Ocakları başkanı nasıl vefasızlık yaptı sorusunun da bir cevabı yok.

Savcı şuna inanılmasını bekliyor: Sabıkalı, uyuşturucu bağımlısı, firari bir gencin vefasızlık cinayeti için koca koca adamlar, polisler seferber oldu.

Ama cinayetle ilgili planlar, hazırlıklar pervasızca yapıldı ve emniyet içinde birileri cinayet sonrası bütün bu delillerin izini sürüp resmi kayıtlara soktu. O delilleri ve bağlantıları artık yok etmek mümkün değildi.

Savcı, bu zorunlu malzemeden fincancı katırlarını ürkütmeyecek bir hikaye çıkarmak zorundaydı.

O da cinayet organizasyonunu iki azmettiriciye bağlayarak işin içinden çıkmaya çalıştı.

Azmettiricilerden biri 33 yaşındaki Hopalı, Maltepe’de oturan Doğukan Çep ya da herkesin bildiği adıyla Dodo.

Kendi ifadesinden okuyalım:

“Hasan GEDİK dosyasından 35 senelik cezamın olduğunu biliyorum, ben bu suçtan dolayı kaçıyordum, diğer aranmalarım konusunda bilgim yoktur. Firar olduğum zamanda hep İstanbul’daydım, üzerimde kimliğim hiç olmadı, herhangi bir düzenim de olmadı, Çekmeköy’deki polislerin de bastığı ikametimde kalıyordum, bu firar olduğum dönemde herhangi bir suç işlemedim, suça da karışmadım. Ailemle telefon ile görüntülü görüşüyordum, bu görüşmelerimi Gürcistan menşei bir Whatsapp numarası ile yapıyordum. Evimin kirası da dahil olmak üzere tüm masraflarımı ailem ve arkadaşlarım karşılıyordu. Benim uyuşturucu satıp tezgah kurup akşamları hesap topladığım bir kardeşim olmadı. Ben sadece Esrar kullanırım, onun da beni sakinleştirdiğini düşündüğüm içiyorum. Uyuşturucu içiciliği suçundan eski kayıtlarım vardır ancak şuan adli sicil kaydımda bulunmuyor.”

Çep’i cinayete bağlayan somut deliller ve ifadeler var.

Çep, katil Eray Özyağci’nın arkadaşı.

Katil ifadesinde kendisi gibi firari olan Çep’i hem tanıdığını, hem vurdulu kırdılı işlerde birlikte olduklarını anlatıyor ama onu bu cinayet işine de karıştırmamaya çalışıyor:

“Doğukan ÇEP’i de birkaç seneden bu yana tanırım, kendisi arkadaşım olur, kendisiyle birlikte herhangi bir ticaretimiz yoktur, yaklaşık 3-4 ay önce Doğukan ile birlikte Kocaeli ilinde şuan ismini tam olarak hatırlamadığım bir otele gittik ben araçta bekledim, hatta aracı ben sürüyordum, içerden silah sesleri gelmeye başladı, Doğukan ve yanındaki tanımadığım arkadaşları hızlıca araca bindiler ve oradan hızlıca uzaklaştık. Doğukan’a, olaydan kısa bir süre önce “birisini vuracağımı” söyledim, hiç kimseye güvenmediğim için Doğukan’a da kimi neden ne zaman ne şekilde yaralayacağımı söylemedim, dolayısıyla olayı gerçekleştirme aşamasında Doğukan’ın bana herhangi bir yardımı olmamıştır.”

Fakat başka ifadeler katil Özyağci’yı yalanlıyor ve Doğukan Çep’i cinayete bağlıyor.

Mesela katil Eray Özyağci’yı Ankara’ya götüren siyah transpoter aracı veren Mustafa Uzunlar’ın ifadesi:

“Kendisi ile sohbet ederken Ankara İlinde bir düğün olduğunu düğün sahibini hediyesini verip gelmek için araç ihtiyaçları olduğunu hatta Ankara iline iki tane polis arkadaş ile birlikte gedeceğini birazdan polislerinde otoparka geleceğini söylemesi üzerine ben ilk başta aracımı vermemek için çeşitli bahaneler ürettim o sırada daha sonradan emniyette isimlerini öğrendiğim Muratcan ÇOLAK ve Aşkın Mert GELENBEY isimli polisler geldi ben bu polisleri de gördükten sonra Doğukan ÇEP’in ısrar etmesi üzerine aynı gün gidip gecesi dönüş yapacağını söyledi bu sırada ben “ tamam aracı vereyim ancak bian önce gidip gelin aracı sağ sağlim teslim edin” diye Doğukan’a söylediğimde Doğukan “ birini bekliyoruz biri daha gelecek oda bizim ile Ankara’ya gidecek” deyince ben araç temiz olsun diye otoparkımızda bulunan yıkamaya aracı yıkatmak için verdirttim bu sırada Papi lakaplı Eray ÖZYAĞCI isimli şahıs da otoparka geldi ben araç içindeki şahsi eşyalarımı aldım ve aracı kendilerine 27.12.2022 günü saat: 16.30-17.00 sıralarında aracı otoparkta teslim ettim. Aracı hatırladığım kadarınca polislerden biri direksiyona geçti diğer Eray ÖZYAĞCI ve diğer polis araca bindiler ve otoparktan ayrıldılar. Doğukan ÇEP ise araca binmedi otoparkta kaldı. Ben Doğukan’a “ hani sende gidecektin” diye sorduğum da “ yok ben kalacağım arkadaşlara gidip gelecek” demesi üzerine ben spor yapmak için spor salonuna gittim Doğukan da otoparkta kaldı ben spordan geldiğimde Doğukan da otoparktan gitmişti.”

Bu ifadeden hem katili Ankara’ya götüren aracı Doğukan Çep’in ayarladığını hem de katile iki polisin eşlik ettiğini öğreniyoruz. Yani o polisleri de organize eden kişi cinayet firarisi Doğukan Çep.

Şimdi tutuklu olan bu iki özel harekatçı polisin; firari, 26 yaşındaki bir işsiz gençle bir siyah transportera binip Ankara’ya neden gittiklerini nasıl açıkladıklarına bir bakalım.

2017’de özel harekat sınavını kazanarak polis olan Aşkın Mert Gelenbey, bu tuhaf durumu şöyle açıklamış:

“İsmini Ero olarak bildiğim ancak ismini siz görevlilerden öğrendiğim Eray ÖZYAĞCİ’yi yaklaşık 8-9 yıl önce ablam Ayşe BEKTAŞ İstanbul Aydos semtinde oturuyordu. Ben de o zamanlar Ordu ilinde ikamet ediyordum, ara ara tatil dönemlerinde ablamın yanına ziyaret için gidiyordum Eray ÖZYAĞCİ da ablam ile aynı mahallede oturdukları için tanırım.

Murat Can ÇOLAK isimli şahsı aynı işyerimde beraber çalıştığımız için tanırım.

Biz, aynı birimde çalıştığım Murat Can ÇOLAK ve ben Eray’ın arandığını bilmiyorduk.

Hayır ben Eray ÖZYAĞCİ’yi para karşılığında Ankara iline getirmedim. Ben ve Murat Can ÇOLAK zaten Ankara iline eğlenmek için gelecektik. Eray ÖZYAĞCİ’nin de dedesi rahatsızmış o da bize katılmak istedi hatta aracın yakıtının yarı parasını Eray ÖZYAĞCİ karşıladı. Benim Ankara iline gelme amacım Pavyona gitmekti, ancak yolda çok fazla alkol aldığım için arkadaşım Murat Can ÇOLAK ve abim Abdullah GÜMÜŞ’e çok fazla alkollüyüm bu şekilde pavyona gidersek tekrar İstanbul’a geri dönemeyiz dedim.

Eray’ın araçtan indiği esnada ben de araçtan indim, ikimizin de indiği esnada bir şahsın da bizi beklediğini gördüm, bana izletmiş olduğunuz videodaki şahıs ile aynı şahıstır. Bu şahsın ismi de siz görevlilerden öğrendiğim Suat KURT isimli şahıstır, hatta Eray’ın yapmış olduğu telefon görüşmelerinde karşı tarafa “Suat Dede” diye hitap ettiğini duydum.”

Diğer özel harekatçı polis Murat Can Çolak ise şöyle anlatmış:

“Aşkın Mert ile konuşmamızda eşimi İzmit ilinden alıp geleceğimi söylediğimden oda bana Ankara ilinde ağabeyimin yanına gideceğini eşi ile sorunlarının olduğunu, birlikte gidip gelelim, hem Ankara ilinde biraz eğlenip gezer geliriz diye söyledi, bende geceden görevden çıktığımdan yorgun olduğumdan bu teklif cazip geldi bende tamam diyerek bu teklifi kabul ettim. Aşkın Mert gideceğimiz olan aracın kirli olduğunu söyleyip aracı yıkatıp temizlettirdi, bu sırada oto parka daha önce yani yaklaşık 15- 20 gün kadar önce yine Aşkın Mert ile geldiğim zaman tanıştığım benim gibi Maltepe ilçesinde oturduğunu söyleyen Dodo lakaplı Doğukan ÇEP isimli şahıs tek geldi ancak oraya ne ile geldiğini görmedim, onlarla da hoş beş ettik , tam araba ile oto parktan çıkacağımız sırada kendisini daha önceden hiç görmediğim orta boylarda, esmer tenli siyah saçlı hatta saçlarının yanları sıfır tıraşlı tahminen 25- 30 yaşlarında bir şahıs geldi, Aşkın Mert bana bu şahsı bizimle birlikte Ankara iline geleceğini söyledi hatta ben Aşkın’a bu şahsı tanıyormusun bir sıkıntısı varmı diye sordum oda şahsı tanıdığımı sıkıntılı biri olmadığını söyledi, saat tahminen 17.00- 17.30 sıralarında Aşkın’ın emanet olarak oto parktan almış olduğu 61 OF son rakam gurubunu hatırlamadığım siyah renkli Wosvogen Transporter marka araç ile hareket ettik, aracın direksiyon kısmında Aşkın Mert, Ön sağ kısmında ben, arkada ise ismini araça bindikten sonra öğrendiğim Ero lakaplı Eray isimli şahıs bindi, İstanbul ilinden çıktık otobana girdik, gece nöbetten çıktığımdan dolayı uyumak için Bolu yada Düzce tarafında arkada oturan Ero lakaplı şahsın öne geçmişini arkada yatıp uyuyacağımı söyledim, Ero lakaplı şahıs aracın ön sağ kısmına geçti, ben arkada yatıp uyumaya çalıştım. uyandığımda Aşkın Mert ön sağda oturan Ero lakaplı şahsa sen arkaya geç öne ağabeyim binecek diye söylediğini duydum, aracın ön sağ kısmına Aşkın Mert’in ismini bilmediğim ağabeyi oturdu, Ero’da aracın arka kısmına geçti, Aşkın Mert’in ağabeyini nerede aldığını aracın koltuğunda yattığımdan kafamı kaldırmadığımdan bilmiyorum, bir süre sonra bir Hastane gördüm, yaklaşık 200- 300 metre sonra Aşkın Mert durdu, araçtan bizimle birlikte İstanbul ilinden gelen Ero lakaplı Eray indi, bu şahsı yine gece ve ışıkların yüzüme vurmasından dolayı eşkal bilgilerini hatırlamadığım 25- 30 yaşlarında kirli sakallı bir şahıs karşıladı.”

Yani iki polis Doğukan Çep’in ayarladığı transporterla katili İstanbul’dan Ankara’ya götürmelerini “pavyona gidiyorduk” diye açıklamışlar.

Doğukan Çep’i cinayette azmettiren yapan ikinci bağ ise polislerinden ifadesinde geçen kirli sakallı “Suat Dede.” Yani tutuklu sanıklardan Suat Kurt.

O da işsiz, sabıkalı, hapiste yatıp çıkmış, firari olmuş, bir ara Batum’a kaçmış, düzenli bir işi olmayan bir profil. Cinayetteki rolü yine arkadaşı Doğukan Çep’in yönlendirmesiyle cinayetten dört gün önce Ankara’ya gidip, Sinan Ateş’i gözetlemek, cinayette gözcülük yapmak. Her şeyi net biçimde anlatmış ifadesinde.

“Ben Gebze de iken tam hatırlamamakla birlikte 22-23/12/2022 günü Doğukan, beni facetime uygulaması üzerinden aradı. Bu yapmış olduğum görüşme içeriğinde Doğukan bana “Ankara’ya gider misin” diye sordu, ben de kendisine “niye kardeşim” diye cevap verdim. Bunun üzerine Doğukan bana “birisi var arabasını söylicem plakasını söylicem ismini söylicem, oraya gittiğinde seni görüntülü aricam tarif edicem” dedi. ben de “tamam giderim” dedim. Bu konuşmadan sonra tam hatırlamıyorum ancak 24-25/12/2022 günü bana hesap numarasını bilmediğim iban dan 1.000 (BinTL) para gönderdi. Ben de bu paranın hepsini nakit olarak çektim. 25/12/2022 günü saatini tam hatırlamıyorum ancak öğleden sonra Gebze Otogarından firmasını hatırlamadığım bir otobüse bindim ve akşam saatlerinde Ankara iline tek başıma geldim…Doğukan beni yine facetime üzerinden görüntülü aradı, bu görüşmenin içeriğinde Doğukan bana ölen Sinan ATEŞ’in ofisinin olduğu sokağı, ofisinin olduğu binayı, arabasının plakası ile marka model ve rengini bana tarifetti. Doğukan’ın tarif etmiş olduğu yerlerde yaya olarak bulundum, bu konuşmada Doğukan bana “arabası kaçta gelip gidiyor, aracı tek mi kullanıyor, bunları öğren ve bana haber ver” dedikten sonra ben telefonu kapattım, bu sefer olay yeri sokağın başında bulunan Hoff isimli cafeye saatini hatırlamadığım bir zamanda oturdum. Kendime çay-kahve söyledim, bunları içerken de bir yandan cafenin içerisinden görebildiğim kadar SinanATEŞ’in sokağını, ofisinin girişini ve arabasını gözetliyordum.

Ertesi gün Sinan ATEŞ’in ofisinin önünde Doğukan’ın bana söylemiş olduğu aracı gördüm ve hemen sonra Doğukan’ı facetime üzerinden aradım. Doğukan’a “araç burada” dedim. Doğukan da bana “tamam bekle bakalım kaçta çıkacak” dedi... Aynı gün saat 22:30 sıralarında Doğukan beni aradı, “abi çocuk geldi aşağıda” diyerek telefonu kapattı. Ben de aşağıya inip daha önceden Doğukan’a atmış olduğum konuma Doğukan bu gelen şahsa benim atmış olduğum konumu atmış olacak ki bu şahıs adresin önüne siyah renkli minibüs tarzı bir araç geldi. Bu araçtan sağ ön kapısından Eray indi. Şoför koltuğundan siz görevlilerin daha önceden bana göstermiş olduğunuz fotoğraftaki Aşkın Mert GELENBEY isimli şahıs indi. Bu araçtan inen 3. bir şahıs görmedim. Eray ile Aşkın isimli şahıs sarılarak birbirleri ile vedalaştılar. Araç devam etti, ben de Eray’ı alarak Zekeriya’nın evine çıktık…Eray isimli şahıs Eray ÖZYAĞCİ’dir.

Doğukan ikamet içerisinde bulunduğumuz esnada Eray ÖZYAĞCİ’yi yine görüntülü aradı. Doğukan’ın ölen şahıs Sinan ATEŞ’i kastederek “o şahısla arasında bir sorunun olduğunu, bu şahıs dövülüp ayaklarından yaralanacak” dedi. Ben de bu konuşmayı net olarak duydum.

Ertesi gün cafeye geçtim. Bu esnada Sinan ATEŞ ve yanında 2 şahısla birlikte ofisinin bulunduğu binadan çıktılar. Bu esnada da Doğukan beni görüntülü aradı görüntülü görüşme halindeyken göz temasımı kaybettim dedim. Bu durumu Doğukan’a söyledim. Doğukan’da bana “tamam abi bak işte” dedi ve telefonu kapattı. Ben tekrar göz teması kurmak için gittikleri istikamette devam ettim. Olay yeri sokaktan sağa döndüm, kavşaktan karşıya geçtim, burada yaklaşık 20-25 dakika kadar bekledim. Beklediğim esnada Doğukan beni tekrar aynı şeklide görüntülü aradı. Doğukan bana “bak bakalım abi işte gelen giden var mı” dedi. Bu görüşme esnasında benim bulunduğum yerin karşısından Sinan ATEŞ ve yanındaki 2 şahsın yaya olarak ofis istikametine doğru yürüdüklerini gördüm, Doğukan’a “gidiyorlar yine geldikleri yöne doğru” dedim. o da bana “tamam abi sen taksiye bin geç” dedi. Olayın olduğu sokak ile ana caddenin bağlandığı kavşakta bulunduğum esnada halen telefonum açıktı, ben silah seslerini duyduktan sonra görüşmeyi sonlandırmak için telefonumu komple kapattım.

Bindiğim taksinin Wifi sine bağlandım ve Doğukan’ı aynı şekilde görüntülü aradım, Doğukan’a “taksideyim geliyorum o tarafa, hayatını kaybetmiş” dedim. o da bana “maalesef abi, üstatlar ocakbaşının karşısında bulunan dominos pizzanın önünde bekle seni bir ticari taksi alacak” dedi ve telefonu kapattık. Bana Doğukan’ın tarif ettiği yere gittiğimde bir ticari taksi geldi. Şoförü Caner’di. Siz görevlilerden bu şahsın adını Caner GÜNAY olarak öğrendim. Caner bana “beni Dodo gönderdi, seni Şile de bir adrese götürecem” dedi ve araç seyir halindeyken Caner, Doğukan’ı aradı. Caner telefonu bana verdi. Doğukan bana “Caner’in götüreceği eve geç, orada kal” dedi. Ben de bunun üzerine Doğukan’a “bu iş böyle olmayacaktı ölüm filan olmayacaktı, ben teslim olabilirim” dedim ve ağlamaya başladım. Doğukan bana “bende böyle olsun istemedim ne desen haklısın, sen dediğim yere geç, orada wifi var yine konuşuruz ” dedi ve telefonu kapattık.”

Yani Doğukan Çep, katili ayarlayan, özel harekatçılarla Ankara’ya götüren, onlardan önce Sinan Ateş’i gözetlemesi için Ankara’ya gözcü gönderen, cinayetten sonra kaçanları saklayan kişi.

Peki bütün bunları neden yapmış?

Bu kadar basit ve temel bir sorunun da cevabı yok iddianamede.

Ona birisi mi emretmiş? Bilinmiyor. İddianameye göre azmettirici o. Ama bir sebebi yok. Suat Kurt’un ifadesine göre Sinan Ateş’le bir sorunu var ve onu amacı da onu dövdürüp ayaklarından yaralamak.” Ama sorunun ne olduğu belirsiz. Bunun için İstanbul’dan iki özel harekatçı eşliğinde transporterla sabıkalı bir genci Ankara’ya getirmek, öncesinde gözcü göndermek gibi büyük bir prodüksiyonlara neden girdiği de açıklanmıyor.

Belki cevap diğer azmettirici Tolgahan Demirbaş’tadır.

Ama ona geçmeden, iddianameye göre aralarında hiyerarşik ilişki de olmayan iki eş cinayet azmettiricisi Çep ve Demirbaş.

Aynı adamı vurdurmak için aynı katili azmettirmekle suçlanıyorlar.

Aralarında sıkı bir ilişki olması gerekir.

Ama iddianameye göre iki azmettirici birbirinden habersiz cinayeti azmettirmiş. Aralarında hiçbir ilişki, tape, görüşmek yok.

Yok ve aynı zamanda savcı da peki siz ikiniz nasıl iki azmettirici olabildiniz diye de merak etmemiş.

Bunu nereden biliyoruz?

Doğukan Çep’e savcının diğer sanıkları nereden tanıdığıyla ilgili sorusundan.

“SORULDU: Vedat BALKAYA, Suat KURT, Eray ÖZYAĞCİ, Zekeriya ASARKAYA, Hakan SARAÇ, Mehmet YÜCE, Aşkın Mert GELENBEY, Murat Can ÇOLAK, Caner GÜNAY, Osman BAYRAKTAR, Ufuk KÖKTÜRK, Havva KÖKTÜRK, Mustafa UZUNLAR, Emin UZUNLAR, Umut ERSOY, Alper ATAY, Damla YÜCE ve Yunus HASAR ismi yazılı şahısları tanır mısınız, tanıyorsanız nereden, nasıl ve ne şekilde tanırsınız?”

Savcının sorması gereken bir soru. Ama 18 tanığın adının yer aldığı soruda bir eksik var: Tolgahan Demirbaş.

Savcı azmettirici dediği zanlıya, diğer azmettirici dediği zanlıyı nereden tanıdığını nedense sormamış!

O yüzden de ikisinin ayrı ayrı azmettirdiğini düşünmek zorundayız.

Peki, Tolgahan Demirbaş ne yaparak cinayeti azmettirmiş?

Azmettirici olarak iddianamenin merkezinde yer alan en önemli iki sanıktan biri olan Tolgahan Demirbaş’ın Ülkü Ocakları’nda yönetici olduğunu iddianamede saklandığını yukarıda göstermiştik.

Her sanık ifadesine kendini tanıtarak, ne iş yaptığını anlatarak başlarken savcı azmettirici Tolgahan Demirbaş’a “sen kimsin, ne iş yaparsın” diye sormamış.

Fakat iddianameden Tolgahan Demirbaş’ın kolunun her yere uzandığı anlaşılıyor.

Eski bir MİT mensubundan cinayet öncesi Sinan Ateş’in adresini isteyecek kadar…

İddianamede şüpheli olan Ç.Z’nin ifadesinden okuyalım:

“2003 yılında Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Memur olarak görev yapmaktaydım, 2010-2015 yılları arasında Kayseri ilinde görev yaptım. 2015 yılı sürecinde tarafıma açılan soruşturmadan dolayı prosedürler gereği teşkilattan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne naklen atamam yapıldı. Çukurambar semtinde bulunan Marco Pasha isimli kafede Aytaç isimli mekânın sahibiyle tanıştırdılar, ben de bu şahısla görüşmelerimde beni biriyle tanıştıracağını bir maruzatı olduğunu söyledi. Tanıştıktan birkaç hafta sonra yine aynı kafede Tolgahan DEMİRBAŞ bana hitaben “bir haylaz arkadaşımız var, uyaracağız ama bulamıyoruz, adresine ihtiyacımız var” dedi. Ben öncesinde talebi reddettim, benim böyle bir yetkim veya ulaşabileceğim gücüm yok dememe rağmen ısrarla yerini sordu, şuan tam olarak hatırlayamıyorum, bana ya isim ya da telefon bilgilerini ulaştırmış olmalı ki ben de başımdan savmak adına rastgele bir adres söyledim, hatırladığım kadarıyla bu adres İstanbul ilinde çok kalabalık alandı, beni en azından bu konuyla alakalı rahatsız etmemesi adına böyle bir yol izledim. Bu tarihten sonra 20 gün bu konuyla alakalı beni arayıp sormadı. Bana yine Tolgahan DEMİRBAŞ Whattsap üzerinden ulaşarak “verdiğin adreste bu şahsa ulaşamadık, bir daha bu şahsın nerede olduğuna bakabilir miyiz” yazdı, ben de yine kafamda ona yardım etme amacı gütmediğim için benden uzak durması adına, şuan hatırlamadığım Kırşehir ilinde bir adres söyledim, bu tarihten sonra da bana ulaşarak tekrardan yardım talep etti, ben de bu konuyla alakalı sıkıntı yaşanabileceğini bu konuyla alakalı yardımcı olamayacağımı kesin ve net olarak söyleyince bir daha bana herhangi bir şekilde ulaşmadı. Olayın olduğu gün Aytaç Bey beni saat 13.30-14.00 sıralarında telefonla aradı, “Sinan ATEŞ öldürüldü, sana onunla ilgili bir şeyler sorulmuştu ya, onların hepsini sil” dedi, ben öncelikle ne dediğini tam olarak anlayamadım, akşam eve gittiğimde haberlerde Sinan ATEŞ isimli şahsın suikasta uğradığını görünce Aytaç’ ın ne demek istediğini o an anladım.”

Cafenin sahibi Aytaç Ataç da bu olayı teyit ediyor:

“2022 yılının Mart ayında Çağlar ve Tolgahan yanımda oturdukları sırada Tolgahan Çağlar’a hitaben “Bir adres bulmamız lazım yardımcı olabilirimsin” dedi bunun üzerine Çağlar’da “Yardımcı olabilirim” dedi. Ancak Tolgahan benim yanımda kimin adresini istediğini söylemedi. Çağlar daha sonra cafeye geldiğinde yaptığımız sohbet sırasında Tolgahan’ın kendisinden istemiş olduğu adresin Sinan ATEŞ’ in adresi olduğunu bana söyledi. Bunun üzerine bende “bu tür işlere girme başın ağrır” dedim.”

İddianamede telefon dökümleri de bu talebi doğruluyor:

“Tolgahan DEMİRBAŞ ile Çağlar ZORLU arasında yine, maktün Sinan ATEŞ’in anlık konum bilgisinin teminine yönelik birkaç kez görüşme yaptıkları, Çağlar ZORLU’nun 28/03/2022 ve 03/04/2022 tarihlerinde iki kez farklı adresleri gösterir şekilde adres bilgisi paylaştığı”

Eski MİT’çiden istediği adresi alamayan Demirbaş, Ankara Emniyeti Cinayet Büro Komiseri Mustafa Ensar Aykal’dan Sinan Ateş’in ev adresini istemiş. Peki neden? Evinin önünde pankart asmak için!:

“Ankara Emniyet Müdürlüğü eski Cinayet Büro Komiseri Mustafa Ensar AYKAL'ı tanırım. Mustafa Ensar AYKAL ile aramızda Sinan ATEŞ hakkında mesajlaşma olmuştur. Kendisine mesajlar göndermiş olabilirim. Mustafa Ensar AYKAL, Sinan ATEŞ'in cep telefon numarasını olaydan 8 ay önce sorgulayıp bana göndermiş olabilir. Sinan ATEŞ'in ev adresini mesajla bana göndermedi. Hatırladığım kadarıyla Mustafa Ensar AYKAL'a Sinan ATEŞ'in cep telefonu numarasını göndererek Sinan ATEŞ'in adresini tespit edebilirse bana göndermesini istemiştim. Mustafa Ensar AYKAL telefon numarasını gönderdikten sonra bana dönüş yapmadı. Az önce ifade ettiğim üzere Sinan ATEŞ'in ev adresi mesajla veya herhangi bir şekilde bana gönderilmedi. Ben Sinan ATEŞ'i olay öncesi şahsen tanımazdım. Mersin'de vuku bulan saldırı olayında camiamızdan bir genç öldürülmüştür. Bu olaya tepki olarak Sinan ATEŞ'in ikametinin önünde pankart asılması düşüncesi gündemdeydi. Bu nedenle adresin tespitini istemiş olabilirim.

Mersin'deki saldırı olayından sonra Sinan ATEŞ'e karşı Türkiye genelinde ve camia içerisinde bir tepki oluşmuştu. Ben Mustafa Ensar AYKAL ile aramızdaki mesajları hatırlamıyorum. Ancak bu mesajı yazdıysam Sinan ATEŞ'in camiadan dışlandığını ve camia ile bir bağı kalmadığını kastetmiş olabilirim. Başka türlü bir anlam çıkarılması mümkün değildir. Sinan ATEŞ'e saldırı olacağına dair bir imada bulunmadım.”

Azmettirici cinayetin arkasında motivasyonla ilgili önemli şeyler söylemiş. Ama tabii savcı yine, “Mersin’deki olay ne” diye azmettiriciye sormamış ya da bu kritik bilgiyi sorgulama ihtiyacı bile hissetmemiş.

Ankara Emniyet Müdürlüğü Cinayet Büro komiseri Mustafa Ensar Aykal ise bütün bunları ifadesinde inkar ediyor:

“Ankara Emniyet Müdürlüğü Cinayet Büro’da5 yıl görev yaptım. Son 3 yıl büro amiri olarak görev yaptım. 30 Ağustos 2023 tarihinde Ankara Emniyet Müdürlüğü Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde göreve başladım. Sinan ATEŞ'in öldürülmesi olayının başından itibaren Cinayet Büro Amiri olarak soruşturmayı yürüttüm.

Olay tarihinde Tolgahan DEMİRBAŞ isimli şüpheli şahsı önceden tanıdığımı Şube Müdürümüz Oben ÖZAY'a bildirmiştim. Ancak görevi yürütmek istemediğime dair talebim olmadı.

Tolgahan DEMİRBAŞ'a ait cep telefonu incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere olay tarihinden 8 ay önce Tolgahan DEMİRBAŞ'ın isteği üzerine Sinan ATEŞ'in cep telefon numarasını sorgulayıp ev adresini Tolgahan DEMİRBAŞ'a ilettiğim yönündeki tespit doğru değildir. Ben böyle bir bilgiyi Tolgahan DEMİRBAŞ'a hiç bir şekilde iletmedim.

Sinan ATEŞ'in avukatı olan Ali YÜCEL'in araç plakasını olaydan 8 ay önce sorgulayarak Ali YÜCEL'in ev adresini Tolgahan DEMİRBAŞ'a iletip iletmediğimi hatırlamıyorum. Şayet Ali YÜCEL'e ilişkin bilgileri sorgulayıp göndermiş isem Tolgahan DEMİRBAŞ'ın ne maksatla bu bilgileri almak istediğini bilemiyorum.

Bazı telefon numaralarını sorgulayıp adres veya kişi kartlarını Tolgahan DEMİRBAŞ'a yollayıp yollamadığımı hatırlamıyorum. Bu bilgilerin paylaşılmaması konusunda gizlilik içerisinde kendisinde kalması yönünde mesaj göndermiş olabilirim. Bu bilgilerin sorgulanıp paylaşılmasının suç olduğunu görevim gereği biliyorum. Bu nedenle gizlilik içerisinde kimseye bildirmemesine dair uyarı mesajı göndermiş olabilirim.

Sinan ATEŞ'in telefon numarasını sorgulayıp sorgulamadığımı, sonrasında Tolgahan DEMİRBAŞ'a "Bu numara eski genel başkana çıkıyor" şeklinde mesaj yazıp yazmadığımı hatırlamıyorum.

Tolgahan DEMİRBAŞ'ın cevaben "Reis onun ipini çekmişler" şeklinde mesaj gönderdiğini hatırlamıyorum. Böyle bir mesaj gelmiş olsaydı mutlaka hatırlardım. Tolgahan DEMİRBAŞ konuşmalarımızda bana "Reis" diye ara sıra hitapta bulunur. Ancak "Kanka, Abi, Komiserim" şeklinde de hitapları olmuştur.”

Peki bu ifadeden esas ne öğreniyoruz?

Meğer cinayetin azmettiricisi Tolgahan Demirbaş’ın cinayet öncesi Sinan Ateş’in ev adresini istettiği Ankara Emniyet Cinayet büro komiseri Aykal, Sinan Ateş cinayetini soruşturmuş!

Kötü bir Türk polisiye dizisinde bile olmayacak bir skandallar zinciri var karşımızda!

Cinayete yardımdan sanık olan cinayet komiseri doğru mu söylüyor, yalan mı?

İddianamede Tolgahan Demirbaş’ın dijitallerinin incelenmesinden okuyalım:

“Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Cinayet Büro Amiri olarak görev yapan Mustafa AYKAL ile Tolgahan DEMİRBAŞ arasında Sinan ATEŞ ile ilgili mesajları tespit edilmiş, Mustafa AYKAL'ın Tolgahan DEMİRBAŞ'ın isteği üzerine Sinan ATEŞ'in cep telefon numarasını olaydan 8 ay önce sorguladığı, ayrıca Sinan ATEŞ'in avukatı Ali YÜCEL’in araç plakasını yine olaydan 8 ay önce sorguladığı ve ev adresini Tolgahan DEMİRBAŞ 'a ilettiği yine Tolgahan DEMİRBAŞ'ın yolladığı bazı telefon numaralarını sorguladığı ve adres veya kişi kartlarını Tolgahan DEMİRBAŞ a yolladığı”

Peki, komiserin inkar ettiği “ipini çektiler reis” görüşmesi?

Onun da tapesi var iddianamede:

“Tolgahan DEMİRBAŞ: “Amirim bizim GB istedi de” “…” telefon numarası bu” , “adres lazım bize”, “sana zahmet olmazsa”

Mustafa AYKAL: “Est bakalım reis”
Mustafa AYKAL: “Reis önceki gbye çıkıyorbu numara”
Tolgahan DEMİRBAŞ: “aynen”, “reis”, “onun ipini çekmişler”

Mustafa AYKAL: “birazdan arıyorum reis.”

“GB” yani genel başkan. Önceki Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateş.

Peki Sinan Ateş’in telefonundan adresinin öğrenilmesini isteyen “bizim GB” yani bizim “Genel Başkan” kim?

Savcı bunu da merak etmemiş.

“Onun ipini çekmişler” diyen kişi iddianameye göre azmettirici.

İpi çeken kişi peki?

Yok.

Sinan Ateş’in “ipini çeken”lerle ilgili tek delil ayırma kararındaki tek cümle:

“Soruşturma kapsamında diğer şüpheliler hakkında ayırma kararı verilmiş olup soruşturmaya devam edilmektedir.”

İsimleri yok, kaç kişi oldukları yok, neden bu dosyadan ayrıldıkları yok?

Tabii haklarındaki soruşturmanın ne olduğu da yok.

Bir yoklar iddianamesiyle karşı karşıyayız.

Ankara’nın ortasında Cuma namazı çıkışı güpegündüz işlenmiş bir cinayetin insanların aklıyla alay edilen bir iddianameyle örtbas edilebileceği düşünülüyor olmalı.

Belki de böyle düşünmekte haklıdırlar.

.11/05/2024 02:01

Rüzgarlar yine ters taraftan mı esiyor?

1968 hareketini dünyada büyüten Vietnam’da ABD’nin katliamları olmuştu.

ABD üniversitelerinde başlayan olaylarda kampüs işgalleri yaşanmış, rektörler bu ‘vatan hai’nlerine karşı polisi kampüslere sokmuş, çok sert polisiye müdahaleler eylemleri büyütmüş ve bütün dünyaya yaymıştı.

68 sol bir hareketti ama Sovyetçi değildi. Tam tersine Prag Baharı’nı tanklarla ezen Sovyetler de eleştirilerin hedefindeydi.

Anti-ırkçı, feminist, bağımsızlıkçı, antiemperyalist kimlik talepleri ana akım siyasetlere itirazlara dönmüştü.

Tabii bu rüzgarlardan Türkiye’deki gençler de etkilendi. Üniversite boykotları, eylemler benzerdi.

Ama benzemeyenler de vardı.

Batı’daki 68 özgürlükçü, solcu, kimlikçi bir hareketken, Türkiye 68’den sonra Stalin’i, Lenin’i, ulusal kurtuluş hareketlerini, silahlı mücadeleyi keşfetti.

60 ihtilalinin etkisiyle ortaya çıkan orduculuk, sol-Kemalizm bu Ortodoks sosyalistlikle birleşti.

Yani bir bakıma dünyada esen 68 rüzgarları ile Türkiye’de esen rüzgarlar aynı değildi. Hatta bir ölçüde rüzgar tersten esmişti.

Bugün de Batı ile Türkiye arasında rüzgarların esiş yönü, atmosfer farkı üzerinde düşünmek gerek.

Özellikle de Batı’daki Filistin protestolarına bakarken neden bizde böyle şeyler olmuyor diye düşünürken…

Amerikan üniversitelerinde başlayan ve bütün Batılı üniversitelere yayılan Filistin eylemleri 1968’e benzetiliyor.

Yine uzaklardaki bir savaşta kendi ülkelerinin rolünü vicdanlarına sığdıramayan gençler var, toplumun en eğitimli, en ilerici insanları var, yine işgaller var, kampüslere sokulan polis var, yine korsan eylemler ve yine bütün bunlardan utanç duyan, olanı biteni anlayamayan, bu yüzden de polise, sansüre, yasağa başvuran bir statüko var.

Ama bu kez statüko Nixon, De Gaulle gibi sağcı, anti-komünistler değil, içinde 68 kuşağının temsilcilerinin de olduğu liberal, sol, küreselleşmeci, ilerici siyasetçiler, kurumlar, aydınlar…

Time dergisi bu hafta kefiyeleri yüzlerine sarmış kız öğrencilerin fotoğrafını kapak yaparak “Kampüs başkaldırısı” başlığı attı. 68 kuşağına, ne bileyim Tayland’daki, Rusya’daki protestolara gösterilen bir sempatiyle değil, başkaldırı kelimesinde de kendini belli eden bir korkutma, damgalama ile…

Daha muhalif olan Amerikan liberal, sol entelektüel hayatının merkezlerinden New Yorker ise elleri kelepçeli bir öğrencinin mezuniyeti resmini kapağına koydu.

İki kapak da bastırılmaya, gözden kaçırılmaya, temsil ettirilmemeye çalışılan bu dalganın kafaları nasıl bulandırdığını gösteriyor.

ABD ve Avrupa’da başta liberal üniversiteler olmak üzere, ifade hürriyeti, insan hakları, demokrasi şampiyonu pek çok kurum siyasetçi, medya; kefiyeli, anti-İsrailci iyi eğitimli gençlere karşı ne yapacaklarını bilemiyor.

Beyaz bir Amerikalı rapçi, New School’da bir feminist, Harvard’da bir felsefeci, Eurovision şarkı yarışmasında İrlandalı, Yunan bir şarkıcı olarak karşılarına çıkıyorlar.

Kefiye takıyorlar, İslamcı aktörlerle, Müslüman bir halkla empati yapıyorlar.

35 bin sivilin öldürülmesini meşrulaştırabilen bir ahlaki pozisyona, dünya algısına, görmezden gelmenin rahatlığına itiraz ediliyor. Esas rahatsız eden böyle katliamları ilkkez yapmayan İsrail değil, bu fikri konfor.

Protestolar esas olarak İsrail’deki gibi sağsağcı, ultra Ortodoks bir iktidara karşı değil, savunduğu bütün değerleri ideolojik önyargılarına paspas eden, liberal, demokrat Batı’nın ikiyüzlülüğüne karşı yükseliyor.

Bu hem ahlaki hem kökten ideolojik bir itiraz. Ama en çok da küresel sistemin taşıyıcı kolonları taşlanıyor.

Aslında 2. Dünya Savaşı sonrası uluslararası düzenin, 68’de yükselen değerlerin, 90’lardaki küreselleşmenin, AB ve Amerikan Demokratlarının kurduğu dünya, değerler, siyasetler, söylemler, kültür sınanıyor ve mavi ekran veriyor.

Bir zamanlar “Bir daha asla”nın sigortası olarak görünen İkinci Dünya Savaşı sonrasından çıkarılan dersler, travmalar, biriktirilen ve yaşatılan hafıza bugün yaşanan bir katliamın meşrulaştırıcısı oluyor.

Ve bir siyaset kuşağı bu yaptığı kötülüğün farkında bile değil.

Irkçılara, sağcılara, komploculara, cinsiyetçilere karşı ne diyeceklerini biliyorlar. O konularda idmanlılar ve ellerindeki hazır reçeteler işe yarıyor.

Ama bu kez karşılarında böyle damgalayamayacakları, kendi politik doğrucu dilleri içinden konuşan insanlar var.

Sadece o ülkelerin yerlisi beyaz Batılılar da değil, oralara yıllar önce göçmüş doğuluların artık arka mahallelerden çıkıp iyi yetişmiş çocukları, çok iyi İngilizce konuşan, bütün kültüre hakim, iyi skorlarla üniversitelere kabul almış zeki Arap, Müslüman, Afrikalı öğrenciler var.

İsrail’in karşısında en net duran ülkenin, 20’inci yüzyılın en itibarlı hak mücadelesinin verildiği Güney Afrika olması bile sembolik.

O, “soykırım yapılıyor” dediğinde onu damgalamak, onun sesini bastırmak, görmezden gelmek hiç kolay değil.

O yüzden ne yapacağını bilemiyor Batılı demokratlar.

Biden, Ursula Von Der Leyen, Keir Starmer, Boris Johnson, Annelena Bearbock gibi pek çok süper demokrat bocalıyor gençleri Hamasçılıkla, anti-semitizmle, vandallıkla suçlamak gibi demode bir sağcılığın içinde kıvranıyorlar.

Gençleri tuzu kurulukla, hippilikle, aşırı empatiyle suçlayacak kadar yaşlı fikirler dünyayı yönetiyor artık.

Hillary Clinton’u gün aşırı bir kampüste gençler tarafından protesto edilirken ve onları azarlarken görüyoruz.

En süper demokrat Obama’nın bile karşısında aylardır birşey diyemediği bir itiraz bu.

Savunduğu bütün aktivizmlerin ilerisinde bir şey oluyor ve onun müktesebatı bu radikallikle ilişki kuramıyor.

Hollanda’nın Türk Adalet Bakanı, 12 Eylül sonrası Türkiye’den botla kaçmış siyasi sığınmacı bir aileden gelen Dilan Yeşilgöz, ülkesindeki üniversite öğrencilerinin Filistin gösterilerine karşı Kenan Evren gibi tepkiler veriyor.

Bu pozisyonun ucu anti-İslamcı, anti-Arap, anti-göçmen bir Avrupa ve Amerika Kemalizmine çıkıyor. Başka çare yok.

Türkiye’den bakınca bu protestolar heyecan verici bulunuyor, bonkörce alkışlanıyor ve takdir ediliyor ama…

Ama aynı zamanda bu gençlerin temsil ettiği çok kültürlü, kimlikli değerlerin, bu empati duygusuna gelmelerini sağlayan liberal atmosferin çok uzağında Türkiye.

Sivil toplumun, ötekiyle ilişki kurmanın, hak savunuculuğunun tehlikeli bir iş olduğu bir anda biz bu eylemlere yakalandık.

O yüzden burada bir kuraklık var, Batı’daki hareketle senkronize bir hareket ortaya çıkmıyor, çıkanlar cılız, renksiz, yaratıcılıktan uzak.

Sadece uzağında değil, bunun damgalandığı, suçlandığı, hapsedildiği bir atmosfer hakim Türkiye’ye uzun süredir.

Ama esas duygusal farklılığı yaratan bu değil.

Batılı muhaliflerin aksine Türkiye’de muhalifler, Araplardan, Orta Doğu’dan, Filistin’den hızla kaçmaya çalışıyor.

Suriyeliler, Araplardan nefret eden bir muhalefet yükseliyor. Belediye başkanları aleni ırkçılık yapıyor ve başlarına hiçbir şey gelmiyor.

“Siyasal İslamcı”, bir zamanların kızıl komünisti gibi bütün şerlerin sebebi bir küfre dönüşmüş durumda.

Batı ile Türkiye arasındaki duygusal farklılık Filistin meselesine bakışı da değiştiriyor.

Çünkü esas olarak Batı’daki bu hareketle ilişki kurabilecek, onunla aynı frekansta hareket edebilecek, o tartışmalara katılabilecek kitleler aynı zamanda muhalifler ve kafalarının bir yerinde Gazze itirazı karşı çıktıkları AK Parti siyasetinin bir uzantısı.

Kefiye takmak, Araplarla empati yapmak, namaz kılanların etrafında etten duvar örmek Türkiye’de bir muhalifin sadece tüylerini diken diken edebilecek türden siyasal İslamcılığa destekler.

O yüzden aylarca rektöre karşı direnen Boğaziçililerin aklına Albert Long Hall’un adını Hind Hall’e çevirmek gelmiyor.

Belki de tam olarak Boğaziçililer için o salonun adının da Araplaşmaması, Albert Hall kalması esas mesele bugün.

Böyle küresel hareketlerin Türkiye’ye ilk girdiği yerlerden ODTÜ’de de gündem Bahar Şenliği’ni Devrim Stadyumu’na yaptırmayan rektöre direnmek.

Sanatçılar, entelektüeller o yüzden ellerini taşın altına sokup, yaratıcılıklarını mücadele ettikleri siyasal İslamcıların davasına hizmet için kullanmak istemiyorlar.

Eurovision’da İrlandalı şarkıcı, Yunan şarkıcının aldığı riski Sertap Erener almıyor. Onun muhalif eylemi Türkiye’nin yasakladığı Eurovision’un parçası olmak.

O yüzden Türkiye’de Gazze, küresel düzen tartışmaları bile köksüz, cılız sloganlarından ibaret kalıyor.

Pek çok muhalif kanalda, çevrede Gazze tartışması bir iç politika tartışmasına dönüşüyor sadece. Gazze, AK Parti iktidarının ikiyüzlülüğünün teşhir edileceği diğer meselelerden biri. Gazze ile ilgili başlayan her cümle artık söylenmekten yıpranmış bir iktidar eleştirisine çıkıyor.

Halbuki bütün dünyada ve İslam ülkeleri içinde hala Gazze meselesinde en eleştirel ülkelerden biri Türkiye.

O yüzden Batı’da yükselen dalgalar henüz bizim kıyılarımıza vurmadı, rüzgarlar ters yönden esiyor, protestolar ve itirazlar da buradan bakınca pek anlaşılmıyor.

Türkiye yine 68’deki gibi bu rüzgara da ters rüzgarlar altında yakalandı.

Batı’daki yeni nesiller, entelektüeller Batı’nın demokrasi, insan hakları sicilini, pratiklerini eleştirirken, Türkiye’de onların muadili olan çevreler için yapılması gereken hala sadece Batı’ya dönmek, Batılı siyasi değerleri referans almak.

Türkiye’nin mevcut durumu için bu eleştiriler lüks ve şımarıkça bulunuyor.

Ama Gazze sonrası dünyada Türkiye’deki demokrasi mücadelesini Batı’ya referansla yapmak artık zor ve hiç ikna edici değil. Bu daha da böyle olacak.

Türkiye’de ne yaşanırsa yaşansın, hiçbirşey olmamış gibi Batı merkezli düşünmek, muhalefet stratejisini bu referanslar üzerine kurmak ve alternatif iktidarın Batı ile daha uyumlu olacağını hissettirmek muhalefetin en ciddi defosuna dönüşebilir.

İsrail’e destek için toplantı basıp, konuşmacı, yönetmen iptal eden Almanya’nın Cumhurbaşkanı’nın elinden döner yemek, onun övgüleriyle mutlu olmak, onun desteğini arkasında bulmak muhalefet için öldürücü bir öpücük.

Ekrem İmamoğlu’nun Avrupa’da katıldığı toplantılarda popülist otoriterliğe karşı demokrasinin zaferi mesajları verip, Ukraynalı siyasetçilerle birlikte ayakta alkışlanması iki sene önce çok itibarlı bir durum olabilirdi ama bugün onun için o alkışlar Türkiye’deki imajını parlatmıyor, tam tersine Batı’nın Türkiye’de takdir edip, desteklediği adamlar olmak siyaseten kaçınılması gereken bir yafta haline dönüşüyor.

Türkiye, Erdoğan ve AK Parti eleştirisiyle anlaşılabilir, iktidarın hayatımıza etkisi insanların her meseleye bu gözle bakmasına neden olabilir. Ama dünyada olup biten her olayı AK Parti ve Erdoğan karşıtlığı açıklamaz, her şey Türkiye tartışmasına bağlanamaz, hatta bir yerden sonra bu saplantı dünyayı algılamanın önünde bir perdeye döner.

Tıpkı yükselen son dalgayla Türkiye arasındaki perde gibi.

Ama Türkiye nihayetinde bu dünyanın bir parçası. O rüzgarlar burada da esecek, dünyadaki küresel alt üst oluşun yükselttiği dalgalar bizim kıyımlarımıza da vuracak.

.13/05/2024 00:01

Demirtaş keman çalabilecek mi?

1998 yılının mayıs ayı. 44 yaşındaki İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında Yargıtay kararı verilmiş ve belediye başkanlığından alınmış.

28 Şubat’ın kurdurduğu hükümet Erdoğan’ı hızlıca protokol listelerinden çıkarmış.

Kırmızı Kitap’ta irtica, PKK’dan daha tehlikeli. Refah Partisi kapatılmış bir parti. İslamcı gruplara yönelik operasyonlar yapılıyor. Sokaklardaki İmam Hatip ve başörtüsü eylemlerine polis sert biçimde müdahale ediyor.

Yani bugünlerden anlaşılmayacak bir baskı ortamı var.

İşte bu şartlarda görevden alınmış eski başkan Erdoğan, Galatasaray’ın Avrupa maçlarından birini izlemek için başkan Faruk Süren’in davetiyle Ali Sami Yen stadına gider

Ama kapıda bir sorun çıkar. Artık protokol listesinde değildir ve kapıdaki İl Spor Müdürlüğü’ne bağlı protokol müdürü onu içeri almak istemez.

Ankara’dan özel talimat gelmiştir.

Davet eden Faruk Süren aranır, kapıya gelir. Başkanlığı sırasında çok iyi ilişkiler kurduğu Erdoğan’ı alır, birlikte protokol tribününün yanındaki VIP tribününe giderler ve maçı oradan izlerler.

Stada Erdoğan girince bir hareketlenme olur, sonra da tribünlerden tezahürat başlar:

Recep-Tayyip-Erdoğan…

O günler için cesur bir tezahürattır bu.

Tıpkı geçen gün Diyarbakır stadını dolduran taraftarların attığı tezahürat gibi…

Birinci Lig’e ( yani eskinin ikinci ligine) yükselen Amedspor’un kupa törenine ev sahipliği yaptı Diyarbakır stadı.

Kulüp başkanı Aziz Elaldı; şampiyonluk yolunda kendilerine destek verenlere sırayla teşekkür etmeye başladı.

Diyarbakır Ticaret Odası başkanı Mehmet Kaya, CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Ekrem İmamoğlu, Tuncer Bakırhan, Özgür Özel…

Bütün isimler alkış aldı ama sonra tribünlerden bir anda desibel sesi artan bir tezahürat yükselmeye başladı.

O kadar yüksek sesli bir tezahürattı ki başkan ne dendiğini önce anlayamadı.

Tribünler; “Selo Başkan” diye bağırıyordu.

Yani, Selo Başkan’ı unutma, ona da teşekkür et.

Amedspor Başkanı, tribünlerden cesaret alarak “Kalbiyle, yüreğiyle yanımızda bulunan ve bize tebrik mesajı gönderen Selo Başkan'a da teşekkür ediyoruz" dedi.

Bu sahne aslında uzun süredir Diyarbakır’da tekrarlanıyor.

En son Newroz mitinginde yine kürsüden adı anons edilince bütün meydan “Selo Başkan” diye tezahürat etmeye başlamıştı.

Demirtaş değil, Selahattin bile değil; Selo.

Tıpkı Erdoğan değil, “Tayyip”, sonra da “Reis” gibi.

Turgut, Tansu, Mesut, Deniz, Bülent’e nasip olmamış, Sülo’ya biraz nasip olmuş bir samimiyet bu.

Doğal bir liderlik tezahürü.

Erdoğan 3 ay yatmıştı ve efsanesi büyümüştü. Demirtaş’ın 8 yıldır hapishanede olması da o samimi bağları köreltmedi hatta bitmeyen mağduriyet daha önce de olduğu gibi efsaneyi ve duygudaşlığı büyütüyor.

31 Mart seçimlerinde eşi Başak Demirtaş’ın adaylığının seçim sonucu üzerinde doğrudan etki yapabilecek, en kritik meselelerden biri haline gelmesi de bu bağın ve politik gücün sonucuydu.

İşte nihayet bu üzerinde pek konuşulmayan bu siyasi güç geçen hafta İstanbul’da Rawest Araştırma’nın “Kürt Meselesi, Kürt Siyaseti ve Demirtaş” başlıklı araştırmasının sunulduğu toplantıda masanın üzerine kondu.

Taksim’deki bir oteldeki toplantı uzun süredir gördüğüm en renkli ve en kalabalık kapalı toplantıydı.

Salondaki isimleri muhtemelen en son 1995’de Siyaset Meydanı’nda bir araya gelmişti.

Kimler yoktu ki: Cengiz Çandar, Sezgin Tanrıkulu, Hanefi Avcı, Gülay Göktürk, Ali Bayramoğlu, Akif Beki, Ruşen Çakır, Bekir Ağırdır, eski AK Parti milletvekili Nurettin Yaşar, Vahap Çoşkun, Mehmet Kaya, Nahit Eren, Neşet Girasun, Tarık Çelenk, Mesut Yeğen, Murat Sabuncu…

Araştırma üzerine Karar’da Akif Beki zaten yazdı. Epey de konuşuldu.

Araştırmacılar kendi çalışmalarından iyi manşetler ve iyi özet cümleler çıkarmışlar:

“Kürtlerin ilk sivil lideri.”

“DEM Parti’den ayrı bir ‘hayatiyeti’ var.”

“Bölge ve metropol Kürtleri ayrışıyor, Demirtaş birleştiriyor.”

“Kürtler için herkesin başkanı, Türkiye için ise sağ-sol, seküler-muhafazakâr ayrımını aşan lider.”

“Kürtleri birleştiriyor, Türkleri uzaklaştırmıyor.”

“Kürtlere çok yakın, Türklere uzak değil…”

“Çözüm olabilir hissiyatının güçlü temsilcisi.”

Zaten hem salonda hem de sonrasındaki tartışmalar bu önemli tespitler üzerinden gitti ve gidiyor.

Esas hararetli itirazlar Demirtaş’a karşı öfkeli, önyargılı olan kesimlerden, Türklerden, AK Partililerden, milliyetçilerden gelmiyor.

Esas itirazlar Demirtaş’ın DEM Parti’den daha popüler olması, kendi başına bir varlığı olmasına yönelik yükseliyor.

Salonda da öyle oldu.

Hatta bazı gazeteciler kendilerini siyasi angajmanlarıyla bir hayli kaptırıp “Nasıl olur da ankette Demirtaş mı DEM mi sorusu sorarsınız, amacınız ne?” gibi soru sormayı sorgulayan sorular bile sordular.

Utanmasalar “fitne mi çıkarmak istiyorsunuz” diyeceklerdi.

Halbuki partisinden uzun süredir uzakta, aralarında bir gerilim ve iktidar paylaşma sorunu olduğu 31 Mart seçimleri öncesinde net biçimde görülmüş aktörler arasındaki ilişkinin sahadaki karşılığını öğrenmekten bir gazeteci ve bir siyasetçi ancak memnun olabilir.

Galiba rahatsızlığın sebebi soru değil, verilen cevap.

Demirtaş mı DEM mi sorusuna DEM seçmeninin yüzde 60’ı Demirtaş demiş.

20 yıldır sürekli yükselen bir trendle Kürt siyasetinde liderlik, Cumhurbaşkanı adaylığı yapmış, ankete göre Türkler arasında da en popüler Kürt siyasetçi olan Demirtaş’ın; sekiz Diyarbakır milletvekilinin en ünlüsü son 7 yıldır kaldığı İsveç’ten Türkiye’ye gelmiş Cengiz Çandar olan, 40 kişilik bir sol partinin liderinin eşbaşkanlık yaptığı, sürekli kadrolarını tasfiyelerle daraltan, adına tabela yetişmeyen DEM Parti’den daha popüler olduğunu bilmek için ankete bile gerek yoktu.

Ankette başka sorulara verilen cevaplar da DEM Parti siyasetinin yetersizliğini, Kürtleri temsil etme, Türkiyelileşme talebini karşılayamadığını da gösteriyor.

Partinin oy oranındaki düşüş, bölgedeki katılım oranlarındaki düşüş de bu sonuçları teyit ediyor.

Ankete göre Türkiye’nin en politik kesimi olan Kürtlerde siyasete ilgi düşüyor. Kürtlerin sadece üçte biri siyasi tartışmalarla ilgileniyor.

Ama çıplak gözle bile görülebilecek bu tespitler yüksek sesle ve bir araştırmanın sonucu olarak söylendiğinde artık bir kamusal bilgi haline geliyor.

Aslında araştırmada devam sorulardan DEM seçmeninin “Demirtaş’a HDP/DEM’den daha yakın olsalar da HDP/DEM’de siyaset yapmasını isteyenlerin çoğunluk” olduğu da ortaya çıkıyor.

Yine araştırmada şöyle tespitler var: “HDP’lilerde mutlaka HDP’de devam etmeli ama başına geçmeli başka parti doğru olmaz düşüncesi net. Demirtaş’a yeterince alan açılmadığı ve ‘’engellendiği ‘’ yönündeki düşüncelere kısmen hak verseler de kendi havzasında akması gereken bir yol araması gerektiği kanaatindeler.”

Ama bütün bunların kapalı kapılar ardında, kol kırılır yen içinde kalır mantığıyla konuşulmasını isteyenler için İstanbul’da bir toplantıda, televizyonlarda, gazetelerde konuşulması rahatsızlığa neden olacaktır.

Ama hayatın dinamiğinden kaçmak zor.

Nasıl hayat, sosyal değişim Erdoğan’ı Erbakan’ın ve Milli Görüş’ün karşısına çıkardı, yine sosyal değişim, zaman, değişen ihtiyaçlar da Demirtaş’ı mevcut Kürt siyasetinin, PKK çizgisinin karşısına çıkarabilir.

Ama bu kendiliğinden olmuyor.

Erdoğan’ın en büyük cesareti ve siyasi başarısı, zamanı geldiğinde hocasına ve davasına karşı çıkmaya cüret edebilmesiydi.

Bu sayede yüklerinden kurtuldu, önündeki baraj yıkıldı.

Buna cesaret edemeyebilir, siyasi ömrünü eski bir belediye başkanı olarak da tamamlayabilirdi.

Demirtaş’ın işi daha zor.

Ortada 100 yıllık bir sorun, 100 binden fazla insanın son 40 yılda öldüğü bir çatışma, trajedi, hatıralar ve en önemlisi iktidarını kimseyle paylaşmak istemeyen aktif silahlı bir örgüt var.

PKK için Türkiye’deki siyaset hayati değil. Onlar için hala mesele silahlı mücadele ve siyaseti de bu silahlı mücadeleye yardım eden bir yan unsur olarak görüyorlar. O yüzden HDP ve DEM Partisi’nden Rojava ile ilgilenmesini, operasyonlara karşı mücadele etmesini, Öcalan’ın tecridine karşı kampanya yapmasını istiyorlar.

Kendi doğrularından memnunlar, zamanının geçtiğini düşünmüyorlar, yeni aktörlerin, özellikle de sivil ve genç bir aktörün onların kazanımlarının üzerinden güç sahibi olmasına karşı da tahammülsüzler.

O yüzden Kürt siyasetinde 90’lardan beri parlayan bir siyasetçi olmadı.

En parlayanı Leyla Zana’ydı, o da 10 yıldır köyünde yaşıyor.

Demirtaş da bir ara fazla parlamış, yine fazla dikkat çekmiş, siyaseti bırakıp eşofmanlarıyla dağ bayır dolaşırken röportajlar vermişti.

Ama sonra tekrar parladı ve bu kez o parlaklığın etkisi sürüyor. Planlı değil, doğal bir parlama süreci bu.

Hapiste olmak da bunu değiştirmiyor.

Peki Demirtaş tarihin kendisini taşıdığı o karşılaşma anına hazır mı?

Tabii ki değil.

Karşılaşmadan meseleyi çözmek istiyor, çatışma istemiyor, o yüzden sık sık bağlılığını gösteriyor, bildiriyor ve geri çekiliyor.

Haklı da çünkü o karşılaşmaya Kürt kamuoyunda kimse hazır değil.

Ama liderlik de bu ilgiyi hak etmekle, onun gereğini yapmakla yani biraz cesaretle oluyor.

Hapishanede tecrid edilmiş bir genç siyasetçiden beklenmesi haksızlık olan yükler bunlar.

O yüzden Demirtaş, şimdilik müzikle ve edebiyatla ilgileniyor. Avukatlarının söylediğine göre 12. müzik aletine başlamış.

Ona bir keman almışlar.

Keman çalmak çok zordur, çalmayı bırakın pek çok kişi ses bile çıkaramadan bırakır.

Pınarhisar’a birkaç kilometre mesafedeki Edirne’deki hapishanede sekiz yıldır yatan Demirtaş’ın keman öğrenmeye vakti olup olmayacağını bu hafta mahkemenin vereceği karar belirleyecek.

Zaman hapishanede aleyhine, dışarıda ise lehine işliyor.

Diğer aktörler yaşlanıyor, dışarıdakiler için vakit daralıyor ama Demirtaş’ın ise bekleyecek kadar vakti var.

.15/05/2024 02:01

Bahçeli bu kez neden “17-25 Aralık darbe girişimi”ne karşı?

Devlet Bahçeli dün grup toplantısında Eurovision, Gazze, çevreden bahsetti sonra da ilginç bir girizgahla konuya girdi:

“Her birinizin, belki birkaç münferit hadise dışında, bu sabah Meclis’e emniyet ve esenlik içinde intikal ettiği düşüncesindeyim. Çok şükür evinizden dışarı adımınızı attığınız andan itibaren yolunuzu kapatan olmadı, hürriyetinize ket vuran olmadı, kısa veya uzun mesafeli seyahatinizi engelleyen de çıkmadı.”

Ardından 1920’de mütareke İstanbul’unda Çamlıca’daki evinden Fındıklı’daki Meclis-i Mebusan’a gitmeye çalışan Kastamonu Mebusu Yusuf Kemal Tengirşek’in başından geçenleri anlattığı hatıratından uzun bir bölüm okudu.

Bu uzun alıntıdan sonra esas mevzuya geldi:

“Bugünlerde iç işgal cephesinde toplanıp aynı zamanda emniyet ve yargı içine yuvalanmış soysuz ve kripto çetelerin yeniden Türkiye üzerinde hesap yaptığı görülmektedir. Bu kan içen vampirlerin aklını başına alması, etrafımızda iftira ve ihanet duvarı örmeye kalkışmalarının ağır sonuçları olacağını bilmeleri, akıbetleri için 15 Temmuz gecesine dikkatle bakmaları ikaz ve ihtarımdır. Ayranımızı kabartmasınlar, sabrımızı taşırmasınlar. Maşa kullanıp sütre gerisine saklananların hepsini takip ediyoruz. Olan biten tüm kanun dışı irtibat ve ilişki ağlarının farkındayız. Birkaç emniyet müdürünün açığa alınmasıyla geçiştirilemeyecek bir komplo devrededir, nitekim hedef Milliyetçi Hareket Partisi, AK Parti, Cumhur İttifakı ve son tahlilde Türkiye’dir. 17-25 emniyet ve yargı ortaklı darbe girişiminin tekrarını planlayanlara boyun eğersek boyumuz devrilsin, göz yumarsak gözümüz çıksın, eyvallah edersek de kanımız kurusun. Gizli tanık ifadeleriyle şerefli isimleri karalama kumpasını ve tecelli eden millet iradesini gölgeleme arayışını himaye eden ve buna hizmetkarlık yapan kim varsa haindir, haşhaşidir, emniyet, yargı ve medya uzantılarının tepesine binilmelidir. Bakalım temiz eller operasyonu nasıl oluyormuş, hepsine göstermek, hepsini yaka paça içeri tıkmak da hukuk devletinin varlık ve şeref konusudur. Meclis gündemine gelecek olan 9’uncu yargı paketinde, casusluk suçu ilgili yeni düzenlemeden rahatsız olanlar çok iyi araştırılıp incelenmelidir. Yurt içinden ve yurt dışından hain FETÖ’cülerin, onlara sözcülük yapan satılmış, devşirilmiş sözde gazetecilerin bedel ödemesi yakındır ve kaçınılmazdır.”

Bahçeli’nin bahsettiği olay; Ayhan Bora Kaplan organize suç örgütü davasında o örgütün iki numarasıyken önce gizli tanık olan, sonra da elektronik kelepçesinden kurtulup yurtdışına çıkan Serdar Sertçelik’in Youtube’daki açıklamalarıyla ortaya atılan “yeni 17-25 Aralık” , “Cumhur İttifakı’na darbe girişimi” iddialarının ardından Ankara İl Emniyet Müdür Yardımcısı Murat Çelik, Ankara İl Emniyeti Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürü Kerem Öner ve Şube Müdür Yardımcısı Şevket Demircan açığa alınması.

Bahçeli, bunun “Birkaç emniyet müdürünün açığa alınmasıyla geçiştirilemeyecek bir komplo” olduğunu söylüyor ve “hedef Milliyetçi Hareket Partisi, AK Parti, Cumhur İttifakı ve son tahlilde Türkiye’dir” diyor.

Ve sonra da meydan okuyor: “17-25 emniyet ve yargı ortaklı darbe girişiminin tekrarını planlayanlara boyun eğersek boyumuz devrilsin, göz yumarsak gözümüz çıksın, eyvallah edersek de kanımız kurusun.”

Olayın esas tuhaf kısmına gelmeden, daha az tuhaf kısmında bir miktar duralım.

Evet yanlış okumadınız Bahçeli, “17-25 emniyet ve yargı ortaklı darbe girişiminin tekrarını planlayanlar” diyor.

Bir önceki “17-25 Aralık emniyet ve yargı ortaklı darbe girişimi”nden sonraki ilk basın açıklamasının başlığını hatırlatmak yeterli:

“Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli’nin “Emniyet Genel Müdürlüğü’ndeki Kıyım ve Toplu Görev Almalarla” ilgili yazılı basın açıklaması.”

O açıklamadan birkaç cümle de okuyalım:

“Emniyet Genel Müdürlüğü’ndeki toplu kıyımlar, çığ gibi büyüyen ve her tarafa sıçrayan görevden almalar hükümet üzerindeki şüpheleri alabildiğine kuvvetlendirmiştir. Türk polisi hükümetin hışmına ve mütecaviz emellerine kurban gitmektedir. Oysaki emniyet mensuplarımız yalnızca görevlerini ifa etmekte, verilen emirlerin gereğini yerine getirmektedir. Hırsızın, uğursuzun, siyasetçi-işadamı işbirliğiyle tesis edilen yolsuzluk şebekesinin ikinci plana itilip de polislerimizin hedef tahtasına oturtulması edep, haya ve ahlak dışı bir uygulamadır. Başbakan Erdoğan ve hükümeti her şeyden önce polislerimizle değil, kendilerine kadar uzanan yolsuzluk kanallarıyla, deşifre edilen çirkin ve karanlık bağlantılarla uğraşmalıdır.”

Sonrası malum. Odasına 17/25 Aralık için odasına özel takvim ve saat koymuş, o haftayı ertesi yıl “17-25 Aralık Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Haftası” ilan etmişti.

Ama bu kez “açığa almalarla geçiştirilemez, hepsini yaka paça içeri tıkmak gerek” diyor.

Bu yeni “17/25 Aralık’ta” ise bu kez AK Parti cenahı sessiz!

Belki de ne olduğunu onlar da anlamamışlardır.

Olayın başlangıcında Ayhan Bora Kaplan adlı Ankaralı bir mafya ve çetesine yönelik başlayan soruşturma var.

Ayhan Bora Kaplan, 15 Temmuz gecesi Süleyman Soylu’ya destek olarak TRT binasına giden silahlı adamlardan biri olarak tanındı.

İçişleri Bakanı değişince bir operasyonla kendisi ve çetesi gözaltına alındı.

Ankara’daki gece kulüpleri üzerinden bürokrasi ve siyasetçilerle ilişkiler kurduğu ortaya çıktı.

Soruşturma dosyasındaki en dikkat çekici ifade M7 adlı gizli tanığa aitti.

Gizli tanık, eski Ankara Cumhuriyet Başsavcısı Yüksek Kocaman’a Ayhan Bora Kaplan’ın hediyeler verdiği, evinin eşyalarını aldığını iddia ediyordu.

Gizli tanığın Kaplan’ın örgütünün ikinci adamı olan, yine Ankara’da kulüpler işleten, bir oyuncuyla evli olan Serdar Sertçelik olduğu ortaya çıktı.

Sertçelik, ayağında elektronik kelepçesiyle ünlü bir fenomenle bir gece kulübüne gitti, kavgaya karıştı ve vuruldu.

Sonra kelepçesi bir biçimde çözüldü ve nasıl olduysa yurtdışına kaçtı.

Yurtdışında da gazeteci Erk Acerer’in Youtube programına bağlandı.

Polislerin kendisinden başka isimleri de gizli tanık ifadesine eklemesini istediği iddia etti ve önündeki bilgisayara ya da kağıda bakarak o isimleri söylemeye başladı:

“Bekir Bozdağ, Hasan Doğan, Mücahit Aslan, Abdülhamit Gül, Fahrettin Koca, Halkbank Genel Müdürü Osman Arslan, Sadık Soylu…”

Hatta Hasan Doğan’ı ilk saydığı listede söylemedi, sonra ekledi.

Her hali tuhaftı. Herhalde zaten bunları söylemek üzere çıkmıştı.

Çünkü yayını geri kalanında genelde gazeteci konuştu, 15 Temmuz gecesini sordu, Sertçelik’i çakallıkla suçladı.

Serdar Sertçelik, daha sonra bir Youtube kanalı açtı.

Profesyonel KJ’li, görsel tasarımı kanalda yine önündeki metinleri okudu, Ankara Emniyeti’nden bir komiserle yaptığı telefon görüşmesinin kayıtlarını açıkladı.

O görüşmede komisere “Bu işlere Bekir, Mücahit, Akbank girdiği zaman bu iş bana döner mi” diye soruyor, komiser de “Temiz Eller Operasyonu’ndan” bahsediyor, sonra onu yurtdışından Türkiye’ye dönmezse gelip almakla tehdit ediyor.

Kesilmiş kaydın amacı, içeriği tam anlaşılmıyordu.

Ekrandaki tasarımlardan ise iki kişinin hedefte olduğu görülüyordu:

Ankara Emniyet Müdürü Engin Dinç ve organize suçlardan sorumlu il emniyet müdür yardımcısı Murat Çelik.

Çelik aynı zamanda Ayhan Bora Kaplan operasyonunu da yapan kişi.

Sosyal medyada dolaşan ama iktidar medyasının rağbet etmediği videolar ve iddialar üzerine İçişleri Bakanlığı, 5 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı’na bağlılık bildirerek başlayan bir açıklama yaptı:

“22 yıldır Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Yeniden Büyük ve Güçlü Türkiye için büyük bir gayretle çalışıyoruz…Organize suç örgütleri ile mücadelemiz devam ederken bazı sosyal medya hesaplarından Ankara İl Emniyet Müdürlüğü ile ilgili iddiaları içeren paylaşımlar yapılmaktadır. Ankara İl Emniyet Müdürlüğünce daha önce soruşturması yapılan ve mahkeme süreci devam eden Ankara’daki bir organize suç örgütüyle ilgili sosyal medyadaki iddiaların açıklığa kavuşturulabilmesi için İçişleri Bakanlığımızca Mülkiye Müfettişleri görevlendirilmiştir. Gelişmeler kamuoyu ile paylaşılmaya devam edecektir.”

Sonra 9 Mayıs’ta bir açıklama daha yaptı:

“Ankara’daki bir organize suç örgütüyle ilgili sosyal medyada yer alan iddiaların açıklığa kavuşturulabilmesi için İçişleri Bakanlığımızca görevlendirilen Mülkiye Müfettişlerince, soruşturmanın selameti açısından Ankara İl Emniyet Müdür Yardımcısı, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürü ve Müdür Yardımcısı görevlerinden uzaklaştırılmışlardır.”

İktidara yakın medyada konu ilk olarak bu İçişleri Bakanlığı açıklamasıyla haber oldu.

Ama Sabah Gazetesi, sadece bakanlığın açıklamasını verirken, Sabah’ın Özel Haber Müdürü Abdurrahman Şimşek, 9 mayıs günü Twitter hesabından şöyle şeyler yazmaya başlamıştı:

“Ankara Emniyet Müdürlüğü içinde üst düzey 3 emniyetçi tarafından AK Parti’ye 17-25 Aralık benzeri bir emniyet kumpası kurulmak istendi… İçişleri Bakanlığı, derhal tüm sorumluları hızlıca tespit edip görevden almalı! AK Partili bakanlara kurulmak istenen bu kumpasın ana hedefi… Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’dır… Uyanın artık! Ankara’nın göbeğinde devlete yine operasyon çekiliyor.”

Devlete operasyon çekiliyorsa neden Sabah, Hürriyet, A Haber ya da Yeni Şafak bunu haber yapmıyordu?

Sadece dün iki köşe yazısı vardı.

Hürriyet’te Nedim Şener, bunun bir yeni 17/25 aralık olduğunu yazdı ve arkasında Emniyet’teki Nurcu-Okuyucu bir grubun olduğunu iddia etti.

Sabah’ta da Mahmut Övür, “siyaset hatta hükümet o polis müdürlerini aşan bir operasyonla karşı karşıya” diye biten bir yazı yazdı.

Ama ne Hürriyet ne de Sabah, yazarlarının bu ciddi iddialı yazılarını birinci sayfalarından bile görmediler.

Ve nihayet dün Devlet Bahçeli konuştu.

Peki mesele Bahçeli’nin bahsettiği kadar ciddiyse, “hedef Milliyetçi Hareket Partisi, AK Parti, Cumhur İttifakı ve son tahlilde Türkiye” ise o halde neden AK Parti, iktidar ve Erdoğan da Bahçeli gibi bağırmıyor?

Neden İçişleri Bakanı ortalığı inletmiyor?

Neden iktidara yakın gazeteler manşetlerinden bu kumpası teşhir etmiyor, bu yeni 17-25 Aralık girişimini iktidara yakın televizyonlar haber bile yapmıyorlar?

Neden Bahçeli’nin gördüğü “darbe girişimi”ni AK Parti görmüyor?

Belli ki Ankara’da yine havalar puslu, sanki yine birileri birilerinin ayağına basıyor, nefret ettiğim o tabirle “operasyon çekiyor?”

Sanki “Hedef Erdoğan” denerek birileri yine Erdoğan’a hedef gösteriliyor.

Bir zamanlar Fethullahçı polislerin suikast iddialarıyla Erdoğan’ı etkilemeye çalıştığını hatırlıyor insan.

Emniyet Genel Müdürlüğü, Ankara ve İstanbul Emniyet müdürlükleri üzerinde yaşanan Emniyet içi güç savaşları da izliyor olabiliriz, Ayhan Bora Kaplan soruşturmasının ilerlememesine karşı bir girişim de, hala sessizliğini koruyan İçişleri Bakanı’na karşı bir hamleyi de…

En düşük ihtimal ise üç emniyet müdürünün bunca yaşanan olaydan sonra hala hükümete karşı yeni bir 17/25 Aralık girişimi yapabileceği…

Bazen iktidarlar çok güçlü görünür ama iktidar tek bir yerde toplanınca aslında her yerde boşluklar oluşur, o boşlukları da birileri doldurmaya çalışır.

Bahçeli’nin bu kez karşı olduğu yeni “17-25 Aralık darbe girişimi”nin arkasından bakalım neler çıkacak?

Cumhurbaşkanı, ortağının ön alıp iddia ettiği gibi kendisine yönelik bir kumpas ve darbe girişimi olduğunu kabul edecek mi?

Yoksa bu meseleyle neden MHP genel başkanı bu kadar yakından ilgileniyor, kimse konuşmazken çıkıp iddialı şeyler söylüyor diye herkes gibi o da mı merak ediyor

.22/05/2024 02:01

Hakime 'bitanem' diyen mafya lideri bu özgüveni kime borçlu?

Geçen haftanın gündemi iktidara karşı yeni 17/25 Aralık darbe girişimi iddialarıydı.

Sosyal medya ve bazı gazete köşelerindeki iddiaları yüksek sesle ilk dillendiren MHP lideri Bahçeli olmuştu.

Bahçeli, geçen haftaki grup konuşmasında çok iddialı şeyler söylemişti:

“Birkaç emniyet müdürünün açığa alınmasıyla geçiştirilemeyecek bir komplo devrededir, nitekim hedef Milliyetçi Hareket Partisi, AK Parti, Cumhur İttifakı ve son tahlilde Türkiye’dir. 17-25 emniyet ve yargı ortaklı darbe girişiminin tekrarını planlayanlara boyun eğersek boyumuz devrilsin, göz yumarsak gözümüz çıksın, eyvallah edersek de kanımız kurusun.”

Bahçeli’den sonra Cumhurbaşkanı’nın ne diyeceği merak ediliyordu. Ne de olsa yeni 17/25 Aralık’ın, darbe girişiminin esas hedefi Cumhurbaşkanı’ydı.

Erdoğan, darbe girişiminden, 17/25 Aralık’tan hiç bahsetmeden konu hakkında sadece üç cümle kurdu:

“Son 21 yılda çetin mücadeleler sonucu gerilettiğimiz bürokratik vesayetin tekrar nüksetmesine fırsat vermeyiz, vermeyeceğiz. Son dönemde gündeme gelen her hadiseyi tüm boyutlarıyla en ince detayına kadar takip ediyoruz. Kanunun dışına çıkan, hatası, kastı veya marazı olan kim varsa hukuk zemininde hesabını mutlaka soruyoruz.”

Bahçeli, hafta sonu bu meseleyle ilgili yine konuştu.

Ama bu kez mesjalarının rengi ve tonu değişmişti.

Darbe girişimi, 17/25 demedi, kimin kime yaptığı belirsiz “kumpaslar”dan bahsetti, iddialara göre kumpasın hedefi bizzat iktidar ve MHP iken bu kez “kumpasçılık”la arasına mesafe koydu:

“Özellikle altını çiziyorum ki, kumpasçılarla işimiz olamaz. Komplo peşinde koşanlarla ortak noktamız bulunamaz.Devletin içinde, FETÖ benzeri hukuk dışı yapılanma ve gayri meşru hiyerarşik sistem kuran, güç devşiren, pozisyon mücadelelerine girişen, kendi tarikat veya cemaat mensupları dışında kim varsa fişleyip berhava etmek için nifak üreten odaklarla asla yolumuz kesişemez.”

Ve dün “darbe girişimi’nin üzerinden bir hafta geçti. Bahçeli, dün yeniden MHP grubunda konuştu.

Peki, bu kez bu “darbe girişimi” hakkında ne dedi?

Hiç birşey!

Tek bir cümle bile kurmadı.

Bir grup gazeteci dışında da AK Parti’den başka kimse hafta boyu darbeden bahsetmedi.

Ne oldu darbeye? Bastırıldı mı?

Darbeyle suçlanan Ayhan Bora Kaplan davasına bakan üç emniyet müdürü dört siville birlikte tutuklandı.

Peki hangi suçlamadan tutuklandılar? Hükümete karşı darbe girişiminden, kumpastan mı? Hayır:

“Tanığı etkilemeye teşebbüs”, “Göreve ilişkin sırrı açıklanma” “Suçluyu kayırma.”

Peki, bu hararetli 10 günde başka ne oldu?

Yurtdışına kaçan ve polisleri AK Partili üst düzey isimlere karşı kumpasla suçlayan Ayhan Bora Kaplan’ın sağ kolu ve gizli tanığın ifşaatlarından 10 gün sonra Ayhan Bora Kaplan davasının duruşmaları başladı.

Zamanlaması manidar.

Tam duruşmalar başlarken, “çocuğumu öldürdü”, “beni dövdürdü”, “hayatımı mahvetti” diyen tanıklar ve gizli tanıklar mahkemede aleyhlerine konuşmaya başlayacakken bir anda davanın havası değişti.

Suçlanan suçlayan pozisyonuna geçti, hava değişti.

Darbe, kumpas iddialarından sonra davanın gizli tanıklarından Ü5 ifadesini geri çekti.

( Davayla ilgili notlar Müyesser Yıldız’ın haberlerinden alındı)

İlk günkü duruşmada da bir müşteki “İşlerin bu noktaya geleceğini bilsem kendimi camdan atar şikayetçi olmazdım. Mahkeme sevmiyorum” diyerek davadan çekildi.

Ayhan Bora Kaplan ve diğer 20 sanık ise polisleri ve savcıyı suçladı.

Dünkü duruşmada da aleyhine ifade veren bir müşteki konuşurken polislerin dışarı çıkmasını istemişti.

Özellikle ifadesine şöyle başlayan müşteki Erkan Doğan konuşurken:

“Başıma gelenlerden sonra emniyet-adliye-siyaset bağlantısını görünce 2023’e kadar sessiz kaldım. 15 Temmuz akşamı fotoğrafım var. İbrahim Kalın ve Yavuz Bingöl’ün klibinde kullanıldı. Herkes şehit, tek canlı olan benim. O gece sokağa çıktım. Canmı ortaya koymuş biriyim. Bu dosyada FETÖ’yle bağlantı kurulmak istense de vatan için yaptıklarım ortada. Burası benim için son yol, hak yoludur. Tövbe haşa kimse bunlara dokunamıyordu. Her şeyden haberleri oluyordu.”

Ayhan Bora Kaplan müştekiyi doğrudan kendisini tutuklayan ve şimdi tutuklanan Ankara Emniyet Müdür Yardımcısı Murat Çelik’in adamı olmakla suçladı:

“Kaplan: Murat Çelik’in adamı.
Doğan: Bir yerden icazet almışsın, “Erkan Doğan’ın üzerine buradan gidin” diye.
Kaplan: Organize sizi kurmuş. Savcı da ağlarına, onların kumpasına düşmüş. Sahtekar.”

Sonra da müşteki ifade verirken organize polislerinin salondan çıkmasını istedi:

“Kaplan: “Organize’de görevli olan polisler lütfen çıksın salondan, onların çıkartılmasını talep ediyorum. Çünkü onlar buradayken Erkan Doğan doğru şeyleri söyleyemiyor”

Dün ikinci duruşma yapıldı.

Ayhan Bora Kaplan ve diğer sanıklar kendilerine yönelik kumpas yapıldığını iddia ettiler, yine polisleri ve savcıları suçladılar.

Üstelik müthiş bir özgüvenle.

Mesela şu diyalog mahkeme salonunda dün yaşandı:

“Başkan: Sana niye ihtiyaç duyuyorlar?

Ayhan Bora Kaplan:

Efendim bir tanem.

Başkan: Sana niye ihtiyaç duyuyorlar?

Kaplan: Pardon efendim. Bir tanem dedim, ağzımdan kaçtı, çok özür dilerim.”

Sonra şöyle dedi:

“Bunlar devlet memuru, ama devlet memuru oldukları şüpheli. Kendi hesaplarının peşindeler. Bana kumpas kurdular; bürokratların, bakanların, bakan yardımcılarının hakkında ifade vermemi istediklerini söyledim, inanmadınız. Kafalarına göre bir savcı bulup istediklerini yaptırdılar.

“Bana operasyon düzenlerken T24’ü kim aramış? Burası devlete, hükümete muhalif bir kanal. Niye devletin Anadolu Ajansı’nı veya İHA’yı aramıyorsunuz, gaye nedir?

FETÖ’cü demiyorum, ama FETÖ’cülerin yaptıklarını yapıyorlar. Bu makam sahipleri hakkında suç duyurusunda bulunulsun ve tanık olarak dinlensinler. Hangimiz yalan söylüyoruz, ortaya çıksın.”

Davada hava öylesine tersine döndü ki ikinci gün de iki müşteki daha ifadelerini geri çekti.

Üstelik açıktan polisleri suçlayarak

“İstedikleri ifadeyi vermeyince, ‘Bora Kaplan bir daha dışarı çıkmayacak, korkma.’ dediler. Kabul etmeyince de, ‘Sen böyle devam et, ikinci operasyona dahil edelim, gör. Git, düşün.’ dediler. Sonra mahkemeye ilişkin tebligatı getirdiler. İmzalamak istemeyince ‘Derdini mahkemede anlatırsın.’ dediler, mecburen imzaladım. Şu anda huzurunuzdayım.”

İşte bir mafya lideri Ankara’daki bir mahkeme salonunda artık bu kadar özgüvenle yargılanıyor. Müştekiler, gizli tanıklar birbir davadan çekiliyor. Sanıklar, kendilerini tutuklayan ve şu anda tutuklu olan polislere karşı istediğini söylüyor.

Bütün suçlamalarının üstü “kumpas”la örtülüyor.

Peki nasıl oldu bu?

Bu cesareti nereden aldı?

Cevabı tabii ki geçen haftada yaşananlarda saklı

.18/05/2024 02:01

Başbakanla telefonda konuşurken devleti yıkmaya teşebbüs….

“Devlet topraklarının tamamını veya bir kısmını yabancı bir devletin egemenliği altına koymaya veya Devletin bağımsızlığını zayıflatmaya veya birliğini bozmaya veya Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını Devlet idaresinden ayırmaya yönelik bir fiil işleyen kimse, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.”

Kobani davasında Selahattin Demirtaş’ın 20 yıl hapis cezası aldığı TCK’nın 302’inci maddesi böylesine ağır bir suç.

Bu suçtan silahlı bir eylemde yakalanmış PKK mensupları yargılanıyor.

O yüzden bir kişiye bu maddeden ceza vermek için maddenin gerekçelerinde ve içtihatlarda “fiil” aranıyor.

Yani suçun oluşması bir eylem gerekli. Ve bu eylemin suçta tarif edilen sonuçları da doğurması şart.

Demirtaş ve bu maddeden ceza alan diğer sanıklar için bu fiil, bundan 10 yıl önce 6 Ekim 2014 günü HDP’nin resmi hesabından atılan bir tweetti.

O tweetin biraz öncesini hatırlayalım.

Herşeyi 15 Eylül’de IŞİD’in Türkiye sınırında, Suruç’un tam karşısında bulunan YPG’nin kontrolündeki Kobani’ye saldırısı başlatmıştı.

Türkiye, saldırılar artınca sınırını kapatmış, Kobani’deki siviller Türkiye sınırına yığılmıştı. Karşı tarafta Suruç’ta da HDP’liler toplanmış, Türkiye’nin sınırı açması için gösteriler yapılmış, göstericilere polis müdahale etmişti. Gergin bir bekleyiş sürüyordu.

Dört gün sonra Türkiye 19 Eylül’de sınırlarını açtı. Ama bu dört günlük gecikme Kobani konusunda hükümete karşı öfkeyi artırmış, “sınırda YPG yerine IŞİD’i istiyorlar” algısına neden olmuştu.

O dört gün Kürt milliyetçiliğinin kırılma anlarından biri, Kürtlerin iktidardan kopuşunun başlangıcı oldu.

Çözüm süreci sürüyordu ve Kobani meselesi çözüm sürecini bitirebilecek bir krize dönmüştü.

Hükümet yetkilileri ve HDP’liler arasında sürekli görüşmeler yaşanıyordu. HDP’liler sık sık Kobani’ye geçip oradakilerin taleplerini Türkiye’ye iletiyorlardı.

1 Ekim’de Başbakan Ahmet Davutoğlu, HDP Eş Genel başkanı Selahattin Demirtaş’la görüşmüştü.

HDP’lilerin talebi Türkiye’nin Kobani’de IŞİD’e müdahale etmesi ya da Suriye’deki diğer kantonlardan YPG’nin Kobani’ye geçebilmesi için koridor açmasıydı.

Bu talepler için 4 Ekim’de PYD başkanı Salih Müslim Ankara’ya geldi.

Ama bu görüşmeden de bir sonuç çıkmadı, Türkiye, YPG’ye bu koridoru açmadı.

IŞİD de Kobani’ye yüklenmeye devam etti.

Bu sırada 26 Eylül’den itibaren hükümetin Kobani politikasını protesto için sokaklarda gösteriler başlamıştı.

26 Eylül’de Viranşehir’de, 1 Ekim’de Cizre’deki gösterilerde YDGH’li gruplar polisle karşı karşıya geldi, taşlı saldırılara, gaz ve tazyikli suyla karşılık verilmişti.

Peki 6 Ekim’de sokağa çıkma çağrısını ilk kim yapmıştı?

Bütün soruşturma dosyalarında üzerinden atlansa da ilk çağrı 6 Ekim günü İmralı’da Öcalan’la görüşen kardeşi Mehmet Öcalan’dan gelmişti.

6 Ekim akşam üstü PKK’nın haber ajansı ANF sitesinde Mehmet Öcalan’ın ağzından Öcalan’ın şu sözleri haber oldu:

“IŞİD’in olduğu yerde ve Kürtlerin yaşadığı bölgede nerede bir IŞİD varsa sonuna kadar direnilecek. Sonuna kadar direneceğiz. IŞİD’e hiçbir taviz verilmeyecek.”

Aynı gün önce HDP Parti Meclisi toplandı.

Sonra ajansta Öcalan’ın açıklaması yer aldı ve akşam saatlerinde daha az ismin katılımıyla bir HDP MYK toplantısı yapıldı.

Akşam 20.30’da HDP’nin Twitter hesabından ilk çağrı paylaşıldı.

“Şu anda toplantı halinde olan HDP MYK’dan halklarımıza acil çağrı! Kobane’de durum son derece kritiktir. IŞİD saldırılarını ve AKP iktidarının Kobane’ye ambargo tutumunu protesto etmek üzere haklarımızı sokağa çıkmaya ve sokağa çıkmış olanlara destek vermeye çağırıyoruz.”

Yani çağrıdan önce zaten sokaklarda gösteriler başlamıştı.

HDP daha sonra ikinci ve uzun bir çağrı daha yaptı.

“Halklarımıza ACİL EYLEM ÇAĞRISI!
Kobanê'de yaşanan katliam girişimine karşı 7'den 70'e bütün halklarımızı sokağa, alan tutmaya ve harekete geçmeye çağırıyoruz. Bütün uluslararası kurumlar, demokratik kitle örgütleri, emek ve meslek örgütleri, kadın ve gençlik örgütleri, demokratik güçler Kobanê'de yaşanan vahşete karşı harekete geçmelidir. Bundan böyle her yer Kobanê'dir! Kobanê'deki kuşatma ve vahşi saldırganlık son bulana kadar SÜRESİZ DİRENİŞE çağırıyoruz!”

Gergin bir ortamda bir partinin kitlesini akşam saatinde acil kodlu bir açıklamayla “alan tutmaya” çağırmasının, hukuken açık bir şiddet çağrısı olmasa da siyaseten, ahlaken büyük bir sorumsuzluk olduğu açıktı.

Ardından gelen iki günde 7 ve 8 Ekim günlerinde yaşanan şiddet olaylarında resmi olarak 38 kişi hayatını kaybetti.

Bunların bir kısmı göstericilerin saldırdığı insanlar, bir kısmı da sokaklara gösteri için çıkanlardı.

Aslında HDP’nin çağrısının yapıldığı geceden 7 Ekim günü öğleden sonraya kadar herhangi bir ölüm olayı yaşanmamıştı.

Esas şiddet olayları KCK’nın yani Kandil’in 7 Ekim sabahı saat 08.50’de yine ANF’de yayınlanan açık şiddet çağrısının ardından başlamıştı:

“Kuzey halkımız İŞİD çetelerine, uzantılarına ve destekçilerine hiçbir yerde yaşam şansı tanımamalıdır. Tüm sokaklar Kobani sokaklarına dönüştürmeli, tarihin bu eşsiz direnişine denk bir direniş gücü ve örgütlülüğü geliştirilmelidir. Bu saatten itibaren milyonlar sokaklara akmalı, sınır insan seline dönüşmelidir. Her Kürt ve onurlu her insan, dostlar, duyarlı kesimler bu andan itibaren eyleme geçmelidir. An direniş eylemini geliştirme ve büyütme anıdır.”

Ama olayların sorumluluğu ilk çağrıyı yapan HDP’de kaldı.

Şimdi “Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya yönelik bir fiil” olarak ağır cezalara neden olan çağrı ancak beş yıl sonra bir davaya dönüşmüştü.

Olaylarla ilgili Demirtaş ve HDP suçlanmıştı ama çözüm süreci devam ediyordu ve Demirtaş aynı zamanda devletin muhatabıydı.

Zaten olayları bitiren de 9 Ekim’de İmralı’da Öcalan’ın yazdığı ve devlet eliyle Demirtaş’a ulaştırılan bir mesaj olmuştu.

Demirtaş 9 Ekim günü Diyarbakır’da düzenlediği basın toplantısında “Dün gece itibarıyla Öcalan ile kısa bir mesaj bağlantısı kurma imkanı doğdu. Kendisinin de katliam ve büyük provokasyon tehlikesine karşı diyalog ve müzakereyi hızlandırma yöntemini bütün taraflara telkin, tavsiye, önerdiğini belirtmek istiyoruz" demişti.

Daha sonra mahkemedeki savunmasında Demirtaş bu mesajın kendisine nasıl ulaştırıldığını da şöyle anlatmıştı:

“Hedefin çözüm süreci olduğunu düşündüğümüz için hükümet ‘İmralı’da Abdullah Öcalan’dan bir mektup getirirsek Selahattin Bey okur ve bunu kamuoyuna açıklar mı?’ diye milletvekilimiz Sırrı Süreyya Önder üzerinden bana haber gönderdi. Ben de bu şiddet, terör ve provakasyonların durması için her şeyi yapabileceğimi, buna da hazır olduğumu belirttim. 9 Ekim’de şiddet olaylarını kınadığımızı, durması gerektiğini, Öcalan’ın da mektubunda bunu belirttiğini paylaştım. Ayın 9’unda, bir gün sonra Adalet Bakanlığı İmralı cezaevine resmi bir devlet heyeti göndererek Öcalan’dan da bu provokasyonların durması konusunda çağrı yapmasını istedi. Öcalan da kendi el yazısıyla kısa bir not yazarak devlet yetkililerine teslim etti. Adalet Bakanlığı bu mektubun fotoğrafını WhatsApp üzerinden Sırrı Süreyya Önder’e, Sırı Bey de bana gönderdi. Ben o esnada Diyarbakır’da basın mensuplarını toplamış, çağrıyı tekrarlamaya, şiddetin durmasını istediğimizi belirtmeye ve Öcalan’ın da çağrısını eklemeye hazırlanıyordum. Nitekim o saatte mektup yetişti ve 9 Ekim’de şiddet olaylarını kınadığımızı, durması gerektiğini, Öcalan’ın da mektubunda bunu belirttiğini ifade ederek o mektubu da kamuoyuyla paylaştım. Dönemin Hükümeti Cumhurbaşkanı Erdoğan, Başbakan Davutoğlu işbirliği ile uyum içerisinde bu şiddet olaylarının durmasını sağladık. Hükümet yetkilileri bana ve arkadaşlarıma samimi çabalarımızdan dolayı teşekkür ettiler.”

Bu olaylarla ilgili uzun bir süre ne Cumhurbaşkanı ne de hükümet yetkililerinden HDP’yi ve Demirtaş’ı doğrudan suçlayan bir açıklama duyulmadı.

Hatta 29 Ekim’de de muhalefetin tepkilerine rağmen Peşmerge güçlerinin Türkiye üzerinden Kobani’ye geçmesine izin verildi.

6-8 Ekim olaylarının ardından çözüm sürecini yeniden ayağa kaldırmak için HDP- hükümet-İmralı arasında yoğun görüşmeler yaşandı.

6-8 Ekim olaylarından üç ay sonra hükümet çevrelerinde ve iktidara yakın medyada Demirtaş, “şapşik” yazdığı tweetleriyle haber oluyordu.

Yine bu davada yıllar sonra müebbetle yargılanan Sırrı Süreyya Önder, 6-7 Ekimden sadece 5 ay sonra 28 Şubat 2015 günü Dolmabahçe Sarayı’nda Başbakan Yardımcısı Yalçın Akdoğan, İçişleri Bakanı Efkan Ala, AK Parti Grup Başkanvekili Mahir Ünal ve o dönem çözüm sürecini yürüten Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarı Muhammed Dervişoğlu’nun yanında Öcalan’ın PKK’ya silah bırakma çağrısını okumuştu.

Bu soruşturmada ilk hukuki adım olaydan bir yıl sonra Ekim 2015’de Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından atıldı.

HDP MYK üyeleri davetle ifadeye çağrılmış, ifadeleri alınmış ve sonra herkes serbest kalmıştı.

Hiç de “devleti yıkmaya teşebbüs”ün soruşturmasına benzemiyordu.

6-8 Ekim olaylarında HDP’nin rolü defteri, 2016 darbe girişiminin ardından Kasım 2016’da HDP eş başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ hakkında tutuklama kararı verilirken tekrar açıldı.

Her iki isim de “terör örgütü üyeliği” ve 6-8 Ekim olayları nedeniyle “suç işlemeye alenen tahrik” ten tutuklandı.

Dava ise ancak beş yıl sonra 2020’de açıldı.

Ve dört yıl sonra da mahkeme Demirtaş ve HDP MYK üyesi olup, o akşam o toplantıya katılmış olan herkese TCK 302’den ceza verdi.

Kararları eleştirilse de mahkeme tutarlı bir kritere göre cezalarını verdi.

O akşam MYK üyesi olmayan ya da olsa bile o toplantıya katılmamış herkes ya beraat etti ya da tahliyelerine neden olacak cezalar aldı. Sabahat Tuncel, Gültan Kışanak gibi isimlerin tahliye olmasına neden olacak bir karar vermek bugün bir yerel mahkeme için cesur bile bulunabilir.

Beraat ettirildikleri için haklarına şayialar yayılan isimlerden Ayhan Bilgen ve Altan Tan, HDP MYK üyesiydi ama o akşamki toplantıda yoklardı. Bu yüzden yargılandıkları TCK 302’den beraat aldılar.

Yine mahkemede devleti yıkmaya teşebbüsten yargılanırken TBMM’yi yöneten Sırrı Süreyya Önder hem MYK üyesi değildi hem de o toplantıda yoktu. Bu yüzden berat etti.

Yine beraat alan isimlerden Beyza Üstün, Berfin Köse, Bircan Yorulmaz, Can Memiş, Gülfer Akkaya, Gülser Yıldırım HDP MYK üyesiydiler ama o akşamki toplantıda yoktular.

Yine beraat alan Aysel Tuğluk, İbrahim Binici, Sibel Akdeniz MYK üyesi de değillerdi.

Başka suçlardan ceza alan ama yattıklarına sayılarak tahliye olan Gültan Kışanak, Sabahat Tuncel, Ayla Akat Ata, Ayşe Yağcı ve Meryem Adıbelli de hem MYK’da hem de toplantıda değillerdi.

302’den ceza alanların ortak özelliği ise HDP MYK’da ve o akşamki toplantıda olmalarıydı: Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Ali Ürküt, Günay Kubilay, Nazmi Gür, İsmail Şengül, Bülent Parmaksız, Alp Altınörs, Zeynep Karaman, Zeynep Ölbeci, Aynur Aşan, Dilek Yağlı ve Pervin Oduncu.

42 yılla en ağır cezayı alan Selahattin Demirtaş’ın aslında haklı bir mazereti vardı ama herhalde genel başkan olarak bunu kendisine yakıştırmadığı için mahkemede bu mazeretini fazla kullanmak istemedi.

Savunmasından okuyalım:

“6 Ekim akşamı olağanüstü MYK toplantımız vardı. Tek gündem Kobani değildi, başka gündemlerimiz de vardı. Fakat biz o toplantıyı sürdürürken Suruç sınırındaki arkadaşlarımız aradı.

Soru: Saat kaçta, kimler vardı?

Kimler vardı isim isim hatırlamıyorum, ama MYK’nın karar alma çoğunluğu vardı. Zaten resmi alınması gereken kararları deftere yazarız. Toplantı halindeyken Suruç’ta bulunan arkadaşlarımız bir MYK üyemizi aramış, demiş ki, Mürşitpınar Sınır Kapısı düşmek üzere, şimdi ne yapacağız?

Başbakan konvoyun Türkiye topraklarından geçmesini kabul etti, ama Mürşitpınar Sınır Kapısı düşerse o konvoyun artık geçme ihtimali de kalmayacak. Orada birkaç bin sivil kalmıştı, büyük bir çoğunluğu Türkiye tarafına alınmıştı. Onlar da bir kaç saat sonra katledilmiş olacaktı.

Ne yapacağımızı tartışırken dedim ki, ben Başbakan ile bir görüşeyim, durumun kritikliğini, vahametini anlatayım... en toplantıdan çıktım. Toplantıya ara verdik, çıktım. Tam 11 veya 12 dakika, telefondan bakmıştım, Başbakan Ahmet Davutoğlu ile konuştum.... Telefon görüşmesi bitti ve morali bozuk bir şekilde toplantıya geri döndüm, arkadaşlara anlattım. “Budur” dedim.

Arkadaşlar da dedi ki, “Biz de bu arada yazılı kısa bir açıklama yapmışız.” Davaya konu açıklama budur. Bir anayasal haktır, demokratik protesto hakkı. Bunun kullanılması konusunda, daha doğrusu hükümete siyasi olarak tavır koyduğumuz konusunda.

Çünkü çözüm sürecindeyiz, görüşme yürütüyoruz. Öyle kolay kolay, Hükümet ile çatışacak bir pozisyona girmemeye dikkat ediyoruz. Hükümet de bizimle ilişkilerde buna dikkat ediyor. Çözüm sürecini yürüten iki partiyiz.

Ama o gün, siyasi bir tavır açıklamamız gerekir düşüncesiyle o açıklama yapıldı. Öyle gösteriler olacak, insanlar sokağa çıkacak, provokasyonlu gösteriler olacak, beklenti de bu değildi.

Hakim: Yani siz o açıklamanın yapılmasından haberdar değilsiniz özetle. Böyle mi anlıyorum?

Demirtaş: Benim de içinde bulunduğum toplantıda alınmış bir karardır. Öyle haberdar değilim falan değil. Ben sadece açıklama basına geçilirken, yazıldığında Başbakan ile görüşme halindeydim diyorum. Sonuna kadar ben o açıklamanın meşruiyetinin, haklılığının arkasındayım.

Hakim: Basın açıklamasının yapılma kararı alınmıştı siz çıktığınızda?

Demirtaş: Tabii ki, tabii ki. Alınmıştı, hiçbir tereddüt yok o konuda.”

Yani Demirtaş, şimdi 24 yıl ceza aldığı o çağrı yazılırken ve yapılırken Başbakan’la telefon görüşmesi yapıyordu.

Peki o çağrıyı yapmak TCK 302’nin kapsamına giriyor mu?

O çağrı yüzünden iki gün boyunca yaşanan şiddet olaylarından siyaseten ve ahlaken olsa da hukuken HDP sorumlu tutulabilir mi?

İddianameye göre tutulmalıydı.

Ama mahkeme verdiği kararla bu tartışmaları bitirdi.

Mahkeme, 6-8 ekim olaylarında 2700 civarındaki müşteki ve mağdura karşı işlendiği iddia edilen 38’i öldürme olmak üzere 5300 suçlama ile ilgili Demirtaş dahil bütün sanıklarla ilgili beraat kararı verdi.

Yani TCK 302’de aranan fiillerden Demirtaş ve sanıklar aklandılar. O fillerin işlenmesinden sorumlu tutulmadılar.

Böylece fiiller ortadan kalktı.

Mahkeme kararı Demirtaş’a verilen ceza açısından ağır görünse de verdiği bu berat kararı bundan sonra istinaf ve Yargıtay aşamalarında Demirtaş ve ceza alan diğer sanıkların 302’den aldıkları cezanın düzeltilmesinin kapısını açabilir.

Tabii eğer siyaset de isterse.

Kararla ilgili şu ana kadar Cumhurbaşkanı’nın konuşmaması, Adalet Bakanı’nın istinaf ve Yargıtay’ı da işaret eden düşük profilli yorumu hukukun kendi içinde yol almasının önünü açabilir.

Demirtaş’ın avukatları da kararı ağır bulsalar da şiddet içeren suçlardan verilen beraat kararı nedeniyle bundan sonraki aşamalar için umutlular.

Aksi halde elinde silahla karakol basarken yakalanan bir PKK militanına verilebilecek cezayı bir sivil siyasetçiye vermek, Demirtaş’ın kararla ilgili şu yorumunu haklı çıkartır:

“Türkiye Cumhuriyeti devleti, Kürtlerin demokratik siyasette mücadele etmelerini ve bu yolla güçlenmelerini, dağa çıkıp silah almalarından daha tehlikeli görüyor…

.27/05/2024 02:01

Kıtmir’den uyutarak kurtulabilir miyiz?

Sokak köpekleri tartışmasına başlanması ve üzerinden hemen atlanmaması gereken esas soru şu:

Sokaklarda neden köpekler var?

Çok basit bir soru gibi geliyor ama değil.

İşin hem tarihi hem ahlaki özü bu sorunun cevabında saklı.

Önce tarihi cevaptan başlayalım

Meselenin mama lobisiyle ya da insan sevmeyen histerik hayvansever tiplemesiyle bir ilgisi yok.

Aslında cevabı basit.

Köpekler hep oradaydı.

Kimseler yokken köpekler vardı.

Hatta alameti farikamız sokaklardaki kediler ve köpeklerdi.

Irwin Cemil Schick, “Müslüman Türkler ve Köpek” makalesinde bunun tarihini çok iyi anlatır.

Bugün bütün kütüphanelere denemeleri giren Montaigne, daha 1580’li yıllarda yazdığı “Zulüm Üzerine” adlı denemesinde Batılı okurlarına doğaya karşı sorumluluklarımızı hatırlatırken “Türkler’in hayvanlar için hayır kurumları ve hastaneleri vardır” diye yazmıştı.

Bir yüzyıl sonra 1660’larda Türkiye’den geçerek Hindistan’a giden Fransız gezgin Jean de Thévenot de seyahatnamesinin Türkiye bölümünde “bize saçma gelecek ama” diyerek yine sokaklardaki köpekler, kedilerle ahalinin ilişkisini anlatmıştı:

“Merhametleri hayvanlara ve kuşlara bile uzanmaktadır. Pazar kurulduğu günlerde birçoğu gidip kuş satın alıp, sonra da onları serbest bırakırlar; kuşların ruhlarının, Kıyamet Günü’nde gelip, Tanrı’nın huzurunda onlardan gördükleri şefkate tanıklık edeceklerini söylerler. Gerçekten de acı çeken bir hayvan görmeye hiç dayanamazlar. ... Ve bazıları öldüklerinde şu kadar köpeğin ve yahut kedinin haftada şu kadar defa doyurulması için külliyetli miktarda para vakfederler; bu parayı fırıncılara yahut kasaplara verirler ve onlar da aksatmadan ve vaktinde görevlerini yaparlar. Her gün et yüklenmiş adamların gidip vakfın köpekleriyle kedilerini çağırdıklarını, etrafını çevirdiklerinde etleri aralarında paylaştırdıklarını görmek çok keyiflidir. Burada Türkler’in hayvanlara gösterdikleri merhametin yüz değişik örneğini verebilirim. Bize çok saçma gelebilecek olan bu tür hareketlerine sık sık tanık olmuşumdur. İyi giyimli birkaç adamın sokakta yürürken yeni doğurmuş olan bir köpeğin yanında durduğunu, hep birden gidip taş toplayıp çevresine küçük bir duvar örerek geçen dikkatsiz birinin yanlışlıkla üzerine basmasını önlediklerini gördüm.”

1700’lerde yolu buralardan geçen seyyah Antoine Laurent Castellan’ın dikkatini hala bu çekmişti:

“İhtiyarlığa ve çocukluğa saygı gösterirler ve iyiliklerini hayvanlara kadar vardırırlar. Leyleklerle kırlangıçlar, kovulmak tehlikesi olmaksızın yuvalarını evlerin damlarında yapabilirler. Hattâ bu, evi her türlü felâkete karşı koruyacak olan bir Tanrı lûtfu addedilir. Köpekler sürü halinde sokaklarda gezinirler, onlara kötü davrananın vay haline! Merhametli bir Türk böyle hayırlı bir işin masraflarını üstlendiği takdirde, et yüklenmiş adamlar bu hayvanlarla ve kedilerle çevrili halde dolaşırlar, onlara yiyecek dağıtırlar.”

19.Yüzyılda Osmanlı ordusunun modernizasyonunda görev almış Alman komutan Helmut von Moltke de Türkiye mektuplarında hayvanlarla bu kurulan ilişkiden bahseder:

“Evlerde asla köpek bulunmaz, fakat sokaklarda bu sahipsiz hayvanlardan binlercesi fırıncıların, kasapların sadakalarıyla ve aynı zamanda kendi emekleriyle yaşarlar; çünkü köpekler burada temizlik memurlarının görevini hemen hemen tamamıyla üzerlerine almışlardır…”

Bu sadece Batılı oryantalist seyyahların abartılı bir egzotik Doğu anlatımı da değildi.

Yine Schick’in makalesine koyduğu, İstanbul şehir hayatını 50’lerden itibaren Türk Folklor Dergisi’ne yazmış Münnever Alp, İstanbul günlük hayatında ve kültüründeki sokak köpeklerini şöyle anlatır:

“İstanbul halkı, kadın erkek, başlarına gelen bir hastalık veya dertten kurtulmak için köpeklere ekmek adardı. “İnşallah şu dertten kurtulayım, köpeklere üç okka borcum olsun...” derlerdi. Dert- ten kurtulsa da, kurtulmasa da adağını yerine getirirdi. Bir işi yapmamağa, bir şeyi içmemeye, bir eve gitmemeye tövbe ve yemin edip de bir zaman sonra yeminini bozmak zorunda kalan kimseler de yemin kefareti olarak oruç tutmak, sadaka vermek yerine üç akşam, beş akşam köpeklere ekmek vermekle yemin kefaretini vermiş olurlardı. ... Hali vakti yerinde olan birçok meraklı aileler fırınların ucuza sattığı bayat ekmekten köpekle- re tayın bağlardı. Bütün sokak halkı köpekleri el birliği ile beslerdi. Günde üç öğün sofra artıklarını çöp küfesine atmazlar; bir lokma ekmeği, bir küçük kemiği bile ziyan etmek istemezler; hemen sokak kapılarının hizasına, duvar dibine, ayak basmaz yere dökerlerdi.”

Yani sokak kedileri ve köpekleriyle kurulan ilişki; arkaik, geri kalmış, egzotik, köylü ya da kırsal adetler değildi, tam tersine şehirli kültürün bir parçasıydı ve bu kültürün taşıyıcısı da İslam’dı.

İnançları yüzünden 307 yıl saklanan Ashab-ı Keyf’in yoldaşı Kıtmir adlı bir köpeğin, çölde kalmış bir köpeğe ayakkabısıyla kuyudan su alıp veren bir hayat kadınının cennete gittiğini söyleyen bir hadisin, köpekler, kedilerle ilişki üzerine onlarca hikmetli sözün, kıssanın, nasihatın, atasözünün olduğu bir medeniyette başka bir kültürün oluşması da mümkün değildi.

Ama aynı zamanda köpekler (hatta bir miktar kediler) evlere de alınması dinen ve kültürel olarak da caiz olmayan hayvanlardı.

Köpek hem necisti hem de aç bırakılmaması gereken bir can.

Bu iki birbiriyle çelişkili kültürel ve bize özgü kod birleşince ortaya sokaklarda yaşayan ama herkesin çok hassas olduğu ve iyi baktığı kedi ve köpek popülasyonu oryaya çıktı.

Yani bu kedileri ve köpekleri yüzlerce yıldır sokaklarımızda biz baktık, büyüttük ve koruduk.

Sonra bazı zamanlar geldi sayıları çok arttı, çözüm yolları arandı, tıpkı bugünlerde savunulduğu gibi Avrupalı şehirler gibi olma arzularıyla sokaklardan hayvanları yok etmeyi savunanlar çıktı.

Bu fikri ilk savunan kişinin Osmanlı’nın ilk modernleşmeci despotu 2. Mahmut olması herhalde sürpriz değil.

Köpekleri toplatıp bir otun dahi yetişmediği kayalık Sivriada’ya götürülmesi talimatını ilk veren 2. Mahmut’tu.

Ama bu modernleşmeci fikir, hiç beklenmedik bir geleneksel direnişle karşılaştı.

Kültürel kodlar devreye girdi, “köpeklere zulm etmeyelim başımıza bir hal gelir” homurtuları yükseldi.

Öyle bir tepki olmuştu ki, köpekler bir süre sonra geri getirilmişti.

Kısa bir süre sonra bu hurafeyi doğrulayan felaketle birlikte.

Mısır’dan Mehmet Ali Paşa’nın ordusu İstanbul’un üzerine yürümüş, Kütahya’ya kadar gelip ancak dış baskıyla, anlaşmalarla geri dönmüştü.

Sonra ikinci büyük modernleşmeci otoriter hamle olan 1908 sonrası yine Avrupa’daki şehirler gibi olmak arzusuyla, İttihatçı vali Suphi Bey tarafından 1910’da köpekler ikinci kez sokaklardan toplatılıp bir kere daha Sivriada’ya götürüldü.

Pierre Loti'den okuyalım:

‘‘...Bu ülkeye İkinci Mehmed'in ordularının ardından gelen köpekler ...Terakki'yi ve hükümet işlerine levantenlerin girişini unutmuşlardı. Dört-beş asırlık sadakatten sonra ve kimseyi hiçbir zaman ısırmamış olmalarına rağmen, katliamların en iğrencine mahkûm edildiklerini gördüler. Hiçbir Türk, Hilâl'e uğursuzluk getireceği söylenen bu onur kırıcı görevi üstlenmek istemedi. Bu yüzden serseriler, işsiz güçsüzler ve haydutlar görevlendirildi. Bunlar işlerini demir kıskaçlarla yapıyorlar, zavallı kurbanlarını boyunlarından, ayaklarından ya da kuyruklarından yakalayorlar ve onları rastgele kan-revan içinde Hayırsızada'ya götürecek olan mavnalara atıyorlardı.

...İstanbul'un diğer bütün köpeklerinden yüzlercesinin yeraldığı Hayırsızada, Marmara'nın ortasında çöle benzeyen bir kayaydı. İçecek bir damla su yoktu, köpekler orada açlıktan ve susuzluktan öldüler ve bu arada bilinçlerini yitirdiklerinden birbirlerini yediler. Adanın yakınlarından bir kayık geçerken hepsi kıyıya geliyorlardı ve yürekleri parçalayan iniltileri duyuluyordu. Bu, iki ay sürdü. Kayıkları ve insanları ne kadar uzakta olursa olsun gördüklerinde, bütün saflıklarıyla yardıma çağırıyorlardı.

...Ve ben de bu köyün insanları gibiydim... Bütün bunların Türkiye'ye uğursuzluk getirmesinden korkuyorum’’

1912-1914 yılları arasında İstanbul Valisi olan Cemil Paşa (Topuzlu), sokaklardaki köpekleri nasıl ima ettirdiğini anılarında anlattı:

‘‘Meşrutiyetin ilânından sonra, İstanbul'daki köpeklerin büyük bir kısmı toplatılarak Marmara'daki Hayırsız Ada'ya gönderilmişti. Bununla beraber belediye başkanlığına tâyinim sırasında 30 bine yakın köpek buldum. Bunları yavaş yavaş imha ettirdim. ...Süprüntüleri sabahları kapılarının önüne bir çöp kabı içinde koymayıp sokağa atanların çöplerini tekrar evlerinin içine döktürdüm’’

(Kaynak: Murat Bardakçı- Tarihimizde İki Köpek Soykırımı- Hürriyet)

Korkulan o uğursuzluk da geldi.

Önce deprem oldu, sonra savaş koptu ve imparatorluk yıkıldı.

İnsanlar bu ikisi arasında öylesine bir bağ kurdular ki Sivriada, Hayırsızada olarak anıldı.

Herhalde daha sonra uğursuzluk gelmesin diye kimse böyle radikal yöntemlere başvurmadı. İttihatçıların kötü şöhreti de bu yöntemlerle birleştirilmiş olabilir.

Cumhuriyet arşivlerine göre 1925 yılında bir sokak köpeği tarafından ısırılan Atatürk, en radikal Batılalaşmacı ve modernleşmeci olmasına rağmen sokakları hayvanlardan temizlemeye girişmedi.

Köpekleri oldu, hatta onlardan biri Anıtkabir’de sergileniyor.

Yani sokaklardaki köpekler de nüfusları arttığında onlarla ne yapacağımız meselesi de yüzlerce yıllık bir mesele.

Şehirlerde yüzlerce yıl yerleşik bir birlikte yaşama dengesi kurulmuştu.

Bunu bozan göçler ve şehirlerin büyümesi oldu.

Bu iki baskı yarattı.

Şehirler büyüdükçe köpekler şehrin tam içinde kaldı. Onların yaşadığı izbe yerler şehir oldu. Şimdilerde sorunun en sert yaşandığı yerlerin şehir dışındaki siteler ve çevresi olması bir rastlantı değil. Yani köpekler şehrin içine girmedi, biz köpeklerin yaşadığı yerlere şehirler kurduk.

Kırsaldan şehirlere artan göç de sorunun görünür olmasının nedenlerinden biri oldu.

Şehirliler gibi köpeklerle ve kedilerle yüzlerce yıllık bir ortak yaşam kültürü olmayan köylüler için hayvanlar ikiye ayrılır; faydalı hayvanlar ve zararlı hayvanlar. Köpek bu ikisi arasında kalmış bir hayvandı ve birlikte yaşamın önünde yine necis olmak gibi kültürel ve dini engeller vardı.

O yüzden şehirlerdeki köpekler en çok göçlerle yeni gelenlere tuhaf ve korkutucu geldi. Köpekler dışlandıkça aç kaldı, nüfusları çoğaldı, karşılıklı düşmanca hisler arttı.

Bu arada modernleşmeyle evde köpek beslemek diye bir adet yaygınlaştı. Ama köpekler ev sahibini ısırmak ya da bakımının zahmetli olması gibi sebeplerle kendileri kapının dışında buldular. Bu Avrupai geçici heves de sokaklardaki köpek sayısını artırdı.

Ama bütün bunları köpekler değil, insanlar yaptı.

Evet Avrupa’daki şehirlerde sokaklarda kediler ve köpekler yok. Ama zaten yüzlerce yıldır pek yoktu. Çünkü bu onların değil bizim kültürümüz.

Ama onların şehirlerinde sokaklarda hayvan olmadığı, çok güvenli oldukları da ayrı bir propaganda.

Google’a Amsterdam, Londra, New York ile birlikte fare ve sıçan yazınca karşınıza çıkanları sadece okumak bile dehşete kapılmak için yeterli:

“ABD’nin en büyük kentlerinden New York’un ardından İskoçya’nın Glasgow kentini de fareler bastı.”

“İngiltere'de yayınlanan Observer gazetesi, ülkedeki fare nüfusunun geçen yıldan bu yana 3 milyona yakın artış göstererek, 60 milyonun üzerine çıktığını bildirdi.”

“Amsterdam'da fare ve sıçanlar nedeniyle bu yıl on işletmeyi geçici olarak kapatmak zorunda kaldı.”

“İngilltere’de 'tuvaletlerden dışarı fırlayan fare şikâyetleri arttı.”

Kültürel olarak köpeklerle yüzlerce yıllık birlikte yaşama tecrübemiz de sonra sayıları artınca onlardan sıkılmamız da onlara az ötemizde ama yanıbaşımızda izbe yaşam alanları bırakmayıp her yere siteler, apartmanlar yapmamız da, televizyon filmlerinden heves edip eve alıp sonra sokaklara bırakmamız da hepsi bizim suçumuz.

Şimdi bunların hepsinin faturasını topyekün bütün köpeklere ve hayvanseverlere yıkmak büyük bir haksızlık.

Çözüm olarak Devlet Bahçeli’nin bile anlayamadığı uyutmanın konuşulması da…

Tabii ki saldırgan köpekler için böyle çözümler de olabilir. Köpeklerin de karakterleri, huyları var. Suçlu, kriminal köpekler var.

Ama yüzyıllardır kıtmirlerle birlikte yaşamış bir kültürde bütün köpekleri sokaklardan toplayıp uyutmak gibi toplu katliamın bir çözüm olarak savunulmasına, bu modern türcü temizliğe en fazla bu kültürün muhafazakarlarının karşı çıkması gerekir.

Yüzlerce yıllık bir kültürü bir yasayla ortadan kaldıramazsınız.

Kıtmir 300 yıl uyumuştu.

Hikayenin gerisi malum…

.03/06/2024 02:01

Michelangelo ile Ibn Haldun Başakşehir’de karşılaştığında…

Ibn Haldun, 14’üncü yüzyılda yaşamış ve 15’inci yüzyılın hemen başında 1406’da ölmüş Müslüman düşünür, sosyolog, tarihçi, devlet adamı. Tunus doğumlu, çalkantılı hayatı yüzünden Fas’ta, Gırnata’da, Mısır’da yaşamış ve Kahire’de ölmüş.

Michalengelo, Ibn Haldun’un ölümünden 70 yıl sonra doğmuş, Bologno, Floransa ve Roma’da yaşamış ünlü Hristiyan heykeltraş, ressam ve mimar. İtalya’nın dışına hiç çıkmamış.

İşte dünya tarihinin bu iki büyük isminin yüzyıllar sonra yolu İstanbul Başakşehir’de kesişti.

Şöyle…

TÜRGEV, 2015 yılında mütevelli heyeti başkan vekilliğini Bilal Erdoğan’ın yaptığı İbn Haldun Üniversitesi’ni kurdu.

Üniversite Başakşehir’deki kampüsünde eğitime devam ediyor.

Üniversiteye gelen tüm öğrencilere ilk yıl Amerikan üniversitelerinde olduğu gibi temel bir entelektüel birikim kazandırmak için ortak dersler veriliyor.

Üniversite Dersleri denen bu çekirdek müfredattaki öğrenciler Türkiye tarihi ve edebiyatı, İslam sanatları, dünya sanatı ve edebiyatı hakkında dersler alıyorlar. Bir kısmı zorunlu, bir kısmı seçmeli olan bu derslerde geziler yapılıyor, filmler izleniyor.

İşte bu derslerden birinin adı da The World Through Art and Literature.

Yani Sanat ve Edebiyat Üzerinden Dünya.

HUM 101 kodlu dersi bütün öğrenciler geldikleri ilk dönem almak zorundalar. Mühendis, hukukçu, fizikçi olmak için gelmiş olmaları bunu değiştirmiyor.

Dersin ikinci dönemi seçmeli.

İsteyen Rönesans, Manyerist ve Barok Sanat’ı dersini, isteyen 19. ve 20. Yüzyıl Sanatı dersini seçiyor.

Tabii bu dersi seçen şanslı öğrenciler, lise eğitiminde adını bir test sorusu dışında Ninja Kaplumbağalar’daki bir kaplumbağa olarak duydukları ya da biraz varlıklı bir orta üst sınıftan geliyorlarsa ailece gittikleri bir İtalya gezisinde Sistine Şapel’in tavanında fresklerini gördükleri Michelangelo’yla da yakından tanışıyorlar.

Sadece bu açıdan şanslı değiller.

Onlara bu dersleri Prof. Dr. Halil Berktay anlatıyor.

Kuruluşundan itibaren üniversitede olan ve ders müfredatının belirlenmesine de katkılar yapan Halil Berktay, üniversitenin tarih bölümünde.

Tarih Bölümü’nün şöhretli kadrosunda Berktay dışında Profesör Suraiya Faroqhi de var.

Halil Berktay bu sömestr derstin son iki haftasında öğrencilere Michelangelo anlatmış. Heykeltraş Michelangelo, ressam Michelangelo. Sonra Rönesans'tan manyerizme geçişi, Bernini…

Amfide yapılan dersi 100’den fazla öğrenci seçmiş.

Profesör Berktay öğrencilere sınavlardan önce bir sanat galerisi düzenliyor her yıl.

Aslında bu bir çalışma duvarı.

1964-68 arası Yale’de Ekonomi okuyan Berktay, internetin, bilgisayarın olmadığı yıllarda benzer bir dersi alırken hocaların, öğrencilerin sınava çalışması için böyle bir sergi yaptıklarını anlattığı dersin asistanları aynısını İbn Haldun’da yapmaya karar vermişler.

Fakülteden izin alınmış.

Derste üzerinde konuşulan sanat eserlerinin çıktıları alınmış, Halil Hoca ve asistanları selo bantlarla 100’den fazla resmi sınavlardan önce koridorun duvarına asmışlar.

Öğrenciler de zaman zaman gelip resimlere bakarak sınava hazırlanıyorlarmış.

Dersin son dört haftasının konusu Michelangelo olduğu için en çok da onun eserleri varmış sergide.

Ama final yaklaşırken bir gün duvardaki resimler yırtılmış.

Michelangelo'nun Davut heykelinin fotoğrafları, Michelangelo'nun Vatikan'daki Sistine şapeli tavanına yaptığı Adem ile Havva'yı çıplak gösteren fresklerin fotoğrafları. Şeytanın Adem'i ve Havva'yı ağacın yasak meyvesinden ikram ederek yemeğe tahrik ettiğini gösteren freskin resmi…

Resimleri yırtan üniversitenin bir tarih doktora öğrencisi.

Öğrenci daha sonra öğrencilerin olduğu bir Whatsapp grubuna yaptığını itiraf eden bir mesaj yazmış.

Bu mesajı birkaç gün sonra 150 takipçili, “İHÜ Öğrenci İnisiyatifi” adlı bir hesaptan üniversite öğrencileri adına konuşuyormuş gibi tweet de atınca da olay üniversitenin dışına da taştı.

Şöyle diyor mesajında:

“Halil Berktay'ın bu tavrı, sanat tarihi anlatımı olmaktan ziyade bilinçli bir yozlaştırma faaliyetini andırmaktadır. Nitekim kendisi İHU öğrencilerinin önemli bir kısmının İmam Hatip Nesli olduğunu ve öğrencilerin neredeyse tamamının değerlerine bağlı ve onları yaşama gayretinde olan Müslüman gençlerden müteşekkil bulunduğunun farkındadır. Üstelik bu gençler Türkiye'nin dört bir yanından yüksek puanlar alarak bu okula gelen, Türkiye'nin geleceğinde söz sahibi olması beklenen, buranın ''İslami değerlere saygılı bir okul'' hüviyeti taşıdığına inanan aileleri tarafından gönül rahatlığı içerisinde İHU'ya emanet edilen gençlerdir. Görüntülerin duvarları kapladığı bir koridor Müslümanların namaz kılmak üzere sık sık uğradığı iki adet mescidin yanı sıra merdiven, asansör ve tuvalet gibi ortak kullanım alanlarına açılmaktadır. Kuşkusuz Berktay bunun farkında olduğu gibi Müslümanları bu görüntülere maruz bırakmanın ne anlama geldiğini de çok iyi bilmektedir. Duvarlara astığı görüntüler arasında Davut peygambere atfedilen çıplak bir heykelin, ayrıca Adem peygamber ve eşi Havva olduğu varsayılan çıplak iki kişinin bulunduğu bir resmin de bulunması, eylemin boyutunu değerlere hakaret ve saldırı yoluyla bir şiddet eylemi olarak değiştirmektedir.”

Bu tek kişilik eylem üzerine üniversitede yaşanan tartışmalara ve yazışmalara bakılırsa bir kaç kişi dışında öğrenciler ve hocalar bu vandalizme tepki gösteriyor.

Sadece online olarak da kalmıyor bu tepkiler, üniversite kampüsünde öğrenciler Berktay’a destek eylemleri yapmış.

Halil Hoca’nın odasını kalabalık öğrenci grupları ziyaret etmiş, önünde Halil Berktay’a destek veren pankartlarla gösteriler yapılmış.

Hatta başörtülü bir öğrencinin tuttuğu pankartta “Burası medrese değil üniversite” yazıyor.

İslam felsefecisi olan üniversitenin rektörü Atilla Arkan da tartışmalar sonrası attığı tweetle olaya tepki gösteren öğrencileri tebrik etti ve Halil Berktay’a destek verdi:

“Yaşanan üzücü hadiselerin ardından siz öğrencilerimizin Prof. Dr. Halil Berktay Hocamıza karşı bu vefalı ve değer bilir duruşunu çok kıymetli buluyorum. Üniversite yönetimi olarak konuyu ilk andan itibaren, her yönüyle yakından takip ediyoruz. Gerekli reaksiyonların alınacağından ve tüm süreçleri hakkaniyetle işleteceğimizden şüpheniz olmasın. Şimdi sizlerden istirhamım sınav haftasında derslerinize odaklanmanız ve bu süreci başarıyla atlatmanız.”

Peki kampüste bunlar olurken, dışarıdan bu olaya gösterilen tepkiler nasıl oldu?

Geniş bir grup, tam da bir üniversiteden yapması beklenen dünyanın kültürel mirasını öğrencilere aktarmak gibi temel bir entelektüel faaliyete tepkiyi haklı olarak eleştirdi.

Bazıları, mesajdaki “İmam Hatip Nesli” gibi ifadeler üzerinden bu üniversiteyi kuran, bu müfredatı oluşturan, şimdi de yöneten insanların çoğunun da İmam Hatipli olduğunu görmezden gelerek Müslümanlar ve İslamcılarla ilgili yine klasik cümlelerini kurmak için olayı vesile yaptı.

Tabii yine kalabalık bir grup da her an tetikte bekledikleri, “Yetmez Ama Evet dediniz, böyle oldu”lar. “İslamcıları şımarttınız bak şimdi sizin başınıza bela oldu”lar. “Oh olsun”lar silahlarına sarıldı…

Türgev’in açtığı, başında yönetici olarak Cumhurbaşkanı’nın oğlunun olduğu, adı İbn Haldun olan bir üniversitede, bütün öğrencilere okula adım atar atmaz yıllardır verilen sanat tarihi dersinde Michelangelo, Rönesans, Barok anlatılmasını, bu dersi yıllardır Halil Berktay’ın vermesini, öğrencilerin, hocaların, Rektör’ün bu olayda Halil Berktay’a desteğini bir çırpıda görmezden gelip, bir tek öğrencinin vandalizminden kendi önyargılarını doğrulama heyecanına kapılanların Türkiye’deki değişimi anlaması da çok zor.

Çünkü zaten amaç anlamak değil.

Amaç; içinde bir sürü farklılığın olduğu koca bir insan kitlesini tarihin bir noktasında donmuş hatta varoluşsal olarak kötü kabul etmeye devam etmek, bunu yaparken de kutuplaşmanın dışına çıkıp diyaloğu sürdüren, elini taşın altına koyan, değişime inanan, bu riski alan insanları da lanetlemek, bu diyaloğu saflık olarak damgalamak, kutuplaşmadan itibar kazanmaya devam etmek.

İbn Haldun ile Michalengelo’nun Başakşehir’deki buluşmasını kaçıranlar sahiden çok şanssız.

.08/06/2024 09:17

Türkiye’de mutlu, huzurlu, başarılı olabilme sanatı…

“Dünyayı, hayatı ve kendini sevmenin yolları”

“Çağdaş dünyada bireyin direnmesi ve yücelmesi için”

“Yaşam mimarisinin moral yapıtları”

“Mutluluk dürbününden hayata bakmak”

“Başarı ve mutluluk arayanlara başucu el kitabı”

“Gazetelerin başlıklarını gözden geçirirken, Özer'in yazılarını okumadan keser, akşam rahat ve Mozart fonlu bir ortamda zevkine vararak okur, bazı yerlerinin altını çizer, ertesi gün beş on fotokopi yapıp aileme ve bazı yakın dostlarıma dağıtır, onların da Özer'in mutluluk dürbününden hayata bakmalarına yardımcı olurum. Bir bakıma, zevkli bir eğitim metodu...”

Anlaşılabileceği üzere bu cümleler bir kitap tanıtım kapağından.

Benzer motivasyon ve başarı kitapları için epey erken bir tarihte 1989’da yazılmış kitabın adı: Mutlu ve Başarılı Olma Sanatı.

Kitapla ilgili bu övgü dolu cümleler İshak Alaton, İsmail Cem, Bedrettin Dalan, Nejat Eczacıbaşı, Acar Baltaş, Nazlı Ilıcak ve Güneri Civaoğlu ünlü isimlere ait.

Bestseller olmuş, gazetelere ilanlar verilmiş, imza günleri yapılmış kitabın yazarı olan “Özer”i İstanbul elitleri dışında Türkiye’nin tanımasına ise henüz birkaç yıl var.

Bu motivasyon kitabının yazarı Türkiye’nin ilk ve şimdilik son “first gentelman”ı Özer Uçuran Çiller’di.

Henüz eşinin soyadı dışında, “kızlık” soyadını kullanma kanunun çıkmasına çok var.

Ama zaten burada “erkeklik” soyadını eşinin soyadıyla birlikte kullanan biri var karşımızda.

Özer Uçaran, Çiller soyadını eşinden almış ilk erkeklerden biri olabilir.

Verdiği röportajlarda bunu neden yaptığını büyük bir özgüvenle şöyle anlatmıştı:

“Galiba Türkiye'de mahkemeye başvurup karısının soyadını alan bir tek ben varım. Soyadım Uçuran, farkındaysan öyle süper bir soyad değil, vazgeçmem zor olmadı...”

Uçuran soyadı ise gerçekten de bir uçurma vakasından geliyordu:

“Babamın babası Mudanya'da urgancı. Genç yaşta ölüyor. Babam da rahmetli babasından kalan ne varsa satıyor, gidip bir Dodge araba alıyor. Mudanya-Bursa arasında insan taşıyor. Şoför yani. Sonra bir gün Kirazlı Yayla vardır Uludağ'da, oraya çıkıyorlar, yiyorlar, içiyorlar, dönüşte de araba artık nasıl oluyorsa şarampole uçuyor. Tabii babamın bütün mal varlığı orada haşat oluyor, ona geriyi bir lakap kalıyor: Uçuran. Arabayı uçurdu ya, Uçuran aşağı, Uçuran yukarı...”

Mudanyalı minibüs şoförünün oğlunun yolu İstanbul’a nasıl düşmüştü peki?:

“Mustafa İpekçi, Bursa'nın varlıklı ailelerinden birinin oğlu. Onun yanına şoför olarak giriyor babam. Hatta onun peşinden İstanbul'a taşınıyor. İpekçiler, Valikonağı'nda büyük bir evde yaşıyorlar, biz de ailecek onların evinin yanındaki müştemilatta kalıyoruz. Ben o evde doğuyorum. Çok fakirdik tabii. Bir de soyadım Uçuran. "Özeeeer, neyi uçuruyorsun?" derlerdi. Ezik bir çocuktum. Önce Saint Joseph sonra Robert Kolej. Zengin çocuklarının okuluna gittim ama o okullara girmiş, gelmiş geçmiş en fakir öğrenci belki de bendim. Bu kadar iyi eğitim almamın sebebi de Mustafa İpekçi'nin büyük kızı. Dame de Sion'da okuyor, zorla beni Saint Joseph'e yazdırıyor. İyi ki de öyle yapmış. Görüntü aldatıcı olabiliyor. Robert Kolej'de sabaha kadar telefon operatörlüğü yapıyordum ve yemekhanede garsonluk. Başka türlü yemek paramı çıkaramıyordum. Babam, şarampole yuvarlandığı için bu soyadı almış" demeye utandığımdan, babamı topçu subayı yaptım. "Soyadın neden böyle?" diyene oracıkta topçu subayı Ramiz Uçuran'la ilgili bir hikaye yazıveriyordum.”

Sonra oğlunun mesleğinden ve soyadından utandığı baba Ramiz Uçuran şoförlükten bakkallığa geçer.

Caddebostan Plaj Gazinosu’nun karşısında Ar Bakkaliyesi’ni açar.

“Sonra şoförlüğü bıraktı babam, Adil isminde bir arkadaşıyla Caddebostan'da bakkal açtı. Adil ve Ramiz'in baş harfleri Ar Bakkaliyesi. Ben de bakkal çıraklığına terfi ettim. Sürekli sipariş alıyorum, elimde fileler koşturup duruyorum, bir de ekstradan yazları karpuz ve dondurma satıyorum. O da ne, ellerinde tenis raketleriyle zengin arkadaşlarım geliyor! Beni görmesinler diye kafamı gizliyorum..”

Ama bu zor şartlardan sınıf atlamaya devam eder Özer Uçuran.

Önce Saint Joseph’i bitirir. Sonra henüz adı Boğaziçi Üniversitesi olmayan Robert Kolej’de mühendislik okur.

Ve bu sırada Robert Kolej’in kız okulu Arnavutköy Kız Koleji’nde okuyan Tansu Çiller ile evlenir.

Tansu Çiller, gazeteci ve bürokrat Hüseyin Necati Çiller’in kızıdır. Selanik ve Filibe göçmeni Milaslı bir ailedir Çillerler. Mülkiye mezunu Hüseyin Necati, 1920’lerde Ankara’da Cumhuriyet kurulurken Ahmet Emin (Yalman) ve Asım Us tarafından çıkarılan Vakit Gazetesi’nin Ankara temsilciliği yapmıştır.

Yaptığı haberler yüzünden milletvekilinden dayak yemesi üzerine gazetecilerin haber boykotu başlatmış, Rüştü Karakaşzade ile yaptığı röportajla Sabataycılık tartışmalarını alevlendirmiş, hareketli bir hayatı olan bir gazetecidir.

Sonra tek parti iktidarı sırasında devrin başka gazetecileri gibi memuriyete geçmiştir.

İstanbul’da vilayet mektupçuluğu, vali ve belediye reisi muavinliği yapmış, 1950’de DP iktidarı sırasında CHP’li olmasına rağmen Bilecik Valisi yapılmış ama 1954’de CHP’den vekil adayı olup, seçilemeyince valilik kariyeri bitmiştir. Orta sınıf bir emekli vali olarak İstanbul’da tek kızlarını büyütürler.

Aile Ayaspaşa’daki Ankara Palas’te oturmaktadır:

"Tamam, tamam evlenmeyi kabul ediyorum" dedi. Fakat ikide bir "Soyadını beğeniyor musun?" diyor. Babası hep erkek evladı olsun istemiş, olmamış, "O kadar istiyorsan tamam Çiller olurum" dedim, "ama Uçuran da kalsın..." Ben onun ailesine iç güveysi olarak girdim. Onların Ayaspaşa Ankara Palas'ta güzel bir evleri vardı, orada yaşamaya başladık.”

Robert Kolej’den sonra askerlik yapan artık yeni adıyla Özer Uçuran Çiller, birkaç yıl Shell’de çalıştıktan sonra Tansu Çiller de okulu bitirince burs bulurlar ve 30 yıl sonra koca bir servet sahibi olacakları ABD’ye bursla mastera giderler:

“Amerika'ya gitmek istiyoruz ama paramız yok. Ne yaptı etti, kendine New Hampshire'da bir burs buldu, master yapacak, benden önce gitti, bana iş de buldu. New Hampshire Karayolları'nda köprü mühendisliği. Bir sene orada çalıştım. Hem karayollarında çalışıyorum hem de haftada üç gün Boston'a gidip MBA yapıyorum. 67'de gittik, 74'ün sonunda döndük.”

60’larda ABD’de MBA masterı yapıp, şirketlerde çalışmış olmak Türkiye’de göz kamaştıracak bir CV’ye sahip olmak demekti.

Tam da bu yüzden Türkiye’ye döner dönmez genç yaşta Mehmet Emin Karamehmet’i Çukurova Holding’inde yöneticilik yaptı. Bu sırada holding Pamukbank ve Yapı Kredi’yi aldı, bankacılık deneyimiyle Has Holding’e transfer oldu ve 80’lerin başında İstanbul Bankası’nın genel müdürüydü artık.

adam, insan, giyim, insan yüzü, kişi, şahıs içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

24 Ocak kararlarının ardından açılan yeni liberal ekonomide yüksek faiz veren bankalar ve bankerler için fırsatlar ortaya çıkmıştı.

İstanbul Bankası da en yüksek faiz veren bankalardan biriydi.

Reklamlarını Zeki Müren seslendiriyor, Fenerbahçe maçlara formasında İstanbul Bankası reklamıyla çıkıyordu.

metin, gazete, yazı tipi, yayımlama, neşir, neşriyat içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Ama 1983’teki banker skandalı bu yüksek faiz veren bankaları da vurdu.

Hisarbank, Ortadoğu İktisat Bankası ve İstanbul Bankası 27 Ekim 1983 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla Ziraat Bankası’na devredildi.

Haklarında da davalar açıldı.

Ama batan İstanbul Bankası, Özel Uçuran Çiller’in bir üst sınıfa atlamasıyla sonuçlandı.

Bunun nasıl olduğunu 1994 yılında TBMM’de Tansu Çiller’in mal varlığının araştırılması için komisyon kurulması için verilen önerge sırasında kürsüye çıkan ANAP Yozgat Milletvekili Mahmut Orhon’un konuşmasından okuyalım:

“Uçuran Çiller ailesinin asıl serveti, Özer Beyin İstanbul Bankasına genel müdür olmasıyla başlıyor. İstanbul Bankasının en büyük ortağı Hasoğlu AŞ'dir, küçük bir hisse de Sayın Çiller ailesine aittir. İstanbul Bankası kanalıyla, yüksek faiz vaadiyle halktan paralar toplanmaya başlıyor, paralar birikince faizler de birikiyor; ancak, ödeme yapılmak istenmiyor; çare de bulunuyor: Has ve Uçuran Çiller aileleri adına şirketler kuruluyor; MARSAN bunlardan birisi. Diğer şirketlerin hisselerinin çoğu Mete Hasoğlu ve eşi Fatma Fezal Hasoğlu'na ve yine Uçuran ailelerine aittir. Sayın Genel Müdür Uçuran, MARSAN, MARHAS, ÎTS, MARMİN, BMT ve bunun gibi isimli şirketlere, 18 Mayıs 1984 tarihli Ziraat Bankası müfettişleri Doğan Altınay, Ahmet Vatandaş ve Levent Dinçer'in raporlarında belirttiklerine göre, bol miktarda kredi yeriyor. Bu şirketler Uçuran ve Has ailelerine ait. İlginç olanı, paraların hep bu şirketlere verilmesi ve bu paraların geri dönmemesi, İstanbul Bankasının da bu yüzden iflas etmesi, bankanın tasfiyesine gidilmek zorunda kalınmasıdır. 1983/7242 sayılı Kararnameyle, İstanbul Bankası, Ziraat Bankasına devredilerek, alacaklıların parası devlete ödettiriliyor, çalışanları aç ve perişan sokağa atılıyor. Çalışanların sıkıntısı had safhaya ulaştığı sırada Sayın Tansu Çiller Başbakan oluyor ve feryatlardan başı ağrımaya başlıyor. Çare, SSK Kanununa, 10.9.1993 tarihinde Başbakan Prof. Dr. Tansu Çiller imzasıyla bir madde eklenmesiyle ilgili bir kanun tasarısı hazırlanıp, kanunlaştırmada bulunuyor. Böylece, çalışanların sıkıntıları da devlete yıkılarak, mesele Sayın Başbakan tarafından çözülmüş oluyor. Sonuçta, hem alacaklılar hem de çalışanlar devlete yıkılırken, Uçuran'lar ve Has'lar servet sahibi oluyorlar.”

Sonra Bizim Vadi Kooperatifi, yine davalar, 7 Eleven Türkiye mağazaları…

Ve 1991’de DYP’den medyanın, elitlerin, iş çevrelerinin büyük tezahüratlarıyla siyasete giren Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi profesörlerinden Tansu Çiller, önce Hazine Bakanı, iki yıl sonra da yine medyanın, elitlerin ve burjuvazinin büyük tezahüratları arasında DYP Genel Başkanı ve Başbakan olur.

Sarışın, kadın Robertli, Boğaziçili, profesör bir kadın Başbakan’ın coşkusuyla kimse Başbakan olurken 8 Haziran 1993’de verdiği uzun mal beyanın takılmaz:

“Yeniköy'de müstakil ev

* Uskumruköy, Kilyos arsa kat karşılığı 30 villa, sosyal tesisleri, 16 daireli Apart otel (Ağustos 1991, son genel seçimden önce)

* Bodrum Yeşilyurtlular Kooperatifi hissesi
(1 adet)

* Bizim Vadi Kooperatifi hissesi (1 adet)

* 18.dönem milletvekilleri yapı kooperatifi hissesi (1 adet)

* Amerika'da müstakil ev (200 m2)

* Amerika'da apartman dairesi (110 m2)

* Bilkent konutları, dubleks daire

* Marsan Marmara Holding A.Ş. ortaklığı payı (1.1 milyar TL)

* Marso Gıda A.Ş. payı (0.7 milyar TL)

* Markim Kimya A.Ş. ortaklık payı (0.1 milyar TL)

* Yeşilyurt Turizm A.Ş. ortaklık payı (0.08 milyar TL)

* Uskumruköy, Sarıyer arsa (78 dönüm)

* Kısırkaya, Sarıyer arsa (90 dönüm)

* Kilyos ve Sarıyer arsa (29 dönüm)

* Milas, Muğla Bahçe, 1/4 hisse (13 dönüm)”

Ama bu kadar da değil. Bir yıl sonra mal beyanında yer almyan Amerika’daki mal varlığını Umur Talu'nun Genel Yayın Yönetmeni olduğu Milliyet'in Washington Temsilcisi Turan Yavuz ortaya çıkardı. Cumhurbaşkanı Demirel’in bile “Bu nedir ya” tepkisi verdiği bir servet de Amerika’dan çıktı:

“Granil Hill Alışveriş Merkezi (alım yılı 1992)

Salem Kentinde villa. (alım yılı 1993)

The Hamshire Otel- 120 odalı (alım yılı 1992)

18 daireli apartman (alım yılı 1992)”

Cumhuriyet’ten Doğan Akın da Amerika’daki bu büyük servetin sahibi görünen Çiller'lere ait Marsan Holding'in yıllarca vergi ödemediğini ortaya koyan bir dosya haber yaptı.

Haberler üzerine TBMM’de Çiller’in mal varlığının araştırılmasıyla ilgili komisyon kurulması önerildi ama önerge reddedildi.

Çiller, kurnaz bir hamleyle Amerika’daki mal varlığını kurduğu Zübeyde Hanım Şehit Anneleri Vakfı’nda bağışlayacağını açıkladı. Vakfın başkanı da tanıdık bir isimdi: Meral Akşener.

O komisyon ise ancak 28 Şubat’tan sonra Çiller, güç kaybedince kurulabildi.

28 Temmuz 1998'de bu komisyonda ifade veren Özer Uçuran Çiller tartışılan servetinin kaynağı olarak kayınvalidesinin çıkınını gösterdi:

"Kayınvalidemin ölümünden sonra tesadüf eseri Tansu evde buldu, eski kadınlar bunlar, çıkınında saklamış"

metin, gazete, yazı tipi, haberler içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

metin, gazete, haberler, yayımlama, neşir, neşriyat içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Sonrası…

Hiçbirşey.

Çiller siyaseti bıraktı. Çift Yeniköy’deki evlerinde yaşadılar. 2008 yılında verdiği bir röportajda hayatının en güzel dönemini yaşadığını söylemişti:

“Kuşadası'nda çiftlikte 40 dönümlük bir üzüm bağımız var. İki sene önce Pinno Gricco fidelerini getirdik İtalya'dan, şarap yapıyoruz. Sonra zeytinyağı yapıyoruz. Özelliği süzme sıkım, mekanik sıkım değil yani. Ve yeşil sabun. Bir de tenis merakım var, turnuvaları izliyorum. Hayatımın en güzel dönemini yaşıyorum. Sabah 6.30-7.00 gibi kalkıyorum. Elimde gazeteler saunaya iniyorum. 30 senedir böyle. Bir nevi detoks. 45 dakika kalıyorum. İçeride jimnastik yapıyorum. Boynumda sorun var, boyun hareketlerimi yapıyorum. Ondan sonra buz gibi portakal- nar karışımım geliyor. Bir bardak da su. O bardak suya okuyorum. Dua ediyorum yani. Önce onu içiyorum, sonra portakal ve narımı. Duş alıyorum, çıkıyorum. İnternete giriyorum. Aklıma bir kavram mı geliyor, hemen internette araştırıyorum, müthiş keyif alıyorum. Notlar alıyorum, yazılar yazıyorum. Yazdıklarımı Tansu'ya okutuyorum. Oğlumla öğle yemeklerine çıkıyoruz. Tansu ile her cumartesi sinemaya gideriz. Bu pazar balığa çıkacağız.”

Ezoterizme, altenatif tıbba merak saldı, Mevlana’nın torunu olduğunu iddia etti, beden elektiriği tanı cihazlarının Türkiye temsilciğini aldı.

Bu arada yeniden hayatın anlamı, başarının yolu üzerine kitaplar yazmaya başladı.

Sırrı Sırrı, Tanrı’nın Enformasyonu, Yazgı: Değişken Kader…

metin, ekran görüntüsü, çevrimiçi reklamcılık, web sitesi içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Bu yazdığı kitaplar biraz küçümsendi ama 86 yaşına kadar tam da kitaplarında sırlarını verdiği, tavsiyelerde bulunduğu gibi mutlu ve huzurlu, başarılı bir hayatı oldu Özer Uçuran Çiller’in.

86 yaşında da Cumhurbaşkanı’nın katıldığı bir törenle son yolcuğuna uğurlandı.

Yani özetle; 80’lerin sonunda yazdığı ilk kitabı mutlaka okunmalı.

Türkiye’de mutlu ve başarılı yaşama sanatının sırrı galiba o kitapta yazıyor.

.12/06/2024 07:35

Seçmen artık sadık değil, macera peşinde

Dün Cumhurbaşkanı Erdoğan 18 yıl sonra CHP Genel Merkezi’ni ziyaret etti.

Ama 18 yıl sonra Erdoğan’ın geldiği CHP’de değişmeyen tek şey partinin kedisi Şero’ydu.

AK Parti’nin ilk 10 yılında Manisa’da eczacılık yapan Özgür Özel partinin başında. AK Partili yılların ünlü diplomatlarından Namık Tan Özel’in yanında.

2006’da sırf başörtülü first ladyye karşı askerle, yargıyla işbirliği yapan, milyonları sokaklara döken, muhtırayı, AK Parti’nin kapatılma davasını destekleyen CHP’nin artık genel başkan yardımcılarından biri başörtülü.

10 yıl önce çözüm sürecine yak sürüyen CHP’nin genel başkanı artık Tahir Elçi, Şenyşar davalarını, Hakkari Belediyesi’ne kayyumu çözüm sürecini başlatan Cumhurbaşkanı’na şikayet eden bir siyasi çizgide.

Ve en önemli fark, 22 yıl sonra artık birinci parti CHP, ikinci parti AK Parti.

Muhalif seçmenleri etrafında toplamayı başaran CHP, 1970’lerden bu yana ilk kez yüzde 35’in üzerine çıkmış görünüyor.

Bütün emareler ve dünkü ziyaretin fotoğrafları Türkiye’nin 2028’e iki partinin domine ettiği bir siyasetle gittiğini söylüyor.

Peki, başka bir ihtimal var mı?

Biraz başımızı kaldırıp Avrupa’ya bakalım.

6-9 Haziran arasında AP seçimleri için 350 milyon Avrupalı’nın ortalama yüzde 51’i sandığa gitti ve oy verdi.

Aşırı sağ diye diye küçümsenen, marjinalleştirilen popülist partiler Fransa’da birinci, Almanya’da ikinci çıktı.

Ama en az onun kadar ilginç bir durum daha var.

Bir zamanlar sosyal demokrat/sosyalist parti ile merkez sağ/Hristiyan demokrat partiler arasında iktidarların gidip geldiği Avrupa’da iki ana akım siyaset bu seçimlerde başat rollerini biraz daha kaybetti.

AP’deki sandalye sayısında merkez sağ partilerin ittifakı birinci sırada, iki ayrı gruba ve bağımsızlara bölünmüş aşırı sağ/popülist partilerim toplamı ise hemen arkasından sosyalist/sosyal demokrat partilerin önünde ikinci sırada artık.

Almanya’da AP seçimlerini Hristiyan Birlik partileri kazandı. İkinci sıradaki aşırı sağ AfD, bütün dışlanmalara, kapatma tehditlerine, milyonluk mitinglere rağmen iktidardaki Sosyal Demokratları ve iktidar ortağı Yeşiller’i geride bıraktı.

Seçmenin maceraya ne kadar açık olduğunu gösteren ise Sahra Wagenknecht İttifakı’nın aldığı oy oranıydı.

Sahra Wagenknecht İttifakı’nın adı ittifakın kurucusu İranlı bir babanın ve Alman bir annenin kızı olarak Doğu Almanya’da doğan, meşhur Alman sosyal demokrat eski Maliye Bakanı Oscar Lafontaine’nin eşi 55 yaşındaki Sahra Wagenknecht’den geliyor.

Eşinin kurucusu olduğu sosyalist Die Linke’den Ocak 2024 ayrılıp kendi adıyla Sahra Wagenknecht İttifakı’nın kurmasından beş ay sonra girdiği ilk seçimde yüzde 6,2 aldı.

Çizgisini mevcut siyasi pozisyonlarla tarif etmek imkansız.

Bundestag’daki 10 milletvekili arasında Türkler, Araplar ve Boşnaklar da var ama parti yeni göçmenlere karşı. İsrail’e ve Ukrayna’ya destek konusunda birleşen Alman siyasetinden de farklı bir çizgide duruyor. Çar’ın Uşağı diye suçlanacak kadar Putin’e yakın.

Ama beş aylık parti 76 yıllık Alman liberallerinin Hür Demokrat Partisi’nden ve arkasında 68 kuşağı olan 44 yıllık iktidar ortağı Yeşiller’den daha fazla oy aldı.

Fransa’da da durum benzer.

Bir zamanlar sosyalist Mitterand ve merkez sağcı Chirac arasında iktidarın gidip geldiği Fransa’da da iki merkez parti artık siyasetin merkezinde değil.

Uzun yıllar Chirac’ı sonra Sarkozy’yi iktidar yapan yeni adıyla Cumhuriyetçiler AP seçimlerinde yüzde 7 aldı.

Mitterand’ın sosyalist partisi ise kurduğu koalisyonla ancak yüzde 13 oldu.

Le Pen’in partisi 28 yaşındaki lideriyle yüzde 32, Macron’un neredeyse şahıs partisi 32 yaşındaki lideriyle yüzde 15, Melenchon’un yine bir şahıs partisi olan Boyun Eğmeyen Fransa’sı yüzde 10 aldı.

Merkez sağ Cumhuriyetçilerin lideri çareyi direksiyonu Le Pen’e doğru kırmakta buldu. Hepsi minik minik kalmış sosyalist partiler ise seçmenlerin baskısıyla erken meclis seçiminde ittifak kararı aldı.

İtalya’da durum merkez partiler için daha da vahim.

Bir zamanlar ülkeyi yönetmiş sosyalistler ve sağcılar bin parçaya bölünmüş durumda. Mussolini’nin gençlik hareketinden yetişmiş Meloni en ılımlı sağ lider artık.

Göçmen teknelerini batırmayı savunan Salvini’nin kendi adını taşıyan partisi, bir komedyenin kurduğu Beş Yıldız Hareketi, Berlusconi’nin partisi sağ siyaseti domine ediyor. Klasik sol parti SD yüzde 25lere demirlemiş durumda.

Kıbrıs’ta AKEL gibi ülkenin kurucu güçlerinden bir parti, bir Tiktok fenomeninden sadece 2 puan daha fazla oy alabildi.

Finlandiya’da sol parti, Avusturya’da bir zamanlar iktidara gelmesi engellenen Nazi kökenli parti büyük başarılar yakaladı.

Hollanda zaten tercihini 20 yıldır belli oranları aşamayan, şarlatan Wilders’ten yana kullanmıştı.

İngiltere’de Temmuz ayındaki seçimlerde de Nigel Farage’ın Reform Partisi’nin iktidardaki muhafazakarları geçmesi bekleniyor.

Bütün bunlar seçmenlerin partilere sadakatinin sonuna geldiğimizi söylüyor.

Artık ne dediği meçhul, kimseyi kesmeyen büyük kitle partileri eriyor, büyük kitle partilerin varlık nedeni; maceraya girmekten korkan seçmenlerin aşırı partilere karşı tepki oylarını alabilmeleri.

İnsanlar önemsedikleri çeşitli meseleler ve liderler etrafında siyasileşiyor, radikalleşiyor.

Oyunu Twitter’da tweet beğenmek gibi bir mesaj olarak kullanıyor. Sandığı bir çözüm yeri değil, bir tepki gösterme imkanı olarak görüyor.

Bu yüzden oylarını çok çabuk değiştiriyorlar.

En son AP seçimlerinde yeşillere oy veren Avrupalı gençler yüzünden bir “Yeşil Dalga”dan bahsedilmişti.

Ama iklim değişikliğinde durum daha d vahimleşirken o yeşil dalga gitti, şimdi gençler statükoya karşı değişim için aşırı sağ partilere oy veriyor.

20 yıl önce birine statükoyu yıkmak için en sağa oy veren gençlerden bahsedilseydi herhalde bunu çok tuhaf bulurdu.

Ama artık bu aşırılıklar siyasetin normali.

Ve “aşırı” demekle de merkez siyasetin merkezini korumak mümkün değil.

Türkiye’de de aslında benzer bir trend var.

2023’de Sinan Oğan’a giden yüzde 7 bunun bir işaretiydi.

2024’de Yeniden Refah’a kayan oylar, Zafer Partisi ve TİP’in yüzde 4’leri görmesi hepsi aslında sağ ve sol popülizmin siyasetteki başarı hanesine yazılmalı.

Bunlar aynı zamanda seçmen sadakatinin azaldığının da işaretleri.

2023 gibi kritik bir seçimde bile muhalefete muhalif muhaliflerin yüzde 7’si gidip çok bilinmeyen, sonra da bir fiyaskoya dönen Sinan Oğan macerasına girmiş ve seçimin sonucunu belirlemişti.

Seçmen yeni maceralara da açık görünüyor.

31 Mart’ın ardından önemli bir araştırma şirketinin yaptığı özel bir çalışmaya göre 2024 yerel seçimlerinde 10 milyon seçmen oyunu değiştirdi.

Bu rakam siyasette büyük bir harekete ve bıkkınlığa işaret ediyor.
Her hareket, her seçimde bereket doğurmayabilir.

AK Parti’nin toparlanamaması, kendini değiştirememesi muhafazakar kanatta, CHP’nin DEM ittifakı, Erdoğan ile görüşmeleri, mülteci ve Kürt meselelerindeki liberalleşen tavrı da muhalif kanatta seçmenleri yeni maceralara sürükleyebilir.

Bu maceraperest seçmenler oyları bölmemek gibi sorumluluk sahibi de olmayabilir. Özellikle de genç seçmenler için bu sorumluluk duygusu, tepkisellikten daha zayıf olacaktır.

Yani seçmenin oyu garantide değil. Bir anda bir mesele siyasetin en önemli konusu haline gelebilir ve o mesele etrafında yeni siyasi pozisyonlar oluşabilir.

Bütün rakamlar tersini söylese de önümüzdeki seçimin iki parti arasında geçeceğini söylemek için henüz çok erken.

.17/06/2024 02:01

Kurbanın derisine ne oldu?

Bugün buna inanmak güç ama bir zamanlar Kurban Bayramları Türkiye’de bir güvenlik krizi konusuydu.

Peki, nasıl olmuştu bu tuhaflık?

Laik cumhuriyet kurban derisi, sakatat, fitre ve zekat toplama yetkisini 1925’te Atatürk’ün talimatıyla Tayyare Cemiyeti adıyla kurulan Türk Hava Kurumu’na vermişti.

Aykırı hareket edenlere de 3 aydan 6 aya kadar hapis cezası.

Kurban derisi ile vatan savunması arasında güçlü bir bağ kurulmuştu.

O yıllardaki propagandaya bakılırsa yerde yürüyen dört ayaklı hayvanların derileri, kesildikten sonra kanatlanıp yurdu koruyan uçaklara dönüşüyordu:

“Cemiyete verilecek olan bu paralar, bu deriler, bu bağırsaklar, Türk yurdunu, Türk yurttaşlarını gazlı bombalara, yangıncı kumbaralara karşı koruyacak birer çelik siper haline gelecektir. Düşman hücumlarına kurban olmamak için kurban paralarınızı Tayyare Cemiyeti’ne teberrü ediniz. Kurban kesmiş kadar sevaba girer, vatan müdafaasına bir fayda da temin etmiş olursunuz. (Cumhuriyet, 1933)

“Kurban bedellerini Türk Hava Kurumuna vererek muhakkak bir koyun kesmekten çok daha hayırlı bir iş görmüş olacaklardır. Kurban deri ve bağırsaklarını Tayyare Cemiyeti’ne vermekse kurban kesen her Müslüman Türk’ün ödemeğe mecbur olduğu bir borçtur” (Abidin Daver, 1933 Cumhuriyet)

Kurban kesen yanında zabıta, jandarmayla devleti buluyordu. Kurban ve sevabı vatandaşın ama derisi devletindi.

Her bayram sabahı vatandaşla devlet arasında bir gerilim konusuydu bu.

Kurban derisi, sakatat yüzünden kimler mağdur olmadı ki?

Tayyare Cemiyeti’nin tekeline verilen sakatat işlerine karışıyor diye koşer kesim yapan Yahudiler tehdit edildi:

“... Yahudi hahamlarının hayvan sakatatında, kuzu işkembelerinin içinde ne işi vardır?.. Vilayet konuya hak ettiği önemi verdi, haham efendiler de burunlarını koyun işkembelerinden çıkardılar... Vilayet ... bu çizgiyi aşanları kulaklarından tutup İstiklal Mahkemesi’ne yollamalı, sonunun ne olacağını bunlara göstermelidir.”

Devlete karşı halkın haklarını savunma iddiasıyla oy alan sağ partiler bu baskıcı uygulamayı bitirmek için girişimler yaptı.

Zamanla post delindi.

1975’te İçişleri Bakanı olan MSP’li Oğuzhan Asiltürk deri toplamada “THK zabıta kullanılmasın” genelgesiyle başlayan tartışmaların harareti hiç dinmedi.

12 Eylül darbecileri 1981’de yasağı sıkılaştırdı.

12 Eylül ünlü MHP davasında yargılananlara yöneltilen suçlamalardan biri de yasa dışı olarak kurban derisi toplamaktı.

1982’de Gaziantep’te yakalanan 13 Dev-Yol'cunun suçları sayılırken “Bombalı pankart asmak, halktan kurban derisi toplamak” da sayılıyordu.

1986’de Özal, kurban derisinde devlet tekelini kaldırınca yazılan şu satırların bugünden bakınca espri olmadığına kim inanır:

“Türkiye'yi Orta Çağ karanlığına götürmek isteyen kara yobaz çetelerine verilen ödünlerle bugünlere kadar geldik. 1983 sonrası ANAP dönemi bu karanlık güç odaklarının örgütlenip palazlandığı yıl oldu.” (Hikmet Çetinkaya-Cumhuriyet)

1992’de Demirel, 1994’te Çiller yasağı gevşetti. Laik basın, ordu ayağa kalktı.

İhbarcı vatandaşlar jandarmayı, polisi aradı, her bayram camiler, yurtlar, depolar basıldı. Cami

Derneği’nde giderayak sevap işlemek isteyen hacı amcalar gözaltına alındı, 3 aydan 6 aya kadar hapis cezasıyla yargılananlar, hapse atılanlar oldu. Kurban derisi harareti can bile aldı.

O kadar ki 1994 yılında kurban derileri üzerine basın toplantısı düzenleyen Antalya THK Başkanı, basın toplantısında kalp krizi geçirdi.

Şimdi failleri de mağdur olan 28 Şubat sürecinde de koca paşaların meselelerinden biri tarikat ve cemaatlere giden kurban derisi gelirini kesmekti.

Mayıs 1997’deki MGK’nın bir numaralı gündemi kurban derisiydi. İçişleri Bakanlığı MGK’ya kurban derisi raporu bile sundu. 1998’de Çevik Bir bütün askeri birliklere THK’ya deri toplarken yardım edin talimatı gönderdi.

28 Şubat’ın heyheyli günlerinde Milliyet gazetesinde çıkan bir fotoğrafta kestiği kurbanın derisini soyan yaşlı bir kasabın etrafında silahlarını çevirmiş üç jandarma nöbet tutuyordu. Fotoğraf altında şöyle yazıyordu: “Kurban derilerini izinsiz toplayanlara karşı illerde denetimi polis, köylerde ise jandarma sağladı.”

Sadece ‘mürteciler’ değil, ‘bölücüler’ de kurban derisi topluyordu.

11 Mart 1998’de Van’da düzenlenen bir operasyonda yakalanan 13 köylü Van Emniyeti'nde basının karşısında el arabasında topladıkları kurban derileriyle birlikte çıkarıldı. Suçları PKK’ya yardım için kurban derisi toplamaktı.

Vatandaşın derisiyle devleti bölüp, rejimi değiştireceğini düşünen bir devlet özel mülke el koyuyordu. Bu bir asırlık devlet-vatandaş ilişkilerindeki sorunları sembolize eden bir demokrasi sorunuydu.

Nitekim bir Demokratikleşme Paketi ile çözüldü.

Kurban derileri toplayarak büyümüş bir hareketten gelen AK Parti iktidarı 2013’deki Demokratikleşme Paketi’nin içine konan bir maddeyle THK’nın kurban derisi, sakatat, fitre ve zekat toplama tekeli fiilen de kaldırdı.

THK, gözü havada değil yerde olan bir kurum oldu. Uzun süredir üniversitesi ve yolsuzluklar dışında adından bahseden yok.

Türkiye havacılıkta derisiz büyüdü. Kurban derisini THK’yaa kaptırmak istemeyen muhafazakarlar da buna öncülük etti.

Vatandaşının etinden sütünden ve derisinden faydalanan devlet bunu artık sadece vergi toplayarak yapıyor.

Kurban’ın eti, kemiği, derisi de vatandaşın. Kurban kesmek artık bir lüks. Büyükşehirlerde büyük bir zorluk.

Galiba artık kurban derisinin peşinden de pek koşan kalmadı.

Tarikatlar, cemaatler büyüdü, vakıflar serpildi, kurban derisine ihtiyaç kalmadı.

Derilerin peşinden artık sadece camiler, küçük dernekler koşuyor.

Türkiye’nin her Kurban Bayramı yaşadığı bir güvenlik krizi, devlet-vatandaş gerilimi de aramızdan böyle sessizce ayrıldı.

Allah kabul etsin.

.9/06/2024 00:01

Tunalı Hilmi, Hamdullah Suphi, Oktay Kaynarca ve Türkiyelilik

“Türkiyeliyim” dediği konuşması yüzünden sosyal medyada milliyetçilerin tepki gösterdiği oyuncu Oktay Kaynarca, geri adım atmıyor:

“Ben Türkiyeli bir Türk olmaktan gurur duyuyorum. Türkiyeliyim kadar anlaşılması net bir kavramı eğip büküp insanları ötekileştirmek, hain ilan etmek ancak içi boş insanların yaptıklarıdır. Ülke toprakları üzerindeki her dilin her şivenin her mezhebin her ırkın bu ülkenin zenginliği olduğuna inanarak büyüdük, öyle de öleceğiz.”

Kurtlar Vadisi’nde Süleyman Çakır’ı oynayan Kaynarca, rolüne kendini epey kaptırmış, herhalde dizideki mafya babasının hayranı olan mafya babalarıyla samimi fotoğrafları çıkmış, milliyetçi-ulusalcı çizgideki bir isim.

Ama zaten Türkiyeli kavramı da bir zamanlar milliyetçilerin tüylerini bu kadar diken diken etmiyordu.

“Türkiyeli” zıpçıktı bir kavram değil.

Özellikle 1908 Devrimi’nin ardından din, ırk referanslı olmayan bir Osmanlı vatandaşlığı idealiyle birlikte dolaşıma girdi.

Hem meşrutiyet hem cumhuriyet meclislerinde bulunmuş, ilerici bir Jön Türk, milliyetçi olan fikirleriyle Atatürk’ü de etkilemiş Tunalı Hilmi Bey bu kavramın sıkı savunucularındandı.

1908’den sonra yazdığı hutbelerinden altıncısının kapağında şöyle yazıyordu:

“Ben bir insanım. Lakin insanların bir cinsindenim. Fakat o, tarih ile binadır, benim, bir de din gibi varlığım var, bu da Allah ile aramdadır. Ben, bir Osmanlıyım; zira, Türkiyeliyim! Her Türkiyeli Osmanlıdır.”

Türkiyeli o zamanlar da Türklüğün yerine, daha kapsayıcı olma çabasıyla kullanılan bir kavramdı.

Tunalı Hilmi de 1910’lardaki yazılarında bu iddiayla Türkiyeliği kullanmıştı:

“Osmanlılık bir kazandır. Onda kaynayan Türkiyeliler değildir; onların haklarıdır. Fakat onu kaynatan ‘Osmanlılık’ ateşidir; onun közcüsü Türkiyeliliktir, Osmanlılıktır; …Türkiye ise Türkiyelilerindir. Nitekim ocağa harç getiren onlardır.”

“Yahudiliği havrada, Hıristiyanlığı kilisede, Müslümanlığı camide bırakmış gibi olmalıyız. Osmanlılık, Türklük demek değildir. Osmanlılık Türkiyeliliktir. Her Türkiyeli Osmanlıdır. Osmanlılık bir libası maneviyedir ki setr ettiği vücudu milliyi sıkmaz. Bilakis ruhlandırır, besler, büyütür, canlandırır.”

O dönemde kavram bazı kanunlara da girmişti.

1915 yılında yazılan “Mekatib-i Hususiye Talimatnamesi”nde özel okullar tarif edilirken azınlık okullarını da kapsaması için “hükümetçe tanınmış Türkiyeli cemaat, cemiyet ve şirketler tarafından karşılanan kurumlar” denmişti.

Ama millet için kullanılan esas kavramlar “Osmanlı” ve “tebaayi Osmaniye”ydi.

1876’dan itibaren Kanun-i Esasi’nin vatandaşlığın tarif edildiği sekizinci maddesi şöyleydi:

“Devleti Osmaniye tabiyetinde bulunan efradın cümlesine herkangi din ve meshepten olur ise bila istisna Osmanlı tabir olunur ve Osmanlı sıfatı kanunen muayyen olan ahvale göre istihsal ve izae edilir.”

Ama 1920’ye gelindiğinde Kanun-i Esasi geçerli olmasına rağmen milletten bahsederken artık Osmanlı denemezdi. Çünkü Osmanlı kalmamıştı.

Türk aynı zamanda bir ırkın adı olduğu için Osmanlı’yı tam karşılamıyordu.

Osmanlı yerine bir kavram aranırken imdada “Türkiye halkı”, “Türkiyeli” yetişti.

Bu geçiş döneminde Türkiyeli kavramı sık sık kullanıldı.

Mesela Atatürk tarafından.

20 Aralık 1921’de Sovyet Ukrayna’sının Ankara Büyükelçisi olarak atanan, Kurtuluş Savaşı’na da yardımları dokunmuş, bu yüzden Taksim Meydanı’ndaki heykelde büstü olan Sovyet general General Frunze’nin itimat mektubunu kabul ederken yaptığı konuşmada şöyle demişti:

“Hürriyetini, istiklâlini ve hakkı hayatını zulme karşı müdafaa edenlerin dâvası olan mukaddes ve muhik dâvamıza, Sovyet Ukrayna‘nın gösterdiği alâka ve muhabbetten dolayı Türkiye halkı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi namına teşekkür ederim. Emperyalizmin en şedit taarruzlarına hedef olan Türkiyeliler Karadeniz‘in öbür tarafında aynı ihtirasata karşı mücadele eden milletler bulunduğunu bilirlerdi.”

Yine Mustafa Kemal Paşa, 2 Mart 1922 tarihinde Afganistan’ın bağımsızlığının dördüncü yılı nedeniyle Ankara’da elçilik binasında verilen şölende de şöyle demişti:

“Biz Türkiyeliler Asyai bir milletiz, Asyai bir devletiz.”

1923’de Cumhuriyet’in ilanından önce iki anayasası olan Büyük Millet Meclisi (Teşkilat-ı Esasiye ve Kanun-i Esasi) yeni bir anayasa için komisyon kurduğunda da Türkiyeli kavramı çok işe yaramıştı.

Yunus Nadi başkanlığındaki Ziya Gökalp, Ahmet Ağaoğlu, Celal Nuri (İleri), Feridun Fikri (Düşünsel), Refik Koraltan, Hüsrev Göle gibi isimlerin yer aldığı komisyonun hazırladığı ilk taslak Cumhuriyet’in ilanından bir hafta önce Ahmet Emin Yalman’ın Vatan Gazetesi’nde “Mühim bir tarihi vesika” başlığıyla yayınlandı.

Taslakta bazı maddelerde Türk bazı maddelerde ise Türkiyeli kelimesi kullanılmıştı.

Örneği Kanun-i Esasi’deki “Emri tedris serbestir. Muayyen olan kanuna tebaiyet şartile her Osmanlı umumi ve hususi tedrise mezundur” maddesi taslakta “Emr-i tedris serbesttir. Kanun dairesinde her Türkiyeli umumi ve hususi tedrise mezundur” olmuştu.

Eski anayasada Osmanlı geçen yerlere bazen Türk bazen Türkiyeli yazılmıştı.

Örneğin:

“Türkiye'de ahval-i fevkalade müstesna olmak üzere, Türkiyeliler için seyr ü sefer serbesttir.”

“Mektepler ve bilumum irfan müesseseleri devletin taht-ı nezaret ve murakabesindedir. Türkiyelilerin talim ve terbiyesi bir siyak-ı İttihat ve İntizam üzere olmak mecburidir.”

“Türkiyeliler nizam ve kanun dairesinde ticaret ve sınaat ve felahat için her nevi şirketler teşekkülüne mezundurlar.”

Cumhuriyet, bir hafta sonra Anayasa beklenmeden ilan edildi. Halbuki taslakta zaten devletin adı ve yönetim şekli Türkiye Cumhuriyeti olarak geçiyordu.

Anayasa taslağı Nisan 1924’de Meclis’e getirildi.

Taslağın en fazla tartışılan maddelerinden biri vatandaşlığın tarif edildiği 88. maddeydi.

Komisyondan Meclis’e sunulan tasarıda vatandaşlığı tarif eden 88. Madde şöyleydi:

“Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın Türk ıtlak olunur. (denilir)”

Türkiye'de veya hariçte bir Türk babanın sulbünden doğan veyahut Türkiye'de mütemekkin bir ecnebi babanın sulbünden Türkiye'de doğup da memleket dahilinde ikamet ve sinni rüşte vusulünde resmen Türklüğü ihtiyar eden veyahut Vatandaşlık Kanunu mucibince Türklüğe kabul olunan herkes Türktür. Türklük sıfatı kanunen muayyen olan ahvalde izâa edilir.”

Bugün için milliyetçileri çok memnun edecek bu maddeye Meclis’te en çok kim mi tepki gösterdi?

Milliyetçiler.

İlk itirazı yapan Eskişehir mebusu Abdullah Azmi Efendi, “Bu maddenin mesbuku lehi milliyet midir, tabiiyet midir?” diye sordu.

Komisyon sözcüsü Celal Nuri Bey “Tabiiyettir” deyince maddeye tabiiyet kelimesinin ilavesi talep edildi. Yoksa “ecnebi babadan doğan bir çocuk nasıl millet itibarıyla Türk olabilirdi ki!

Meclis’ten yükselen bu itirazı en açık bir biçimde Türkçülük akımının sözcüsü, Türk Ocakları’nın reisi İstanbul milletvekili Hamdullah Suphi (Tanrıöver) söz alarak dile getirdi:

“Bütün siyasi hudutlarımız dahilinde yaşayanlara Türk unvanını vermek bizim için bir emel olabilir. Fakat görüyorsunuz ki, çok müşkül bir mücadelenin içinden çıktık ve hiçbirimiz kalbimizde mücadelenin tamam olduğuna dair bir şey taşımıyoruz. Diyoruz ki: Devletin, Türkiye Cumhuriyeti’nin tebaası tamamıyla Türktür. Bir taraftan da hükümet mücadele ediyor, ecnebiler tarafından tesis edilmiş olan müessesatta çalışan Rumu, Ermeniyi çıkarmaya çalışıyor. Biz bunları Rumdur, Ermenidir diye çıkarmak istediğimiz vakit bize “hayır Meclisinizden çıkan kanun mucibince bunlar Türktür” derlerse ne cevap vereceksiniz? Tabiiyet kelimesi zihinlerde mevcut ve kalplerde mevcut bulunan bu emeli izale etmeğe kifayet etmez. Lafzen biz bir tefsir bulabiliriz. Maddeye tefsir ile geçilebilir, fakat bir hakikat vardır. Onlar Türk olamazlar, hatta Meclis de firari Rum ve Ermenileri Türk yapamaz…. Buraya Türktür diye bir maddei kanuniye geçiriniz, acaba aradaki farkı izale etmiş olur muyuz? Ve hangimizi tatmin edebilirki, bunlar Türk olmuşlardır? Bana sual soran zata cevap verdim, dedim ki; Türk olmanız mümkündür. Başka memleketlerde, başka ekalliyetlerin yaptığını kabul ediniz, Fransa’da yaşayan Musevî nasıl Fransız gibi başka mektepten vazgeçmişse, nasıl başka lisan konuşmuyorsa, nasıl Fransayı benimsemiş ise, nasıl başka lisan konuşmuyorsa, nasıl Fransaya benimsemiş ise mekteplerinizi kapatınız, Ermeniliği terkediniz, Türk harsını kabul ediniz. Ondan sonra size Türk deriz. Fakat siz, lisan ayrılığını, mektep ayrılığını, devlet ayrılığını güdünüz, ondan sonra geliniz ve bana deyinizki, bizi Türk telâkki et. Eğer böyle muhalif iseniz elimden gelmez. Çünkü ruhumun inanmasına imkân yoktur. (Doğru sesleri) O halde arkadaşlar; madde bizim aleyhimize kullanılabilir. İzahata muhtaçtır. Mütemmim bir madde lâzımdır ki bunu kanun izah edebilsin. Türk diye geçerse bizim aleyhimize kullanırlar, buna emin olunuz..”

İtiraz üzerine tekrar Celal Nuri bey komisyon adına söz aldı:

“Meselâ bugün bizim öz vatandaşımız, Müslüman, Hanefiyül mezhep, Türkçe konuşur, bir zat, Gümülcineli olmak itibariyle bugün Yunandır, kezalik bir Manastırlı Sırptır. Filibeli bir Müslüman Bulgardır ve muamelâtı beynelmileliyede daima bu sıfatı resmiyeye riayet edilir. Memaliki ecnebiyede onu o devlet himaye eder. Türk Devleti himaye edemez. Manastırlı bir Türkü Türk Konsolosları memaliki ecnebiyede himaye edemez. Eskiden bir Osmanlı sıfatı vardır, bu sıfat cümleye şamildi. Bu sıfatı ortadan kaldırıyoruz. Yerine bir Türk Cumhuriyeti kaim olmuştur. Bu Türk Cumhuriyetinin de bilcümle efradı Türk ve Müslüman değildir. Bunları ne yapacağız? Ortada bir Rum var, bir Ermeni var, bir Yahudi var, türlü türlü anasır var…Bunlara eğer Türklük sıfatını vermeyecek olursak ne diyeceğiz?”

Bu sırada zabıtlara göre Meclis’ten “Türkiyeli sesleri” duyuldu.

Celal Nuri Bey konuşmaya devam etti: "İstirham ederim ,Türkiyeli hiç bir manayı müfit değildir. Kezalik şu kürsüde okuduğum Lozan muahedesinin 37’nci maddesi mucibince arada hiç bir fark olmayacaktır. Fark olmayınca şu Türktür şu Türkiyelidir demek ve ikiye' ayırmak ahden mümkün değildir. Bunun bir misali vardır. Eğer tatvile müsaade edilecek olursa o misali söyleyeceğim. Cezayirdeki Fransız tebaası, Fransız ahalii asliyesiyle vatandaş idi ve Fransız müstamerelerindeki ahali, Fransız hukuku siyesiyesine malik değildi. Onun için kendilerine tebaa muamelesi yapılabilirdi. Fakat bizimki otuz dokuzuncu madde mucibince Müslümanların istifade ettikleri aynı hukuku medeniye ve siyasiyeden istifade edeceklerdir denildiği takdirde hiç bir farkı kalmayacaktır. Binaenaleyh Hamdullah Suphi Beye soruyorum, bunlara Türklük sıfatını vermeyelim de ne yapalım? Elimizde ikinci bir imkân var mıdır?"

O imkan bulundu. Maddenin yeni formülünü Dersim mebusu eski İstanbul Barosu başkanı Feridun Fikri bey buldu, Hamdullah Suphi bey de bir teklife dönüştürdü:

“vatandaşlık itibarıyla Türk itlak olunur”

Böylece Meclis’e “Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın Türk ıtlak olunur” şeklinde gelen 88. madde, “Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibarıyla Türk ıtlak olunur” şeklinde değiştirildi.

Taslakta bizzat Atatürk’ün onayından geçmiş maddelerdeki “Türkiyeli” kelimeleri de “Türk”e dönüştürüldü.

1945 yılında anayasa dili sadeleştirilirken madde “ Türkiye’de din ve ırk ayırt etmeksizin vatandaşlık bakımından herkese Türk denir”e dönüştü.

Maddenin bu ideolojik özü 1961 ve 1982 Anayasalarında da korundu.

Milliyetçi ton artırıldı, “Türkiye”, “Türk devleti” oldu, “Türk denir” ise “Türk’tür.”:

“Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.”

Peki, daha sonra Türkiyeli kelimesine ne oldu?

Birilerinin zannettiği gibi kavram liberaller tarafından 2000’lerde tedavüle sokulmadı.

Bir ihtiyaca karşılık geldiği için dilde yaşamaya devam etti.

Bunu görmek için sadece gazete arşivlerine Türkiyeli yazmak yeterli.

1928 tarihli Atatürk imzalı bir bakanlar kurulu kararında “Türkiyeli Ermeniler”den bahsedilmiş.

1939’da New York’ta açılan ve Türkiye’deki azınlıkların hayatlarının anlatıldığı bir serginin haberinde “Türkiyeli Rum, Ermeni ve Yahudiler” cümlesi kurulmuş.

1972 yılındaki bir haberde ise Anadolu’dan Yunanistan’a göç etmiş Rum mübadillerden “Türkiyeli Rum” diye bahsedilmiş.

1970’lerde, 80’lerde ve 90’larda yine Türkiyeli kavramının kullanımda olduğu görülüyor.

Çünkü bir ihtiyaca karşılık geliyor.

Özellikle de Türk denemeyecek ama Türkiye kökenli, Türkiye’de doğmuş ya da Türkiye’de yaşayan Rum, Ermeni ve Yahudilerden bahsederken.

Çünkü Türk kavramı hem ırk hem dini aidiyete karşılık geliyor.

Kavramın 90’lardan sonraki kullanımında ise artık şerh düşülmesi gerekenler azınlıklar değil, Kürtler.

Kürt kimliğinin güçlenmesi, kimlik talebinin yükselmesiyle kendisine Türk demeyen ama Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Kürtler gerçeğini kabul eden, bu kimliğe saygı duyan ve Kürtlerin de Türkiye’nin bir parçası olduğunu söylemek isteyen, dışlayıcı olmak istemeyenler Türkiyeli kavramını yeniden dolaşıma soktu.

Aslında kavram her seferinde aynı ihtiyaçtan yeniden dolaşım girdi.

1908’den sonra imparatorluğun Türk olmayan unsurlarını içerlemek için, 1920’lerdeki fetret döneminde yürürlükten kalkmış Osmanlı yerine bir kavram aranırken, daha sonra azınlıkların aidiyetini göstermek için ve son olarak Türk olmak istemeyen Kürtleri de kapsamak için…

Yani mesele Türkiyeli kelimesinde değil, Türk kelimesinin kapsayıcı olmayı başaramamasında…

Taha Akyol, son kitabı Atatürk’ün Anayasası 1924’te bu tartışmayı ayrıntılarıyla anlatıyor.

Herkese kitabı tavsiye ederim.

Özellikle de bu ara saldırı altındaki Oktay Kaynarca’ya.

.22/06/2024 02:01

Polis dini koruyabilir mi?

Filistin’e verdiği kararlı destek yüzünden Türkiye’de de çok popüler olan İspanya’nın Sosyalist Başbakan’ı Pedro Sanchez, İspanya tarihinin ilk açık ateist Başbakanı.

Bu yüzden 2018 yılında ilk Başbakan seçildiğinde Kral’ın huzurunda yemin ederken İncil ve Haç’a el basmayı reddetti.

Franco’nun ölümünden sonraki modern İspanya demokrasi tarihinde aralarında Sosyalistlerin de olduğu başbakanlar arasında İncilsiz ve Haçsız yemin eden ilk Başbakan oldu.

Göreve geldikten sonra El Pais gazetesinin ortaya çıkardığı Katolik Kilisesi tarihindeki çocuk tacizleri üzerine bağımsız bir komisyon kurulmasını sağladı.

Bağımsız komisyon 1,5 yıl çalışıp 1940’dan itibaren Katolik Kilisesi’nde 200 binden fazla çocuğun taciz mağduru olduğunu ortaya çıkardı, rapor kamuoyuna da açıklandı.

Yetmedi bir 2017’de bağımsızlık referandumunu organize eden “bölücü” Katalan siyasetçileri ve aktivistleri affeden yasayı Meclis’ten geçirdi.

Böylece hem Katolik Kilisesi üzerinden muhafazakarları hem “bölücüleri” affedip milliyetçileri karşısına aldı.

Sonra bir de üstüne açıktan İsrail’e karşı cephe aldı, Filistin’i tanıdı. aşırı sağcıları, göçmen karşıtlarını, İslamofobikleri, Yahudi lobisini kızdırdı.

Peki bütün Avrupa’da sağ ve aşırı sağ yükselirken İspanya’da son AP seçimlerinde ne oldu?

Sanchez’in iktidardaki partisi PSOE sadece bir koltuk ve yüzde 1,5 oy kaybetti.

Yani Sanchez’in ne ateizmi ne de bölücülüğü seçmeni etkilemedi.

Peki, nasıl oldu da bir zamanlar Avrupa’nın en koyu Katolik ülkesi olan İspanya, İncil üstüne yemin etmeyen, ateist, Filistinli Müslümanlarla dayanışan bir sosyalist Başbakan’a sahip olabildi?

İşte bu sorunun cevabı bir miktar bizi de ilgilendiriyor.

Sanchez, 1972 doğumlu. Yani, 1975’de ölen Franco’nun 36 yıllık otoriter iktidarı altında sadece 3 yaşına kadar yaşamış.

Yani tam olarak “demokrasiye geçiş” kuşağının bir mensubu.

Onun doğduğu İspanya, Avrupa’nın en dindar ülkesiydi.

Çünkü İspanya tarihi aynı zamanda Katolik Kilisesi'nin de tarihiydi.

İspanya'da Katolik Kilisesi, 8. yüzyıldan itibaren Müslüman hakimiyetine karşı Hristiyan krallıkların yüzyıllar süren Reconquista (Yeniden Fethetme) mücadelesinin öncüsüydü.

Bir çeşit cihatçılık ve fetihçilik olan Reconquista, 1492'de bizim “Endülüs’ün Düşüşü” dediğimiz Granada'nın ‘fethi’yle zafere ulaştı.

Yani İspanya Krallığı, Katolik Kilisesi’nin öncülüğünde yarımadadan Müslüman ve Yahudilerin öldürülüp, kovulmasıyla kuruldu.

Avrupa’nın en sert engizisyon zulümleri İspanya’da yaşandı.

Sonra yine kilisenin teşviki ve fetihçiliğiyle İspanyol denizciler, dünyaya Hristiyanlığı yaymak için koloni seferleri başlattılar.

Sonra savaşlarda alınan yenilgiler, cumhuriyetin ilanı, darbeler derken İspanya tarihinin 20. yüzyıldaki en radikal modernleşmeci dönemini başlatan İkinci Cumhuriyet 1931’de ilan edildi.

Cumhuriyetçi reformcuların hedefindeki kurumların başında Katolik Kilisesi geliyordu.

Kilise ve devlet işleri ayrıldı. Devlet kiliseye parayı kesti. Dini öğretim zorunlu olmaktan çıkarıldı. Kamu kurumlarından dini semboller kaldırıldı. Dini bayramlar resmi tatil olmaktan çıkarıldı.

Bu radikal sekülerleşme adımlarını, güçlenen komünist grupların kiliselere saldırıları, kilise mülklerine el koyması, rahiplere saldırıları izledi.

Sert ve radikal sekülerleşme ve şiddet karşı tepkisi de yarattı.

Kilise, ordu ve dindar halk ittifakıyla komünistlere ve radikal reformcu cumhuriyetçilere karşı 1936’da General Franco’nun darbesi geldi.

Franco’nun darbesiyle 1936’da başlayan ve üç yıl süren kanlı iç savaşta tabii Katolik Kilisesi Francocu milliyetçilerin tarafında saf tutu.

Savaşın bitmesine iki ay kala Katolik Kilisesi, çatışmayı Cumhuriyet’e karşı 'ulusal bir haçlı seferi' olarak tanımlayarak Franco'yu resmen kutsadı.

İç Savaşı Franco, kazanınca Kilise de kazanmış oldu.

Franco’nun 36 yıllık iktidarında Katolik Kilisesi artık devletle içiçe geçmiş “ulusal Katolik” bir güçtü.

Franco, Katolikliği İspanyol toplumunun merkezine yerleştirdi.

Okullara zorunlu Katolik din dersleri getirildi.

Kamu binaları, okullar, üniversiteler ve diğer devlet kurumlarına haçlar ve dini simgeler yerleştirildi.

Evlilik ve boşanma yasaları Katolik doktrinlere göre düzenlendi. Boşanma Franco döneminde yasaklandı ve evlilik, sadece kilise tarafından kutsal bir kurum olarak görüldü.

Dini bayramlar ve Katolik ritüeller resmi törenlere döndü.

Görünüşte İspanya Avrupa’nın en Katolik ülkesiydi.

Ama kilise 36 yıllık Franco rejimiyle kader birliği yapmıştı.

1975’de Franco ölüp, İspanya demokrasiye geçerken, eski rejimin yükü kilisenin de üzerinde kaldı.

1975-78 arasındaki demokrasiye geçiş sürecinde kilisenin de toplum üzerindeki etkisi azalmaya başladı. 1978 Anayasası ile laik bir devlet yapısı benimsendi.

Fakat İspanya’da demokrasiye geçişte geçmişle ilgili “unutma” yasası geçerli olduğu için bu sorgulamalar yüksek sesle yapılmadı, Kilise de hiç özür dilemedi.

Ama Franco dönemi deşildikçe, kilise de sorgulandı. Devletin desteği çekildikçe, uzun yıllar devlete sırtını dayamış din güçsüz kaldı. Kendini yenileyemedi, toplumla kurduğu güç ilişkisini eşit bir ilişkiye çeviremedi.

Yakın zamanlarda güçlü bir iktidar altında sorgulanmadığı yıllarda kilisenin binlerce çocuk tacizi vakasını örtbas ettiği ortaya çıktı.

Bütün bunlar kilisenin itibarını düşürdü.

O gölge kilisenin ve dinin üzerine kaldı.

1980 yılına gelindiğinde İspanya’da ateist oranı sadece yüzde 8’di.

Ferrer i Guàrdia Vakfı'nın “Rakamlarla Laiklik 2018” raporuna göre İspanyolların bugün %27'si ateist, agnostik ya da inançsız.

18-24 yaş arasındaki gençler içinde bu oran %48,9.

Çocukluklarını ve gençliklerini Franco döneminde yaşamış 65 yaş üstü İspaanyollar da Tanrı'ya hala inananların oranının %88,6.

Yani iki kuşak arasında bir yarılma ortaya çıkmış durumda.

Günün sonunda Müslüman ve Yahudilerden dini fetihle alınmış İspanya topraklarını bugün ateist bir başbakan yönetiyor.

Katolik Kilisesi’nin 40 yıl devletin sopasıyla toplum üzerinde kurduğu baskı, devlet gücüyle nesilleri dindarlaştırma çabalarının sonunda her iki İspanyol gençten biri ateist oldu.

Devletin, gücün gölgesi dinin üzerine çöktü.

Daha fazla uzatmaya gerek var mı?

.24/06/2024 02:01

Ekonomide popülizm sırası muhalefette mi?

Mehmet Şimşek’in “İngilizliği, Londra tefecilerinin adamı olması, Bilderbergçiliği” 2016’dan sonra “faiz faiz” diye tutturduğu için onu koltuğundan etmeye çalışan iktidar çevrelerinin favori argümanıydı.

İşe de yaramıştı, Şimşek koltuğu Türkiye ekonomisinin başına gelmiş en büyük felaketlerden birine devretmişti.

2018’den 2023’e kadar ev yapımı Brunson kriziyle başlayan, yerel seçimleri kazanmak için MB dövizlerini arka kapıdan satma cinliğiyle katmerlenen, Covid ile büyüyen ve ardından MB Başkanı, bakan tasfiyeleri, faiz inadıyla katmerlenen ve Türkiye’yi dünyanın en berbat beş enflasyonundan biri haline getiren ekonomik krize böyle girdik.

2018’de 2023’e kadar ekonomi muhalefetin en etkili ve en ikna edici olduğu konuydu.

İrrasyonel yönetildiği apaçık olan ekonomiye rasyonel eleştiriler getiren, heterodoks ekonomik politikalarına karşı ortodoks ekonomi politikalarını savunan iyi eğitimli, işi bilen muhalif ekonomistler her tartışmanın en aranan, en popüler isimleri haline gelmişlerdi.

MB faiz artırmadıkça isyan ediyorlar, dolar yükseldikçe haklılıkları ortaya çıkıyordu.

Bütün bu haklı eleştiriler ve öneriler Altılı Masa’nın 2023 seçimlerine giderkenki ortak mutabakat belgesindeki ekonomi bölümünde sıralanmıştı.

O programdan birkaç madde okuyalım:

“Enflasyonu iki yıl içinde düşük tek haneye kalıcı bir biçimde indireceğiz.

Türk lirasına yeniden itibar ve istikrar kazandıracağız.

Beş yılın sonunda dolar cinsinden kişi başına milli gelirimizi en az iki katına çıkaracağız.

Beş yılda en az 5 milyon ilave, nitelikli ve insan onuruna yaraşır gelir sağlayan iş imkanı oluşturacak, işsizliği tek haneye indireceğiz.

Merkez Bankası rezervlerinin şeffaf olmayan bir biçimde ve dolambaçlı yollarla satışına ilişkin işlemleri idari ve hukuki denetime tabi tutacak, tespit edilen hata, usulsüzlük, yolsuzluk ve kamu zararının sonuna kadar takipçisi olacağız.

İktidara gelir gelmez yeni Kur Korumalı Mevduat hesabı açılmasını durduracak, mevcut hesapları vade sonlarında kapatacağız.

İtibar gerekçesine sığınılarak gerçekleştirilen tüm gereksiz harcamalara son vereceğiz.

Beyana tabi gelir unsurlarının kapsamını genişletecek, böylece dolaylı vergilerin ağırlığını azaltan bir vergi yapısı tesis edeceğiz

Vergi Harcamaları Raporu’nu, Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifiyle birlikte TBMM’ye sunacağız.”

Seçimin sonunda iktidar kazandı ama kendileri muhalefette olan ekonomistlerin fikirleri iktidara geldi.

Vaat ettiklerinden bir kısmını mevcut ekonomi yönetimi yaptı, bir kısmını yapıyor, bir kısmını da yapacağını vaad ediyor.

Enflasyonu iki yıl sonra tek haneli rakamlar düşürme hedefi bile aynı.

Peki, muhalefet kazansaydı, enflasyonu tek haneli rakamlara düşürmek için iki yıl boyunca ne yapacaktı?

Faizler yükseltecekti, KKM işlevsizleştirecekti. Vergi Reformu yapıp, tasarruf tedbirleri açıklayacaktı. Böylece önce dış sermaye gelmeye başlayacak ve CDS puanı düşecekti.

Ee bunların hepsini mevcut ekonomi yönetimi de yaptı ve yapıyor zaten.

Bu acı reçeteyi muhalefet de vaat etmişti. Ve bu reçeteyle acı çekecek olan da vatandaştı ve öyle de oluyor.

Vatandaş acı çekiyor ama yabancı yatırımcılar enflasyonun düşeceğine ikna olmuş görünüyor.

Yabancılar ve siyasete daha mesafeli ekonomistler atılan adımları genelde destekliyor.

Geçen hafta Bloomberg’in haberinden okuyalım:

“Van Eck Associates Corp. gelişmekte olan piyasalar portföy müdür yardımcısı David Austerweil, "Yatırımcılar, normal olan enflasyon yüküyle yüzleştikleri için ülkenin ortalama vatandaşından daha fazla ikna olmuş durumdalar. Bir ülkenin, halkının güvenini yeniden kazanması çok daha uzun zaman alıyor.

Dolar cinsinden borçlanıp Türk para birimine yatırım yapmak da yabancı yatırımcılar için tercih edilen bir hamle haline geldi. Geçen ay gelişmekte olan piyasalarda en kârlı carry trade işlemi bu oldu. Bloomberg Economics, Mart ayının sonundan bu yana, yatırımcıların faizlerin düşük olduğu yerlerden borçlanıp yüksek olduğu yerlere yatırım yaptığı carry trade işlemlerinde ülkeye yaklaşık 20 milyar dolar aktığını tahmin ediyor.

JP Morgan CEEMA Borçlanma Piyasaları Müdürü Stefan Weiler 11 Ocak'taki yatırımcı toplantısına dair "Verilen mesajlar olumlu karşılandı. Yatırımcılar dezenflasyon sürecine sanırım ikna oldu" dedi.”

Garsonlardan bahşiş vergisi alacak, göktaşına vergi geliyor diye aleyhine geniş bir kampanyanın sürdüğü yeni vergi tasarısı için ise muhalif görüşleriyle bilinen ekonomi gazetecisi Erdal Sağlam şöyle dedi:

“Genel olarak işletmeleri ve özel sektörü ilgilendiren maddeler var. Doğrudan vergi gelirlerinin artırılması sözü vardı. Gördüğümüz kadarıyla bu taslağın buna hizmet ettiğini söyleyebiliriz açıkçası. Çok ciddi nerden bulduğun varıncaya kadar ciddi denetimler olacak.”

Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 276 baz puanla Şubat 2020'den bu yanaki en düşük seviyeye geriledi.

Tüketici güven endeksi de 80,51’e çıktı.

Peki iktidar kendi hatalarından dönüp muhalefetin dediklerini yaparken muhalefet ne yapıyor?

Erdoğan-Özel zirvelerinin bir sonucu olarak bugün CHP’nin gölge Hazine ve Maliye Bakanı Prof. Dr. Yalçın Karatepe, Hazine ve Maliyet Bakanı Mehmet Şimşek ile görüşecek.

CHP, günlerdir bu görüşmelere karşı olanları, görüşmeyle AK Parti iktidarının ekonomik yüküne ortak olmayacağına ikna etmeye çalışıyor.

Mesela Özgür Özel şöyle dedi:

“22 yıllık AKP iktidarının yükünü sırtlanacak halimiz yok. Emekliye zam yok, asgari ücrete artış yok. Ama zenginlere ayrıcalık var. Adil bir vergi sistemi istiyoruz. Pazartesi günü Mehmet Şimşek'e soracağız: Önceliğin vatandaş mı, yandaş mı?”

Görüşmede masaya neler getireceğini verdiği röportajlarda anlatan Karatepe’nin listesinde “asgari ücrete zam, emekliye zam, çiftçinin ürününe zam, kredi kartı faizlerinde indirim, zenginden daha fazla vergi” var.

Bu ekonomik şartlarda yapılacak en etkili muhalefet herhalde bu gibi görünüyor.

Peki bütün bu zamlar, maaş artışları yapıldığında enflasyon düşecek mi?

Kamunun yükü artmayacak, MB para basmak zorunda kalmayacak, Türkiye yeniden aynı berbat ekonomi döngüsüne girmeyecek mi?

Herhalde muhalifler bu sorular karşısında şöyle diyorlar:

Peki bundan muhalefete ne? Yanlış politikalarla ekonomiyi bu döngüye sokan iktidar düşünsün bunu. Muhalefet neden sorumluluğu olmayan ekonomik krizden çıkışta iktidara destek versin ki?

Bunu söylemekte haksız olurlar diyemeyiz.

Ama muhalefet buralarda da durmuyor.

Geçen hafta tesadüfen muhalif kanallardan birinde bir akşam tartışma programına bakarken siyaset bilimi doktoralı konuşmacılardan biri 40 yıllık siyasetçi gibi bir ekonomi eleştirisi yaptıktan sonra konuyu Mehmet Şimşek’in vergilerine getirdi ve “Zaten o İngiliz” dedi.

Espri değildi. Dümdüz, “İngiliz zaten o” dedi.

Programın spikeri ve diğer konuklardan da kimse buna ses çıkarmadı.

Herhalde bunu faydalı bir muhalefet olarak gördüler.

Belki de Nasrettin Hoca fıkrasındaki gibi “biraz da biz ölelim” diyorlardır.

Peki, muhalefet bugün ekonomide ne vaad ediyor?

Galiba popülizm…

Pozisyonlar bir kez daha yer değiştirmiş görünüyor.

Mevcut ekonomi yönetimi, ekonomik krizi aşmak için bir yıl önce muhalefetin sunduğu reçeteyi uyguluyor ama karşısında hem iktidar çevrelerinden bunun siyasi faturasından çekinenleri hem de bu cendereden çıkmak için başka ne yapılacağını söylemeyen muhalefetin popülist eleştirilerini duyuyor.

Bu iyi muhalefet mi? Pek emin değilim.

Ya muhalefetin de vaat ettiği gibi iki yıl sonra enflasyon tek haneye düşerse?

Mehmet Şimşek’in İngilizliğine mi yorulacak bu da?

.01/07/2024 02:01

“Başardık oğlum”

7 Ekim 2020’de Atina İstinaf Mahkemesi binasından koşarak çıkan Magda Fyssas, “Başardık oğlum” diye bağırdı.

Haberi alan ve mahkeme önünde bekleyen 30 bin kişiden birkaç dakika sonra kutlama çığlıkları yükseldi.

Yaşlı kadının oğlunun adı Pavlos Fyssas’dı.

34 yaşındaki Pavlos ya da kurduğu ve ünlendiği grubun adıyla “Killah P.” (Geçmişin Katili) anti-faşist şarkıları ile ünlü bir Yunan rapçiydi.

Atina’nın banliyölerinde doğmuş, babası gibi işçi olmuş, 90’ların ortalarında rap yapmaya başlamıştı.

Solcuydu ve şarkıları genelde faşistlere karşı öfkeliydi.

17 Eylül 2013 akşamı sevgilisi ve bir arkadaş grubuyla yaşadığı Atina’nın Keratsini mahallesindeki bir bara Olympiakos- Paris Saint-Germain maçını izlemek için gitti.

Barda maç izleyenler arasında Altın Şafak üyeleri de vardı.

Maç sırasında Pavlos ve arkadaşları ile Altın Şafakçılar arasında laf atışmaları olmuştu.

Altın Şafakçılar çevredeki arkadaşlarına haber salmışlardı. Bir anda siyah thirtlü, kamufkal pantalonlu ve silahlı 50 kişilik bir grup barın önünde toplandı.

Yunan polisi DIAS’dan motorsikletli polisler de bara gelmişti.

Önce söz düellosu başladı. Polisler, Pavlos’un kız ardadaşının yalvarmalarına karşı müdahale etmedi.

İki grup arasında sözlü kavga fiziki kavgaya döndü.

Arbede sırasında bir araç geldi. Araçtan inen Giorgio Roupakias adlı bir adam Pavlos’ doğru yürüdü, sarılıyormuş gibi yaparken bıçağı soktu.

Fyssas, yerde kanlar içinde yatarken ve hala bilinci yerindeyken tshirtünü kaldırıp polise kendisini bıçaklayanın Roupakias olduğunu gösterdi, hastaneye kaldırıldı ama kurtarılamadı.

Bir kadın polis diğer DİAS polislerinin gözlerini önünde arabasına binip kaçacakken Roupakias’ı tutukladı.

Katil Giorgos Roupakias Altın Şafak’ın kafesinde çalışan, eski bir kamyon şoförüydü.

Suçunu itiraf etti. Ama cinayet basit bir arbedede bıçaklama olayı değildi. Roupakias’ın cinayetten önce Altın Şafak'ın merkez ofisini aradığı ortaya çıktı.

Altın Şafak’a karşı gösteriler, saldırılar başladı.

Polis de cinayeti izlemek ve örtbas etmekle suçlanıyordu.

Polis soruşturmayı bir türlü tamamlamadı, azmettiriciler bulunamadı.

Bu yüzden katil 2016’da tutukluluk süresi bitince serbest kaldı.

Soruşturmanın adi bir cinayet olarak kalmaması için bir kadın büyük bir mücadele verdi:

Pavlos’un annesi Magda Fyssas.

Magda Fyssas ve ona destek veren solcu aktivistlere göre cinayet arkasında Yunanistan’ın aşırı sağcı Altın Şafak partisinin liderlerinin, milletvekillerinin olduğu siyasi bir cinayetti. Ve cinayet emri parti yöneticileri tarafından verilmişti.

Ama o yıllarda bu ispatlanması zor, üzerine gidilmesi tehlikeli büyük bir iddiaydı.

Çünkü Altın Şafak, yüzde 7 oy oranlarına ulaşmış, Meclis’e girmiş Yunanistan’ın yükselen partisiydi.

Parti, 19 yaşında sağcı askeri diktatörlük yıllarında solcu mahkumlara işkence yapan bir polisin cenazesinde gazetecilere saldırarak siyasi kariyerine başlamış Nazi sempatizanı Nikos Mihaloliakos tarafından kurulmuştu.

Sonra orduya komando olarak katılan Nikos Mihaloliakos kısa sürede kaçak patlayıcı bulundurma suçundan ordudan atıldı.

Etrafında toplanan Nazilerle önce dergi çıkardı, sonra da 1985 yılında Altın Şafak örgütünü kurdu. Örgütün hem legal kanadı hem de milis güçleri bulunuyordu.

Grubun üç büyük düşmanı vardı: Türkiye, Makedonya ve solcular…

1993 yılında partiye dönüştüler. Ama hep bir sokak milis güçleri de oldu.

1995’de partinin milisleri Bosna savaşında Sırp çetniklerle savaşmaya gitti.

Parti, Yunanistan’ın ekonomik krizlerinde büyüdü. Ve 2012’de yüzde 7 oy alarak Meclis’e girdi.

Parti güçlendikçe milislerin cesareti arttı.

Bir Afgan doktorun muayenesini bastılar, Pakistanlı bir mülteciyi bıçakladılar. Mısırlı balıkçılara saldırdılar, Türk azınlığı tahrik ve tehdit ettiler.

Ve nihayet bu listeye 17 Eylül 2013’te Pavlos Fyssas cinayeti eklendi.

Dava 7 yıl sürdü.

7 Ekim 2020’de Atina İstinaf Mahkemesi binasından koşarak çıkan Magda Fyssa, “Başardık oğlum” diye bağırdı.

Haberi alan ve mahkeme önünde bekleyen 30 bin kişiden birkaç dakika sonra kutlama çığlıkları yükseldi.

Mahkeme, Altın Şafak Partisi’nin bir suç örgütü olduğuna, daha önce parti mensupları tarafından işlenen saldırıların, suçların organize bir şekilde düzenlendiğine hükmetmişti.

Partinin liderleri, milletvekilleri ve üyeleri dahil olmak üzere 68 kişi 13 yıla kadar hapis cezasına çarptırıldı. Parti liderleri tutuklandı, parti kapatıldı.

Bunların hepsini oğlu için mücadele eden bir anne başardı.

.03/07/2024 02:00

“Mağdur şahıs Türk değil”

Son yıllarda yerel haberler sosyal medyadan özellikle de Instagram üzerinden paylaşım yapan haber hesaplarından izleniyor.

İl ve ilçe adlarının “Takip”, “son dakika” gibi isimler aldığı bu hesaplar anlık olarak şehirlerdeki havadisleri video ve fotoğraflarla paylaşıyor.

Tabii gazetecilik standartları düşük, yorumun önde olduğu hesaplar bunlar.

İşte onlardan Kayseri’de çokça var. Binlerce takipçileri var, insanlar şehirlerinde olan biteni bu anlık hesaplardan izliyor.

Bundan beş gün önce Kayseri’deki o hesaplar şöyle bir haber geçti:

“Kayseri'de kar maskesi takan M.K. (56) takip ettiği yüzde 90 zihinsel engelli kadına cinsel saldırıda bulundu. Yaşanan cinsel saldırı olayı da güvenlik kamerasına yansıdı. Gözaltına alınan şahıs emniyete götürüldü.”

Kar maskesiyle zihinsel engelli kadına tecavüz eden sapık Suriyeli değildi, Türktü.

Olay Kayseri’de ve güvenlik kameralarının göreceği bir yerde meydana gelmişti.

Ama bu haberi hiçbirimiz duymadık. Haberi veren mecralar düz ve yorumsuz bir haber olarak bunu duyurdular.

Bu rezalet için kime sokağa çıkmadı, tecavüzcüyü bize teslim edin diye karakol önünde kimse toplanmadı.

Çünkü Kayseri gibi büyük bir şehirde her gün buna benzer cinsel saldırılar meydana geliyor.

Ölümle biten tecavüz olayları, çocukları cinsel olarak istismar eden sapıklar, tacizler…

Maalesef insanoğlunun karanlık bir tarafı var.

Ama bu olayların hiçbiri bir milleti, bir şehri, bir mahalleyi topluca suçlu yapmıyor.

Kar maskeli sapığın muhtemelen ailesi bile suçun şahsiliği gibi temel bir ilke nedeniyle bu vahim saldırıdan dolayı suçlanmadı.

Doğru olan da buydu.

Ama beş gün sonra aynı Kayseri’deki anlık haber mecraları bu kez Eskişehir Bağları olarak bilinen muhitteki bir pazar yerinin umuma açık tuvaletindeki iğrenç bir cinsel tacizin haberini vermeye başladılar:

“Kayseri'nin Melikgazi ilçesine bağlı Eskişehir Bağları Danişmentgazi Mahallesi'nde bulunan pazar yerinde Suriye uyruklu şahısların küçük bir kız çocuğuna tecavüz ettikten sonra bölgede bulunan bir halka açık tuvalete saklandığı iddia ediliyor.Olayın ardından bölgeye polis ekipleri sevk edilirken, halkın öfkeli bekleyişi sürüyor.”

“Kayseri'nin Melikgazi ilçesine bağlı Eskişehir Bağları Danişmentgazi Mahallesi'nde bulunan pazar yerinde Suriye uyruklu şahısların küçük bir kız çocuğuna tecavüz ettiği iddiasının ardından bölgede ikamet eden bir vatandaş "Devlet nerede?" Diyerek isyan etti!”

Cinsel saldırıyı yapan “Suriyeli uyruklu şahıslar”dı. Bir değil, bir çok kişinin bir kız çocuğuna tecavüz ettiği yazılıyordu.

Cinsel saldırı bir umuma açık tuvalette meydana geldiği için, çevredekiler bağırma sesleriyle saldırgana müdahil olmuş, saldırgan orada darp edilmiş, olay yerine polis gelmiş ama etraftaki kalabalık artmış, kalabalık polisten saldırganı kendilerine vermesini istemişti.

İşte Kayseri’deki olaylar 30 Haziran günü böyle başladı.

Kısa sürede olay duyuldu. Tacizin video görüntüleri sosyal medyada dönmeye başladı. WhatsApp gruplara düştü.

Ve öfkeli kalabalıklar Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı mahallelerde sürek avına çıktılar.

Dükkanlar, arabalar taşlandı, yakıldı, Suriyeliler dövüldü.

Olay yerine gelen Vali, milletvekilleriyle dar bir balkona çıkarak 21 polisi de yaralamış saldırgan grubu “Yapmayın Allah aşkına” gibi nazik cümlelerle sakinleştirmeye çalıştı.

“Mesajınız alındı” dedi.

Kalabalığın içinde giren Emniyet Müdürü onları şöyle sakinleştirmeye çalıştı:

“Tepkinizi gösterdiniz. Sizi anladık, mesajınızı aldık. Bundan sonraki yapacağınız her türlü hareket sizinle ilgili konulara dönecek. Buradaki mağdur şahıs Türk değil. Şu anda şüpheli şahıs gözaltında. Mağdur şahsın sağlığıyla ilgili herhangi bir problem gözükmüyor. O şahsın ve ailesiyle ilgili sınır dışı dahil her türlü işlemlerinde size söz veriyorum. Bir hafta sonra tekrar bu mahalleye geleceğim. Bu olayla ilgili neler yaptığımızı söyleyeceğim. Lütfen ailelerinizi alın, evlerinize geçin. Biz gerekeni yapacağız, bunun sözünü veriyorum."

Evet tam olarak böyle sakinleştirdi: “Mağdur şahıs Türk değil”

Burada mağdur şahıstan kastedilen 7 yaşındaki bir kız çocuğuydu.

Evet Suriyeliydi. Onu taciz eden saldırgan da amcasının oğluydu.

Yaşanan olay onlarca Suriyelinin dükkanı arabası tahrip edildikten sonraki gün gazetelerde tam olarak yer aldı:

“Melikgazi ilçesi Danişmentgazi Mahallesi'ndeki pazar yerinde bulunan tuvalette amcasının kızı 7 yaşındaki M.A'ya cinsel istismarda bulunduğu gerekçesiyle yakalanan Suriye uyruklu İ.A'nın (26) emniyetteki işlemleri tamamlandı. Adliyeye sevk edilen şüpheli, çıkarıldığı nöbetçi hakimlikçe tutuklandı.”

Suriyeli bir sapığın Suriyeli çocuk akrabasına tacizinin sonunda olaylarla ilgisiz Suriyelilerin helal yoldan ve büyük zorluklarla sahip oldukları dükkanları ve arabaları tahrip edildi.

Ve bu olay üzerine partiler, siyasetçiler, gazeteciler Türkiye’nin mülteci politikasını eleştirdiler, “tepki gösteren” vatandaşları anladıklarını dile getirdiler, böyle devam ederse benzer olayların daha da artacağını söylediler.

Bu olaydan sonra meseleyi ülkemizdeki mülteci meselesiyle açıklayanlar için bir kere daha tekrarlayalım:

Emniyet Müdürü, Suriyelilerin malına mülküne saldıran kalabalığı, “saldırıya uğrayan çocuğun Türk olmadığını” söyleyerek sakinleştirmeye çalıştı.

Yani mesele çok ciddi.

İlk kez de karşılaşmadığımız bir mesele.

Hele de 2 Temmuz’un yıldönümünde.

Suriyelilerin hepsi Suriye’ye döndüğünde bu mesele hala burada olmaya devam edecek.

.6/07/2024 02:01

Boz değil, sarışın bir kurt...

Boz değil, sarışın bir kurt…

Merih Demiral’ın bozkurt selamı üzerine başlayan bozkurt tartışmalarının mağdurlarından biri de Atatürk oldu.

Önce 1930’larda Florya Deniz Köşkü’nde çekilmiş fotolarından biri değiştirilip, bozkurt selamı yapıyormuş gibi gösterildi.

https://x.com/teyitorg/status/1808499013391356252

Sonra başka bir resminde de photoshopla kurtla geziyormuş gibi gösterildi. 2018’de muhalefetin cumhurbaşkanı adayı, kuantum bilmekle övünen Muharrem İnce bunu gerçek zannedip paylaştığına göre o kadar da kötü bir photoshop olmayabilir.

https://x.com/malumatfurusorg/status/1808830175896883555

Atatürk üzerinden epey para ve itibar kazanmış başka bir yazar “Küçük izcilere 'yavru kurt' adını bizzat Atatürk verdi” bile dedi.

1916’da İzcilik hareketini kuran İngiliz Robert Baden-Powell tarafından Rudyard Kipling'in "Orman Kanunları" isimli eserindeki yavru kurtlardan esinlenerek küçük izcilere verilen evrensel bir ad bile siyaseten şimdi öyle icap ettiği için Atatürk’e bağlandı.

Yine televizyonların en çok bağıran Atatürkçülerinden biri Nazım Hikmet’in Kuvva-i Milliye destanında Atatürk için yazdığı “Sarışın bir kurda benziyordu. Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı. Yürüdü uçurumun başına kadar, eğildi, durdu. Bıraksalar ince, uzun bacakları üstünde yaylanarak..” diye devam eden ünlü satırları da bozkurda bağladı. Renk körlüğü bir tarafa Atatürk’ün Türkçülüğünü ispat için Nazım’ın kurt benzetmesine ihtiyaç yok, Türk Tarih Tezi, Güneş Dil Teorisi’ne bakmak yeterli. Ama ne hikmetse o tezlerde bozkurttan bahis yok ki birazdan ona geleceğiz.

Atatürk’ü bozkurda bağlamaların en üç noktası ise H.C. Armstrong’un 1932’de yayınlanan “Bozkurt” adlı Atatürk biyografisi üzerinden yapılanı oldu.

Kitabın tam adı şöyle: “Bozkurt: Kemal Atatürk'ün Yaşamı. Bir Diktatörün Samimi Portresi”.

“İşte bak Atatürk’e bozkurt deniyormuş” diyenler herhalde bu kitabın kapağını açıp hiç okumamış.

Atatürk’ün çok kaba ve sert bir portresinin çizildiği biyografi, çıktığı günden itibaren Türkiye’de yasaklanmış, kitaba karşı cevabi kitaplar yazılmıştı. Yani yabancılar “bozkurt” diyordu da çok iyi bir referans değil.

20’inci yüzyılın başlarından itibaren Türkçülük kendi tarih tezini inşa etmeye başladığında; o zamana kadar çok da referans verilmeyen Moğol efsanesi olarak bilinen Ergenekon Destanı, Rasana milletinin atası olan dişi kurdun emzirdiği Romus ve Romulus’un Roma’yı kurması efsanesinden de esinlenen bozkurt, börteçine, asena kültleri ortaya çıktı.

Roma’da Romus ve Romulus kardeşleri emziren dişi kurt heykeli.

Özellikle erken Cumhuriyet döneminde Ziya Gökalp, Rıza Nur gibi isimler bu kültün oluşmasında etkili oldu.

1925 yılında ilk pullar ve birinci emisyon kağıt paralar tasarlanırken ressam Ali Sami Boyar’ın bazı pul tasarımlarında ve 5-10 liranın üzerinde bozkurt resmi çizmesi bu atmosferin bir sonucuydu.

1’den 100’e kadar kağıt paraları tasarlayan ressam Ali Sami Bey, 5 lira tasarımını şöyle anlatmış:

“Yüz tarafındaki ve ortadaki resim bozkurt timsalidir. Bu mevzuun terkibindeki mana şudur: Türk’ün çok eski bir remzi olan hilalin ortasından yeni bir sıçrayışla şahlanan bozkurdu Ankara’dan doğan parlak bir güneş, altın ışıklarıyla takdis ediyor. Sağ tarafındaki küçük dairenin içinde ilk meclis binası vardır. Arkasındaki resim Ankara Bend deresini ve köprüsünü gösteren şirin bir manzaradır.”

Ama Atatürk resimleri, Ankara, Sivas manzaraları, saban süren köylülerin görsellerinin olduğu kağıt para tasarımlarında bozkurdun Atatürk’ün talimatıyla konulduğun herhangi bir delili yok. Ali Sami Bey’e sipariş edilen ve Abdülhalim Renda başkanlığındaki komisyonun onayladığı tasarımların Atatürk’ün de onayından geçtiğini varsayabiliriz. Ama bununla ilgili de elde herhangi kaynakta bir bilgi yok.

O günlerde bu çok büyük bir mesele de olmamış. Esas mesele Atatürk’üm resimlerinin paraya basılması olmuş.

Zaten kurtlu diye anılan 5 ve 10 liraların 1930’lardaki ikinci emisyonunda bozkurt gözden kaybolmuş. Bir daha da parada ve pulda görünmemiş.

1926’da Türkiye’yi terk eden ve ancak Atatürk’ün ölümünden sonra dönebilen Rıza Nur, 1924’de ölen ve o ana kadar Atatürk ile istediği diyaloğu tam olarak kuramayan eski İttihatçı rejimin ideoloğu Ziya Gökalp’in yeni Cumhuriyet rejimine etkisi sınırlı kalmıştır.

Türkçülük akımının önemli isimleri Sadri Maksudi, Zeki Velidi, Ahmet Ağaoğlu gibi isimler de 1930’lara gelindiğinde ya tasfiye edilmişlerdir ya da etkisizleştirilmişlerdir.

Daha sonra logosuna kurtbaşı da koyan Hamdullah Suphi’nin başkanlığındaki Türk Ocakları, siyaseten fazla büyüdüğü için bizzat Atatürk’ün talimatıyla 1932 yılında kapatılmış, bütün malları Halkevleri’ne dönüştürülmüştü.

Atatürk’ün Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi’nde Turancılık yoktu. Bu teorilerin merkezinde Batı medeniyeti karşısında Türklüğün de köklü, birincil ırklardan olduğunu ispat arzusu vardı. Türk dünyasını birleştirmek, Ergenekon efsaneleri, bozkurta atıf yoktu.

1930’lar boyunca bütün mesaisini Türk tarihi ve dili üzerine çalışmalarda harcayan Atatürk’ün ağzından da “bozkurt”, “kurt”, “turan”, “Ergenekon” referanslı herhangi bir cümle duyulmadı, şimdilerde photoshop üretmek zorunda kalındığı gibi kurtlu ya da bozkurtlu herhangi bir fotoğrafı da yok.

Tam tersine Atatürk’ün bu bozkurt meselesinden pek hoşlaşmadığının en yakınındaki Afet İnan ve Falih Rıfkı’nın kaleminden tanıklıkları da var.

Afet İnan:

“Atatürk’e bir gün, renkli olarak çizilmiş, devlet arması olabilecek şekiller getirmişlerdi. Bunlarda hâkim olan unsur, ya kurt başı veyahut da ay yıldız idi. Ressamlarımızın bulabildikleri bu armaların hiçbirini, Atatürk kurduğu devletin bir Cumhuriyet arması olarak kabul edemedi. Bunlara düşünerek defalarca baktı.

Nihayet söylediği şey şu idi:

‘Bunların hiç biri bugünkü dünyamızın içinde kurulan yeni bir devletin arması olamaz. Devlet armasını, bir insan başı olarak temsil etmeli.’ dedi.

Ben bunun üzerinde kendisiyle birçok defalar konuştuğum zaman, bana verdiği izahat şu oldu:

‘Bu dünyada her şey insan kafasından çıkar. Bir insan başının ifade etmeyeceği hiçbir şeyi tasavvur edemiyorum’.

Netekim bizim bu gün bir Cumhuriyet devleti armamız yoktur. Çünkü naklettiğim gibi, yapılan şekillerin hiç biri Atatürk tarafından kabule şayan bulunmamıştı.”

Falih Rıfkı da bunun tanığıdır:

“Bir gün Türk Cumhuriyeti için nasıl bir arma şekli bulmak lazım geldiğini münakaşa ediyorduk. Arkadaşlardan biri esaslı motif olarak (kurt)u tavsiye etti. Atatürk sordu:

-Ne kurdu?

-Bozkurt.

Ve uzun hikayesini anlattık. Gülümseyerek:

-Masalları bırakınız, dedi, her şeyin kaynağı insan zekasıdır. Siz bana zeka timsali arayınız.”

Zaten bu tepkisellik yüzünden Cumhuriyet’in ilk yıllarında görünen bozkurt daha sonraki yıllarda ortadan kayboldu.

Hatta Türkçülük ve Turancılık şimdi Türkçülük Bayramı olarak kutlanan 3 Mayıs 1944’deki tutuklamalarla milli tehlikeler arasınaa girdi ve uzun yıllar da çıkmadı.

Bozkurt sembolü MHP kurulurken bile marjinal bir fikirdi ve kavgaya neden olmuştu.

9 Şubat 1969 Adana'da kongrede Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’nin (CKMP) adı Milliyetçi Hareket Partisi’ne (MHP) dönüşürken bir grup logo olarak bozkurdu önerdi.

Ne olduğunu kongredeki Yaşar Okuyan’ın anılarından okuyalım:

“1969’da Adana’da partinin kongresi oldu. O kongrede CMKP’nin ismi MHP’ye dönüştü ve çok büyük kavgalar yaşandı. Partideki gerçek ayrılık tam olarak yüzünü gösterdi. İkiye bölündük. Gençlerin önemli bir kısmı Nihal Atsız’ı destekliyordu. Atsız grubu, ‘Amblem bozkurt olsun’ önerisinde ısrarcıydı. Biz yani Türkeş’i destekleyen genç ekip ise ‘üç hilal’ olması için bastırıyorduk. Hatta bir ara ‘Gençlik kollarında, hilal içinde bir bozkurt amblemi kullanılsın’ denildi. Kabul görmeyince gerilim tırmandı ve büyük kavgalar çıktı. Sopalarla birbirimize girdik, polis bile müdahale etmekte zorlandı. O gün Türkeş ekibi olarak seçimi kazandık. Partinin ismi MHP olarak değiştirildi. Amblem ise üç hilal oldu.”

Bozkurt ise Ülkü Ocakları’nın amblemi oldu. Ama uzun yıllar kimsenin aklına parmakla kurt işareti yapmak gelmedi.

1965’den beri siyasette olan Türkeş bile ilk bozkurt selamını 1991’de vermişti.

Hem de metalcilerin selamına benzeterek.

1991’de Türkeş’e ilk bozkurt selamını verdiren Gagavuz Türkü gençlerden Güllü Karanfil o günü şöyle anlatıyor:

“Günlerden 7 Ağustos mu 8 mi, tam olarak hatırlayamıyorum… Ankara’dayız ve Başbuğ Alparslan Türkeş’i ziyarete geliyoruz. Gagauz ekibinin konuşmacısı bendim. Başbuğla teker teker el sıkışarak adlarımızı söyledik, nereden geldiğimizi anlattık Gagauz üçgen bayrağımızı bağışladık ve bazılarımız Bozkurt işaretini tutarak fotoğraf çektirdik. Tarihi bir fotoğraf bu! Gagauz gençlerinin ortasında duran Başbuğ bu işareti ilk defa tutuyor ve hatta dikkat etseniz yanlış tutuyordur. Ekibimizden bazı gençler yeni benimsenen işareti tutmakta tereddüt etmişler.”

Peki, Türk Dünyası Vakfı’nın bir gezisiyle Türkiye’ye getirilen Gagavuz Türkü gençler nereden öğrenmiş o bu işareti?

Zannedildiği gibi atalarından değil.

Canavar Yortusu adlı bir kurt bayramları olan, 90’larda bağımsız olunca kendilerine kurtlu bayrak yapan Gagavuzların kurt işaretinden o geziye kadar haberleri yoktu.

Onlar da bu gezi sırasında Türkiyeli ülkücü bazı gençlerden görmüşlerdi:

“Gezimizin ilk gününden beri Vakfın avlusunda ‘Bozkurtlar’ ‘’fazlalaşınca’’ bizi samimi bulan Türkiyeli arkadaşlarımız (yukarıda yazdığım isimler), bize, artık artık şimdi herkese malum olan, Bozkurt işaretini gösterdiler. Meğer tam o yıllarda bu işareti Türkiyeli ülkücüler kendi aralarında çok nadiren yapıyorlarmış. Yapıyorlardı, ama Türkiye’de bu işaret yayılmamıştı. Orada işte tarihi bir an oldu. Gagauz Cumhuriyetini (tanınmayan) yeni kuran Bozkurtlu bayrağını elinde gezdiren ve Bozkurt işaretini Türk arkadaşlarından hemen benimseyen Gagauz ekibi o günden başlarak tüm gezi zamanı o işareti hep tuttu.”

1991’de İstanbul’da bir grup ülkücü genç arasında bile çok nadiren yapılan, hatta Türkeş’in bile bilmediği bir hareketten bahsediyoruz.

70’li yıllardaki bazı fotoğraflarda ülkücü gençlerin kurt işareti yaptığı görülüyor.

Türkeş’in Bakü’de Ebulfeyz Elçibey’in seçim mitinginde kamu önünde kurt işareti yapması ise bu Gagavuzlu gençlerden işareti ilk kez görmesinden bir yıl sonra 1992 Mayısı’nda.

O gün mitingde Türkeş’in yanında olan Azerbaycanlı, Elçibey ile siyaset yapan milliyetçi akademisyen Prof. Dr. Hanım Halilova, Bozkurt işaretini Türkeş’e kendisinin öğrettiğini, Türkeş’in işareti önce yanlış yaptığını anlatıyor her yerde:

“Milyonlar Türkeş beyi görmeye gelmiş. Herkes de bozkurt işareti yapıyor. Elçibey konuşma yapmaya gitti. Başbuğ bana sordu “Yavrum bu ne işaretidir”. Sayın Başbuğum bu Bozkurt işaretidir. Göktürklerden bize gelmiştir. Türklüğün simgesidir. Böyle yaptı. Sayın Başbuğum öyle olmaz, metalistler öyle yapar. Parmaklarını düzelttim.”

Gerçekten de o mitingin fotoğraflarında Türkeş’in bozkurt işaretini “metalistler” gibi yaptığı görülüyor.

Bozkurt işareti yapması ertesi gün gazetelerde haber olduğuna göre kamuoyu önünde bir ilk.

Türkeş’in oğlu Tuğrul Türkeş, 2007 yılında Erdoğan’ın şehit cenazelerinde Bozkurt işareti yapılmasını eleştirmesine karşı yaptığı açıklama bu aralar çok dönüyor:

“Bozkurt işareti, bütün Türk dünyasında kullanılıyor. 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra Bakü’de Ebulfeyz Elçibey’in düzenlediği mitingde bir milyon insan Alparslan Türkeş’i “Bozkurt” işaretiyle selamladı. Orada görülen bu işaret daha sonra Türkiye’ye de geldi ve Türk milleti tarafından kullanılmaya başlandı. Başbakan’ın bu işareti bilmeyişi Türk tarihini bilmemesinden kaynaklanıyor. Biraz okusa öğrenecek ve o zaman bu işareti küçümsemeyecek, alay edemeyecek.”

Bundan sadece 17 yıl önce Erdoğan’ın bozkurt işaretini eleştirmesi hatta alay etmesi kısmını not edelim ama mitingin videolarında ne 1 milyon insan var, ne de Azerbaycanlılar Türkeş’i bozkurt selamı ile karşılamış.

Gagavuzya gibi Azerbaycan’da da bu işaretinin 1990’lardan önce yapıldığının bir delili, belgesi, fotoğrafı yok.

Başka Türk ülkelerinde, toplumlarında da bu işarete rastlanmıyor.

Yani özetle bozkurt işareti Türkiye’de ülkücü çevrelerde üretilmiş, uzun yıllar tutmamış, marjinal kalmış, 1991’de ilk kez 1992’den itibaren de kamuoyu önünde Türkeş tarafından yapılınca popüler olmuş siyasi bir işaret.

1991’de Türk Dünyası Vakfı’nın düzenlediği gezi işaretin yayılmasında bir dönüm noktası olmuş:

O gezide olan Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Yakup Ömeroğlu, ‘’Bir Vakıf Çinar: Prof. Dr. Turan Yazgan hakka yürüdü’’ adlı makalesinde ise şöyle yazıyor:

“Bugün Türkiye’de bir siyasi partimiz tarafından sıkça kullanılan bir elin orta ve yüzük parmaklarını başparmakla birleştirip işaret ve yüzük parmaklarını yukarı kaldırarak yapılan “bozkurt” işaretini Turan Hocanın Türkiye’ye davet ettiği Türk Dünyasından gençlerden ilk kez öğrenmiştik. Üç günlük samimi beraberlikten sonra grubu Kayseri’ye yolcu etmek için Ankara tren garındaydık. Genç gönüller kısa zamanda o kadar kaynaşmıştı ki, onlar trenin vagonunda bizimkiler aşağıda ağlıyorlardı. Bu tablonun arasında Azerbaycan’da yaşayan Gagauzlardan gelen gençler (ki onların arasında bugün Gagauzların büyük şairlerinden biri olan ve hala ilişkilerimizin devam ettiği Güllü Karanfil de vardı) trenin camından sarkarak bir işaret yapıyorlar. Bu işareti görünce bizim gençler şaşırmışlar, Hakan Memur heyecanla “Abi Gagauzlar bir işaret yapıyorlar, baksana” dedi. Biraz şaşkınlıktan sonra “kurt bu kurt bozkurt işareti yapıyorlar” dedim ve biz de parmaklarımızı onlar gibi yaparak onları selamlamaya başladık. Onlar trende biz yerde bu işaretle vedalaştık. Bu işareti çok sevmiştik ve oradaki arkadaşlarla karar aldık: O yıllarda sık sık düzenlenen Karabağ’ın işgalini tel’in gösterilerinde, Bosna mitinglerinde ve başka her yerde biz bu işareti yaparak katılacaktık. Öyle de yaptık, slogan atarken bizim arkadaşlarımız elleriyle “bozkurt işareti” yapıyorduk. Bir süre sonra bazı büyüklerimizden bu davranışımızdan dolayı eleştiri almaya bile başlamıştık. Bu da nereden çıkmıştı, biz grubun birliğini bozuyorduk, biz ayrı bir fraksiyon hareketi mi başlatıyorduk vs”. Biz bu eleştirilere aldırış etmeden ve her birine yeni işaretimiz izah ederek her gösteride aynı işareti yapmaya devam ettik. Ta ki, merhum Türkeş, bu işareti Manisa mitinginde yapana kadar. Türkeş’in bu işareti yapmasıyla da Türk siyasi hayatı ve tüm Türkiye yeni bir sembolle tanışmış oldu.”

Atatürk photoshopları dışında, bozkurt işaretinin binlerce yıllık olduğuna dair gösterilen tarihi belge, çizim, heykel, ve kabartmalardki hareket ise Budistlerin parmak yogası mudra.

Muhtemelen tamamen uydurma olan belki de gerçekten de “metalistlerden” görünüp adapte edilen, duvar önünde bir gölge oyunu olarak bile bulunmuş olabilecek yeni nesil siyasi bir işaretle karşı karşıyayız.

Ama siyaseten bugün bozkurt işaretinin 1000 yıllık bir tarihi olduğuna karar verildiyse, bir de UEFA verdiği manasız sert kararla milli gururu rencide ettiyse buna Atatürk ne diyebilir ki?

Atatürkçüler ve ittifaklarına kendini kaptırmış muhafazakarlar böyle istiyorsa, bozkurt işareti resmi devlet işareti bile olur.

Sarışın kurtluğu bozkurtluğa dönüşebilir, parmakları photoshopla düzeltilir, yanında bir kurt yerleştirilir.

.08/07/2024 02:01

İşaret parmağının dönüşümü...

Geçen haftanın iki büyük haberi, harareti geçtikten sonra üzerinde durup düşünmeyi gerektiriyor.
Biri Türkiye’de muhafazakarlığın kalelerinden Kayseri’de nüfusun sadece yüzde 5’ini oluşturan Suriyelilere karşı bir adi suçun provokatif haberlerle şehre yayılmasından sonra başlayan saldırılar.

Saldırı deyince belki tam olarak anlaşılmıyor.

Suriyelilere ait 107 dükkan taşlandı, tahrip edildi, yakıldı, bazıları yağmalandı.

Suriyelilere ait onlarca araba parçalandı. Bazıları bir iş makinesiyle.

Vandallığın boyutunu en iyi gösteren daha önce bir Suriyelinin işlettiği manav olduğu için, içine girip tahrip edilen kitapların yere fırlatıldığı bir Kuran Kursu.

Üzerindeki apartmanın yöneticisi bir daha yağmacılar gelmesin diye tahrip edilmiş binaya gerilen brandaya “Burası Kuran Kursu, Türklere aittir” yazdırdı.

Emniyet müdürü taşkınlık yapan kitleyi sakinleştirmek için tacize uğrayan küçük kızın “Türk olmadığını” söyledi.

Ve maalesef bu bilgi kitleyi sakinleştirdi!

Ensar-muhacir kardeşliğini geçeli çok oldu ama Suriyelilerin en azından Müslüman olmasının bile artık Suriyelinin taciz ettiği küçük kız Suriyeliymiş bilgisini alınca evine dönen, Kuran okunan bir yer olduğu belli bir yere bile saldıran ve ancak Kuran Kursu Türklere aittir afişiyle durdurulabilen saldırgan kitle için hiçbir şey ifade etmediği anlaşılıyor.

İkinci olay tabii ki Merih Demiral’ın maçtaki bozkurdu ve ardından aldığı cezaya muhafazakar kesimden gelen abartılı, çoşkulu ve bol bozkurtlu tepkiler. Cezaya kızmak anlaşılır olsa bin yıldır yapıyormuş gibi büyük bir özgüvenle yapılan bozkurt işaretleri, bozkurdun nasıl milli kimliğimizin bir parçası olduğuyla ilgili hararetli konuşmalar, 8 yıllık AK Parti-MHP ittifakının yarattığı toplumsal ve kültürel değişimin çarpıcı bir örneği oldu.

Bu sadece geleneksel Batı’ya tepkiden, son zamanlarda Ayşe Ateş’e belaltı saldırılara kadar varan ne pahasına olursa olsun iktidarı ve müttefiki korumak refleksinden ya da müttefike benzemekten daha derin bir sosyal değişime işaret ediyor.

Aslında makarayı biraz daha sarmak mümkün.

Geleneksel olarak Türkiye’de din ve milliyetçilik her zaman içiçe geçmiş, bazı noktalarda ayrılan ama devlet kutsamacılığı ve tarih şuuru gibi çok büyük ortak paydaları olan iki fikir olageldi.

Türk-İslam sentezi, milliyetçi-muhafazakar terkipleri bu ortak dünyayı ifade ediyor.

Ama sol entelijansiyanın yıllardır ve nihayet bir tür nefret söylemine dönen bir iddiayla tekrarladığı gibi ikisi arasında hiçbir fark da yok değildi.

İslamcılık bu terkibi bozmak, arayı açmak isteyen jakoben ve elit bir fikri akım oldu.

Bozkurtçu idoelojik milliyetçiliğin modernleşmeyle, Kemalizmle, orduyla, devletle paralel olan seküler kimliği, uzun yıllar bu terkibin bir kader birliğine dönüşmesine mani oldu.

Türkeş’in 27 Mayıs’ın sözcüsü olması herhalde bir tesadüf değil.

Özellikle 80’ler ve 90’larda İslamcılık güçlendi ve milliyetçilikle mesafe açıldı.

91’deki zorunlu RP-MÇP-İDP seçim ittifakı bile uzun ömürlü olamadı.

Dindarların, laik baskılar nedeniyle devletle arası açıldı.

Bu da demokrasi taleplerini yükseltti, önce siyaseten sonra kültürel ve dini daha liberal bir muhafazakarlık ortaya çıktı.

Ama AK Parti iktidarının o “kaka devleti” tasfiyesi ve Ankara’yı ele geçirip muktedir olmasıyla Müslümanlar artık Necip Fazıl’ın meşhur dizelerindeki gibi kendilerini “öz vatanında garip ve parya” hissetmemeye başladılar.

Devlet dinle barıştı, artık cenaze namazlarında kenarda bekleyen subaylar değil, vakit namazlarında saf tutan komutanlar, başörtülü polisler, dualarla açılan köprüler vardı.

Ama yukarıda yaşanan bu değişimi bir sosyal değişime dönüştüren bundan sonra yaşanan travmalar ve hayal kırıklıkları oldu.

Biri küresel bir hayal kırıklığı.

İslamcı dünya tasavvuru hayalleri Arap Baharı’yla büyük bir heyecan yaşadı.

Ama günün sonunda yaşanan yenilgiler ve yıkım büyük bir hayal kırıklığına neden oldu.
Türkiye’de ise bu hayal kırıklığı çifte kavrulmuş yaşandı.

Ümmetin aslında bizi o kadar sevmediği ve beklemediği ortaya çıktı, emperyal hayaller suya düştü, Mısır darbesi ve Suriye’de İslam dünyasının bölünmesi, bazı Arap ülkelerinde artan Türkiye karşıtlığı, ümmet diye uzaktan sevilen Müslüman kardeşlerle Suriyeli mülteciler olarak birlikte yaşamak zorunda kalmanın yarattığı travmalarla birleşti.

Ümmetle gönül bağları zayıfladı, yalnızlık hissi içe, öze, aileye yani millete, Türklüğe çekilmeyi getirdi.

Artık Dağlık Karabağ in, Gazze out. Aliyev in, Gannuşi outtu.

Aynı dönemde büyük heyecanla girilen Çözüm Süreci hayalinin, hendek felaketi ve şehirlerde terör eylemleriyle patlaması, Türkiye’deki İslamcıların ve dindarların milliyetçilikle aralarındaki son ve en güçlü duvarı da yıktı.

Artık önünde Müslüman Kürtlerle olan kültürel ve siyasi bağlar ve Kürtlere karşı sorumluluk ve mahcubiyet duygusu gibi engeller de kalmayınca Türkçülük bentlerini aşıp sel gibi ortama aktı.

Ve üzerine 15 Temmuz geldi.

Bu korkutucu darbe girişimi, bilinen doğrulardan şüpheye, ortak referansların ikna gücünü kaybetmesine, “başı secdeye eğen” gibi referansların erimesine neden oldu, moraller bozuldu, depresyon içe doğru kapanmayı hızlandırdı.

Çevremizdeki devletlerin yıkılmasının üstüne bir de devletin sokaktan toplanması korkusu eklendi, ne olursa olsun bir devletin başımızda olmasıyla ilgili geleneksel travmaları ve devlet tapıcılığı tetiklendi.
Devletle, tankla, tüfekle, jetle ve tabii bayrakla barışan dindarlar bu devletin resmi dindarları haline geldiler.

Artık kimse öz vatanında garip ve parya değildi.

10 yıl önce üniversiteye bile çocuklarını sokamayan insanlar binlerce yıldır bu topraklarda asli unsur oldukları gururuyla ötekiliğin acısını çıkarmaya başladı.

Bu özgüvenle tehlikeli ve güvensiz hale gelen cemaat ve tarikatlar ile olan bağlarından kurtulan pek çok mütedeyyin insan başıboş kaldı, Reisçilik, devletçilik ve Osmanlıcılıkla kendi dindarlıklarını kurdu, daha fazlasını yapmaya donanımı yetmeyenler ise hali hazırda varolan, güçlü, birleştirici, tanıdık bir ideolojik fikrin etkisine girdi:

Milliyetçilik.

Tarihin bu altüst oluşu içinde MHP’den uzanan el ve kurulan ittifak da milliyetçiliğin tutunacak bir dal olarak görülmesine yardımcı oldu.

Bu dalga şehirleşmeyle zaten süren sekülerleşmenin hem ivmesini artırdı hem de yönünü değiştirdi.
Herkesin ve araştırmaların mutabık olduğu gibi Türkiye’de kendisini dindar ve muhafazakar olarak gören kitlede hızlı bir sekülerleşme ve dünyevileşme var.

Sekülerleşme deyince ilk akla gelen dinden uzaklaşma ya da “Deist” olmak.
Ama burada bahsedilen sekülerleşme kelimenin tam olarak Latince anlamındaki gibi “dünyevileşmek.”

Son 20 yılda şehirleşme, zenginleşme, eğitim imkanlarına ulaşmayla doğal ve evrimsel bir yavaşlıkta giden bu sekülerleşme veya dünyevileşme eğilimi özellikle 15 Temmuz darbe girişiminin çarpan etkisiyle büyük bir ivme kazandı.

Artık Türkiye’deki dindarlar milliyetçileşerek, devletçileşerek sekülerleşiyor.

Bu bir sekülerleşme çünkü İslami referanslar yerini İslami soslu yerli ve milli yani dünyevi referanslara bırakıyor.

Milliyetçilik sekülerleşmeye doğru adım atmak için çok uygun bir kanal, bir ara geçiş bölgesi.
Sekülerleşiyorsun ama geleneksel Türk modernleşmesi gibi bu Batılılara benzeyerek, öz benliğini kaybederek yani onların tabiriyle “gavurlaşarak” olmuyor.

Yumuşak bir geçişle, kültürün hatta dinin içinde kalarak çaktırmadan, hissettirmeden, göze batırmadan yaşanıyor.

Milliyetçilik ve Türkçülük; hayatla ve devletle barışık, kimseyi ahlaki kriterlerle sınırlamayan, dünyevi hayata izin veren ama aynı zamanda kimseyi de gavur yapmayan, dinin, milliliğin içinde tutan sihirli bir formül sunuyor.

Devletle bir derdi, oy vermek dışında uğruna fedakarlıklar yapacağı bir davası kalmayan, dünya nimetlerini elde etmek, elde olanları korumak, artırmak ve dünyadan keyif almak isteyen insanlar için harika bir ideolojik form olarak iş görüyor.

Uygulanması da çok kolay.

İşaret parmağı yerinde duruyor, ona serçe parmak ekleniyor, sonra diğer parmakla önde birleşiyor.
İşaret parmağı artık hem şehadeti hem de bir bozkurdun kulağını temsil ediyor

i10/07/2024 00:01

Üç ay sonra 31 Mart’a bakmak

CHP ve İmamoğlu için yaptığı araştırmalar ve hazırladığı raporlarla bilinen Reform Enstitüsü “3 Ay sonra: 31 Mart tablosu kalıcı mı?” başlıklı araştırmasını dün İstanbul’da tanıttı.

Meclis açık olsa da siyasetin yaz tatili havasına girdiği günlerde, iki yıl iki çok heyecanlı seçim yaşamış, seçimsizlikten Fransa, İngiltere hatta İran seçimlerine musallat olmuş seçim ve rakam bağımlıları için yaz eğlencesi olacak kadar üzerinde çalışılacak, kafa patlatılacak rakamsal veri var bu özenli araştırmada.

Türkiye’de maalesef medya içerik ve derinlik kaybı yaşarken araştırma kurumları ve think tankler dünya standartlarında işler ortaya koyuyorlar.

Konda, Ankara Enstitüsü, Rawest ve Reform Enstitüsü, yeni kurulan CORE Araştırma, Datalior biri kuruluşlar toplum ve siyaset hakkında konuşanlar ve “bir taksi şoförüyle konuştum” dışında sağlam veri arayanlar için çok özenli işler ortaya koyuyorlar.

Reform Enstitüsü’nün ürettiği analiz, araştırmalarla CHP’ye yaptığı katkı, AK Parti’nin kuruluş yıllarındaki SETA’nın ve Beşir Atalay-İbrahim Uslu’nun araştırmalarının katkısına benziyor.

AK Parti, o bağımsız araştırmalar ve analizlerle hem toplumun nabzını sansürsüz tutmuş hem de bu bilgiler üzerine ilerici adımlar ve söylemler kurmuştu.

Eleştirel de olabilen, bazen üzen ve kızdıran objektif, derinlikli araştırma ve bilgiye kulağının açık olması iyi bir siyasetçi turnusolu artık.

Reform’un son araştırması da CHP için propagandadan uzak soğukkanlı ve değerli bir veri seti sunuyor.

Araştırma 6900 denekle, 5 ayrı bölgede 6 büyükşehir, 6 il ve 11 ilçede derinlemesine görüşmelerle yapılmış.

Araştırmanın bir bölümü 14 Mayıs 2023- 31 Mart 2024 karşılaştırması.

Araştırmada CHP oylarının artışı bölgelere göre tasnif edilmiş.

Son 40 yıldaki tarihinin en yüksek oy oranına ulaşan CHP, “CHP Hinterlandı” olarak adlandırılan İzmir, Adana, Mersin, Edirne, Muğla, Eskişehir, Çanakkale gibi uzun süredir CHP’nin yönettiği ve seçimlerde önde çıktığı şehirlerde oyunu 4 puan yükseltirken, “Sağ Hakimiyeti” olarak adlandırılan AK Parti’nin kalelerinde ise 1 puan oy kaybetmiş.

Kocaeli, Afyon, Amasya, Giresun, Adıyaman, Malatya gibi CHP’nin sürpriz yaparak belediyeyi kazandığı ya da kazanma potasına girdiği “CHP Yükselen” olarak adlandırılan illerde oy artışı oranı yüzde 1. Buralardaki başarı esas olarak AK Parti’nin sandığa gitmeyen seçmenleri ve YRP’ye kaptırdığı oylarla gelmiş.

CHP’nin yüzde 10 ile en büyük oy artışı yaptığı iller ise “CHP Rekabetçi” olarak adlandırılan Türkiye’nin “swing state”leri olan iller: Yani AK Parti ile yarıştığı, iki parti arasında gidip gelen İstanbul, Ankara, Bursa, Balıkesir, Manisa, Hatay, Denizli gibi iller.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu da burada:

“2024’te CHP’ye oy veren 17,4 milyon seçmenin 6,3 milyonu 2023’te CHP’ye oy vermemiş ‘yeni’ seçmen.

CHP’ye oy veren seçmenin yaklaşık %37’sini yeni seçmenler oluşturuyor.

CHP’ye AK Parti’den 1,4 milyon, İYİ Parti’den 1,5 milyon, DEM Parti’den 1 milyon, MHP’den 780 bin oy gelmiş.”

Yine araştırmaya göre AK Partili 2,5 milyon seçmen sandığa gitmezken, 1 milyon seçmen Yeniden Refah’a oy verirken, 1,4 milyon AK Partili seçmen de CHP’ye oy vermiş.

Özellikle de bu büyükşehirlerde.

2023’de CHP’ye oy vermiş seçmenlerin yüzde 18’i bu seçimde oy vermemiş gözüküyor.

Özellikle kalelerinde CHP seçmenleri sandığa gitmeyerek ya da diğer partilere kayarak partilerine son 40 yılın en büyük zafer anında destek vermemişler.

Araştırma seçmenlerin partiler arasındaki mobilitesinin arttığını, parti sadakatinin azaldığını gösteriyor.

Araştırmaya göre 2023’den 2024’e 12 milyona yakın seçmen oyunu değiştirmiş.

CHP, İYİ Parti’den 1,5 milyon, AK Parti’den 1,4 milyon, DEM Partiden 1 milyona yakın yeni oy almış.

Bulgular özellikle büyükşehirlerdeki DEM oylarının CHP’ye doğru aktığını ve 2028 gibi yine iki seçenek arasında bir karar anı seçiminde bu oyların yeniden CHP’ye gelmemesi için bir şimdilik ortada bir neden görünmediğini gösteriyor.

Bu oy akışında TİP, CHP içinde fraksiyon olmaya doğru giden bir parti.

Araştırmanın ilginç bulgularından biri Zafer Partisi’nin şehirli ve eğitimli bir kitlenin yani klasik CHP seçmenlerinin oylarını alabilen bir parti olması.

Yani seçmendeki bu mobilite güncel meseleler ve göçmenler, Gazze gibi belirli konular üzerinden bazı partilerin bir anda patlamasına neden olabilir.

Burada özellikle gençlerin karasızlığı ve apatisi yeni gelişmelere gebe.

Ama araştırmaya göre CHP’ye gelen AK Parti oylarında ağırlık zannedildiği gibi gençler değil, yaşlılar.

Yani emekliler ve ekonomi meselesinin oy tercihinde ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor bu rakamlar.

CHP’ye gelen yeni seçmenlerin çoğunluğunda eğitim düzeyi de lise ve altı düzeyde. CHP’nin AK Parti’nin Youtube sokak röportajlarında görünen ve muhalif seçmenlerde “irrasyonel oldukları” düşünülerek öfkeye neden olan seçmene ulaştığını gösteren rakamlar bunlar.

Araştırmanın ilginç verilerinde biri AK Partili seçmende CHP’ye karşı öfke ve endişenin azaldığını gösteren rakamlar. MHP seçmenindeki CHP’ye karşı öfke ve endişe oranı AK Parti’den yüksek.

Bu kaygı ve öfke oranının düşmesi AK Partili seçmenin CHP korkusuyla mobilize edilmesini engelliyor. Bakınız 31 Mart seçimleri

Normalleşme siyaseti CHP lehine bu oranı artırabilir. Ama aynı anda AK Parti seçmeniyle ilgili CHP ve muhalif seçmendeki öfke ve endişe oranına da bakmak gerek. Çünkü günlük hayatta, medyada görünür olan o öfke ve endişe, AK Parti seçmenindeki öfke ve endişeyi artıran ya da sabit tutan bir etki yaratıyor.

Araştırmadan CHP’ye karşı öfkenin ve endişenin azaldığını ama CHP’nin bir heyecan ve umut yaratamadığı da görülüyor. O rakamlar hala düşük.

Özellikle CHP’nin zayıf karnı olan meseleleri de araştırma ortaya koyuyor.

Konu bazlı olarak AK Parti ve CHP arasındaki kıyas yapmaları istenen denekler sırasıyla mülteciler, kültür sanat, adalet ve ekonomi konusunda CHP demiş ama sağlık, altyapı-ulaşım, milli güvenlik, dış politika, sosyal yardımlar konusunda AK Parti’yi seçmiş.

CHP’nin en iddialı olduğu konu mülteci meselesi seçmen gözünde. Orada da CHP’nin güçlü alternatifleri var.

Özellikle AK Parti’nin kaslarının hala güçlü olduğu konular yerel değil, genel siyasetin konuları.

31 Mart’taki başarıda adayı beğenme listenin tepesinde. Onu partiyi destekleme ve iktidarı cezalandırma izliyor.

Yani 31 Mart’ta iyi adaylar ve ekonomi için iktidarı cezalandırma oylarını artıran en güçlü iki motivasyon.

Bunlar genel seçim için şimdiden bir şey söylemiyor.

CHP, bu araştırmada da yarın seçim olsa anketinde AK Parti’nin önünde görünüyor.

Bu son 20 yıldır olmayan bir durum.

Bu trendi bozacak bir şey yapmıyor AK Parti iktidarı.

Ama yolumuz uzun. Ve bu araştırma CHP’ye işler iyi gidiyor ama bu iktidar olmaya yetmeyebilir diyor.

.15/07/2024 13:52

Neden o elektrik kabloları kimseyi endişelendirmedi?

İzmir Alsancak’ta su birikintisinden karşıya geçmek isteyen Özge Ceren Deniz (23) ve İnanç Öktemay (44) suda elektrik akımına kapıldı ve hayatını kaybetti. Korkunç skandalın arkasından çıldırtıcı bir ihmal çıktı.

Caddedeki elektrik kablolarının beş yıldır ortada bırakıldığı, esnafı, gelen geçeni zaman zaman elektrik çarptığı, hatta bir köpeğin öldüğü, 2019'da yerel medyada "Çözüm için illa biri mi ölmeli" başlıklı haberler yapıldığı ortaya çıktı.

İki genç, şehirli insanın canına mal olan bu ihmal haklı bir öfkeye, yüksek düzeyde bir empatiye neden oldu.

Öfke yetkililerin harekete geçirdi. Beş yıldır şikayetlere rağmen kapatılamayan elektrik kabloları yarım günde Karşıyaka Belediyesi, Gediz Elektirik ve İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerince kapatıldı, sorun çözüldü.

Dün de olayda ihmali olan 20 Gediz Elektrik çalışanı ve 9 İzmir Büyükşehir Belediyesi çalışanı gözaltına alındı.

Böylece basit bir hizmeti beş yıl yapmayan kamu idaresi iş makineleri, memurları ve polisleriyle bir anda duruma vaziyet etti.

Peki, gerçekten de ihtiyacımız olan böyle eli sopalı, kudretli bir kamu otoritesi mi?

Neden sokağın ortasında beş yıl açıkta duran elektrik kablosu gibi neye mal olacağı malum bir potansiyel tehdide karşı bile ancak bir trajedinin harekete geçirebildiği öngörüsüz, risk hesabını önemsiz, hayatı değersiz gören bir kamu yönetiminden daha iyisini üretemiyoruz?

Hem yerel ve hem genel idarenin sorumlu olduğu bu trajedi vesilesiyle
şahıslar, partiler, ideolojilere takılmadan bu soru üzerine kafa patlatmalıyız.

Genel olarak bu olaydan sonra haklı olarak isyan edenler “Türkiye’de insanın değeri yok” gibi kimsenin itiraz edemeyeceği ama söylenmekten anlamını yitirmiş, içi boş, abartılı hedefi belirsiz cümleler kurdu.

Ülkemizde uzun yıllardır en popüler siyasi tepki ifadesi olan “Allah belanızı versin” nidaları yükseldi, bir top daha öteki tarafa doğru atıldı.

Aslında taça atıldı.

Halbuki, kamu idaresi dediğimiz şey toplumun içinden çıkan insanların biraraya gelerek oluşturdukları organizasyonlar.

Peki, bu yönetici kamu idaresinin parçası olanlar neden beş yıl açıkta bekleyen cadde ortasındaki elektrik kabloları gibi bir riskten endişe duyup, bunun gereği için kamu gücünü harekete geçirmediler?

Muhtemelen bu insanlar evlerindeki bir elektrik prizinin kabloları dışarı taşsa bundan telaşa kapılıp, anında çaresine bakarlardı.

Ama kamu için bu telaşa kapılmadıkları anlaşılıyor.

İşte tam olarak bu kayıtsızlığın üzerinde durmalıyız.

Bunun sebebi topluma karşı ahlaki sorumluluk duygumuzun zayıf olması olabilir mi?

Kültürel, tarihsel, demografik olarak parçalanmış, devletin de vatandaşlık bağını kurmada başarısız olduğu bir toplum aslında sadece bir kalabalıktan ibarettir. Artık burada bir toplumdan bahsedemeyiz.

Kendimizi tam olarak ait hissetmediğimiz, bizde güven değil endişe yaratan bu kalabalığa karşı doğal olarak ahlaki sorumluluk, görev ve hizmet bilinci de hissedemeyiz.

Yani aslında Türkiye’de ailelerimiz dışında sorumluluk duyduğumuz, aidiyet hissettiğimiz bir kamudan bahsedemeyiz.

Bu da bir kamu ahlakının, bir kamu görevi, işi kültürünün oluşmasını engelliyor.

O yüzden evlerimiz tertemiz, özenle döşenmiş ama apartmanlarımız çirkin, mahallemiz çarpık, şehirlerimiz yaşanmaz halde.

O yüzden aile üyeleri, çocuklarının çıkarı ile kamuya karşı vicdani sorumluluk hissi arasında kolayca seçim yapılabiliyor; torpil istemek, yolsuzluk, kayırmacılık yapmak, kamunun hakkını gasp etmek ahlaken meşrulaşabiliyor.

O yüzden doğrudan bizi ve yakınlarımızı tehdit etmediği için, potansiyel bir tehdit olarak sokakta açığa çıkmış bir elektrik kablosu beş yıl umursanmayıp bir felakete neden olana kadar orada duruyor.

Uzun yıllar ortak kamu duygusunun temeli dindi. Allah korkusu, hak geçmesi, helal-haram gibi motivasyonlar, devlet ve kanun korkusundan daha etkili bir kamu hukuku yaratmıştı.

İnsanlar arasındaki hukukun temeli bu değerlerdi. Ama artık bu değerlerin ortak referans olmadığı bir ülkedeyiz.

Onların yerine vatandaşlık hukuku, hukuk devleti, şehirlilik kültürü gibi seküler değerler de geçemedi.

Toplum arafta kaldı.

Bu güvensiz arafta da herkes en yakınına ailesine, akrabasına, hemşehrisine sığındı.

Şehirleşme ve çekirdek aile merkezli hayatla hemşehri ve akrabaların da önemi azaldı, aile tek ortak kimlik, ahlaki sorumluluk hissedilen tek gruba dönüştü.

Bu da tam olarak cehennemin kapılarını açtı.

Artık ailesi ve ailesinin refahı dışında hiçbir kamusal yükümlülük, ahlak duymayan insanların kar, refah, mutluluk, güç maksimizasyonuyla hiçbir değer, kural, norm dinlemediği bir toplumda yaşıyoruz.

Böyle bir toplumdaki kamu gücü de aynı dar ahlaki sorumlukla yapılıyor.

O zamanda tanımadığımız insanların geçtiği bir caddede dışarı fırlamış elektirik kabloları mesele olmuyor.

Trajedi bizi bir topluma çeviriyor, birbirimiz için kamuya isyan ediyoruz.
Ama sonra hayat eski rutininde devam ediyor.

Ortak bir kamu kültürü, ahlakı oluşturmak için elimizde trajedilerden daha öğretici bir şey kalmamış durumda.

.17/07/2024 02:01

Özal suikastı ile Trump suikastı arasındaki en büyük fark…

Trump’a suikast girişimi aynı anda pek çok kişinin aklına 1988’de Turgut Özal’a suikast girişimini getirdi.

Özal, ANAP’ın kongresinde tam da kaçakçılarla mücadeleden bahsederken ve “buyur kardeşim” dediği anda 32 yaşındaki Kartal Demirağ, silahını çıkarıp ateş açmıştı.

Ne tesadüf ki Trump da kaçak göçmenlerle ilgili konuşurken, bir tabloyu göstermek için başını çevirdiği anda 20 yaşındaki Thomas Matthew Crooks tarafından vuruldu.

Trump şans eseri kulağından, Özal şans eseri parmağından yaralandı.

Trump anlık bir baş hareketiyle, Özal önündeki mikrofon sayesinde kurtuldu.

Özal, suikasttan sonra ayağa kalkıp partililere “Allah’ın verdiği ömrü onun isteğinden başka alacak yoktur” dediğinde aralarında Rize ANAP yöneticisi babamın da olduğu kalabalık aşka gelmişti.

Trump da suikasttan sonra ayağa kalkıp ve yüzü kan içindeyken yumruğunu havaya kaldırıp “Fight, Fight” (Savaşın) diye bağırdığında taraftarları çuş-u huruşa geldi.

Tarihi bir andı.

Tabii farklar da vardı.

Özal’ın suikastçısı Kartal Demirağ, kapalı spor salonunda yüzlerce kişinin arasından komando gibi dönerek kurşunlardan kurtulmuş, yaralı olarak yakalanmıştı.

Trump’ın suikastçısı 20 yaşındaki Crooks ise bulunduğu çatıda anında vurulup öldürüldü.

Bakalım sonu da benzemeyecek mi?

Çünkü Özal bu suikasttan sekiz ay sonraki 1989 yerel seçimlerinde büyük bir hezimet yaşamıştı.

Trump’ı beş ay sonra başkanlık seçimi bekliyor.

Görünen o ki sonuç benzer olmayacak.

Trump’ı vuran 20 yaşındaki genç, güvenlik zaafiyeti ile ilgili haklı olarak şüpheler, komplo teorileri var.

Trump, Amerikan devletinin nefret ettiği bir isim. Başkan olursa bürokraside büyük tasfiyelere hazırlandığını saklamıyor. Malum 2016-2020 arası dört yıllık bir tecrübe var.

Ve onun tekrarlanması endişesine kapılan birileri bu suikast girişiminin arkasında olabilir.

Henüz bilmiyoruz.

İşte henüz bilmemek kısmı da benzerlikler arasında.

Çünkü üzerinden 36 yıl geçmesine rağmen Kartal Demirağ’ın neden Özal’ı öldürmeye çalıştığını henüz bilmiyoruz.

Bildiğimiz Kartal Demirağ’ın öfkeli bir yalnız kurt olmadığı.

Daha doğrusu kurt olduğu kesin ama yalnız değil boz bir kurttu.

Özal suikastı Kartal Demirağ’ın 32 yıllık kısa ama hareketli ömrüne sığdırdığı ilk cinayet girişimi ve saldırı değildi.

1971 yılında Afyon’da girdiği Ülkü Ocakları’nın aktif bir üyesiydi Demirağ.

1972 yılında Afyon’un Güney ilçesinde bir Dev-Genç üyesini yaralayarak suç alemine girmişti.

1973 yılında Çardak’ta bu kez bir İGD’li genci yaralamıştı.

1976’da yine Afyon’da iki solcu öğrenciyi silahla tehdit etmişti.

1978 yılında Afyon Dazkırı’da Ülkücü Gençlik Derneği’nin kurucuları arasında yer almıştı.

En büyük eylemi ise 70’lerin başında Dazkırı Kaymakamı Tuncer Ergüler’e pusu kurarak yaralamaktı.

Üstelik bu son olayın siyasi bir yönü de yoktu.

Hikayesi Sinan Çetin imzalı Halı Türküsü diye filme çekilen (müzikler Zülfü Livaneli) Tuncer Ergüler, geçen sene hayatını kaybetmiş çok ilginç bir profildi.

1971’de Afyon Dazkırı’ya kaymakam olarak atanan Ergüler, ürettikleri halıları aracılara çok ucuza satan köylüleri bir araya getirip bir kooperatif kuran. Tabii halı tüccarları ve aracılar buna çok kızar. Tehditler, şantajlar ve hatta saldırılarla vazgeçirilmeye çalışılır. Meclis’te hakkında soru önergeleri verilir. Nihayet tayini çıkarılınca kaymakamlıktan istifa edip, kooperatifin başına geçer, kooperatif sonra bir fabrika kuran. Daha sonra ilçede avukatlık yapan Ergüler’in karşısında çıkarılan isimlerden biri de Kartal Demirağ’dı.

“Ben Dazkırı’da kaymakamlık yaparken Acıgöl Kooreratifler Birliği’ni kurmuştum. Koy-Koop’un yapılarından biriydi. Halı üzerindeydi. Bizi önce ciddiye almadılar. Fakat ekonomik bir güç olmaya başlayınca halı tacirleri tepki göstermeye başladı. Bunlar Kartal ve arkadaşlarını bize karşı kullanmaya başladılar. Halı tacirlerinden birinin oğlu MHP ilçe başkanıydı. Bunlar bu çocukları etraflarına toplayıp sağa sola saldırmaya başladılar. Bir gün davetli olduğum bir düğünden çıkarken pusu kurmuşlar, yola ağaç koyarak yolu tıkamışlar. Arabadan inince bana saldırdılar ve yaraladılar. Kartal’ın bana yaptığı saldırı kesinlikle tek başına bir iş değildi. O zamandan beri bu çocuk bir örgütün içinde bana göre kullanılmaya elverişli bir kişi.

Demirağ, 12 Eylül’den sonra da vurdu kırdı işlerine devam etmiş, 1985’de bir ülkücü arkadaşını öldürmeye teşebbüsten hapse girmişti.

Cezaevindeyken ilginç ziyaretçiler gelip gitmeye başladı.

Suikasttan sonra verdiği ifadede onlardan birini anlatmıştı:

Cezaevinde girmeden önce Dazkırı’da Osman Atay isimli arkadaşını gördüğünü, bu kişinin 10-15 sene önce İsviçre’ye gittiğini, Türkiye’deyken işsiz olduğunu, şimdi ise zenginleştiğini, cezevinde bu kişinin de kendisini gördüğünü, Osman Atay’ın kendisine “İsviçre’ye gelseydin başına bu işler gelmezdi, rahat ederdin” dediğini, biraz para verdiğini, 1987 yılı yaz aylarında bir Kurba Bayramı gününde Osman Atay’ın Dinar’daki cezaevine tekrar geldiğini, kendisiyle yalnız gçrüştüğünü, İsviçre’de gece kulübü ve kumarhanede çalıştığını, Kemal Horzum’un yanında görev yaptığını, Kemal Horzum’un Türkiye’de cezaevlerinde ve yurtdışında adamlarına yardımda bulunduğunu, bu kişilere para yardımı da yaptığını, cezaevindekiler ve yurtdışındakilerin serbedt kalmasını sağlamaya çalıştığını, Özal hükümetinin affa kesin karşı olduğunu Osman Atay’ın kendisine söylediğini, Tarım Açık Cezaevi’ne nakledileceğini söylediğinde de Osman Atay’ın cezaevi müdürüne söyleyerek yardımda bulunabileceğini, cezaevinden çıktığında da kendisine yardım yapabileceklerini, bu arada İsviçre Basel şehrinde Usvil Otel adresini Osman Atay’ın kendisine verdiğini ve yine “ Senin gibi mert, gözüpek, yiğit kişilere ihtiyacımız var” diyerek her türlü yardımı da yapabileceklerini görüşmeler sırasında söylediğini….”

Özal suikastı iddianamesinde Demirağ’ın DGM Savcısı’na verdiğine ilk ifadeye göre Osman Atay bir kez daha cezaevinde Demirağ’ı ziyaret edip cezaevinden kaçmayı planlayan Demirağ’a pasaport sağlamak için ondan bir fotoğrafını almış, kaçtıktan sonra saklanabileceği yerleri tarif etmiş, “Kemal Horzum ve ekibi Özal hükümetinin uygulamalarından şikayetçi, sen ufak işlerle cezaevinde çürüyorsun, yapacaksan büyük bir iş yap” demişti.

Demirağ, mahkemede DGM Savcısı’na verdiği bu ilk ifadeyi reddetti.

Peki kimdi Osman Atay bağlı olduğu Kemal Horzum?

Kemal Horzum, hortumlamak kavramının ortaya çıkmasını sağlayan Türkiye'nin ilk banka hortumcusuydu. Emlak Bankası'nı yaklaşık 90 milyon dolarlık bir vurgunla dolandırıp 1985 yılında İsviçre'ye kaçmıştı.

Bu o devrin en büyük skandalıydı ve Horzum hakkında Meclis’te soruşturma komisyonu kurulmuştu.

Kemal Horzum, Kartal Demirağ’ın da Afyon Dazkırı’dan hemşehrisiydi. Bir dönem Afyonspor başkanlığı yapmıştı.

Özal suikastı ile ilgili DGM Savcısı’nın iddianamesinde Kartal Demirağ’ın Osman Atay üzerinden, Kemal Horzum’la bağlantısının altı çizilmişti. Demirağ’ın kullanılmaya müsait olduğu yazılmıştı. Ama bağlantıların ucu cinayete getirilmemişti.

Halbuki Kartal Demirağ, Osman Atay’ın ona söz verdiği gibi 1987’in sonunda açık cezaevinden kaçtı. Özal suikastına kadar beş ay firari olarak yaşadı.

“Cezaevinden firar ettikten sonra 5 ay çok önemli olaylar geçti başımdan... Silah belde dolaştım. Polislerle arkadaşlık yaptım” diye anlatmıştı o günleri.

1988’de suikast girişiminden sonra 20 yıl hapis cezası alan ama örgüt bağlantısı bulunamayan Demirağ, 1992’de Cumhurbaşkanı Özal’ın affıyla cezaevinden çıktı.

Demirağ, Dazkırı’da Çiğdem Anat ve Emin Çölaşan’a röportajlar vermişti.

Çiğdem Anat’ın “Sizi kim eğitti” sorusuna “Komando kamplarında bir emekli general eğitti bizi…” diye cevap vermişti.

Yine 1991’de Emin Çölaşan'a, "1970'li yıllarda komando kurslarında hem siyasi, hem bedensel, hem de silahlı eğitim gördük. Başımızda emekli bir general vardı” demişti.

Yıllar sonra yazdığı bir mektupta da “Gençlik yıllarımda, Denizli Güney ilçesi Kanlı Göl civarında ilk eğitimimizi aldık. Daha sonraları bazı illerimizde komando kamplarına gönderildim. Subaylar tarafından bize komando eğitimi verildi. Bilindiği üzere o zaman komünizm tehlikesi vardı. Ülkemizi bu tehlikeden korumak için ve terörist saldırılardan korumak amacıyla genellikle emekli subaylar bizlere eğitim verdiler” diye konuşmuştu.

Kaymakam Tuncer Ergüler de bu bilgiyi doğrulamıştı:

“Ben Dazkırı Kaymakamlığı’ndan ayrıldıktan sonra orada büyük bir gizli örgütün varlığını öğrendim. Ben kaymakam iken bunun varlığını bilmiyordum.”

Özal, kendi suikast girişimi soruşturma işini, Horzum skandalını soruşturan savcı Uğur Tönük’e vermişti.

Dazkırı’da incelemeler yapan Tönük, “Kartal Demirağ’ın Afyon Dazkırı’da 1974-77 kurulan kontrgerilla teşkilatında yetiştiğini” tespit ettiğini daha sonra Meclis’teki bir komisyona anlattı.

Uğur Tönük, çok sayıda röportaj verdi, Ergenekon soruşturmalarında da ifadesi alındı. 2013 yılında verdiği bir röportajda şöyle demişti:

“Ben o dönemde Yargıtay Başsavcı Yardımcısı olarak görev yapıyordum. Sonra Yargıtay üyeliğine seçildim. Ben bu suikasttan önce Kemal Horzum olayının tahkikatını yapıyordum. Sonra beni bu olayla görevlendirdiler. Başlangıçta ben bu olayla ilgili olarak Emniyet’ten yardım aldım. Bilgi aldığım başka kurumlar da olabilir. Tahkikatla ilgili herhangi bir rapor hazırlamadım. Çünkü beni İstanbul Ulus’ta bir villaya çağırdılar. Üç kişi vardı. İsimlerini söylemediler ben de ulaşamadım. Sonrada herhangi bir yerde kimliklerini tespit edecek bilgiye ulaşamadım. Bana ‘Paşamız bu tahkikatı yapmanızı istemiyor’ dediler. Bu paşa dönemin MGK Genel Sekreteri Sabri Yirmibeşoğlu’ydu. Ortam çok gergindi. Hatırladığım kadarıyla mealen ‘Bu soruşturmayı bırak, işi karıştırma çek git, yoksa senin akıbetin de iyi olmaz’ gibi benzer ifadeler kullanarak beni tehdit ettiler. Ben bu işin suikast olduğu kanaatini edindim.”

Tönük, bu uyarılar üzerinden emekli olmuştu. Daha sonra soruşturma nedeniyle tehdit edildiğini, kızının kaçırıldığını da iddia etti.

Tabii bu anlattıklarının ne kadarı doğru bilinmez.

Demirağ hala hayatta ve memleketinde yaşıyor.

Demirağ’ın ideolojik bir insandan çok kiralık bir katil olduğunu söylemek mümkün.

Belki bir gün konuşursa 1988’de Başbakan’ı vurmak üzere onu kimin tuttuğunu da anlatır.

İşte o zaman iki suikast girişimi arasında önemli bir fark ortaya çıkar.

.20/07/2024 02:01

Kıpırdamaya başlayan yapraklar ne söylüyor?

Yaprak kıpırdamıyor sözü Türkiye’nin bunaltıcı yazı için söylenebilir ama siyaseti için söylenemez.

1923-1950 arasındaki yarışmasız 27 yıllık CHP tek parti iktidarında yapraklar 1946’dan sonra kıpırdamaya başlamıştı.

22 yıllık AK Parti tek parti iktidarında da yapraklar 31 Mart 2024 seçimlerinden bu yana kıpırdıyor.

İtibarlı anketlere göre 22 yıl sonra ilk kez AK Parti, CHP’nin ardından ikinci parti konumunda.

1946’daki sahte seçim zaferinden sonra CHP, iktidarın gitmekte olduğunu anlayarak demokratik açılımlar yapmış, serbest seçimi garanti eden adımlar atmış, NATO üyeliği için uğraşmış, dış yardımlarla ekonomiyi toparlamaya çalışmış, sağa, dindarlara, Kürtlere, Alevilere, azınlıklara açılmaya çalışmış, Recep Peker gibi şahin isimler tasfiye edilmiş, Milli Şef İnönü, ilahiyat kökenli Şemsettin Günaltay’ı başbakan yapmış, bazı türbeler, imam hatip liseleri açılmıştı.

Ama bütün bunlar 1950’deki akıbeti değiştirmemişti.

Şimdilik AK Parti iktidarından 2028’e doğru mevcut durumu ters yüz etmek için CHP’yle diyalog, ekonomide eski Ortodoks politikalara dönüş, kemer sıkma, dış politikada değişim dışında iç siyasetteki atmosferi değiştirecek bir açılım, radikal bir adım gelmedi.

27 yıllık ideolojik bir tek parti diktatörlüğünün gösterdiği esnekliği, 22 yıllık demokratik meşruiyete sahip, seçim kazanarak iktidarını korumuş pragmatik bir iktidarın gösterip gösteremeyeceği hala belirsiz.

Ama havadaki değişim rüzgarları yaprakları şimdiden kıpırdatmaya başladı.

Hatta yeşil sahalarda bile…

Geçen hafta Ankara’da yapılan Türkiye Futbol Federasyonu genel kurulundan kimsenin beklemediği sürpriz bir sonuç çıktı.

Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Olağan Mali ve Seçimli Genel Kurul Toplantısı’nda, adaylığını açıklayan ama sonra “baskılar üzerine” geri çektiği iddia edilen Rizeli işadamı Servet Yardımcı’dan sonra mevcut başkan Mehmet Büyükekşi ile eski Trabzonspor Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu yarıştı.

Ve iktidarın desteklediği açık olan Büyükekşi, beş oy farkla kaybetti.

İlk bakışta aşırı heyecana kapılanlar, bunu Türkiye’deki değişimin habercisi olarak görenler Hacıosmanoğlu’nun Cumhurbaşkanı’na tam bağlılığını gösteren konuşması karşısında hayalkırıklığı yaşadı ama bu tek başına bu seçimi siyaseten anlamsız yapmıyor.

Kazanan tabii ki muhalefetin adayı değildi. Ama işaret edilmemiş, desteklenmemiş adaydı.

Öyle ki iktidarla derdi olan kulüplerin hepsinin oyunu almıştı.

Mesela iktidarın adı yüzünden görmezden geldiği, Diyarbakır Valisi’nin bile tebrik etmediği Amedspor’un delegeleri seçildikten sonra ilk maçına gelmeyi vaad eden Trabzonlu başkana oyunu verdi.

Çünkü bir zamanlar çözüm süreci yapmış iktidar, Kürtlerin en büyük heyecanı haline gelmiş bir kulübün Amed adını bile aşamamıştı.

2026 Dünya Kupası’na doğru futbolu, 2015 yılında maçtaki kararlarını beğenmediği için hakem heyetini 4,5 saat statta alıkoyan bir Trabzonlu başkan yönetecek.

Kaskatı kesilmiş, dar kadrocu iktidar karşısında böyle bir profil bile değişimin adayı olmayı başardı.

Kongredeki konuşması, onun da bu siyasi fırsatın, değişim rüzgarlarının farkında olduğunu gösteriyordu.

Türkiye’nin en büyük holdinginin veliahtı Ali Koç’tan, bir ilçe kulübünün yarı mafyatik başkanına kadar, her türünden (siyaseten, ekonomik olarak ya da bilek gücüyle) güçlü figürlerden oluşan kongre delegelerini, iktidarın işaret ettiğinin tersine oy verdiren, bunu göze almalarını ya da bunun maliyetinin artık o kadar da büyük olmayacağına güvenmelerini sağlayan da değişim rüzgarlarının iktidarın karşısından esmesiydi.

Özellikle kulüp yöneticisi gibi güç peşinde koşan profiller, bu rüzgarların değişimini meteorolojik ölçüm aletleri gibi hissederler.

Zaten bütün marifetleri, yanlış zamanda yanlış tarafta, “dark side”da kalmamak, kaybedenle birlikte kaybetmemek olduğu için iktidarın kokusunu burunları herkesten iyi alır.

Sadece onlar da değil. Güçlü olanın ayakta kaldığı, zayıfın elendiği bir doğal seleksiyonun yaşandığı Ankara’daki bürokratların da bir yıllar içinde evrimle burunlarının bu hassaslığı gelişmiştir.

Onlar da iktidardaki zaafiyeti, sendelemeyi, yaklaşan iktidarın kokusunu hemen alırlar ve ona göre cesaretleri, inisiyatif kullanma kabiliyetleri gelişir.

Bunun tipik örneği de geçen aylarda Ankara’daki Yargıtay Başkanlığı seçiminde yaşanmıştı.

Yargıtay’da başkan haftalarca seçilemedi.

Sonra bir Erdoğan-Bahçeli görüşmesinin ardından bir anda MHP’ye yakın olduğu iddia edilen 3. Ceza Dairesi Başkanı çekildi.

Ve geriye iktidarın desteklediği iddia edilen mevcut Yargıtay Başkanı Mehmet Akarca ile yine muhafazakar, iktidara yakın ama doğrudan işaret edilmeyen aday 3. Hukuk Dairesi Başkanı Ömer Kerkez kaldı.

Ömer Kerkez, Anayasa Mahkemesi üyesi yapılmak için 6 günlük Yargıtay üyesine oy verdirilen Yargıtay’daki iktidara fikren yakın ama tarzdan, üsluptan, yöntemlerden rahatsız hakimlerin, muhaliflerin, bağımsızların hepsinin adayı haline geliverdi.

Sonuç malum Kerkes, 193’e 103 gibi bir farkla Yargıtay Başkanı oldu.

Bundan bir yıl önce de Anayasa Mahkemesi’nde benzer mini bir isyan yaşanmıştı.

AYM başkanlığı için yapılan seçimde iktidarın desteklediği söylenen ve kazanması beklenen İrfan Fidan Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 5’nin oyunu alabilmiş,

Zühtü Arslan 8 oyla yeniden başkan seçilmişti. Bir gece önceki tahminler Fidan’ın seçileceği yönündeydi. En az 8 üyenin iktidarın işaretiyle ona oy vermesi bekleniyordu. Fakat beklenen olmadı. Daha yeni AYM üyesi yapılmış İrfan Fidan’ın mide kaldıran aşırı hızlı yükseltilişine iktidara yakın üyeler de dur demişti.

Bu yılki AYM başkanlık seçimine de geçen yılki seçimin gölgesi düşmüş, iktidara yakın çevre bu kez aday olarak İrfan Fidan’ı çıkarmamış ve daha merkezde bir isim sayılan yine iktidara yakın Kadir Özkaya başkan seçilmişti.

Bütün bunlar, iktidarın süper etki gücünün kırıldığını, ceketimi koysam seçilir devrinin kapandığını, işadamlarına, bürokratlara bi cesaret geldiğinin ilk işaretleri.

Şimdilik kazananlar muhalif figürler değil ama ortaya çıkan tepkiler iktidarın yanlış ve istenmeyen isimleri dayatma lüksünün artık bitmeye başladığını gösteriyor.

Yerel seçim sonuçları da bunu göstermedi mi?

Yerel seçimlerde muhalefetin başarısı ve CHP’nin hala anketlerde birinci çıkması insanların cesaretini daha da artıracaktır.

İktidarın tersine esen rüzgarların etkisini kırmasının, kalıcı olduğunu dosta düşmana göstermesinin ise iki yolu var:

Ya sert gücünü gösterecek, masaya yumruğunu vuracak. Ama bu tepkileri ve gayri memnunların sayısını daha da artırabilir.

Ya da uzlaşmaya, iknaya dönecek. Bu da Türkiye gibi ülkelerde iktidarları zayıf gösterebilir.

Değişim rüzgarları tersten esmeye başladıkça bunun önüne geçmek hiç kolay değildir.

Ama demokrasi zaten bir değişim rejimidir.

Bunaltıcı havaların çaresi rüzgardır.

Yapraklar hep kıpırdamalıdır.

.22/07/2024 00:01

Caddebostan Plajı’ndan denize Suriyeliler mi girmesin yoksa Ümraniyeliler mi?

İstanbul’da havalar sıcak, tatil yerleri yabancı turistleri bile kaçıracak kadar pahalı, zaten tatile memurlar ve zenginler dışında herkesin vakti de yok.

Serinlemek isteyenler İstanbul’daki havuzlara ve plajlara gidiyor.

İstanbul’da Adalar ve Karadeniz kıyıları dışında Boğaz hattında ve Marmara kıyılarına plaja gitmek herkesin göze alamayacağı bir cesaret.

Kolibasili kavramını İstanbullular iyi bilir.

Bilmeyenler ve başka bir alternatifi olmayanlar geçen hafta sonu da bulduğu plajdan denize girdi.

Onlardan biri de İBB’nin işlettiği Caddebostan Plajı’ydı.

Denize girecek her zaman daha iyi alternatifleri olan Caddebostanlıların herhalde en son 1980’li yıllarda gittiği plaj, her zaman sınıfsal çelişkilerin mekanı olageldi.

Zengin mahallesindeki, ucuz plajda serinlemeye ve eğlenmeye çalışanlar TikTok’a, Instagram’a videolar attı.

Sonra o videolar Twitter’da “İstanbul ne hale geldi” elitizmine, “Suriyeliler bastı plajları” ırkçılığına, ünlü bir mekan işletmecisi- gazetecinin “Burası çocukluğumun geçtiği Caddebostan Sahili olamaz” nostaljisine meze oldu.

Bu kez çoğu sınıfsal epey de tepki aldılar.

Caddebostan Plajı’nın hep kendi çocukluğundaki gibi kalamayacağı hatırlatıldı, o plaja bugün asla erinip gitmeyecek birinin başkalarının birkaç saatlik serinliğine göz koyması haklı olarak yerildi, İstanbul’un plajların 50’lerde, 60’larda, 70’lerde, 80’lerde de epey kalabalık olduğunu gösteren fotoğraflarla bunun bizzat çocukluğuna duyulan bir özlemden ibaret bir hafıza yanılgısı olduğu gösterildi.

Bu tepkilere karşı çıkanlar bu kez plajlardakilerin Suriyeliler ve Afganlar olduğunu söylemeye başladı. Tabii bir sürü içinde “sapık, pis, iğrenç” geçen cümle ve “Sen aileni buradan denize sokar mıydın” sorusuyla birlikte.

Sanki boş olsa Caddebostan’dan ya da Menekşe Plajı’ndan denize gireceklermiş gibi…

Aslında “İstanbul’u basan ilkel kalabalıklar” teması surlarla dışarıya kapalı, içeriye kapılardan girilen İstanbul’un kültürünün de bir parçası sayılır.

Doğan Gürpınar, Nostalji Cumhuriyeti kitabında çok iyi bir noktayı yakalamıştı.

Bugün İstanbul nostaljisi diye Google’ladığınızda ilk karşınıza çıkan Ara Güler’in siyah beyaz eski İstanbul fotoğrafları olur.

Bozulmamış eski İstanbul nostaljisi olarak sergileniyor, kitapları basılıyor, sosyal medyada dolaşıyor hatta pek çok evin, kafenin, işyerinin duvarlarını süslüyor o fotoğraflar.

Peki, o fotoğraflar acaba nostalji olsunlar diye mi çekilmişti?

O fotoğrafların önemli bir kısmını Ara Güler, 1959 yılında Hayat Mecmuası’nda çalışırken gazeteci Orhan Tahsin ile birlikte hazırladıkları bir yazı dizisi için çekmişti.

Yazı dizisinin konusu İstanbul’un yeni ve yerlilerine epey yabancı semti Taşlıtarla’ydı.

Taşlıtarla ya da bugünkü adıyla Gaziosmanpaşa, 1950’lerde Bulgaristan’ın asimilasyon politikalarından kaçan Bulgar ve Pomak Türkleri için inşa edilmiş iki binden fazla evle kurulmuş bir muhacir semtiydi.

Sonra yurtışından ve yurtiçinden göçenlerin yaptıkları gecekondularla 1950’lerin sonunda İstanbul’un hemen kenarında 100 bin nüfuslu bir dev bir şehir ortaya çıkmıştı.

İstanbul’un kenarında çünkü o yıllarda oralar pek de İstanbul sayılmıyordu.

İstanbullular için surun sadece beş kilometre ilerisinde kurulan bu yeni şehir tekinsiz ve oradaki insanlar yabancıydı.

Orhan Kemal, Taşlıtarla’yı Teksas’a benzetmişti.

İşte Orhan Tahsin ve Ara Güler, İstanbul surlarının sadece beş kilometre ilerisinden kurulan bu yeni şehre sızdılar.

Tam olarak sızdılar çünkü kendilerini Kastamonu’dan gelmiş iki bekar olarak tanıttılar.

Bir oda tuttular, 45 gün boyunca Taşlıtarla’da yaşayıp haberini yaptılar, Ara Güler de o meşhur fotoğraflarını çekti.

Neredeyse bir ilkel Afrika kabilesi keşfine benziyordu bu macera.

Hayat Mecmuası’nda bol fotoğraflı yazı dizisi büyük ilgi çekmişti.

Tam 10 yıl sonra Ara Güler bu kez Akşam Gazetesi’nden Çetin Altan ile birlikte yeniden İstanbul’un bu yeni, yoksul, tekinsiz mahallelerini keşfe çıktı, meşhur fotoğraflarını çekti ve “Al İşte İstanbul” başlıklı bir başka İstanbul içi keşif yazı dizisi ortaya çıktı.

Yazı dizileri büyük ilgi görüyordu çünkü 1950’ler ve 60’larda bütün İstanbullular birinci gündemi ülke içinden ve dışından şehre göçle gelen köylülerdi. Gazeteciler de bu yeni gelenleri yerli İstanbullulara tanıtıyorlardı.

1960 yılında Yaşar Kemal, Cumhuriyet’te “Neden Geliyorlar” başlıklı yazı dizisinde hem göç edenlerle hem de yerli İstanbullularla konuşmuştu:

“Unkapanı, Dolapdere, Feriköyün arkası, alanlar alanlar, gurbetçi dolu hanlar. Sokaklar, caddeler. Sarışın, esmer gün görmüş. Anadolu adamları... Bir lokma ekmek için... Kahvelerin, hanların, yatakhanelerin kurşun gibi değen, çarpan kokulu ağır havası.. Veremler, hastalıklar. Onulmaz yaramız.”

Çetin Altan, Yaşar Kemal, Ara Güler sol eğilimli oldukları için yeni gelen köylüleri anlamaya çalışan ve onlara acıyan bir dille yazıyorlardı ama onlar azınlıktı, kalabalıkların hissiyatını bir “İstanbullu” Yaşar Kemal’e şöyle anlatmıştı:

“Beyoğlu bir zarafet meşheriydi. Bu dil bilmez köylüler geldiler. Yürümesini bile bilmiyorlar. Kaya parçası gibi yürüyorlar efendim. Pislik içindeler. İstanbul pislik içinde bu sebepten. Bir otobüse binemezsin. İkisi bindi miydi otobüse bunlardan, kokudan burnunu tıka da kaç ordan. Bunlar geldi, her gün elli cinayet işleniyor. Her gün yüz ev soyuluyor. Bozdular İstanbulu. Tarlaları var, takımları, evleri yurtları var, her şeyleri var efendim bunların. Ama koparlar koparlar gelirler. Bırakırlar bırakırlar gelirler. İstanbulun taşı toprağı altın der gelirler. Çoğu da burada sürünürler ya, gitmezler geri. İstanbul gözlerini kamaştırmıştır, keyif için gelirler.”

Köylüler yerine Suriyeliler yazsanız bu geçen hafta yapılmış bir röportaj bile olabilirdi.

Caddebostan Plajı üzerine bundan 19 yıl önce yazılmış o meşhur yazı da…

2005 yılı.

Henüz Türkiye ile Suriye kardeş, Türkiye’ye gelen son Arap turistler de 80’lerde hacı fış fış ırkçılığıyla geldiklerine pişman edilmiş.

Ve yıllar sonra yeniden açılan Caddebostan Plajı yine çok kalabalık.

Ve Mine Kırıkkanat o meşhur yazısında yeni açılan Caddebostan Plajı’ndaki kalabalıktan şikayet etmişti.

Ama bu kez aşağılanan Suriyeliler değildi, Ümraniyelilerdi, varoşlardı:

“Son beş yılda 4.5 milyon artıp, 3 milyonu İstanbul'a akan nüfusun güruhu çimde etleniyor pazar günleri. Tabii ki onların da eğlenmeye, dinlenmeye hakları var. Ama burada mı, böyle mi ? Halkımıza hizmet yarışındaki belediye, İstanbul'un Anadolu yakasında, Şaşkınbakkal'dan Fenerbahçe'ye uzanan bir kumsal şeridi yarattı bu yıl. Maksat, Caddebostan'ın nostaljik plaj kültürünü canlandırmak, hatta yayıp uzatmak. Sonuç gerçekten güzel oldu : Yeşil alanından kumsalına, şezlonglarından şemsiyelerine Cote d'Azur'u andıran bir düzenleme yapıldı. Zaten sonuç güzel olduğu için başarısı paylaşılamıyor, Kadıköy Belediyesi ben yaptım diyor, İstanbul Büyük Şehir hayır, ben yaptım. Her neyse, açılışı Kadıköy Belediye Başkanı Selami Öztürk, mankenler eşliğinde denize girerek yaptı. Ne var ki 1930'ların Caddebostan plajı modernitesini akla getiren açılıştan yalnızca bir gün sonra, 2005'in realitesi teslim aldı kumsalı, yeşil alanı ve sunulan tüm hizmetleri : Ümraniye plaja indi. Bırakın mayoyla denize girmek, sahilde laf atılmadan yürümek imkânsızlaştı. Tesettür anaları kumsalda mangal yeller, babaları don paça yatarken, irili ufaklı danaları da pamukludan dalgıç tulumlarıyla suda cıp cıp yapıyorlardı. Açılışın ertesi günü konulan mangal yasağı bir işe yaramadı, yalnızca iki gün sonra oturulsun diye halkımızın hizmetine sunulan tahta banklar, parçalanıp yakılmış, daha doğrusu mangala odun yapılmıştı. Şimdi bu sahillerde sabah yürüyüşleri yapan 'creme de la creme' Kadıköylüler, İslamistan varoşlarının işgal ettiği denizlerine ve kumsallarına bakıyor, lanet yağdırıyorlar halkımıza 1 milyon karşılığında plaj hizmeti sunan belediyelere…Gecekondular denize inmez, eşkiya sizin yolunuzu DA kesmez mi sandınız?”

Hayır, halk plajları doldurduğu için vatandaş denize giremiyor değil artık.

Halk, vatandaşların yaşadığı zengin semtlerindeki, o vatandaşların artık girmedikleri plajlardan pek de temiz olmayan denizlere giriyor, vatandaşlar ise artık girmedikleri plajlardan halkın deniz girmesinden rahatsız oluyor.

19 yıl önce adı Ümraniyeliler, varoşlar oluyor bugün Suriyeliler, Afganlar…

Denizler kirleniyor, nüfus artıyor, havalar ısınıyor ama bazı hisler baki kalıyor.

.24/07/2024 02:01

Trump ve ailesi

Tayvanlı yönetmen Ang Lee’nin 70’lerde Amerikalı liberal bir ailenin karlı bir Şükran Günü’nde yaşadıklarını anlattığı Buz Fırtınası, film boyunca kendi başlarına heyecanlı maceralara giren aile üyelerinin başarısızlıkla aileye geri dönmeleriyle biter.

Buzlu bir tren vagonu içinde mahcup olduğu bir partiden ailesine geri dönen ailenin oğlu, bu sırada okuduğu Fantastik Dörtlü çizgi romanında, baba Reed Richards’ın düşmanları tarafından atom bombasına çevrilen oğlunu anti-madde silahıyla öldürmek zorunda kaldığı yeri okurken şöyle der:

“Aileniz bir nevi kendi kişisel negatif maddeniz gibidir. Aileniz içinden çıktığınız boşluktur ve öldüğünüzde geri döndüğünüz yerdir. Ve paradoks da budur - ne kadar yaklaşırsanız, boşluğun o kadar derinlerine gidersiniz.”

Halbuki genelde herkes ailesini sever ve ailesinde huzuru bulur.

Ama aile aynı zamanda kapalı devre bir yapıdır, diğer insanlarla aramızda bir duvardır, başkalarıyla ortak bir hayat kurmanın da her zaman kaçılabilecek alternatifidir.

O yüzden kamu hayatında ailevi ilişkiler, diğerleriyle sağlıklı ve verimli ve eşit ilişkiler kurmanın önünde bir engel haline gelebilir.

Hele bir kamu görevinde bu ailevi ilişkiler; kötü, zorba, kalitesiz yönetim pratiklerine dönüşür.

Buna siyasette “nepotizm” deniyor.

“Nepos” Latince’de yeğen anlamına geliyor. Çünkü bu kavramı Katolik Papalar ve piskoposlara borçluyuz.

Haliyle onların kayıracakları evlatları olamıyor. Onun yerine de yeğenlerini kayırıyorlar.

Papalar da Krallar gibi kendi hanedanlarını devam ettirmek istediklerinde, yeğenlerini kardinal yapmaya başladılar.

Kardinallik aynı zamanda bir dini bilgi ve ahlaki hayat standardı gerektirdiği için, akraba yoluyla bu mevkilere getirilen yeğenler çok göze battı.

Böylece negatif bir kavram olarak Nepotizm ortaya çıktı.

Cumhuriyetler öncesi siyasette aile bağları tabii ki çok önemliydi.

Cumhuriyetlere geçince bu terkedildi, ayıplandı ama sonra bir şekilde geleneksel bağlar geri döndü.

Büyük liderlerin çocukları, eşleri, kardeşleri de aynı itibardan pay aldılar, halka bu saltanattan çok bir başarı hikayesini sürdürmek gibi geldi.

Genelde hikayenin sonunda başarı ve siyasi yeteneğin genlerden aktarılmadığı ortaya çıktı ama aksi örnekler de var.

Mesela komşumuz Yunanistan’ın Karamanlis, Miçotakis ve Papandreu ailelerinin mensupları yönetiyor. 3 Papandreau, 2 Karamanlis ve sonuncusu dahil 2 Miçotakis soyadlı başbakanları oldu.

ABD’de Kennedy kardeşi Bob Kennedy’yi önce Adalet Bakanı yaptı, sonra öldürülünce onun yerine başkan adayı oldu.

Kennedy ailesi hala ABD siyasetinde, bu seçimde de muhtemelen pusulada bir Kennedy olacak.

Üstelik Amerikan siyasetinde nepotizm eskide kalmış bir adet değil, yeni bir akım.

Baba ve oğul Bushlar bir dönem arayla başkanlık yaptılar. Az kalsın diğer kardeş de başkan olacaktı.

Bill Clinton, eşi Hillary Clinton’ı önce bir kamu görevine getirdi, sonra kendisinden sonra önce Dışişleri Bakanı, sonra başkan adayı oldu.

Obama’nın eşi her dönem başkan adayı.

2024 başkanlık seçimleri son 48 yıldır Biden, Clinton veya Bush soyadlı birinin pusulada olmayacağı ilk seçim olacakmış.

Trump ise bunun zirvesi.

2016’da göreve Clinton ailesini nepotizmle suçlayarak gelmişti ama gelir gelmez önce dünyanın en karmaşık meselelerinin olduğu Ortadoğu’da damadını kendine danışman yaptı.

Dindar bir Yahudi olan damat, İsrail lehine anlaşmalarla ortalığı iyice karıştırdı.

Sonra Trump, kızı Ivanka’yı siyasi danışmanı yaptı. Oğulları zaten sürekli siyasetin içindeydi.

İkinci dönem aklını başına alacak diye beklenirken en son Cumhuriyetçi Kongre gösterdi ki Trump, Cumhuriyetçi Parti’yi bir aile partisine çevirmiş.

Kongrenin bütün organizasyonunu yapan, eş başkanı gelini Lara Trump’dı.

Diğer oğlu Donald Trump Jr.ın nişanlısı bile kürsüye çıkıp konuştu. Normandiya çıkarmasında Amerikan askerlerinin komünizmle mücadele ettiğini söyleyerek siyasetteki birikimini ortaya koydu.

İki oğlu zaten her an siyasetin içindeler, televizyonlarda konuşuyorlar, hatta sorularını beğenmedikleri Amerikan NBC kanalının muhabirine defol git buradan diyecek kadar evsahibi gibiydiler.

Başkan yardımcısı Vance, büyük oğlu Don Trump’ın arkadaşı ve onun referansıyla o koltuğa oturdu.

Muhtemelen Trump başkan seçilirse Beyaz Saray’da hatta bakanlıklarda en az bir tane daha Trump soyadlı yönetici olacak.

Çünkü Trump, iktidarını ve popülaritesini Cumhuriyetçi Parti’ye borçlu değil, partisi de dahil olmak üzere kimseye güvenmiyor. Bu özgüven ve güvensizlik ailesine çok geniş bir hareket alanı açıyor.

Trump genleri taşıyan çocukları da bundan geri duracak mütevazi insanlardan oluşmuyor.

Trump ailesi neredeyse bir üst kurul gibi hareket ediyor. Trump seçilirse de ülkeyi aslında Trump aile meclisi yönetecek gibi duruyor. Eğer birileri Donald Trump’ın kulağını çekip, koca bir ülkeyi böyle yönetemeyeceğini söylemezse.

Zaten Trump’ın en büyük zaafı şu anda ailesi ve ailesinden gelen çoğunlukla fevri, radikal, düşünülmemiş tavsiyeler.

En son kongrede birlik mesajları verme fikri de diğer danışmanlarına aitti. Aile üyelerine kalsaydı, Biden’ın onu öldürtmeye çalıştığını bile söyleyebilirdi.

Yani aile içinde huzur duyulan, güvenli bir alan olabilir ama siyasette o huzur farklı ve eleştirel seslerin duyulmadığı, insanı dışardaki seslere kapatan, kamusal çıkarın öncelenmesini engelleyen bir huzursuzluk kaynağı olabiliyor.

Aile meclisi kararları bir aile için rasyonel olabilir.

Ama siyasi yol arkadaşların, uzmanların, kamu önderlerinin dinlenmesi gereken kararlarda kimsenin nüfus edemediği kapalı devre bir irrasyonellik kaynağı haline gelebiliyor.

Evet, aile günün sonunda sığınağımız ama aynı zamanda bizi hep onaylayan, kapalı devre, dar bir çıkarın gözetildiği bir kurum ve bu da hem kişisel hem de toplumsal gelişimin önünde bir engele dönebiliyor.

Trump ABD’sinde daha önce öyle olmuştu, seçilirse yine öyle olacaktır.

Başka yerlerde de farklı olacağını kim iddia edebilir?

.27/07/2024 12:09

Halide Edip, ABD Kongresi’ni görseydi?

Türkiye’de Amerikancılık dendiğinde akla ilk gelen isim herhalde Halide Edip’tir.

Bu çoğunlukla Nutuk kaynaklı “mandacılık” gibi haksız bir suçlamayla yapılır.

Ama objektif olarak da Halide Edip, Türkiye’de Amerikan değerleriyle yetişmiş ilk insanlardan biriydi.

İstanbul’da açılmış ilk Amerikan Kız Lisesi’nin (Önce Üsküdar ardında Arnavutköy) 1899’da sınırlı sayıdaki Türk öğrencilerinden biri olarak Batı kültürünün doğrudan içinden yetişmiş bir entelektüeldi.

Daha 1900’lerin ilk yıllarında İngiliz ve Amerikan gazetelerinde yazılar yazmıştı, 1909’da tek başına Londra’ya gidip Bertrand Russell’ın evinde misafir olmuş, Londra’da konferanslar vermişti.

Ama bu kültürel arkaplanı onu İngilizlerin İstanbul’u işgaline karşı Sultanahmet Mitingi’nin en ateşli hatibi olmasını engellememişti.

Her milletin kendini tayin hakkı tezini geliştiren ABD Başkanı Wilson’u İngiliz işgalciliği ve emperyalizmine karşı bir müttefik olarak gören İstanbul’daki entelektüel ve siyasiler arasında yer almıştı ama buradan bir sonuç çıkmayınca yine Batılı gazetelere ABD’yi sert biçimde eleştiren röportajlar verip, İstiklal Harbi’nin Atatürk’ün yanında “onbaşı Halide’si de olmuştu.

Nutuk’ta mandacı diyerek damgalandığı, Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldığı 20’lerin ikinci yarısından itibaren dünyadaki şöhreti de Ateşten Gömlek’in yazarı anti-emperyalist bir Müslüman kadın yazar olmasından geliyordu.

Batı’daki elitlerle benzer bir eğitimden geçmesi, aynı dili ve dünyayı paylaşması bile hakkında haremden çıkmış Türk Jean D’arch’i gibi oryantalist betimlemeler yapılmasını engellemiyordu.

ABD ve İngiltere’de davet edildiği konferanslarda ondan İslam’ı, İslam’da kadını anlatması isteniyordu. Hz. Muhammed üzerine biyografi üzerinde çalışıyor, Amerikan gazetelerine verdiği röportajlarda Türkiye’deki “gardrop devrimciliğini” eleştiriyordu.

Şapka Devrimi gibi, Halide Edip’in kendi hayatı için sorun olmaması beklenen reformlarla “Türkiye’nin yoksul ve onurlu köylülerini şapka denilen garip baş kıyafetiyle palyaçoya döndürdükten sonra...uygarlaşmak için bütün ihtiyaçları yerine geldiğine göre okulları da gereksiz diye kapatabilir” diye dalga geçiyordu.

Hatta 1935’de Gandi, İngiliz emperyalizmine karşı sivil direnişini sürdürürken, Gandi’nin Kongre Partisi’ndeki Müslüman kanadın öncü isimlerden biri olan Dr. Ensari, onu Delhi’deki Müslüman entelektüellerin kurduğu Camia-i Milliye-i İslamiye Üniversitesi’ne konferanslar vermeye çağırmıştı.

Verdiği konferansları binlerce insan bilet satın alarak izlemiş, İngiliz emperyalizmine karşı bağımsızlık savaşında öncü olmuş Müslüman bir kadın entelektüel olarak büyük ilgi görmüştü.

Ama bu zoraki konumlandırmalara rağmen ne Oryantalist özgürlüğünü kazanan doğulu kadın klişesine ne de anti-emperyalist özgürlük savaşçısı profiline sığıyordu.

Daha sonra önce Hindistan’da kitap olarak basılan Delhi’de verdiği konferanslarda sloganik bir Batı karşıtlığı ya da oryantalist bir Batıcılık çizgilerinin ikisine de uzak, eleştirel, sentezci ve gerçekçi bir Doğu ve Batı analizi yapmıştı:

“Osmanlı Devleti'nde yedi asır boyunca devam eden Doğu-Batı çatışması nihayet Batı'nın zaferiyle sonuçlanmıştır. Bu gerçeğin kabulü ne kadar nahoş olursa olsun, doğruluğuna karşı çıkılamaz. Ancak Batı sadece dış görünüşe, devlete ve onun mekanizmasına ve büyük ölçüde medeniyete damgasını vurmuştur. Batı yüzeyde muzaffer görünüyor. Ancak Doğu, Türk'ün ruhunda bir dip akıntısı olarak hala orada ve gücü inkar edilemez. O kadar kırbaçlanmıştır ki geriye sadece en ince ve saf özü kalmıştır. Türk ruhundaki bu Doğulu unsur özgürce geliştiğinde, Yakın Doğu'da Doğu ve Batı'nın gelecekteki karışımı, şimdiye kadar bir çatışma olan şeyi işbirliğine dönüştürmek için örnek bir çözüm sunabilir.

Kültür, insanların ruhu, bu sadece kendi ana toprağında büyüyüp gelişebilen bir bitkidir.

Bizler Müslümanız ve bizim kültürümüz tüm İslam halklarının ortak kültürüdür. Son olarak, gelecek nesilleri Osmanlı geçmişinden koparmak hiçbir şekilde arzu edilen bir şey değildir. Bizim gerçek köklerimiz Osmanlı kültüründedir. Onlar olmadan biz ikinci el Avrupalılar oluruz.”

Aslında Delhi’de Müslüman Hintlere “Bizler Müslümanız” diyen Halide Edip, inançlı olup olmadığı bile şüpheli, seküler bir insandı.

Ama “ikinci el Avrupalı” olmamak için İslam ve Osmanlı kültürleriyle barışık bir kimlik inşasından yanaydı.

Bu kimliğinden kaçamayacağını biliyordu ve o yüzden onunla barışıktı.

Okudukları, referansları o yüzden çok zengindi, tam da bu yüzden Türkiye’den zorunlu sürgün edildiği yıllarda bile Batı’da Türkiye’den bir ses olarak, “ikinci el Avrupalılar”ın değil, onun sesi orijinal bulunup dinleniyordu.

Çünkü, savaş, işgal, emperyalizm, otoriterlik, bağnazlık, geri kalmışlığın hepsini tecrübe etmiş bir kuşağın mensubuydu.

Ama kendi kuşağının mensuplarının bir kısmı bu tecrübelerle yola çıkıp radikal Batıcılar ya da romantik muhafazakarlar olmuşken, kendi kuşağının Batı’yı, kültürünü en iyi bilen isimlerinden biri bu iki uca da savrulmamıştı.

Halide Edip’in bu orijinal pozisyonu bugün öğretici olabilir.

Bugün Halide Edip ile aynı ikilemlerin içinde kalmışlar için öğretici bir deneyim bu.

Özellikle de Batı fikir, kültürel dünyası içinde yetişmiş ama ömrü Batı siyasetinin ikiyüzlü, kimlikçi, Doğu’ya düşmanca politikalarına denk gelmiş, tutunacak dal arayanlar için.

Örneğin geçen hafta ABD Kongresi’nde Netanyahu’yu konuşurken izleyenler için…

İç siyasetle ilgilenmeyen insanların bile Instagram storylerinde her gün onlarca sivili, çocuğu canlı canlı öldürdüğünü izlediği, hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısının tutuklama istediği, Uluslararası Adalet Divanı’nın soykırımından yargıladığı İsrail’in şımarık, küstah, Müslüman ve Filistinli nefretini saklamayan aşırı sağcı Başbakanı Netanyahu’nun her cümlesinin ABD Kongresi’nde ayakta alkışlandığı izleyenlerin kafasında bu yarık daha fazla da açılmıştır.

Aslında dokuz aydır devam eden Gazze’deki katliam karşısında Batılı devletlerin çoğunluğunun tavrı Doğu ve Batı yarığını daha da büyütebilirdi.

Ama Batılı ülkelerdeki en üst düzey üniversitelerdeki protestolar, büyük yürüyüşler, barış yanlısı Yahudilerin, ünlü sanatçıların, İspanya, İrlanda, Norveç, Belçika gibi ülkelerin çıkardıkları sesler, buna karşı İslam ülkelerinin çoğundan ses çıkmaması, en büyük Arap ülkelerinin huzurları kaçmasın diye gözünü trajediden kaçırması bunu engelledi.

Ama yine de buradan Batı’ya ve Batı’nın değerleri olarak damgalanan demokratik değerlere topyekün düşmanlık diye özetlenecek milli ve popüler teze doğru giden geniş ve açık otobanlar var.

Ama sadece buna karşı pozisyon almak da bizi bir yere götürmüyor.

Bu, tam tersine karşı bir refleks doğuruyor, çünkü milliyetçilik, yerli-millicilik sadece devlet böyle istedi diye yükselmiyor.

Son 10 yılda bunun için hem Türkiye’de hem de dünyada yeterince teşvik edici sosyal, siyasi, ekonomik olay yaşandı.

Zaten sadece bizde yükselmiyor, Batı’da da içe kapanmacılık, yerli, millilik, milliyetçilik, yabancı düşmanlığı yükseliyor.

Bunu insanlığın kötüleşmesi, dejenere olması olarak görmek fazla ahlakçı, totolojik bir sitem olabilir.

Bu da gerçeği anlamamıza yardımcı olmaz.

Gerçekle kavga etmek ise sadece karşıdaki öfkeyi büyütür.

Bazıları için kabulü zor olabilir ama bugün Türkiye’de modernliği ya da demokratik değerleri Batı’ya referansla savunmak artık hiç ikna edici değil.

Tam aksine modernleşmeci ajandayı, demokratik değerleri, liberal değerleri savunmakla Batıcılık arasındaki mesafenin açılması gerekiyor.

Çünkü Türkiye’de demokratik değerleri savunmayı Batıcılıkla eşitlemek sadece bir suçlama değil, demokratların, liberallerin fikri tembelliği yüzünden ortaya çıkmış bir hakikatti de.

Halbuki Batı’da pek çok insanın sürekli yaptığı gibi demokratik değerler, liberal değerler Batı’ya, ABD’ye, Avrupa’ya da karşı savunulması gereken evrensel değerlerdir.

Ve bu bir kerelik değil, ömür boyu verilmesi gereken bir mücadeledir.

Ama kültürel olarak Batılı hayatı, kültürü üstün gören bir tedrisattan yetişenlerin bu ayrımı yapması hiç kolay değil.

Cumhuriyetçi reformculuk sosyal ve kültürel alanda radikal bir Batıcılığı esas alıyordu ve böyle nesiller yetişti.

Bu tornadan geçenler siyaseten Batı karşıtı olmak ama kültürel olarak Doğulu olandan nefret ve tiksinmek gibi bir anakronizminin içinde yetiştiler.

Tam olarak Cumhuriyet’i kuranların kafa karışıklığı yeni nesillere de aktarıldı.

Muhafazakarlar buna karşı önce siyaseten ve kültürel olarak Batılı olan her şeye mesafe, öfke ve refleks geliştirdiler.

Sonra siyaseten Batılı değerlerin pragmatik faydaları üzerinden bir dönüşüm yaşadılar.

Halbuki bu iki tez de bugünü açıklayamayacak kadar eski ve demode.

Türkiye’nin artık bir Osmanlı ya da İslam devleti olamayacağını anlamak için herhalde son 22 yıllık tecrübe yeterli olmuştur.

Türkiye’nin Batılı bir devlet olmayacağını anlamamız için de bütün Avrupa’da Türkiye’nin AB üyeliği ihtimalinden bile tiksinen aşırı sağcıların iktidar olmasını beklemeye gerek olmamalı.

Kabul etmeliyiz ki; kültürel ve sosyal olarak Türkiye toplumu gittikçe Batılı bir topluma benziyor, benzeyecek ama siyasi kimliği hiçbir zaman Batılı olmayacak.

Türkiye’de bir Danimarkalı gibi yaşamak mümkün ama Danimarka’daki herhangi biri için isteseniz de istemeseniz de Müslümansınız.

Hatta Türkiye’deki Ermeniler, Rumlar, Yahudiler için bile bir özel parantez açılmayabilir.

Çünkü inançlı olmak, ateist olmak, İslam’dan, Türklükten, Osmanlıdan nefret etmek, tarihsel olarak üzerimize yapışmış kimliği değiştirmiyor.

Bu gerçekle hızlıca barışmak, bununla yaşamak ve bundan rahatsız olmamayı öğrenmek zorundayız.

Bu bir noksanlık, ayıp değil, tam tersine birlikte yaşamak zorunda olduğumuz bir gerçeğimiz.

Bu kimliği eğer demokratlar, liberaller, solcular terk ederse, onunla barışmazsa o kimlik düşmanlık, öfke, içe kapanmayla doldurulacaktır ki öyle de de oluyor.

Ama onunla barışırsa, bu farkımıza sahip çıkarsa, içini daha evrensel, demokratik, barışçıl değerlerle doldurmak mümkün olur.

Çünkü bu kimlikler katı değil, amorf, esneyebilen kimlikler.

Ama ancak içeriden, iknayla dönüşebilirler, dışarıdan dayatmayla, jakobenizmle dönüşmedikleri herhalde artık açık.

Yani Amerikan kongresinde alkışlanan Netanyahu’yu izlerken duyduğumuz öfke hissi gerçek, oradaki dünyadan bihaber Cumhuriyetçiler de maalesef bizden topluca nefret ediyor ve tiksiniyor, aramızda bir ayrım da yapmıyorlar.

Halide Edip bunun yüzyıl önce farkına varmıştı ve bu kimliğiyle Batı’da büyük saygınlık uyandırdı.

Bugün de “ikinci el Avrupalılıktan” daha saygın bir modern, demokrat Türkiye kimliği mümkün.

.29/07/2024 02:01

Bu ‘özgürlükçülük’ten özgürlük çıkar mı?

Fransa, akıllıca bir iş yapıp olimpiyat oyunlarının açılışını stadyumdan çıkardı, herkesin esas görmek istediği Paris’i bir stadyuma çevirdi, bütün tarihini, bugünkü çeşitliliğini sergiledi.

Bunun için de Thomas Jully adlı bir koreografla anlaştı.

Cezayirli Zidane meşaleyi taşıdı, Malili pop yıldızı Aya Nakamura, Cumhuriyet Muhafızları’yla çalıp söyledi, LGBT bireyler öpüşürkeni, odalara kapanırken göründü, Marie Antoinette kesik başıyla – ki onu da iki erkek canlandırmış-Fransız Devrimi’nin şarkılarından “Ah Ça Ira”yı ( İyi olacak iyi, aristokratları astığımızda) söyledi, iki siyahi sporcu meşaleyi yaktı, Lady Gaga MoulinRouge’yu canlandırdı, Celine Dion Eyfel Kulesi’nden Edith Piaf’ın Aşk Duası’nı okudu.

Macron’un “Fransa budur” diye bayıldığı gösterinin en büyük tartışması ise “drag queen” denen trans aktörlerin “Son Akşam Yemeği” tablosunda görünmesi oldu.

Son Akşam Yemeği, Leonardo Da Vinci’nin bir tablosu ama kutsal olan tablonun kendisi değil, bizzat İncil’de geçen yemek.

Hz. İsa’nın hayatının en kritik anlarından biri olan 12 havariyle yemek,kiliselerdeki ekmek-şarap ayinlerinin Tanrı’nın kuzusu İsa anlayışının başlangıç anı.

Tabii Hz. İsa ve havarilerini, bir sanat bienalinde değil, milyarlarca insanı birleştiren insanlığın en büyük etkinliğinin açılışında drag queenlerle canlandırınca beklenen tepkiler de geldi.

Tepkilere herkes katılınca organizasyon özür diledi.

Buna rağmen en başta söylenmeyen başka bir iddia döndürülmeye başlandı: “Burada canlandırılan Da Vinci’nin Son Akşam Yemeği değil, Hollandalı ressam Bijlert’inTanrıların Ziyafeti tablosu. Onlar İsa ve havarileri değil, Yunan Tanrıları.”

Çünkü koreografide birbirine benzeyen bu iki tabloya da atıf yapan iki farklı sahne vardı.

Yani istersen hem Son Akşam Yemeği diyebilirsin hem de Tanrıların Ziyafeti.

Ama zaten bu iki tablonun birbirine benzemesi de tesadüf değildi.

Hollandalı ressam Bijlert’in Tanrıların Ziyafeti tablosu, Da Vinci’den 150 yıl sonra yapılmıştı ve Son Akşam Yemeği’nin bir yorumu olduğu hatta onunla dalga geçtiğini görmek için sanat tarihçisi olmaya gerek yoktu.

Bijlert’in tablosunda masanın ortasında oturan Apollo’nun başının etrafında Yunan Tanrılarından görünmeyen hale vardı ve ne tesadüf masada da 12 Tanrı ona eşlik ediyordu.

Sanat yönetmeninin bu atıfların farkında olmadığını herhalde kimse düşünmüyor.

Özel olarak bu mesajı vermeye çalıştı, çünkü Fransızların bir geleneği de Kilise ile böyle dalga geçmek.

İlk akla gelen örnek ilk sesli Fransız filmi L'Age d'or (Altın Çağ).

Luis Buñuel ve Salvador Dalí'nin ortak yapımı olan film 1930 yılının sonlarında Paris'i karıştırmıştı.

Hazreti İsa'nın orjiden çıkan biri gibi gösterildiği ve Katolik Kilisesi'ne ağır hakaretler içeren filmin gösterildiği sinemayı aşırı sağcı Ligue des Patriotes'ın üyeleri ve Katolikler basmış, perdeye bomba atılmış, koltuklar parçalanmış, lobide sergilenen Dali'nin, Joan Miró'nun eserleri tahrip edilmişti. Filmin bir sonraki gösterimi ancak 1979'da San Francisco'da yapılabildi.

Filmi karısına doğum günü hediyesi olarak finanse eden milyoner aristokrat Charles de Noailles Papalıkça aforozla tehdit edilmişti.

El Kaide’nin katliam yaptığı Charlie Hebdo da bu geleneğin bir devamıydı.

Ama bu geleneğin kökleri Fransız Devrimi öncesine uzanıyor.

Voltaire ve Marquis de Sade ilk akla gelen isimler.

Ama esas çılgınlıklar Fransız Devrimi sonrası yaşanmıştı.

Bir zamanlar dindar bir Katolik olan Fouche gibi her yola gelen devrimciler kiliseleri basıp, yağmalamış, papazları meydanlarda evlendirip, çocuk sahibi olma zorunluluğu getirmiş, kiliselerde ateist vaazlar verdirmiş, mezarlıklara “Ölüm sonsuz bir uykudur” yazdırmıştı.

Sadece binlerce rahibi, aristokratı değil, devrimciler birbirilerini de giyotinlerde tüketmişlerdi.

Fransız Devrimi'nin kurban ettiği evlatlarından Madam Roland giyotine giderken şöyle bağırıyordu: “Ey özgürlük senin adına ne cinayetler işleniyor.”

Yani işler Fransız Devrimi’nin meşhur şarkısında dendiği gibi pek de iyi olmamıştı.

Fransa’daki devrimci radikalizmi büyük bir dehşet içerisinde izleyip yazan İngiliz düşünür Edmund Burke, bu devrimciliğin sonunun diktatörlük olacağını önceden tahmin etmişti:

“Orduya hâkim olan popüler bir general sizin [Fransızların]... meclisinizin, bütün cumhuriyetinizin efendisi olacak. Çünkü, “evrensel sonuçlar çıkartılan metafizik önermeler oluşturanlar, sonuçta bunların mantıksal semeresini despotizmle sınırlamak” zorunda kalacaklardır.”

Öyle de oldu. Bu kızıl terör dönemine Fransızlar 15 yıl dayandı, Napolyon geldi ve tacı Papa’nın elinden alıp kendi başına takarak imparatorluğu, merkeziyetçi bir askeri diktatörlük olarak geri getirdi.

O günkü devrimci coşkuyu, özgürlük, eşitlik adına giyotinde hıyar keser gibi kelle kesmeyi, ikna yerine dayatmayla tarih çarkını hızlandırma arzusunu bugünkü bazı aktivistlerin Woke adı verilen dayatmacı heyecanına benzetilebilir.

Onlar da cinsel özgürlüğü, ırksal eşitliği hemen şimdi istiyor, toplumu ikna etmekle vakit kaybetmek istemiyor, buldukları her iktidarı bunu yapmak, buna itiraz edenleri iptal etmek, yasaklamak ya da cancellamak için kullanıyorlar.

Tabii bu da hem halk kitlelerinde “ne oluyoruz, nereye gidiyoruz” gibi güvensizlik hissini tetikliyor hem de verilen eşitlik ve özgürlük mücadelelerinin şeytanlaştırılmasına neden oluyor.

Bu haliyle de popülist, aşırı sağcı, otoriter siyasetlerin mezesi hatta benzini oluyor.

Bu aşırı hızlı be kontrolsüz, iknasız değişimden ve dayatmalardan ürken insanları Putin, Orban, Trump gibi liderler tahrik edip, mobilize ediyor.

Olimpiyat açılışı da şimdiden dillerine düştü.

Peki, günün sonunda bu özgürlük mücadelesinden kim kazançlı çıktı?

Çakması, ikinci el sanayisi Napolyonlar tabii.

Özgürlük ve demokrasinin olmadığı ise açık.

.3/08/2024 03:01

Dört Cumhurbaşkanı Filistin’de savaşmış ülkenin adı nedir?

Bu tarz soruları hepimizin zihni çok uzun yıllar daha rahmetli Kenan Işık’ın sesiyle duyacak.

Eğer o yarışmada böyle bir soru sorsaydı herhalde yarışmacının kafası biraz karışırdı.

Mısır? Suudi Arabistan? Yanlış cevap.

Aa evet “tabii ki İsrail, son kararım” diyip gururla kazanmayı bekleyenleri de ayıplayamayız.

Evet, İsrail’in de çok fazla lideri Filistin’de savaştı.

Üstelik bir kısmı asker bir kısmı ise terörist olarak.

İsrail’in kurucusu ve ilk Başbakanı David Ben-Gurion, Osmanlı vatandaşı olarak doğmuş, İstanbul Üniversitesi’nde hukuk okumuş ama 1918’de İngiliz Ordusu’nun Yahudi taburlarında Filistin Cephesi’nde Osmanlı ordusuna yani Türkiye Cumhuriyeti’ni kuracak isimlere karşı savaşmıştı.

İkinci Başbakanı Moshe Sharett de benzer bir hikayeye sahipti. Osmanlı vatandaşıydı, İstanbul’da Hukuk okumuştu ama savaşın tam tersi cephesinde yer almış, Osmanlı ordusunda Filistin cephesinde tercümanlık yapmıştı.

Ama onlardan sonraki kuşağın askeri kariyeri teröristlikti.

İsrail’in üçüncü Başbakanı Yigal Allon, silahlı Yahudi örgütü Haganah’ın kurucuları arasındaydı.

Dördüncü Başbakan Golda Meir, askeri faaliyetlere katılmasa da silahlı örgütlerle ilişkisi yüzünden İngiliz manda yönetimi tarafından tutuklanmıştı.

Beşinci Başbakan İzak Rabin, Filistin köylerine saldırıp, onları göçe zorlayan silahlı Palmach örgütünün komando birimi olan Yishuv’un mensubuydu.

Altıncı Başbakan Menachim Begin, Haganah’tan kopan Irgun adlı terör örgütünün kurucusuydu ve 1931’de 91 kişinin öldüğü Kudüs’teki King David Oteli’nin bombalanmasının talimatını verenlerden biriydi.

Örgütü Irgun ve ondan kopanların kurduğu Lehi, 1948’de Der Yasin Köyü’nde 250 Filistinli köylüyü katletmişti.

İsrail’in yedinci başbakanı Yitzhak Şamir, bu Lehi örgütünün kurucusuydu. Katliamdan bizzat sorumluydu.

Fakat yine de doğru cevap İsrail deği. Çünkü İsrail Cumhurbaşkanları daha düşük profilli, çoğunlukla sivil kariyerden gelmiş profiller.

Peki o halde doğru cevap ne?

Türkiye.

İlk beş Cumhurbaşkanı’ndan dördü Filistin’de hatta Gazze’de savaşmış dünyadaki tek ülke Türkiye.

Mustafa Kemal Atatürk, Yedinci Ordu Komutanlığı görevini 1 Eylül 1918’de Nablus’ta teslim almış, Gazze ve Filistin cephesinde İngilizlerle savaşmıştı.

Atatürk, 1918’de Gazze yakınlarında (Kaynak Mesut Uyar /Twitter)

Sonra Yıldırım Ordu Komutanı olarak bütün Filistin Cephesi’ni komuta etmişti.

İkinci Cumhurbaşkanı Albay İsmet Bey, 3. Kolordu Komutanı olarak 1917’de bizzat Gazze’de Birüssebi Savaşı’nda İngiliz ordusuna karşı savaşıp, Gazze’yi müdafa etmişti.

Dördüncü Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel topçu asteğmen olarak 1918’de Gazze’de savaşıp esir düşmüştü.

Beşinci Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay da yine asteğmen olarak Filistin Cephesi’nde savaşıp, Batı Şeria’da İngilizlere esir düşmüştü.

Türkiye için o yüzden Filistin, uzaklardaki bir dış mesele olarak kalmadı.

Bugün eğer dünyanın İsrail gibi meselesi varsa bunun sebebi 1947 yılında Filistin’in taksimine ve İsrail

Devleti’nin kurulmasına karşı Birleşmiş Milletler’de yapılan oylamaydı.

Türkiye, BM’nin taze üyelerinden biriydi.

Ve savaşın kazananlar cephesinde, Batı ittifakının yanında olmaya çalışan bir ülke olmasına rağmen CHP tek parti iktidarının yönettiği Türkiye o oylamada red oyu veren 13 ülkeden biri oldu.

Çoğu İsrail lobisi tarafından parayla satın alınmış Latin Amerika ülkeleri olmak üzere 33 ülkenin onayıyla geçen kararla İsrail’in 1948’de kurulmasının önü açılmıştı.

Daha sonra kurulan uzlaştırma komitesinde de Türkiye yer aldı. Komitenin başkanı İsveçli diplomat Bernadotte, Yahudi terör örgütü Lehi tarafından öldürülünce uzlaşma çabaları boşa düştü.

Ama Türkiye, 1948’de ilan edildikten sonra da İsrail’i tanımama politikasını sürdürdü.

Hatta patlak veren Arap-İsrail savaşında Arapların ağır bir yenilgi alması üzerine kurulan barış komitesine ABD ve Fransa’yla birlikte Araplara yakın ülke olarak Türkiye de seçilmişti.

Daha sonra İsrail’in Arap ülkelerine karşı mutlak galibiyeti, Türkiye’nin Batı ittifakı içinde kalma ve kurulmakta olan NATO’ya dahil olma çabaları nedeniyle 1949’da Türkiye İsrail’i tanıyan ilk İslam ülkesi oldu.

Kararın altında imzası olan Başbakan Şemseddin Günaltay bir İslam tarihi profesörüydü.

7 yıl sonra Türkiye, 1956’da İsrail’le Mısır ve Arap devletleri arasındaki Süveyş Kanalı savaşından sonra bir kere daha İsrail’le ilişkilerini maslahatgüzarlık seviyesine düşürdü.

İki yıl sonra 28 Ağustos 1958 günü İsrail'in El Al Havayolları'na ait bir uçak teknik arıza nedeniyle Yeşilköy Havalimanı kulesinden zorunlu iniş için izin istedi.

Ambulanslar, itfaiyeler uçağın ineceği yere doğru hareket ettiler. Dönemin gazetelerinde küçük bir haber olarak yer alan o uçağın sırrı 30 yıl sonra ortaya çıktı.

Uçak Başbakan Menderes'le gizli bir görüşme için Türkiye'ye gelen İsrail Cumhurbaşkanı Ben Gurion ve Dışişleri Bakanı Golda Meir'ı taşıyordu, acil iniş de Menderes kamuoyu baskısından çekindiği için senaryonun gereği olarak düşünülmüştü.

Bir ambulansın içinde havaalanından çıkarılan İsrail Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı Ankara’ya götürülmüştü.

Ben Gurion Türkiye ile ilişkileri hakkında daha sonra şöyle diyecekti: “Türkiye bize metres gibi davranıyor. Halbuki evlendik, evliliğimizi bir türlü açıklamıyor.”

Türkiye’nin başbakanı İsrail tarihinin en ılımlı ve solcu Başbakanı’nı bile herkesin gözü önünde misafir etmek istememişti.

1967'deki Arap-İsrail Savaşı sırasında da Türkiye açıkça Filistinlilerin yanında yer aldı. Savaş sırasında Türkiye, ABD'nin İsrail'e ikmal için Türk hava üslerini kullanmasına izin vermedi.

Türkiye, üç yıl önce Münih’te İsrail kafilesini öldüren, uçak kaçıran bütün dünyada terör listelerinde olan Filistin Kurtuluş Örgütü'nü 1975’de tanıdı.

FKÖ 1979'da Ankara'da temsilcilik açtı ve bu açılışa da Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat geldi.

Bugün Hamas lideri neyse, o gün de Arafat oydu.

Bu sırada dünyada terör listelerinde yer alan Leyla Halid gibi isimler Türkiye de kahraman olarak görülüyordu.

İsrail’in Kudüs’ü 1980 yılında başkent olarak ilan etmesinin ardından da en sert tepkilerden birini Türkiye verdi.
İsrail’in Kudüs’ü ebedi başkent ilan etme kararını protesto için en büyük mitinglerden biri 6 Eylül 1980 günü Konya’da Milli Selamet Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan’ın liderliğinde düzenlenen Kudüs’ü Kurtarma Mitingi’ydi.

Mitingden bir hafta sonra 12 Eylül darbesi oldu.

Darbeye gösterilen gerekçelerden biri, hatta darbenin iki numaralı ismi Orgeneral Haydar Saltık’ın ifadesiyle “bardağı taşıran gelişme” Konya’daki bu Kudüs Mitingi ve mitingin bir “şeriat gösterisine” dönmesiydi.

Ama aynı darbeciler, 30 Kasım 1980’de radikal bir karar aldılar ve İsrail’in Kudüs’ü ebedi başkent ilan etmesini protesto için ilişkileri İkinci katip seviyesine kadar düşürdüler.

Bu Türkiye ile İsrail arasında tarihteki en düşük ilişki düzeyiydi.

Cumhurbaşkanı Evren, daha sonra Arap ülkelerini ziyaret turuna çıkmış, her gittiği durakta, İsrail’i kınamış, Kudüs’ün “bir Arap ve İslam şehrini olduğunu” söylemiş, hatta Kuveyt ziyaretinde “Ortadoğu’daki istikrarsızlığın kaynağı İsrail” diyerek çıtayı biraz daha yukarı çıkarmıştı.
Bu çizgi iktidar değişiklerine rağmen değişmedi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin İsrail’i ziyaret eden ilk başbakanı 1994’de Tansu Çiller oldu.

Sonra 2009 Davos Krizi’ne kadarki dönemde Türkiye-İsrail ilişkileri tarihinin en yakın ilişkileri oldu.

Sonrası zaten malum.

Türkiye ile İsrail ilişkileri iki ülke arasındaki sorunlar nedeniyle değil, her zaman Filistin yüzünden bozuldu.

İsrail’in Filistin’deki intifadayı kanlı bastırması, Batı Şeria ve Gazze’deki katliamları her zaman Türkiye’de birinci haber oldu, hükümetler tarafından kınandı.

Yani bugün İsrail’e ilk kez tavır alınıyormuş gibi davranmak bu tarihi bilmemek demek.

Türkiye zaten hep böyleydi. Hep Filistin’in yanındaydı. Dün bu Arafat oldu, bugün El Fetih’ten geriye prostat sorunları yaşayan yaşlı adamlar dışında pek bir şey kalmadığı için bugün Hamas.

Bu tarihte esas marjinal olan, Türkiye gibi bir ülkede yaşayıp Filistinlilere karşı İsrail’i tutanlardır.

Dört Cumhurbaşkanımız neyse ki bunu görmediler.

.05/08/2024 02:01

Filistin’de bile Türkiye’yi tartışmak...

Türkiye bir siyasi karadelik gibi dünyadaki bütün olayların hepsini içine çekiyor ve kendi tartışmalarına dönüştürüyor, Venezuela’da, Pakistan’da, Fransa’da ya da Filistin’de yaşanan bir olay bir anda Türkiye siyasetini parçası haline geliyor, Türkiye’deki siyasi tartışmalar bu olaylara yansıtılıyor ve herkes meşrebine göre saf tutup kutuplaşıyor.

Bunun son örneği Filistin.

Filistin konusunda Türkiye’de hemen hemen bir fikir birliği var.

Ama söz konusu olan Hamas olduğunda bu birlikten bahsetmek mümkün değil.

Haniye’nin öldürülmesinden sonra İstanbul’daki karma bir Filistin’e destek eyleminde Hamas lehine slogan atan grubu bastırmak isteyen solcu Filistin destekçileri de FHKC yani Marksist Filistin Halk Kurtuluş Cephesi lehine slogan atmaya başlamış.

Türkiye’deki bu gerilim uzun süredir Hamas ve FHKC arasında yok. En son Haniye’nin uzun süredir hapiste olan FHKC lideri Samimi’nin dev bir çerçeveli fotosuyla gösteri yaparken çekilmiş bir fotoğrafı çıktı.

Hamas ile El Fetih arasında daha fazla gerilim var ama mesela bu gerilimin konularından biri Türkiye’de zannedildiği gibi 7 ekim saldırısı değil.

7 Ekim saldırısını kınayan herhangi bir Filistinli siyasi aktivist bulmak pek kolay değil. Mesela bir zamanlar Türkiye’de de çok fazla hayranı olan, solcu Filistinli militan Leyla Halit, varlığını savunan bir halk olarak Filistinlilerin İsrailli sivillere saldırısını hala meşru gördüğünü açıklamıştı.

Ama Türkiye’deki tartışmalara bakılırsa sanki Filistin mücadelesini FKÖ ve FHKC gibi laik, solcu örgütler taşınırken her şey harikaydı, sadece askeri hedeflere saldırılar oluyordu ama korkunç İslamcı Hamas onları tasfiye edip, Filistin davasını ele geçirince herşey bozuldu ve Filistinliler kaybetmeye başladı.

Gerçekten insan bari olimpiyatlar devam ederken bu kadar iddialı cümleler kurmaz.

Çünkü en azından olimpiyat oyunları tarihin hiç de öyle olmadığını hatırlatıyor olmalıydı.

1972 Münih Olimpiyatları’nda İsrail kafilesinin kaldığı binayı basıp, onları kaçırıp, 11 İsrailli sporcuyu öldüren Kara Eylül örgütü FKÖ ve FHKC militanlarının kurduğu bir örgüttü.

Başındaki Kızıl Prens lakaplı örgüt lideri de İslamcı değildi.

Uçak kaçırmalar, sivillere yönelik saldırıları olimpiyat baskını o günlerde Türkiye’deki sol çevrelerin Filistin örgütlerine karşı mesafeli davranmasına neden olmamıştı.

Hatta tam tersine bu örgütlerle yoğun ilişkiler vardı.

Türkiye de birkaç yıl FKÖ’ü resmi muhatap olarak tanımıştı.

Yine 1978’de FKÖ’ye bağlı içinde 18 yaşındaki Delal Mağrabi adlı kadın militanın da olduğu bir tim botla İsrail’e gidip kaçırdıkları otobüste 13’ü çocuk 38 sivili öldürdükten bir yıl sonra Yaser Arafat Ankara’da marşlar eşliğinde Ecevit ile FKÖ bürosu açmıştı.

Ama bütün bu saldırılar İsrail’in Filistinli sivillere saldırılarının yanında oran olarak çok düşük kaldı.

Ama kimse sivillere saldırdığı için FKÖ ya da FHKC’ye mesafe almadı, bugün Hamas’a desteği mesele edenler onları mesele etmedi.

Halbuki mesele 80 yıllık bir yerinden yurdundan edilme meselesi. Mülteci halde bırakılmış, sahipsiz bir halk ve karşısında bütün Arap ülkelerini iki kere yenmiş ABD destekli bir güçlü devlet var.

Eğer meseleye bu perspektiften bakılmazsa ve Türkiye’deki laik-İslamcı tartışması oraya projekt edilirse mevzu asla anlaşılamaz.

Ama belki de Türkiye’de dünyanın her meselesinde sadece kendi meselelerini tartışmak istiyordur.

Bu milli narsisizm bizi dünyanın meselelerinden koparan, içe kapatan kötü bir hastalık.

.07/08/2024 02:01

Hiroşima’ya atom bombası Türk basınını neden heyecanlandırmıştı?

6 Ağustos 1945’de ABD, Hiroşima’ya atom bombası attı. 3 gün sonra bir atom bombası da Nagazaki’ye atıldı.

Dün Japonya’da anmalar vardı.

Hiroşima Valisi törendeki konuşmasında savaşlarda öldürülen çocuklardan, kadınlardan bahsederken töreni yayınlayan kanal İsrail’in Tokyo Büyükelçisi’ni çekmeye başladı.

Vali İsrail’den ya da Filistin’den bahsetmemişti ama neredeyse zoom yapılan büyükelçi kendisinden bahsedildiğinin farkında bir telaşe içindeydi.

Nagazaki’deki törene ise İsrail, ABD elçileri davet edilmedi.

Türkiye’deki bazı çevreler tam olarak farkına varamasa da, hala bunu İslamcıların bir abartısı gibi görmeye devam etse de dünyanın en büyük toplu katliamlarından biri olan Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombasının yıldönümünde bile suçlayıcı bakışların çevrildiği bir ülke artık İsrail.

Marksist tabirlerle söylersek Türkiye’deki bu ideolojik yanlış bilincin arkasında uzun bir tarihsel bagaj, kimlik ve modernleşme krizleri var.

Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları da bunu konuşmak için çarpıcı bir örnek.

Aslında Hiroşima ve Nagazaki’ye bombalar düştüğü andan itibaren Batı’da eleştiriler başlamıştı.

Japonların teslim olması yüzünden yaşanan bir aylık bir sevincin ardından ABD’de bile eleştirel tepkiler ve haberler gündeme hakim olmuştu.

New Yorker’ın Hiroşima’da ölenlerle ilgili dosya haberi bombadan bir ay sonra yayınlandı.

Bombanın mucidi Oppenheimer’ın bile keşfettiği şeyin dehşetinden nasıl ürktüğünü filminde zaten izledik.

Savaşta büyük trajediler yaşamış Avrupa da ilk andan itibaren atom bombasına eleştirel bakmış, gazeteler Hiroşima ve Nagazaki’deki trajediyi haberleştirmişti.

İngiliz gazeteleri atom bombasını "Canavar" ve "Korku bombası" gibi manşetlerle duyurmuş, Japon radyosunun ve görgü tanıklarının anlatımlarına yer vermiş, en çok okunan yazarlardan William Connor "Ölüm Yoluyla Dünyayı Kurtarmak" makalesi büyük ses getirmişti.

Savaşın doğrudan acılarını yaşamış Batı hatta ABD basını atom bombasına karşı böyle mesafeliyken, tuhaftır savaşa girmemiş tarafsız Türkiye’de ise Hiroşima’ya atom bombası atılması tuhaf bir sevinç ve heyecanla karşılanmıştı.

7 Ağustos 1945 günkü Cumhuriyet, Tan, Tasvir, Akşam gibi devrin büyük gazetelerinden birkaç başlık ve spot okuyalım.:

“20.000 ton dinamite muadil tek bomba”

“İngilizler Amerikalılar tahrib işinde yeni ve korkunç bir devre açan atom bombasını icad ederek kullanmaya muvaffak oldular”

“İlk atom bombası dün bir Japon şehrine atıldı, şehrin ne hale geldiği dumandan anlaşılamadı”

“Dünyanın en büyük keşfi”

“Şehirleri yerinden sarsacak bomba”

“…Atom bombaları ilk defa olarak Amerikalılar tarafından Japonlara karşı kullanıldı, tahrip işinde yeni bir devir açıldı.”

Dehşetin boyutunun ortaya çıkmasından sonra da Türkiye medyasında Hiroşima ve Nagazaki’nin acıları görünmedi:

“Fennin Eşsiz Bir Mucizesi”

“Bu müthiş atom enerjisi dünya barışının korunması işinde de kullanılacak”

“Yeryüzünde harp kalkıyor mu”

“Atom bombası harikası”

“Atom bombası ya harbin yahut ta dünyanın sonu olacak”

Bir hafta sonra Oppenheimer depresyona girmişken Türk medyası olayın bilimsel mucize yönüne doğru yoğunlaşmıştı:

“Atom bombası araştırmalarından tıpta istifade ediyor.”

“Bazı hastalıkların tedavisi mümkün oldu, kanser hastaları için de tecrübeler yapılıyor.”

“Atom bombası tıp alemine de yaradı.”

“Atomları infilak ettiren bu alet biyolojide ve hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.” “Kömür, petrol tarihe karışacak, buhar devri bitecek”

“Yeni keşif sayesinde ağaçların bir kaç gün içinde büyümesi kabil olacak”

“Yeni bomba ile bulutlar dağılacak, istenildiği zaman yağmura son verilecek, sokaklar ısıtılacak, soğuk yerlerde portakal, üzüm yetiştirilebilecek”

Ülke önde gelen köşe yazarları da atom bombasını övgüler düzerek, Japonları suçlamışlardı.

Burhan Felek: “Atom bombası fende gelişmelere neden oldu. Dünya koşuyor, hatta uçuyor!"

Ömer Rıza Doğrul: “Yöneticilerin açgözlülüğü imparatorlukları yok eder, tıpkı
Japonya'nın durumu gibi. Pearl Harbor baskınını yapan Japonya bu duruma kendi hatası yüzünden düştü.”

Hem Nalına hem Mıhına: “Japonlar ruhen ilkel ve geri kalmış bir millettir.
Japon halkı İmparatora bir tanrı gibi tapar. Ama o imparator Japonya'ya tarihindeki en büyük felaketi yaşatan kişidir.”

Nadir Nadi: “Eğer bu bomba olmasaydı kullanılsaydı, savaş aylar, hatta belki de birkaç yıl sürerdi. Bomba savaşı kısalttı ve milyonlarca masum insanın israf ediliyor. Almanya ve Japonya tanrıya tapıyordu ve kaybettiler"

Gerçekten çok tuhaf.

Hiroşima ve Nagazaki konusunda Türkiye’de duyarlılık ise uzun yıllar sonra anti-Amerikancılık ve solculukla birlikte yükseldi.

Peki, neredeyse atom bombası karşısında Celal Şengör gibi geçilen bu saygı duruşunun bu aşırı empati yoksunluğunun sebebi ne olabilir?

Bunu sadece dönemin kurulan dış ittifaklarına bağılılıkla açıklamak kolay bir cevap olur.

ABD ve Avrupa’da atom bombasını eleştiriliyordu.

Papa, daha ilk günden duyduğu dehşeti paylaşmıştı.

Buradaki empati yoksunluğu daha çok Türkiye’nin modernleşme, Batılılaşma, kimlik meseleleriyle ve ben merkezli dünya algısıyla ilişkili.

Batı’nın yaptığı atom bombasına bile hayranlık duyan self-oryantalist bir Batıcılık, 80 bin insanı öldüren bir bombayı aydınlanmanın bir sonucu olarak kutlayan 19’uncu yüzyıldan kalma bir bilimcilik, kendisinden doğuda olan toplumları insan gibi görmeyen bir oryantalizm ve tabii dünyayı sadece kendi bağlamı içinden gören bir narsisizm Türkiye modernleşmesinin ürettiği insan profilinin özellikleriydi.

Bu profilin dışına çıkamayan biri için Gazze’deki son yüzyılın en büyük katliamlarından birine bakarken empati kurmak da kolay değil.

Gazze’de öldürülen insanlara baktıklarında önce trajedi değil, kimlik görüyorlar, AK Parti görüyorlar, laiklik tartışmaları, şeriat, din, sakal, başörtüsü, geri kalmışlık görüyorlar.

Yani aslında bana her şey seni hatırlatıyor gibi Türkiye’yi, Türkiye’deki tartışmaları görüyorlar.

İsrail’in suikastlarında ise itiraf edilmese de kıskanılacak bir beceri, demir kubbesinde akıl, bilimsellik görüyorlar.

Tabii ki her anı videoya çekilen ve sosyal medyada bir story uzaklığında olan trajediye kör kalmak kolay değil.

Ama bir noktadan sonra o trajedi, içine bizi de çekebilecek Ortadoğu’nun bataklığında rutin ama bizim uzak durmamız gereken bir anafor gibi görünüyor.

O yüzden “Ama 7 Ekim”, “Ama Hamas diyerek” gözlerini bu devasa trajediden çeviriyorlar.

İnsanların açlık çektiği, çocukların öldüğü insanların sadece canlı kalmaya çalıştığı bir yerde HAMAS’ın şeri yönetiminden bahis açılabiliyorlar.

Sanki El Fetih ve sosyalist FHKC olimpiyat köyü basmamış, uçak, otobüs kaçırıp sivilleri öldürmemiş gibi 75 yıllık bir trajedinin yükünü Hamas’a yıkıyorlar.

Artık sadece hayatta kalmaya çalışan Filistinlilerin geride bıraktığı sağ-sol, laik-İslamcı kavgalarını Türkiye tartışmasının hararetiyle Filistin’de sürdürmeye çalışıyorlar.

7 Ekim’i yaptıkları için bütün bunların başlarına geldiğini söylerken aslında hem milyonlarca insan hakkında kolektif bir suçlama yapıyorlar hem de katliamı, “beklendik”, “öngörülmesi gereken” bir karşı tepki olarak küçümseyip, sanki devam eden bir katliam değil de 50 sene önce yaşanmış tarihi bir olay olarak bir çekmeceye tıkıyorlar.

Tıpkı Hiroşima sonrası Türk medyasının yaptığı gibi.

Aynı derin kimlik meseleleri, modernleşme-batılılaşma krizleri, dünyadaki her olayı kendi bağlamında, ben merkezci narsist okuma…

Ama bugün atom bombasından heyecan duymak büyük bir ayıp.

Hiroşima’nın her yıl dönümünde bütün dünyada bu bombaların dehşeti ve yarattığı büyük acılar dışında hiçbir şey konuşulmuyor.

Hiroşima’yi Nagazaki’yi açıklamak, meşrulaştırmak için Japonların Çinlilere ve Korelilere yaşattığı dehşet, katliam ve tecavüzlerden bahsetmek ya da Pearl Harbour baskınıyla Japonların bunu hak ettiğini söylemek ise büyük bir ayıp.

Çünkü Hiroşima ve Nagazaki diğerlerin hepsinden daha büyük, daha dehşetli bir suç.

Tarihe de o dehşet ve utanç kaldı.

Bazen tarihin yanlış sayfasında kalabiliyor insanlar. İdeolojik önyargılar, güncel tartışmaların harareti insanları yanlış bilinçlere gark ediyor, gözlerini kapatıyor, empati hislerini köreltiyor.

O sayfanın ne kadar yanlış olduğu ise ancak yıllar sonra arşivler karıştırılınca görülüyor.

Hiroşima anılırken bile kameralar İsrail elçisini çekiyor.

Gazze Katliamı’nın tarihe nasıl geçtiğini ve geçeceğini anlatmak için başka delile gerek var mı?

.10/08/2024 00:40

Muhalefetin Paris ‘dump’ı neden like almadı?

Dump, bu yazı yazılırken hala kapalı olan Instagram’a ait kavramlardan biri. Seri halinde fotoğrafı post olarak atmaya deniyor.

Genelde gezilerin ardından yapılıyor.

Tıpkı CHP Genel başkanı Özgür Özel’in birkaç gündür Paris’ten yaptığı paylaşımlar gibi.

Henüz ardından sayılmaz, CHP’liler tam kadro Olimpiyatlardalar.

2000 yılında ev sahipliğine çok yaklaşan Türkiye, 2036’yı hedefliyor. Bunun için en iyi kulis yapılacak yer tabii ki olimpiyatlar.

Ama herhalde bu PR’ın en iyi yolu, olimpiyatlarda daha başarılı olmaktan geçiyordu.

Her ne kadar daha fazla alanda milli sporcular finallerde yarışsa da bronz, gümüş madalyalar alsa da, Türkiye 1984’den bu yana ilk kez bir olimpiyatı altınsız tamamlayacak gibi.

Paris olimpiyatlarından geriye kalacak birkaç unutulmaz arasına şimdiden giren Yusuf Dikeç ile teselli bulabiliriz.

Olimpiyat oyunları sırasında ülkeler kendilerini tanıtan evler açıyorlar. Paris’te de bu evlerden 34 adet varmış.

Kenya Evi de var, BAE evi de. Sırbistan, Slovakya, Meksika, Moğolistan evler açmış, misafirlerini ağırlıyor.

Türkiye, devlet olarak böyle bir ev açmamış. İBB, “İstanbul Evi” olarak açtı. Paris’in meşhur moda müzesi 249 bin Euroya bir haftalık kiralanmış ve olimpiyatların sonuna ev yetiştirilmiş.

Ekrem İmamoğlu, Özgür Özel bu evin açılışını yaptılar.

Ama buraya kadarki kısımda bir sorun yok.

Türkiye’nin ekonomisi ne durumda olursa olsun, bu Türkiye’nin dünyadan çekilmesi anlamına gelemez.

Aksini söylemek Türkiye’de müşterisi de her zaman çok olan işe yaramaz bir popülizm olur.

Bir ara İstanbul’a lale dikilmesine bile “aç insanlar var” diyerek karşı çıkılmıştı.

Ama Paris’te Eyfel Kulesi’ni gören plaj voleybolu sahasında ailece poz verip ve bunu dört birbirine benzeyen fotoyla paylaşırsan gelen eleştirileri popülizm diyerek savuşturmak zor olur.

İstanbul Evi açılında sahneye CHP İstanbul İl Başkanı çıkarırsan, Paris’e İstanbul’un CHP’li bütün ilçe belediye başkanlarını eşleriyle götürürsen, o başkanlar da Paris’i gezip mutluluk pozlarını her yerden paylaşırsa bu ancak empati yoksunluğu olabilir.

Yani kamusal fayda üreten bir iş üretmekle Paris turu arasında ince bir çizgi var.

Millilerin müsabakalarında fotoğraflara gelmeyen tepkilerin Paris gezi hatıralarına gelmesi de ondan.

Muhtemelen bu organizasyonları yapanlar da itibardan tasarruf etmek istememişler.

Belki “İtibardan tasarruf olmaz” sözü Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ait ama o aslında Türkiye’deki iktidar etme geleneğinin bir ürünü.

Çünkü itibardan tasarruf Türkiye’de takdir edilen bir şey değildir, zayıflık olarak görülmüştür.

Ecevit’in ekonomik krizde makam arabası olarak Kartal kullanması o zaman bile ayıplanmıştı.

Türkiye’de toplum güç sahiplerinden güçlü olmalarını, güçlü görünmelerini bekler.

Yoksul yönetici oksimorondur.

Yöneticinin sadece zengin ve güçlü olanı sevilmez, bunu paylaşanı da sevilir.

Hatta bunun bir adı bile var; potlaç

“Doksan başlı otağlarını kara yerin üzerine diktirmişti. Doksan yerde alaca halı, ipek döşemişti. Seksen yerde büyük kaplar kurulmuştu. Altın kadehler, sürahiler dizilmişti. Dokuz kara gözlü, güzel yüzlü, saçı ardına örülü, göğsü kızıl düğmeli, elleri bileğinden kınalı, parmakları süslü dilber kâfir kızları kudretli Oğuz beylerine kadeh sunup, içiyorlardı. İçip içip Ulaş oğlu Salur Kazan’ın alnına şarabın keskini çıktı. (Sarhoş oldu) Kaba dizi üzerine çöktü (doğruldu) dedi: “Ünümü anlayın beyler, sözümü dinleyin beyler...”

Dede Korkut hikayelerinden Salur Kazan’ın Evi Yağmalanması böyle başlar.

Salur Kazan, Dede Korkut hikayelerinde en çok geçen Oğuz beyidir.

Ziya Gökalp, Türk Medeniyet Tarihi’nde Dede Korkut hikayesinin bu girişini eski Oğuzlar’daki “potlaç” geleneğine örnek olarak gösterir.

Potlaç” paranın olmadığı ilkel toplumların çoğunda olan bir adete Kızılderililerin verdiği ad.

Bir şölen düzenlenip fazla/artık mallar bir meydanda toplanıyor ve herkes birbirine hediyeler veriyordu.

Ama bu sadece bir erken sosyalizm deneyimi ya da imece olarak değerler yüklenecek bir adet değildi.

Esas olarak bir güç gösterisiydi. Karşılıklı hediye vermek zorunluydu, hediyeler arasındaki değer farkları, borçlu çıkmak, altta kalmak, ezilmek, üstünlük kurmak gibi toplumsal ve siyasi sonuçlar doğuruyordu.

Ziya Gökalp de “potlaç”ın ortaya çıkmasıyla aristokratlığa geçtiğini, egemen kişi ve ailelerin ortaya çıktığını yazar:

“İşte görülüyor ki eski Oğuzlar’da gerçek bir potlaç vardı. Kazan ilkin boyuna evini yağmalatarak onları yani Salur boyunu egemenliği altına aldı. Ondan sonra kendi kolu olan Üç Oklar’a yani İç Oğuz’a evini yağmalatarak onların tümünü egemenliği altına aldı....”

Evini yağmalatarak egemenlik kurmak...

Şimdi bize tuhaf gelse de aslında yüzyıllar boyunca yaşayan bir iktidar kurma biçimi bu.

Bu gelenek Oğuzlardan Osmanlı’ya geçen “han-ı yağma”yla yaşamaya devam etmişti. Tevfik Fikret’in şiirinden bildiğimiz ‘han-ı yağma’ hanlar veya sultanların bayramlarda ve düğünlerde halka verdiği büyük ziyafetlerdi. Bu ziyafetlerde tabaklara, kaşıklara kadar her şeyi yağmalamak serbestti.

Padişahların tahta çıkarken devlet erkanına ve askerlere cülus bahşişi dağıtma adeti de bu geleneğin bir devamı.

Cumhuriyetle birlikte de bu gelenek kamu kaynaklarını, kamu pozisyonlarını, arazilerini kamu ihalelerini eşe, dosta, yandaşa dağıtmak yani yine devleti yağmalatmak olarak gelenek devam etti.

Bir resmi geziye 100 kişi götürmek, futbol şampiyonasında tanıdıklara bilet dağıtmak, gazetecileri şirket gezilerinde ağırlamak, Paris’te, Berlin’e kafileler taşımak, kendine yakın insanlara bakmak, meseleleriyle ilgilenmek, ihtiyaçlarını gidermek…

Bunlar da potlaç kültürünün modern uygulamaları.

AK Parti iktidarının en büyük gücü bu potlacı daha geniş bir sosyolojik sınıfa yaymak oldu, daha büyük parçayla ise iktidara tam sadık bir nomenklatura sınıfı yaratıldı.

Muhalefetin de bundan geri kalacağını sanmak saflık olur.

Toplum, beklentiler, insan profilleri iktidardan muhalefete değişmiyor.

Muhalefetin Paris’ten verdiği fotoğraflardaki sorun fazla heveskar ve hedonist görünmeleriydi.

O yüzden bu dump fazla like almadı.

.12/08/2024 02:01

Pehlivanlardan voleybolcu kızlara Türkiye’nin olimpik değişimi...

Yağ bidonları ve betonla yapılan aletlerle ağırlık antrenmanları yaptı.

İlk ciridi uçlarında demir uçlar bulunan uzun okaliptüs dallarından yapılmıştı. Şampiyonlara komşularının yardımıyla gitti.

Tokyo Olimpiyat biletini bile devleti almadı.

Paris Olimpiyatları’na aylar kala kullanılmaz hale gelen ciridi için kampanya başlatıldı. Kampanyaya finallerde yeneceği Hintli rakibi de destek verdi.

Pakistan hükümeti Güney Afrika’dan cirit getirtti.

O da çıktı bu dalda madalyaları parsellemiş Avrupalıların arasından sıyrıldı ve olimpiyat rekoru kırdı.

Arshad Nadeem, 235 milyonluk Pakistan’a 1992’den bu yana olimpiyatlardaki ilk madalyasını kazandıran bir milli kahraman artık.

Üstelik ezeli düşman Hindistan’dan Neeraj Chopra’yı yenerek bunu yaptı.

Cirit gibi Avrupalıların domine ettiği bir spor dalında ikincilik Hindistan’a, üçüncülük Grenada’ya gitti.

Bu tek madalyayla Pakistan, sıralamada madalyanın rengi altın olduğu için sekiz madalya alan Türkiye’nin üzerinde yer aldı.

1,5 milyarlık Hindistan ise 1 gümüş ve 5 bronzla Türkiye’nin de altında 71’inci sırada olimpiyatları tamamladı.

Halil Berktay’ın son Serbestiyet yazılarında harika bir fotoğrafını çektiği gibi olimpiyatlarda madalya sıralaması dünyadaki bütün diğer eşitsizlik ve hiyerarşilerin sıralanması gibi.

205 ülke 315 altın madalya için mücadele etmiş. Bunların 77’sini ABD ve Çin kazanmış. BM’de veto hakkı olan beş ülkeden dördü 110 altı almış. 315 altın madalyadan 244’ü, 205 ülkeden 19’u arasında paylaşılmış. Türkiye sadece gümüş ve bronz kazanabilmiş 28 ülke içinde.

114 ülkenin ise hiç madalyası yok.

8 altın kazanan Özbekistan, olimpiyatın sürprizi. Ama altınlarının 5’i boksta, diğer üçü ise judo, güreş ve tekwandoda.

1960 Roma’da güreşte altı altın kazanan Türkiye’ye benziyor.

Türkiye’nin şimdi madalya sayısına bakınca büyük başarılar olarak görünen olimpiyat macerasında da 1936’dan bu yana kazandığı 105 madalyadan 66’sı güreşten. 41 altın’ın 29’u güreşten.

1936’dan 1984’e kadar Türkiye’nin olimpiyatlarda güreş dışında kazandığı tek madalya 1948 Londra’da Ruhi Sarıalp’inüç adım atlamadaki bronzu.

1984’den sonra güreşin yanında devreye boks ve halter de girmiş. Sonra judo ve tekwando.

Türkiye’nin sadece diğer branşlarda madalyası yok değil, olimpiyatın temel branşları olan atletizm, yüzme ve diğer takım sporlarında finallere, yarı finallere çıkmışlığı bile yok.

2004’de Eşref Apak, 2008’de Elvan’la gelen atletizm madalyaları doping skandallarıyla bitmişti.

Türkiye’nin farklı branşlarda olimpiyatlara katılımı 2020 Tokyo Oyunları ile başladı ve bu trend 2024 Paris Oyunları’nda zirveye çıktı.

Tokyo’da Türkiye okçuluk ve jimnastikte ilk kez olmak üzere 2 altın, 2 gümüş ve 9 bronz kazanmıştı.

Evet 2020 Tokyo Olimpiyatları’na göre Paris Olimpiyatları’nda madalya sayısında ve renginde gerileme var.

Ama bu olimpiyatları hiç altın kazanamadığı için Türkiye’nin tarihindeki en kötü olimpiyat ilan etmek bayağı büyük bir haksızlık.

Çünkü Paris Olimpiyatları Türkiye’nin bugüne kadar en fazla branşta sporcuyla temsil edildiği olimpiyatlar oldu.

Türkiye tarihinde ilk defa yüzmede, sırıkla atlamada, yüksek atlamada, jimnastikte finallerde yarıştı ve çok genç sporcularla dördüncülük ve beşincilikler aldı

Atıcılık, okçuluk gibi branşlar Türkiye’nin iddialı olduğu ve madalya için yarıştığı branşlara dönüştü.

Sporcu profili de değişti. Güreşçi ve halterci erkeklerden oluşan olimpiyat takımlarımız artık voleybolcu, boksçu, tekvandoncu kızlar, atletler, yüzücüler, okçular, atıcılardan oluşuyor.

Türkiye’nin 8 madalyasından 6’sı kadın sporculardan geldi.

Bu aslında Türkiye’nin yaşadığı şehirleşmenin, modernleşmenin, orta sınıflaşmanın da bir sonucu.

Artık geleneksel sporumuz güreş değil. Şehirleşme arttıkça, geleneklerden uzaklaştıkça güçlü ve doğal yetenekli güreşçiler yetişmiyor.

Türkiye’deki spor imkanlarına erişim yaygınlaştıkça Anadolu şehirlerinden, orta alt sınıf ailelerden jimnastikçiler,atletler çıkıyor.

Eda Erdem, Zehra Güneş gibi muhafazakar ailelerin kızları voleybolcu oluyor.

Trabzon’dan boksör kızlar yetişiyor.

Başörtülü okçu kızlar madalya için yarışıyor.

Boks, tekvando takımının madalya umudu erkekler değil, kızlar oluyor.

Yani ortada rakamsal olarak bir başarısızlık görülse de branş çeşitliliği, farklı branşlarda finallerde yarışan sporcu sayısı açısından ortada bir başarı var.

O yüzden olimpiyattan muhalefet yaparken ve bu sırada geçmişi överken övülen başarıların kalitesi üzerine de biraz düşünmekte fayda var.

Türkiye’nin sosyal, kültürel, ekonomik tarihiyle spor tarihi arasındaki paralelliği görmek çok zihin açıcı olabilir.

En muhafazakar iktidar devrinde artan kadın sporcu ağırlığını farketmekTürkiye’deki değişimin yönü hakkında çok şey söylüyor.

Farklı sınıflardan, kültürel kesimlerden gelen sporcu sayısındaki artış değerli.

Pehlivanlardan Filenin Sultanları’na, salondaki jimnastikçilere, yüzücülere, atletlere doğru yaşanan değişim Türkiye’nin olimpiyatlara daha yeni ısındığını gösteriyor.

Tabii bir de olimpiyat meşalesi kadar ünlenen Yusuf Dikeç var.

Sadece o bile tek başına bir başarı hikayesi.

Kendi şampiyonuna cirit bile veremeyen Pakistan’ın tek altınla bizi geçmesi o kadar da üzülecek bir şey değil.

.14/08/2024 02:01

Eskişehirli genç nasıl Nazi oldu?

Bugün AK Parti 23’üncü yaşını kutluyor.

Kutlamaların sloganı “Adı AK Parti.”

AK Parti, Türkiye’nin son “Büyük Sağ Parti”si ama 23 yılın sonunda ilk kez anketlerde ikinci sıraya düşmüş görünüyor.

23 yılın 22 yılını iktidarda geçirmiş AK Parti için esas büyük sınav bu.

Diğer Büyük Sağ Partiler iktidar güneşi batınca yok olup gittiler.

AK Parti açısından hala güneşin battığı söylenemez. Ama hava kararıyor. Güçlü sağ parti mıknatıs etkisi geçebilir. Bu gücü tahkim etmenin yolu İYİ Parti’den istifa eden iki siyaseten anlamsız milletvekilini transfer etmek değil.

AK Parti’nin aradığı taze kanın bu olmadığı herhalde açık.

AK Parti’nin daha fazla stres ve paniğe, adrenalin salgılamaya, hayatta kalma genlerini çalıştırmaya ihtiyacı var.

Tuhaf bir tevafuk aslında bir uyarı olabilir.

Eskişehir’de 18 yaşındaki Arda K. adlı bir saldırgan, Nazi sembolleri taktığı miğfer, hücum yeleği, bıçak ve baltasıyla Tepebaşı Camii bahçesinde oturan yaşlı başlı insanlara saldırdı.

Şimdilik bu dehşet verici olayla ilgili siyasetçilerden tek değerlendirme Aile Bakanı’ndan geldi.

Bakan, hızlı ve muhafazakar bir refleksle bilgisayar oyunlarını suçladı.

Ama en az bakanınki kadar Eskişehir’deki 18 yaşındaki saldırganı hızlıca faşist, ırkçı, aşırı milliyetçi ilan edenlerin, o maymuncuğun burada da çalıştığını zannedenlerin tembel analizleri de durumu açıklamıyor.

Çünkü karşımızda bir Türkçü, ülkücü ya da milliyetçi profil yok.

15 sayfalık manifestosunda neredeyse Türklüğün adı geçmiyor.

Aziz ilan ettiği iki kişi Norveç’te sosyal demokrat gençlerin adadaki kampını basıp katliam yapan Breivik ve Yeni Zelanda’da cami basıp katliam yapan Tarrant.

Ama Eskişehirli Arda K.’nın ikisinden büyük bir farkı var.

O ari ırklardan birine mensup bir Batılı değil.

Nazi amblemleriyle katliama çıkmış ama Nazilere göre Türkler de ikincil ırklar içindeydi.

Brevik ve Tarrant’ın manifestolarında haçlı savaşları, Türklerin Avrupa’yı istilası gibi bir Müslüman bir Türk’ün ancak düşman olarak içinde yer alabileceği Batı merkezli bir bağlam var.

Aziz ilan etmek bile başka bir kültürün övgüsü.

Peki o halde nasıl oluyor da Eskişehirli 18 yaşındaki bir Türk genci kendini Nazi ya da beyaz üstünlükçü tezlerde bulabiliyor, bu uğurda hayatını yakacak bir şiddet eylemine girişiyor?

Hatta bu eylem için kendine hedef olarak cami cemaatini seçiyor?

İşte tam olarak üzerinde düşünmemiz gereken soru bu.

Arda K.’nın ilk ifadesinden bu saldırıyı internetten tanışıp konuştuğu Orta Avrupalı biriyle birlikte planladığını öğreniyoruz.

Yani ortada bir sanal radikalleşme örneği var.

Sanal dünya, gerçek dünyaya karşı öfkenin örgütlenmesi için müsait ortamı ilk defa sağlamıyor.

IŞİDçilerin çoğu da internet üzerinden radikalleşip, Rakka’ya göç etmişti.

Ama Eskişehirli 18 yaşındaki bir gençle, Orta Avrupalı bir genci bir araya getiren ortak öfke ne olabilir?

Arda K’nın manifestosunun önemli bir kısmı, diğer benzer kitle katliamcısı metinlerinden kopyala yapıştırla oluşturulmuş.

Arda K.’nın aziz diye bahsettiği Yeni Zelanda’da cami basan Tarrant’ın 70 sayfalık

manifestonun kapağında büyük harflerle yazan The Great Replacement (Büyük Yer Değiştirme) Amerika ve Avrupa’daki aşırı sağcılar arasında çok popüler olan bir komplo teorisi.

Bu teoriye göre, Batılı toplumlar artık yeterince üremediği ve yaşlandığı için, küresel elitler, Yahudiler, büyük sermaye çevreleri bir proje olarak doğurgan Müslüman ve Afrikalıları Avrupa’ya ve diğer batı ülkelerine göçmen olarak getiriyor. Böylece Avrupa’nın yerli halkı, kültürü, ırkı yok ediliyor, yerine başka ırklar, kültürler yerleştiriliyor.

2011 yılında Norveç İşçi Partisi’nin gençlik kampını basıp 69 genci öldüren Breivik de 1500 sayfalık manifestosunda uzun uzun 2. Dünya Savaşı’ndan sonra nasıl Markiszm’in Avrupa’ya sızıp, Avrupa kültürünü dejenere ettiğini anlatmıştı.

Breivik’e göre günümüzün şeytani fikirleri ve baş düşmanları; kültürel Marxism, çok kültürülük, küreselleşme, feminizm, politik doğruculuktu. Bütün bunlar İslami kolonizasyona zemin hazırlamış ve Batı Avrupa İslamileşmeye başlamıştı.

Breivik ve Tarrant ve diğer aşırı sağcı katliamcıların bir ortak yanı da inançlı Hristiyanlar olmamaları. Neredeyse tamamı Pagan, Batı medeniyetinin ya da beyazların üstünlüğü ana motivasyonları.

Zaten The Great Replacement (Büyük Yer Değiştirme) komplo teorisinin sahibi ve aşırı sağcı fikirlerin ideologlarından Fransız Renaud Camus da eşcinsel dergilerde yazarlık yapan, eski bir Fransız sosyalisti.

Onun uyanışı da Avrupa’daki Batı merkezli kültürel hegemonyanın elden kayışı üzerine olmuş.

Bu fikirler 2011’de Breivik, Ütoya adasını bastığında marjinaldi ama artık ana akım siyaset içinde de karşılık buluyor.

Macaristan’da eski bir liberal olan Orban da bütün siyasetini Soros desteğiyle Avrupa’ya Müslüman mültecileri getirilip, Avrupa medeniyetini ortadan kaldırmaya çalışan büyük komploya karşı çıkmak üzerine kurmuş durumda. Yani aslında Büyük Yer Değiştirme tezi üzerine.

İktidar adayı Fransız aşır sağı, güçlenen Alman aşırı sağı, İtalya’da iktidar olan Meloni’nin partisi de benzer temaları paylaşıyor.

Hatta bu “kültürel üstüncülük” teması artık sadece aşırı sağda da temsil edilmiyor.

Avrupa solu ve liberal çevrelerdeki Woke kültürdeki tartışmaya kapalılılıkta da Batı medeniyetinin kazanımlarıyla ilgili bir ahlaki üstünlükçülük fikri var.

Ukrayna ve İsrail’e en fanatik desteği veren Alman Yeşilleri’nin depreşen Batı değerlerini savunma güdüsü ve NATOculuğunun da böyle bir Avrupa üstünlükçü fikirle bağları var.

Yine de bütün bu tartışmalar bizi aynı soruya getiriyor.

Peki bütün bunların Eskişehir’de yaşayan 18 yaşındaki Arda K. ile ne ilgisi olabilir?

Arda K., manifestosuna bu ithal dertler ve temaları kopyala yapıştır koyduktan sonra içine kendi yerel dertlerini ve nefretlerini eklemiş.

Yazdığı manifestodan Arda K.’nın Kürtler, mülteciler, komünistler, Yahudiler, LGBT’lerden nefret ettiği görülüyor ama esas kendi cümleleriyle yazdığı kısımlardan yerli Naziliğinde iki temel ötekisi olduğu görülüyor:

Biri Kürtler.

Kürtler için yazdıkları sosyal medyada uzun süredir “Kürdistan”a “Piçistan” diyen, Esat Oktay Yıldıran, Yeşil öven açık sözlü nefret söyleminden etkilendiğini gösteriyor:

“Ne kadar güçlü gözükselerde ayrımcılığa uğradıklarını yurtdışına irtica (iltica demek istemiş) ederken ağlayarak belirtirler. K*rtler hiçbir zaman hiç bir şeyi icat etmemişlerdir, çoklu etnik genleri vardır. Atatürk ve Saddam bu böcekleri zamanında iyi temizlemiştir” ifadelerini kullanıyor.”

Öfkesinin hedefindeki ikinci grup ise aslında Eskişehir’de birlikte yaşadığı sıradan insanlar.

Tam olarak nefretini tarif edemiyor ama insanlıktan nefret ettiğini söylüyor:

“Fakat bu depresyonun üstüne insanlık nefreti eklenince artık hayat amacımı bulmuştum… Kendimle beraber öldürebildiğim kadar böceği dünyadan silmek. Bu nefret ta ki bu güne kadar devam etti, beni büyük ihtimalle ya haberlerde yada şehrimin haber sayfalarında bulabilirsiniz. Ki bu motivasyonla yapılan ilk saldırı(?) olduğu için büyük ihtimalle haberlere çıkacağımı düşünüyorum. Politik açıdan bir Nasyonal Sosyalist’im denebilir, ama bu yahudi kontrollü s.kik sistemde ve toplumda bu mümkün değil gibi.”

Böcek dediği, yok edilmesi gerektiğini düşündüğü, işe yaramaz bulduğu sıradan insanlara karşı nefretinin somut tarifi ise saldırı için cami önünde oturan yaşlı cami cemaatini seçmesiyle ortaya çıkıyor.

Ve tabii saldırı sırasında çektiği videoda görüldüğü gibi o insanlara karşı en ufak bir merhamet, empati hissi duymuyor.

Yani nefretinin hedefi sadece Kürtler ya da evlerinin bombalanmasını savunduğu mülteciler olsaydı konu bazılarının yaptığı gibi hızlıca aşırı milliyetçiliğe bağlanabilirdi.

Ama öyle değil. Söylem düzeyinde Kürtlerden nefret ederken, saldırı için hedef olarak muhtemelen çoğu Türk ve Müslüman olan kendi komşularını seçiyor.

Zaten manifestosunda ve diğer bıraktığı sanal izlerde Ülkücü da Türkçü olduğuna dair bir işaret yok.

Türkçü temalardan sadece Tengriciliği görüyoruz.

Bu da diğer Pagan katliamcı profillerle ortak yanlarından biri.

Tengricilik onun aynı zamanda cami önünde oturan yaşlı insanlardan kültürel olarak koparan bir fikir.
Onları yok edilmesi gereken böcek gibi görebilmesini sağlayan empati yoksunluğu bu kültürel kopuşla ilgili.
Ailesi ve çevresiyle sorunlar yaşayan bir genci, bazı insanların aşağı ve yok edilmesi gereken tabakadan olduğu fikri heyecanlandırmış olmalı.

Bu kelimeyi kullanmasa da bu bir çeşit “çomar” nefreti.

Kürtler ve mültecilere olan nefreti de ırksal olmaktan çok bu “çomar” nefretiyle ilgili.

İşte tam buralardan Nazi, beyaz üstünlükçü, Klu Klux Klan fikirlerle bağlanıyor.

Batılı katliamcıların Avrupa’yı gelip bozduğunu düşündüğü göçmenler, siyahlar, Müslümanlara duyduğu nefret, yerli saldırganda Kürtlere, göçmenlere ve yine cami önünde oturan sıradan insanlara yönelmiş.

İşte bu saldırı 18 yaşındaki öfkeli bir gencin münferit eylemi olsa da tüm bu duygular ve bu nefret münferit değil, bir nefret dalgasının kıyıya ilk vuruşları.

Zaten saldırıyla ilgili bazı yorumlar, bir ara Davutoğlu’nun Irak’ta IŞİD’in ortaya çıkışını tarif ederken kullandığı ve aleyhine yıllarca döndürülen “öfkeli gençler” tabirini andırıyor, AK Parti iktidarındaki kutuplaşmayla, biriken öfkeyle bu saldırı açıklanıyor.

Sokakta karşısına çıkan adama elindeki hilafet bayrağı için yumruk atan üniversiteli saldırganın gördüğü empati o nefretin dışarıya vurduğu başka bir andı.

AK Parti iktidarı, güçlü olduğu ve her sorunu polis ve adliyeyle çözdüğünü sandığı için bu nefret dalgasının sonuçlarından yeterince endişe etmiyor.

Kültürel olarak yaşadığı toplumdan kopmuş, sanal bir kapalı devre sistem içinde yaşayan, kimliği haline gelmiş nefretinin hedefinde Kürtler, mülteciler, İslamcıların olduğu bir nesil var. AK Parti iktidarının konuşamadığı, nefretini büyüttüğü bir nesil bu.

AK Partililer, bu yıldönümünde, yükselen bu dalgayı ciddiye almalı, şahsi ikbal dertlerini bir tarafa bırakarak bu dalgaya karşı ne yapacaklarını düşünmeliler.

Polisi aramak dışında…

.19/08/2024 02:01

Meclis’te bir zamanlar

Meclis’te kan dökülen son kavga pek çok insanın aklına 1968’deki ünlü kavgayı getirdi.

Tuhaf bir tesadüf yine kavganın ortasında Türkiye İşçi Partisi vardı.

Bu kez hapisteki bir milletvekili değil, doğrudan partinin kendisi.

1965’de Meclis’e 15 milletvekiliyle giren TİP’i devlet için o günlerde o kadar tehlikeli hale getiren Kemalizmle uyumlu sosyalistlikleri değildi.

1967’deki Doğu Mitingleri’ydi.

Parti programında Kürt kimliğinin tanınması gibi o günler için ileri bir maddenin olduğu TİP’in öncülüğünde Silvan. Diyarbakır, Siverek, Batman, Dersim, Ağrı, Erzurum ve Ankara’da yapılan mitinglere o günlerde adına Kürt denemediği için Doğu denmişti ama mitinglerle Kürt meselesi uzun yıllar sonra uykusundan uyandırılmıştı.

Bu mitingler 1971’de TİP’in kapatma gerekçelerinin başında yer alacaktı.

Tabii bu mitinglerin en fazla tedirgin ettiği isim dönemin Adalet Partili İçişleri Bakanı Faruk Sükan’dı.

Sükan, Meclis’te milletvekillerinin odalarını dahi aratmış zehir hafiye lakaplı bir bakandı.

Konya’da belediye başkanlığı yapmış, ardından vekil olmuş bir taşra politikacısıydı.

Ama 19 Şubat 1968 günkü Meclis’te bütçe görüşmelerinde yaptığı konuşma çok iyi hazırlanmış, iddianame gibi bir konuşmaydı.

İddianamede yargılanan da TİP’ti.

O günün Meclis zabıtlarını okurken Sükan’ın neredeyse bütün konuşmasında baştan aşağıya TİP’i hedef aldığı görülüyor.

TİP’i proleter diktatörlük kurmaya çalışmakla yani o zamanlar büyük bir anayasal suç olan komünistlikle, Avrupa’daki sosyalist partilerle değil, AKEL, İtalyan Komünistleri gibi komünist partilerle işbirliği yapmakla, Moskova’dan talimat almakla, Baas Partisi ile görüşmekle suçlamıştı.

Referansları, verdiği isimler, literatüre hakimiyeti şaşırtıcıydı.

O iddianameden okur gibi suçlamalarda bulundukça TİP’liler yerlerinden kalkarak itiraz ediyorlardı.

Ama Sükan daha da ileri gidip doğrudan TİP’i yargılamakla da tehdit etmeye başlamıştı:

“İÇİŞLERİ BAKANI FARUK SÜKAN: Mahkemeye de tevdi ettik. Doğu mitinglerinin hepsi T. i. P. tarafından tanzim edilmiştir ve Doğulu masum Türk vatandaşlarına, her zerresinde Türklük kokan ve millî tarihte büyük hissesi bulunan Doğulu vatandaşa ırk ayrımını telkin suretiyle siyasi istismar vasıtasıyla anarşi yaratmak maksadıyla bu işi tertip edenler Türkiye İşçi Partisidir, mahkemelerce tespit ve tescil edilmiştir, mahkemeleri derdesti rüyettir. 33 dâva açılmıştır haklarında 76 kişi konuşmuştur, 63 ü T. i. P.'lidir. Bunlar aynı zamanda mitinglerin tertipçisi bulunan kimselerdir. Tarık Ziya Bey, bunları bilmekte fayda vardır.”

Doğrudan isim vererek suçladığı kişi TİP’in geçen hafta 99 yaşında vefat eden Diyarbakır Milletvekili Tarık Ziya Ekinci’ydi.

Açık bir tehditti bu.

Kavgayı başlatan ise yine Sükan’ın sözleri oldu.

ÇETİN ALTAN (İstanbul) — Böyle konuşamazsın. (Soldan, bağrışmalar)

İÇİŞLERİ BAKANI FARUK SÜKAN (Devamla) — Siz Türk mahkemelerinin...

ÇETİN ALTAN (İstanbul) — Böyle konuşamaz.

BAŞKAN — Efendim, böyle konuşur, öyle konuşur, konuşmayı biz mi öğretelim?

İÇİŞLERİ BAKANI FARUK SÜKAN (Devamla) — Çetin Altan siz, Türk mahkemelerinin mahkûm ettiği...

ÇETİN ALTAN (İstanbul) — Evet.

İÇİŞLERİ BAKANI FARUK SÜKAN (Devamla) — Nazım Hikmet'i, millî şair, vatan şairi olarak gösterdiniz mi?

ÇETİN ALTAN (İstanbul) — En büyük şairdir Nazım Hikmet.

AP sıralarından bağrışmalar ve T. i. P. sıralarına doğru koşuşmalar, kavga, bağırmalar ve bir karışıklık.. TİP sıraları önünde döğüşmeler, yumruklaşmalar..”

Zabıtlarda neredeyse linçe dönen olaylar bu cümleyle özetlenmişti.

Kavganın bilançosu ağırdı o günlerin Alpay Özalan’ı Malatya Milletvekili Hamido’nun silahın kabzasıyla başlarına vurduğu TİP’liler yaralanmıştı. Çetin Altan’ın üzerine 20 kişi atlamıştı.

Başbakan ve AP lideri Demirel’in savunması da çok tanıdıktı:

“Meclis’e yakışmayan her tür beyanda bulunuyorlar. Bunların maksadı AP’lileri tahrik etmektir. Bir üye Cumhuriyet’i ve onun hakimlerini hiçe sayarak Nazım Hikmet’e vatan şairidir demiştir. Bunun adına tahrik denir. Yapmayınız.”

Ertesi gün Meclis’te pek de rutin olmayan bir şey oldu ve 84 yaşındaki CHP lideri İsmet İnönü söz istedi.

Kürsüye çıktı ve ders gibi bir konuşma yaptı:

“Dün gece olan hâdiseler her manasıyla esef vericidir, her hangi bir sebep, bahane ve ittiham ile izah olunacak, hazm olunacak yeri yoktur. Hükümet tasmim ettikleri, zararlı gördükleri bir partinin hareketi aleyhinde Meclisi tahrik etmek için bütün çabasını sarf etmiştir. İçişleri Bakanı bu kürsüde türlü misaller getirmeye çalışarak bir partiyi insanları ile, mevcudiyeti ile ittiham etmiştir. Bu ithamlar vicdanının hâkimiyeti altında bulunan aklı başında hiç kimseyi ikna etmez. Sebep aşikârdır. Anayasamız siyasi partilerin kaderi nasıl hallolunur, bunu tâyin etmiştir. Her memlekette, her Mecliste vazifesini aşan, iyi niyetten uzak insanlar bulunabilir, bu şüphe altında olanlar bulunabilir. Bunların kaderi ve mesuliyetinin nasıl tayin olunacağını Anayasa bir büyük Mahkeme kurarak halletmiştir. Anayasa Mahkemesinden karar alınmayan, oradan bir hüküm istihsal edilmeyen hiçbir itham meşru değildir ve böyle bir itham zor kuvveti ile yürütmeye çalışan bir idare mahkûmdur.

(C. H. P. ve T.İ.P sıralarından alkışlar ve bravo sesleri)

“Bizim milletin tekâmülü, demokratik rejim içinde milletin kalkınmasını, idaresini arzu etmesi arzusu, istidadı bu istikamettedir, insaf etmez misiniz, bu istidatta olan milletin kabiliyetini irticaın taarruzu ile, Anayasa Mahkemesinin vereceği hükümleri zorla Meclis içinde vermek hevesiyle, tamamıyla iptidai bir cemiyet haline getirinceye kadar zorlayacaksınız. Ayıp değil mi? Günah değil mi? Millete acımaz mısınız? Memleketi idare edenlere söylüyorum. (C. H. P. sıralarından «bravo» sesleri, alkışlar) idare eden partiye soyluyorum. (C. H. P. sıralarından alkışlar). Yol haksızdır, itham hiçbir vicdan sahibini ilzam etmez. Mahkeme vardır, oraya gidersiniz.”

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde ilk kez kan akmadı. Daha önce üç cinayet işlendi, yumrukla adam öldürüldü. Kalp krizi geçirenler, silahla yaralananlar oldu.

Tabii bolca yumruk ve kan.

1968 ile 2024 arasındaki en büyük benzerlik ise TİP’liler ve yumruklar değil, Meclis ile mahkemeler arasındaki özellikle Anayasa Mahkemesi arasındaki yetki tartışmalarıydı.

İki kriz de siyasetin mahkemenin yerine geçmesinden çıkmıştı.

Ama 1968 ile 2024 arasında büyük bir fark var.

Şiddete karşı tavır.

Parlamento gibi adı konuşmadan gelen siyasetin merkezinde yumrukları konuşturmak ilkel bir davranış. Ama bir yerden sonra bu şiddet anlık bir patlamayla açıklanabilir.

Ama serin kafayla, sonradan, oturup düşünerek yumruğu savunmak, hatta övmek…

İşte en korkutucusu o.

O sınır geçildikten sonra Meclis’te oturup konuşmanın, siyaset yapmanın bir anlamı da kalmaz.

1968’den sonra olduğu gibi.

1968 yılında parlamenter demokrasi içinde mücadele eden sivil bir sosyalist siyasi parti olan TİP’i kriminalize etmeye çalışmanın, partiyi kapatmaya çalışmanın, devletin kafayı TİP’e takmasının, Meclis’te TİP’lileri Nazım Hikmet’i savundular diye dövmenin sonucu ne oldu?

Siyaset yerine şiddetin bir yol olarak popülerleşmesi, TİP’in gençleri kesmemesi, cuntacılık, silahlı sol grupların ortaya çıkması ve gençlerin radikalleşmesi…

Nazım Hikmet’e vatan şairi denmesine bile tahammülsüzlüğün sonucu ne oldu?

Gerçekten Moskova kontrolünde bir komünist hareketin güçlenmesi, DİSK’i ele geçirecek noktaya gelmesi…

Peki, sivil Doğu Mitingleri’ni parti kapatma gerekçesi yapmanın, Kürt meselesine sahip çıkan bir siyasi partiye tahammülsüzlüğün sonucu ne oldu?

Kürt meselesinde silahlı örgütlerin ortaya çıkması, PKK…

İsmet İnönü’nün dediği gibi; Ayıp değil mi? Günah değil mi? Millete acımaz mısınız?

.21/08/2024 02:00

Gezi Parkı’ndaki çamlar nasıl bardak oldu?

AK Parti kurucularından Prof. Dr. Nazif Gürdoğan, 79 yaşında hayatını kaybetti. Gürdoğan, Mavera dergisini çıkaran ekip içinde yer almış, uzun yıllar Yeni Şafak’ta da yazmış, İslami kesiminin önemli entelektüellerinden biriydi.

2013 yılında adı ilginç bir biçimde gündeme gelmişti.

Gezi Olayları sırasında.

Gezi Parkı’nda eylemciler ile Başbakan Erdoğan arasındaki ilk temas AK Parti’ye yakın bir işkadının organizasyonu ve Erdoğan’ın basın danışmanın davetiyle olmuştu.

İstanbul’dan Ankara’ya Başbakanlığa davet edilen çoğu birbirini ilk kez görmüş 11 kişilik heyetin içinde üniversite hocaları, yönetmenler, küratörler, mimarlar ve öğrenciler vardı.

Tek ortak özellikleri Gezi Parkı eylemlerine katılmalarıydı.

Heyetin üyeleri arasında AK Parti’ye yakın, muhafazakar çevrelerden gelen ama Gezi eylemlerine destek veren isimler de vardı.

Onlardan en dikkat çekici olanı da AK Parti kurucusu Nazif Gürdoğan’ın mimar olan kızı Selva Gürdoğan’dı.

Aslında o günlerde bunun çok da haber değeri yoktu.

Çok sayıda AK Partili siyasetçinin, kanaat önderinin, iş insanın çocukları da Gezi Parkı eylemlerine katılmıştı.

Hatta neden bunun böyle olduğu üzerine AK Parti kapalı toplantılar düzenlemiş, mesela A Haber’de olayın kriminal değil sosyolojik boyutu uzun uzun açık oturumlar yapılmıştı.

Sonra, Gezi olayları dönemin Fethullahçı polislerinin ürettiği komplo teorileriyle dış güçlerin operasyonuna bağlandı, siyaseten bu tez kullanışlı oldu ama yıllar içinde iktidar gücünü artırdıkça da Gezi Parkı olayları 17-25, 15 Temmuz silsilesi içine sokuldu.

2017’de Osman Kavala’nın gözaltına alınmasından sonra artık Gezi Parkı, büyük komplonun parçasıydı.

İddianameleri bir kez okuyanlar bile çıplak gözle buna somut bir delil gösterilmediğini görebilirdi. Ama o an bir türlü gelmedi.

Bir noktada buradan dönüleceği beklendi. Beraat kararları da geldi. Sonra AİHM kararları, AYM kararları…

Ama Gezi Olayları konusundaki radikallik her seferinde arttı.

AİHM kararları dinlenmedi, Anayasa Mahkemesi kararları ezilip geçildi ve en son Meclis’te yumruklarla AYM kararına direnildi.

Çünkü Gezi davası artık Türkiye’deki siyasi ve hukuki olağanüstü halin sürmesinin sembolü haline geldi.

Bu davalarda AİHM ve AYM kararlarını uygulamak demek hukuka artık tek başınasın, ben sana karışmıyorum da demek olacak.

Bu da iktidar için zannedildiğinden daha radikal bir karar demek.

Çünkü son 8 yılı diğer olağanüstü şartlarda ve bütün ipleri elinde tutarak yönetti. Onun konforunu yaşadı, bırakmak istemeyecektir.

Ama normalleşme istese bile buradan geri dönmesi hiç kolay değil. Çünkü bu şahinlik artık bir iktidar içi sadakat gösterisi ve tasfiye meselesine de dönüşmüş durumda.

Gezi meselesinde iktidar cephesindeki en tavizsiz olan, AYM ve AİHM kararlarının bile ezilip geçilmesini savunacak kadar ileri giden şahin kanat içinde özellikle MHP ve Cumhurbaşkanı’nın Hukuk Başdanışmanı Mehmet Uçum dikkat çekiyor.

Bu konuda birbirleriyle paralel açıklamalar yapıyorlar, AYM’ye karşı Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin direnişini Halk Devrimi gibi Sovyetimsi tezlerle teorize edip savunuyorlar.

AK Partili siyasetçiler, grup başkanvekilleri, Adalet Bakanı, Meclis Başkanı bu meselede o kadar da radikal görünmüyor.

Peki, Gezi davası neden bu kadar radikal ve tavizsizler? Neden bunu surda gedik açtırmama meselesine çevirdiler?

Tuhaftır bugün Gezi konusunda en şahin kanatta yer alanlar 2013’de Gezi Parkı olayları sırasında hiç de şahin değillerdi.

O günlerde Başbakan’ın Gezi Parkı eylemleri için suçladığı partilerden biri kimdi ?

Tabii ki MHP:

“Çok enteresan, biz CHP'ye, MHP'ye 'gelin doğuda, güneydoğuda gençler ölmesin bunu engelleyelim' diye çağrı yapıyoruz. Şiddetle karşı çıkıyorlar. Ancak 'ağaçlar katlediliyor' yalanı karşısında CHP, MHP, BDP kol kola eylem yapıyor.”

Bahçeli, ilk günden itibaren Gezi Parkı’ndaki eylemlere destek veren ve hükümeti sert biçimde eleştiren konuşmalar yapmıştı.

Bir kaçını hatırlayalım:

“İstanbul Taksim Gezi Parkı’nda yaklaşık beş gündür yaşanan olaylar iktidarın tavrını ve tercihini göstermesi bakımından son derece anlamlıdır. Burada yaşanan ilkel görüntüler Türkiye’yi küçük düşürmüş ve ileri demokrasinin maskesini de aşağı indirmiştir. Ağacı sökerek, yeşil alanları kapatarak alış veriş merkezi yapma niyetinde olan ve Topçu Kışlası inşa etmek amacı güden AKP iktidarı ülkemizin her tarafına yayılan itirazlarla karşılaşmıştır. Biber gazlı müdahaleler, şafak vakti operasyonları, aşırı ve orantısız güç kullanımı, karşılıklı düşmanca muamelelere varan şiddet sahneleri ülkemizin ne duruma geldiğini açıkça kanıtlamıştır... Başbakan, bakanlar ve bazı AKP’li yöneticilerin polisi zan altında bırakan açıklamaları, fırsatçıların önüne atan yaklaşımları ve üstelik biber gazını ölçülü kullanma konusundaki uyarıları utanmazlıktır...”

“Gezi Parkı’na dozerlerle girilmesi, buna karşı koyanlara sert muameleler gösterilmesi toplumsal infialin ilk kıvılcımını tutuşturmuştur. Sabaha karşı düzenlenen polis baskınları, yaka paça yapılan gözaltılar, biber gazlı müdahaleler, insanlıkla bağdaşmayan şiddet sahneleri Gezi Parkı’nı kâbusa çevirmiştir. AKP hükümeti saldırdıkça kalabalıklar artmış, tahammülsüzlük gösterdikçe olaylar büyümüş ve yurt sathına yayılmıştır. Siyasi irade polisi göstericilerin üzerine salmıştır. Orantısız saldırıları ve yürekleri burkan şiddet tablosunu onaylamadığımız gibi telin ettiğimizi de buradan ifade etmek istiyorum. Ve mutlaka polise gazlı, plastik mermili ve tazyikli suyla saldırı emri verenler hakkında gerekli tüm hukuki işlemlerin yapılmasını ve bunun da geciktirilmemesini bekliyorum....”

“Başbakan Erdoğan’ın küçümseyici dili, sırtını dayadığı faiz lobisine birden bire saldırması; tencere, tava çalan vatandaşlarımızı aşağılaması ve Taksim’deki projelerden vazgeçmeyeceğini diklenerek duyurması Türkiye’yi ucu açık ve tahmini mümkün olmayan boğuşmalara götürme riski taşımaktadır. Herkes bilmelidir ki, Türk milletinin rahatını ve huzurunu bozacak her karışıklığın, her bunalımın ve her kaybın sorumlusu Başbakan Erdoğan ve hükümetinden başkası olmayacaktır. Unutulmamalıdır ki, sokakların sakin bir şekilde tahliyesi, tatmini ve teskini yerine Esadlaşmak, Hüsnü Mübarekleşmek ve Kaddafileşmek dirliğin imhasına, birlikte yaşamanın mahvına neden olacaktır.”

Bu kadar sert konuşmaları muhtemelen o günlerde Osman Kavala ya da hapiste tutulması bir vatan meselesine çevrilen Can Atalay bile yapmamıştı.

Gezi davasında 7 yıldır hapiste olan Kavala’yı AİHM ve milletvekili seçilmesine ve AYM kararına rağmen Can Atalay’ı hapiste tutmak için milli ve yerli hukuk teorileri geliştiren Cumhurbaşkanı’nın hukuk danışmanı da Gezi Olayları sırasında AK Partili olmayan, sol ve liberal çevrelere çok yakın bir aktivist avukat ve Çözüm Süreci’nde bir akil insandı.

Gezi olaylarına destek vermemişti ama Gezi büyük uluslararası komplo teorisine de, polisimizin eline sağlık pozisyonuna da fersah fersah uzakta bir profildi.

Peki neden bugün Türkiye’yi geren, AİHM kararlarını uygulamayan ülke statüsüne düşüren, AYM-Yargıtay-Meclis arasındaki hiyerarşileri alt üst eden, insanları belirsiz suçlar ve olmayan delillerle yıllardır hapislerde çürüten bir davanın en güçlü müdafiyi oldular?

AK Parti iktidarı, Erdoğan bu konuda bir adım atacak diye beklenen her durumda en şahin pozisyonu alıp buna taş koydular?

Galiba bu sorunun cevabı sadece o günlerde Gezicilere yakın siyasi çizgilerinin üzerini örtmekten fazlası.

Eğer hükümet Gezi Davası’nda AİHM ve AYM kararlarını uygularsa hukuk alanı normalleşmeye başlayacak, muhalefet ile iktidar arasındaki tansiyon düşecek.

Böylece siyaset alanı da normalleşecek. Kavganın harareti azalacak.

Aktörler çoğalacak, güç ilişkilerinin demokratik, siyasi, hukuki normallere doğru kayacak.

Şahinler için en korkutucu senaryo bu.

Çünkü onlar güçlerini ve itibarlarını olağanüstü şartlara, kavgaya borçlular.

Normal bir siyasi ve hukuk düzeninde oynayabilecekleri rolleri küçük.

Ama olağanüstü şartlarda, şartsız ve koşulsuz liderin yanında olarak, en olmayacakları savunarak adam eksiltiyor ve başrolleri kapıyorlar.

Bu şahinlik iktidar cephesinde sürekli sadakat gösterilerinde kazanmalarını sağlıyor, onlara daha ılımlıları, müteredditleri, hukuk, demokrasi, ilkeler gibi ahlaki “zaafları” olanları tasfiye etmek, güçten düşürmek gibi büyük bir güç veriyor.

O yüzden dün 17-25 Aralık Yolsuzluklar Haftası ilan eden parti, bugün 17-25 Aralık kumpası diyebiliyor.

Çünkü haftasını kutlayarak artık sadece kriminalize olabilir ama “kumpası” dediği denklemde güçlü ve önemli.

Yani mesele Gezi Davası, kimin ne suç işlediğiyle çok da ilgili değil.

Mesele ağaç da Gezi Parkı da değil, sen daha anlamadın mı?

.XXXXXX

26/08/2024 02:00
Bombalanan Gazze’ye vapur turları düzenleyen bir “Kutsal İşgal”cilik

75

2015 yılında tv haberlerine düşen bir düğün videosu İsraillileri şok etti.

Aşırı sağcı bir çiftin Kudüs’teki düğününe katılanlar ellerinde füfek, tabancalar çılgınlar gibi dans ediyor, taşıdıkları bazı fotoğrafları bıçaklıyorlardı.

Bıçakladıkları fotoğraflar düğünden birkaç ay önce Filistin’in Duma köyünde bir eve düzenlenen bombalı saldırıda öldürülen üç kişinin fotoğraflarıydı.

Yanarak ölen üç kişiden biri 18 aylık Ali Dawabshe adlı bir bebekti.

Düğünde minik Ali’nin fotoğrafını bıçaklayarak dans edenler Tevrat’tan “İki gözümün intikamını Filistlilerden bir vuruşta alayım” ayetini de içeren bir şarkı söylüyor, Ali ızgarada diye bağırıyorlardı.

Korkunç düğün nefret düğünü olarak haberlerde yer aldı.

Düğünde dans edenlerden biri, saldırıdan yargılanan iki kişinin de avukatlığını yapmıştı: Itimar Ben Gvir.

1990'larda Oslo Anlaşmalarına karşı protestolarla adını duyuran, suikastından aylar önce televizyondan Başbakan Yitzhak Rabin'i tehdit eden Ben-Gvir, düğünden altı yıl sonra Knesset’e seçildi. İki yıl sonra da partisiyle Netanyahu hükümetine girerek İsrail Kamu Güvenliği Bakanı oldu.

Batı’dan ve Türkiye’den bakan bazılarının laik ve demokratik bir ülke gibi gördüğü İsrail kabinesinde Ben-Gvir gibi çok sayıda aşırı sağcı bakan var.

İzak Rabin’in katillerini savunmaktan, işkenceci İsrailli askerleri kurtarmak için karakol basmaya kadar yaptıkları Filistinliler için Gazze’de neler yaptıkları ve yapabilecekleri hakkında bir fikir veriyor.

Ama bu hukuk, ilke, ahlak tanımayan radikallik İsrail için de artık bir beka sorunu haline gelmiş durumda.

Bunun son örneği İsrail’de bu aralar tartışılan bir mektup.

İsrail’in iç güvenlikten sorumlu istihbarat örgütü Şin Bet’in başındaki Ronen Bar’ın Netanyahu’ya gönderdiği mektup, İsrail’in muhalif kanalı Kanal12’ye sızdırıldı.

2021'den beri görevde olan güvenlik şefi, mektubunda Yahudi terörünün ve Netanyahu hükümetindeki bakanların bu teröre verdiği zararın İsrail’e verdiği zararları anlatıyor.

İsrailli bakan Ben Gvir’in Mescid-i Aksa’yı iki bin fanatik yerleşimciyle basması, işkence şüphelisi askerlerin tutulduğu karakolun basılması, bütün bunlara Ben Gvir gibi bakanların verdiği destek ama özellikle de radikal b,r grubun faaliyetleri mektupta anlatılıyor:

"Bir Yahudi, bir İsrailli ve bir güvenlik görevlisi olarak, Hilltop Youth’tan gelen artan Yahudi terörizmi olgusu hakkında acı ve büyük korkuyla mektubu göndermeye gönülsüzce karar verdim. Çünkü bir dönüm noktasına yaklaştığımızı düşünüyorum.

Önemli, gerçekliği değiştiren bir sürecin eşiğindeyiz. İsrail'e, özellikle şu anda ve yerleşimcilerin çoğunluğuna verilen zarar tarif edilemez”

Hilltop Youth, Batı Şeria'da Filistin köylerinde ileri karakollar kurarak, Filistinleri kaçıran ve yerlerine Yahudileri yerleştiren bir aşırı sağcı hareket.

Ama marjinal bir hareket değil. Şiddet ve tedhiş ile ele geçirdikleri arazilerde 500 bin Yahudi yerleşimci yaşıyor.

Referansları Tevrat’ta geçen “Bir tepeye çık ve gördüğün her yer senindir” ayeti.

Filistinlilerin 2000 yıldır yaşadıkları köylerin kendilerinin olduğunu, onların kutsal topraklara tecavüz ettiğine inanıyorlar.

Onları bu kutsal topraklardan kovmak da ilahi bir görev.

Silah kullanma hakları olan, karakollar kuran, Filistinlilerin evlerini yakan bir çeşit Yahudi İŞİD’inden bahsediyoruz.

Hatta öldürdükleri çocukların fotoğraflarını şarkılar söyleyerek bıçaklayacak kadar acımasızlar.

2015’deki düğün Hilltop Youth üyelerinindi.

Gençliğinde bu örgütün üyesi olmuş Ben Gvir de artık Kamu Güvenliği’nden Sorumlu bakan.

Türkiye’de IŞİD ya da El Kaide yanlısı bir partinin iktidar ortağı olması gibi bir şey bu.

Hareketin kökenleri 1998 yılında Netanyahu'nun Filistin Ulusal Yönetimi ile yaptığı Wye River anlaşmasının uygulanmasını engellemeye yönelik dönemin İsrail Savunma Bakanı Ariel Şaron’un yaptığı “tepeleri ele geçirme” çağrısına uzanıyor.

Ele geçirmek için bekledikleri son yer ise Gazze. Şimdiden toplantılar yapıp, yerleşim haritaları hazırlıyorlar, arazileri aralarında bölüyorlar.

Gazze’nin İsraillilerin yerleşimine açılmasını savunuyorlar.

İşte TRT World, tam da İsrail tartışmaların merkezindeyken, bu karanlık Hilltop Youth örgütünün arasına sızdı ve Holy Redemption-Kutsal İşgal adlı belgeseli çekti.

Haftasonu belgeselin gösterimi yapıldı.

İlk kez bu belgeselde örgütün karakollarına girildi, üyeleriyle röportajlar yapıldı. Bunu başaran belgesel ekibinin İsrailli oldukları düşünülen iki üyesinin adları saklı tutuluyor.

Belgeselde yerleşimcilerin kan dondurucu bir inanmışlıkla konuşan kadın lideri Daniella Weiss, eski Hilltop Youth üyesi milletvekili Zvi Sukkot, eski İsrail Başbakanı Ehud Olmert ile de röportajlar yer alıyor.

Elindeki otomatik silahıyla belgesel ekibine el geçirilmiş toprakları “Tanrı bizimle birlikte” çığlıklar atarak gezdiren Hilltop Youth militanlarının çevredeki İsrail askerleriyle ilişkileri, Filistinlilerden neredeyse bu kutsal toprakları kirleten haşerat gibi bahsettikleri konuşmalar kan dondurucu…

Ama belgeseldeki en kan dondurucu görüntü Hilltop Youth üyelerinin aileleriyle çocuklarıyla bir vapura binip Gazze kıyılarında dolaştıkları görüntülerdi.

Bombalanan Gazze’yi izlerkenki mutlulukları, Filistinliler gittikten sonra Gazze’ye yerleşme planları üzerine konuşurken ki iştahları mide bulandırıcıydı.

Belgeselin galası için Cumartesi günü Beyoğlu Atlas Sineması’nda yapılan gala tıklım tıklım doluydu. Gösterim öncesi yapılan iki panele ünlü tarihçi Prof. Ilan Pappe, ünlü İsrailli muhalif gazeteci Gideon Levy zomdan, ünlü Yahudi psikolog Gabor Mate'nin solcu aktivist oğlu Aaron Mate, Avustralyalı aktivist Robert Martin, Filistinli düşünür Prof. Dr. Sami al-Arian, Amerikalı aktivist Medea Benjamin, El Şifa Hastanesi’nde hemşire olarak çalışmış Ahmed Kouta ve Batı Şeria’da yaşayan aktivist Issa Amro katıldılar.

Belgesel Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin soykırım dosyasına delil olarak girebilecek büyük bir gazetecilik başarısı.

Umarım en kısa zamanda herkesin izleyebileceği bir mecrada yayınlanır.

TRT World yönetimine, belgeselin yapımcısı, yönetmeni ve ismi açıklanmayan muhabirlerinin hepsine bravo ve tebrikler!

31/08/2024 02:01
Kocatepe’deki o fotoğrafı Sovyet ajanı mı çekti?

4
30 Ağustos yıldönümlerinde, Atatürk’ün Kocatepe’de çektirdiği meşhur ve etkileyici fotoğraf yine her yerdeydi.

ayakkabı, giyim, kişi, şahıs, adam, insan içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Savaşı yönettiği tepedeki düşünceli ve yalnız bir komutanın bu etkileyici pozundan heykeller yapıldı, paralar basıldı.

En ünlüsü Taksim anıtındaki heykel.

heykel, dış mekan, anıt, abide, bina içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Peki, bu fotoğrafı 26 Ağustos 1922 günü Kocatepe’de kim çekmişti?

Herkesin bildiği isim Etem Hamdi (Tem).

giyim, adam, insan, kişi, şahıs, dış mekan içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Kendi anlatımına göre 1892 Halep doğumlu.

Fotoğrafçılığı Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde asker olarak bulunduğu Bakü’de öğrenmiş. Bakü düşünce önce Batum’a sonra vapurla İstanbul’a geçmiş.

Bir 10x15 cam çeken Refleks ICA fotoğraf makinesi edinip İzmir’e gitmiş, Yunan işgalinin ve Türk köylerine saldırılarının fotoğraflarını çekmekle görevlendirilmiş, çektiği fotoğraflar Halide Edip, Yusuf Akçura ve Yakup Kadri’nin hazırladığı “Orta Anadolu’da Yunan Mezalimi” adlı Batı dünyasına yönelik propaganda kitabında kullanılmış.

Sonra da Batı cephesinde elinde fotoğraf makinesi olan bir yedek subay olarak Mustafa Kemal’in yanında yer almış.

Kocatepe’deki fotoğrafı çektiği bilgisinin kaynağı da bizzat Tem’in 1972 yılına kadar verdiği röportajlar.

1928’de Milliyet gazetesinde Falih Rıfkı Atay’a, 1942’de Radyo Mecmuası’nda Hikmet Münir Ebcioğlu’na, 1960’da Ulus’ta Fikret Otyam’a, anlatırken zaman zaman ağlayarak verdiği röportajda Kocatepe fotoğrafının hikayesini anlatmıştı.

Fikret Otyam’a verdiği röportaj en ayrıntılısıydı:

"O sabah Kocatepe'de bulunuyorduk. Taarruz, şafak vakti saat beşte başlamıştı. Mustafa Kemal Paşa, günler ve geceler süren yorgunluğuna rağmen ayakta, vaziyeti adım adım takip ediyor, direktifler veriyordu. Bir ara kumandanlardan ayrıldı. Tek başına, kayalıklar arasında dalgın ve düşünceli dolaşmaya başladı. Zaman zaman sahra dürbünleriyle düşman cephesine bakıyordu... Bir aralık o kayalık tepenin ucuna geldi. Hafifçe eğilmişti. Başparmağı dudaklarının arasındaydı... Hemen objektifimi çevirdim, adeta nefes almayacak kadar bir sessizlik içinde deklanşöre bastım, resmini çektim. Saat 11'di..”

1971 yılında ölen Tem ile ilgili çıkan haberlerde “bütün arşivinin ölümünden sonra yakılmasını” vasiyet ettiği yazılmış.

Kırgınlığının sebebinin yaşarken fotoğraf arşivine hak ettiği değerin verilmemesi, istediği teliflerin ödenmemesi olduğu anlaşılıyor.

Çocuğu olmayan Tem’in ölümünün ardından Gaziler Cemiyeti, arşivinin Genelkurmay Başkanlığı tarafından satın alınması istemiş ama devrin süper Kemalist generalleri bunu yapmamış.

Böylece geçimini sağlamak zorunda kalan eşi arşivinin bazı parçalarını satmış, bazılarını elden çıkarmış.

2010 yılında Sabah gazetesinde çıkan habere göre cam fotoğrafları kırılmaktan kurtaran Banker Kastelli’nin verdiği para olmuş:

Kastelli’nin şirketinin “kültür direktörü” olan eski Milli Saraylar Müdürü Arkeolog İlhan Akşit, 1979’da fotoğrafları nasıl kurtardığını şöyle anlatmış:

“O tarihte Milli Saraylar Müdürü olarak görev yaparken bir gün protokol icabı dönemin İstanbul Valisi Nevzat Ayaz'la bir heyet karşılamaya havaalanına gittiklerini belirten Akşit, olayı şöyle anlattı: "Vali Bey'in yüzü asıktı. 'Sayın Valim canınız sıkkın, hayırdır' dedim. O da 'Ya kaymakam başımın etini yiyor' dedi. Atatürk'ün fotoğrafçısı vardı Ethem Tem. O fotoğrafçı ölmüş. Karısı gelip Silivri Selimpaşa'ya yerleşmiş. Kadının hafızasında da sorunlar varmış. Tem'in çektiği Atatürk'ün cam fotoğraflarını da sokaktaki çocuklar kırıyormuş. O zamanlar film yoktu tabii. Vali Ayaz bu durumu Ankara'ya yazdığını, Ankara'dan 'Vilayetinizce çare bulunsun. Bizim yapacağımız bir şey yok' yanıtı aldığını söyledi. Ben de Vali'ye 'Merak etmeyin ben hallederim. Atatürk'ün camları kırılır mı. Üzülmeyin' dedim.

Bir iki gün sonra şarkıcı Neco geldi yanıma. Bana 'Kastelli'nin müzik direktörüyüm. Haldun Dormen de tiyatro direktörü. Sen de kültür direktörü olur musun?' dedi. Ben de 'Olurum' dedim ve o anda aklıma geldi. Vali Bey'le bir kaç gün önce yaşadığımız şeyi anlattım. Atatürk'ün fotoğraflarının kırıldığını söyledim. 'O fotoğrafları satın almak için para ayırabilir misin?' dedim. Yılmaz Karakoyunlu da o dönem Kastelli'nin koordinatörü. Neco, Karakoyunlu'ya telefon etti o da para çıkaracağını söyledi. Parayı alıp, Ethem Tem'in karısının yanına gittim. Fotoğraflar harikaydı. Bazıları da kırılmıştı. Bir bavul dolusu cam fotoğraf vardı.

Ethem Tem'in karısı bana, 'Evlat seni sevdim. Hürriyet gazetesi şu kadar verdi sen 50 milyon daha fazla ver sana vereyim bunları' dedi. 'Tamam' dedim. Topladım bavulu çıkıyordum. 'Bir bavul daha gözüme çarptı. 'Bunda ne var' dedim. Açtı yanımda orada da yine hiç bilinmeyen Atatürk'ün filmleri vardı. Para olmadığı için 'Bunları sonra alayım' dedim ve çıktım oradan. Üç gün sonra kadınla beraber ev de yandı. O filmler öylece yandı gitti. O cam fotoğrafları bir arkadaşa verdim o düzenledi. O da basıp basıp sattı. Hâlâ orijinalleri bende. Bir sandık dolusu cam fotoğraf var. Atatürk'ün Kocatepe'deki ünlü fotoğrafının da kartona basılı orijinali de bu fotoğraflar arasındaydı. Bu fotoğraflarla Kastelli'nin bir kültür kitabı yayımlandı."

Yangın hikayesinin doğru olup olmadığı belirsiz.

Çünkü arşivin, en ünlü Atatürk resimlerinin de içinde olduğu bir kısmını Etem Tem’i eşi 1982’de gazeteci Kazım Dinç’e satmıştı.

Milyonlarca kopyası üretilmiş bu Atatürk fotoğrafı gibi kült resimlerden oluşan bir arşivden bahsediyoruz.

Başka bazı fotoğrafları ve Etem Tem’in anıları ise 90’lı yıllarda gazeteci Suzan Kapsız’ın eline geçmiş.

O da uzun yıllar elinde tuttuktan sonra bunları 2017’de Yeditepe Üniversitesi’ne bağışlamış.

Etem Tem’in “İstiklal Savaşı’nda Gördüklerim ve İşittiklerim” ve “Resimli Anılar” adlı iki başlık altında yazılmış anılarI, Yeditepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Tülay Alim Baran tarafından 2020’de “Tarihe Tanıklık Eden Bir Objektiften Kurtuluş Savaşı: Etem Tem’in Hatıraları” adıyla basıldı.

Kendi hatıralarında Kocatepe fotoğrafının hikayesini Tem şöyle anlatıyor:

“Şafakla beraber fırladım makinelerimi aldım. Atıma binerek dörtnal Kocatepe’ye. Vardığım zaman taarruzumuz başlamıştı. Orada Başkumandanlık, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti (Zeki Paşa), cephe ve ordu kumandanları ile harp kademesine mensup subaylar vardı.”

“Herkes tepenin üstünde gözle görünen kanlı çarpışmayı takip ediyor. Muhabere şubelerinin kurdukları sahra telefonlarıyla gelen raporlar yazılıyor, dakikası dakikasına kumanda heyetine veriliyordu. Çok defa Başkumandan bu gelen raporları toplu bir halde kumandanlarla beraber okuduktan sonra onlardan ayrılıyor, kayalıklar arasında tek başına dolaşıyordu.”

“Raporlar tevali ediyor ve bir raporu okuduktan sonra gruptan ayrılarak kayalıklar arasında çok hareketli ve heyecanlı bir şekilde dolaşırken Kocatepe’deki o resmini çekmiştim.”

“Başkumandan’ın buradaki bu vaziyetini tarihe gösterebilmek şerefi benim objektifime düştüğü için ne kadar övünsem haklıyım zannederim. Bugün o tarihten 25 seneye yakın bir zaman geçtiği halde o resme ve o manzaraya bakmaktan ben hala doyamadım.”

“İstanbul’da Taksim’de abide yapılacağı zaman Canonica (İtalyan heykeltraş) İstanbul’a gelmişti. O zaman (1926) Abide Komisyonu Reisi Doktor Hakkı Şinasi Paşa beni çağırdı ve bu resmin büyük kıtada bir agrandisman (büyültme) ile Anadolu harbine ait bazı motifler ve tip resimleri istemişti. …Muayyen günde fotoğrafları teslim ettim. Abide yapıldı. Sonuç malum.”

İlginç bir şekilde Etem Tem’in Kocatepe’de çektiği başka bir fotoğraf olmaması dikkat çekici.

Onun sebebini de 1960 yılında Fikret Otyam’a bir başka yangınla açıklamıştı:

“O gün 7x11 boyunda sekiz on rulo film çektim. Bir kaç tane 10x15 cam... Mustafa Kemal Paşa, bütün gün ağzına bir lokma koymamıştı... Gece ric'ate (geri çekilme) başladılar. 2 Eylül'de Uşak'a girdik. Vakit yoktu. Ahır bozması bir yerde bir kaç film yıkadım. Fotoğraflar birbirinden güzeldi. Hemen dört tane yaptım, ertesi sabah götürdüm. İçeri aldılar. Berberi traş ediyordu. Odada portatif bir masa, bir portatif karyola, iki iskemle vardı. Bir aralık odayı işaret etti: "A be.... Bu bir başkumandan odasına yakışmaz" dedi. Salih (Bozok) odayı halılarla süsleyeceğini söyledi. Zira o gün Trikopis getirilecekti. Gazi, fotoğrafları aldı, baktı. Parmaklarını fotoğrafların üzerinde gezdirdi ve çekti: "Çok güzel, " dedi.

" 9 Eylül'dü... Kadifekale'ye çıkmıştık. Zaman güneş batımına yakındı. Deniz pırıl pırıldı... Şehir ayaklar altındaydı... Körfezde bazı vapurlar vardı...Dumanlıydı vapurlar... Bir rapor geldi. Süvarilerimiz İzmir'e girmişti...."Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri.." emri yerine getirilmişti. İzmir bizimdi yine...

Sonra mı?.. Ha, evet... Sonra otomobillerle şehre girdik. İlk işim bir fotoğrafçı bulmak oldu. Kocatepe'de çektiğim sekiz on rulo filmi bir Rum fotoğrafçıya verdim. Zaman geçirmek için etrafta biraz döndük, dolaştık... Sonra yeniden geldik. Fotoğrafçı geldiğimizi, içeri girdiğimizi görünce "fotoğraflarınız bir harika!" diye bağırdı. Baktım fotoğraflar daha yaş yaştı... Doya doya baktım...Hakikaten birer harikaydı...Taa Uşak'tan İzmir'e kadar bu anı bekliyordum. Fotoğrafların kuruyup, hazır olması için bir gün daha lazımdı. Ertesi günü gelip almak üzere karargaha, Bornova'ya döndük. Ertesi sabah otomobille indik İzmir'e... Millet yollara dökülmüştü... Bayram vardı... "Biraz sonra Mustafa Kemal gelecek" dedik... Görmeliydiniz o anı... İzmir yanıyordu... Ne dost ne düşman belliydi... Cayır cayır yanıyordu İzmir... Fotoğrafçı dükkanının olduğu yere güçlükle varabildik. Fakat ne görelim?.. dükkan yanmıştı... Uşak'ta o ahır bozması yerde yıkaya bildiğim birkaç film kalmıştı elimde... Ötekilerin hepsi fotoğrafçı dükkanıyla birlikte yandı kül oldu..."

Hatıralara göre Eylül 1922 yılında çektiği fotoğrafları basması için verdiği İzmir’deki Rum fotoğrafçının dükkanı ünlü İzmir Yangını’nda yakılmasa Mustafa Kemal’in Kocatepe’den şöyle bir fotoğraf daha olacaktı:

“26 Ağustos, saat 14.00. Salih Bey (Bozok) elinde bir karpuz dilimi yalvararak Mustafa Kemal’e uzattı, yemesini rica etti. Mustafa Kemal yere çömelmiş, sırtını sipere dayamış vaziyette dilimi ısırarak yiyordu. Manzara harikulade… Makinemi açtım. Gülerek yüzüme baktı: ‘Çek’ dedi, ‘Fena değil böyle.’ Görecektiniz… Bu hazine İzmir’de yandı, kül oldu.”

Atatürk’ün ünlü Kocatepe fotoğrafının Etem Tem tarafından çekildiğiyle ilgili anlatının özeti böyle.

Ama Atatürk’ün kullandığı ve şimdi müze olan orijinal Çankaya Köşkü’nün girişindeki yeşil salonun duvarındaki Kocatepe fotoğrafının altındaki imza ise bütün bu anlatımları doğrulamıyor.

Duvarda üç fotoğraf yan yana asılmış.

Biri Kocatepe’deki meşhur kare, diğerlerinden birinde Mustafa Kemal cephede yalnız, diğerinde İsmet Paşa ile beraber.

Köşkün online sunumunda fotoğraflar için şöyle deniyor:

“Yeşil boyalı duvarlarda Jean Weinberger tarafından çekilmiş Atatürk’ün 1920 tarihli fotoğrafları asılıdır.”

Kocatepe fotoğrafının izinde 2022 yılında Oksijen gazetesinde çok ayrıntılı bir makale yazmış olan Devrim Devecioğlu’nun müzeden sorumlu Mustafa Avcı’dan elde ettiği müze sunumunda ise şöyle deniyor:

“Bu mekânda Jean Weinberger tarafından çekilmiş fotoğraflar yer almaktadır. Batı duvarında; birinde Atatürk’ü, birinde Atatürk ve İnönü’yü, Güney duvarında ise Atatürk’ü Kocatepe’de gösterir, 1920 tarihli üç adet fotoğraf bulunmaktadır. Burada yer alan üç adet fotoğraf çalışması ise; 1929 yılında Jean Weinberger’dan satın alınmıştır.”

1920 yılı ve Weinberger soyadı, müzeyi hazırlayan ekibin hataları.

Çünkü fotoğrafların tarihi 1922 ve fotoğrafçının soyadı ise Winberger değil, Weinberg.

İpek Çalışlar “Atatürk” adlı biyografisinde Müze Köşk Müdürü Dilek Kalındemir’den fotoğrafla ilgili aldığı bilgileri yazmıştı:

“Mustafa Kemal, Büyük Taarruz’a giderken beğendiği bir fotoğrafçıyı, Jean Weinberg’i de yanında götürmüştü. Kocatepe’deki unutulmaz Atatürk fotoğrafını deneyimli bir stüdyo fotoğrafçısı olan Weinberg çekti. Weinberg, çektiği fotoğrafı Mustafa Kemal’e de imzalatmıştı. Latin harfleriyle M. Qemal imzası, Weinberg için hazırlanmış internet sitesinden paylaşılan Kocatepe fotoğrafında rahatlıkla okunuyor. Ünlü fotoğrafçının Kocatepe’den çektiği üç fotoğraf da Müze Köşk’ün birinci katında, yeşil salonun duvarında asılı duruyor. Üçü de J. Weinberg imzasını taşıyor. Kocatepe’deki tek fotoğrafçı Weinberg değildi. Edhem Tem de oradaydı. Üstelik 1960 yılında, Fikret Otyam’a, Kocatepe fotoğrafını nasıl çektiğini anlatmıştı! Ancak Kocatepe fotoğrafının üzerindeki Weinberg imzası fotoğrafın sahibi konusunda kuşku bırakmıyor.”

resim çerçevesi, sanat, çizim, resim içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Yeşil duvardaki diğer Atatürk ve İnönü resminde de Weinberg’in imzası var.

Peki, Jean Weinberg kimdi ve neden Kocatepe’de Atatürk’ün yanındaydı?

1887’de Avusturya Macaristan İmparatorluğu’na bağlı Romanya’nın Kroyova kentinde fotoğrafçı bir Yahudi babanın oğlu olarak doğan Weinberg’in Birinci Dünya Savaşı’nda casusluk filmlerini aratmayan hikayesini, onun hikayesi üzerine en önemli çalışmaları yapmış Prof. Dr. Savaş Arslan’dan okuyalım:

"Jean Weinberg, 1 Mayıs 1887'de Kroyova'da fotoğraf dükkanları olan Avusturyalı bir ailenin çocuğu olarak doğmuş. 1910'larda Avusturya Macaristan İmparatorluğu ile Romanya arasında bir mücadele var. Bu mücadele sırasında Jean Weinberg, Avusturya Macaristan İmparatorluğu hesabına casusluk yapıyor. Romanya istihbaratı da onun peşine düşüyor. Kimliği ortaya çıkınca 1916'da, doğduğu Kroyova'ya dönüyor. 1918'de yakalanıp tutuklanıyor. 1919'da mahkum ediliyor ve Moldova taraflarında bir çalışma kampına götürülürken kaçıyor. Sahte bir Sırp pasaportu ile Türkiye'ye geliyor. Bu pasaportta Lugoşlu olduğu yazıldığı için biz onu Lugoşlu sanıyor ve Macar olarak biliyorduk. Oysa ki Kroyovalı. Zaten bizdeki kaynaklarda da 1920'den itibaren adı geçmeye başlıyor. Babası fotoğrafçı olduğu için çekirdekten fotoğrafçı. Türkiye'ye gelmeden önce Kroyavo'ya gidip bütün mal varlığını satıyor. İstanbul'a cebinde iyi bir parayla geliyor. O dönem için gözde bir meslek sahibi. İstiklal Caddesi 150 numarada Foto Franse adlı fotoğrafçı dükkanını açıyor."

Pera’daki Foto Franse ya da Foto Français kısa sürede devrin en meşhur fotoğraf stüdyosu haline gelmiştir.

Weinberg’in bir de Avusturyalı asistanı vardır: Othmar Pferschy.

Dönemin bildiğimiz pek çok İstanbul ve Türkiye fotoğrafında Weinberg’in imzasını görmek mümkün.

İşgal sırasında İstanbul’un fotoğraflarını çektikten sonra İstiklal Harbi’ni çekmek için Anadolu’ya geçer.

1922 Ağustos’unda Dumlupınar’da Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa’nın fotoğraflarını çekmiştir, Mustafa Kemal’in başka cephelerde de fotoğraflarını çekmiştir.

Cumhuriyet’in ilanından sonra da Atatürk’ün bugün artık her köşede olan ünlü fotoğrafların pek çoğunu o çekmişti.

Karşısına geçip ona poz verenler arasında İsmet İnönü de vardı.

1927’de daha sonra İzmir Fuarı’na dönüşecek İzmir Sergisi’nin fotoğraflarının altında da onun imzası vardı, sergiden bu yüzden bir altın madalya kazanmıştı.

1928’de Latin Alfabesi’ndeki ilk İstanbul gezi rehberi olan “İstanbul Rehberi”ni (Conducteur De Constantinople) dört dilde hazırlayıp dönemin valisine hediye etmişti.

1929 yılında Cumhuriyet Gazetesi’nin düzenlediği ilk güzellik yarışmasının fotoğrafçısı da Weinberg’di.

1930 yılında Stalin’in İstanbul’a sürgüne gönderdiği Troçki’nin Büyükada’daki köşkünde Troçkistlerin İngilizce çıkardığı The Militant gazetesini okurken gösteren meşhur fotoğrafını çeken de Weinberg’den başkası değildi.

Türkiye’de siyasi tartışmaların da içindeydi. 1930 yılında Menemen Hadisesi sonrası Kubilay’ın ailesine bağış yapmış, ayrıca “Gazi’nin fotoğraflarından 500 tanesini Harbiye Mektebi’ne ve 500 tanesini de Talebe Birliği’ne” gönderdiğini duyurmuştu.

Fotoğraf stüdyosu Cumhuriyet Bayramları’nda, Donanma Günleri’nde gazetelere haber olacak kadar süsleniyordu.

Verdiği ilanlarda kendisini Atatürk ve bakanların fotoğraflarının tek yetkili acentası olarak tanıtmaktaydı. Atatürk’ün pek çok fotoğrafının telif hakkı ondaydı.

1933’te “Gazi’nin Eseri” adlı başta Atatürk olmak üzere, İnönü

bakanlar, Ankara fotoğraflarından oluşan bir fotoğraf albümü yayınladı.

Albümde cephelerde ve Ankara’da çektiği fotoğraflar vardı.

Zübeyde Hanım’ın bile fotoğrafını çekmişti.

O fotoğraflardan biri de Kocatepe’deki Atatürk’ün ünlü fotoğrafıydı.

Ama şöhretinin zirvesindeyken 1935’de varını yoğunu satılığa çıkararak İstanbul’dan kaçar gibi ayrılıp Kahire’ye gitti. Bütün ev eşyalarıyla birlikte, “müsaid fiatlerle” fotoğraf negatiflerini de satmıştı.

Peki ne olmuştu da 15 yıl sonra Türkiye’yi böyle apar topar terketmişti?

Bilinen sebeplerden biri 1929 yılında Ankara’daki Cumhuriyet Bayramı kutlamasında Ankara Hipodrumu’nda Atatürk’ün bir başka fotoğrafçısı olan Cemal Bey’in (Işıksel) tripodunu tekmeleyince Atatürk’ü kızdırdığı ve resmi fotoğrafçı sıfatını böylece kaybettiği.

İkinci sebep ise 1932 yılında Meclis’te kabul edilen Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Kanunu’na fotoğrafçılığın da eklenmesiyle işsiz kalması.

Kanunun uygulanması bir yıl geciktirilmişti.

Ama bunlar yine de 1935’de Weinberg gibi tanınan bir ismin herşeyini satarak apar topar ülkeyi terk etmesini açıklamıyor.

Weinberg, Kahire’de de büyük bir fotoğraf stüdyosu açmış, Kral Faruk ve ailesinin fotoğrafçısı olmuştu. 1942 yılında da Kahire’de hayatını kaybetti.

Atatürk’ün fotoğrafçısı Jean Weinberg’ın büyük sırrı ise ancak 75 yıl sonra ortaya çıktı.

2017 yılında iki prestijli Romen tarihçi Prof. Dr. Valeriu Avram ve Prof. Dr. Viorel Gheorghe, “İki Savaş Arası Dönemde Sovyet Sahasında Romanya’nın Enformasyon Eylemleri” adlı bir makale yayınladılar.

Makaleden Türkiye’nin üç yıl sonra Prof. Dr. Savaş Arslan’ın 2020 yılında yayınlandığı makale işe haberi oldu.

Makalede, Romen istihbarat örgütü SSI ile Türk ve Yunan istihbaratlarının, Sovyet istihbarat teşkilatı GPU’nun Balkanlardaki faaliyetleri ve ajanları hakkında 1934 yürüttükleri ortak bir operasyondan bahsedilmektedir:

“1934 başlarında Türkiye ve Yunanistan’daki benzer servislerle işbirliğine geçerek bir araştırma gerçekleştiren SSI, Balkanlardaki Sovyet ajanlarının kullandığı bazı yöntemlerin İstanbul’da bir evden koordine edildiğini açığa çıkarır.”

Ortaya çıkan belgelere göre GPU’nun İstanbul’daki en etkili adamı Jean Weinberg’dir:

“1934’te SSI (İstihbarat Gizli Servisi İstanbul’daki en önemli GPU ajaninın da kimliğine ulaşır, bu isim Jean Weinberg’tir. Bu kişi aslında Romen karşı-enformasyon servisinin eskiden beri bildiği birisidir. Jean ya da Iacob Weinberg 1 Mayıs 1887’de (Güneydoğu Romanya’nın Oltenya yahut Aşağı Eflak bölgesinin büyük şehri olan) Krayova’da fotoğraf dükkanları olan Avusturyalı bir ailenin çocuğu olarak doğmuştur. Ardından Avusturya vatandaşlığı devam etse de 1916’da Romanya Ordusu’nun Krayova’daki 1. İstihkak Bölüğünde görevlendirilmiştir. 7 Kasım 1916’da (Krayova yakınlarında küçük bir kasaba olan) Balş’ta bölükten kaçar ve ardından Krayova’nın düşman kontrolüne geçmesinin iki hafta sonrasında şehirde Avusturya-Macaristan askeri üniformasıyla ortaya çıkar. İşgal sırasında defaeten Viyana’ya gider ve buradan aldığı ürünleri Krayova’da satar. Ailesinin başka bazı üyeleriyle birlikte işgal ordusuyla işbirliği yaparak birçok Oltenyalıyı (Batı Eflak) soymuşlardır. 1918 Kasım’ında Romanya Ordusu tarafından tutuklanarak Krayova Askeri Mahkemesine çıkarılmış ve 1919’da ise 10 yıl ağır çalışma cezasına mahkum edilmiştir. Weinberg mahkemesi sırasında kendi birimindeki diğerleri gibi muhafız eşliğinde Moldova’ya gönderilmek istemiştir. Ancak seyahat sırasında kaçarak kendisini bekleyen karısının olduğu Krayova’ya ulaşmıştır. Ardından ailenin bütün mal varlığını satarak, o dönemde Sırp Ordusunun kontrolündeki Lugoş’ta (1918’e dek Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun bir parçası olan Banat ya da Güney Doğu Transilvanya’dadır) iki Sırp pasaportu edinmişlerdir.”

Makalede bu ajanlığın başlangıcı Kurtuluş Savaşı sonrasına başlatılıyor:

“İşgal güçleri Boğaz’dan ayrıldıktan sonra ise GPU (1922-23’te Devlet Siyasi Müdürlüğü altındaki Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin gizli polis örgütü) ajanı Schuroff kendisiyle bağlantı kurmuştur. Teklifi kabul eden Weinberg Sovyet istihbaratına da çalışmaya başlamıştır. İkili oynadığından şüphelenen Türk istihbaratı kendisini tutuklamak istemiş ancak Türk yönetim kadrosunun üst düzeylerine nüfuz etmis GPU ajanları kendisini korumayı başarmış ancak Weinberg sonrasında Pera’da kalmak zorunda kalmıştır. Öte yandan Romanya gizli servisi ise onu gözlemeye ve hareketlerini izlemeye devam etmiştir.”

Arşiv belgelerine göre ajanlığı deşifre olunca Weinberg’i koruyan “Türk yönetim kadrosunun üst düzeylerine nüfuz etmiş GPU ajanları”nın kim olduğu belirsiz.

Ama 1920’lerden 1935’e kadar İstiklal Harbi cephelerinde, Ankara’daki devlet kurumlarında ve İstanbul’daki elit çevrelerde bulunmuş, doğrudan Atatürk, İnönü ile tanışıp yüzlerce fotoğraflarını çekmiş, üstelik Troçki’nin bile oturma odasına kadar girmiş bir fotoğrafçının Sovyet ajanı olduğunu artık biliyoruz.

1920-35 arası Türkiye’de ne görüp Sovyetlere bildirdiğini ise bilmiyoruz.

Kaynaklar:

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1043041

https://www.academia.edu/100401203/Din_ac%C8%9Biunile_informative_%C8%99i_contrainformative_rom%C3%A2ne%C8%99ti_%C3%AEn_perioada_interbelic%C4%83_pe_spa%C8%9Biul_sovietic

https://gazeteoksijen.com/yazarlar/devrim-devecioglu/kocatepe-fotografinin-izinde-kurtulusun-sembol-fotografini-gazi-etem-tem-mi-yoksa-ajan-jean-weinberg-mi-cekti-160517

.2/09/2024 02:01

Normalleşmeden anormalleşmeye...

145
33 yaşındaki Dilruba Kayserilioğlu, İzmir’de kendisine uzatılan bir Youtube kanalı mikrofonuna şöyle demişti:

“Parlamenter sistemden çıkıp, koskoca Türkiye Cumhuriyeti’ni tek adama verirsek o da böyle babasının ahırı gibi kullanır. Elin Arap’ı öldü diye ben neden yas tutayım, beni ilgilendirmez. Çat diye ‘kapattım oldu’ olmaz. Bir gece yasa çıkartıyor, hayvanlar ölsün istiyor, Allah’ın adıyla hayvanları katletmeye yönelik yasa çıkartıyor. Bir gece oluyor İstanbul Sözleşmesi’nden çıkıyor. Bir gece Instagram’ı kapatıyor. Bu yaptığı darbe. Sosyal medyayı kapatması, darbe. Hayvan katliamıyla yasa çıkarması, darbe.

Destekleyenlere de şunu söylemek istiyorum: geri zekâlısınız. Bütün özgürlük haklarınızı tek bir kişiye teslim ettiğiniz için, Allah’tan da üstün tutup ona taptığınız için, sosyal medyanın kapatılmasını desteklediğiniz için, hayvanların katledilmesini desteklediğiniz için hepiniz beyni emcüklenmiş birer geri zekâlılarsınız. Bu söylediklerimin hiçbir şekilde kesilmesini de istemiyorum.”

Normalde anaakım bir medyada yayınlanmayacak, hakaret içeren bir konuşmayı Youtube kanalı gerçekten de sansürsüz yayınlandı, video bir anda viral oldu, Youtube’daki bir sokak röportajında genç bir kadın kendince saçmalamış denmedi, tepkiler büyüdü ve Dilruba Kayserilioğlu “halkı kin ve nefrete tahrik” ve Cumhurbaşkanı’na hakaretten” tutuklandı. 13 gün hapis yattıktan sonra da serbest bırakıldı.

Genç kadının bir Youtube röportajı yüzünden tutuklanması haklı bir tepkiye neden oldu.

Hiçbir siyasi ve fikri değeri olmayan ayak üstü edilmiş hakaretlerle genç kadın bir anda cesaret sembolüne dönüştü.

Tepkiler siyasete kadar ulaştı. Özellikle kendi kamuoyundan Erdoğan ile yürüttüğü normalleşme görüşmeleri için tepkiler alan Özgür Özel, hapishanede Dilruba’yı ziyaret etti.

Birkaç gün sonra bırakılan Dilruba’yı İzmir Fuarı açılışında Özgür Özel’in yanında otururken gördük.

Neredeyse bir kahraman gibi karşılandı.

Özel kürsüden ona hitaben bir konuşma yaptı:

“Ben bugün burada bizimle olan birini anmak istiyorum. İzmir zaman zaman haklı tepki gösteren, hak ettiğini almadığında sözünü esirgemeyenlerin kenti. İzmir’de bir kardeşimiz bir mikrofona birkaç şey söyledi. Biz dün onu cezaevinde ziyaret ettik. Ben çok emin bir şekilde şunu yaptım. Cezaevine gidip de kapının önüne çıkıp da şunu da yapacağız, onu da yapacağız demek yerine ‘Haksızlığa itiraz etmek önemli bir melesidir. Bir de cezaevinde bir davet yaparsanız o davet kısa sürede karşılığını bulur. ‘Dilruba, sen buradan çıkacaksın. Ben kapının önünde bir konuşma yapacağım. Seni de davet edeceğim.’ Sen buradan çıkıp partimizin kuruluş yıldönümü kutlamalarında bizimle olacaksın’ dedim. Dilruba’ya koruma memurlarının yanında dedim ki ‘burada racondur. Ziyarete gelen iade-i ziyarete gitmen lazım’ dedim ‘İnşallah Özgür Bey’ dedi. Kendisi 24 saat olmadan iade-i ziyarete geldi. İyi ki varsın Dilruba. CHP, düşünce özgürlüğünü sonuna kadar savunuyor.”

Bir gün sonra bu kez Kara Harp Okulu mezuniyet törenindeyiz.

Kara Harp Okulu mezuniyet töreninin resmi kısmında ant içen 960 mezun teğmenden 300-400’ü törenin ardından kılıçlarıyla bir araya geldi ve bir saat önce zaten kendilerine ant içirmiş dönem birincisi eşliğinde “Mustafa Kemal’in askerleriyiz!” sloganı attıktan sonra bir kere daha ant içtişer.

İçtikleri ant 2016’dan önce harp okullarında genç teğmenlerin kılıçlarıyla içtikleri “Subaylık Yemini”ydi.

Ama içinde “laik, demokratik Cumhuriyeti korumak”, “karşılarında bizi bulacak”, “kılıçlarımız keskin ve hazır olacaktır” gibi siyasi sloganlar bulunan bu yemin 2016’dan itibaren ortadan kalkmıştı.

Yani teğmenler ikinci kez, kendi inisiyatifleriyle, 2016’da kaldırılmış eski bir harp okulu yeminini etmişlerdi. Bu yemini etmeden önce de “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” diye sloganlar atmışlardı.

Belki de siyasi bir mesaj değil, sadece kılıçların çekilip birbirine tokuşturup edilen eski geleneksel yemine öykünmeydi bu.

Ama ordu gibi disiplinli bir kurumda, kötü hatıralar da çok tazeyken bu disiplinsizlik iki türlü tepki aldı.

AK Partililer bunu yeni bir kalkışma, ezilmesi gereken bir başkaldırma olarak gördüler.

Muhalifler ise ordunun yeniden Kemalist özüne dönmesinden memnuniyetlerini bildirdiler.

Onlara Özgür Özel de katıldı:

“Sizin akıl önderiniz fesli deli Kadir’in ’Keşke Yunan kazansaydı’ dediği gibi ‘Trikopis’in askerleriyiz’ mi diyeceklerdi? Elbette Mustafa Kemal’in askerleri onlar!”

Bu tehlikeli tırmanış listesine eklenecek iki olay daha var.

Biri yılın yılbaşında yaşanmıştı.

Gazze için sabah eyleminden dönen, elinde yeşil bayrak olan bir kişiye bir üniversite öğrencisi yumruk atmış, bu yüzden tutuklanmış, öğrenci neredeyse kahraman ilan edilmiş, CHP gençlik kolları öğrencinin posterini yapmış, Fatih Altaylı eline sağlık demiş, Özgür Özel ailesini aramıştı.

Sonuncusu ise geçen ay Meclis’te oldu.

Meclis’te AK Partililere karşı sert bir konuşma yapan Ahmet Şık, Alpay Özalan tarafından darp edildi.

Ve Özalan neredeyse kahraman ilan edildi. İnsan Hakları Komisyonu üyesi bir AK Partili kadın milletvekili bile “eline sağlık” yazdı. Muhtemelen bu yumruk için Özalan epey tebrik aldı.

Bu dört farklı olaydan duyulan gerilen Türkiye’nin fay kırılma sesleridir.

Zannedildiğinden çok daha ciddi bir tehlikedir bu.

İktidar partisi seçmenlerine dümdüz hakaret eden genç bir kadın, tutuklanmak gibi en sert kolluk tedbiriyle muamele görünce bu kez kahraman haline geliyor, protokole giriyor, normu onun dili belirliyor.

Sokakta yürüyen adamı cumhuriyet ve laiklik için yumruklayan öğrenci ayıplanacakken yine tutuklanıyor, bu kez kahramanlaşıyor, bu sayede yumruk atmak övülüyor.

Meclis’te TİP’li milletvekilini döven AK Parti milletvekili kahraman ilan ediliyor, neredeyse yumruk atmayıp olay yerinden kaçanlar korkaklıkla suçlanıyor.

Genç teğmenlerin iktidara değil, Atatürk’e bağlılığı bunu kınayan ya da övenler arasında tartışmalara neden oluyor. Kimsenin aklına teğmenlerin iktidar ya da muhalefet lehine siyasi bir tavır içinde olmasının kendisinin bizzat yanlış olduğunu söylemek gelmiyor.

Muhtemelen devlet yine olay yerine çekiçle gelecek, mağduriyetler tepkileri artıracak.

Tam olarak otoriterliğin trajedisi bu.

Toplumun doğal iletişim kanalları kapatılınca, karşılıklı diyalog imkanları ortadan kaldırılınca kutuplaşma, siyasi hasmını düşman görme artıyor ve karşılıklı olarak meşru görülüyor.

Ve bundan sadece iktidar değil, muhalefet de payını alıyor.

İktidarın elinde her mesele için çekiçten başka araç olmayınca, iktidar etmek sadece kaba güç göstermeye dönüşünce muhalefette de şahinlerin sesi yükseliyor, makul sesler dalga geçilen naifliklere dönüşüyor.

Böylece protokole oturtulan hakaretler, övülen yumruklarla konuşmanın anlamı ortadan kalkıyor.

Siyasi rekabet, düşmanlığa, demokratik mücadele her şeyin meşru olduğu bir varlık savaşına dönüşüyor.

Bir toplumun başına gelecek en büyük felaketlerden biri bu.

Türkiye kısa süreli bir normalleşmeden hızla anormalleşmeye sürükleniyor.

Tehlikenin farkında mısınız?

.4/09/2024 00:01

Genç subaylar neden yine rahatsız oldu?

299
1961 tarihli İç Hizmet Kanunu’nda resmi bir asker andı var.

İç Hizmet Kanunun 37. Maddesinde yer alan ant şöyle:

“Barışta ve savaşta, karada, denizde ve havada her zaman ve her yerde milletime ve cumhuriyetime doğruluk ve muhabbetle, hizmet ve kanunlara ve nizamlara ve amirlerime itaat edeceğime ve askerliğin namusunu Türk Sancağının şanını canımdan aziz bilip icabında vatan, cumhuriyet ve vazife uğrunda seve seve hayatımı feda eyleyeceğime namusum üzerine and içerim.”

Kara Harp Okulu’nun olaylı mezuniyet töreninin resmi kısmında dönem birincisi Ebru Eroğlu, mezun 970 teğmene Cumhurbaşkanı’nın önünde bu andı okutmuştu.

Bir saat sonra yine aynı dönem birincisi, Cumhurbaşkanı’nın ve resmi protokolün tören alanından ayrılmasından sonra, törenin yapıldığı sahanın ortasında toplanan, kılıçlarını birbirine çatan ve “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” diye slogan atan 300-400 teğmene

şu andı okuttu:

“Ant içeriz ki laik, demokratik Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığına, ülkenin bölünmez bütünlüğüne, yüce Türk ulusunun namus ve şerefine, aziz vatanın bir karış toprağına uzanacak eller karşısında bizi bulacak ve kılıçlarımız daima keskin ve hazır olacaktır. Bizler Türk istikbalinin evlatlarıyız. Şerefimizle doğduk, şerefimizle yaşayacağız, şerefimizle öleceğiz. Ne mutlu Türküm diyene!”

Bu ant resmi bir metin değil. İddialara göre yazarı eski bir Özel Kuvvetler Komutanı. 1990’lardan, belki de 80’lerden bu yana bu ant Harp Okulları’nın mezuniyet törenlerinin resmi tören kısmında dönem birincisi tarafından mezun teğmenlere okutuluyordu.

İlk ne zaman okunmaya başlandı belirsiz.

2000’li yılların ortalarında asker-AK Parti krizi yükselirken her harp okulu mezuniyet töreninde, genç teğmenlerin Erdoğan, Gül gibi AK Partili isimlerin de katıldığı törenlerde bu andı okuması “mesaj”, “laikliğe bağlılık” yemini olarak haber olurdu.

Bu gayri resmi andın, resmi anda göre fazlasıyla siyasi, saldırgan olduğu açık.

Herhalde bu yüzden 2016 yılında askeri okullar ve harp akademisi kapatılırken bu ant da tarihe karıştı.

Askeri liselerin, harp akademisinin kapatılması ve hepsinin başında sivil bir rektörün olduğu Milli Savunma Üniversitesi’nde toplanması 2016 sonrasının refleksif ve panik sivilleşme adımlarının en radikaliydi.

Çünkü askeri liselerin kendine ait bir kültürü vardı ama o kültür Türkiye siyasi tarihinde kötü hatıralar da üretmişti.

Askeri öğrenciler, sadece profesyonel askerler olarak değil ülkenin sahibi, iç ve dış düşmanlara karşı koruyucusu misyonuyla yetiştiriliyordu, okulların müfredatında yoğun bir ideolojik propaganda vardı.

Bu da gayet normal karşılanıyordu.

Nitekim 2016’dan sonra iktidarın kontrolüne geçtiği için ayıplanan, vahlanan ordunun genç teğmenlerinin “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” sloganı atarak böyle bir yemin etmesi, muhalif çevrelerde dolan gözlerle, gururla karşılandı, pek çok kişi yeniden “umutla dolduğunu” yazdı.

Tam da genç teğmenlerin “bizim” tarafımızda olmasından duyulan bu umudun kendisi zaten her zaman problemin özü oldu.

Bu son olayda esas kınanması gereken de, kılıç çatmalı, namuslu, ölmeli, tehditli eski geleneksel yemini bir hevesle okuyan genç teğmenlerin disiplinsiz davranışından çok bu umudun hala diri olması.

O yüzden, bu tarihi arka plan içinde, “ne var ki çocuklar Mustafa Kemal’in askerleriyiz diye bağırmış suç mu” savunması fazla naiflik oluyor.

Üstelik yakın tarihin içinde askerlerin de olduğu pek çok krizinin başlangıç anında; Atatürk’e bağlılık bildiren muhtıralar ve konuşmalar, Atatürk anıtına “Harbiyeli Aldanmaz” diye çelenkler, caddelerde Atatürk’e bağlılık bildiren kıya yürüyüşleri, tank geçişleri varken…

Ama genç teğmenlerin yemin disiplinsizliğinden, bir darbe tehdidi çıkarmak da bir kaşık suda fırtına koparmak oluyor.

Halbuki ortada iktidar için “darbe tehdidinden” daha ciddi bir mesele var.

AK Parti iktidarı, Türkiye’yi demokratikleştirmek, sivilleştirmek, halkın yarısını ikinci sınıf vatandaşlıktan kurtarıp eşit yurttaş yapmak, inkar ve asimilasyon politikalarını bitirmek için çok radikal ve tarihi adımlar atarken, onun tetikleyicisi Türkiye’de 80’lerden bu yana süren resmi ideoloji dışına çıkmış özgür entelektüel tartışmalar, üniversiteler ve sivil toplumdaki hareketlilik, medyadaki çok seslilikle yaşanan bir zihniyet değişimiydi.

Şimdilerde Kemalist tarihçilerin ayıpmış gibi anlattığı, resmi ideoloji propagandası dışına çıkmış akademisyenlerin post-Kemalist tarih yazımı bütün akademik ve entelektüel tartışmaları kuşatmıştı.

Sivilleşme, demokratikleşme, insan hakları sivil toplumdan yükselen taleplerdi.

Medya bütün bu tartışmaların görünür olduğu bir kamusal alan haline gelmişti.

Atatürk, Cumhuriyet’in kuruluş dönemi, ordu-siyaset ilişkileri üzerine önemli eleştiriler yapılıyor, pek çok üstü kapanan gerçek ortaya çıkarılıyordu.

Nedense bu aralar küçümsenen siyasetin üzerine düşmüş “asker ne der” gölgesi, Türkiye’nin üzerine çökmüş askeri vesayet bu basıncın sonucu olarak kaldırılabildi.

Şimdilerde bir FETÖ operasyonuna, büyük bir kandırılmışlık hikayesine, Yetmez ama Evet diyen 10 bin kişiye mal edilen 2010 referandumu; askerlerin siyasetteki gölgesini kaldırma kavgasının bir finaliydi ve o referandumda çıkan yüzde 58’lik desteği, AK Parti 23 yıllık tarihinde bir daha hiçbir seçimde ve referandumda göremedi.

2013 yılında bile AK Parti iktidarı, çözüm süreci gibi radikal bir tarihi adımı atabilen, bunun için bugün bir araya getirilmeleri mümkün olmayan, pek çoğu tvlerde bile yasaklı hale gelmiş 63 ismi akil insan yaparak seferber edebilen bir kapsayıcılığa sahipti.

Ama AK Parti iktidarı gücü elinde topladıkça, özgüveni arttı, ihtiyacı kalmadığını düşündü ve tasfiyelerle yüzde 58’lik ittifakı dağıttı.

Hatta bu siyasi ve ideolojik özgüvenle AK Parti’nin 2013’teki İstanbul il başkanı, İslamcı gelenekten gelen Aziz Babuşçu’nun herhalde şimdilerde pişman olduğu o konuşması bu yol ayrımının referansı haline geldi:

“10 yıllık iktidar dönemimizde bizimle şu ya da bu şekilde bizimle paydaş olanlar, gelecek 10 yılda bizimle paydaş olmayacaklar. Onlar da şu ya da bu şekilde her ne kadar bizi hazmedemeseler de; diyelim ki liberal kesimler, şu ya da bu şekilde bu süreçte bir şekilde paydaş oldular ancak gelecek inşa dönemidir. İnşa dönemi onların arzu ettiği gibi olmayacak.”

Günün sonunda yıkım başarılı olsa da inşa dönemi büyük bir başarısızlıkla sonuçlandı.

Kapsayıcı AK Parti iktidarı gitti, yerine kendi Cumhurbaşkanları, Başbakanlarını bile budayan sert bir tasfiyecilik, dar kadroculuk geldi.

Özellikle 2016 sonrası iktidar,, sivil toplumu ve medyayı ya kriminalize etti, ya kontrol altında aldı ya da kendisine bağımlı hale getirdi.

Kendi sivil toplumunu kurma iddiasıyla aslında içine kapandı.

Yüzde 58’lik değişim bloğunun içinde olan, ona öncülük eden liberal, demokrat, sol entelektüeller televizyonlarda ve kamu alanında yasaklı, lanetli hale getirildi, bir zamanların akil insanları sadakat, yerlilik ve millilik mülakat sınavlarına takıldı.

Böylece çölleşen medya, kamu ve entelektüel hayatı milliyetçilere, ulusalcılara, yerli ve milliliği bir kutsal slogan gibi tekrarlayan AK Parti militanlarına, emekli askerlere, komplocu, üçüncü dünyacı, sadakatten başka vasfı olmayan düşük profillere kaldı.

Artık güç ve iktidar bizde, bizim sözümüz geçerli olacak özgüveniyle girilen yolda, İslamcılar da günün sonunda kamusal alandan dışlandı ya da tasfiye olmak istemeyenler bayrak, tank, devlet öven yerli milli İslamcılara dönüştüler.

AK Parti iktidarının tarih, siyaset, kültür, kimlik, toplum adına orijinal söz söyleyecek organik aydınları da belli ezberleri ve sloganları tekrarlayan aparatlarda dönüştüler.

Böylece Türkiye’nin kamusal alanında fikri hakimiyet yasaklı olmayan, sansürlenmeyen, meşru muhalefet olarak görülen milliyetçilere ve Kemalistlere kaldı.

10 senedir televizyonlarda her akşam milliyetçi emekli askerler, ulusalcı avukatlar ve yerli ve milli AK Partili profiller arasında esas kim en milliyetçi kavgasından başka birşey yapılmıyor.

Bu fikri çöllükte yetişen gençler de bu iklimden etkilendiler.

Arkasında bir dünya görüşü, tarihe evrensel bakış olmadan değiştirilemeyen, sadece propagandanın içine muhafazakar sos katılan bir müfredatla yetiştirilen gençler en eski dallara milliyetçiliğe, Kızılelmacılığa, Osmanlıcılığa, İttihatçılığa, Kemalizme tutundular.

Günün sonunda gençler arasında Türkçülük yükselmeye, Atatürkçülük yeniden güçlenmeye başladı

Sadece okullardaki kitaplarda bunu görmüyorlar, televizyonu açtıklarında, siyasetçileri dinlediklerinde hep aynı bozuk plağı dinliyorlar.

Nihayet askeri okullardaki genç teğmenler de bu atmosfer içinde yaşıyorlar.

Muhtemelen yaptıklarının gayet doğal ve doğru olduğunu düşünüyorlar, bunun bu kadar tartışılmasına şaşırıyorlardır.

Muhtemelen iktidar da sonucun bu olmasına şaşırıyordur.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, art arda katıldığı harp okulu mezuniyet törenlerinde törenler öncesi bir de açılış yaptı.

Kara ve Hava Harp Okulları’na inşa edilen camileri açtı.

Dikkatli gözlerden kaçmamıştır.

Askeri okulların mezuniyet törenlerinde bir süredir sahaya Atatürk ile birlikte başkomutan olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da dev posterleri asılıyor.

FETÖ tasfiyesinden bu yana orduda büyük kadro değişimi yaşandı.

Ama anlaşılan 2016’dan bu yana geçen sekiz yılda askeri liseleri kapatmak, ordu kadrolarını yenilemek, harp okullarına cami açmak, Atatürk ile birlikte Cumhurbaşkanı’nın posterini asmak, yeni teğmenler için pek bir şey ifade etmedi.

Hatta askeri okulların mezuniyet törenlerine Atatürk’ün yanında Erdoğan’ın resmini de asmak teğmenlerin korsan bir ant içme töreninde “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” diye bağırmasını teşvik bile etmiş olabilir.

Demek ki zihniyet değişimi sadece güç kullanarak yapılamıyor, bütün bu otoriter ve jakoben değişimler, genç askerlerin de içinde olduğu kültürel, sosyal, ideolojik iklimi pek değiştirmeyi başaramadı.

Yani ne yaptıysa iktidar kendisi yaptı. Yıktı ama yerine bir şey koyamadı.

Koymayı denedi ama olmadı, başarısızlıkla sonuçlandı. Hala bu başarısızlığı kabul etmiyor, telafisi için de adım atmıyor.

Ama doğa da siyaset de boşluk kabul etmiyor.

Eski hayaletler geri geliyor.

Peki, şimdi bunun için teğmenleri suçlayabilir miyiz?

.07/09/2024 02:01

Bir zamanlar o laiklik yeminini eden genç teğmenlere ne olmuştu?

296
Kara Harp Okulu’ndaki kılıçlı, sloganlı “Subay Yemini” meselesiyle ilgili son haber bir soruşturma açıldığını gösteriyor.

Geçmişi doksanlara kadar giden bu gayri-resmi yeminin kaynağı ise hala belirsiz.

Bazılarının bahsettiği gibi köklü bir harbiye geleneğinden değil, tarihi en fazla 30 yıl olan bir gelenekten bahsediyoruz.

Yeminin tarihiyle ilgili Müesser Yıldız’ın yazısı herhalde gerçek hikayeye en yakın olanı.

Okuyalım:

“Hemen burada sözü, o yeminin tarihçesinin canlı tanığı bir emekli Orgenerale bırakalım. Şunları anlattı: “Harp Okullarındaki törenler Genelkurmay Başkanı onaylı yönergelere göre yapılır. Her şey kayıtlıdır, buna da mevzuat denir. 1995 veya 1996’daki 30 Ağustos Kara Harp Okulu dönem birincisi, diploma töreni için bir konuşma hazırladı. Geçen yıl emekli olan bu asker, konuşma metninin sonuna böyle bir metni koydu. Tören öncesinde de halen hayatta olan Alay Komutanı Kurmay Albay Eyüp Kaptan’a, o da dönemin Okul Komutanı merhum Yaşar Büyükanıt’a sundu. Büyükanıt, bunu çok beğendi ve hem dönem birincisinin okumasını hem de diğer teğmenlerin bunu tekrar etmesini istedi. İlk kez o törende Cumhurbaşkanı, Başbakan, Milli Savunma Bakanı başta olmak üzere tüm devlet ricalinin önünde okundu, hepsinin takdirine mazhar oldu. Ondan sonra da Genelkurmay Başkanlığı, bunun müteakip törenlerde okunması için tamim yayımladı. Bu, ‘Resmi yemin budur.’ denilen askerlik yemininden farklıdır. Subay andıdır; aynen polislerin, doktorların yemini gibi meslek yeminidir. Askerlik yemini 4 sene sonra edilmez; erden subaya, asker ocağına katılan herkes 1 ay içinde bu yemini eder.”

Yani yemin metni bir Kara Harp Okulu öğrencisine ait. Geçen sene emekli olmuş bu öğrenci.

Nedense herkesin ismini hatırlayan emekli orgeneral geçen yıl emekli olduğunu da bildiği yemin metnini kaleme alan teğmenin adını söylememiş, o yüzden bu emekliliğin sebebini bilmiyoruz.

Yemini gelenek hale getiren o sıradaki Kara Harp Komutanı olan Yaşar Büyükanıt olmuş.

Büyükanıt’ın Kara Harp Komutanlığı, 1993-1995 arasında.

Yeminin ortaya çıkış tarihleri önemli.

Çünkü bu yemin tam da 90’lardaki irtica ve bölücülük tartışmaları içinden yazılmış tepkisel bir metin:

“Ant içeriz ki laik, demokratik Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığına, ülkenin bölünmez bütünlüğüne, yüce Türk ulusunun namus ve şerefine, aziz vatanın bir karış toprağına uzanacak eller karşısında bizi bulacak ve kılıçlarımız daima keskin ve hazır olacaktır. Bizler Türk istikbalinin evlatlarıyız. Şerefimizle doğduk, şerefimizle yaşayacağız. Şerefimizle öleceğiz. Ne mutlu Türküm diyene!”

1994’de Refah Partisi’nin belediyeleri kazanıp, 1995’de de sandıktan birinci çıkmasından sonra özellikle Ankara’da ve askeri çevrelerde yükselen laiklik hassasiyetlerini ve yine 90’ların ilk yarısındaki PKK eylemleriyle oluşan bölücülük hassasiyetlerini yansıtıyor.

Yeminin harp okullarının daha da eski bir geleneği olduğunu iddia edenler, Youtube’da 1993 yılında Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde çekildiği iddia edilen ve bu yemin metninin dönem birincisi tarafından mezun teğmenlere ettirildiği bir videoyu paylaşıyorlar

Ama videoya dikkatli bakanlar, Kara Harp Okulu Komutanı’nın Işık Koşaner olduğunu görüyorlar. Yani 1993 yılı olamaz.

Altındaki yorumlarda da bu yemin töreninin 1997 yılına ait olduğu yazılmış.

Gür sesiyle o etkileyici yemini ettiren dönem birincisi teğmen Adnan Uygun, 28 Şubat postmodern darbesiyle Erbakan hükümetinin devrilmesinin hemen sonrasına denk gelen mezuniyet töreninde yemini ettirmeden önceki konuşmasında da şöyle demiş:

“Atatürk’ün fikirlerini yaşatacağız, Atatürk’ün açtığı bilim ve akıl yolunda ilerlemeyi sürdüreceğiz.”

Dönemin gazetelerinde bir tankın üzerinden yaptığı laiklik ve Atatürk vurgulu konuşma ve yemin takdirle haber olmuş.

Kariyerine Kara Harp Okulu dönem birincisi ve bu yeminle başlayan Uygun, 19 yıl sonra yeniden tüm gazetelerde haber oldu.

15 Temmuz 2016 darbe girişimi akşamı Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nü emrindeki askerlerle trafiğe kapatarak…

Anadolu Ajansı’nın haberinden okuyalım:

“15 Temmuz'da 3 kişinin şehit edildiği, 49 vatandaşın yaralandığı Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün (FSM), Anadolu'dan Avrupa'ya geçiş istikametini kapatmak ve köprüyü kontrol altına almakla görevlendirilmesinin yanı sıra köprüdeki darbecilere "ateş et" emri veren FETÖ'cü eski yarbay Adnan Uygun, hedef gözeterek ateş açtığının tanık, müşteki beyanları ve sanık savunmalarıyla tescillenmesine rağmen dava sürecinde inkar yolunu seçti.”

Eski yarbay Uygun, FETÖ üyeliği ve darbeden müebbet hapis cezası aldı.

Ama yemini ilk onun yapıp yapmadığını bilmiyoruz.

Bir yıl öncesine bakalım.

1996’da Refah-Yol iktidardaydı ve Başbakan Necmettin Erbakan’dı.

Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde Başbakan olarak Erbakan da katılmıştı.

Askerlerin ona karşı nasıl mesaj vereceği merakla bekleniyordu.

Mesajı Kara Harp Okulu dönem birincisi teğmen Eşref Mert verdi.

Ertesi gün konuşma bütün gazetelerde haberdi:

“Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde birinci olan teğmen Eşref Mert’in laiklik tüm ve ülke ve devrimlerin temel taşı olduğuna yönelik uyarlarına en çok alkış Cumhurbaşkanı Demirel’in protokol sıralarından geldi.”

Teğmen Mert’in o yemini ettirdiğine dair bir bilgi yok.

Ama Erbakan’ın yüzüne karşı bir tankın üzerinden laiklik mesajı verdiği o konuşmasından 20 yıl sonra gazetelerde yeniden haber oldu.

15 Temmuz darbe girişiminden sonra yargılandığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı davasında kurmay albay olarak aldığı müebbet hapis cezasıyla…

Hava Harp Okulu’nda da benzer örnekler var.

1998’de yani 28 Şubat postmodern darbesinden bir yıl sonra, Cumhuriyet’in 75’inci yıldönümünde Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde dönem birincisinin mezun teğmenlere bu yemini ettirdiği ise kesin.

Teğmen Ali Çakan, yeminden önce çok sert de bir konuşma yapmıştı:

“Türk milleti 30 Ağustos hiç olmayacak hayaller peşinde koşan zavallıları denize dökerek Türk ulusunun asla esaret zincirine vurulamayacağını tüm dünyaya haykırdı. Atatürk’ün gösterdiği çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak için hep daha çok çalışacak, canımızı seve seve feda edeceğiz.”

Çakan da 18 yıl sonra yeniden gazetelere haber oldu.

2016 darbe girişiminden sonra yurtdışına firar eden kurmay albaylar arasında onun da adı var. Muhtemelen firar ettiği ülke de Yunanistan. İsmi gri listede arananlar arasında.

1995 yılındaki Kara Harp Okulu birincisinin bu yemini yaptırdığıyla ilgili de bir bilgi yok. O günlerde gazetelerde haber olmamış.

Gazeteler dönem birincisinin mezuniyet törenindeki konuşmasında “30 ağustosta yoksulluğa, sömürgeciliğe ve bağnazlığa karşı bir zafer kazanıldığını” söylediğini yazmışlar.

O teğmen darbe girişiminde adı geçmeden 2020 yılında ordudan emekli oldu.

1993, 94 yıllarındaki birincilerin özel olarak bu yemini ettirdiğiyle ilgili de bir bilgi ya da haber yok.

Ama dönem birincisi olarak o yemini ettirdilerse bile o laiklik yeminini eden 93 ve 94 mezunlarıyla ilgili TBMM Darbeleri Araştırma Komisyonu raporunda ilginç rakamlar var.

Kara Harp Okulu’nun 1993 devrelerinin yüzde 22,5’u ve 94 devrelilerin yüzde 32,4’ü darbeden sonra ihraç edildiler.

1994 ve 1995 Deniz Harp Okulu birincilerinden de biri firari, diğeri darbe nedeniyle hapiste.

Daha sonraki yıllarda da benzer hikayeler bulmak hiç şaşırtıcı olmaz.

Laiklik ve Atatürk yeminini ettiren dönem birincileri ve hep bir ağızdan o yemini bağırarak eden subaylardan önemli bir kısmı bugün ya dini bir cemaatin üyesi olmak ve o cemaatin emirleri doğrultusunda darbe girişimine katılmak iddiasıyla ya hapiste, ya yurtdışında ya da ordudan ihraç edilmiş durumda.

Tabii ki tüm bu örnekler 2024 yılında bu yemini eden genç teğmenlere de şüpheyle bakmanın gerekçesi değil.

Ama hala teğmenlerin laiklik ve Atatürk yeminlerinden heyecanlananların bu hikayelerden çıkaracağı dersler olmalı.

Çünkü sorun teğmenlerden çok, bunca şeyden sonra hala askerlerin siyasi mesajlarından heyecan duyanlarda…

.11/09/2024 02:01

Komşu evin yangınında yumurtasını pişirmek…

110
Fransa ve bütün Batı medyası bu aralar, Fransa’daki “bir insan bunu nasıl ve neden yapar” dedirten korkunç bir olayı konuşuyor.

Güney Fransa’da yaşayan elektrik teknisyeni 71 yaşındaki Dominique Pélicot, 2011 ile 2020 yılları arasında 72 yaşındaki eşi Gisèle Pélicot’a uyuşturucu verip, internetten bulduğu erkeklere tecavüz ettirerek filme çekmiş. Bu 9 yılda 72 erkek, ne olduğundan habersiz yaşlı kadına 92 kez tecavüz etmişler.

Sapık eş ve 72 erkek yargılanmaya başlandı. Günlerdir bunun nasıl olabildiği konuşuluyor.

Ama anlaşılan tartışmalarda kimsenin aklına sapık eş Dominique Pélicot’un hangi partinin destekçisi olduğu, dindarlığı ya da dinsizliği, milliyetini sorgulamak gelmemiş.

Kimse bu korkunç vahşetin arkasında ideolojik bir saik, akli bir neden aramamış.

İnsanlığın karanlık yüzü herkesi dehşet içinde bırakmış ama suça da suçluya da hak ettiğinden fazla anlam yüklenmemiş.

Tabii ki Katolik Kiliseleri’nde tecavüz, taciz, kapalı devre yapılarda cinayetler, kültürel, dini, sosyal arka planı olan suçlar da var.

Ama her suçun akli bir nedeni, ideolojik, siyasi, kültürel, sosyal bir bağlamı olmayabilir.

Bazen suçlar sadece suçtur ve insanlığın karanlık yüzünün eseridir.

Ama Türkiye gibi kutuplaşmış, siyasi fay hatlarının keskin olduğu ülkelerde herhangi bir tartışmanın büyük siyasi kavganın mezesi haline gelmesi birkaç dakika alıyor.

Orman yangını, olimpiyat oyunları, Avrupa’daki seçimler, trafik kazası ya da futbol maçı farketmiyor.

Türkiye’de kamuya malolmuş bütün tartışmalar kısa bir süre sonra Türkiye iç siyasi tartışmaları tarafından yutuluyor.

Her konu kendi mecrasında birkaç saat tartışıldıktan sonra mevcut derin kutuplaşmanın bir malzemesine dönüştürülerek konuşuluyor.

Bu herkesi kahreden Narin’in başına gelen felaket sonrası da böyle oldu.

Narin’in kaybolma hikayesinin ilk cümlesinden itibaren başladı bu fırsatçılık.

“Diyarbakır Bağlar’a bağlı Tavşantepe Mahallesi’nde yaşayan 8 yaşındaki Narin, Kuran Kursu’ndan çıktıktan sonra ortadan kaybolmuştu.”

İlk haberler Kuran Kursu vurgusuyla verildi.

Kuran Kursu’nda taciz, istismar iddiaları ortaya atıldı.

Daha olayın ilk günü “tarikatları kapatın”, “Kuran Kurslarına çocuklarınızı göndermeyin” çağrıları başladı.

Halbuki ortada ne bir tarikat ne de bir Kuran Kursu vardı.

Köyde yaşayanlar Fatih’e hocalık yapmış Kürt alim Molla Gürani’nin soyundan geldiği iddiasındaydı ve bu yüzden soyadları Güran’dı ama köyde aktif bir tarikat, medrese, şeyh, mele yoktu.

Zaten köylülerin görünüşleri, giyimleri mutaassıplığı yansıtmıyordu.

Köydeki tek dini yapı depremde minaresi yıkılmış eski tek katlı bir camiydi

Ortada bir Kuran Kursu da yoktu.

Depremde minaresi yıkılmış eski bir camide Diyanet’e bağlı imam, yazın çocuklara elifba öğretiyordu.

1.jpg

Bu yaz milyonlarca başka çocuğun da yaptığı gibi. Milyonlarca çocuk camilere gitti, elifba öğrendi ve sağ salim evine döndü.

Sonra özellikle DEM çevreleri ve solcu gazeteciler köyün Hüda Par’ın kalesi olduğu yazıldı ve kayıp için Hizbullah suçlanmaya başlandı.

Bunun için köyün ne olup ne olmadığını en iyi bilen Diyarbakırlı DEM’li siyasetçiler yürüyüşler yaptı, “Hizbülkontra” ya karşı sloganlar attı.

Halbuki 2023 ve 2024 seçimlerinde AK Parti birinci, DEM Parti ikinci, HÜDA- Par üçüncü olmuştu.

Her seçimde AK Parti’ye 100 ve üstü oy, DEM’e 30 civarı oy ve HÜDA Par’a da 16 oy çıkmıştı.

solsl.jpg

poo.jpgSonra bunu Kürt gelenekleri ve köy kötülemeleri izledi.

Halbuki izbe, ulaşılmaz bir köy olarak bahsedilen Tavşantepe, Diyarbakır şehir merkezinden sadece 10 kilometre uzakta 300 nüfuslu Bağlar ilçesine bağlı bir mahalleydi.

ggg.jpg

Çocukların gittiği bir köy okulu vardı. Köy ilkokulunda da kadın bir öğretmen.

Havalimanına beş dakika, fen lisesi, Anadolu lisesi ve özel okullara 10 dakika uzaktaki “Cumhuriyetin memurlarıyla aydınlatması gereken” Fakir Baykurt romanlarındaki izbe bir dağ köyü değildi.

Köyse ağalık, aşiret, melelik, şeyhlik gibi bir Kürt toplumsal yapısı da yoktu.

Şimdi bütün spotların üzerine çevrildiği, 60 haneli mahallenin çoğunluğunu oluşturan Güran ailesi Milli Görüş ve merkez sağ çizgide bir aileydi. Aileden daha önce DYP’de, şimdi ise AK Parti ve İYİ Parti’de siyaset yapanlar vardı.

Ailenin devletle, köyün hemen dışında karakolu olan Jandarma ile de ilişkileri çok iyiydi. Köyün muhtarı da olan, katil zanlısı amca günlerce Jandarma ile arama faaliyetlerine katılmıştı.

Narin’in kaçırılması ve öldürülmesinden bütün ailenin haberi olduğu ve köyün bu suça ortak olup sessiz kaldığını söyleyen ve yine Yakup Kadri’nin köy romanlarını hatırlatan omerta tezini destekleyen ise henüz bir veri yok.

Narin’in anne, babası, kardeşi ve amcasının adı zanlılar arasında geçiyor.

Ama bütün köyün buna tanık ve suç ortağı olduğu tezi önyargıdan ötesine geçmedi.

Cenaze Narin’in bir abisine teslim edildi, cenazeyi Güran soyadlı akrabalar kaldırdı, mezarının başında akraba olan diğer köylüler ağladı.

Ve tabii “Narin’i koruyamadık” gibi boş sloganlarla, ekranlarda çığlık atıp, türkülü klipler yaparak acıdan rol çalmaya çalışanların diğer büyük iddialarının da altı boş.

Böyle bir acıyla ilk kez bu kadar yakından yüzleşenler için 8 yaşındaki bir kızın öldürülmesi insanlığın yoldan çıktığı, toplumun çürüdüğü, devletin çocukları koruyamadığı, kıyametin artık kopması gerektiği gibi tepkilere neden olabilir.

Ama ilk defa çocuk öldürülmüyor.

Adli İstatiklere göre Türkiye’de maalesef her yıl 1300 ile 1500 arasındaki çocuk cinayetlere kurban gidiyor.

Mağduriyet türü ve cinsiyete göre güvenlik birimine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı, 2015-2019

2015

2016

2017

2018

2019

Öldürme

1815

1722

1847

1584

1446

Yaralama

120159

120881

115547

120268

119009

Cinsel suçlar

16258

22655

23713

32759

31445

Aile düzenine karşı suçlar

16480

17272

16667

18801

22683

Çoğu cinayette de failler aile ya da yakınlar. Bu rakamlar radikal biçimde artmıyor, belli bir düzeyde her yıl yaşanıyor.

Hepsi çok trajik hikayeler, biz bu trajedilerden sadece birine 19 gün boyunca tanıklık ettik.

Türkiye’de çocuklar kayboluyor. Ama her yıl 10 binin üstünde çocuğun kaybolduğu bilgisi de çarpıtılmış bir bilgi.

Adli İstatistiklere göre 2023’de Türkiye’de 15 bin çocuk kaybolmuş.

Bu sayı kayıp olan çocuk sayısı değil, ailelerinin “çocuğum kayboldu” diyerek polise başvurduğu vaka sayısı.

Bu kayıplar içinde pazarda çocuğunu kaybeden de var, aile için kaçırma olayı da.

Bu çocukların çok önemli bir kısmı da sağ olarak bulunmuş.

Bazıları da öldürülmüş ya da hala kayıp.

Sayılarla ilgili bilgiler sınırlı.

Ama örneğin “Hala aranıyorlar” diye Gülben Ergen’in sosyal duyarlılık göstermek için tweet attığı Kayseri’deki üç çocuk, 2011 yılında onları cinsel taciz için kaçıran işçi tarafından öldürülmüş ve Yozgat’a gömülmüş olarak bulunmuştu.

2011’de bu korkunç olay siyaseten bir tartışmaya dönmemişti. Çünkü 2011’de toplumsal kutuplaşma bu kadar sert yaşanmıyordu.

Evet, karşımızda aile içi işlenmiş bir suç var. Ama buradan hareketle aile kurumunun berbat bir suç yuvası olduğunu söylemek, konuyu bağlamından koparıp, kadınlara yönelik şiddete, erkek egemen kültüre getirmek de siyaseten istismarın bir başka türü oluyor, bu ideolojik bağlam bizi hakikatten de uzaklaştırıyor.

Her suç bir sosyal gerçekliğe tekabül etmeyebilir, “bizim”le ilgili bir şey söylemeyebilir.

“Hepimizin suçu” gibi beylik, aşırı genelleştirmeci, faydasız duyarlılık gösterilerine dönen sloganlar suçları suç olmaktan çıkarıyor, her suça kriminal değil, toplumsal, kültürel bir mesele olarak bakılıyor.

Çünkü kafalarda tek bir suçlu var; o da her türlü kötülüğün bekleneceği siyasi hasımlarımız.

O yüzden suçların failleri olay yerinde değil, kendine düşman olarak bellediği ötekisinde, kafasındaki mutlak kötüde aranıyor.

Narin’in trajedisi, suç genelleştirilebildikçe, siyasi hasımlara yıkabildikçe ilgilerini çekiyor.

Arada varsa devletin ihmali, Jandarma-muhtar ilişkisi gibi deşilmesi gereken meseleler de tali kalıyor.

Trajedilere büyük anlamlar yüklemek, onları siyasete çekmek sizi duyarlı insanlar yapmıyor, aksine sadece kendi dertleriyle ilgilenen insanlar yapıyor.

Bu hem kötücül bir bencillik hem de toplumu kutuplaştıran, düşmanlığı artıran kötücül bir siyaset.

.14/09/2024 01:30

Neden bir AK Parti’ye ihtiyaç var?

352
Geçen hafta uzun bir aradan sonra katıldığım bir televizyon programında söyleyip geçtiğim bir cümle, “bir” kelimesi düşürülüp hafta boyu çeşitli sitelerde haber oldu.

Tabii ki videoyu izleme zahmetinde bulunmayanlar benim “Türkiye’nin AK Parti’ye ihtiyacı var” dediğimi yazıp, okudular.

Halbuki ben “Türkiye’nin bir AK Parti’ye ihtiyacı var” demiştim.

“Bir” önemli bir ayrıntıydı.

Belki de deyinip geçmemek, biraz daha açmak gerekiyordu.

Bu vesileyle biraz daha açmakta fayda var.

Aslında bir süredir beynimde dolaşan ama teslim olmak istemediğim bu kanaati pekiştiren Narin’in halen süren trajedisi sonrası yaşananlar ve söylenenler oldu.

Böyle anlaması ve birlikte yaşanması zor trajediler insanın temel dürtüsü olan hayatta kalma hissini tetikler, öfke, nefret duygularını yükseltir, böylece en ilkel reflekslerimizi ve en derindeki samimi fikirlerimizi uyandırır.

Böyle dönemlerde keskin fikirler, en radikal çözümler popülerleşir, fikren öze dönüşler yaşanır.

15 Temmuz darbe girişiminin yarattığı korku da bütün bunları tetiklemişti.

Tarihimizde bu travmaların en büyüğü Birinci Dünya Harbi’ydi. Hala daha travmaları sürüyor.

Yıkımı gören kuşağın korkuları Cumhuriyetin kuruluş ideolojisini oluşturdu. Sadece dış düşmana değil, içerideki düşmana karşı da hep tetikteydiler. İç düşman listesinde hainler, bölücüler, mürteciler, komünistler, ekaliyetler ve cahil köylüler başı çekiyordu.

Dönemin edebiyatı bu iç düşmana karşı nefretin en açık görünür olduğu metinlerdi.

1930’ların başında rejimin ideologluğuna soyunmuş Kadro ekibinden Yakup Kadri’nin 1932’de yazdığı Yaban, bunun en samimi örneğiydi.

Romanda Birinci Dünya Savaşı’nda cephede kolunu kaybeden İstanbullu eğitimli, şehirli Ahmet Celal’in, İstanbul işgal edilince yerleştiği Porsuk Çayı kenarındaki Anadolu köyünde yaşadıkları anlatılıyordu.

Çok Doğu’ya gitmemişti Ahmet Celal. Ama o kadar Anadolu bile ona yetmişti:

“Anadolu adeta barbarlar tarafından hırpalanmış körpe bir genç kız gibidir; gözü, kolu, bacağı veya herhangi uzuvlarından biri eksik insanların, hastaların ve yaşlıların yaşadığı bir mezarlığı andıran bir yerdir."

‘Anadolu... Düşmana akıl öğreten müftülerin, düşmana yol gösteren köy ağalarının, her gelen gasıpla bir olup komşusunun malını talan eden kasaba eşrafının, asker kaçağını koynunda saklayan zinacı kadınların, frengiden burnu çökmüş sahte sofuların, cami avlusunda oğlan kovalayan softaların türediği yer burasıdır.’

Ama Ahmet Celal’e göre bunun suçlusu da o köyleri aydınlatmayan Türk aydınıydı:

“Bunun nedeni, Türk aydını, gene sensin! Bu viran ülke ve yoksul insan kitlesi için ne yaptın? Yıllarca, yüzyıllarca onun kanını emdikten ve onu bir posa halinde katı toprak üstüne attıktan sonra, şimdi de gelip ondan tiksinmek hakkını kendinde buluyorsun. Anadolu halkının bir ruhu vardı, nüfuz edemedin. Bir kafası vardı; aydınlatamadın. Bir vücudu vardı; besleyemedin. Üstünde yaşadığı bir toprak vardı! İşletemedin. Onu, hayvani duyguların, cehaletin, yoksulluğun ve kıtlığın elinde bıraktın. O, katı toprakla kuru göğün arasında bir yabani ot gibi biti. Şimdi, elinde orak, buraya hasada gelmişsin. Ne ektin ki, ne biçeceksin? Bu ısırganları, bu kuru dikenleri mi?”

Türkiye’nin son 40 yılında bu bakışın ayıplandığı bir dönem de oldu.

Ama 22 yılını dolduran ve gittikçe her meseleyi elindeki sopasıyla çözmeye çalışan AK Parti iktidarına karşı hınç ve öfke hisleriyle bu arkaik fikirler ve nefret dili çözüm gibi görünmeye başlandı.

Artık siyasal İslamcıların hakkından ancak öyle gelinebildiği için İstiklal Mahkemeleri’ne hak veriliyor, vahşi aşiretleri diz getirip modernleştiren Dersim Katliamı meşru görülüyor, 28 Şubatçı generaller, Jitemci infazcılar ve işkenceciler “based” diye mezarlarından kaldırılıyor, “old laik day” diye eski Türkiye övülüyor. Akademide askeri vesayetin kuvvetler ayrılığına neden olduğu gibi tezler, liberal ve sol entelektüellerin erken Cumhuriyet eleştirilerinin Kemalist eleştirileri üretiliyor.

Ama bu sadece altın çağ gibi sunulan Türkiye’nin “Ancien Regime” ına romantik bir özlemden ya da iktidara yönelik bir tepkiden ibaret kalmıyor.

Aynı zamanda kızıl komünist gibi bir hakaretmiş gibi kullanılan “siyasal İslamcı” terkibiyle milyonlarca dindar-muhafazakarlara karşı büyük bir nefret dalgası yükseliyor, neredeyse tarikat-cemaat kelimeleri cinsel taciz, tecavüzle anılıyor, siyasi tercihleri yüzünden köylülere, taşralılara, ‘cahillere’ olan öfke Yakup Kadri romanlarını aratmıyor.

Bu nefret dilinin ne kadar sıradanlaştığı, meşru ve olağan görüldüğünün en çarpıcı örneği oldu Narin’in trajedisi.

Aslında ortada bu klişelere tam oturmuyan bir aile ve mahalle var.

2015’de HDP’ye, 2023’de kendi adayları olduğu için İYİ Parti’ye, 2024’de AK Parti, DEM ve HÜDA-PAR’a oy vermiş, pragmatik bir mahalleden zorla bir “Hizbullah Köyü”, minaresiz bir camideki kızlı erkekli karışık yaz elifba kursu dışında dini bir müessese yokken bir tarikat karanlığı, şehre 15 dakika uzakta, ikisi kadın dört öğretmenli ilkokulu, çok yakınlarında fen liseleri, Anadolu liseleri varken “Cumhuriyet’in ulaşamadığı bir erişilmez, yobaz köy” çıkarıldı.

İlkokula giden Narin, kız olduğu için okula gönderilmeyen bir Kürt kızı kardelen gibi anlatılıp, Türkiye’de muhafazakarın kendilerine karşı nefret dolu ve dışlayıcı diliyle hatırladığı Türkan Saylan özlemle hatırlanıyor.

Bir aile cinayete karıştı diye çocukların ailelerine değil devlete ait olduğu gibi 1930’larda son kullanım tarihi geçmiş arkaik tezler ileri sürülüyor.

Laik kesimin sadece bu fikirleri hep yüreğinde taşıyan yaşlı kuşağı değil, daha genç, eğitimli, farklı kesimlerle, muhafazakarlarla diyaloğu olmuş profillerinden bile cinayeti köye Cumhuriyet’in girememesine, tarikatlarla yeterince mücadele edilmemesine, Türkan Saylan’a yapılanlara bağlayanlar oldu.

Son bir haftada etrafta Ahmet Celaller dolaşıyor, kriminal bir suç çoktan köylülüğe, cehalete, Kürt geleneklerine, namaz kılanlara yıkıldı.

Bütün bunlar bu fikirlerin ne kadar köklü refleksler olduğunu hatırlatıyor.

Bu trajedi kimilerinde “idam etmek lazım” gibi radikal çözümleri depreştirirken, laik kesimde de Kemalist aydınlanmacılığının üzerinde az düşünülmüş hızlı formüllerini, köylü, mürteci nefretini pekiştirmiş görünüyor.

Eğitim, birlikte yaşamak, demokratik kültür, asgari hukuk duygusu böyle öfke krizlerinde işlevsiz kalıyor, gerçek, öz, samimi fikirler geri dönüyor.

Bir çocuk cinayetinin bütün suçu, elde bir veri, somut bir karine yokken bile milyonlarca insanın üzerine atılıyor, siyasal İslamcılık neredeyse taciz, tecavüz ile birlikte kullanılıyor.

Bu tehlikeli bir öfke.

Laik kesimlerin, 22 yıllık AK Parti iktidarının da öfkesiyle dindarları her türlü kötülüğün kaynağı gibi görmeye hala devam ettiğini gösteriyor.

İşte her an harlanabilecek, iktidar gücüyle yangınlar çıkaracak bu öfkeye karşı Türkiye’nin iç barışını koruması için güçlü bir muhafazakar partiye ihtiyacı var.

Muhafazakarların, dindarların haklarını savunacak, onları iktidarın ve toplumsal merkezin içinde tutacak, geçici olmayan, CHP gibi kök salacak, kuşaklar arasında kurumsal kimliğini koruyacak Büyük Sağ Parti ihtiyacı bu.

Türkiye’de laiklerin CHP’si var. Günün sonunda liberal ve sol haylazlıklar yapan çocuklar, kriz anlarında baba ocağı gibi CHP’ye geri dönebiliyorlar.

Muhafazakar, dindarların ise bugüne kadar böyle uzun ömürlü bir partisi, bir baba ocağı olmadı.

AK Parti, temsiliyet olarak buna en yaklaşan, en uzun süreli iktidarda kalan sağ parti.

Ama AK Parti uzun süredir bu tarihsel ve sosyal rolünün bilincinden uzakta, şahsi ikbalini düşünen, kariyerist, dar kadrocu bir anlayışa teslim, Stalinist tasfiyecilik mikrobunu kapmış, kapsayıcılık yerine dışlayıcılıkla her seçimde biraz daha küçülüyor.

Muhafazakarların CHP’si olma şansını zora sokuyor. Kendi kendini marjinalleştiriyor, bir zamanlar kapsayabildiği liberallerden Kürtlere uzanan geniş yelpazeye artık hitap edemiyor, gücü azalıyor ve böylece Türkiye toplumunda ve siyasetinde sosyal barışı sağlayan altın oran bozuluyor.

Bugün iktidarın güçlü olduğu günlerde bu ihtiyaç tam olarak hissedilmeyebilir ama yarın iktidarın elden gittiği bir anda bu ihtiyaç hissedilecek.

Türkiye’nin adı AK Parti ya da değil, bir AK Parti’ye ihtiyacı var.

Kişi partisine dönen AK Parti maalesef bu ihtiyacın ciddiyetinin farkında görünmüyor ama Türkiye’deki muhafazakarlar, dindar demokratlar, Kürt muhafazakarlar ve liberaller bu tehlikeyi görmeli.

Korkular tetiklendiğinde ve güç dengesi lehte değiştiğinde Türkiye’de hukukun, ifade ve medya hürriyetinin nasıl hızla atın terkisine atılabildiğini gördük.

Yakın tarihte defalarca tekrarlanmış bu durumun bir kere daha tekrarlanmayacağını düşünmek saflık olur.

Bu riski iyiniyetlere, zamanın ruhuna bırakmamak için Türkiye’nin merkezinde kalan, kapsayıcı, güçlü bir sağ partiye, bir AK Parti’ye ihtiyacı var.

Bakalım AK Partililer de bir gün kendi partilerinin bu tarihi rolünün farkına varıp, bu kadar ucuza bu tarihi imkanı harcamamaları gerektiğini anlayacaklar mı?

.16/09/2024 02:01

Tavşantepe Köyü masum olabilir mi?

313
21 Ağustos’ta öldürülmesi üzerinden neredeyse bir ay geçti ama hala 8 yaşındaki Narin Güran’ı kimin ve neden öldürdüğünü bilmiyoruz.

Peki neden?

Televizyonlara göre köy sessizlik yemini edip, katili koruduğu için.

Bazı yorumculara göre Jandarma cinayet soruşturmalarında yetersiz olduğu için.

Ya peki şu anda bu cinayetin aydınlanması önündeki en büyük engel, köylülerin sessizliği değil de geri kalan herkesin gürültüsüyse?

Bir köy; tarikatçı, Hizbullahçı, feodal ilan edildi, ailede neredeyse herkes hakkında yasak cinsel ilişki iddiası ortaya atıldı, bütün köy halkı sorguda ser verip sır vermeyen Omerta Kanunu’na sadık kararlı militanlar gibi şeytanlaştırıldı, bütün oklar Güran ailesine yöneltildi.

Bu saatten sonra katil Güran ailesinden biri çıkmazsa, şartlandırılan milyonlarca insan buna nasıl ikna olacak?

Galiba şu anda soruşturmanın önündeki en büyük engel günlerdir televizyonlardan yayılan kültürel önyargılar, ideolojik propaganda, siyasi hesaplaşmayla dolu bu kanaat çöplüğü.

Peki bütün bu önyargılar, sızıntılar, suçlamalar katile yardım ediyor olabilir mi?

Narin cinayetiyle ilgili bana bu soruyu sorduran, bütün propaganda makinesinden uzakta Fransa’da yüksek lisans yapan, mahalleyle ve aileyle bir yakınlığı olmayan Diyarbakırlı Miham Akkul’un en başından itibaren bütün haberleri, delilleri, ifadeleri takip ederek yazdığı çarpıcı mektup oldu.

Mektup şöyle başlıyor:

“Doğup büyüdüğüm bu yerde olan hadiseler için “j’accuse” ( İtham ediyorum) diyeceğim. Zira 8 yaşındaki kız evladı katledilen bir anne, iffetsizliğinin hırsına kızını kurban ettiği suçlamasıyla demir parmaklıklar ardına itildi.

Ülkenin muhalifleri için amiral gemisi olan kanalın muhabiri ve İstanbul’daki stüdyoları gerçeği değil adeta Salim Güran’ı suçlayacak bir kanıt arıyor. Bütün bu konuşmalar tartışmalarda , Kürtler arasındaki ensest ilişkiler , Mustafa Kemal’in ağaları CHP mebusu yaparak feodaliteye karşı verdiği amansız mücadele, tarikat ,cemaat aralara sıkıştırılıp asıl suçlular ima ediliyor.

Hatta bu rüzgara kapılan Kürt hareketinin tutuklu eski genel başkanın avukatı “zihniyetimizi sorgulamalıyız” diyerek yeterince ehlileşmemiş olmanın mahcubiyetini duyuyor. DEM Partisi “kahrolsun Hizbullah” diye sloganlarla yürüyüşler düzenliyor, 32. Gün’ün Silvan’da Hizbullah mezar evlerinin çıktığı Yolaç Köyü’nden çektiği video Tavşantepe Köyü diye paylaşılıyor binlerce beğeni alıyor.

Bazıları hızını alamayıp yeraltı arama cihazlarında Hizbullah’ın kayıp silahlarının çıktığını iddia ediyor ve derin devletin direktifleriyle Narin olayının bu yüzden kapatıldığı söyleniyor.

Peki gerçekte ne oldu ve bu Tavşantepe köyündekiler kimdi ?

Tavşantepe Köyü’nün seçim sonuçlarına baktığımızda 2015 yılından itibaren çeşitli partilerin birinci çıktığını görebiliyorduk. 2015’te HDP, 2023’de İYİ Parti, 2024’de AK Parti birinci olmuştu. Köy Hizbullah’ın filan değildi hatta ailesi gözaltında olan Baran Güran kızkardeşinin cenazesini almış, devlet ve iktidar destekli medya Baran’ın Newroz görüntülerini paylaşmış, aileyi DEM ve PKK sempatizanlığıyla suçlamıştı. Hizbullah kanadı da DEM’lilerin küçük Narin’i Suriye’ye kaçırıp YPG için yetiştirdiğini ima eden twitler atmıştı. Hüda-paralılar morg önünde cenaze bekleyenlere başımıza ne geldiyse Avrupa’dan geldi diskuru çekmişlerdi.

Güran ailesi yüzyıllar önce Şehrizor bölgesinden Diyarbakır’a göçmüştü. Öyle derin politik angajmanları filan olan bir aile değildi. Diyarbakır büyüyüp surların dışına taştıkça değerlenen arazileri sayesinde iyice zenginleşmişlerdi. Köy muhtarı Salim Güran, şehre göçenlerin tarlalarıyla da ilgilenir herkese çeşitli bilgilendirmeler yapardı. Kısaca akrabalarının malına mülküne göz kulak olup ailenin reisi rolünü oynardı.

Narin’in kaybolduğu 21 Ağustos günü Antalya’daki Mehmet Şerif Güran’ı da aramış ona pamuklarının kurtlandığını fotoğraflar eşliğinde haber vermişti. Bu görüşmeyi cinayeti örtbas için profesyonel destek almak için yaptığı bile öne sürülmüştü.”

1-001.jpg

Ardından mektupta delillere ve iddialara bakılıyor.

2 Eylül günü gözaltına alınan amca Salim Güran’ın üzerine şüpheleri çeken ilk iddia, Güran’ın 15 Ağustos tarihli son Facebook postunun altına yazılmış bir nottu.

Benzin istasyonu çalışanı Murat Çınar Çatalca’nın yazdığı iddia edilen not 4 Eylül günü tüm medyada haber olmuştu:

“Salim Güran köyün muhtarıdır. HTS kayıtlarında olay öncesi ve sonrasıda Narin Güran'ın annesi ile hem mesajlar hem de aramalar kayıtları var. Olay günü Narin kaybolduktan 15-20 dk sonra bu it Salim Güran kendi aracıyla hızla köyden çıktı. Yakıtını da almıyor. Bir petrole giriyor marketten ıslak mendil alıyor. Kamera kayıtları alındı. Yemin ederim kamera kayıtlarını kendim verdim jandarma komutanına. Benim görüntülerden hiçbir şey paylaşmamam istendi. Hatta paylasmamda delil medyaya vermekten ceza alırım denildi. Bu muhtar Narin'in erkek kardeşi Enes ile de görüşüyordu. Telefon kayıtlarına göre olay sonrası ve kamera kayıtlarında ne yazık ki Narin ya baygın ya da Salim elleriyle boğmuş vaziyette yatıyor ön koltukta ve üstünde koyu kahve renginde bir battaniye vardı. Muhtarı petrol çalışanları da tanıdığı için şüphe yoktu. Ayrıca muhtar telefonu kapalıydı ve 2 saat sonra köye karanlıkta dönüyor. Bu sefer köye döndüğünde sanki hiçbir şeyden habersiz gibi davranıp ne olmuş Narin'e diye ağlamış üzüntü süsü vermiştir."

Haberlerde benzincide çalışan Murat Çınar Çatalca’nın bu nottan sonra Jandarma’ya gidip ifade verdiği iddia edilmişti.

2.jpg

Sonra tuhaf bir şekilde aynı iddiaları yazan başka Facebook hesapları da ortaya çıktı:

3-001.jpg

4.jpg

Ama aslında ortada ne ifade vardı, ne benzinci, ne de benzinciden Jandarma’ya verilmiş güvenlik kamerası kaydı.

Aslında ortada 2019 yılında intihar notu paylaşmış Murat Çınar Çatalca diye biri de yoktu.

Kısa süre sonra hem onun hesabı, hem de ona destek veren diğer hesaplar kapanıp, ortadan kayboldular.

Mektuptan okuyalım:

“Narin Güran’ın kaybolduğu ilk hafta Salim Güran hakkında ortaya asılsız bir benzinci hikayesi atıldı. Güya Salim Güran Ağustos ayının 40 derecelik Diyarbakır sıcağında Narin’i öldürmüş ve o sıcakta battaniyelere sarıp herkesin göreceği şekilde ön koltuğa oturtmuş, ıslak mendil almaya çıkmıştı. Bu absürt iddia günlerce tartışıldı hatta pompacının ölümle tehdit edildiği söylendi.”

Ama medyada günlerce dolaşan bu sahte paylaşımdaki “Güran’ın arabasında ön koltukta battaniyeye sarılmış Narin’in cesedi” iddiası birkaç gün sonra kritik bir ifadede ortaya çıktı.

Cinayette en kritik dönüm noktası köyün yakınlarındaki Jandarma gözlem noktasındaki güvenlik kameralarından çıkan bir görüntü oldu.

Görüntülerde Kırmızı bir otomobilin, Narin’in kaybolduğu 21 Ağustos'ta saat 15.40'ta dereye yakın bölgeye gelip, park ettiği ve yaklaşık 50 dakika boyunca orada kaldığı görülüyordu.

Derede aramalar yoğunlaştırıldı. Ve üç gün sonunda 8 Eylül günü sabah saatlerinde Narin’in çuval içindeki cesedinde ulaşıldı.

Kırmızı arabanın sahibi de gözaltına alındı: Sıva ustası Nevzat Bahtiyar.

Cesede dokunmuş, doğrudan cinayete karışmış olabilecek bir şüpheli vardı artık.

Ama daha önce de diğer köylüler gibi ifade veren ve hiç birşey söylemeyen Bahtiyar, yakalanır yakalanmaz itirafçı oldu ve 9 Eylül günü Jandarma’ya verdiği ilk ifadede suçu muhtar Salim Güran’a attı.

Bunu yaparken de günlerdir medyada okuduğu sahte benzincinin iddialarını kullanmıştı:

“İlk ifadesinde köyde Salim’e rast geldiğini ve Salim’in arabanın ön koltuğunda battaniyeye sarılı Narin’i kendisine teslim ettiğini iddia etmişti. Olmayan benzincinin ön koltuktaki bataniyeli uydurma hikayesinden faydalanıyordu Nevzat. Elbette 3 haftadır dedektifçilik oynayan medya mensuplarının aklına Salim’in neden Narin’i bagaja değil de ön koltuğa en görünen yere koyduğunu sormak gelmiyordu.”

Nevzat Bahtiyar’ın Bağlar İlçe Jandarma Komutanlığı’nda 9 Eylül gecesi saat 00.52’de başlayan ifadesi 03.12’de bitti.

Bahtiyar bu ifadesinde Narin’in cesedini niçin alıp dereye gömdüğünü şöyle anlattı:
“(Salim Güran) Aracın ön yolcu koltuğunda bulunan battaniyeye sarılı bir şeyi göstererek ‘Bunu yok edeceksin’ dedi. Ben de gösterdiği şeyin yanına yanaştım, bakınca battaniyeye sarılı ve hareketsiz yatan bir insanın olduğunu gördüm. Şaşırdım ve tereddüt ettim. Salim Güran bana ‘aileyi düşün, sana 200 bin lira veririm’ dedi.”

Fakat Nevzat Bahtiyar, bir gün sonra savcılığa verdiği ifadede bu hikayesini değiştirdi.

Hâkimlik ifadesinde neden değiştirdiğini şöyle anlattı:
“Savcılıkta verdiğim ifademde geçen Salim’in bana dediği ‘Arif’in kızını öldürdüm, sen de bu cesedi alıp yok edeceksin. Yoksa seni ve aileni öldürürüm’ şeklindeki ifade doğrudur. Daha önce ifademde bu durumdan bahsetmemiştim çünkü Salim Güran’dan korkmuştum.”

Bir gün arayla verdiği iki ifade arasında çok sayıda çelişki vardı.

Jandarma ifadesinde cesedi çuvala Salim Güran’la beraber koyduklarını anlatmıştı:

“Bana hitaben ‘Aracında torba var mı?’ dedi. Ben de aracımın bagajından rengini hatırlamadığım bir çuval çıkartarak Salim Güran’a verdim. Battaniyeye sarılı çocuğu alıp çuvalın içerisine beraber koyduk. Mezarlığın yanından inerek Villalar mevkiine gittim (…) Derenin yanındaki stabilize yoldan inerek aşağı inerek uygun bir yer baktım. Aracımı derenin kenarında durdurdum.”

6.jpgSavcılık ifadesinde ise evine gidip, cesedi çuvala kendisinin koyduğunu anlattı:

“Daha sonra ben kendi ikametimde Narin’in cesedini tek başıma çuvalın içerisine yerleştirdim”.

qq.jpg

Yine Nevzat Bahtiyar, jandarma ifadesinde çuvaldaki cesedin kime ait olduğunu bilmediğini söylemişti
“Beraber çuvala koyduğumuz esnada cesedin Narin Güran olup olmadığını anlamadım. Dere yatağına inip çuvalın ağzını bağladığım esnada cesedin Narin Güran olduğunu anladım.”

Ancak savcılık ve mahkeme ifadesinde bunu da değiştirdi:

“Salim bana ‘Arif’in kızını öldürdüm, sen de bu cesedi alıp yok edeceksin’ dedi.”

Halbuki 9 Eylül’deki Jandarma ifadesinde “Salim Güran’ı Narin’i neden öldürdüğüyle ilgili bir bilginiz var mı” sorusuna şöyle cevap vermişti:

“Bana neden öldürdüğünden ve kendisinin öldürdüğünden bahsetmedi. Ama kendisi öldürmediyse neden bana bu cesedi ortadan kaldır desin”

10 Eylül’deki Savcılık ifadesinde ise Salim Güran’ın Narin’i neden öldürmüş olabileceğiyle ilgili iddialı teoriler ileri sürdü:

“Salim Güran'ın Yüksel Güran (Narin'in annesi) ve amcasının eşi Maşallah Güran ile ilişkisi olduğu konuşuluyordu. Ama bu hususta kimsenin ifade vereceğini düşünmüyorum. Benim tahminin bu kadınlardan biriyle yaşadığı cinsel ilişkiyi Narin'in gördüğü yönünde. Bu nedenle Narin Güran'ı öldürebileceğini düşünüyorum. Ancak ben kendi gözlerimle bu kadınlardan biriyle bir ilişki yaşadığını görmedim. Ayrıca şu hususu belirtmek isterim. Uğurcan Güran'ın 25 Ağustos'ta düğünü olacaktı. Erkeklerin büyük çoğunluğu davetiye dağıtmak için köy dışında olduğundan Salim Güran'ın böyle bir cinsel ilişki yaşamak için Tavşantepe Köyü'nde kalmış olabileceğini düşünüyorum. Salim Güran'ın beni ilk çağırdığı nokta Arif Güran'ın ahır olarak kullandığı yerdi. O ahırda bir cinsel ilişki yaşanmış olabilir. Narin de bu noktada bir şeyler görmüş olabilir."

Peki, bir gün önceki ifadesinde olmayan bu “yasak ilişki”, “ahırda cinsel ilişkiyi gördüğü için Narin öldürülmüş olabilir” iddiaları nereden çıkmıştı?

Çok basit.

Çünkü bu savcılık ifadesinden bir gün önce 9 Eylül günü Didem Arslan Yılmaz, amca Salim Güran ile Narin’in annesi arasında ilişki ve Narin’in bunu gördüğü için öldürüldüğü iddiasını televizyonda anlatmıştı.

Nevzat Bahtiyar, benzincinin battaniye hikayesinden sonra bu yasak ilişki iddiasını da ifadesine eklemişti.

5.jpg

Ama ‘Arif’in kızını öldürdüm, sen de bu cesedi alıp yok edeceksin’ gibi Yeşilçam replikleri benzeyen bu abartılı ve çelişkili ifadeler kimseyi şüpheye düşürmemişti.

Mektuptan okuyalım yine:

“3 haftadır dedektifçilik oynayan medya mensuplarının aklına Salim’in neden Narin’i bagaja değil de ön koltuğa en görünen yere koyduğunu sormak gelmiyordu. Daha sonra bu abuk ifadesini değiştiren Nevzat, Narin’i eve götürdüğünü itiraf etmek zorunda kaldı ve Salim’in parayla değil ailesiyle tehdit ettiğini öne sürdü. Ve Salim’in Narin’in annesiyle ahırda ilişkiden ötürü öldürüldüğünü tahmin ettiğini söyledi. Kimse Nevzat’a zaten Narin’i öldürmekle suçladığı Salim’i neden yalan ifadeyle suçlamak ihtiyacı hissettiğini sorgulamadı. Yani Nevzat en kötüsünü zaten söylüyordu bu en kötü iddiayı ortaya attıktan sonra gerçeğini neden anlatamamış ve ilk ifadesini değiştirmişti demeyi kimse akıl edemiyordu. 30 yıllık inşaat ustası Nevzat’ın 40 dakika içinde dereye 8 yaşındaki Narin’i bırakıp üzerine bir kaç taş koyamayacağı bile iddia edildi.”

Ama itirafçı olduğu için dokunulmazlık kazanan Nevzat Bahtiyar’ın ifadelerindeki çelişkilerle ilgilenmedi, onun yerine köylüler şeytanlaştırıldı.

Narin bulunduktan sonra köylülerin akıllı telefonlar yerine tuşlu telefon kullanmaya başlamaları, “korkunç derecede kriminal, soğukkanlı, örgütlü olmalarına, üst bir akıldan talimat almalarına” bağlandı.

Halbuki gerçek çok basitti: Jandarma telefonlara el koyup köylülere tuşlu telefon vermişti:

“Aile ve bireyleri organize katı bir suskunluk yemini etmekle suçlanıp köye OMERTA KÖYÜ ismi uygun görülürken daha geleneksel olanlarca “ ŞEYTAN TEPE YA DA DİLSİZ ŞEYTANLAR KÖYÜ “ tabelasının daha münasip olacağı söylendi. Bunca köylü insanın, kadınların, gençlerin Marxist bir örgütün militanları gibi ağzı sıkı, sorgulara dirençli olmasının imkansızlığı tartışılmadı. Manipülatif şekilde “Neden konuşmuyorlar” diye ekranlarda tartışılıp duruldu. Konuşacak bir şeyleri olmayabilirdi ama bu ihtimal kimin umurundaydı? Ortada organize bir cinayetin olmadığı daha sonraki gözaltılarda da açıkça belliydi, zira anneye “kızınız Salim’in arabasına bindi mi” diye sorulduğunda “evet nişana gitti o arabayla arabayı Salim’in oğlu Devran sürüyordu ama kızım arkaya bindi” demişti. Yani Salim’in aleyhine olabilecek bir detayı değiştirerek söylemiyordu. Keza Enes 2-3 yıl önce babası ve amcası arasında bir maddi problem olduğunu söylemişti o da amcasını korumak derdinde filan değildi herkes bildiğini olduğu gibi anlatıyordu.”

Bu arada Salim Güran aleyhine en güçlü delillerden biri olan arabasında çıkan Narin’in DNA’sında yer değişikliği olmuştu.

Salim Güran’ın ilk ifade tutanağında Jandarma’nın sorduğu sorulara göre arabasındaki Narin’e ait DNA örneği aracın ön sağ koltuğunda tespit edilmişti. Yani arabanın ön koltuğunda cesedin taşındığıyla ilgili tezi doğrulayan bir tespitti bu.

Ama Salim Güran’ın yeni ifadesinde sorulan soruda “Narin’e ait DNA’nın aracın arka sağ koltukta, kapının iç kısmında bulunduğu” söylenmişti.

İsmail Saymaz, rapordaki bu kritik çelişkiyi televizyonda anlattı:

“Bu DNA nerede duruyor? Sağ ön koltukta olmasıyla sağ arka koltukta olması arasında fark var. Çünkü daha önce bu konuda Salim’in karısına sorulduğunda, ‘sağ ön koltuk’ demişti. Sağ ön koltukta Narin’in DNA’sı var diye sorulduğunda, yanıt olarak şu ifadeyi kullanmışlardı: ‘Biz bundan bir ay önce yeğenimizin nişanı için köyden bir yere gittik. Önde Hediye oturuyordu, ön koltukta. Arabayı Devran kullanıyordu. Arka koltukta ise çocuklar vardı. Narin ise arkada oturuyordu.’ Şimdi bu sorguda diyor ki, aslında DNA arka koltukta, kapının iç tarafındaymış. Şimdi DNA önde olduğunda Salim’in ve karısının yalan söylediği ortaya çıkar. Veya DNA arkadaysa Narin’in annesinin doğru söylediği ortaya çıkar.”

Ve geldik son en güçlü delile.

12 Eylül akşamı Halk TV’de Ferit Demir, “cinayeti çözecek ses kaydı” diyerek Salim Güran’ın, yanında çalışan 15 yaşındaki R.A.yla telefon konuşmasından bir cümleyi paylaştı:

“Salim Güran, R… A…’la, Narin’in kaybolduğu 15.15’ten kısa bir süre sonra bir telefon görüşmesi yapıyor. Telefon görüşmesinde şunu soruyor, R… A…’un telefonundan elde edilen ses kaydında; ‘R…, kız yaşıyor mu öldü mü?’ Tekrar ediyorum, ‘R…, kız yaşıyor mu öldü mü?’ Bu kadar, kısacık bir ses kaydı, R… A…’un telefonunda kaydediliyor. Bu tutanaklara da geçti ve bunu birkaç farklı kaynaktan da doğrulattık. En az 4 ayrı kaynaktan doğrulattık.”

Ertesi gün telefondaki ses kaydının dökümleri ortaya çıktı.

Kayıtlarda “R…, kız yaşıyor mu öldü mü?” diye bir cümle yoktu.

Görüşme Ferit Demir’in iddia ettiği gibi Narin’in kaybolmasından kısa bir süre sonra değil, Narin’in ortadan kaybolmasından yaklaşık 3,5 saat sonra 18.38’de yapılmıştı.

Orijinali Kürtçe olan sesli mesajlaşma Türkçe’ye şöyle çevrilmişti:

“Salim Güran: O sondaki köşede bir şeyin düşmüş ha, sana ait bir şey sondaki yamaçta, yamacın köşesi taş.

R.A.: Eee

Salim Güran: Biri yerde

R.A: Tamam henüz bende değil, daha ölmemiş.”

Salim Güran’a yeni ifadesinde bu görüşme soruldu:

“Bahsetmiş olduğunuz görüşme içeriğini hatırladım. Ben bahse konu mısır arazisinin sulamasını yaparken kullandığım trafonun elektriğini bazen kaçak yapmak için bir alet kullanıyordum. Olay günü de o aleti R.A.’ya bırakmış olduğum taş dibinden alması için aradım. Görüşme içeriği tamamen bununla alakalıdır. Narin’in ölümü ile bir alakası yoktur.”

Miham Akkul, mektubunda bu ses kaydının çevirisiyle ilgili bir sorun olduğunu iddia ediyor:

“Bu diyalogda sondaki ölmemiş kelimesinin bağlamdan kopukluğunu şifreli konuşmuşlar ve dosyadaki en büyük kanıt diye medya afişe etti. Peki işin gerçeği neydi? Aslında bu diyalog 18:35 sıralarında Salim ve15 yaşındaki işçisiyle arasında idi, kaçak elektrik meselesi ile alakalıydı. 18:35 olan bu konuşmanın Aslı Kürtçeydi yani ortada bariz bir çeviri hatası vardı, Kürtçe daha ölmedi derken :’ hin nemiri ‘ denir. Muhtemelen ‘ hin nemiri ‘ değil ‘ hin neliviri’ burda değil yahut ” nemirayi “ bende değil denmişti . Zaten Kürtçede ‘ne’ ile başlayan olumsuz eki daha pek çok kelimeyle karıştırılmış olabilirdi . Bir başka apaçık tuhaf çelişki de zaten 15:30 civarlarında cesedi çoktan gömmüş olan Nevzat’ın hikayesiyle bu olayın kopukluğuydu. Zalim, kurnaz, paralı, Kürt, dinci bu muhtar Narin’i kah Nevzat’a kah 15 yaşındaki bir işçiye verip öldürüp yok etmelerini istiyordu. Narin aynı anda iki yerde katledilip feodal Salim’in cumhuriyetin değerlerinden nasiplenmemiş marabaları tarafından mütemadiyen katledilip gömülüyordu.”

Bu kritik ses kaydının Kürtçe’den Türkçe’ye çevirisi adli makamlar tarafından yeniden yapılıyor. Yeni çeviri gerçeği ortaya çıkarabilir.

Yani özetle ortada medyanın başat bir rol oynadığı ideolojik önyargılar, sürekli sızdırılan bilgiler ve bazı gazetecilerin suçu bir aileye ve köye atmak ve günün sonunda yanılmamak için yaptıkları manipülasyonlarıyla içinden çıkılmaz hale gelen bir soruşturma var.

Ve katil bütün bunlardan yararlanıyor.

Miham Akkul, “İtham ediyorum” diye başladığı mektubunu şöyle bitiriyor:

“Narin Güran’ın hikayesi bana Billy Wilder veya Sydney Lumet’nin 50 ve 60'lı yıllarda medyanın yıkıcı ve öldürücü tarafları üzerine yaptıkları filmleri hatırlatıyor. Daha çok da 1952 yapımı Ace in the Hole filmini. 2024 yılının ağustos ayında Narin, Nevzat Bahtiyar tarafından gömüldü, ailesi ise bu kapkara cinayetin oluşturacağı kontrastla beyaz hissetmek isteyen histerik bir toplumun hıncıyla aynı şekilde taşlanıp gömüldü. Şimdi bu gömünün üzerinden sarımtırak dere değil ama köyün mahfıyla sonuçlanacak yıllar süren duruşmalar, açılıp kapanan demir kapılar, telaşlı mübaşirler, paragöz avukatlar akacak ….”

.21/09/2024 02:01

Bütün bunların hepsi 18 dakikada mı oldu?

140
“Cinayeti çözecek kayıt Halk TV’de”

Son dakika anonsuyla Tavşantepe Köyü’nden muhabir heyecanla anlatıyor:

“Salim Güran, R… A…’la, Narin’in kaybolduğu 15.15’ten kısa bir süre sonra bir telefon görüşmesi yapıyor. Telefon görüşmesinde şunu soruyor, R… A…’un telefonundan elde edilen ses kaydında; ‘R…, kız yaşıyor mu öldü mü?’ Tekrar ediyorum, ‘R…, kız yaşıyor mu öldü mü?’ Bu kadar, kısacık bir ses kaydı, R… A…’un telefonunda kaydediliyor. Bu tutanaklara da geçti ve bunu birkaç farklı kaynaktan da doğrulattık. En az 4 ayrı kaynaktan doğrulattık.”

metin, adam, insan, haberler, medya içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Anlatırken R.A demiyor. Tam adını söylüyor.

Halbuki bahsettiği kişi henüz 15 yaşına girmiş bir tarım işçisi.

Doğruysa, cinayetin itirafı olacak bir görüşme bu.

Ertesi gün medyanın baş şüphelisi olan amca Salim Güran ile 15 yaşındaki işçisi R.A. arasındaki telefonda ses kayıtlı görüşmenin dökümü yayınlandı.

Kürtçe görüşme şöyle tercüme edilmişti:

Salim Güran: “O sondaki köşede bir şeyin düşmüş ha, sana ait bir şey sondaki yamaçta, yamacın köşesi taş”

R.A.: “Eee”

Salim Güran: “Biri yerde”

R.A: “Tamam henüz bende değil, daha ölmemiş”

metin, ekran görüntüsü, doküman, belge içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Anlaşılmayan, kopuk, bağlamsız cümlelerdi bunlar.

Ama dökümde önceki akşam Halk TV’de Salim Güran’ın söylediği iddia edilen “R…, kız yaşıyor mu öldü mü?” diye bir cümle yoktu

Benzeri bir cümle bile yoktu.

Bu köşede çıkan bir önceki yazıda, akıştan kopuk bu “ölmemiş”li cümlenin de bir çeviri hatası olabileceğini yazmıştık.

Şüpheler üzerine yeniden ses kaydı dinlendi ve bu önemli delilin yeni çevirisi yapıldı.

Dün Anadolu Ajansı Salim Güran ve R.A. arasındaki bu ses kayıtlı görüşmenin yeni dökümünü yayınladı:

1. Erkek şahıs (R.A): Alo (Alo)
2. Erkek şahıs (Salim Güran): R…
1. Erkek şahıs: Haa (Efendim)
2. Erkek şahıs: Sona doğru senin bir şeyin düşmüş, sınırın orda, sona doğru
1. Erkek şahıs: Hııı
2. Erkek şahıs: Sınırın orada, senin bir şeyin
1. Erkek şahıs: Tamam, Hıı
2. Erkek şahıs: Sınırın orada, sınırda, taşların orda
1. Erkek şahıs: Heeee
1. Erkek şahıs: Biri yerdedir haaa
2. Erkek şahıs: Tamam ben şimdi gider alırım
1. Erkek şahıs: Ee Tamam
2. Erkek şahıs: Tamam.”
Yeni dökümde “Ölmemiş” diye bir kelime de yoktu.

Zaten olması da mümkün değildi.

Çünkü bu telefon konuşması, Nevzat Bahtiyar’ın Narin’i gömmek için dereye götürdüğü 15.40’dan üç saat sonra 18.35’de yapılmıştı.

Sadece zaman akışını bilen birinin bile bu görüşmenin cinayetle bir ilişkisi olmayacağını tahmin etmesi gerekirdi.

Salim Güran, ifadesinde bu görüşmeyiifadesinde bir suç itirafı da yaparak anlatmıştı:

“Ben mısır arazisinin sulamasını yaparken kullandığım trafonun elektriğini bazen kaçak yapmak için bir alet kullanıyordum. Olay günü de o aleti R.A.’ya bırakmış olduğum taş dibinden alması için aradım. Görüşme içeriği tamamen bununla alakalıdır. Narin’in ölümü ile bir alakası yoktur.”

Yani özetle medya açıkça tape uydurmuştu.

Jandarma, şüphelenmeden tapeyi yanlış çevirip servis etmişti.

Ama bu son uydurma olmadı.

Birkaç gün sonra yine Halk TV’de iddialı bir başlık daha son dakika olarak dönmeye başladı.

4f4dh4.jpg

“Narin cinayeti aydınlanıyor. Halk TV haklı çıktı, yengenin ifadesi her şeyi açıkladı”

Bir trajediden kendisine “haklılık” çıkaran bu bencilce haber kısa bir süre sonra bütün medyada copy paste haberlerle dönmeye başladı:

“Cinayeti bu ifade aydınlatacak”, “Düğüm çözülüyor”, “Biri konuştu”

Hediye Güran, kapı komşuları olan Narin’in amcasının eşiydi. Cinayet günü her zamanki gibi Narinlerin evine gelmişti.

Halk Tv ve diğer copy paste medyası Güran’ın ifadesinde şöyle dediğini iddia ettiler:

"Narin bu ahırda öldürülmüş olabilir iddiasında bulunan yenge Hediye Güran, anne Yüksel Güran’ın, oğlu Enes’i dövdüğünü ve aralarında bir boğuşma yaşandığını gördüğünü aktardı.”

Hatta bu ifade üzerine bir teori de yazılmıştı:

“Narin bir şey gördü. Bunun üzerine ya bağırdı ya da "Babama söyleyeceğim" gibi tepki verdi. Bağırmasını engellemek için abi Enes, Narin'in ağzını bir eliyle kapattı bir eliyle de ensesinden bastırdı. Gürültüyü duyan anne Yüksel Narin olay yerine geldi ve kızını kurtarmak için ağabey Enes'in kolunu ısırdı. İşte ısırık izi büyük ihtimalle buydu. Şimdi gözler Adli Tıpta. Uzmanlar, anneden diş örneklerinin alınmasının ana nedeni bu olmalı dendi.”

Ertesi gün Hediye Güran’ın ifadesi çıktı.

İçinde ne ahır geçiyordu ne boğuşma ne de Enes.

Bu iddia da uydurma çıkmıştı.

Diğer pek çok iddia gibi.

Salim Güran’ı arabasının ön koltuğunda battaniyeye sarılı Narin’le benzincide gördüğünü iddia eden benzincinin ifade verdiği, kamera kayıtlarını Jandarma’ya teslim ettiği iddia edilmişti. Benzinci sahte bir profildi, ifade vermemişti, benzinciden kamera kaydı da yoktu.

Ama tecrübeli Emniyet muhabirleri bile oturup soruşturma evraklarına bakmadan, bu iddianın üzerine küçük bir kızı öldürmek için planlı aile cinayeti teorileri yazdılar.

5dsg5sd5g5sd.jpg

Köyde 2015’de HDP’nin, 2023’de İYİ Parti’nin birinci çıktığı, 2024’de DEM’in Hüda Par’dan çok ay aldığı defalarca yazılmasına, köyün Hizbullah ile bir ilgisi olmadığı anlaşılmasına, köyde gizli silah deposu olduğu iddialarının boş olduğu bilinmesine rağmen, gerçekler DEM Eş Genel Başkanı’nı kafasındaki ideolojik ezberleri tekrarlamaktan alıkoymadı.

f1fdh11dh.jpg

Narin’i paramiliter güçlerin öldürdüğü iddiası, cinayetin gizli ayinle işlendiği iddiası kadar deli saçmasıydı.

Ama Ahaber, Halk TV ve DEM Parti’yi farklı nedenlerle biraraya getiren önyargı ittifakı herkesin gözünü kör etmişti.

Geceleri aile meclisini toplayarak ertesi günkü ifadeleri belirleyen, ceset bulunmasın diye derenin debisini artıran, elektrikleri kesen, cep telefonu kullanmayı bırakan, ceset bulunmasın diye Jandarma’yı yanlış ihbarlarla oyalayan, sorguda İbrahim Kaypakkaya’dan daha sert çıkıp ser verip sır vermeyen şeytani “Omerta Köyü” ve sekiz yaşındaki kız çocuklarını öldürüp, cinayeti saklamak için birleşmiş bir aile ve köy hakkında nasıl olsa her şeyi söylemek serbestti.

Kimse oturup bunlar doğru olabilir mi diye sorgulamadı.

Halbuki ortada bir Omerta’da da yoktu. İfadelerinde aile üyeleri ve köylüler birbirleri hakkında pek çok aleyhte şey de söylemişlerdi.

Muhtarın karısı eşinden şüphelendiğini söylemiş, Narin’in abisi; amcası muhtar Salim ve Nevzat’ın samimiyetini, Nevzat’ın para karşılığı her şeyi yapabilecek ezik biri olduğunu anlatmış, anne, Narin ile amcanın arabasının önüne değil arkasına bindiklerini söyleyerek, ilk önce arabanın ön koltuğunda bulunan DNA ile ilgili muhtar amcayı zor durumda bırakmıştı.

Ama günlerce ana haber bültenlerinde yayınlanan Müge Anlı programına dönen cinayet vakasında, “Kan donduran iddia”, “şeytani plan”, “bunu da yapmışlar” gibi başlıklarla ne verilirse gidiyordu.

Koca gazeteciler, birkaç fazla tık uğruna, “Narin ne gördü de öldürüldü” sorusuna cevap olarak, doğrudan isim vererek ortada hiçbir veri, kanıt olmayan cinsel fantezileri yazmaktan çekinmediler.

sdg4s4g.jpg

Neredeyse son 20 günde ailede herkes birbiriyle hatta köpeklerle bile eşleştirildi.

“Ahırda amcası S. ile yengesi H’’yi gördü”

“Ağabeyi ve kuzenlerini eşcinsel ilişkide gördü”

“Ağabeyi ve amcasını ensest ilişkide gördü”

“Ağabeyi ile yengesini ilişkide gördü”

“Annesi ile amcasını ilişkide gördü”

“Amcası, annesi ve yengesini üçlü ilişkide gördü”

“Ağabeyini köpekle ilişkide gördü”

Bu iddialardaki çelişkiyle ilgili Fransa’dan Narin cinayetini yakından izleyen Diyarbakırlı yüksek lisans öğrencisi Miham Akkul’un tespiti çok yerinde:

“Medya hem namus cinayeti ,féodalité, ataerkillik gibi büyük sosyolojik aşağılamalar konusunda bonkördü ama paradoksal olarak anne ve amca arasındaki ilişkiyi bilen köyün bu “namussuzluğu” görmezden geldiğini, hatta baba ve Enes’in bile bunu sineye çektiğini, cinayeti örtbas ettiğini iddia ediyordu. Bütün bunlara tepki gösteren ve bu yüzden öldürülen tek kişi ise sekiz yaşındaki bir kız çocuğuydu.”

Korkunç bir suçun mağduru olan küçük bir kızdan köyün kahramanı yaratmak gibi ayıplar da işlendi.

dfh4d4h4d.jpg

Ama milyonlarca insana bu hikaye satılmıştı, tık ve övgü geliyordu, artık kitle “cinayeti işleyen ve susan köy” dışındaki her ihtimale siyasi örtbas olarak bakıyordu.

“Bu muhabirlerin sosyolojik hakikatleri gözardı eden küstah çıkarımlarını gördükçe öfkeden onları Türkiye’yi köy köy kasaba kasaba zoraki gezdirmek gibi uygulamalı sosyoloji dersleri fantezileri kurmaya başladım. Ortada bir ay boyunca asılsız ve tutarsız iddialar üzerine inşaa edilmiş bir kakafoni ve bu kakafoni içinde şaşkına döndürüp her şeyi inandırabildikleri devasa bir kamuoyu var. Açıkça aileye alt tarafı elbirliğiyle “kendi çocuğunuzu katledip gömdünüz ,anlatıverin bir şeyler bizi de daha fazla meşgul etmeyin , diretecek ne var bu kadar , bizim de işimiz gücümüz var sizle mi uğraşacağız” diye homurdanmaya bile başladılar.” (Miham Akkul)

Bir küçük kızın dramı belki insanların birkaç dakikalığına az önce yürüttükleri kavgalarına ara vermelerine, ideolojik ezberlerini, kültürel, sosyal önyargılarını, ırkçılık düzeyinde kanaatlerini bir kenara bırakmalarına neden olabilirdi ama olmadı.

Halbuki elde çok basit ve elle tutulur gerçekler vardı.

Narin’in camiden evine doğru yürürken en son görüntüsü 21 Ağustos saat 15.15’te okulun güvenlik kamerasından görülmüştü.

Jandarma kamerasına göre Narin’i dereye gömen Nevzat Bahtiyar’ın kırmızı aracının dere kenarına geliş saati ise 15.40.

Yani ne olduysa bu 25 dakikada oldu. Bu elimizdeki en net bilgiydi.

Ama kimse cinsel fanteziler kadar bu kritik bilgiyle ilgilenmedi.

DHA muhabiri çok doğru bir iş yaptı ve bir bölümü asfalt, bir bölümü ise toprak olan köyden dereye yaklaşık 2 kilometrelik yolu otomobille 40 kilometre hızla 7 dakikada katetti.

Yani 7 dakika daha gitti.

Geriye kaldı 18 dakika.

Üstelik bu 18 dakika Narin’in başına gelen felaketin kameralarda son göründüğü andan hemen sonra olduğunu düşünerek en maksimum süre.

Peki, bu 18 dakikaya neler sığmıştı?

Sahte çıkan ama hala tecrübeli emniyet muhabirlerinin bile doğruymuş gibi davrandığı arabayla benzinciye gitme senaryosunun sığmayacağı açıktı.

Peki, arabasının dere kenarına gittiği tespit edilince çapraz sorguda Narin’i gömdüğünü itiraf eden Nevzat Bahtiyar’ın birbiriyle çelişen iki ifadesi sığar mı 18 dakikaya?

Nevzat Bahtiyar’ın arabası dere kenarında güvenlik kamerasına yakalanınca çapraz sorguda Jandarma’ya verdiği ilk ifade, günler önceden dolaşıma giren ve sonra sahte çıkan benzincinin “arabanın ön koltuğunda battaniyeye sarılı ceset” iddiaları üzerine kurulmuştu.

Salim Güran’ın cesedi battaniye sarıp arabasına koyması, benzinciye gitmesi, sonra arabasıyla giderken Nevzat’la sebepsiz yere karşılaşması ve ardından olanların 18 dakikaya sığması hiç de mümkün gözükmüyor:

5fd5d5h5d.jpg

sd1gsd1gds1g.jpg

Nevzat Bahtiyar’ın savcılığa verdiği ve “gerçek ifadem” bu dediği ilkiyle çelişkilerle dolu ikinci ifadesi ise daha da ayrıntılıydı.

Cesedi Salim Güran’dan almış, eve getirmiş, çuval bulmuş, içine koymuş…

Bütün bunların 18 dakikaya sığıp sığamayacağına siz karar verin:

“İkametime 100 metre mesafedeki Arif Güran’a ait ikametin bahçesinden Salim Güran seslendi. Benimle işinin olduğunu, aracıyla geleceğini, hazırlanmam gerektiğini söyledi. Ağaç sulamayı bırakarak, bekledim. Birkaç dakika sonrası geldi. ‘Arabana bin ve beni takip et’ dedi. Oğluma ait araçla takibe başladım. 50 metre uzaklıkta mezarlığa giden yolda durduk. Güran’ın sağ ön camını açması üzerine ön koltukta, çocuğun sarılı olduğu battaniyeyi gördüm. Güran’ın araçtan inmesi üzerinde ben de indim. Battaniyeyi göstererek, ‘Arif’in kızını öldürdüm’ dedi. Eğertutmaz Deresi’ni göstererek, ‘Sen cesedi alıp yok edeceksin. Yoksa seni ve aileni öldürürüm’ diye tehdit eti. Güran’ın akrabası ve çevresiyle maddi olarak güçlü olduğundan bana ve aileme zarar vereceği korkusuyla kabul etmek zorunda kaldım.

“Narin’in cesedini aracımın arka koltuğunun paspaslarına bıraktık. Güran, cesedin sarılı olduğu battaniyeyi aracının sağ yolcu koltuğuna bıraktı. Battaniye bejdi. Aracımla geri geri ikametime yanaştım. İnerek, hızlı şekilde ikametimin avlusunda, inşaat malzemeleri bulunan çuvalı boşaltarak getirdim. Aracımın içerisinde, Narin’in başı aşağıda olacak şekilde, çantası ve terlikleriyle yerleştirdim. Eğertutmaz deresine hareket ettim. Dereye yakın bir ağacın altına park ettim. Çuvalın ağzını kapatmak istedim. Narin’in omzuna asılı çantasının kemerini söküp çuvalı bağladım. Dere kenarında doğal boşluğa cesedi bırakarak, üzerini üç adet taşla kamufle ettim. Ceset suyun içerisine girmiş oldu.

Zaten beni çağırdığı nokta Arif Güran’ın ahırının yanıydı. Ahırda cinsel ilişki yaşanmış olabilir. Kuran kursunda dönen Narin’in ahırda bir şeyler görmüş olabileceğini düşünüyorum.”

İfadedeki eylemleri bırakın, sadece diyalogları okumak bile 3 dakika sürüyor.

Kaldı 15 dakika.

Bütün bu eylemlerin 15 dakikada yaşanmış olması gerekiyor.

Tabii Narin’in patikaya girdikten hemen sonra öldürüldüğünü kabul edersek.

Bu mümkün mü?

Ya değilse?

df4hdf4h.jpg

Peki ya Narin’in camiden gelirken döndüğü evinin patikası üzerindeki diğer evin sahibi olan, o gün evde olduğu ve bahçede ağaçlarını suladığı bizzat kendi ifadesiyle kesin olan, iki ifadesi arasında apaçık çelişkiler olmasına, korkunç bir suçu soğukkanlılıkla anlatmasına rağmen medyada neredeyse itiraf ederek gerçeğin ortaya çıkmasına yardımcı olduğu için korumaya alınan ve Güran ailesinin suçu üzerine atmaya çalıştığı tanık muamelesi yapılan Nevzat Bahtiyar yalan söylüyorsa?

Küçücük bir kızın cesedini, çuvala koyup, çuvalın üzerini kızın çantasının ipiyle bağlayan sonra da üzerine 20 kiloluk kayalar bırakan ve bütün bunları kendi ifadesiyle “korkudan ya da 200 bin lira için” yaptığı itiraf eden, köyde cesede dokunduğu kesin olan tek kişi olan bu berbat adamın, kameralara yakalandıktan sonra çapraz sorgudaki itirafları nasıl oldu da Jandarma’nın ve medyanın baş referansı oldu?

Jandarma nasıl oldu da, “cesedi evime getirdim” diyen adamın evini daha yeni aradı?

Köyde sorgulanmayan neredeyse sadece köpekler kalırken, 5-6 yaşındaki çocuklar bile Jandarma’yı yanıltmakla suçlanıp ifadeye çağırılırken, “cesedi eve getirdiğini” bizaat kendisi anlatan Bahtiyar’ın eşine, annesine, çocuklarına o gün evde ne gördükleri neden sorulmadı?

Ya arabasının görüntüsü güvenlik kamerasına yakalanınca suçunun bir kısmını itiraf edip kurtulmaya çalışan gerçek katil oysa?

Ya en baştan beri davaya önyargıyla ve kafalarındaki tezleri desteklemek için bakan medya, siyasetçiler, vatandaşlar, bütün bu yalanlar, iddialar, fanteziler ve önyargılarla katile suçunu örtbas etmekte yardım ediyorlarsa?

Ya suç her türlü suç, ahlaksız ve suskunlukla suçlanan köylülerde değil de her şeyi çok iyi bilen, çok ahlaklı ve çok konuşan şehirlilerdeyse?

Bu olayın aydınlandığı gün sadece cinayet hakkında değil, Türkiye hakkında da çok şey öğreneceğiz

.23/09/2024 01:30

“Değiştirilmesi teklif edilemez” nasıl değiştirilmesi teklif edilemez oldu?

188
21 yıllık AK Parti iktidarında, beklendiği gibi laiklik henüz elden gitmedi. Cumhuriyet tarihinin en seküler toplumunda yaşıyoruz. Namaz kılanların, başörtüsü takanların sayısı artmıyor hatta bir veriye dayanmasa da çıplak gözle görünen biçimde düşüyor. İçkiye yüksek vergiler konuyor ama Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’de bu kadar çok içki ruhsatlı işletme olmamıştır, haliyle içki tüketimi de düşmüyor, artıyor. Atatürk de unutulmadı, aksine güçlendi, yine Cumhuriyet tarihinde Atatürk’e hakaretten en çok insanın gözaltına alındığı zamanlarda olabiliriz.

Yine de Türkiye’nin İslam devletine doğru gittiği fikrinden İslamcılar bile vazgeçti ama laikler vazgeçmiyor.

Yeni laik atak, Anayasa’nın ilk dört maddesinin değiştirileceği.

Üstelik bunu yapmasından korkulan parti de yüzde 1’i henüz görememiş, temsil ettiği Kürtlük ve İslamcılık kriterleriyle bunu kısa sürede yapması da pek mümkün gözükmeyen HÜDA-PAR.

CHP, gerçekten HÜDA-PAR’ın ilk dört maddeyi değiştireceğinden endişe mi ediyor yoksa kendisine dövecek bir DEM Parti buldu, milliyetçi popülizmin tadını mı çıkarıyor belirsiz.

AK Parti’nin DEM Parti’ye yaptığı muameleyi, CHP HÜDA-PAR’a yapıyor. Özgür Özel, mikrop bile dedi. Tabii Kürt haklarını savunanların onu bunun için kınamacağının gayet farkında olarak.

Burada kaygı duyulan ilk dört maddedeki laik devlet hükmü.

Yoksa HÜDA-Par’ın cumhuriyetle, demokrasiyle, bayrakla, marşla, başkentle bir sorunu yok.

Ama Anayasa’yı bir kere uzaktan görmüş olanlar da bilecektir ki, Anayasa’da laikliği düzenleyen tek başına bir 24. madde var:

“Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasî veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.”

Yani ilk dört maddeyi konuşmak laiklikten vazgeçmek demek değil.

Ama konuşulmasına bu tahammülsüzlük üzerinde konuşulmayı hakediyor.

Öyle görünüyor ki bazıları Anayasa’nın ilk dört maddesini bizzat Atatürk’ün yazdığını zannediyor.

Halbuki, Atatürk’ün bizzat bulunduğu ve muhalefeti tasfiye ederek egemen olduğu İkinci Meclis’in kabul ettiği 1924 Anayasası’nın ilk dört hükmünde böyle bir madde yoktu. 1937’ye kadar yapılan değişikliklerle ilk dört madde şöyleydi:

“Madde 1.- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

Madde 2.- (Özgün hali) Türkiye Devletinin dini, Dini İslâmdır; resmî dili Türkçedir; makarrı Ankara şehridir.

Madde 2.- (1928’deki değişiklikle)

Türkiye Devletinin resmî dili Türkçedir; makarrı Ankara şehridir.

Madde 2.- (1937’deki değişiklikle)

Türkiye Devleti, Cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, lâik ve inkılâpçıdır. Resmî dili Türkçedir. Makarrı Ankara şehridir.

Madde 3.- Hâkimiyet bilâ kaydü şart Milletindir.

Madde 4.- Türkiye Büyük Millet Meclisi milletin yegâne ve hakikî mümessili olup Millet namına hakkı hâkimiyeti istimal eder.”

Yani ne bugünkü dört maddeyle aynıydı ne de bu maddelerin değiştirilmesinin teklif dahi edilmesi yasaklanmıştı.

Hatta 1924 Anayasası tasarısının TBMM’deki görüşmeleri sırasında Bozok mebusu Hamdi Bey, devletin dinini, başkentini ve resmi dilini belirleyen 2. maddesinin, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu söyleyen 3. maddesinin ve TBMM’nin milletin tek ve gerçek temsilcisi olduğunu, egemenliği millet adına yalnız onun kullanacağını belirten 4. maddesinin de değiştirilmelerinin yasaklanmasını teklif etmiş ama bu öneri Meclis’te kabul edilmemişti.

1924 Anayasası’nda “değiştirilmesi teklif dahi edilemez” hükmüyle korunan sadece devletin Cumhuriyet olduğunu düzenleyen birinci maddeydi.

O da Anayasa’nın tepesine değil, 102. maddesine yazılmıştı:

“İşbu kanunun şekli Devletin Cumhuriyet olduğuna dair olan birinci maddesinin tadil ve tagyiri hiçbir suretle teklif dehi edilemez.”

Peki 1961 Anayasası’nın ilk dört maddesi nasıldı?

“1.- Türkiye devleti bir Cumhuriyettir.
2.- Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına ve başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, millî demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
3.- Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.
Resmî dil Türkçedir.
Başkent Ankara'dır.
4.- Egemenlik kayıtsız şartsız Türk Milletinindir. Millet, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle kullanır.Egemenliğin kullanılması, hiçbir suretle belli bir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılmaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.”

Yani 1961 Anayasası’nın ilk dört maddesi de bugünkünden farklı biçimde yazılmıştı.

Türkiye tarihinin belki de en sıkı Kemalist hukukçu ve askerlerinin eseri olan anayasanın ilk dört maddesinde Atatürk’ün adı bile geçmiyor, milliyetçilikten bahsedilmiyordu.

61 Anayasası’nda “değiştirilmesi teklif edilemez” maddesi ise 9. maddeye yazılmıştı, tıpkı 24 Anayasası gibi sadece Cumhuriyet’i koruyordu:

“9- Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki Anayasa hükmü değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.”

Peki, pek çoklarının Atatürk’ten miras kaldığını zannettiği 1982 Anayasası’na bu dört madde nasıl girmişti? Bu maddeleri kim yazmıştı?

Aslında 1982 Anayasası’nı hazırlayan Kemalist hukukçu Prof. Dr. Orhan Aldıkaçtı başkanlığındaki heyetin hazırladığı ilk taslakta “değiştirilmesi teklif dahi edilemez” diye bir dördüncü madde yoktu.

İlk taslakta ilk üç madde şöyleydi:

“1- Türkiye devleti bir Cumhuriyettir. Anayasa’nın bu hükmü değiştirilemez, değiştirilmesi teklif dahi edilemez.

2- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik, sosyal bir hukuk devletidir.

3- Türkiye devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.

Resmi dili Türkçedir. Bayrağı, şekli kanunda belirtilen, beyaz ay yıldızlı albayraktır.”
Milli Marşı İstiklal Marşı’dır.
Başkenti Ankara’dır.”

Darbeciler tarafından hazırlanmasına rağmen bu taslağın ilk üç maddesi de dahil olmak üzere bütün maddeleri aylarca tartışıldı.

Anayasa Mahkemesi üyesi Yekta Güngör Özden, taslak için “Devlet diktatörlüğü kurulmamalı” demişti. Barolar Birliği Başkanı Atilla Sav “Bu Anayasa ile otoriter bir rejim kurulabilir” diye uyarı yapmıştı. Türk-İş’ten akademisyenlere kadar günlerce taslak yerden yere vurulmuştu.

Ama kimse değiştirilmesi teklif edilemez diye bir madde önermemişti.

Sonra taslak darbecilerin seçtiği vekillerin oturduğu Danışma Meclisi’nin önüne geldi.

İlk dört maddedeki kelimeler de olmak üzere Anayasa’nın her kelimesi, kavramı eleştirildi, tartışıldı. Değiştirilmesi teklif dahi edildi.

Atatürk milliyetçiliği yerine Türk milliyetçiliği yazılmasını isteyen de oldu, İstiklal Marşı ve Türkçe’nin ilk dört maddede olmasına karşı çıkan da...

Hatta ilk üç madde eleştirileri için Prof. Dr. Orhan Aldıkaçtı şöyle demişti: “Bundan sonra Galata Kulesi’ne kızıl bayrak çekilemeyecektir.”

Fakat bu kadar sert bir sağcı olan Aldıkaçtı’nın bile kabul edemediği teklifler olmuştu.

Örneğin Anayasa’nın ilk üç maddesindeki bütün hükümlerin değiştirilmesinin teklif dahi edilemez hale getirilmesi teklifi...

Aldıkaçtı, sadece Cumhuriyet’in bu kapsama alınabileceğini söyledi, diğerlerine neden karşı çıktığını ise şöyle anlattı:

“Cumhuriyet ve Cumhuriyetin temel ilkelerinin değiştirilmeyeceği değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği hükümlerinin tasarıya eklenmesi isteniyor. Bir toplum devamlı değişir, dayandığı sosyal kuralların hukuk kaidelerinin değişmeyeceğini ilan madde dahi bir gün değiştirilirse ne yaparsınız. Ya çoğunluğun kararına uyarız ya isyan ederiz yahut da karşı karşıya dövüşürüz. Ama b ir sosyal kuralın değişmesine karşı çıkamayız. Sözlerim fazla soyut görünüyor. Somut örnekler de verebilirim. Mesele toplumun değişmesini durdurmayacak hükümler getirmektedir. Sadece Cumhuriyet’in değiştirilmeyeceğine ilişkin hükmün 11. Madde olarak konmasını teklif ediyorum.”

Yani 82 Anayasası’nın banisi Aldıkaçtı, darbecilerin Danışma Meclisi’nde bugünkü CHP’li pek çok milletvekilinden daha liberal konuşmuştu.

Onun teklifi Danışma Meclisi’nde kabul edildi, Anayasa’nın ilk taslağında hiçbir maddesinde bulunmayan “değiştirilmesi teklif edilemez” maddesi, tıpkı 1961 Anayasası’ndaki gibi sadece Cumhuriyet için 11. madde olarak Anayasa’ya eklendi:

"Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki Anayasa hükmü değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.”

Danışma Meclisi’nde kabul edilen 11. Maddenin gerekçesinde şöyle yazıldı:

"1924 Anayasası konarken saltanat henüz kaldırılmış bulunduğundan Cumhuriyet rejimini korumak için. Anayasada yapılacak bir değişiklikle saltanata dönülmesini önlemek amacına uygun olarak Cumhuriyet rejiminin değiştirilmez olduğu ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği Anayasa hükümleri arasına konmuştu. Fransa'da da 3. Cumhuriyetin başlarında aynı mealde Cumhuriyet rejimini koruyacak bir hüküm getirilmişti. 1924 Anayasasında hiç şüphesiz 3. Fransız Cumhuriyetinden esinlenerek saltanata dönüş eğilimlerine set çekilmiştir. 1961 Anayasası düzenlenirken böyle bir endişe artık kaybolmuştur. Atatürk'ün kurduğu ve gençliğe emanet ettiği Cumhuriyet rejiminden geriye dönüşün mümkün olamayacağı tartışılmaz bir gerçek olarak Türk milletince kabul edilmiştir. Buna rağmen sadece tarihî niteliğinden dolayı Cumhuriyet ilkesinin değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği 1961 Anayasasına konmuştur. Komisyonumuz da aynı sebeple hükmü tekrarlamıştır."

Peki, ilk dört maddenin konuşulmasını bile imkansız hale getiren, Anayasa’ya değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddesini kim soktu?

Danışma Meclisi’nde kabul edilen Anayasa taslağı, önce Kenan Evren ve beş generalin olduğu Milli Güvenlik Konseyi’nde kurulan Milli Güvenlik Konseyi Anayasa Komisyonu’nda incelendi.

Danışma Meclisi’nin Orhan Aldıkaçtı başkanlığındaki Anayasa Komisyonu sivil hukuk profesörlerinden oluşuyordu. MGK’nın Anayasa Komisyonu ise subaylardan kurulmuştu.

Komisyonun başına Genelkurmay’ın Baş Hukuk Müşaviri olan Hakim Tümgeneral Muzaffer Başkaynak vardı. Komisyonun diğer üyeleri de rütbeli askerlerdi.

Tabii komisyon sivillerin hazırladığı taslağı son haline getirirken yalnız değildi. Kenan Evren, komisyondaki çalışmalara katılıyordu.

Evren, 10 Ekim 1982 tarihinde günlüğüne şöyle yazmıştı:

“Anayasa üzerindeki çalışmalarımızı tamamlamak üzereyiz. Sık sık toplanıyor ve görüşmelerimizi sürdürüyoruz. 20 veya 21 Ekim tarihinde tamamlamayı programladık.”

Nihayet Anayasa Komisyonu’nun hazırladığı gözden geçirilmiş taslak Milli Güvenlik Konseyi’nin önüne geldi.

Danışma Meclisi’nin 193 madde ve 11 geçici maddeden oluşan Anayasa taslağı delik deşik edilmişti. Sadece 8 madde aynen kabul edilmiş, 32 madde madde numarası ve kenar başlığı değişikliği gibi teknik değişikliklerle aynen kabul edilmiş, geri kalan bütün maddeler değiştirilmişti. Beş madde tümden çıkarılmış, beş madde ise tümüyle yeniden yazılmıştı.

Hukukçu subaylardan oluşan Anayasa Komisyonu’nda yazılan beş maddeden biri de meşhur değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddesiydi.

Madde diğer ilk üç maddeyle birlikte MGK’nın önüne değişmiş olarak geldi ve MGK’nin beşi bir yerdesinden kimse söz almadı, madde sessizce ve aynen kabul edildi.

MGK, bu dördüncü madde için anayasa maddesi gerekçelerinin yazdığı rapora şöyle yazdı:

"Madde 4- Danışma Meclisinin kabul ettiği metnin 'Devlet şeklinin
değişmezliği' kenar başlıklı 11 inci maddesi 'Değiştirilemeyecek
hükümler' kenar başlığı altında anayasanın 1,2 ve 3 üncü maddelerini
kapsayacak şekilde 4’üncü madde olarak yeniden düzenlenmiştir.”

Yani herhangi bir açıklama bile yapılmadı.

“Değiştirilmesi teklif dahi edilemez”li maddenin komisyon başkanı tümgenerale mi, Kenan Evren’e mi ait olduğunu bilmiyoruz.

Ama kesin olan bir şey var; bugün ilk dört madde asla üzerinde konuşulamaz, başka bir biçimde de yazılamaz diyenler aslında Kenan Evren gibi düşünüyor.

Türkiye’de siyaset, medya, entelektüel tartışma bugün 12 Eylül’ün Danışma Meclisi’nin bile gerisine düşmüş durumda.

Darbecilerin Anayasacısı diye 40 yıldır eleştirilen Orhan Aldıkaçtı, bugünkü CHP’den TİP’e, medyadaki pek çok Kemalist, sol, sosyal demokrat yazardan daha demokrat, özgürlükçü ve özgüvenli kaldı.

“Değiştirilmesi teklif dahi edilemez diye BİR hüküm anayasada olmaz” diyenler karşılarında “Yoksa değiştirmek mi istiyorsunuz” diye itiraz eden milyonlarca endişeli Kenan Evren buluyorlar.

Değiştirilmesi teklif dahi edilemezlerin Türkiye’sini artık kimse yadırgamıyor.

.28/09/2024 02:01

New York Belediye Başkanı’nın gözü nasıl açıldı?

147
New York’ta BM binasının hemen karşısında Türkiye’nin Türkevi diye bir binası olmasının bugünlerde ortaya saçılan iddianameyle tamamen zıt çok mütevazi bir hikayesi var.

ABD’deki Türk mirası üzerine çalışmalarıyla tanınan Işıl Acehan’ın yazdığına göre hikaye 60’larda bir emekli öğretmenin girişimiyle başlamış.

Muhittin Akdik, hattatlar, ressamlar yetiştiriş Gümüşhaneli kent soylu bir aileden geliyor.

1919’da öğretmen olarak göreve başlamış, başmüfettiş, İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü yapmış. Emekli olduktan sonra da Kadıköy’de 1957 yılında ilk-orta ve lise olarak hizmet veren Özel Marmara Koleji’ni kurmuş.

Kolej o yıllarda Türk girişimcilerin pek olmadığı özel eğitim sektöründe zamanının çok ilerisinde bir okul.

Öğrencilere dayak atmayı bırakın bağırmayı bile yasaklamış, belli saatlerde okulda İngilizce eğitim verilmiş.

Okulun yeri bugünkü Akmar Pasajı’nın olduğu yerdeymiş.

Ama üç yıl sonra belki de 1960 darbesi nedeniyle Muhittin Bey ve öğretmen olan eşi ABD’ye taşınmışlar.

Ama orada da boş durmamışlar.

1961 yılında ABD’deki Türk Cemiyetleri Federasyon Başkanı olan Muhittin Akdik, New York’ta Türk cemiyetleri aynı çatı altında toplayacak bir Türkevi için ilk girişimlere başlamış.

Para toplanmış ama yeterince toplanamış ama fikir canlı olarak yaşamış, Ankara’dan destek istenmiş.

O destek 1977’de gelmiş.

Aslında destekten çok Niğdeli bir bürokratın girişimciliği, inisiyatif kullanması ve ileri görüşlülüğü bu.

Cafer Tayyar Sadıklar, memuriyetine Niğde Maiyet Memurluğu ve Çamardı Kaymakam Vekilliği ile başlamış.

Sonra Maliye Müfettişi olmuş. ABD’de mastera gönderilmiş, doktora yapmış, Hazine’de çalışmış, Tokyo’da ve Washington’da Maliye Müşavirliği yapmış.

Temmuz 1976'da da Demirel tarafından Merkez Bankası başkanlığına atanmış.

Tam bir Türkiye başarı hikayesi olan hayatını anlattığı Başka Bir Aşk İstemez - Vatan Hizmetinde Elli Yıl adlı anılarında, 1977 yılında Türkevi’ni nasıl satın aldıklarını şöyle anlatmış:

“Merkez Başkanı olarak, 1977 yılında New York’a bir ziyaret yaptım. Bu ziyaretimiz sırasında New York Başkonsolosu Sıtkı Coşkun ve Maliye Temsilcisi Turan Kıvanç, bugün Türkevi olarak kullanılan, Birleşmiş Milletler binasının tam karşısındaki 11 katlı binanın icra yoluyla satıldığını ve çok kelepir olduğunu bildirdi. Binayı, Merkez Bankası New York Temsilcisi İsmail Şengül’le birlikte gidip, gördüm. İfade edilen fiyat 3,2 milyon dolardı. Gerçekten kelepirdi. Türkiye’nin New York’taki binaları da değişik yerlerde ve yetersizdi. Merkez Bankası’nın da yeni bir büroya ihtiyacı vardı. Bu gibi binaların satın alınması için, Dışişleri Bakanlığı’nın bütçesinde bir ödenek olması ve de Ankara’dan satın alma talimatının gelmesi gerekirdi. Bu işlemler için zaman yoktu. Ya bu parayı ödeyip, binaya sahip olacaktık veya bu fırsatı kaçıracak ve binayı Kuveytliler alacaktı. Kararı şahsen ben verdim ve New York Federal Rezervlerdeki dövizlerimizde gerekli miktarı imzalarımızla sağladık. Bir anlamda riski tamamen ben aldım... Bina satın alındı. Daha sonra Dışişleri Bakanlığı işlemleri tamamladı.”

İşlemleri tamamlayan Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil.

Sadıklar ise açılışı göremeden, yeni hükümetin Başbakanı Ecevit tarafından görevden alınmış.

Yani iyi eğitimli insanlar, vizyoner bir bakışla alınmış bir bina Türkevi.

Uzun yıllar boyunca eskimiş, Asala saldırıları atlatmış bina 2020’lerin başında yine vizyoner biçimde Erdoğan’ın girişimiyle büyütüldü, eski binanın yerine bir gökdelen dikildi ve BM karşısında bugünkü görkemli bina ortaya çıktı.

Buraya kadarki kısmı Türkiye’nin toplam bir başarı hikayesi.

Peki, bu bina neden bugün bütün ABD gazetelerinde rüşvetle anılıyor?

Çünkü uzayan inşaat, çıkan sorunlarla açılışı geciken gökdelenin yangın ruhsatı meselesi “Türk usulü” çözülmüş.

Erdoğan’ın geldiği bir gezide Türkevi’ni açma telaşına düşen New York’taki Türk diplomatlar çözümü hızlandırmak için New York’un belediye başkanı Eric Adams ile olan ‘iyi ilişkileri’ni kullanmışlar.

Bu iyi ilişkiler de yıllar içinde belediye başkanının süfli talepleri karşılanarak elde edilmiş.

Hediye THY biletleri, Business upgradeleri, Bahçeşehir Üniversitesi’nin sahibinin davetiyle organize edilmiş iyi bir otelde konaklama ve tekne gezisi gibi lüks sayılmayacak ‘misafirperverlik’lerin yapıldığı iki Türkiye gezisi gibi Türkiye’de kimsenin ayıplamayacağı Özgür Özel’in tabiriyle “jestler” bunlar.

57 sayfalık iddianamede Eric Adams ve kendisi kadar heveskar partneri için 2015’den itibaren yapılan bu‘ jest’lerin toplam 125 bin doları bulmuyor.

Türkiye’de bu parayla İstanbul’un kenar ilçelerden birindeki bir imar müdüründen inşaat ruhsatı bile koparmak zor olabilir.

Ama bu jestlere Türkiye’de olmasa da ABD’de yolsuzluk deniyor.

Türkiye’de bir kurumun, kişinin davetiyle bir siyasetçinin, belediye başkanının, hatta gazetecinin bir geziye gitmesi son derece sıradan, rutin bir misafirperverlik iken, ABD’de ve pek çok Batı ülkesinde bu bir yolsuzluk türü.

İddianamedeki delillerden biri Eric Adams’ın seçim kampanyasına Türk işadamının yaptığı 10 bin dolarlık bağış.

Bu da Türkiye’de sıradan bir müteahhitin yatırım ya da vefa borcu olarak bir ilçe belediye başkanının seçim kampanyasına çanta içinde bıraktığı paradan bile az olabilir.

Ama ABD’de bir siyasetçinin yurtdışından seçim kampanyasına bağış alması yasak.

Ama aynı ABD’de yurt içindeki her türlü dış kaynaklı karanlık lobiden para alıp, onların kulu kölesi olmak yasal ve meşru.

İddianameye bakılırsa Eric Adams ve Şili’ye uçarken bile Türkiye aktarması olup olmadığını soran coğrafya bilgisi, turistik heveslerinden az olan partneri özellikle THY’nin business konforunun müptelası olmuş.

Sadece Türkiye değil, diğer ülkelere uçuşlarında da onlara “yardımcı” olunmuş, upgradeleri yapılmış, perdelerin arkasında sıcak havlu ve limonata servisiyle ucuza gönülleri kazanılmış.

Anlaşılan 80’ler ve 90’lar boyunca 22 yıl New York’ta polislik yaptıktan sonra 2006’da siyasete giren önce Brooklyn’nin sonra da New York’un ilk siyahi belediye başkanı seçilen Eric Adams’ın da meşrebi bu jestlerin için genişmiş.

Kariyeri boyunca fırsatların peşinde koşmuş, tuhaflıklarıyla meşhur bir siyasetçi.

Bir ara Cumhuriyetçi bile olmuş ama sonra siyahi olmasını fırsata çevireceği en iyi adresin, Brooklyn ve New York’ta seçimleri, CHP’nin Çankaya-Kadıköy rahatlığında kazanan Demokratlar olduğuna karar vermiş.

Bugüne kadar yolsuzluktan çok zihni sinir projeleri gibi icraatları ve yer yer Sarıgül havası da veren, çam deviren açıklamalarıyla meşhurmuş.

En büyük icraatlarından biri New York’un en büyük derdine karşı 100’e yakın fareyi boğabilen fare tuzağı. Tanıtımını ölü farelerle yapması ise epey mide bulandırmış.

“Pantolonunu ve imajını yükselt” sloganlı kampanyasıyla da düşük belli pantolon giyen siyahi gençleri iç çamaşırlarını göstermemeye ikna etmeye çalışmış.

Ebeveynler için çocuklarının evde silah, uyuşturucu saklayabileceği muhtemel yerleri gösteren videolar çekip, prostat farkındalık kampanyasında kadınlara prostat soruları sormuş, gençlere jest için kulaklarını deldirmiş, Times Square’e kısa süre sonra balkona atılan yürüme bandına dönecek robot polisler koymuş, New York’u överken “Ticaret Merkezi’ne çarpan uçaktan, küçük işyerinin açılışını kutlayanlara kadar herşeyi yaşayabileceğiniz bir şehir” demiş.

Lobilerin yönlendirmelerine açık bir başkan olduğunu da aslında hiç saklamamış.

Dünyada tatil için en sevdiği yer olarak İsrail’in işgali altındaki Golan Tepeleri’ni göstermesi herhalde şehirde Türk lobisinden çok daha güçlü olan Yahudi lobisine bir jestiydi.

Ama Ağlama Duvarı’na Hustler yazan bir şapkayla gidip yeni bir skandala imza attığı Kudüs gezisinin masraflarını kimin karşıladığını savcılar sorgulamadı.

New York’a yeni gelen göçmenlerle “harika yüzücüler” diye dalga geçip, taşradan gelenlere karşı “Ohio’ya geri dön”, “Iowa’ya geri dön” kampanyaları yapması Türkiye’de belli çevrelerde de sempatik bulunabilirdi.

Özellikle de New York’u “Amerika’nın İstanbul’u, Mexico City” si diye tarif etmesi..

Ama herhalde bu benzetmeyi yaparken iddianamedeki yerli ve milli olayları kastetmemişti ama iddianameye karşı kameraların karşısına siyahi dini liderlerle çıkıp, hamasi laflar ederek kendini savunması bize çok tanıdık gelebilir.

Varlıklı olmayan eski bir polisin siyasetteki fırsatları keşfetmesi ise kendimize haksızlık etmeyelim sadece bize özgü olmayan evrensel bir aydınlanma.

Birkaç bin dolar maaş alırken, milyon dolarlık kararlara imza attığının farkına varan her resmi görevli gibi o da etik ile fırsat arasında kalmış gözüküyor.

Muhtemelen benzer pozisyondaki mevkidaşları gibi “benim imzamla adamlar milyon dolarlar kazanacaklar, zaten bana hakkım olan verilmiyor, benim çocuklarım da iyi üniversitede okumasın mı” gibi meşrulaştırıcı iç muhasebe konuşmaları yapmıştır.

Belki Türk ‘misafirperverliği’ onun bu iç muhasebesinde bir karara varması için teşvik edici olmuştur.

Şimdi, koca New York’un Belediye başkanı iken vizyonsuz yolsuzluğu ve tamah ettikleriyle ABD medyasında rezil ediliyor.

Türkevi’nin çözülemeyecek imar izni meselesini, THY uçağının Business bölümünde sıcak havludan sonra limonata servisi ile çözmek Türkiye’de ise bir başarı olarak bile görülebilir.

New York’un küçük İstanbul’a dönmesi hikayesinden ise herkesin çıkaracağı dersler olmalı.

.30/09/2024 02:01

Peki senin muhalefetin kime?

150
Nasrallah’ın öldürülmesinden hemen sonra Amerika’da ana İsrail lobisi AIPAC’i bile iki devletli çözümü ve Filistinlilere yardımı savunduğu için fazla işbirlikçi ve Arapsever bulan Las Vegas’ın büyük kumarhanelerinin patronu, aşırı sağcı bir İsrail taraftarı olan Adelson ailesinin kurduğu Amerikan Yahudi Konseyi’nin (IAC) ABD’deki toplantısının ilginç bir konuğu vardı.

Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin aynı adlı oğlu Rıza Pehlevi

Rıza Pehlevi Jr. uzun süredir ABD’de yaşıyor, Amerikan Cumhuriyetçilerinin, İsrail lobisinin gözdesi. O da bu ilgiden memnun, onlara duymak istediklerini söylüyor. , Profiline bile “demokratik, laik İran için mücadele ettiğini” yazmış ki kimse yanlış anlamasın!

Ama nihayetinde Müslüman bir ülkenin veliaht Prensi, İslami rejime muhalefet ederken herhalde bir noktada duruyordur ve mesela Gazze’de olanlar için de birkaç cümle söyleyebiliyordur diye düşünüyor insan.

Ama hayır, o noktayı çoktan geçmiş.

Trump’ın hem de Netanyahu’nun en büyük destekçisi olan Adelson ailesinin toplantısında, her yerin İsrail ve ABD bayraklarıyla kaplı olduğu küçük bir otel salonunu doldurmuş iki yüz üç yüz kişiye, İran Şahı olarak anons edilmek ona yetiyor olmalı ki şahlık dönemi tarihi İran bayrağının altında şu cümleleri kurdu:

“Mahsa Amini'nin öldürülmesinin ve yüzlerce İranlı protestocunun katledilmesinin ikinci yıldönümünden sadece günler sonra ve 7 Ekim'in ve yüzlerce İsrailli sivilin toplu katliamının birinci yıldönümünden günler öncedeyiz.

Ancak tüm bunlara rağmen İran, Amerika ve İsrail halkları arasındaki olağanüstü dayanışmaya tanık olduk. Dünyanın dört bir yanındaki şehirlerde 7 Ekim sonrası düzenlenen mitinglerde, rüzgarda dalgalanan ve güneşte parlayan Yıldızlar ve Çizgiler, Davut Yıldızı ve kadim ve ebedi İran bayrağı Aslan ve Güneş'in gururla yan yana dalgalandığını gördük.

İran halkı İsraillilerin ve Amerikalıların yanındadır çünkü İslam Cumhuriyeti sizin için gelmeden önce bizim için geldi. Bizimki ortak bir deneyimdir. Mücadelenizi biliyoruz.

Eğer harekete geçmezsek ve İslam Cumhuriyeti iktidarda kalırsa, bunların hiçbiri mümkün olmayacaktır. Aslan ve Güneş yeniden doğduğunda, dünya yeni bir barış şafağı görecektir.”

Ve tabii otel salonunda coşkulu alkışlar.

Ama tahta geri dönme hayallerini İsrail ve ABD’nin İran rejimini Saddam rejimi gibi yıkıp, kendisini göreve atamasına bağlamış koca İran Şahı’nın oğlunun kendini düşürdüğü acıklı halden fazlası bu.

Altındaki yorumlara bakılırsa rejim muhalifi İranlılar bile bu kadarına pes demişler.

Ama genelde diasporadaki İran muhalifleri çok öfkeli. Öfkeleri için çok da haklı sebepleri var.

Ama bu kuru öfke hiçbir işe yaramıyor.

Mesela Mahsa Amini’nin ölümünden sonra saçına taktığı çiçekle Batı’da epey meşhur olan feminist aktivist Masih Alinejad’ınki. O da katıldığı yayınlarda İsrail’in Hamas ve Hizbullah karşısındaki zaferlerini kutluyor. İsrail vurdukça, İran’daki rejimin çökeceğini düşünüyor olmalı. Demokrasi, insan haklarından anladığı tek şey de herhalde İran rejimin çökmesi.

Norveçlileri, İrlandalıları isyan ettiren Gazze’deki insan hakları trajedesi için bir çift laf söyleyerek birkaç klişeyi tekrarlayarak sürdürdüğü dünya turuna zarar vermek istemiyor olmalı.

Ne de olsa gittiği her yerde de cesaretine övgüleri ve ödülleri topluyor. Üstelik İran dışında İran’ı eleştirmek için cesarete de ihtiyaç yok, muhataplarının önyargılarını tatmin etmek yeterli.

Nasıl olsa onu İranlı kadın hareketinin temsilcisi olarak görmek isteyenler var.

Halbuki temsil ettiği tek şey kendisi. Batılı dinleyicileri heyecanlandıran konuşmalarının İran’da tek bir halıyı bile yerinden kıpırdatacak etkisi yok.

İşte tam olarak bu nokta; siyaseten iktidarlara muhalefet etmekle, kendi toplumuna, ülkesine, kültürüne, habitusuna muhalefet etmek arasındaki ince çizgi.

O ince çizginin bir tarafında muhalif iken hemen karşısında hain olarak damgalanmak mümkün.

"Bu öfke kurucu ve sonuç alıcı da değil, şahsi, refleksif, fırsatçı. Ve sonuçları itibarıyla da muhalefetin toptan kriminalize edilmesi, dış güçlere bağlanmasında başka pek bir işe de yaramıyor."

Muhtemelen İran rejimi İsrail’i savunan Şah’ın oğlundan ve çiçekli feminist aktivistin bu performanslarından çok memnun oluyordur.

Özellikle dış politikadaki pozisyonlar o yüzden sadece dış politika değil. İçeriye, tarihe, coğrafyaya, toplumuna nasıl baktığın hakkında da bir fikir veriyor.

Ve insanlar buradaki ilk reflekslerden bunu anlıyor ve hissediyorlar.

Türkiye’deki iktidara kızıp İsrail’i tutmak, Türkiye’deki iktidara kızıp Filistinliler ve Arapların trajedisiyle mutlu olmak ya da onlarla dalga geçmek, ABD’ye sırtını dayamış İsrail’in kudret gösterilerine gıpta etmek, Batılıların Türkiye eleştirilerinin hep haklı olduğunu zannetmek, Türkiye’nin de BAE gibi, Azerbaycan gibi Batı’da takdir gören, İsrail’i kızdırmama pahasına Gazze’den olan biten hakkında tek kelime etmeyen ülkeler gibi görmek istemek o yüzden sadece dış politika tercihleri değil.

Bunlar temel tercihler. Türkiye’deki muhalefet bu temel tercihler konusunda tam olarak bir güven vermiyor.

Türkiye, dış politikada artık eski “aman başımız ağrımasın Ali Rıza Bey” e dönemez, öyle bir konforlu dünya kalmadı, özellikle de Ortadoğu’da. Kültürel ve tarihsel olarak BAE, Azerbaycan ya da Arnavutluk gibi davranamaz.

Toplum dengeli bir şekilde ama Türkiye’nin dış politikada aktif olmasını, sözünü söylemesini istiyor. Dış politikada tarihsel, kültürel, dini bağların yok sayıldığı kimliksiz, nötr politikanın diplomatik çevreler dışında bir müşterisi yok. Toplumdaki bu talebi büyük bir yıkım olmadan geriye saramayız, siyaset de görmezden gelemez.

O yüzden muhalefetin de büyük, aktif bir Türkiye vizyonu olmalı ama bu vizyon Yurtta Sulh Cihanda Sulh gibi güzellik yarışması sloganı olmamalı. Dış politikada “NATO, CENTO’ya sadakat”, “Ortadoğu bataklığından uzak durmak” gibi klişelerin geçerliliğinin kalmadığı, sırtını bir ittifaka dayayıp hiçbir konuyu düşünmemek, o ittifaka göre elini kaldırıp indirmenin devrinin geçtiği anlaşılmalı.

Böyle bir kimliksiz, nötr Türkiye’ye Batılı müttefiklerimizin de işine yaramaz.

Bir zamanlar Sovyetlere, Rusya’ya karşı sadece coğrafi olarak o kimliksiz Türkiye’nin bir değeri vardı ama artık yok.

Onlar için de kendi doğal hinterlandındaki kültürel, dini kimliklerle barışık ama bunları demokratik değerlerle güçlendirmiş bir Türkiye’nin sözünün değeri var.

ABD’de bir otel salonunda, kumar parasıyla İsrailcilik oynayan bir ailenin toplantısında Şahcılık oynayan devrik İran Şahı’nın çaresiz ve işsiz oğluna bakarak ibret almakta fayda var.

.02/10/2024 02:00

Beyrut bizim neyimiz olur?

141
Cumhurbaşkanı Erdoğan Meclis açılışında konuşurken “Vaat edilmiş topraklar hezeyanıyla hareket eden İsrail yönetiminin tamamen dini bir fanatizm ile Filistin ve Lübnan'dan sonra gözünü dikeceği yer bizim vatan topraklarımız olacaktır. Netanyahu hükümeti Anadolu’yu da içine alan bir ham hayal kurmakta” dedi.

Bu korku ya da propaganda bir süredir medyada ve sokakta dillendiriyor. İsrail’in hedefinin Türkiye de olacağı, Türkiye’nin İsrail ile savaşacağı konuşuluyor. Ya da konuşulması isteniyor.

İsrail’in pervasızlığının her türlü korku ve propogandayı tetiklemesi normal.

Arz-ı Mevud yani Vaad Edilmiş Topraklar meselesi Türkiye’de çok daha eski ve meşhur bir meseledir. Tekvin’deki “Aynı gün, Tanrı İbrahim’e “Senin soyundan gelenlere Mısır Nehri’nden Büyük Nehre, Fırat Nehri’ne kadar uzanan toprakları veriyorum’ diyerek bir antlaşma yaptı” ayetine dayandırılan Arz-u Mevud’daki Büyük Nehir Fırat olunca Büyük İsrail’in ucu bizim topraklarımıza da gelir.

Ama Arz-ı Mevud’u gözüne kestirmiş bir siyasi hareket hiç olmadı İsrail’de.

Filistin ve Ürdün’ün tamamını içine alan bir Büyük İsrail, Netanyahu’nun da geldiği Revizyonist Siyonizm’in megola ideasıdır.

Ama Erdoğan’ın bir sonraki cümleleri daha ilginçti ve üzerinde konuşulmayı hakediyordu.

Şöyle dedi: “Hatay Yayladağ’daki Suriye sınırından Lübnan sınırı 170 km. Türkiye, Lübnan'a arabayla sadece 2,5 saat uzaklıkta. Antakya ile Gazze arası Ankara ile Aydın arası kadar.”

Tabii ki bunları yaşadığımız coğrafyaya sırtımızı dönmemiz, bu bataklığa girmemiz, taraf olmamız gibi ancak depresyona girmiş bir Türkiye’den beklenecek dış politika tezlerine bir cevap olarak söyledi.

Ve Milli Görüşçülükten kalma Arz-ı Mevud meselesinde olmasa da bu konuda çok haklıydı.

19. yüzyılın sonlarında Beyrut’ta sevdiğine verilmeyen kızlar, İstanbul’daki padişahtan yardım istiyorlardı.

Tarihçi Engin Deniz Akarlı’nın arşivlerden çıkardığı bu gerçek olayın kahramanı

Necla, 1869 yılında Cebel-i Lübnan’da doğmuştu.

Bölgenin en güçlü iki Dürzî ailesinden biri olan Arslanların kızıydı. Babası Dürzî reislerinden Emir Ahmed’in tek oğlu olan Halil Arslan’dı. Siyasetle pek ilgili olmayan, ticari işleriyle ilgilenen baba Arslan’ın yerine o yıllarda ailenin reisliğini, babasının amcaoğlu olan Mustafa Arslan yürütüyordu.

Köy filmlerinin değişmez melodram sebebi beşik kertmesi bir Dürzî âdetiydi de. Aileler, Necla ile ailenin reisi Mustafa Arslan’ın oğlunu büyüyünce evlendirmek üzere anlaşmışlardı.

Ama Necla, Lazaristlerin kurduğu okulda okurken hiç yapmaması gereken bir şey yapmış ve aşık olmuştu.

Hem de Beyrut’ta okulunun yakınlarındaki bir Fransız Cizvit okulunda okuyan yine Arslan ailesinden Emin Mecid adlı bir oğlana.

Yıllar geçmiş ama aralarındaki aşk bitmemişti. Emin 25, Necla 24 yaşındaydı. 1893 yılında iki genç evlenmeye karar verdiler. Bu açıkça töreye meydan okumak, aileler arasındaki anlaşmayı yok saymaktı.

Necla, Emin’i görmemesi için bir eve kapatıldı.

Cebel-i Lübnan’da derdine derman olacak kimse kalmayan âşık Emin, son çare olarak Bâb-ı Âli’ye, sadrazama şikâyet mektubu yazdı. Ama bir çözüm bulamadı.

Bu kez Necla, kapatıldığı evden İstanbul’a hem de doğrudan padişah İkinci Abdülhamid’e bir şikâyet dilekçesi göndermeyi başardı.

Genç kız, 25 Nisan 1894’de gönderdiği telgrafta padişaha şöyle sesleniyordu:

“Yirmi beş yaşındayım ve aklı başında bir yetişkinim. Buna rağmen “istemediğim bir adamla nikâh akdimin icrasına ailem tarafından bir müddetten beri ısrar olunmakta. Bu yüzden hayatımı karartan eza ve cefalara uğratılıyorum. Bu baskılardan kurtarılmam için merhametli padişahımdan başka sığınağım, tutunacak dalım kalmadı... “İşbu muamele-i gaddarânenin tahkikiyle, şer’-i şerif ve kanun-ı münif dairesinde muamele görmekliğim zımnında Beyrut Vilayeti’ne irade-i seniyye” gönderilmesini istirham ederim.”

İstanbul bu kez meselenin halli için Beyrut Valisi Halil Halid Paşa’yı görevlendirdi.

Uzun ve acıklı olaylar oldu. Nihayet hastalanan Necla’nın “Şuurunda eser-i halel (bozukluk)” tespit edildi.

Baba Halil, Kızını İstanbul’a götürüp tedavi ettirmek istedi. Bâb-ı Âli’ye soruldu. Hemen cevap geldi: “Gönderin kızı.”

Necla, İstanbul’a gitti. Tedavisiyle bizzat Padişah 2. Abdülhamid ilgilendi. Tüm masrafları karşıladı. Sadrazam Ahmed Cevdet Paşa, tedavi süreciyle bizzat ilgilendi. Necla’nın durumu iyice ağırlaştı, hastaneler bile onu kabul etmek istemedi. Ancak üç yıl sonra uzun ve çetin tedaviler sonucunda iyileşebildi.

Bu uzun aşk hikayesinin sonu mutlu bitti, Necla ile Emin muradına erdi.

Beyrut ile İstanbul arasındaki yakın ilişki ise 20. yüzyılda da devam etti.

Bundan sonra 100 yıl önce Diyarbakır’dan İstanbul’a gitmenin en kestirme yolu karayoluyla Beyrut’a gelip, gemiye binmek ya da Halep’e gidip trene binmekti.

Mesela Atatürk 1918’de Diyarbakır’dan İstanbul’a giderken, Diyarbakır’dan Mardin’e oradan Halep’e gidip trene binmişti.

Hicaz Demiryolu yapılmadan önceki en kestirme rota da Beyrut’a gidip gemiye binmekti.

Yine bu yüzden 1970’lerde bile Mardin’de iş arayanlar İstanbul’a, Mersin’e değil, Beyrut’a çalışmaya gidiyorlardı.

Beyrut ve Halep, Diyarbakır’a bugünkü imkanlarla karadan beş saat uzakta. Ankara ve İstanbul’dan daha yakın.

İstediğiniz kadar uzakmış gibi davranın.

Coğrafi, kültürel, sosyal olarak kaçamayacağımız kadar yakınız.

Türkiye’nin siyaseten ve ekonomik olarak yıldızının parladığı 2010’lu yıllarda Beyrutlu bir Sünni Şii orta sınıf ailenin çocukları için en büyük gelecek yatırımı İstanbul’dan ev almaktı.

Hala Iraklılar, Libyalılar, İranlılar için bu böyle.

Türkiye uzun yıllar bu bağlar yokmuş gibi davrandı ve komik duruma düştü.

Nihayet bunun itibarsız bir inkar ve yok sayış olduğu anlaşıldı.

Türkiye’den Mavi Anadoluculukla bir Akdeniz ülkesi, NATO’culukla bir Atlantik ittifakı ortağı, AB’cilikle bir Avrupa ülkesi, Turancılıkla Türk dünyasının abisi, İslamcılıkla bir Hilafet merkezi çıkarmak mümkün. Hepsi denendi ama hepsi tek başına başarılı olamadı.

Çünkü Türkiye bunların hepsinden birer parça taşıyor. Sadece biri olamaz ve olamadı, olamayacak da.

Ama hepsinden biraz olabilir. Bunu da ancak ülkenin coğrafi, tarihsel, sosyal hinterlandıyla, coğrafyasındaki bütün etnik, kültürel, dini çeşitlilikle barışık olanlar yapabilir.

İstersen barışık olma. Bir gün savaştan kaçanları kapının önünde bulursun ve barışmak zorunda kalırsın.

Emevi Camii’nde Cuma namazı kılmak için Suriye’nin yönetimini ele geçirmeye gerek yok, yoktu, olmamalı da.

Ama az ötede Suriye’de insanlar bombalanırken kapılarımızı açmamak, onlara yardım etmemek gibi seçeneğimiz de yok, yoktu, ileride de olmayacak.

İstesek de istemesek de, hoşlansak da hoşlanmasak bu bölgenin insanlarıyız ve bu bölgenin güçlü eski emperyal ülkesinin çocuklarıyız.

İmparatorluk mirasçısı ülkelerin halkları emperyal hislerini kaybetmezler. Önemli olan bu emperyal hisleri medenileştirmek, kendi kabuğuna çekilmekle yayılmacılık arasında bir denge kurmayı başarmakta.

Büyük devlet olmak istemek suç değildir. ABD’nin, Rusya’nın, Çin’in ve pek çok Avrupa ülkesinin istediğini, eski emperyal imparatorlukların devamı olan ülkelerin talep ettiğini Türkiye’nin de istemesi ayıp değildir.

Pozitif bir emperyal vizyon da mümkündür.

100 yıllık sömürge geçmişiyle Fransa’nın elleri ve kollarıyla içinde olduğu Lübnan’la yüzlerce yıllık münasebeti ve coğrafi yakınlığı olan Türkiye’nin tarihsel bağlarını yok sayamayız.

Yok saymaya çalışan hem içeride hem de dışarıda ezik ve itibarsız görünür.

Siyasetçiler, entelektüeller bu hisse karşı mücadele etmek, suyun akışının tersine yüzmeye çalışmak yerine olanı kabul etmeli, olandan güçlü, itibarlı, barışçıl, büyük bir Türkiye çıkarmanın yollarını aramalı.

Etimiz de butumuz da buna müsaittir, yeter ki aynalara küsmeyelim.

.5/10/2024 02:01

İstanbul ilçe de yapılacak mı?

67
2004 yılında İstanbul’da toplanan İslam Konferansı Örgütü toplantısında o güne kadar örgütün tarihinde olmayan bir durum ortaya çıkmıştı.

Toplantıda yeni İKÖ Genel Sekreteri seçilecekti ama kurulduğu günden bu yana genel sekreterlerini konsensüsle önceden seçen örgütte bu kez konsensus değil üç aday vardı.

Türkiye’nin adayı Ekmeleddin İhsanoğlu, Malezya’nın adayı ve Bangladeş’in adayı.

O sırada Dışişleri Bakanı olan Abdullah Gül “o halde sandık koyup, seçim yapacağız” dedi.

Ama sınıf başkanlarını bile seçimle seçen bize çok normal gelen bu yöntem, İKÖ üye ülkelerin temsilcilerinin çoğu için daha önce hiç yaşamadıkları bir deneyimdi.

Gerçekten sandık kuruldu. Sandıkların başına gözlemci kondu, oylar kapalı olarak verildi ve açık olarak sayıldı.

Geçen hafta sohbet etme fırsatı bulduğumuz 11. Cumhurbaşkanı Gül, bazı ülkelerin dışişleri bakanlarının oy verirken ve oylar sayılırken nasıl heyecanlandıklarını anlattı.

Çoğu hayatlarında ilk kez oy vermiş, daha fazlası ise ilk kez gerçekten yarışlı bir seçimde oy kullanmıştı.

Küçük bir demokrasi deneyimi yaşanmıştı.

Oylama sonunda 56 ülkeden 32 oy Ekmeleddin İhsanoğlu’na, 12’şer oy da Bangladeş ve Malezya’ya çıktı.

Malezya ve Bangladeş yine de seçimlerin yapılabildiği ülkelerden.

Ama Bangladeş’te siyaset, en son bir devrimle de biten iki parti arasında kanlı bıçaklı, idamlı, suikastlı bir yarış.

Malezya’da şimdiki başbakan Enver İbrahim yıllarca eşcinsel ilişkisi iddiasıyla hapiste yatmış, seçimleri eşi o hapisteyken kazanmıştı.

İranlılar için seçimi artık her seçim öncesi Anayasayı Korucular Konseyi yapıyor. İstediği adayları onaylıyor, istemediklerini de adı Rafsancani, Ahmedinejad, Ruhani olsa da onaylamıyor.

Pakistan’da seçimler kaybedenin hapse girdiği bir Survivor adası mücadelesi gibi.

Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan’da seçimler devlet başkanının yüzde 80 mi yüzde 90 mı oy olacağının belirsiz olduğu bir çetin yarış.

Mısır, 2000 yıllık tarihinde yaptığı ilk seçimden sonra seçilen Cumhurbaşkanı’nı hapiste öldürdü.

Arap Baharı’nın tek iyi modeli Tunus da düştükten sonra Arap dünyasında en iyisi Kuveyt ve Fas olan otoriter rejimler, monarşiler var.

Arap ülkelerinde yaşayanlar için bir demokratik seçimde oy vermenin tek yolu ev alıp Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaktan geçiyor.

Rusya zaten malum. Putin’in güçlü rakiplerinin ömürleri nedense uzun olmuyor.

Türkiye’de ise 1950’den beri, seçim öncesi iktidarların devlet imkanlarını kendi lehine kullandığı ama seçim günü ve sonrasında bütün iplerin Yüksek Seçim Kurulu ve partilerde olduğu demokratik ve adil bir seçim sistemi var.

1946 seçimlerinin kötü hatıralarıyla kurulmuş bu sistemde birinin önüne engel koymanın tek yolu onu hapse atmak.

Bu yola da çok fazla başvurulmadı.

İlk örnek Bölükbaşı’ydı. İki kere hapse atıldı, ikisinde de çıktı ve seçimi kazandı. Sandığın hıncı hapiste, dışarıda ısrarla Bölükbaşı diyen Kırşehir’i ilçe yaparak çıkarıldı.

İkinci örnek de Erdoğan olmuştu. Hikayenin gerisi malum.

Son örnek Demirtaş. Hapiste sekizinci yılına girdi. Onun hikayesinin devamı da şimdiden malum.

Şimdi onlara biri de ekleniyor gibi görünüyor.

Ekrem İmamoğlu. Allah’tan hapis riski yok ama “ahmak” dediği için üzerinde sallanan demoklesin kılıcı istinaf aşamasında da düşecek gibi görünüyor.

Türkiye’nin yaptığı en iyi şeyin de üzerine düşecek o kılıç.

Davayı başka dillere çevirmek gülünç olacak.

Ve bu Türkiye’nin en iyi yaptığı işe büyük bir haksızlık olacak.

Türkiye’nin demokrasisinin pek çok sorunu oldu, bugün daha büyük özgürlük, hukuk, Meclis’in ağırlığı, güçler dengesinin bozulması gibi sorunları var.

Ama Türkiye’yi Doğu’daki, Kuzey’deki, Güney’deki bütün komşularından, yakın komşularından farklılaştıran temel farkı seçimler.

Türkiye’yle ilgili Rusya benzetmeleri yapan yabancılar, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tura kaldığı, Erdoğan’ın yüzde 50’nin biraz üstüyle kazanabildiği, büyükşehirlerini muhalefetin yönettiği Türkiye’yi Rusya’ya benzetmenin pek de adil olmadığına nihayet ikna oldular.

2002’den beri AK Parti’nin seçimleri hileyle, oy pusulası basarak, Suriyelileri oy verdirerek kazandığını iddia eden muhalifler de 2019 ve 2024 yerel seçimlerindeki muhalefetin seçim başarılarından sonra çok emin oldukları bu iddialı hile tezlerini unutmuş gözüküyor.

Bu başarı hikayesine ilk gölge yine İmamoğlu yüzünden 2019’da düşmüştü, bir kez daha İmamoğlu’nun adaylığını engellemek için bu gölge düşmemeli.

Türkiye’deki seçimlere Rusya, Belarus, İran’daki gibi güçlü adayların seçimden önce elendiği seçimler muamelesi yapılmamalı.

İstanbullular üç seçimdir yaptıkları tercih yüzünden cezalandırılmamalı.

Şirin Kırşehir’in başına gelen bile 70 yıldır unutulmuyor

.07/10/2024 02:01

Belki de çürümüyoruz, yeşeriyoruz

189
Geçen hafta sonu yaşanan iki olay herkesi korkutmuş görünüyor.

Önce bütün medyaya ve sosyal medyaya Beyoğlu’nda sokakta bir köşeye sıkıştırılıp taciz edilen, sonra sokak ortasında yere yatırılıp üzerine çıkılarak cinsel saldırıda bulunulan bir kadının görüntüsü düştü.

Saldırganlar, kadın şikayetçi olmadığı için serbest bırakılmıştı.

Haklı bir infialle iki saldırgan yeniden gözaltına alındı.

Aynı gün Fatih’te surlarda işlenen korkunç bir cinayetin görüntüleri dolaşıma girdi.

19 yaşında bir genç, yine 19 yaşındaki eski sevgilisinin başını kesip surlardan atmış ve ardından kendisi de surdan atlayıp intihar etmişti. Öncesinde yine 19 yaşında başka bir kızı daha öldürmüştü.

Bu dehşetin sansürlü/sansürsüz videoları her yerde dolaşmaya başladı.

İki olayın üst üste gelmesi, nereye gidiyoruz sorularını sordurdu, endişeleri artırdı.

Önce saldırganların siyasi menşelerine bakıldı, oradan umduğu malzemeyi bulamayanlar, bu kez bunların sorumlusu kim gibi sonuçsuz, anlamsız, herkesin siyasi hasımlarına yükü yükleyip rahatlamak istediği bir tartışmaya tutuştu.

Hükümeti suçlayanlar ile ahlaksızlığın/dinsizliğin yayılmasını suçlayanlar arasındaki siyasi kavga bu yazı yazılırken hala sürüyordu.

Daha genel bir açıklama arayanlar ise cevabı aylar önce sosyal medyada popüler olmuş bir sokak röportajında buldular: Yaşadığımız “sosyal çürüme”ydi.

Bir sokak röportajında “Abla” diyerek mikrofon uzatılan kadın, emekli bir akademisyen çıkmış ve söyledikleri bir anda viral olmuştu:

"Bence Türkiye'nin başka bir geçekliği var. Bu gerçeklik iktisadi bir gerçeklik değil, sosyal çürüme var bence. Dünya tarihi iktisadi olarak her zaman toparlandı. Bir sürü krizler görüldü. Ekonomi her zaman toparlanır, kapital kendini yok etmez ama sosyal çürümeyi de düzeltemezsiniz. Şu anda Türkiye’de sosyal çürüme var. Bunun düzelmesi için çok zor, çok zor dönüşü olmayan bir yerdeyiz. Evet sosyal çürüme şu etik denen şeyin yok olması, etik yaşam felsefesi demek. Türkiye'de yaşam felsefesi kalmadı. Yani şöyle bir şey söyleyeyim, yani Türk edebiyatını, Türk sinemasını, Türk tiyatrosunu düşünün. Bu edebiyatta bu tiyatroda, sanatta hiçbir şekilde yazında ve düşün de hiçbir zaman için göçmen kültürü, mülteci kültürü ya da mafya ya da işte kara para aklama gibi kavramlar olmazdı. Ama şu anda biz yavaş yavaş kültürel anlamda bütün ortaya çıkacak yapıtlarda bu kavramlarla karşılaşmaya başlayacağız. Sosyal çürüme bu demek başka bir toplum olduk. Biz Güney Amerika ülkesi değildik ama Güney Amerika ülkesi olmaya başladık. Çok tuhaf değil mi?”

Türkiye’deki etik ve yaşam felsefesi neydi ve ne zaman, nerede vardı?

Neden mülteciler, mafya, kara para aklama gibi 100 yıldır bu coğrafyada bir biçimde olan meseleler edebiyatın, tiyatronun konusu olmasın ya da geçmişte niye olmadı, bunun çürümeyle ne ilgisi olabilir gibi soruları pek kimse sormadı.

Kendisini sokak hayvanlarına adamış, televizyonu, sosyal medyası olmayan eski güzel sanatlar fakültesi hocası Zeliha Burtek’in bu tespitlerinin neden bu kadar rağbet gördüğünü ise anlamak zor değil.

Şehirler büyüyor, nüfus artıyor ve çeşitleniyor, eski mahalle kültürü ortadan kalkıyor, değişen ilişki biçimleri, nesiller arası kopukluklar, artan eşitsizlikler eski küçük, müreffeh ve içinde güvende hissedilen eski yaşam biçimini değiştiriyor.

İnsanlar değişimden korkarlar, muhafazakarlık içgüdüsel bir tepkidir. “Sosyal çürüme” de hoşa gitmeyen değişime tepkiyi ifade ediyor.

Böylece hem başımıza gelen her kötülük gibi bu kötülük de 22 senedir değişmeyen iktidara bağlanıp yürekler soğuyor, hem de bir Türk eliti sporu olan “halk nefreti” eda ediliyor.

Tabii toplumsal çürüme bir özeleştiri değil, bir suçlama.

Bu tespiti yapanlar, Instagram’da paylaşanlar çürümüyor, toplumun geri kalan kısmında oluyor hep bu çürüme.

Sosyal medya hesaplarına şöyle aforizmalar yazmış Beyoğlu’ndaki sapık saldırgan da muhtemelen Instagram hesabından “sosyal çürüme” postlarından birini paylaşırdı:

“Ahlakın bozuk olduğu bir toplumda yalnızlık şifadır”, “Bir toplumda suç varsa orada adalet yoktur” "Çocuklarımızı ibadetten önce ahlaklı olmayı öğretelim. Çünkü çocuklarımız, namaz kılan bir hırsız, oruç tutan bir sapık, hacca giden bir yalancı, kurban kesen bir tefeci, şahadet getiren bir terörist olabilir."

Bu aforizmaları sosyal medya hesaplarına yazan adamın daha sonra sokak ortasında bir kadını yere yatırıp cinsel saldırı yapacağına kim inanır?

Kitaplığında Dante’nin Cehennem’i, Zülfü Livaneli’nin 'Kardeşimin Hikayesi', Adam Fawer’in ‘Olasılıksız’ı, Brian Clegg’in ‘Zaman Makinesi nasıl Yapılır?'I, Daniel Cole’un ‘Kukla’ sı olan şehirli, modern görünümlü 19 yaşında bir gençten de kız arkadaşının başını kesip surdan atması beklenmezdi.

Demek ki suçlar, sadece bizim suçlu stereotiplerimiz tarafından işlenmiyor.

Eğitim, kitap okumak, ahlakçılık yapmak, siyasi bilinç insanları korkunç suçlar işlemekten kurtarmıyor.

Ve bütün suçların arkasında toplumların çürümesi, ahlaken yozlaşması, etiğin, yaşam felsefesinin ortadan kalkması yok.

Ruh sağlığı bozuk, içkiyi kaçıran, uyuşturucu kullanan birinin işlediği suçun sosyolojik bir açıklaması yok.

Onların işlediği suçlar biz toplumun eseri değil, iktidarların da bu suçların işlenmesinde zırt pırt af çıkarmaktan ibaret bir vebali var.

Ki bu olayda surdaki katilin sabıkası yok.

Peki gerçekten de herkesin hissettiği gibi suçlar artmıyor mu?

Türkiye ve İstanbul daha güvensiz ve tekinsiz değil mi? Yani sosyal olarak çürümedik mi?

En azından adli istatistikler bu tezleri desteklemiyor.

Adalet Bakanlığı’nın her yıl açıkladığı Adli İstatistikler’e göre Türkiye’de cinayet ve yaralama sayılarında nüfusa oranla bir artış değil azalış var.

2006 yılında 3.020 kasten öldürme olayı yaşanırken, 2020 yılında bu sayı 2.075’e düşmüş. Son üç yılın sırasıyla öldürme ve yaralama rakamları ise şöyle:

2021 2145 3896

2022 2278 4231

2023 2318 3820

Bu rakamlara göre kadına yönelik öldürme ve yaralamalı şiddette de düşüş var.

Cinsel saldırılarla ilgili rakamlarda da nüfusa orantılı olarak bir artıştan bahsedemiyoruz.

2009 yılında cinsel saldırıdan açılan dava sayısı 14 bin 337 iken bu sayı 2021’de 43 bine çıktı, 2023’deki dava sayısı ise 37 bin oldu.

Uyuşturucu suçlarında radikal olmayan bir artış görülüyor.

2020'de uyuşturucu suçlarının oranı diğer tüm suç gruplarına göre yüzde 4,5'ken, 2021'de bu oran yüzde 5'e çıktı. 2023 yılında da benzer bir oranda suç işlendi.

Yani suç sayısında en fazla nüfusa ve şehirleşmeye oranlı olarak bir artış var.

Peki neden hepimiz bunun aksini hissediyoruz?

Çünkü ömrü hayatımızda tanık olduğumuz suçların sayısı artıyor.

Eskiden gazetelerin üçüncü sayfalarında kalan korkunç cinayet, tecavüz haberleri kimsenin çok umurunda olmaz, gazetelerin birinci sayfalarına ya da ana haberlere pek çıkmaz, STK’ların ilgisini çekmez, kötü ve cahil insanların uzaklarda yaşanan kötü hayatları olarak görülürdü.

Ama hepimize artıyor gibi görünüyor, çünkü haberdar olduğumuz suçların sayısı radikal bir biçimde arttı

Artık suçlar cep telefonları, güvenlik kameralarıyla kayıt altında.

Feci ayrıntılar anlık olarak önümüzde, gündüzleri tvlerin reyting rekorları kıran polis adliye telsizine dönmüş gündüz kuşağı programlarında, akşamları ise siyasi cız konulara fazla giremeyen anahaber bültenlerinde.

Bütün suç videoları, sansürsüz, editoryal filtresiz, ayrıntıları ile sosyal medya sayesinde bir cep telefonu uzağımızda.

Kimse kafasını çeviremiyor.

Sadece çeviremiyor da değil, çevirmek de istemiyor.

Adi suçların ve kurbanlarının umursanması, kadın cinayetlerinin takip edilmesi, siyasi bir meseleye çevrilmesi, suç işlenen yerlerde protestolar yapılması aslında eskiden olmayan yeni duyarlılıklar.

Haber almak ve duyarlılık göstermek artık herkese bir cep telefonu kadar yakın.

Belki ahlaki bir çöküşten değil, suçlara ve mağdurlara karşı ahlaki bir farkındalıktan, gelişen bir toplumsal duyarlılıktan ve dayanışmadan bahsedebiliriz.

Toplumsal çürüme tespitini pek çok insana anlamlı hissettiren ise galiba Türkiye toplumunun arada kalmışlığı.

Şehirleşmeyle dinin geleneksel toplumlardaki ahlak vaaz eden, hayatı düzene sokan, gücü azalırken, onun yerine bir şehirlilik kültürü, vatandaşlık bilinci ve hukuk devleti konamadı.

Eskiden Allah korkusu, toplum/mahalle korkusu ve devlet korkusu arasında düzenini kuran bu toplum, bir süredir sekülerleşmeyle Allah’tan, şehirleşmeyle toplumdan/mahalleden, hukuk devletindeki bozulma, aflarla da devletten o kadar korkmuyor.

Şehirlerdeki eşitsizlikler, ekonomideki bozulma, sosyal medya üzerinden kurulan ilişkiler, sanal dünyadaki alternatif hayat, dinlerin etkisinin azalması, atomize olan aileler; insan ilişkilerini, kadın-erkek ilişkilerini değiştiriyor, bozuyor, gerilimleri artırıyor.

Bunlar sadece Türkiye’de değil, dünyada da bozulan trendler.

Ama bu ciddi trendler siyasi kutuplaşmanın içinde kaybolunca, geriye de Instagram postlarındaki, içi boş, nefret söylemine yakın, umutsuzluk ve çaresizlik hissinden başka bir şeye yaramayan "toplumsal olarak çürüdük" gibi analizler kalıyor.

Suçlar insanın karanlık yüzü. O yüzle insanlık tarihinde kısa ömrü hayatında en fazla karşılaşan insanlar biz olabiliriz.

Suçlarla, insanlığın karanlık taraflarıyla bu kadar çok, sık ve birebir yüzleşmek insana karşı güvensizliği artırıyor, bu da genel bir çürüme hissi yaratıyor olabilir.

Ama dün, bugün ve yarın da suçlar işlenecek, elimizden bir şey gelmeyecek, bireyselleşmeye suçların vahşeti büyüyecek, herkesi kurtaramayacağız, çoğundan haberimiz bile olmayacak.

Başka insanların hayatlarını umursamak ve kaygılanmak ise çok iyi bir haslet, çürüdüğümüzün değil yeşerdiğimizin işareti.

.

09/10/2024 00:01
Bahçeli’nin uzanan eli

103
Bahçeli’nin yazılı metinlerden okuduğu konuşmaları ve eylemleri dışında birebir ilişkilerde nazik bir insan olduğu görülüyor.

Belki de bazılarının söylediği gibi sadece Tuncer Bakırhan’a taziye için uzanmış bir eldi.

Ama bunu dışarıda, gözlerden ırakta yapabilecekken herkesin gözünün Meclis’te olduğu bir anda yerinden kalkıp, doğrudan daha düne kadar kapatılmasını, maaşlarının kesilmesini istediği DEM’li milletvekillerinin yanına gidip elini uzatarak, onlarla sohbet ederek yaptı.

TBMM açılışında Bahçeli’nin DEM Parti sıralarına gidip tokalaşmasından bahsediyorum.

Ama orada bitmedi.

Daha sonra Meclis resepsiyonunda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bahçeli, “Yeni bir döneme giriyoruz. Dünyada barışı isterken kendi ülkemizde barışı sağlamak lazım” diyerek uzattığı elin sadece arkasında durmadı, bu meseledeki şifre ve riskli kavramlardan “barış”ı kullanarak tokalaşmayı siyasileştirdi.

Daha sonra bu konuda iki açıklama daha yaptı O açıklamalarda, tokalaşmasını Cumhurbaşkanı’nın konuşmasındaki “Meclisteki uyum, mutabakat, karşılıklı saygı çerçevesinde tartışma ve istişare, buradan sokağa yansıyacak, ülkenin huzur ve emniyetine kapı aralayacaktır. Bölgemizin içinde bulunduğu gerilimli atmosferde siyasi rekabeti, siyasi husumete dönüştürme teşebbüslerine izin vermeyeceğinize inanıyorum” cümleleriyle açıkladı, bu cümlelerin onu harekete geçirdiğini söyledi.

Bu açıklamaları duyunca, ‘acaba bir anlık bir jest yaptı, sonra da bunu toparlamaya mı çalışıyor, tokalaşmanın siyasi sorumluğuna Erdoğan’ı da dahil ediyor ya da meşruiyetini ona mı dayandırıyor’ diye hissi oluşmuştu.

Ama dün MHP grup toplantısındaki konuşmasıyla, artık kazara yada planlı bu el uzatma bir açılıma dönüştü:

“İçinde bulunduğumuz coğrafyalar kırbaç üstüne kırbaç yerken, mazlumlar toplu şekilde boğazlanırken, her taşın altı zehirli yılanlarla, bin bir türlü nifakla dolup taşarken, Türkiye’ye yönelik azgın ihtiras ve iştahları nasıl görmezden gelelim?
Kale duvarlarımızın önünde mevzi kazan Siyonist ve emperyalist caniliği hangi hakla yok sayalım?

Günden güne körüklenen bölgesel yangının cümle kapımıza dayandığı besbelli ortadayken, hala birbirimizin ayağına basmakla, ensesine tokat atmakla, açığını aramakla vakit mi kaybedelim?
Bu hakikatlere sırtımızı dönemeyiz, yüzümüzü çeviremeyiz, dudak bükemeyiz.
Hızla akan tarih nehrinin kıyısına fütursuzca çıkıp, hayatın ve hadiselerin geçişini gafilce, atıl vaziyette, hiçbir şey yokmuş gibi seyredemeyiz.
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı olarak, Cumhur İttifakı’nın bu duruş ve engin duyuşuna müzahir şekilde DEM sıralarına giderek elimi uzattım.
Doğaçlama olmayan bu iyi niyetli tutumumu siyasi nezaketten öte önümüzdeki Cumhurbaşkanlığı çarpışması ve yeni anayasa için cephe genişletme çabası olarak görenler mayın tarlasında söğüt gölgesi arayan zavallı biçarelerdir.
Uzattığım el, milli birlik ve kardeşliğimizin mesajıdır.
Uzattığım el, İlk Meclis’in ve Sayın Cumhurbaşkanımızın isabetli sözlerinin meşale gibi yanan aydınlığıdır.
Uzattığım el, gelin Türkiye partisi olun, gelin teröre cephe alın, gelin bin yıllık kardeşliğimizde kenetlenenin temenni ve teklifidir.
Biz, gelişigüzel, keyfe keder, can sıkıntısından, anlık dürtülerle, dümenden ve düzenden el uzatmayız.
Biz durduk yere el vermeyiz, öylesine yerimizden kalkıp da el sıkmanın merakına tevessül ve teşebbüs etmeyiz.
DEM’e evvela düşen sorumluluk, uzanan bu samimi elin kıymet hükmünü anlaması, dahası Türkiye partisi olması yönünde bir eşik olarak algılayıp değerlendirmesidir.
Türk ve Türkiye Yüzyılında sıfırlanmış terör ve bölücülük melanetinden sonra, aşımızı beraber taşıralım, işimizi birlikte artıralım, huzur ve güvenliğimizi el ele çoğaltalım, nitekim dünya genelinde Türkiye Cumhuriyeti’nin yer yüzü cenneti olmasını sağlayalım.”

MHP için büyük ama Türkiye’nin mevcut şartlarında bütün siyaset için cesur bir açılım bu. Mesela İYİ Parti 7 yıldır bunu yapamadı.

Özellikle son cümleler terörün Türkiye’de bittiği ve bundan sonraki dönemin, üstelik DEM Parti’yi de muhatap olarak konuşulması gerektiğiyle ilgili daha büyük fikri arka planın izlerini taşıyor.

Peki bu mevsim normallerinin üzerindeki açılım, iktidarın, Erdoğan’ın bilgisi dahilinde, planlı bir hamle mi?

Henüz teyit edilebilmiş bir bilgi yok, dedikodular var.

Ama tokalaşma sırasında gözlerden kaçan ilginç biri var kadrajda.

Bahçeli’nin hemen arkasında AK Parti iki numaralı ismi olan Bursa Milletvekili Efkan Ala görülüyor.

whatsapp-image-2024-10-09-at-10-14-05-001.jpeg

Efkan Ala, çözüm süreci döneminin İçişleri Bakanı’ydı ve Dolmabahçe açıklamasındaki en üst düzey yetkiliydi.

Ve AK Parti’de hala demokratik reform, Kürtlerle diyalog gibi meselelerde adı öne çıkan isimlerin başında geliyor.

Tam o sırada onun da ayağa kalkıp Bahçeli ile DEM sıralarına gitmesi ilginç bir andı.

Eğer Kürt meselesinde iktidar yeni bir hamle, açılım yapacaksa bunu Erdoğan’ın değil, böyle bir açılımın önünde engel olacağını düşünülen Bahçeli’nin yapması stratejik olarak en doğrusu olurdu.

Bahçeli’nin bu konuda dışarıdan sert ceviz görünse de bu esnekliğe sahip olduğu konuşuluyordu.

Artık planlı değilse bile bu kronolojiyle planlı bir hamlenin yollarını ardına kadar açmış oldu.

Bundan 1 yıl önce Erdoğan’ın Diyarbakır’a giderek açmaya çalıştığı ama MHP’nin taş koyduğu diyalog için artık iklim ve yol şartları müsait hale geldi.

Varsa ya da bundan sonra olacaksa bu açılımın hem dış konjonktürle hem de iç siyasetle doğrudan ilişkisi olabilir.

DEM Parti, AK Partinin anayasa değişiklik paketine muhalefet içinde kapıyı en açık bırakan partiydi.

DEM Parti’nin öncelikleriyle diğer partilerin siyasi beklentileri ve önyargıları arasında büyük farklar var.

Eğer Anayasa’da bazı maddeleri değiştirilecekse DEM Parti ile kültürel, siyasi olmayan konularda, mesela Cumhurbaşkanı’nın yeniden seçime katılma meselesi, 50 artı 1 meselesi gibi bazı maddelerde anlaşmak CHP ile anlaşmaktan daha kolay olabilir.

Böyle bir açılım iç siyasette iktidar için ön açıcı olabilir.

Ama söz konusu DEM Parti olduğunda dış konjonktürdeki olan biten daha kritik hale geliyor.

Tabii bu dış konjonktür doğrudan İsrail ile ilgili.

Özellikle PKK uzun süredir bölgede İran cephesine yakın. Irak’ta Şii Haşdi Şabi ve İran’a yakın olan KYB ile birlikte hareket ediyor.

Suriye’de Esad rejimi ve İran’la Türkiye’den daha fazla diyaloğu var.

Batı ittifakı ile ilişkilerini bu dengeleri gözeterek sürdürüyorlar.

Rusya, en son Lavrov’un açıklamalarında göründüğü gibi PKK’yı ABD’yle değil Türkiye ve Suriye ile yakınlaşmaya ikna etmeye çalışıyor.

PKK, bölgedeki Kürt gruplar içinde en pro-Filistin grup. Türkiye’de Kürt milliyetçileri İsrail’le platonik aşk yaşarken, PKK Gazze ve İsrail meselesinde çok net.

Hatta Apo’nun Türkiye’ye teslim edilmesinin yıldönümünde konuşan Cemil Bayık biraz kafası karışık da olsa ilginç analizler yaptı:

“Ortadoğu’da hem İran, hem de Türk devleti geçmişte büyük devletler kurmuşlar, yine bu temelde hayaller kuruyorlar. Fakat sistem İsrail ve bazı Arap devletleri eliyle İran ve Türk devletini zayıflatıyor. İran ve Türkiye’nin İsrail ile çelişkiler yaşamalarının sebebi de budur. Yoksa Türk devleti İsrail’e karşı değildir. Bunun da çok iyi anlaşılması lazım. Şuan Kürt halkına, Filistin halkına ve Ortadoğu halkına yönelik katliamlar gerçekleşiyor. Kimse ses çıkarmıyor. Neden? Çünkü Ortadoğu’yu kapitalist modernite sistemi için yeniden örgütlemek istiyorlar. Bu yüzden Ortadoğu halklarının bu savaştan galip ayrılmasını istemiyorlar. Bu savaşla halkları zayıf düşürmek ve sistemlerini kurmak istiyorlar.”

Cemil Bayık’ın uzun süredir İran’ın içlerinde yaşadığı en azından hastalığı dolayısıyla sık sık İran’da tedavi gördüğü biliniyor.

PKK’nın da Suriye için çözüm sürecinde masayı dağıtan aklının, hendek olaylarını yaparkenki büyük özgüvenin, Irak’ta Barzani’ye karşı dayılanmasının arkasında İran’ın desteğinin olduğunu görmemek için fazla Türk solunun romantik PKK okumalarının etkisinde kalmak gerekir.

Ama şimdi kader ağlarını ördü ve İran ile Türkiye zorunlu olarak yanyana geldi.

Aslında yanyana bile denemez.

Türkiye ile İran arasında İsrail meselesi üzerinden doğal ve zorunlu bir yakınlaşma var.

Türkiye ve İran, bugün Ortadoğu’da İsrail’e en açık karşı çıkan iki ülke.

İsrail karşıtlığı iki ülke arasındaki diğer meseleleri tali, hale getirdi.

Hatta muhtemelen Türkiye-Suriye diyaloğunun bugün ana motivasyonu da İsrail karşıtlığı.

Şu anda İsrail ile savaşın eşiğine gelmiş İran’ın bölgede kendini en yakın hissettiği ülke neresi?

Tabii ki Türkiye.

Bu yakınlaşma Türkiye-Suriye’yi de yakınlaştırabilir.

Ve tabii uzun süredir İran’ın coğrafi olarak etkisi altındaki PKK’nın da çizgisini değiştirebilir.

Biraz fazla yoruma girdiğinin farkındayım.

Akşamları tvlerde haritalar üzerinde çubuklarıyla büyük resmi gören uzmanlara dönmek istemem.

Ama eğer Bahçeli’nin uzanan bu sürpriz elinin arkasında bir akıl varsa onun arkasında da böyle bir konjonktür var.

Bahçeli’nin eli nezaket için ya da bir plan dahilinde artık uzandı ve siyasette bir taş yerinden oynadı.

.12/10/2024 01:20

Bahçeli, yerli De Klerk olabilir mi?

85
“Falsos positivos” aslında bir tıp terimi. Türkçe’de “yanlış pozitif” olarak kullanılıyor. Testin sonucu pozitif çıkan ama aslında negatif olan vakalar için kullanılıyor.

Kolombiya’da ise bu kavram sadece bir tıp kavramı değil, çok acı hatıraları olan siyasi, hukuki bir skandalı hatırlatıyor.

Kolombiya 52 sene boyunca FARC adlı silahlı örgütle savaştı. Bu savaşta devlet çok defa rutin dışına çıktı. FARC da kanlı ve acımasız bir örgüttü.

Ama özellikle 2002’de aşırı sağcı Álvaro Uribe Vélez’in iktidara gelmesinden sonra her şey çığrından çıktı.

Teröre karşı çok sert yöntemlere başvuruldu. Paramiliter çeteler ortaya çıktı. Ama en kötüsü askerlere öldürdükleri FARC militanı başına para verilmesi oldu.

İşte skandal burada patladı. Askerler para kazanmak ve rütbe almak için genç erkekleri iş vaadiyle kandırıp, FARC gerillalarının yaşadığı ormanların derinliklerine götürüyor, üzerlerine FARC üniformaları giydirip, infaz ediyordu.

Sonra da fotoğraflarıyla “terörist öldürme” skoru yapıyordu.

2002’den 2010’a kadar en az 6 bin daha iddialı olarak 10 bin erkeğin bu şekilde öldürüldüğü ortaya çıktı.

İşte daha sonra yargılanıp, hesaplaşılacak bu korkunç skandala da “Falsos positivos” “yanlış pozitif” adı verildi.

Peki bu skandal sırasında ordunun bağlı olduğu Savunma Bakanı kimdi?

Juan Manuel Santos.

FARC Santos 2010 yılında Kolombiya devlet başkanı seçildi.

İktidarı döneminde FARC’la çok sert mücadele etti.

Ama 2012 yılında FARC örgütüyle barış görüşmelerine başladı. Sonra görüşmeler açığa çıktı. Ve anlaşmayla tamamlandı. 2016’da FARC örgütü silah bıraktı ve savaş bitti.

Santos da 2016 yılında Nobel Barışı Ödülü’nü aldı.

Tıpkı De Klerk gibi.

De Klerk, Güney Afrika’da Apartheid rejiminin öncülerinden olan politik bir ailede doğdu. Ailesinden pek çok kişi ırkçı Ulusal Parti’nin yöneticiliğini, bakanlıklarını yapmıştı. Kendisi de aynı yoldan gitti. Milli Eğitim bakanlığı sırasında siyahların üniversitelere de girmemesine öncülük etti. Bir gün gelip ülkesindeki apartheid rejimine son vereceğini, beyazlarla aynı üniversitelere girmelerine izin vermediği siyahların lideri Mandela’yla el sıkışacağına kim inanırdı? Ama zamanın ruhu, dış baskılar, zorunluluklar ırkçı De Klerk’ten 1993’te Nobel Barış Ödülü alan bir De Klerk yaratmıştı.

1994’de Nobel Barış Ödülü’nü alan İzak Rabin’in hikayesi de benzer.

Annesi yüzlerce Filistin köyünü yok eden Yahudi terör örgütü Haganah’ın üyesiydi. Biraz büyüyünce kendisi de aynı örgütün silahlı birliği Palmach’a katıldı. İngilizlere, Filistinlilere yönelik saldırılarda ün yaptı, örgütün operasyon şefliğine kadar yükseldi. 1948 savaşı sırasında Kudüs operasyonlarını yönetti, onbinlerce Filistinliyi evlerinden etti. Gazze’nin işgalinde önemli rol oynadı. Siyasete girdi, başbakan oldu, taş atan Filistinli gençlerin üzerine kurşun attırdı, o ünlü Filistinli çocuğun kol kırma görüntüleri yüzünden adı “kemik kıran”a çıktı. Kimse bu kötü adamın Filistinlilerle yapılmış en ileri barış anlaşmasının altına imza atacağına ihtimal vermezdi ama bunu yaptı. 1993’te Oslo Anlaşması’nda el sıkıştığı Arafat’la 1994’te Nobel Barış Ödülü’nü paylaştı.

Benzer çok örnek verilebilir.

Ama bu örnekler MHP lideri Devlet Bahçeli’nin DEM Parti’ye uzattığı elin bir barış sürecinin başlangıcı olduğuna ve samimiyetine kaç kişiyi inandırabilir bilinmez.

Genelde bizde barış çok solcu bir kavram olduğu için onu bir milliyetçinin ağzından duymaya bile kimse alışık değil.

Ama dünyada barışları, çözümleri sadece solcular, sadece demokratlar, sadace hümanistler yapmıyor. Hatta genelde onlar yapmıyor.

Barış ve çözüm esas olarak iyiniyetlerin, yüce gönüllüklerin değil, pragmatik kararların sonucu oluyor.

Görülüyor ki, son bir haftada Bahçeli’nin uzanan sürpriz eli, sonraki barış ve Türkiye partisi vurgulu açıklamaları, Cumhurbaşkanı’nın daha da ileri giden konuşması böyle bir pragmatik kararın sonucu.

Muhalifler; Kürtleri iktidar cephesine kaptırır mıyız telaş ve kızgınlığıyla bunun olmamasını istedikleri için hatta her an yeniden “Megri Megri” ihbarcılığına başlayıp başlamama kararsızlığı yüzünden, iktidar destekçileri ise son 10 yılda uçan kuşa terörist deyip, çözüm, barış kavramlarına saydırdıkları için yeni açılımı övecek yüz bulamadıkları için olan biten üzerinde hakkıyla konuşmuyorlar.

Ama samimiyet testleri, güven krizleri gerçeği değiştirmiyor: Siyasetin tüm akışını ve havasını değiştirecek bir kırılma yaşanıyor.

Gelen haberlere bakılırsa bu açılımlar, Öcalan ile İmralı’da başlayan yeni görüşmelerin bir devamı.

Bu sürecin amacı şu anda Kürtlerin meselelerini tümden çözmek değil. Esas amaç PKK’nın Türkiye’de silahlı mücadeleyi bitirdiğini ilan etmesi.

PKK, bunu neredeyse hiçbir kazanım elde etmeden 2011’de İran’da PJAK için yapmıştı.

Artık adım atamadığı Türkiye’de yapmaması için hiçbir sebep yok. Bu açıklama; terör ve silah gölgesini sadece Kürt siyasetinin değil tüm siyasetin üzerinden kaldıracaktır.

Bunun değerini anlamak için sadece 2023 seçimlerinde Kandil’den gelen açıklamaların seçim sonucunu nasıl etkilediğini bir an için hatırlamak yeterli.

Cumhurbaşkanı’nın şu cümlelerinin ise özellikle altı çizilmeli:

“Tekrar ediyorum; Kobani olaylarının hukuki açıdan hesabı sorulmuştur. 10 yılık gecikmeyle bile olsa, 6-8 Ekim olaylarına dair samimi bir muhasebenin yapılmasını da önemsiyoruz. Böyle bir tavrın sergilenmesinin siyasette inşa etmeye çalıştığımız yumuşama iklimine katkı sunacağı açıktır."

Cumhurbaşkanı’nın Kobani ile ilgili bugüne kadarki tüm siyasi diskurunu terk ettiği bu çağrının muhatabının Demirtaş olduğu açık. Bundan Demirtaş’ın da bu sürece davet edildiği sonucu çıkarılabilir. Demirtaş’ın son iki yıldır izlediği siyasetle böyle bir girişime destek vereceğini tahmin etmek zor değil.

Bu sürecin en büyük güvencesi ise bu kez Devlet Bahçeli tarafından başlatılmış olması.

Ve bütün geçmiş müktesebata rağmen teslim etmeliyiz ki Bahçeli’nin bu yaptığı çok cesurca ve vatanseverce bir hamle.

Olgun bir siyasetçinin, kendisinden sonraki kuşaklara miras bırakmak isteyeceği, türden, bedelini göze aldığı bir elini taşın altına koyma bu.

Ayrıca Türkiye’deki tek pragmatik insan da Bahçeli değil.

7 Haziran 2015 seçimlerinden sonra muhalifler, Bahçeli’nin MHP’sinden CHP’li HDP’li anti-AK Parti koalisyonuna girmesini bekliyorlardı. Olmayınca da buna çok bozulmuşlardı.

Bu tahmin dahi edilemez sürprizlere açık pragmatizm, çözümün ve barış ihtimalinin kimin işine yarayacağı gibi bencilce kaygılardaki pragmatizmden daha sempatik görünüyor.

Üstelik böylesine bir diyalog bütün iklimi yumuşatır, terör sopasını ortadan kaldırır, ifade hürriyetinin alanını açar.

Bundan günün sonunda kimin karlı çıkacağı ise bilinmez.

Barışın girişiminin bile kaybedeni olmaz

.16/10/2024 00:01

Eyvah, anlaştılar!

156
Dün Meclis’te gören gözler için çok acayip şeyler yaşandı.

MHP lideri Bahçeli, teröristbaşı diyerekten de olsa Öcalan’a seslendi:

“Türkiye’ye getirilirken ‘her türlü hizmete hazırım’ diyen terörist başı buyursun terörün bittiğini, örgütünün tasfiye edileceğini tek taraflı ilan etsin. Ama devletin terörle masaya oturmasını hiç kimse, hiçbir şart altında beklemesin, aklından dahi geçirmesin. Kana değil kardeşliğe susadıklarını göstersinler.”

Sonra DEM’e uzattığı elin bir kere daha arkasında durdu:

“Uzattığım el, hesapsız bir eldir. Uzattığım el, samimi ve iyi niyetli bir eldir. Uzattığım el, Türkiye’de birleşelim, Türk milletinde kenetlenelim tebliğidir. Günlerdir uzattığım elden farklı sonuçlar çıkarıp uyduruk yorumlar yapanlar elbette yanılgının ve yanlışın pençesine düşmüştür. Elimi vatan, millet ve devlet için uzattığımı, dışarıda sert rüzgarlar eserken içimizde barışsever ve hoşgörülü bir havanın olmasını gönülden istediğimi herkesin bilmesinde yarar olacaktır. Biz elimizi bir süreç için değil, kardeşlik ve kaderdaşlık için uzatırız.”

Ardından Bahçeli’yle Meclis’te tokalaşan DEM Parti eşbaşkanı Tuncer Bakırhan kürsüye çıktı. Günlerdir amaç anayasa değişikliği, iktidar samimi değil, dertleri başka diye uzatılan elin değerini düşürmeye çalışanlara doğrudan konunun muhatabı olarak tepki gösterdi:

"Kürtler iktidarla anlaştı' diyenler oluşabilecek diyalog zeminleri önüne bariyer koyarak bu ülkenin çözümsüz kalmasını istiyorlar.”

Hatta doğrudan CHP’ye de çağrı yaptı:

“CHP, çözüm karşıtı bir yere savrulmadan Kürt sorunu başta olmak üzere ülkenin temel meselelerinin demokratik bir şekilde çözülmesi için çözümün yanında yer almalıdır.”

Hemen sonra bu kez Meclis’te kürsüye, çağrı yapılan CHP’nin genel başkanı Özgür Özel çıktı ve bu çağrıya olumlu cevap verdi:

“CHP haftaya Diyarbakır’da, Batman’da, Şırnak’ta, Mardin’de, Hakkari’de, Van’da olacak. Eller birbirine kavuşsun, analarımızın gözyaşı dursun diye. Kürt kendini Türk’ten daha az eşit hissetmesin diye.”

Sonra az önce İYİ Parti liderinin yaptığı ihbarcılığı yapmayıp Bahçeli’ye destek verdi:

“Yıllarca kapatılsın dediği DEM’in elini sıktı. ‘Uzattığım el hesapsız, kitapsız’ demiş. Ben de diyorum ki, Devlet Bey en doğrusunu yapıyorsun.”

Sonra bir destek de Babacan’dan geldi:

“Kimden gelirse gelsin, bu türden her çabayı kıymetli görüyor; uzatılan hiçbir elin havada kalmamasını değerli buluyorum. Diyalog ikliminin atılacak somut adımlarla büyümesini temenni ediyorum.”

Ve günün finalini de Meclis Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder yaptı.

Bir önceki Çözüm Süreci’nin hem en önemli aktörlerinden biri hem de mağduru olmuş bir isim Sırrı Süreyya Önder.

Çözüm Süreci havasında söylediği sözler için hapis yattı, hasta oldu.

Güvensizlik için en çok onun sebebi vardı.

Ama Meclis başkanlık kürsüsünden şöyle dedi:

“Barışa gönül indiren, köklü tarihi meselemizi ilk defa bir konuşma eksinine çekmeye çalışan Sayın Cumhurbaşkanına, Sayın Devlet Bahçeli’ye ve barış meselesinde gönül indiren herkese şahsi olarak bu konuda bedel ödemiş bir kardeşiniz olarak şahsım adına teşekkür ediyorum.”

Muhtemelen bu sözleri yüzünden konunun tarafı dahi olmayan, iktidarın değişmesi dışında herhangi bir konuyla ilgilenmeyenler tarafından ihanetle, iktidarla anlaşmakla suçlanacak.

Tıpkı 2013’de yaptıkları gibi.

Ama anlaşılan bu kez Kürt siyaseti bu mahalle baskısından daha az etkileniyor.

Nitekim ilginç bir adım da DEM Partisi’nden geldi. DEM Parti eşbaşkanları Edirne’de Demirtaş’ı ziyarete karar verdiler.

Gören gözler için önemli bir gün yaşandı.

Dün de Cumhurbaşkanı annesinin dilini konuştuğu için baskı görenlerden bahsetmişti uzun uzun yıllardan sonra.

Sorunun doğrudan muhatabı olan DEM Parti, Sırrı Süreyya Önder atılan adımdan memnun, şans veriyor, kredi açıyor, teşekkür ediyor.

Ama meseleyle doğrudan ilgili olmayan üçüncü şahıslar, DEM Parti’nin bu açılımın karşılığında Erdoğan’ın adaylığına Meclis’te evet deme ihtimalinden, muhalefet blokundan çıkabilecek olmasından rahatsız.

Günlerdir süper bir analizmiş gibi her yerde iktidarın tek derdinin anayasa değişikliği olduğunu, geri kalan herşeyin makyaj, palavra olduğunu anlatıyorlar. Kürtleri bu oyuna düşmemeleri için uyarıyorlar.

Dejavu hissine kapılıyor insan.

Çözüm sürecinde de bir grup gayrimemnun Erdoğan’ın tek derdinin başkanlık olduğunu söyleyerek, bütün süreci baştan anlamsız, faydasız, işe yaramaz ilan etmiş, Türkiye tarihindeki en radikal açılım sürecini bir kere bile takdir etmeyip, küçük detayları sürecin bitirilmesi için büyütmüştü.

Acaba tam olarak bu meseleyi nasıl aktörlerin çözmesini bekliyorlar?

Nobel Barış ödüllü insan hakları aktivistleri mi gelip ülkenin sorunlarını babasının hayrına çözecek?

Tarihimizde pragmatik nedenlerle yapılmayan kaç ilerici hamle var?

Islahat Fermanı, yabancıların baskısı üzerine çıkarılmıştı. Yoksa Tazminat Paşalarının süper çok kültürlü insan hakları şampiyonları oldukları için değil.

Cumhuriyet’i Atatürk, Meclis’teki hükümet krizini çözmek, tek adam olarak ülkeyi yönetmek için ilan etti, içinde demokrasi fırtınaları koptuğu için değil.

İnönü, 1946’da çok partili hayata, demokrasinin kara kaşı kara gözü için değil, savaşın kazanan cephesinde yer alabilmek için geçti.

Kenan Evren 1983’de iktidarı ülkenin ekonomisini böyle sürdürülemeyeceğini, Batı ittifakında askeri bir yönetimle kalınamayacağını anladığı için bıraktı.

AK Parti, AB reformlarını Avrupa sevdalısı olduğu için değil, askerlerin siyasetteki gölgesini kaldırmak için yaptı.

Ve muhtemelen çözüm sürecinin amaçlarından biri de Kürtlerin oyunu almak, başkanlık sistemine geçmekti.

Ama hepsi amacı, niyeti ne olursa olsun, sonuçları itibarıyla hayırlı oldu.

Ameller niyetlere göre olmadı, atılan adımlar her zaman adım atanın istediği sonuçları vermedi. Ama o adımlar bir devri açıp, diğerini kapattı.

Böyle düşünmek o kadar zor değil.

Sadece birazcık kafamızı kaldırmak, bencilikten biraz uzaklaşmak, Sırrı Süreyya Önder’in teşekküründen biraz ders çıkarmak yeterli…

.19/10/2024 02:01

Bahçeli’nin eli, ABD seçimleri ve İsrail

41
PKK hareketinin üç ana karar merkezi var. Yıllardır sesi duyulmayan Öcalan, Kandil ve Türkiye’de pek de dikkate alınmayan Avrupa.

Avrupa deyince aklımıza sadece Türkiye’den Avrupa’ya gidenler ya da göçmen Kürtler gelmesin.

PKK’nın 30-40 yıldır Avrupa’da televizyonları, dernekleri, grupları var. Ve bunlar özellikle örgütün finansmanında, dünyayla ilişkilerinde, siyaset üretiminde etkinler.

Ama daha da önemlisi PKK’nın Avrupa sorumluluğu örgüt içinde önemli pozisyonlardan biri.

Şimdi PKK’nın başında olan Cemil Bayık, üst düzey yöneticilerinden Mustafa Karasu, Suriye’deki YPG’nin başında olan Mazlum Kobani 80’ler, 90’larda Almanya ve Belçika’da örgütün temsilcisi olarak yaşamışlardı.

Hala Avrupa ile Kandil arasında bu atama trafiği sürüyor.

1 Eylül 1999 yılında Öcalan, PKK’ya silah bırakma çağrısı yapınca, örgüt adını Avrupa’da KADEK olarak değiştirmiş, KADEK’in merkezi de Brüksel olmuştu. 2003 yılında KADEK yerine Kongra Gel kuruldu.

Avrupa’daki PKK kadroları örgüt içindeki en şahin kanat. Çünkü bölgeden ve Türkiye’den, Türkiye merkezli gündemden kopuklar, dengeleri gözetme kaygıları düşük, rahatlar, o yüzden daha sert söylemleri savunabiliyor ve zamanla bunu içselleştiriyorlar.

Bu Avrupa kanadının sesi Almanya’da yayımlanan Yeni Özgür Politika gazetesi.

Tuhaf bir şekilde Türkiye, Bahçeli’nin elini konuşurken bu gazete, pazartesi günü (14 Ekim) Öcalan’ın “Kürt sorunu ve demokratik ulus çözümü” adlı eski bir kitabındaki bir yazısını yeniden yayınladı.

Yazıda ilginç bir bölüm var:

“Başlangıçta İsrail, ABD ve AB’nin desteğiyle işbaşına getirilen AKP hükümetlerinin PKK’yi tecrit ve tasfiye etmek amacıyla İran ve Suriye devletleriyle geliştirdiği ittifak tersine sonuçlar doğurmaya başlamış; İsrail, ABD ve AB ülkelerinin tepkisine ve TC’yi eksen kaydırmakla suçlamalarına dönüşmüştür. Gelinen aşamada Kürt sorunu bağlamında Türkiye, İran ve Suriye hükümetlerinin anti-Kürt ittifakına karşılık ABD, AB, İsrail ve Kürtler bloğu oluşmaya başlamıştır. Neredeyse Ortadoğu’yu temelinden dönüştürecek olan bu ittifak bloklarının her ikisinin de hedefinde PKK-KCK vardır.”

Aslında Öcalan’dan seçilmiş bu eski yazı, özellikle Avrupa’da güçlü olan Kürt milliyetçileri ve daha şahin fikirleri savunan PKK kadroları arasında sosyal medyada da görünür olan bir eğilimi yansıtıyor.

Özetle diyorlar ki; “İsrail bölgede güçleniyor, İran’ın etkisini azaltıyor, Türkiye ve diğer Arap ülkeleri de İsrail’e bir şey diyemiyor. Çünkü İsrail’in arkasında ABD ve bazı Avrupa ülkeleri net biçimde duruyor. O halde bölgedeki yeni kurucu güç İsrail-ABD olacak. O zaman biz niye boş yere Filistincilik yapıp, bu fırsatı tepelim. Bölgenin karışmasından, İsrail’e yakın durarak Kürtler ya da PKK karlı çıkabilir.”

Bu harp zengini fırsatçılığının müşterisi çok. Özellikle Avrupa’da İsrail propagandasının etkili olduğu Batı gündemi içinde yaşayan Kürtler arasında Türkiye’de yaşayan Kürtlerden daha fazla müşterisi var.

Bu tartışmalara cevap yine Özgür Politika’nın Avrupa’da yaşayan önemli yazarlarından, eski TKP yöneticisi Veysi Sarısözen’den geldi.

Sarısözen, kibarca böyle düşünenleri uyardı:

“Bana öyle geliyor ki, PKK ve onunla kardeş partiler bu yeni durumda yeni bir stratejinin zorunluluğunu görmekteler…. fakat Kürdistan şimdiki sömürgeci devletlerden kıyaslanmaz ölçüde kuvvetli batılı kapitalist modernite güçlerinin egemenliğine girerse, Kürt halkı bağımsızlık ve özgürlük yolunda çok daha ağır koşullarda mücadele etmek zorunda kalacaktır. Kürdistan’ın İsrail ve NATO egemenliğinde bir uydu devlete dönüşmesi ise ilk fırsatta onu yeniden bölüşmek isteyen bölgesel emperyalist devletlerin saldırısıyla yeni savaşların hedefi haline getirecektir.”

İlginç bir şekilde geçen hafta PKK’nın lider kadrosundan Mustafa Karasu da verdiği röportajda İsrail’e tavsiyelerde bulundu:

“İsrail’in etkinlik kurması, İran’ın sınırlanması Ortadoğu’daki sorunları çözmeyecektir. İsrail politikalarının, ABD’nin ve bölge ulus devletlerinin sorunları çözmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, devletlerin sorunları çözmediği, hatta daha da ağırlaştırdığı Ortadoğu’da, halkların daha fazla devrede olacağı bir döneme girilecektir. Şu açıktır ki; İsrail de sürekli dış destek ve askeri gücüne dayanarak bir bölge politikası yürütemez. Bu açıdan İsrail’in de politika değiştirmek zorunda kalacağı açıktır. Zaten İbrahimi Anlaşma ile bu yönlü bir adım atılmıştı. İsrail, varlığını ancak bir bölgesel anlaşma ve bölge halklarıyla demokratik ilişki çerçevesinde güvenceye alabilir. Bu açıdan bir daha belirtelim, İsrail-Filistin sorununun çözümü, demokratik ulus ve her topluluğun kendi yönetim iradesine sahip olduğu demokratik konfederalizmle gelişecek ve kalıcılaşabilecektir. Bunun dışında çözüm yoktur. Yoksa sürekli düşmanlık, gerilim ve çatışma sürer. Ancak bir çözümün kaçınılmaz olarak kendisini dayattığı da açıktır.”

Bu savaşı, kaosu fırsata çevirme fikri ilk kez ortaya atılmıyor.

PKK, 40 yıldır bu coğrafyada en başta dış politik denklemleri kullanarak varlığını koruyan bir örgüt.

Önce Sovyet desteğiyle Suriye’de Türkiye’ye karşı desteklendi. 2003’den sonra ABD işgalinin ardından Kandil’e yerleşti, savaş nedeniyle rahat ve çok sayıda silah buldu.

2010’lardan sonra da İran’ın Türkiye’ye karşı husumetine sırtını dayadı.

2013’den sonra Suriye’de yine bu denklemler içinde üçüncü yol taktiğiyle bir anda devletçik sahibi, aynı anda ABD ve Rusya’nın müttefiki oluverdi.

Bu fırsatları değerlendirme fikri, 2015’de Çözüm Süreci’ni çökertmişti.

Peki, şimdiki açılımın altını da oyabilir mi?

İsrail’in etki gücünün Kandil’e ya da Suriye’ye kadar uzanması ancak bir İran-İsrail savaşını İsrail’in karada kazanmasıyla ya da İran’da rejimin çökmesi, İsrail’in Suriye’ye girmesiyle mümkün.

Bunun dışındaki ihtimallerde İsrail, bir ittifak ortağı olarak Kürtlere ve PKK’ya coğrafi ve siyasi olarak hala uzakta.

ABD’nin İsrail ile ittifak halinde bunu yapması ise Türkiye’yi tamamen gözden çıkarması anlamına gelir. Bırakın ABD’yi, İsrail’in bile bölgede Türkiye’yi PKK’ya ya da Suriye’deki YPG’ye destek vererek kendisine düşman etmeyi göze alması için ortada somut ve acil bir sebep yok. Bu büyük bir çılgınlık olur.

Bölgedeki İran etkisinin azalmasını fırsata çevirmek de ancak ABD’nin bölgeden çekilme takvimiyle paralel ilerleyebilecek bir fırsat olabilir.

Bu da 5 Kasım’daki ABD seçimleriyle doğrudan bağlantılı bir fırsatçılık.

ABD, 2025’de Irak’tan çekilecek. Yani Suriye’den de çekilecek.

Trump gelirse bu çekilme daha hızlı ve radikal olabilir.

Peki bu takvim yaklaşırken ABD bir kere daha Suriye’deki müttefiki Kürtleri ateşler içinde bırakarak çekilir mi?

ABD, Türkiye’de zannedildiği gibi Rojava’da Türkiye’ye karşı Kürdistan kurmaya çalışmıyor tam tersine çok uzun süredir Suriye’deki YPG ile Türkiye’nin arasını yapmaya çalışıyor.

NATO müttefiki Türkiye ile IŞİD’e karşı müttefiki YPG’nin arasını düzeltip kafasını rahatlatmak istiyor.

Türkiye haklı olarak “YPG, PKK aynı” diyor. ABD, o zaman adını değiştirip SDG yapalım, içine daha fazla Arap katalım diyerek solüsyonu değiştiriyor.

Hatta bir süre Mazlum Kobani, PKK’dan daha bağımsız hareket etme sinyalleri de verdi ama daha sonra örgüt onun yükselen karizmasını çizip, uyardı.

ABD yönetimi çekilme takvimi ve seçimler yaklaşırken yeni çabalar içine girmiş durumda.

ABD’de Pentagon ve Dışişleri’nin hazırlıklarını Haziran ayında Amberin Zaman’ın Al Monitor’deki haberinden okumuştuk:

“Al-Monitor'a konuşan ve müzakereler hakkında bilgi sahibi olan kaynaklara göre Pentagon, İslam Devleti'ne (IŞİD) karşı mücadelede Suriyeli Kürt müttefiklerinin Suriye rejimiyle ortak hareket etmesini öngören bir plan hazırladı ve bu plan, ABD'nin Suriye politikasının Dışişleri Bakanlığı'nda devam eden ve önemli bir NATO müttefiki olan Türkiye'nin de katkısının istendiği yeni bir gözden geçirme sürecinin parçası.”

Türkiye’de Bahçeli’nin uzanan elinin tam böyle bir ara durumda gelmesi herhalde tesadüf değildi.

Türkiye de ABD’nin çekilmesi ve İran’ın etkisinin zayıflamasıyla ortaya çıkacak bu kaosu, araf hali fırsata çevirmek istemiş olabilir.

Türkiye, PKK’ya Öcalan üzerinden kendi teklifini sunuyor.

Muhtemelen bu teklifin içinde Suriye ve Türkiye arasındaki anlaşma da var.

PKK’nın Türkiye’ye karşı savaşı bitirmesinin PKK açısından en büyük kazanımı iddia edildiği gibi Öcalan’ın serbest kalması değil, Türkiye’nin SDG ve YPG’yi bir muhatap olarak kabul etmesi olabilir.

Suriye’deki barış, yeni anayasa, yeni düzen görüşmelerinde SDG-YPG Türkiye’nin akreditasyonuyla masada, müzakerelerde yer alabilir.

Peki, Kandil ve Avrupa’daki PKK’lılar buna ikna olur mu, yoksa bölgedeki kaostan fırsatçılık, harp zenginliği kumarı mı onları heyecanlandırıyor?

Muhtemelen şu anda bu tartışmalar yapılıyor. Avrupa kanadının yine Türkiye’nin açılımına karşı pozisyon alacağını tahmin etmek zor değil.

Gazetelere yansıyanlar bunun izlerini taşıyor.

Yani Bahçeli’nin uzanan elinin bölgenin her yanına uzanan boyutları var.

Bir sonraki adım için muhtemelen herkes 5 Kasım ABD seçimlerinin sonucunu bekliyor.

Çünkü Kürt sorunu artık sadece iç değil, bir dış sorun.

.21/10/2024 01:58

Michelle Nwando Opara’ya ne oldu?

67

Michelle Nwando Opara’ya ne oldu?

Her şey 27 Mart 2023 günü CİMER’e Bağcılar’dan gönderilen, ismi açıklanmayan bir kişinin ihbarıyla başladı:

“Eski pkk hükümlüsü ve şu anki iyi parti üyesi reyap hastanesi yenidoğan yoğun bakım doktoru fırat sarı ve ilker gönen ssk yı dolandırmaktadır.Reyap hastanesi beylikdüzü medilife hastanesi bağcılar şafak hasnesi doğa hastanesi medicine bağcılar hastanesi eski olarak ethica hastanesi duygu hastanesi ve birçok hastanenin yenidoğan yoğun bakımlarını kiralayarak gece nöbetçi doktor bulundurmadılar ve insani ve tıbba uygun olmayan koşullar ve bunun gibi birçok sebepten birsürü bebek insanlık dışı bir şekilde öldü bu şahıslar 1. Basamak olan hastayı epikrizlerde hep 3. Basamak göstererek ve 112 komuta kontrol merkezine rüşvet vererek bebek satın alarak kaç yıldır milyonlarca tl para kazandılar ve yüzlerce bebeğin ölümüne sebep oldular bu satılan bebekler fırat sarı ve ilker gönenin yoğun bakımlarında kötü şartlar altında can verdi bebek ölümlerinin durması için bu kan emici vatan hainlerine dur denmeli dediğim hastaneler ani bir şekilde baskınla denetlenirse demek istediğimi çok iyi anlarsınız bu ölen bebekler sizinde bebeğiniz olabilir aziz devletimin gerekeni yapacağından hiç kuşkum yoktur.’’

İhbarın hızlı bir şekilde dikkate alındığı görülüyor. İhbardan bir ay sonra 5 Mayıs 2023’de İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, İstanbul Emniyeti Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü’ne bir yazı göndererek konuyla ilgili soruşturma açılmasını istedi.

İddianameden soruşturmanın hızlı ilerlemesinde etkili olduğu anlaşılan İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Özel Hastanelerin denetiminden sorumlu birimin yetkilisi Doktor Malik Türkay Esin, 22 Mayıs 2023 günü Emniyet’e bilgi sahibi kişi olarak ifade verdi.

İfadeden Yenidoğan Çetesi’ni İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün CİMER’deki ihbardan iki ay önce tespit ettiği anlaşılıyor:

“Ben halen İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünde özel hastanelerin denetiminden sorumlu birimin yetkilisiyim. 2023 yılının Ocak ayında yapmış olduğumuz hastane denetimleri esnasında bazı özel hastanelerin yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde doldurulması gereken defterlerin doldurulmadığını gördüm. Ayrıca bebeklerin dosya üzerinde gösterilen sağlık durumları ile fiili sağlık durumlarının uyuşmadığını örneğin entübe olarak kayıtlı gösterilen bebeğin gayet sağlıklı ve nefes alabilir durumda olduğunu gördük. Durumu hastane yetkililerine sorduğumuzda az önce düzeldi gibi cevaplar aldık. Hatırladığım kadarıyla bu hastanele Zeytinburnunda bulunan Özel Santa Plus Hastanesi, Bayrampaşada bulunan Özel Baypark Hastanesi vardı. Ayrıca yine bu durumda olan başka hastanelerde vardı. Ancak şuanda isimlerini hatırlayamamakla birlikte evraklarını daha sonra size teslim edebilirim. Ben daha önceki tarihlerde 112 Acil Sağlık Başhekimliği yaptım. Burada görev yaparken kulağımıza 112 çalışanlarının para karşılığında hastaları sürekli aynı hastanelere yönlendirdiği duyumlarını alıyorduk. Özel hastanelerde görmüş olduğumuz durumlar ve kulağımıza gelen duyumlar üzerine denetimleri sıklaştırdık. Yapmış olduğumuz denetimlerde yoğun bakımdaki bebeklere ait tedavi dosyalarının günlük olarak doldurulmadığını, bazı tedavi şekillerinin bebeğin durumu ile uyumlu olmadığını tespit ettik. Bu konudaki tutanaklarımızın bir kısmını istenildiği takdirde ibraz edebiliriz. Ayrıca yaptığımız denetimler sırasında Özel Reyap Hastanesinde çalışan Fırat SARI isimli doktor ile Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalıştığı söylenen yenidoğan doktoru İlker GÖNEN’in birlikte özel hastane yönetimlerini ziyaret ederek sizin yenidoğan ünitenizdeki gelirinizi artırabiliriz, bu sayede SGK’dan yüksek ücret tahsil edebilirsiniz diyerek yenidoğan yoğun bakımlarını devraldıklarını ve buraların sürekli dolu kalmasını sağlayarak üst sınırdan SGK’dan ücret tahsil ettiklerini duyduk. Ayrıca anlaşma sağladıkları özel hastanelerin yoğun bakımlarına irtibat amacıyla bir sağlık personeli koydukları ve bu kişilerin yatak boşaldıkça 112’de anlaşmalı oldukları kişileri arayarak yoğun bakıma yeni hasta getirilmesini sağladıklarını ve bunun karşılığında da 112’de çalışan bu kişilere aylık hak ediş adı altında belli ödemeler yaptıklarını öğrendik. Burada yapılan işlemde bebekler yeni doğduğunda kısa süreli yada uzun süreli yoğun bakım ihtiyacı duymaktadır. Bebeğin doğduğu hastanede yoğun bakım yeterli sayıda yok ise başka bir hastanede yer bulmak üzere doktor 112 nakil birimini arar. Bebeğin durumunu bildirerek uygun bir yoğun bakım bulunmasını ister. Nakil birimindeki 112 görevlisi de ekranlarında kamu hastanelerinde boş yatak olup olmadıklarına bakar eğer yok ise özel hastaneler ile kurumun resmi ve kayıt altına alınan telefonundan arayarak boş yatak bulmaya çalışır. Ancak kulağımıza gelen duyumlarda 112 nakil birimi çalışanlarından bazılarının resmi kanaldan yapmaları gereken bu görüşmeyi kendi özel telefonları ile yaparak istedikleri hastaneye yönlendirerek çıkar sağladıkları ve yapmış oldukları usulsüzlüğü gizlemeye çalıştıklarını öğrendik. Bu duyumlardan sonra bu duyumlarla aynı nitelikte olan Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezinin 27.03.2023 tarih ve 2302695203 başvuru numaralı isimsiz ihbar İl Sağlık Müdürlüğüne geldi. Bizde bu durumu emniyete bildirme ihtiyacı hissettik.”

Bu ifadeyi okuyunca insanın aklına aynı şüphe düşüyor.

Acaba bu tespitlere rağmen neden İl Sağlık Müdürlüğü Ocak ayında düğmeye basmadı?

Ve yine acaba CİMER’e ihbarı yapanlar ile İl Sağlık Müdürlüğü’ndeki tespitleri yapanlar aynı kişiler miydi?

Soruşturmayı açmak için mi CİMER ihbarı ile Cumhurbaşkanlığı’nı konuya dahil etme yöntemi mi seçildi?

Bu şüpheleri şimdilik bırakıp iddianameden devam edelim.

İddianameye göre savcılığın talimatıyla Haziran 2023’den itibaren başta doktor Fırat Sarı olmak üzere Yenidoğan Çetesi’nin mensupları hakkında telefon dinleme kararları çıkarıldı.

Yani Yenidoğan Çetesi Haziran 2023’den bu yana takipteydi.

Savcı şebekenin korkunç suçunu şöyle tarif etmiş:

“Medisense Sağlık Hizmetleri Şirketi sahibi Dr. Fırat SARI ve çalışanı olarak görülen Dr. İlker GÖNEN İstanbul ili içerisinde birçok özel hastanenin yeni doğan yoğun bakım ünitesini işletmek amacıyla alıp, kendisine bağlı sağlık çalışanlarını anlaşmış oldukları bu hastanelerin yeni doğan birimlerine yerleştirerek, 112 Acil Çağrı Merkezi ambulans şoförü olan Gıyasettin Mert ÖZDEMİR, 112 Acil Çağrı Merkezi hasta sevklerini yapan Fehmi ALPEREN, il dışı hasta sevklerini yapan Serdar YÜKSEL ve o dönemde yine Esenyurt Belediye Başkanlığı Sağlık Hizmetlerinde çalışan Renas KILIÇ aracılığıyla devlet hastanelerinde ya da farklı özel hastanelerde doğup tedavisinin yoğunluktan dolayı başka hastanelerde yapılması uygun görülen bebek hastaları kurmuş oldukları suç örgütü sayesinde keşfedip kendi anlaşmalı oldukları hastanelere tedavi yöntemleri uygun olup olmadığına bakılmaksızın alması ve alınan bebek hastaların hayatın olağan akışına aykırı olacak kadar hastanede uzun sürelerde kalmasını sağlayıp SGK’dan yüksek miktarda ödeme alınmasını neden olarak kamu kurumunu zarar uğrattıkları aynı zaman da uygun tedavi yöntemleriyle tedavi olamayan bebeklerin ölümüne sebebiyet verdikleri değerlendirilmektedir.”

Yani ortada sadece bir grup yoldan çıkmış doktor ve hemşire yok.

İddianamede 19 hastanenin ve hastanelerin bağlı olduğu şirketin adı geçiyor.

Bazı özel hastaneler doğrudan gelirlerini artırmak için yenidoğan servislerini Fırat Sarı ve şirketine vermişler ve bu suça ortak olmuşlar.

Medilife gibi bazı özel hastanelerin Fırat Sarı ce “Medisense Sağlık Hizmetleri Şirketi” ile ilişkisi ise İstanbul’da sayıları az olan Yenidoğan Acil Servis doktoru (neonatolog) olarak Dr. Fırat SARI’nın ortağı Dr. İlker GÖNEN ile çalışmaları.

Sarı, yerleştiği hastanelerdeki bazı hemşire ya da sekreteleri de şebekesine dahil etmiş.

Fakat işte tam da sorun burada başlıyor.

Soruşturma hızlı bir şekilde başlıyor ama çete üyelerinin telefonları dinlenirken suçlar işlenmeye yani bebekler ölmeye devam ediyor.

Bunu nereden anlıyoruz?

İddianamede maktul olarak geçen 10 bebeğin doğum tarihlerinden.

Bebeklerin biri hariç tamamı soruşturmanın başlamasından sonra, çete üyelerinin telefonları dinlenirken doğmuş, soruşturma sürerken de ölmüş.

Havanur (15 Ağustos 2023)

Michelle Nwando Opara (8 Mart 2023)

Öykü (28 Kasım 2023)

Ayaz (26 Kasım 2023)

Kaya (13 Kasım 2023)

Mive Serdarova (30 Ağustos 2023)

Melek (21 Haziran 2023)

Kerem (14 Ağustos 2023)

Roua Kadan ( 5 Temmuz 2023)

(Maktul bebeklerden üçünün yabancı olduğu anlaşılıyor. Biri Afrikalı (ülkesi yazılmamış), biri Suriyeli, biri de Orta Asya ülkelerinden birinden (yine ülke ismi yok)

Maktul bebeklerin hepsi de soruşturma sürerken, örgüt üyelerinin telefonları dinlenirken ölmüşler.

Peki neden bebekler ölürken soruşturmayı yapanlar çeteye müdahele etmemiş?

Bu sorunun cevabını Michelle Nwando Opara bebeğin trajik hikayesi üzerinden arayalım.

Çünkü en büyük maktul o!

Altı aylıkken bu çetenin eline düştü ve hayatını kaybetti.

İstanbul’da yaşayan Afrikalı bir ailenin kızı olarak 8 Ağustos 2023’de Esenyurt’ta bir tıp merkezinde doğmuş Michelle Nwando.

Altı aylıkken 14 Ocak 2024 günü sabah erkenden 32 yaşındaki babası Benedict Nnayereugo, şiddetli öksürük ve soğuk algınlığı şikayeti ile Beylikdüzü Medilife Hastanesi’ne götürmüş.

Doktor bir akciğer enfeksiyonu olan RSV teşhisi koymuş ve hastaneye yatırmış.

3. günün sonunda doktor “Buranın yoğun bakımı 1 aylık bebekler için bir yer, sizin bebeğiniz burada kalırsa ölür, ona yeni bir hastane bulun” demiş.

Çaresiz aile İstanbul’da yetişkin bebekler için yoğun bakım ünitesi olan bir hastane aramış ama bulamamış.

Tam bu sırada yoğun bakımdan sorumlu olan doktoru devreye girmiş ve onlara “Beylikdüzü Birinci Hastanesi’nde yer olduğunu buraya geçebileceklerini” söylemiş.

Aynı doktor Birinci Hastanesi’nin günlük ücretinin 7000 TL olduğunu, bebeğin 2 hafta tedavi olması sonucunda sağlığına kavuşacağını da söylemiş, tabii çaresiz aile bunu kabul etmiş.

Bu doktorun kim olduğu iddianameye yazılmıyor. Ama hastanenin Yenidoğan yoğun bakım servisinim anlaşmalı neonatologu Dr. Fırat SARI’nın ortağı Dr. İlker GÖNEN.

Bebek Beylikdüzü Birinci Hastanesi’ne ambulansla sevk edilmiş.

Baba hemen girişte beş günlük yatış ücreti olan 35.000 TL’yi peşin ödemiş.

Ama altı aylık bebek yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bir küveze konmuş.

Babadan biberon, şampuan, bebek bezi ve bazı ilaçları alması da istenmiş.

Sonra bir kadın hemşire gelmiş, hastanede beklememeleri gerektiğini, ertesi gün 14.00’da gelebileceklerini söylemiş. Aile de altı aylık bebeklerini yenidoğan küvezinde bırakıp eve gitmiş.

Sabah hastaneden aranmışlar. Bebeğin durumunun kötü olduğu hastaneye gelmeleri gerektiğini söylenmiş.

Hastaneye gittiklerinde altı aylık bebeklerinin sabah 06.00’da öldüğü haberi verilmiş.

Altı aylık Michelle Opara bebeğin başına ne geldiğini, hastanede vefat ettiğinde telefonları dinlenen çete üyelerinin telefon konuşmalarından okuyalım şimdi de.

Bebeğin sevkinin yapıldığı Medlife Hastanesi’ndeki çete üyesi olmayan hemşire ile sevk edildiği Birinci Hastanesi’ndeki çete mensubu hemşire bebeğin ölümünün ardından konuşuyor.

Konuşmalarda geçen arrest, ani kalp durması demek.

Epikriz ise bir hastanın hastaneden çıkarken verilen ve hastalığın seyrinin ve yapılanların anlatıldığı raporun adı.

(İddianamedeki yazım hatalarıyla)

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : Bu dün gelen hastayla alakalı bir şey soracaktım bu çocuğun arrest geçirdiğini hoca biliyor muydu fırat hoca?

FATMA KARUÇ : fırat hocayla ben konuştum bebek kötü dedim biz müdahale ettik dedim hatta çocuğa entübe ettik çocuğu diye hatta bebeğin odasında konuştum bence o hatırlamıyor ne konuştuğunu ve şey epikrizde de yazıyordu zaten ...

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : evet evet epikrizde yazıyor

FATMA KARUÇ : yazıyor yani

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yani epikrizde yazan şeyi hoca nasıl bilmiyor onu anlamadım ben de

FATMA KARUÇ : yenidoğan yoğunbakımda duracak bir çocuk değildi ki

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yok bende de ben de başladım da

FATMA KARUÇ : sen yenidoğana mı aldın onu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hı

FATMA KARUÇ : yav yenidoğana alınacak çocuk muydu oraya niye aldın

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : öyle oldu arrest geçirdi zaten öldü

FATMA KARUÇ : ex olmuş duydum evet

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : ailesi de çok iyi daha söyleyemedim ailesine hala durumu kötü dedim babası kafayı oynatacak inanamıyor hala şey de yapamıyorum baya sıkıntı oldu bu arrest geçirdiğini biliyor mu peki aile
FATMA KARUÇ : aileye kötüleşti dedik solunum cihazına bağladık dedik söylendi onların hepsini

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : kötü dedi ama arrest felan söylemedi

FATMA KARUÇ : Arrest dediğim gibi arrest öyle arrest olmadı zaten hemen böyle

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : epikrizine bile ben bakmadım

FATMA KARUÇ : niye bakmadınız epikriz yazmışız vermişiz bir bakın ama şey değil şimdi ben bu çocuğun yeni doğan yoğun bakımda yeri yoktu erişkin de olsaydı belki daha daha şey olurdu ben çünkü yenidoğan yoğunbakımda nasıl bakacaksın sen küveze mi aldın o çocuğu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : küveze aldım

FATMA KARUÇ : nasıl sığdırdın küveze ben buraya yatak çektirdim

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : bizim geniş ... vardı da müdahale etmek için baya problem

FATMA KARUÇ : yani ben buraya şey aldım bir dakika yani hayır onu işte oraya almak
hata yenidoğanlık bir şeyi yoktu o çocuk pediyatrik yoğun bakıma yada erişkin yoğunbakıma alınması gerekiyordu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : söyledim de işte her dediğimizi dinletemiyoruz bazen maalesef neyse tamam ben seni şey yapmayım işinden alıkoymayım

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : şimdi biz şöyle kapatacağız olayı fatma haberin olsun senin de

FATMA KARUÇ : ne diye

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : sizin orada arrest geçirdiğini söylemeyeceğiz tamam mı şimdi çünkü biz onu başta söylemedik ben bilmiyordum zaten

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : aldık bebek kötüydü burada arrest geçirdi yapacak bir şey yok

FATMA KARUÇ : geçmiş hastalarınkine ben giremiyorum ya hayır şey değil bizim burada da böyle üzüldük yani o çocuğa ama onun hata o çocuk yenidoğan değildi yenidoğanda gitmeyecekti o çocuk ... kabul etmişti önceleri hasta da ailede para konusunda sıkıştığı için göndermedi ailenin sıkıntısı bu aile götürmedi para problem diye

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : aynen

FATMA KARUÇ : yani aile de götürmedi

***

FATMA KARUÇ : sen niye söylüyorsun söylesin konuşsun doktorun yok mu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yok bizde

FATMA KARUÇ : senin doktorun yok mu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yok yok bizim yok

FATMA KARUÇ : aa ciddi misin

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hı

FATMA KARUÇ : hı neyse allah kolaylık versin sana

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : neyse tamam ben şu aileyle felan konuşim kolay gelsin sana da

FATMA KARUÇ : görüşürüz sağ olasın”

Çok vahim konuşmalar bunlar.

Altı aylık bir bebeğin yetişkin bebek acil servisi olmadığı için sevk edildiği hastanede doktor yok, hemşire sevk kağıdına bile bakmıyor, altı aylık bebeği yeni doğan yoğun bakım küvezine koyuyor. Ve bebek ölüyor.

Peki Fırat Sarı’nın rolü ne? İddianameden okuyalım:

“Opara bebeğin Birinci Hastanesinde eks olması ile alakalı olarak Hakan Doğukan'ın "Hocam bu o. evlatları çocuğu öldürmüş, ölmüş farkında değiller" dediği, Fırat'ın " Nasıl çocuğu öldürmüş onun başına özel hemşire koymadın mı, çoktan ölmüş cpr yapmadınız mı " dediği, Hakan Doğukan'ın " çocuk kaskatı, yapayım da hiçbir şey olmaz bitmiş çocuk yani" dediği Fırat'ın " Hiçmi bakmamış bunlar çocuğa çok korkunç birşey, sakin ol cpr yap, entübe yap, adrenalin yap" dediği, 1. kolluk fezlekesinin 1092. sayfasında yer alan görüşme içeriğinde Opara bebeğin ölümü ile ilgili yapılan değerlendirmede Opara bebeğin sorumlu doktor Şeyhmus Çelik'in bilgisi olmadan Fırat Sarı'nın talimatı ile yenidoğan yoğun bakım ünitesi küvezine alındığı, bebeğin 6 aylık olması nedeni ile küveze konulmasının tıbbi uygulamalara aykırı olduğu, bebeğin öldüğü esnada doktor müdahalesi bulunmadığı, şüpheli Fırat Sarı'nın nöbetçi doktor bulundurulmaksızın Opara bebeğin yoğun bakım ünitesine alınması talimatı verdiği, ayrıca küveze koyulduğu, Fırat Sarı'nın durumu ağırlaşan bebeği muayene etmek ve tıbbi müdahalede bulunmak için hastaneye gelmediği, görevin gereklerine aykırı hareket ettiği”

Tapelerde çete üyesi olan iki farklı hastanedeki hemşire panik halde birbirleriyle konuşuyorlar. Berbat bir üslup ve cehaletle:

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : Kanka çok kötü bişey oldu a. k..m

HASAN BASRİ GÖK: noldu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : Dün Medlife’dan aldığım çocuk var ya ölmüş kanka

HASAN BASRİ GÖK : nasıl yani

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : kanka ölmüş ölü teslim ettiler çocuğu abi böyle bişey olamaz
çocuk zenci diye farketmemişler çocuk ölmüş geldim kanka baktım çocuk ölü kanka

HASAN BASRİ GÖK : a. s..m ahh ahh

HASAN BASRİ GÖK : doğukan şu esmeronu bırak kanka artık

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : oğlum çok düşük dozdan verdim a. k..m

HASAN BASRİ GÖK : kanka senin alandakiler esmeronu kanka kullanamıyo bak başına bela olucak bu esmeron bırak şu esmeronu

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : aha bu başıma bela oldu zaten y.. yedim çocuk bide a.. koyum altı buçuk kilo napcaz öldü çocuğu yoğun bakıma almakta yasak başından sona y… yedim

HASAN BASRİ GÖK : ne göstericen ki endikasyon onu da anlamadım

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : bi çocuk zenci tamam mı çocuk zenci diye yav nasıl anlamazsın be a.. k… çocuğu ya yav dudaklarına bi baksana abi”

Michelle Nwando Opara’nın ailesinden hastane bir de para isteyince, aile şikayetçi olmuş.

Şikayet üzerine İl Sağlık Müdürlüğü ekipleri hastaneye incelemeye gelmiş.

Bunun yarattığı paniği, nasıl belge uydurulduğunu da tapelerden okuyabiliyoruz.

ZEHRA NUR ÇETİNKAYA : denetim geliyor

HASAN BASRİ GÖK : heh denetim gelmiş alanı toplayın ne var ne yok hepsini kaldırın dosya mosya hiçbir şey kalmasın

ZEHRA NUR ÇETİNKAYA : tamam da tekim ben biri gelsin yardım etsin

HASAN BASRİ GÖK : ben sivilim giremem doğukan oyalıyor acil şey yapın

ZEHRA NUR ÇETİNKAYA : ne dosyası ne denetimi evrakları mı kaldıralım

HASAN BASRİ GÖK : eks için gelmişler

ZEHRA NUR ÇETİNKAYA : tamam

HASAN BASRİ GÖK : galiba bilmiyorum

ZEHRA NUR ÇETİNKAYA : tamam tamam hadi bay bay

HASAN BASRİ GÖK : hadi bay bay

FIRAT SARI : hıı sen konuştun mu diğer doktorla

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hocam bari söyle telefonu açmasın adamlar aradığı zaman

FIRAT SARI : e tamam bari onlarla konuşmasın kimseyi açmasın

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : şerefsiz ya

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : alo

HASAN BASRİ GÖK : allah senin belanı versin ya

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hasan çabuk çocuğa epikriz yaz çabuk çabuk çabuk

HASAN BASRİ GÖK : lan ne biliyom ki epikriz yazcam

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : epikriz istiyolar on üç on üç on ölüm saati ben sana şimdi
dosyasını getiricem hasan sen başla

HASAN BASRİ GÖK : tamam at bişeyler hadi

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : tamam iki günlük başla

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : masaüstünde çarşaf var mı ölen çocuğun hasan bir baksana masanın üstüne çarşaf o çocuğun çarşafı kalmış mı

HASAN BASRİ GÖK : bekle ismi ney

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : opara

GÖK : hocam hala alandalar onbir onikiye kadar oradalar.

Fırat Sarı: ne istiyorlar ki onbir onikiye kadar alanda

Gök: hocam bu ölen var ya eks olan
FIRAT SARI : hee

(FIRAT YANINDAKİ ERKEK ŞAHISA TELEFONU VERİR)

X ERKEK ŞAHIS : Hasan abi nasılsın

HASAN BASRİ GÖK : he

X ERKEK ŞAHIS : hayatımı kurtardın bugün

HASAN BASRİ GÖK : voşş haha

X ERKEK ŞAHIS : yalanların hayatımı kurtardı valla bugün tamam bay bay

Denetimden sadece yalanlar, sahte ekspriz raporları, uydurma belgelerle yırtmıyorlar.

Denetleyenlerden birinin de onlara yardım ettiği anlaşılıyor.

İddianameye göre teftişe gelen doktorlardan biri, arkadaşı olan çete üyesi hemşireyi haklarında gizli bir soruşturma yürütüldüğü konusunda illegal olarak bilgilendirmişti.

Yine tapelerden okuyalım:

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hocam denetim çok kötü geçti

ŞEYHMUS ÇELİK : denetim miydi ben çocuk için geldi diye biliyorum

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : çocuk için geldiler işte

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : mahvoldum daha yeni gittiler işte az önce beş dakka önce. Ordaki doktorla konuştum tanıdık çıktı. ben Bağcılarda staj yaptığım zaman tanışıyoduk onla

ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : iyi falan dedi gel bi beş dakka sigara içelim

ŞEYHMUS ÇELİK : hı hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : çekti beni köşeye dedi ki çabuk dedi hemen dedi şu dediklerimi yap dedi

ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : ee bunları yaparsan dedi tekrar denetlemeye gelmiş gibi bakarım dedi

ŞEYHMUS ÇELİK : hıı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : ondan sonra bir iki bişey söyledi onları hemen ayarladık
ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : tekrar denetime geliyomuş gibi yaptı

ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : tekrar baktı bir iki şeyden geçirdi bizi ama

ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yani büyük sıkıntı çocuk ölümü diyo sizin başınıza bela olucak
yani diyo ayrıca diyo sizde diyo farklı bişey var diyo ıı sizin diyo hakkınızda gizli bi dava var diyo ıı yaklaşık üç dört ay önceden diyo

ŞEYHMUS ÇELİK : ne davası

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hocam dava diyo böyle dedi dedi ki hakkınızda dava var ıı sağlık il sağlık müdürü yani diyo ki sağlık bakanından sonra ki en yetkili kişi size kafayı takmış diyo

ŞEYHMUS ÇELİK : hee

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : haberiniz olsun bi dava var diyo gizli bi dava var diyo hakkınızda hepiniz diyo bu örgütleşme gibi bu davanın içindesiniz diyo o yüzden dedi hemen dedi işten ayrıl kendini kurtar dedi

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yok hocam ben çalışmayacam fırat hocayla artık

ŞEYHMUS ÇELİK : hıı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : ben geceleri doktor polikliniği yapıyorum diyo ki ondan tehlikeli bi iş diyo bu bak diyo diğer herşeyin patlar diyo ben diyo bilmiyo muyum senin burda hepsini biliyoruz oğlum diyo sen diyo burda doktor yok işte bana yalan söylüyosun gerçek aslında yalan söylemiyorum gerçekten annenin yanına gittin ama

ŞEYHMUS ÇELİK : hı

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : biz dedi bilmiyo muyuz doktor yok işte neonatologun adına üçüncü basamak hasta alıyosunuz neonatologun sadece kaşesi var biz dedi bilmiyo muyuz sanıyosun hıyar dedi sen burda aile bilgilendirmesi yapıyosun e müdahale ediyosun dedi

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : beni dinle dedi kendine yazık edersin haberlerde çıkarsın dedi

ŞEYHMUS ÇELİK : yani fıratla ilgili sıkıntı var anladım yani fırat

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : evet evet

ŞEYHMUS ÇELİK : fıratı şikayet

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : hocam adamlar dava dava hakkımızda dava açmışlar gizli dava yürütüyolar

HÜSEYİN GÜNERHAN : kanka bu fırat a k. pkk ya mkkya para aktarıyor olmasın a. k.

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : ne

HÜSEYİN GÜNERHAN : bu fırat pkk ya para aktarıyor olmasın

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : kanka bilmiyom şey durumları varmış zamanında hani ifadeye falan çağırmışlar çok ama o tarz yok kanka o tarz birşey yoktur yani

HÜSEYİN GÜNERHAN : emin misin kanka bunun eskiden böyle işleri varmış biliyorsun

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : yani duydum kanka ama ektra hani duyacak bir şey

HÜSEYİN GÜNERHAN : kanka bu şirket mirket kuruyor para mara milyonlardan bahsediyorsun kanka belki a. k. şeyi falandır kasası falandır para mara aktarıyor bir şey yapıyordur paralarını falan aklıyordur

HAKAN DOĞUKAN TAŞCI : kanka bilmiyom ama adamlar il sağlık a. k. yani adamlar

HÜSEYİN GÜNERHAN : kanka il sağlıkta kanka a. k. zamanında ümitler daha beterini yaptılar a. k. .. ümitler direkt cinayet işlediler bebekleri hepsini aldılar a. k. çamlık hastanesi ölü bebeği yatırdı aylarca üzerine fatura etti sgk ya mgk ya çamlık hastanesi çamlık hastanesi bütün istanbul duydu anasını satiyim tabi ex olan bebekleri kanka şey yapıyorlardı küvezlerde tutuyorlardı fatura ediyorlardı kanka.

***

27 Mart 2023’de CİMER’e yazılan ihbardan sonra Mayıs 2023’de başlayan polis soruşturması ve Haziran 2023’de başlayan dinlemeler sırasında 10 bebeğin ölümünü soruşturmayı yürütenler bizzat izledi.

Hastanelerin denetimlerindeki usulsüzlükler, yalanları kulaklarıyla dinledi.

Peki, çete üyeleri ilk ne zaman gözaltına alındı?

CİMER ihbarından 13 ay sonra. 10 bebeğin ölümünden aylar sonra.

27 Nisan 2024’e kadar çete üyelerinden hiçbiri tutuklanmadı.

Hastaneler ise geçen hafta sonu kapandı.

Michelle Nwando Opara bebek, çetenin CİMER’e şikayet edilmesinden 10 ay sonra, dinlemelerin başlamasından 8 ay sonra hayatını kaybetti.

Eğer zamanında soruşturma yapılsa, hastaneler kapatılsa Michelle Nwando ve diğer bebekler belki de yaşayabilirdi.

Peki bütün bu gecikmenin sebebi neydi?

İşte bu soruşturmada esas cevabının aranması gereken soru bu.

.23/10/2024 00:02

Tebrikler Devlet Bey

201
“Terör başka siyaset başkadır. İkisi arasında duvar örülmeden, silah dışlanmadan en başta Kürt vatandaşlarımız refah ve huzur mertebesine zor ulaşacaktır. Silahlı mücadelenin terörü sona erdiremeyeceği gibi terörün silahsız da çözümü yoktur.

Terörist başının tecridi kaldırılırsa gelsin, TBMM’de DEM Parti grup toplantısında konuşsun, terörün tamamen bittiğini haykırsın. Bu kararlılığı gösterirse umut hakkından yararlanmasının önü ardına kadar açılsın. Adres İmralı’dan DEM’e uzansın, bu sorun ülke gündeminden tamamen çıkarılsın. Hodri medyan, buna varız.”

22 Ekim 2024 günü 10.30’dan başlayan konuşmasında Devlet Bahçeli’nin bu sözleri söylemesinden 10 dakika önce Karar TV yayınında yanlışlıkla ben bu sözleri söyleseydim başıma neler gelirdi?

Önce videom sosyal medyaya düşer. Troll hesaplar hainlikle suçlar ve Yıldıray Oğur tutuklansın hashtagiyle kampanyalar yapılırdı. Kampanyaya her partiden siyasetçi, gazeteci katılır. Öğleden sonraya doğru Youtube kanalımıza erişim engeli kararı çıkar, akşamında da gözaltı haberim gelirdi.

Aslında sadece ben değil, bu cümleleri Bahçeli’den 10 dakika önce kim söylese, benzer şeyler yaşardı.

Bunu Türkiye’de söyleme özgürlüğü olan iki kişi vardı: Erdoğan ve Bahçeli.

Erdoğan söyleseydi, ardından haklı bir soru gelirdi: Peki Bahçeli buna ne diyecek?

Yani bunu bu netlikte sadece Bahçeli söyleyebilirdi.

Ve söyledi. Söylemeyebilirdi. Hem de silah bıraktırma çağrısı yeter ki yap, istersen gel Meclis’te yap diyerek bu konudaki kararlığını ifade etmiş oldu. Çıtayı DEM Partililerin bile zor bela geçebileceği bir yere koydu

Bahçeli’nin bu cümleleri dün akşam tek başına konuşma metnine yazdığına, bunun da tokalaşması gibi şahsi bir eylem olduğuna herhalde artık kimse inanmıyor.

Konuşmadaki “tecrid” kavramı ve “umut hakkı” bile bunun planlı, hazırlanmış bir konuşma ve çağrı olduğunu gösteriyor.

Muhtemelen yürüyen süreçte Öcalan’ın zaten devletten duyduğu silah bıraktırma çağrısı isteğini, bu çağrının önünde en büyük engel olarak görülebilecek Bahçeli de tekrarladı.

Görüşmelerde konuşulanın çağrıyı Öcalan’ın gelip Meclis’te yapması olduğunu zannetmiyorum. Ama Bahçeli’nin bu metaforik anlatımıyla görüşmelerdeki devletin ciddiyeti gösterilmiş oldu. Yani bu konuşma, tıpkı DEM’lilerle tokalaşma gibi yürüyen süreçte atılmış bir güven verici adımdı.

Şimdi söz Öcalan’da olacak. Adaya muhtemelen yeğeni olan DEM Milletvekili Ömer Öcalan gidecek ve Öcalan da bu tarihi çağrıya Meclis’te olmasa da İmralı’da bir cevap verecek.

Bu kez AK Parti yalnız değil. CHP, MHP ve Çözüm Süreci’ne çok ayak sürtmüş DEM Parti de destekçi. İçeride FETÖ freni yok, dışarıda IŞİD korkusu yok.

Bölge konjonktürü de Çözüm Süreci’nden daha müsait. Ateşler içinde yanan, herkesin eline silah alıp birbirine ateş açtığı bir Suriye yok. PKK’ya 40 yıllık tarihinde ilk kez yönetecek bir toprak verip, onu Esad karşıtı koalisyon koparan operasyonel gücünün zirvesinde bir İran da yok. Seçime doğru üç dört ay belirsizlikler içinde kalacak ABD, bölgeden iki yıl içinde çekilme planı açıklamış, gitmeden eski müttefiki Türkiye ile yeni müttefiki YPG’nin arasını yapmak istiyor. Rusya, Türkiye’nin artık düşmanı değil.

Zemin ve şartlar bir çözüm için müsait.

Bu çözümden Türkiye demokrasi ve özgürlük gelmeyeceğini söyleyerek olan biteni küçültmeye çalışanlar tam anlamıyor ama Türkiye tarihinin en fazla kan akıtmış, ülkeyi en fazla germiş, demokrasiyi, hukuku, devlet düzenini geriletmiş, milyonlarca insanı göç ettirmiş, ülke bütünlüğünü tehdit etmiş ülke tarihinin 40 yıllık en çetin meselesinde tarihi bir kırılma anındayız.

Peki, bu tarihi kırılma anına nasıl bakmalıyız? Devlet Bahçeli’nin çağrısı ile bu iş olur mu? Onlara nasıl güvenebiliriz? Türkiye’ye bu iktidarla barış ve demokrasi gelir mi?

1-Barışı sadece iyiniyetli demokratlar ve barışsever insanlar yapmazlar. Hatta bu tarihte çok ender rastlanan bir örnektir.

2-Savaş olur, bir noktada barış bir zorunluluk ya da bir imkandır. Bunu yapacak meşruiyeti, kudreti ve cesareti olan barışı yapar. Her savaş bir noktada biter. Barış acıların, öfkelerin üzerine inşa edilir. Tepki çeker, risklidir ama birinin sayfayı kapatması gerekir. Yapan o anda eleştirilir ama tarihe geçer. PKK meselesi çok daha önce bitmeliydi. 40 yıl yeterince uzundur. Biz bu sorunun herkes için makul bi finalini izliyor olabiliriz. Bu tarihi bi kırılmadır. Her nesle tarihte kırılma anı görmek nasip olmaz. Milliyetçilik ülkenin en tehlikeli sorununu çözmek, ortadan kaldırmak iradesidir, ona kene gibi yapışıp onu sömürerek semirmek değildir.

3-Barış konusunda ameller niyetlere göre değildir. Aktörler barışı iyi niyetle yapar, pragmatik olduğu için yapar, fırsat olarak gördüğü için yapar. Irkçı De Klerk, faili meçhulcü Santos, soykırımcı El Beşir, kemikkıran lakaplı Rabin de barışa öncülük ettiler. Esas onların öncülüğü o barışların meşruiyetini artırmıştı.

4-Silahları bıraktırmak, barış yapmak demokratikleşmek demek değildir. İkisi ayrı şeydir. Demokrasiyi barışa şart koşmak; işi yokuşa sürmek, barışı bir devrimci ana çevirmek, ona ağır yükler yüklemek olur. Silahların bırakılması da çok değerli bir adımdır. Barış, çözüm ülkeyi bir anda demokrasi cenneti yapmaz. Ama silahın yerini siyasete bırakması, tartışmayı normalleştirir. Siyasetin üzerinden silahın vesayetini kaldırır. Güvenlik ve beka krizlerinin otoriterliği meşrulaştırmasını bitirir. Terör suçlamasının hukuku, siyaseti, ifade hürriyetini terörize etmesini engeller. Bu da iklimi yumuşatır. Demokratik değerler bu iklimde yeşerir, büyür. Kısa, orta, uzun vadede barış; demokrasinin, hukukun yaşayacağı kalıcı ortamı inşa eder. Barışı yapan bunu istemese de sonuç böyle olur.

5-Türkiye’de 1999, 2015 iki seçim, 2023 seçimlerinin sonucunu doğrudan PKK ve terör tartışması etkilemişti. Bu kartın, etkinin ortadan kalkması bile muhalefet için büyük bir kazanımdır.

6- Türkiye’de PKK’nın silah bırakmasının en büyük kazananı Demirtaş olur. Demirtaş’ın son bir kaç savunmasını ve konuşmasını okuyan onun böyle bi sürecin içinde ve destekçisi olacağını tahmin edebilir.

7- Bunu çözdüğü için günün sonunda Erdoğan bir kez daha kazanacaksa bırakın kazansın, Devlet Bahçeli tarihe buna cesaret etmiş bir devlet adamı olarak geçecekse bırakın geçsin.

1999’da Öcalan’a idamın kaldırılmasına evet deyip Türkiye’nin AB adaylığının önünü açan Bahçeli, bugün de ancak kendisinin atabileceği tarihi bir adımla Türkiye’nin 40 yıllık bir sorununun kökten çözülmesinin önünü açmıştır.

40 yıllık bir sorunun bitiş anına tanık ediyor olabiliriz.

Savaş kararı vermek kolaydır ama barış yapmak, bunun bedelini üstlenmek zordur. 40 yılda her iki taraftan 50 bin insanın öldüğü, 100 bin insanın doğrudan etkilendiği, milyonlarca insanı evinden, köyünden etmiş bir meseleyi 40 yıl sonunda sulhla bitirmek büyük bir iştir. O günün güncel meseleleri, sorunları, tartışmaları 40 yıllık bir epizodun kapatılmasının büyüklüğünü gölgeleyemez. Ya da gölgeliyorsa ciddi bir siyasi miyopluk söz konusu demektir.

Bahçeli’nin daha önce yaptıkları, ettikleri, söyledikleri bu tarihi gerçeği değiştirmez ve bunu gölgelemez.

İşte bunun için gazetecilik ve köşe yazarlığı çizgisinin biraz dışına çıkarak bir zamanlar beni de tehdit etmiş olan, 10 yıldır Twitter’da bloklu olduğum, 63 akil insandan biri olarak epey hakaretini işittiğim bir siyasetçiyi cesareti için tebrik etmek istiyorum.

Tebrikler Devlet Bey…

.28/10/2024 02:01

Bahçeli’nin eli, DEM’in yumruğu

116
Hafta sonu MHP lideri Devlet Bahçeli, kendi talimatıyla MHP’ye yakın Türk Akademisi Siyasi Sosyal Stratejik Araştırmalar Vakfı’nın organize ettiği "Vefatının 100. Yılında Ziya Gökalp" Sempozyumu’nda konuştu.

Diyarbakır’da doğup, Ankara’da ölen İttihatçıların ideoloğu, Cumhuriyet’in kuruluş yıllarının Ankara’daki fikri kutuplarından Ziya Gökalp’i anmak için daha iyi zamanlama olamazdı.

Ziya Gökalp’ten seçtiği cümlelerle açılımını sürdürdü:

"Şu sözler merhum düşünürümüze aittir, 'Türklerle Kürtler bin yıllık bir ortak din, ortak tarih ve ortak coğrafya sonucunda maddi ve manevi bakımlardan birleşmişlerdir. Bugün ise ortak düşmanlar ve ortak tehlikeler karşısında bulunuyorlar. Bu tehlikelerden ancak ortak bir kararlılıkla kurtulabilirler. O halde büyük bir inançla diyebiliriz ki, Türkler ile Kürtlerin birbirini sevmesi her iki taraf için hem dini hem de siyasi bir farzdır. Kürtleri sevmeyen bir Türk varsa Türk değildir. Türkleri sevmeyen bir Kürt varsa Kürt değildir.”

Bu cümleler, Ziya Gökalp’in 5 Haziran 1922’de Küçük Mecmua’da yazdığı “Türkler’le Kürtler” başlıklı yazısından.

Gökalp o yazı boşu boşuna kardeşlik nutku atmak için de yazmamıştı.

Tam o günlerde Lozan Görüşmeleri’nde Musul masadaydı. Türkiye’nin tezi Musul’un Arap değil, Kürt ve Türk olduğu, Kürtlerin Türkiye’ye bağlı olduğuydu.

Gökalp, bu müzakereler sürerken İngiliz tezlerine karşı yazdığı makalesinde Türkler ve Kürtlerin “muazzez vatanımızı düşmandan, mukaddes dinimizi fesattan esirgemek için daima birlikte cihada atılmış iki dost millet” olduklarını yazmıştı.

Türkler ile Kürtlerin birbirlerine en çok benzeyen iki millet olduğunu anlatmış, “bin senelik müşterek din, müşterek tarih, müşterek bir coğrafya neticesi olarak hem maddî, hem manevî bir surette birleştiklerini” vurgulamıştı.

Yani ortada yine bir dış tehdit ve bir iç cepheyi güçlendirme çabası vardı.

Bahçeli sadece sempozyumunun adına düzenlendiği Gökalp’ten cümleler aktarmakla kalmadı.

Gökalp’in dışına da çıkarak Dersim mebusu Diyap Ağa ve Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey’den de örneklerle verdi:

“Birbirimize girerek düşman sevindirmeyeceğiz.

Kasım 1922’de Tunceli Mebusu Diyap Ağa bakınız TBMM’de neler söylemişti:
“Hepimiz biriz, kardeşiz.
Ama düşmanlar bizi birbirimize düşürmek için tuzaklar kuruyorlar.
Sen şöylesin, ben böyleyim, diye hile yapıyorlar.
Ne yapsalar nafile. Aslımız, neslimiz hep birdir. Biz hep kardeşiz.”
Hemen ardından kürsüye çıkan Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey’in sözleri de muhteşem niteliktedir:
“Efendiler, bendeniz Kürt oğlu Kürt’üm.
Biz Kürtler, Avrupa’nın Sevr paçavrasıyla verdiği hakları, hukukları ayaklarımızın altında çiğnedik.
Türklerle beraber kanımızı döktük ve onlardan ayrılmadık.
Ayrılmak istemedik. Hiçbir zaman da istemeyeceğiz.”
Az evvel değindim üzere, Siyonist terör çetesi Anadolu’yu çevrelemek maksadıyla küresel cinayet ve rezalet mekanizmasında toplaşan diğer Türkiye düşmanlarını yedeğine alarak üzerimize gelmeyi planlıyor.
Gazze’yi yurdumuza taşımak istiyorlar.
Bunun için istihbarat tezgahlarına, kapalı devre oyunlara ve işbirlikçi tahriklerine müracaat ediyorlar.
Lütfen uyanık olalım, birbirimizden kopmamız projelendiriliyor.
Birbirimize yüz çevirmemiz, surat asmamız, el uzatmak yerine yumruk sıkmamız dayatılıyor.”

Bahçeli, arkasını fikri olarak doldurmaya çalışıp elini diyalog için uzatmaya devam ederken yine hafta sonu Parti Meclisi’ni toplayan DEM Parti’den yumrukları sıkılmış bir nutuk çıktı.

Bu diyalog için konuşan değil, demode bir terminolojiyle slogan atan bir bildiri.

İnsanın aklına Vizontele filmindeki solcu tiplemeleri getiriyor.

Sanki Ankara’da Meclis’te grubu olan milyonlarca Kürt’ün oyunu alan bir partinin metni değil de, Beyoğlu’nda 50 kişiyle yedinci kongresini toplayan bir Stalinist partinin “devrimci kamuoyuna çağrı” diye başlayan bir polemik yazısı:

“Emperyalist kapitalist rekabetin doğasındaki savaş eğiliminin giderek güç ve yaygınlık kazandığı bir dönemden geçiyoruz. Yerel/bölgesel düzeyde ve vekil güçler eliyle süregiden çoklu savaşların yerini büyük güçler arasında doğrudan ve topyekûn karşı karşıya gelişlere bırakma ihtimalinin uç verdiği koşullardan geçilmektedir.”

“Küçük sosyalist parti Ortadoğu analizi” diye prompt girince Chat GPT'den de yazdırılabilecek “büyük resmi görmekten” önündeki fırsatı göremeyen şu analizler mesela:

“Türkiye ve Kürdistan bu coğrafyanın ve çoklu denklemin tam ortasında yer almaktadır. Halkların kendi kader ve geleceklerini belirleme haklarını egemenlerin elinden söküp almaya en çok ihtiyaç duydukları şu günlerde, bu potansiyeli açığa çıkaracak olanlar ise ideolojik-politik ufku ve örgütlü gücüyle sömürgeciliğe ve faşizme karşı mücadelenin en önünde yürüyen Kürt halk hareketi başta olmak üzere devrimci hareketler, kadınlar, sosyalistler, ezilenler, yoksullar, emekçiler ve onların ittifaklarıdır.”

90’lardan bu yana bağımsızlık iddiasından vazgeçtiğini söyleyen bir hareketin, tam da birlik merkezli bir diyalog başlamışken “hakların kendini kaderini belirleme hakkı” gibi arkaik Leninist kavramlarla konuşmaya başlaması siyasetten hiçbirşey anlamadıklarını gösteriyor.

Bahçeli’nin sözcülüğünü yaptığı açılıma karşı metindeki en pozitif bölüm ise şurası:

“Yıllardır büyük bedeller ödeyerek her koşulda savaş karşıtı cepheyi büyütme ve barış talebini toplumsallaştırma mücadelesi veren partimiz, normalleşme söylemlerinin halklarımıza karşı mevcut sorunların perdelenmesi amacıyla kullanılmasına izin vermeyecektir. Çözüm tartışmalarının yeniden gündeme gelmesi olumludur; ancak geçmişteki “teslim alma” söylemlerinin yeniden dillendirilmesinin siyasal, tarihsel ve toplumsal bir sorun olan Kürt sorunu ve Türkiye’nin sorunlarının çözümüne katkı sunmayacağı açıktır.Partimiz, toplumsal sorunların çözümü için tüm muhatap ve tarafları önemsemekle birlikte asıl çözümün, iktidardan bekleyerek değil Türkiye’nin tüm işçi, emekçi ve ezilen kesimleri ile halklarının katıldığı örgütlü bir sürecin inşa edilmesiyle mümkün olacağına inanmakta ve yıllardır bunun için mücadele etmektedir.”

Kendi meselesinin bile muhatabı olamayan, varoluşun sebebi olan problem ile ilgili yıllardan sonra mucizevi sayılabilecek bir el uzanmışken hala başka meselelerin çözümünün öncelikli olduğunu iddia eden, “örgütlü sürecin inşa edilmesi” gibi boş gösteren devrimci aktivist sloganlar atan, naftalin kokusundan baygınlık veren uzun nutuğun en dikkat çekici yeri ise şu paragraf:

“Rojava, Kuzey ve Doğu Suriye halklarının kazanımlarını yıllardır boğmaya çalışan AKP-MHP iktidarının işgal ettiği bölgelere yerleştirdiği çetelerin tasfiyesi gündemdedir. Güney Kürdistan’a yönelik işgal ve ilhak politikaları ise ciddi bir çıkmazın içine girmiştir. İran’ın savaş çemberine alınmasıyla bölgede yaşayan Kürt halkının belirleyici bir politik özne olarak güç kazanması olasılığını kendi yayılmacı politikaları için handikap ve çıkmaz olarak görmektedir. Kürt halkının kazanımlarının yok edilmesi üzerinden bölgesel güç olma hevesleri berhava olan ve dış politikada yalnızlaşan rejim için bu gelişmeler, iç siyasi dengeleri de ziyadesiyle etkilemektedir.”

Gerçekten bu bölümü TBMM’de oturan, haftada bir Meclis’i yöneten, 50 şehrin belediyesini kontrol eden bir siyasi partinin yazmış olduğuna inanmak çok zor.

Meclis’te, beş metre ilerisinde oturan partilere “rejim” demek bir yana, savaştaki düşmandan bahsediyormuş gibi bahsettiğin aktörlerin uzattıkları eli de sıkmamak gerekir.

Bu metnin Ankara’dan yazılmadığını gösteren çok sayıda askeri terminoloji ve coğrafi konumlanma ibaresi var paragrafta. Aynı zamanda bu metnin Ankara’da siyaset yapan değil, dağlarda savaşan birilerinin zihnini yansıttığı da açık.

Zaten DEM Parti ile ilgili temel problem de bu.

PKK, DEM Parti’den sadece kendi savaşının siyasetini yapmasını istiyor. Halbuki siyaset için muhataplarınla konuşman gerekir, onlara nutuk atman değil.

Ama paragrafın en dikkat çekici yeri bir fırsatçılığı ele veren cümle:

“İran’ın savaş çemberine alınmasıyla bölgede yaşayan Kürt halkının belirleyici bir politik özne olarak güç kazanması olasılığını..”

Daha önce bu köşede yazmıştım. PKK’nın içindeki bazı gruplar ve kişiler İsrail’in bölgede artan askeri gücünü, İran’ın gerilemesini ve Türkiye-İsrail arasındaki şiddetli husumeti PKK için bir fırsat olarak görüyorlar.

2011’de İran’a karşı silah bırakmış PJAK’ın dört ay önce kongre yapıp, geçen hafta yeniden İran askerleriyle çatışmaya girmesi de bu fırsatçılığın bir başka sonucu.

PKK, komşu evinin yangınında yumurtasını kaynatmayı fırsat olarak görecek kadar narsist bir örgüt. 2015’de bölgedeki ilçeleri devrimci halk savaşıyla kurtarabileceklerini düşünecek kadar da hayalciydiler.

Zaten bu müzakereler, çözüm adımları savaşarak, kavga ederek sonuç alamadığın için yapılır. İki taraf için de geçerlidir bu.

Ama kendini boy aynasında görmeye devam edip, kibir ve nobranlıkla hala demode nutuklar çekenlere o zaman buyur git savaş, “sosyalistler, kadınlar ve ezilenlerle” söküp alabiliyorsan al derler.

Bahçeli gibi böyle bir çözüme son 40 yıldır direnen ülkedeki en keskin hareketin liderinin uzattığı elin ne kadar ön açıcı olduğunu söyleyenlere hayalci, fazla iyi niyetli sanki bunu söyleyenler MHP ve Bahçeli ile ilk kez tanışmış gibi davranılıyor.

Halbuki o el tam da bu yüzden değerli, önemli ve cesurca.

Ama bu süreçte samimiyeti, güvenirliliği sorgulanacak olan kişi Bahçeli değil.

O yapabileceği en maksimum esnekliği gösterdi, göstermeye de devam ediyor.

İnşallah bugünleri ileride kaçırılmış büyük bir fırsat olarak hatırlamayız.

Bahçeli hala elini uzatmaya devam ediyor, DEM Parti ise kendilerine ait olmadığı açık sözlerle yumruğunu sıkmaya devam ediyor.

Belki de sadece yazının şehvetine kapılmış büyük resmi görmeye çalışan bir solcunun kalemşörlüğüdür bu.

Nutuk atmaya devam ederek diyalog kurulamayacağını umarım fark ettiklerinde geç olmaz.

.30/10/2024 00:01

Süreç dün de bitmedi

90
Uzay Yolu izlemiş olanlar Klingonlar’ı tanır. Evrenin sert ve savaşçı ırkıdır. Soğuk Savaş zihniyetinin sızdığı dizide Klingonlar otoriter rejimleri temsil etmektedir. Aslında bir nevi ABD olan Federasyon’un ilk başlardaki baş düşmanlarıdır.

Tabii Kaptan Kirk’ün de... Kirk, sadece siyaseten değil, kişisel olarak da Klingonlara düşmandır. Çünkü oğlunu öldürmüşlerdir.

Ama serinin bir yerinde Federasyon ile Klingonlar arasında barış görüşmeleri başlar.

Peki, görüşmelerde Klingonların imparatoruna dünyaya kadar kim eşlik eder; Tabii Kaptan Kirk.

Tam o anda Spock, Kirk’e bir Volkan atasözünü söyler: “Çin’e ancak Nixon gider”

Tabi bu bir Volkan atasözü değildir.

Amerikan siyasetinde, bizdeki “Yürümekle yolla aşılmaz” gibi geçmiş özdeyişlerden biridir.

Sözün sahibi ABD Senatosu’nda 60’lar ve 70’ler boyunca Demokrat Parti’nin liderliğini yapan senatör Joseph Mansfield’dir.

Komünist Çin, 1949’dan 1971’e kadar dünyadan izole edildi. BM’de meşru Çin yönetimi olarak Tayvan tanındı.

Asker olarak bulunduğu Çin ile ABD arasındaki ilişkilerin yeniden kurulması için çalışan senatör Mansfield, 1971 yılında verdiği bir röportajda, BM’de bile sandalyesi olmayan komünist Çin ile ilişkileri ancak Cumhuriyetçi Başkan Nixon’un düzeltebileceğini söylerken bu sözü söylemişti: “Çin’e sadece Nixon gidebilir.”

Çünkü Cumhuriyetçi Başkan Nixon, inanmış bir anti-komünistti.

Daha genç bir senatörken, McCarthy komünist cadı avında Sovyet ajanı Dışişleri Bakanlığı görevlisi ve Alger Hiss'in peşine düşerek siyasi şöhret yapmıştı.

Vietnam’ı komünizmle mücadele için kana bulamıştı.

Bu yüzden de ancak o komünist Çin’e giderse, bunun siyasi ve toplumsal meşruiyeti sorgulanmazdı.

Tabii Demokrat Mansfield 1971’deki o röportajda bunu dediğinde herkes gülüp geçti, olur mu öyle şey dedi.

Ama birkaç ay sonra Nixon Şubat 1972’de Çin’e gitti.

Bu söz de literatüre geçti.

Bu kalıp başka benzer cesur adımları tarif etmek için de kullanıldı.

Mesela savaş kahramanı Fransa cumhurbaşkanı De Gaulle’un Cezayir’den çekilmesi, Teksaslı yani Güneyli Başkan Johnson’un siyah beyaz ayrımını bitiren Eşit Haklar Yasası’nı çıkarması. Yine sıkı bir anti-komünist olan Reagan’ın Gorbaçov’la anlaşma imzalaması. Eski terörist yeni Başbakan Menachim Begin’in Sina yarımadasını Mısır’a bırakıp barış anlaşması imzalaması. Sabra ve Şatila kasabı lakaplı Ariel Şaron’un Gazze’den çekilmesi. Irkçı De Klerk’in Mandela’yı bırakması ve apartheid rejimi bitirmesi. Şahin eski Savunma Bakanı, yeni Kolombiya Cumhurbaşkanı Santos’un FARC’la barış imzalamas…

Türkiye’de buna verilecek fazla örnek yok.

Çünkü bizdeki liderler hem toplumsal meşruiyet olarak hem de devlete hakimiyet olarak genelde zayıflardı.

Belki Atatürk’ün Yunanistan Başbakanı’nı ağırlaması, Özal’ın PKK ile ilk müzakereleri, yakın tarihin en güçlü ve toplumsal meşruiyeti yüksek lideri Erdoğan’ın Kıbrıs çözümü, Çözüm Süreci, Dersim özrü, 1915 taziyesi sayılabilir.

Bugünlerde ise bir “Nixon Çin’e gider” hadisesinin içinde yaşıyoruz.

Devlet Bahçeli’nin açılımından bahsediyorum.

Aslında böyle demek de yanıltıcı.

Devletin, muhtemelen MİT’in yürüttüğü bir müzakere sürecinin kamuoyu önündeki yüzü oldu Bahçeli.

Ama bu rolü hiç çekinmeden, el yükselterek, altını doldurarak sürdürüyor.

Bunun tarihsel değeri ve önemini anlamak için bir miktar tarih bilmek ve kafanı şahsi hırsların ve gündelik tartışmalardan kaldırabilmek yeterli.

Yoksa “Nixon’ın Çin açılımı”na kusur bulmak kadar Bahçeli’nin açılımına da kusur bulmak çok kolay.

Aktörleri tanıyoruz. Onlara güven duymamak için elde bir hayli malzeme, geçmiş deneyim var.

Demokrasi, insan hakları, özgürlükler konularında sicilleri parlak değil. Ülkenin sicili de parlak değil.

Ama dünyada harika aktörler ile yürütülen harika süreçler yok.

En harika çözüm modellerini, en ileri demokratik normları ileri sürüp kusur bulmak kimsenin aklına gelmeyen süper bir keşif değil.

Ama barış yapmak için ille de en üstün demokrasi teknolojisine ihtiyaç yok.

Öyle olsaydı Hitiler ve Mısırlılar bundan 3000 yıl önce Kadeş Anlaşması’nı yapamazdı.

Eldeki malzeme, aktörler, şartlarla bir helva yapmak zorundasın.

Yoksa Urfa Suruç’ta birbirlerini öldürmüş iki ailenin kan davasını; iki aileden iki milletvekilini bir araya getirerek çözen Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve yıllar sonra ilk kez birlikte bir iş yapan, üstelik bir barış yapan AK Partili ve DEM’li siyasetçilere bakınca fotoğraf karesine kadınların girememesini, arkada dizilmiş bayrakları görüp “böyle barış olmaz olsun”a kolayca varabilirsin

Üstelik barış yapanlar bundan memnunken.

İstanbul’daki Woke hayatını sürdürürken, onlara kendi standartları içinde bir barışı bile layık görmediğin Suruç’taki yüzlerce insan bir kan davasının gölgesinde güvensiz yaşamaya devam eder.

İnsanın aklına Refik Halid Karay’ın 80 yıl önceki benzerleri için yazdığı satırlar geliyor:

“Bu işten hayır kalmadı,” der, “artık hiçbir tarafından tutulamaz. Bundan sonra ne hürriyet, ne refah, ne istiklal! Beşeriyeti bekliyen esaret ve sefalettir!” Davasını büyük bir talakatle, heyecanla, kederle izah eder; adeta inandırır. İnandıramadıysa bile, muhakkak maneviyatınızı sarsmıştır. Başlarsınız dertli dertli düşünmeğe, etrafı karanlık, ümitsiz görmeğe… Ona gelince, bunları sayıp zehrini yüreğinize döktükten sonra sizden ayrıldı mı, afiyetle, iştahla rakısını çeker, yemeğini yer, piposunu doldurup radyoda hafif şarkılar dinler, nihayet yatağına girer, dudağında memnunlara, toklara, işi tıkırında gidenlere has bir yumuşak, lezzetli tebessümle, iradını, akarını düşüne düşüne rahat bir uykuya dalar!”

Kendinden başka derdi olmayan insanların süper standartlarıyla her gün test edilen, gayrimemnunların her gün bir kenarında bir kusur bulup bittiğini ilan ettiği, İmralı’ya kalkan kostere rağmen hala Bahçeli’nin aniden nükseden hümanizm nöbetine bağlanan, namı diğer süreç 28. gününe ulaştı.

Erdoğan’dan ısrarla istenen imzalı mühürlü kaşeli süreç beyanı formu bakalım bugün gelecek mi?

Uzay Yolu’nda çözüm süreci başarılı olmuş, Federasyon ve Klingonlar başka ortak düşmanlara karşı ittifak halinde mücadele etmişti.

Bakalım Türkiye Yüzyılı filminde sezon sonu finali nasıl olacak?

Bir başka Volkan özdeyişinde dendiği gibi: “Uzun yaşa ve müreffeh ol!
02/11/2024 00:01
Esenyurt ‘düşünce’ süreç de düştü mü?

136
“Esenyurt düşerse, Kudüs düşer, Mekke düşer” diye hızını alamayan AK Partili siyasetçi bugünlerde mutlu olmalı.

Esenyurt, neredeyse tuzağa düşürüldü ve bölgede vazgeçilen kayyım uygulaması İstanbul’da geri döndü.

Üstelik en iddialı delili şu taziye konuşması olan iddialarla:

“Ahmet Özer: Ee başın sagolsun Mehmet

M.K. : Sağolasın hocam hürmet edı̇yorum.

Özer: Annemı̇z vefat etmı̇ş

M.K. : Allah razı olsun, sağolasın hocam.

Özer: Çok üzüldüm. Çok değer verdı̇ğı̇mı̇z bı̇r annemı̇zdı

M.K :Sağolasın hocam, Allah razı olsun sağolasın
Özer: Sı̇zı̇n gı̇bı̇ değerlı̇ evlatlar yetı̇ştı̇rdı

M.K: Sı̇zı̇n gı̇bı̇ değerlı̇ dostlarımız sağolsun hocam.”

Kürt meselesiyle biraz ilgili olanların adını yazdığı yazılardan, kitaplarından bildiği, 2013’de olsaydık AK Parti’den de aday olabilecek CHP’li Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer’in PKK üyeliğinden tutuklanması ve yerine 1 milyonluk ilçeye kayyım atanmasının en büyük delili işte bu taziye telefonu.

Hazırlanan tutuklama müzekkeresine göre Özer, 2023-2024 yılları arasında tam tarihi verilmeyen bir günde, annesi ölen M.K. yı taziye için aramış.

M.K.nın iki kardeşi dağda, bir kardeşi de PKK’dan cezaevindeymiş.

M.K. diye yazdım çünkü suçsuz bir insanın adını ortalıklarda dolaştırmamak gerek. Kendisiyle ilgili müzekkerede bir suç kaydından bahsedilmiyor. Yani yok. Vefat etmiş annesi için de herhangi bir iddia yok.

PKK, çocukları dağda olan ya da PKK saflarında ölen böyle ailelere “değer ailesi” diyor ve onlara kendi siyasetinde ve belediyelerinde ayrıcalıklar tanıyor.

Müzekkereye göre Ahmet Özer’e bu vefatı bildiren (ismi verilmeyen) kişi de bu aileye “partinin değer verdiğini söylüyor ve şahsı ziyaret etmesini” tavsiye ediyor. Parti dediği herhalde DEM. Tarihlere bakılırsa bu seçim sürecindeki bir taziye telefonu. Özer de telefonunu alıyor ve taziye için arıyor. “Değer” kavramını kullanıyor konuşmada. Yine müzekkereye göre “yerel seçimlerde kendisinin yardımına ihtiyacı olduğunu da” söylüyor.

Yani karşımızda adaylık süreci ya da seçimlerde siyasi destek için bir “değer” ailesine yapılmış bir taziye telefonu var. Ölen ve telefon açılan kişiler hakkında PKK suçlaması da yok.

Savcılığa göre bu siyaseten açılmış taziye telefonu “Ahmet Özer’in terör örgütüyle bağını gösterir en önemli telefon görüşmesi”

Aynen böyle yazıyor.

Herhalde savcı farkında değil. Benzer taziye telefonu delilleriyle Türkiye’de milyonlarca insanı PKK üyeliğinden tutuklamak mümkün.

Bu soruşturmayla bir Kürt tanıdığınıza taziye telefonu açmadan önce aile üyelerinin adli sicil kaydını istemek gerek.

Taziye deyince insanın aklına KCK yöneticiliğinden hapis yatmış olan DEM Eş Başkanı Tuncer Bakırhan’a Meclis’te taziye dileyen MHP lideri Devlet Bahçeli geliyor.

O cesaret ister ama Özer’in tutuklanmasına neden olan bu delillerin daha fazlasıyla DEM Partili bütün belediye başkanlarını yarın tutuklayıp yerlerine kayyım atamak mümkün.

Peki neden onlara değil de CHP’li Esenyurt Belediyesi’ne bu yapıldı?

Tam da bu sorunun cevabı, bu tutuklama ve kayyımın süreçle ilgisi olmadığını söylüyor.

Esenyurt’taki hukuki atak, iç siyasetle ilgili siyasi bir hamle.

Sebebi hakkında pek çok spekülasyon yapılabilecek ama hedefi CHP ve İmamoğlu olan bir operasyon.

Eğer hedef süreci bitirmek olsaydı, Özer için bulunan delillerin daha fazlasıyla Diyarbakır ya da Van Belediye başkanları tutuklanıp, yerlerine kayyım atanırdı.

O zaman dağdaki PKK’ya silah bırakma çağrısının devamında gelecek, “Düz ovada siyaset yap” cümlesi boşa düşerdi.

İşte bu da sürecin bitişine yorulabilirdi.

Ama karşımızda süreci bitirmeyen ama iklimini zehirleyen, CHP’lilerin de içinde olduğu iç cepheyi zayıflatan bir hamle var.

Bunun CHP’nin iç cephesini de karıştırdığı açık.

PKK’nın TUSAŞ saldırısı sonrası, süreç bu kez de Esenyurt’la test ediliyor.

Peki, hukukun siyaseten böyle kullanıldığı bir ülkede silah bıraktırma, barış amaçlı bir sürecin yürütülmesi mümkün mü?

Bu soruya cevap vermek için Esenyurt’tan kafamızı kaldırıp Silivri’ye, Bakırköy’e, Edirne’ye doğru bakmak yeterli.

Şu anda cezaevlerinde PKK üyeliği gibi suçlamalarla Demirtaş başta olmak üzere yüzlerce Kürt siyasetçi var.

Yani süreç zaten hukukun pek de iyi halde olmadığı bir zamanda başladı.

Bazılarına bunu anlatmak kolay değil ama bir kere de şöyle deneyelim:

Stalinist silahlı bir örgüt ile otoriter bir devlet arasındaki silah bırakma görüşmelerinde hukuk ve demokrasi sorunlarımız çözülmeyecek. O sorunları bizim çözmemiz gerekiyor ülkenin istihbarat teşkilatı ile silahlı örgütünün lideri değil.

Yani bu süreç Türkiye’nin demokrasi ve hukuk meselelerini çözmek için yapılmıyor.

Bu bir barış, çözüm, silah bırakma süreci.

Tarihin hangi devrinde, dünyanın neresinde olursa olsun her çatışma bir gün biter. Yeniligiyle, zaferle ya da müzakereyle…

Bunun için tarafların demokrat olmasına gerek yok.

Bundan 3 bin yıl önce Hititliler ile Mısırlılar da Kadeş barış anlaşmasını imzalamışlardı.

O yüzden daha fazla hayal kırıklığı yaşamamak için barış ile demokrasi ve hukuku birbirinden ayırmak gerek.

Bunu ayıramayanlar, Türkiye’nin barışa en fazla yaklaştığı Çözüm Süreci sırasında, Gezi Olayları patlak verince, sokağa çıkan vatandaşlarını gazlayan bir iktidarla barış da yapılamayacağını söyleyip Kürt siyaseti üzerinde etkili bir mahalle baskısı yaratmışlardı.

Halbuki, Gezi olayları üç aylıktı, çözülmeye çalışılan mesele ise arkasında 100 yıllık bagaj olan 40 yıllık bir meseleydi.

Tabii ki bir ülkede hukuk ve demokrasi, barışın sağlanması için güvencedir.

Yarın Öcalan’ın çağrısına uyup silah bırakarak Türkiye’ye gelecek PKK’lılar üç ay sonra iklim değişince tutuklanmayacaklarının bir garantisi olup olmadığına bakarlar.

Esenyurt Belediye başkanının bile öylece tutuklanabildiği bir ülke bu garantiyi vermiyor.

Ama bu görüşmelerde önemli olan devletin ve örgütün bir çözümde anlaşması.

Muhtemelen biz şu anda bu anlaşmanın son faslına şahit oluyoruz.

Bunun için içeriden bir bilgiye sahip olmaya gerek yok.

Türkiye, 2009’da Demokratik Açılım diye ilk Kürt açılımıyla Orhan Gencebaylı, Mahsun Kırmızıgüllü kahvaltılarla tanışmıştı.

O günlerde “bu iş böyle çözülmez” diye itirazlar yükseliyordu.

Ama 2011’de bir gün ne öğrendik?

Meğer biz o kahvaltılar, Kürt-Türk kardeşliği nutuklarıyla oyalanırken devlet ile PKK arasında Oslo’da masaya oturulup müzakereler çoktan yapılmıştı.

O görüşmelere PKK adına katılan isimlerden biri “masada Azerbaycan’daki Kürtlerin meselelerini bile konuştuk” diye müzakereleri özetlemişti.

Bugün de herhalde kimse Öcalan’ın silah bıraktırma çağrısını ilk kez Devlet Bahçeli’den duyduğunu düşünmüyordur.

Ya da bu aralar ellerine çubuklarını alıp ekranlarda PKK içi dengeler üzerine konuşup, hızlıca “Öcalan’ın çağrısını Kandil dinlemez” diyenler, bir gün Öcalan’ın bir çağrı yapacağını ve Kandil’dekilerin de o çağrıyı duyar duymaz silahlarını atıp sınıra doğru koşacağı bir anı hayal etmeyecek kadar mevzudan haberdardır herhalde.

Tabii ki biz bir sürecin, tekliflerin, fikirlerin ve projelerin olgunlaştığı bir anda bunu duyduk.

Üstelik bunu duymayı en son bekleyeceğimiz, onun da bu işin içinde olmasının müzakerenin karşı tarafı için en ciddi güvence olduğu bir isimden.

Esenyurt’a bakarak silah bırakmanın, çözümün, barışın şartlarının olmadığını düşünenler olabilir.

Ama o demokratik ve hukuki şartlar Esenyurt’tan önce de zaten yoktu.

Demek ki bizim beklentilerimiz, şartlarımızla 40 yıllık silahlı bir örgütün beklentileri, şartları arasında fark var.

Batı’da Kürtleri teslim olmakla, kandırılmakla suçlayanlar 40 yıldır silahların gölgesinde bir hayatın nasıl olabileceği üzerine bir kez daha düşünmeli.

Bu öyle hep Erdoğan’ın kazandığı bir demokrasiden şikayet etmeye benzemeyebilir.

PKK, 40 yıldır dağlarda. Kimse başlarına silah dayamış durumda da değil. Buna ikna olurlarsa silah bırakacaklar ve Türkiye’ye karşı yürüttükleri 40 yıl savaşı bitirecekler. Yani onlara da bu teklifin rasyonel gelmesi, önlerini görmeleri, silah bırakınca ne yapacaklarını bilmeleri gerek.

Herhalde işin bu esas kısmı da Özgür Özel’in önerdiği gibi Meclis’te konuşulmayacak.

Sadece Oslo sürecindeki ses kayıtlardan bile MİT’in bu konularda ciddi bir birikimi olduğunu biliyoruz.

Hatta devlet Çözüm Süreci sırasında bizzat parasını vererek ciddi isimlere PKK’lıların beklentileri ve fikirlerini anlamak için raporlar bile yazdırmıştı.

Üzerinden en fazla 10 yıl geçen bu tecrübelere rağmen süreç kavramını duyunca aklına sadece Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığı adaylığı için Çukurambar cafelerinde planlanan Bizans oyunları gelenler acaba ne düşünüyor?

Yani 75 yaşındaki Öcalan, 25 yıl hapiste kaldıktan sonra ömrünün belki de son 5 yılını bir havuzlu villada geçirmek için mi böyle bir pazarlıkta bütün itibarını İmralı’da bırakacak?

Ya da Erdoğan, seçimlere terör örgütü liderini serbest bırakarak aday olmuş biri olarak girmenin siyasi maliyetini bilmeyecek bir siyasetçi mi?

Üstelik 22 senede kazandığı 15 seçim zaferinden sonra?

Üstelik Cumhurbaşkanı, Esenyurt gözaltısının olduğu gün yaptığı konuşmayla sürece çok güçlü cümlelerle sahip çıktı.

“Daha önce de çözmeye çalıştık, sırtımızdan vurulduk, ihanete uğradık ama vazgeçmedik” dedi, Bahçeli’nin adımını sahiplendi, “Elini değil gövdesini taşın altına koyarak yaptığı tarihi fırsat penceresi” olarak tarif etti. “Sorunu çözerek 40 yıllık siyasi hayatımı taçlandırmak istiyorum” dedi.

Demek ki onun gözünde de süreç ve Esenyurt aynı sayfada değil.

Dünyaya göktaşı çarpmasından daha düşük bir ihtimalle gerçekleşen Bahçeli’nin çağrısının 40 yıllık bir meseleyi bitirmek için bir daha kolay kolay yakalanamayacak bir fırsat olduğunu söylemek demek, iktidarın her siyasetine onay vermek, onu desteklemek demek değil.

Ama elimizde şu anda bundan daha iyi bir teklif yok.

İktidar değişince bu meselenin de çözüleceğine dair bir garanti de yok. Muhalif aktörler bu konuda hem hazırlıksız hem de ideolojik olarak daha köşeli.

Ve tabii en az 3 yıl daha Türkiye’yi bu iktidarın yöneteceği kesin. Bu üç yıl boyunca hiçbirşey yapmasınlar, iyi bir şey de yapmasınlar diye düşünenler ve bütün enerjilerini iktidarın değişmesine kilitleyenleri ikna etmek kolay değil.

Ama karşımızda Esenyurt henüz bir inşaat cehennemi değil, esen bir köyken başlamış bir mesele var. Hatta Esenyurt’un bu hale gelmesine de neden olan bir mesele bu.

Sorun Esenyurt’ta başlamadığı için çözüm de Esenyurt’ta da bitmedi. Süreç sürüyor.

.04/11/2024 02:01

Diyarbakır’da temkin ve pragmatizm

94
Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi, Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü, Kurdish Studies Center…

Bunlar Diyarbakır merkezli düşünce kuruluşları. Muhtemelen Diyarbakır; İstanbul ve Ankara’dan sonra en çok düşünce kuruluşunun olduğu şehir.

Aynı zamanda en fazla konferans, panel, sempozyumun yapıldığı da şehir.

Türkiye’nin en aktif, hukuk kültürü ve birikimi olan baroları, en fazla toplantı organize eden, rapor üreten, siyasi ve sosyal tartışmalara katılan ticaret ve sanayi odaları bu bölgedekiler.

Onlarca vakıf, STK sürekli aktif halde. İstanbul ve Ankara dışında Rawest gibi araştırma şirketlerinin olduğu tek şehir de Diyarbakır.

Sadece geçen hafta sonu aynı anda Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi’nin “Kürt Meselesinde Çözümsüzlük Türkiye’ye Neler Kaybettiriyor” konferansı, Kurdish Studies Center’ın Araştırmacılar Eğitimi, Paris Kürt Enstitüsü ve Mezopotamya Vakfı’nın Kürt şair ve yazar Ceğerxwin’in 40. ölüm yıldönümü için düzenlediği anma programı, DEM Parti’nin toplantısı, Kuzey Yıldızı Vakfı’nın bir Kürt geleneği olan Seva Mexekrej’i (Karanfilli elma) canlandırmak için düzenlediği atölye vardı.

Ama şehrin gündemi Bahçeli’nin uzanan sürpriz eliyle başlayan yeni süreçti.

Süreçle ilgili baskın duygu; temkinlilik.

Temkinli iyimserler ve temkinli kötümserler olarak ikiye ayrılıyor bu temkinliler.

Çözüm Süreci’nden sonra hendek olaylarını yaşamış bir şehrin temkinliliği çok anlaşılır.

Çözüm Süreci ile yeni neslin tabiriyle “fena halde yükselen” şehir, sonra yeniden Yılmaz Erdoğan’ın mısrasındaki gibi “hayal kırıklıklarının başkenti” olmuştu.

Ama Bahçeli’nin elini ve süreci Batı’daki muhalifler gibi kimse de “İçi boş bunun, Erdoğan seçilmek için yapıyor” diye kestirip atmıyor.

Daha doğrusu atmak istemiyor. Çünkü bu ihtimal Batı’daki muhalifler için Kürt müttefiklerini kaybetme ihtimali iken, bölgedeki Kürtlerin doğrudan hayatlarını etkileyecek bir ihtimal.

Her ailede birinci ya da ikinci yakınlardan biri dağda ya da hapishanede. Ya da bu 40 yılda yolu oralardan geçmiş. Ömrü hayatında bir kere gözaltına alınmış olmak sıradan bir sicil. Gencecik insanlar birkaç slogan, evinde bulunan dergi, kitap yüzünden çok kolay açılan terör örgütü üyeliği davalarının sanığı, akıbetlerini bekliyor.

1 Ekim’dan bu yana olanların yarattığı Şaşkınlığı bir esnaf “yani şimdi Bahçeli’ye Biji Serok Bahçeli mi diyeceğiz” diye özetliyor.

DEM’den, Demirtaş’tan ve PKK’dan gelen ilk tepkilerin pozitif olması bu şaşkınlık hissinin bir beklentiye dönüşmesine neden olmuş.

Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi’nin “Kürt Meselesinde Çözümsüzlük Türkiye’ye Neler Kaybettiriyor” konferansı aslında Bahçeli’nin eli uzanmadan aylar önce organize edilmiş.

Türkiye zaman zaman unutsa ve inkar etse de, zaten bölgenin değişmez gündemi Kürt sorunu.

Diyarbakır’daki otellerin düğünler için yapılmış şatafatlı salonlarının duvarlarında bu mesele üzerine söylenmemiş söz kalmamıştır.

Sadece ben bu otellerde son 10 yılda herhalde en az 10 kez Kürt sorunu temalı böyle bir toplantıya katıldım.

Toplantının yapıldığı salona Diyarbakır’da ve çevre illerde bu meseleyi konuşabilecek herkes yine bıkmadan, sıkılmadan gelmişti.

İstanbul, Ankara ve İzmir’den de yıllardır bu mesele üzerinde çalışmış, konuşmuş isimler davet edilmişti.

Konferans salonuna hakim olan ama misafirlere nezaket gereği dillendirilmeyen duygu “Bunların hepsini defalarca konuşmadık mı?”ydı.

Başlığın girişi de bu bıkkınlık duygusunu yansıtıyordu “Kürt Meselesinde Çözümsüzlük”…

Sanki salondaki insanların omuzlarına bu mesele ve çözümsüzlüğün yükü çökmüş gibiydi.

Bu ağırlığın sebebi aslında Kürt Meselesi’nin aşırı büyüklüğü.

100 yıllık bir meseleden bahsediyoruz.

İçinde 40 yıllık silahlı bir örgüt, hapisteki örgütün lideri, bölgedeki Kürtlerin sorunları, Kürt hakları, Kürtçe dil hakları, ekonomik sorunlar, anayasal sorunlar gibi başlıklar var.

Bunların hepsini aynı anda konuşmak bile zorken, hepsine aynı anda çözüm aramak ve bulmak neredeyse imkansız. Öyle bir devrimci an gelip bu sorunun bütün boyutlarını çözmeyecek.

O yüzden de çözüm; büyük Kürt meselesinin tamamı için aranan ve bulunamayan bir çözüm yani doğal olarak çözümsüzlük haline geliyor.

Ayrıca bu çözümün üzerine Türkiye’nin diğer demokrasi, hukuk, özgürlük meselelerine de çözümün ağırlığı çökmüş durumda.

Toplantıda Kürt sorunu tartışılırken bir anda Türkiye’nin sorunları da konuşulmaya başlandı. Bunları birbirinden ayırmak belki zor ama Kürt sorunu için “Türkiye’nin en önemli sorunu” diye başlayan iddialı cümlelerin sonunda Batı’daki özellikle sol ve liberal muhalifler Kürtlerden kendi meselelerini de çözmelerini bekliyor.

Hatta Türkiye’nin hukuk, demokrasi, özgürlük meselelerinin de çözümü Kürt meselesinin çözümüne şart ya da öncül koşuluyor.

Böylece Kürt meselesinin yükü daha da ağırlaşıyor.

O yüzden ben toplantıda Kürt sorununu parçalamayı ve meseleyle bütünleşmiş kelimeyle söylemek gerekirse “bölmeyi” önerdim.

Meseleyi bölmeyi, tabii böylece çözümleri de bölüp, tedrici olarak zamana yaymayı.

Salona hakim olan çözümsüzlük hissinin sebebi ise hepsi bu sorunun muhatabı, mağduru olmuş, mesele hakkında her ayrıntıya hakim olan insanların aslında çözümün esas aktörleri olamamalarıydı.

Aktör olamayan, olmalarına izin verilmeyen ya da meselenin esas can alıcı kısmının tarafı olmayan insanların omuzlarına çözümün ağır yükünü yüklenmesi bir adaletsizlik.

Çünkü bugün Kürt meselesinin bütün boyutlarını etkileyen en can alıcı kısmı 40 yıl önce bu meselenin çözümü için ayaklanma başlatmış silahlı bir örgütün varlığı, İmralı’daki Özalan’ın ve dağda ve Avrupa’daki PKK’lıların gücü, her tartışmanın, her kurumun, her aktörün tepesinde sallanan kılıcı.

O orada sallanmaya devam ettiği sürece siyasetçilerin, sivil toplum liderlerinin, aydınların aktör olması mümkün değil.

İşte Bahçeli’nin eliyle başlayan süreç meselenin tam da bu esas, acil, hayati kısmının çözümü için bir fırsat.

O silah duvarda asılı durdukça Çehov oyunlarındaki gibi muhakkak patlar ve patlıyor. O silahın o duvardan indirilmesi gerekir.

40 yılın artık rutinleşmiş, sanki hiç bitmeyecekmiş gibi gelen PKK meselesini demokratik bir tartışmayla, hukuk devleti içinde, Meclis’te çözülmesi mümkün değil.

Bu ancak istisnai bir durumda, bir anlaşmayla çözülebilir.

Carl Schmitt’in dediği gibi “Egemen istisnai olana karar verendir”.

Eğer bugünkü egemenler bu istisnai durumu yaratacak güce sahipse, bu gerçekten Erdoğan’ın dediği gibi tarihi bir fırsat penceresidir.

Bunu zorlayan dış ve iç faktörler bir daha bu kadar denk düşmeyebilir, liderler bir daha böyle bir riski kolay kolay almayabilir.

Eğer bu iktidar elindeki büyük güçle ve toplumsal meşruiyetle meselenin bu en büyük parçasını çözecekse o çözmelidir. Yarın bu meselenin çözümünün garantisi yok.

Bu seçimlerden sonraya ertelenebilir bir fırsat değil.

Çünkü Kürt meselesinin çözüleceği büyük bir devrimci an gelmeyecek. Seçimlerden sonra da bu meselenin çözüleceğiyle ilgili mucizevi bir ortam oluşacağının bir garantisi yok.

Bugün bu iktidarla meselenin silahı ortadan kaldırma kısmına yarın başka iktidarlarla diğer boyutlarına çözüm bulunabilir

Kimseye ahlaken ve siyaseten bir bağımlılık duygusuyla hareket etmeden, Kürtlerin kendi meselelerini ve çözümlerini parçalaması, sorunlarının çözümü için pragmatik davranması gerekiyor. Batı’daki muhaliflerin de Kürtlere bu esnekliği tanımaları, mahalle baskısı yapmamaları, kendi sorunlarını çözmeye çalıştıkları için onları ayıplamamaları gerekir.

Sütten ağzı yanmış Diyarbakır, yoğurdu üfleyerek yiyor, temkinli ama bu pragmatizme de yakın duruyor.

.6/11/2024 02:01

Bahçeli’nin realist çözümü: “Önce duvarda asılı tüfeği indirmek”

118
Tiyatroda realizmin öncüsü Anton Çehov’un meşhur sözüdür: “İlk perdede duvarda asılı bir tüfek varsa, ikinci ya da üçüncü perdede o tüfek patlamalıdır” der.

Bahçeli’nin konuşmasındaki çözüm önerisi ile Çehov’un sözü arasındaki ilişkiyi en sona bırakalım.

Bahçeli kürsüye çıkana kadar kayyım kararıyla herkes çıktan sürecin bitişini ilan etmişti. (Hatta bazıları bunu kutluyordu)

Bahçeli’nin de bitirilmiş sürecin ardından kürsüye çıkıp esip gürlemesi, mesela DEM Parti liderinin Mardin’deki mitingde söylediği “Şeyh Saidli, Sakineli” konuşmasına verip veriştirmesi bekleniyordu.

Neredeyse hepsini görmezden geldi.

Kayyımların geçici olduğunu hatırlatmakla yetindi:

“Esenyurt, Halfeti, Batman ve Mardin belediyelerine atanan kayyımlar demokrasinin ve milli iradenin inkarıyla ilişkili değil, söz konusu belediye başkanlarının terör örgütüyle irtibat, iltisak ve illiyet bağlarından dolayıdır. Türkiye’de hukukun üstünlüğü havi ve hâkimdir. Yargı kararlarına riayet ve saygı şüphesiz mecburidir.Geçici olarak görevden uzaklaştırılan belediye başkanları hukuki süreçlerin sonuçlanmasını sabırla beklemelidirler.”

Hatta daha önce hapisten çıkmasına vesile olduğu ve şimdi “terör örgütü üyeliği”nden aldığı cezayla yerine kayyım atanan Ahmet Türk’ün hukuken “teröristliğine” şu sözlerle itiraz etmiş oldu:

“Özellikle ciddi sağlık sorunları olan, yaşı kemale ermiş bulunan ve köklü bir aileye mensup, Kürt ağası Sayın Ahmet Türk’ün istismar edilmesi, İmralı’yla DEM Parti arasına çomak sokma sinsilikleri CHP’nin başını çektiği kara kampanyanın dış bağlantılı mahsulüdür.”

(Kürt ağası ibaresi konuşma metninde yok, onu Bahçeli irticalen eklemiş)

Bu sözlerden Bahçeli’nin kayyım kararlarından habersiz olduğu ya da kayyım kararlarından o kadar da memnun olmadığı sonucunu çıkaranlar haklı olabilir.

Son kayyımların en azından Bahçeli’nin açılımı ve sürecinin bir parçası olmadığı açık.

Bahçeli, iki hafta önce Öcalan’ı Meclis’e çağırdığı tarihi konuşmadan bir gün sonra PKK’nın TUSAŞ’a yaptığı sansasyonel saldırı sonrası bitirmediği süreci, kayyımlarla da bitirmedi.

Kendi fikri müktesebatı içinden barış ve birlik mesajlarıyla konuşmasına başladı:

“Osmanlı İmparatorluğu yerel kültürleri ve etnik toplulukları bünyesinde nasıl bir arada tutup barış ve sükûnet ortamını tesis etmişse, ecdadımızın ayak izlerini takip ederek Türk Barış devrinde aynısı yaşanabilecektir. Türk milleti tarihin hiçbir döneminde asimilasyoncu olmamıştır. Peki tarihin tekerrürüne hizmet etmek varken, milli beraberlik ve kardeşlik mirasını yağmalamak için kuyruğa girenlere göz yummak akıl karı mıdır?”

Sonra herkesin en merak ettiği yer geldi.

Öcalan’a yaptığı çağrıdan geri adım atacak mıydı?

Atmadı, hatta bir adım ileri gitti:

“Geçen hafta açıkladım, herkes konuştu, daha da konuşuyorlar…Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan teröristbaşı, terörün bittiğini, PKK’nın lağvedildiğini, ihanet ve bölücülüğün çıkmaz sokak olduğunu söyleyecekse, haydi DEM grubuna gelsin, bunları teker teker söylesin, ak koyun kara koyun ortaya çıksın, umut hakkından da istifade etsin. Sözümün arkasındayım ve teklifimde ısrarlıyım.”

“Arkasındayım ve ısrarlıyım” dediği çağrısına önceki haftaki çağrısında olmayan bir bölüm daha eklemişti.

Konuşmasındaki en kritik yer aslında “çağrısının arkasında durdu” başlığının altında kalan bu paragraftı.

Şöyle dedi:

“Tabular kalktıkça, ezberler bozuldukça, statüko delindikçe, insanlar birbirine dürüst davrandıkça, içlerinden geçeni özgürce söyledikçe, bir anlaşma ve mutabakat noktasından diğerine küçük adımlarla ilerlemek daha kolaydır.

Anlaşmazlıkların çözümü milli nitelikli kapsayıcı bir düşünce biçimi oluşturmaktan, sorunlara başka türlü bakmaktan, yapıcı, sahici, olgun ve ikna edici tavır almaktan geçmektedir.

Karmaşa çoğaldıkça, kıvrılıp içinden geçebileceğimiz çatlaklar da çoğalacaktır.

İnancım odur ki, çekilen kahırlardan nice lütuflar doğacaktır.”

“Tabular kalktıkça, ezberler bozuldukça, statüko delindikçe…”

Evet bu üç kavramı da Bahçeli kullandı.

Ama burada sadece söz sanatlarından söz etmiyoruz.

Hemen ardından gelen cümleler son derece şaşırtıcı ve ileri bir çözüm perspektifine işaret ediyordu:

“…bir anlaşma ve mutabakat noktasından diğerine küçük adımlarla ilerlemek daha kolaydır.”

Bu cümle Çatışma Çözümü pratiklerini bilen birinin elinden çıkmış gibi görünüyor.

Çatışma çözümlerinde sorun ve çözüm bölünür. Uzlaşılan noktalardan, daha zorlarına doğru ilerlenir.

Bahçeli, bu sözlerle Öcalan’ı silah bırakma çağrısını yapması için Meclis’e çağırdıktan sonra müzakerenin süreceğini söylemiş oluyor.

Yani birilerinin iddia ettiği gibi Öcalan’dan örgüte bir teslim ol çağrısı yapmasını istemiyor. Teslim ol çağrısının Meclis’ten yapılmasını beklemek zaten yeterince saçma.

Ayrıca böyle bir çağrıyı Öcalan neden yapsın ya da hadi diyelim 40 yıllık liderlik karizmasını, ömrünün son yıllarını havuzlu bir villada Netflix filmleri izleyerek geçirerek yakmayı kabul etti, peki başına silah dayatılmamış örgüt bunu neden kabul etsin?

Ama eğer silah bırakma kararının alınması bir müzakerenin başlangıç noktası ise bu teklifin derinliği ve anlamını tamamen değiştiriyor.

Peki, Öcalan ve PKK neden hiç bir şey almadan silah bıraksın?

Böyle bir konjonktür var mı?

PKK’nın bölgedeki kaosu 1991 Körfez Savaşı, 2003 Irak İşgali ve 2013 Suriye İç Savaşı gibi fırsat olarak gördüğü anlaşılıyor. Özellikle Suriye’de ve İran’da tam olarak ne olacağını görmek için ABD seçimlerinin sonucunu bekledikleri de anlaşılıyor.

İran’ın desteği İsrail ile savaşının boyutu, İran’ım Suriye’deki etkisinin artıp atmayacağı gibi PKK’nın kararını etkileyecek başka dış faktörler de var.

Bahçeli, şu cümlelerle fırsatları kollayan PKK’dan bahsediyor gibiydi:

“Gözünü kulağını yarın yapılacak ABD Başkanlık seçimine çevirenler, yeni başkanın kim olacağıyla ilgili toto oynayanlar, acaba nasıl çıkar devşiririz çetelesi tutanalar, alacakları emperyalist suflelerle, hibe edilecek zalim senaryolarla Türk milletinin ve Türk devletinin hakimiyet sınırlarını gevşetmek için pusuya yatanlar. Unutmasınlar ki, en büyük gücümüz çelik gibi sağlam milli birliğimizdir, bu birliği yıkıp geçmeyi amaçlayanların sonu da yalnızca mezarlıktır.”

Konuşmada Bahçeli’nin Erdoğan’ı da teşvik eden ve rahatlatan cümleler kurması dikkat çekiciydi:

“Diyorlar ki, yeni anayasa hazırlık süreci için tahkimat yapıyormuşuz.

Diyorlar ki, Sayın Cumhurbaşkanımızı bir kez daha seçtirmek için yol arıyormuşuz.

Bizim evvela hedefimiz yeni yüzyılda terör kamburundan kurtulmaktır.

Huzurlu ve mutlu bir millet varlığını temin etmektir.

Aklında hala soru işareti olanlar varsa, son tahlilde diyeceğim de şudur:

Eğer terör hayatımızdan sökülüp atılırsa,

Eğer enflasyon canavarına kesif bir darbe indirilirse,

Türkiye siyasi ve ekonomik istikrarın zirvesine çıkarsa,

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın bir kez daha seçilmesi doğal ve doğru bir tercih değil midir?

Ne yapacağız yani CHP’nin içinde 4 yıl varken adam mı arayacağız?

Bu kapsamda lazım gelen anayasal düzenlemeyi yapmak önümüzdeki görevler arasında olmayacak mıdır?

Devlette devamlılık, siyasette istikrar, Türkiye Yüzyılının inşası için Sayın Recep Tayyip Erdoğan güvencedir, milletin sevdalısıdır, tecrübesiyle ve birikimiyle bize göre tek seçenektir.”

Bu sözlerde “Aklında hala soru işareti olanlar varsa” diye seslenilenlerden biri Cumhurbaşkanı olabilir mi?

Cumhurbaşkanı, geçen haftaki grup toplantısında sadece Bahçeli’ye destek verdiği cümleleri öne çıktı, halbuki konuşmasındaki esas şu cümleleri çözüm sürecine dönüş anlamına geliyordu:

“Türk ile Kürt'ün kardeşliğini büyütmek için ne yapılması gerekiyorsa, nasıl yapılması gerekiyorsa hemen hepsini yaptık, denedik, tecrübe ettik. Fakat her seferinde karşımıza bir duvar, ihanet, bir alçaklık çıktı. Sorundan beslenenler, sorunun çözülmesine engel oldular. Terörden beslenenler, terörün bitmesini istemediler. Şiddetten nemalananlar, şiddetin sona ermesine rıza göstermediler. Kardeşliğin pekişmesiyle Türkiye'nin her alanında büyüyeceğini görenler, kardeşliğin önüne set çektiler, tuzaklar kurdular, gizli aparatlarını harekete geçirdiler. Çok bedel ödedik, çok hayal kırıklığı yaşadık, çok ihanet gördük, kelimenin tam anlamıyla sırtımızdan, birilerinin dediği gibi, maalesef hançerlendik. Ancak umudumuzu kaybetmedik, samimiyetimizi yitirmedik, hüsnüniyetten vazgeçmedik, kardeşlik hukukundan asla ayrılmadık. Önümüze bir kez daha bulunmaz bir imkan çıkmıştır. Allah'ın izniyle rabbim ömür ve fırsat verirse bu meseleyi ülkemizin gündeminden tamamen çıkartarak, millete hizmetle geçen 40 yıllık siyasi hayatımızı taçlandırmak niyetindeyiz."

Fakat ilginç bir şekilde Cumhurbaşkanı’nın hesabından konuşmasında bu güçlü bölümler değil, başka bölümleri tweetlendi.

Konuşma metni, tweetler arasındaki fark bile burada bir kafa karışıklığı olduğunu gösteriyor.

Erdoğan’ın, bu sürece Bahçeli kadar hararetle sahip çıkmadı açık.

AK Parti’nin Kürt meselesini çözümde MHP’nin gerisine düşmesinin sebebi, son 10 yılda AK Parti elitlerinin ve Cumhurbaşkanı’nın yakın çevresinin çözüm süreci gibi konularla oy kaybedeceklerini düşünmeleri ya da son 10 yılda milliyetçiliğin AK Parti çevrelerinde fikri olarak kök salmasının bir sonucu olabilir.

Bahçeli dünkü konuşmasında sanki Erdoğan’ı milliyetçi tepkiler konusunda da teskin edip, “onları dert etme, bana bırak” der gibiydi:

“Hiç kimse karnından konuşmasın, hamaset çukuruna saplanmasın, sahte efelenmelere sapmasın. Bunlar kurusıkı atmasın, palavra anlatmasın, ederinin ve ciğerinin kaç okka olduğunu çok iyi bildiklerimiz fason meydan okumalara hiç mi hiç heves etmesin. Beyler, siz giderken biz geliyorduk, hangi ara bu denli mankurtlaştınız? Bize milliyetçilik dersi vermeye cüret edenlerin, ganimet avında anısızın av olacaklarını, dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan mahrum kalacaklarını hafıza kayıtlarından çıkarmamaları tavsiyemdir.”

Hatta milliyetçi çevrelere cevap verirken, kandan nemalananlardan, terörden geçinenlerden bahsetti ve çok şaşırtıcı bir savaş karşıtı diskur kullandı:

“Teröristbaşının tecridi kalkarsa, DEM Parti grubunda bölücü terör örgütünün eylemsel, pratiksel, amaçsal ve araçsal olarak bittiğini ve sonlandığını açıklamasından şimdiden rahatsızlık duyanlar, terörden geçinen, kandan nemalanan köksüzlerden başkası olmaz, olamaz. Ceset edebiyatı yapanlar, eğer kendilerine güveniyorlarsa, buyursunlar terörle mücadele maksadıyla Mehmetlerimizin yanına gitsinler, dağın başında nöbete girsinler, o zaman göreyim alayının ense tıraşını.”

Bahçeli, milliyetçilere milliyetçilik ayarı verirken çok ilginç şeyler de söyledi:

“Öcalan İmralı’da yatıyor, fakat DEM Grubu’nda 57 Öcalan gölgesinin ayakta olduğunu niye görmüyorsunuz? Neden itiraf edemiyorsunuz? Cesetlerinin çiğnenmesinden bahseden aslan parçaları, 1965 yılından bugüne kadar; devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne ters bakan 339 bölücü milletvekilinin Meclis çatısı altında görev aldığını size nasıl anlatalım? Bu sarih gerçeği daha nasıl açıklayalım?”

Bahçeli, bu sözleri Öcalan’ı Meclis’e çağırmasını eleştirenlere söylerken, şöyle de demiş oldu:

DEM Parti, PKK’nın siyasi kanadı, bunu hepimiz biliyoruz, o halde artık bu herkesin malumu olan ama bununla yaşanmayacak gerçeğe bir çözüm bulalım.

İşte tam konuşmanın bu kısmı Bahçeli’nin realist ve Çehovvari çözüm önerisini anlatıyor.

Bahçeli, ilk adım olarak tüfeğin duvardan indirilmesini öneriyor.

Çünkü o tüfek duvarda asılı olduğu sürece patlıyor ve patlayacak.

Bu patlamanın şarapnel parçaları kayyımlar olarak, Demirtaş ve siyasetçilere yönelik tutuklamalar olarak, parti kapatmalar olarak, yurtdışına operasyonlar olarak hasarlara neden oldu ve oluyor.

Hukuk sistemi, ifade özgürlüğü, demokrasi, seçimler silahın gölgesinde kalıyor ve o tüfekle yaralanıyor.

Kayyımı ya da Demirtaş’ın durumunu eleştirmek haklı ama bütün bunları yaratan silahtan bahsetmeden bunu yapmak bitmeyen bir mağduriyet sarmalı yaratmaktan başka bir işe yaramıyor.

O tüfeğin duvarda asılı durmasının Kürtlerin hayatlarına hiçbir olumlu katkısı yok. O tüfek Kürtleri korumuyor, tam aksine onların kazanımlarına, siyasetlerine, özgürlüklerine ve hukuklarına zarar veriyor.

Bir zamanlar PKK’nın sebep değil sonuç olduğunu söylemek ilerici, liberal bir argümandı.

Çünkü PKK, Kürt sorununun bir sonucuydu. Ama şimdi PKK ve PKK’nın işlevsiz silahı Kürtlerin yaşadığı pek çok sorunun sebebi haline geldi.

Artık 80’lerde, 90’larda, 2000’lerde değiliz. Kürt siyaseti, silahlı örgütten daha güçlü, daha belirleyici.

O halde ilk iş her şeyi zehirleyen o tüfeği duvardan indirmek olmalı.

Bahçeli tüfeğin duvardan indirilmesini herşeyin önüne koyuyor. Klasik önce haklar, özgürlükler, kazanımlar sonra silaha veda sırasını tersine çeviriyor.

Tabii ki bu dört tarafı sarılmış PKK’ya megafonla yapılan bir teslim ol çağrısı değil bu, bu Meclis’e yani konuşmaya bir davet. DEM’in PKK ile aynı şey olduğunu söylerken bunu bu kez ihbar etmiyor, çözüm bulunması gereken bir gerçeği hatırlatıyor, her şeyin adını koyuyor.

Öcalan’ı ve PKK’yı doğrudan muhatap alarak siyasete davet ediyor.

Türkeş’in 90’larda Ermenistan Cumhurbaşkanı Levon Ter Petrosyan ile barışma girişimlerini hatırlıyor insan.

Oradaki gibi abdestinden kimsenin şüphe etmeyeceği bir adresten, Meclis’in, kamuoyunun o kadar da önemli olmadığı, güçlü iki liderin he rşeye karar verebileceği bir dönemde, oy ve gelecek beklentisi olmayan olgun bir liderden geliyor bu teklif.

Böyle realist ve cesur bir teklif her zaman gelmez.

40 yıl sonra o tüfek artık duvardan indirilmeli.

.9/11/2024 02:01

Trump, Bahçeli’nin çözümüne yardım edebilir mi?

57
Başkan JFK’nin kendisi gibi suikast sonucu öldürülmüş kardeşi Robert Kennedy’nin oğlu olan ve Demokrat Parti’de başkan aday adayıyken çekilip Trump’a destek açıklayan Robert Kennedy Jr ilginç bir muhalif.

Güçlü bir aşı ve FDA karşıtı. Amcasının CIA tarafından öldürüldüğünü düşünüyor.

Kennedy’nin muhafazakarların en favori TV yıldızı olan Tucker Carlson’a verdiği 2019 tarihli bir röportaj Türkiye’de seçimlerden sonra yeniden dolaşıma girdi.

Kennedy, Trump’ın başkanlığı sırasında Suriye’den asker çekme kararını nasıl verdiğini anlatıyor:

“Geçen gün uçakta Başkan Trump ile birlikteyken Orta Doğu hakkında konuşuyorduk.

Bir kağıt aldı ve üzerine Orta Doğu'nun haritasını çizdi—tüm ülkelerin yer aldığı bir harita, ki çoğu Amerikalı bunu yapamazdı.

Sonra her ülkenin asker sayısını yazdı.

Özellikle Suriye ve Türkiye sınırına odaklandı ve dedi ki:

“Suriye ve Türkiye sınırında, bombalanmış küçük bir kampta 500 askerimiz var.”

Devam etti: “Türkiye’de 750,000, Suriye’de ise 250,000 asker var.

Eğer birbirlerine karşı harekete geçerlerse, biz ortada kalıyoruz.”

Generallerine sordu: “Bu 500 askere ne olacak?”

Generallerden biri, “Onlar ölüme terk edilecekler,” diye yanıtladı.

Ve Trump da “Onları çıkarın!” dedi.

Yani, bu tür bir bilgiye sahip bir başkan istiyoruz.

Mantıklı sorular soracak ve Amerikalılar için doğru kararlar verecek bir başkan.”

Kennedy’nin de bunu savunduğu anlaşılıyor. Çünkü Kennedy, Amerikan askerlerinin başka ülkelerin içişlerine karışmasını emperyalizm olarak görüyor.

Hatta bu Kennedy ailesinde bir aile geleneği bile olabilir.

Daha önce yazdığı bir makalede Kennedy, 1957 yılında büyükbabası Büyükelçi Joseph P. Kennedy’nin CIA'in Ortadoğu'daki gizli fesatlarını araştırmakla görevli gizli bir komitede yer aldığını ve imzacısı olduğu “Bruce-Lovett Raporu”nda Ürdün, Suriye, İran, Irak ve Mısır'daki CIA darbe planlarını teşhir ettiğini anlatmış.

Suriye'de 1957’de CIA tarafından gerçekleştirilen başarısız darbenin ardından, amcası Senatör John F. Kennedy’nin yaptığı “Emperyalizm-Özgürlüğün Düşmanı” konuşmasını hatırlatmış.

Makaledeki bir başka iddiada 1957’de ABD’nin Suriye’de Baas iktidarını devirmek için planladığı darbede Türkiye ile işbirliği yaptığı:

“ABD, Türkiye'yi Suriye'yi işgal etmesi için kışkırttı. Türkler Suriye sınırına 50.000 asker yığdı ve ancak liderleri ABD müdahalesine öfkelenen Arap Birliği'nin birleşik muhalefeti karşısında geri adım attı. CIA, sınır dışı edilmesinden sonra bile Suriye'nin demokratik yollarla seçilmiş Baas hükümetini devirmek için gizli çabalarını sürdürdü. Matthew Jones'un “The ‘Preferred Plan’” (Tercih Edilen Plan) adlı kitabına göre CIA, İngiliz MI6 ile birlikte bir “Özgür Suriye Komitesi” kurmayı planladı ve “Amerikan komplosunun” ortaya çıkmasına yardımcı olan üç Suriyeli hükümet yetkilisine suikast düzenlemesi için Müslüman Kardeşler'i silahlandırdı.”

Hikayenin sonunda tabii son Suriye iç savaşını da ABD’ye bağlıyor.

TİP üyeleri bile Kennedy kadar ABD ve CIA muhalifi olmayabilir.

İşte bu anti-Amerikan emperyalist Kennedy’nin Trump kabinesine Sağlık Bakanı olarak girmesi bekleniyor.

Aslında Kennedy’nin temsil ettiği bu Amerikan “establishmentı” karşıtı görüş, Amerika’da liberteryan Demokratlar ve sağcı Cumhuriyetçilerin resmi ideolojisi.

Bu iki akım da Amerikan devletinden nefret etmek de buluşuyor. Onlara göre Washington, eyaletlere ve insanlara karışan, özgürlük düşmanı, komplocu, kumpasçı, bir yerdir ve ona karşı içeride ve dışarıda mücadele edilmelidir.

Hiçbir zaman bir ideolojisi olmamış pragmatik ve dengesiz bir işadamı olan Trump,

İsrail yanlılığı, göçmen karşıtlığı, ırkçı imalı sözleriyle pek çokları tarafından şahin bir sağcı muamelesi görüyor. Hatta Trump’ı neo-con zannedenler bile var.

Ama Trump, bunlardan hiçbiri değil. Bunlardan hiçbiri olacak kadar sofistike biri değil.

Ama bu statüko karşıtı devlet karşıtı fikirlere eğilimli.

Yeniden dolaşıma giren bir FoxNews röportajında Amerika’nın tarihinde işlediği suçlar konusunda gerçek bir Cumhuriyetçi sağcı olan spikerle tartışmıştı:

“Ülkemizin masum olduğunu mu düşünüyorsun? Birçok hata yaptık. Irak savaşına en başından beri karşıyım. Ve birçok insan öldü, etrafta birçok katil var, inan bana.”

“America First” fikrinin de Trump’ın dünyasında etki ettiği anlaşılıyor.

Özetle bunu söyleyenler diyor ki; Bize ne Avrupa’dan, NATO’dan, dünya jandarmalığından, Ortadoğu’dan. Bizim için öncelik insanlık, dünya değildir. Ulusal çıkarlarımızdır. Paramızı çöllere ya da Avrupalıların konforuna harcamayalım.

Bir tür pasifist ulusalcılık bu.

Tabii bu fikrin devamında da daha bilindik bir Amerikan dış politikası tercihine yollar çıkıyor: İzolasyonizm.

Yani, dünyanın meselelerinden elini eteğini çekme, içine kapanma fikri.

Başkan Yardımcısı JD Vance de Senato’deyken bu fikrin en hararetli sözcülerinden biriydi.

Bir konuşması yeniden dolaşıma girdi:

“Biz dış politikamızı, diğer ülkelere karşı sürekli öğüt veren, ahlaki dersler veren bir yaklaşıma dayandırdık; bu yaklaşımı istemeyen ülkelerle de aynı şekilde davranıyoruz. Çin’in dış politikası ise yol, köprü yapmak ve yoksulları doyurmak üzerine kurulu. Bence bizim de saygıya dayalı, ahlaki öğütler yerine bu ülkenin ulusal çıkarlarına dayalı bir dış politika izlememiz gerek.”

Cumhuriyetçi Parti’nin yüklerinden kurtulmuş olan Trump, izolasyonizm, America First anlayışı, dünyadan asker çekme, savaş başlatmama gibi vaadlerine uygun bir kabine kurarsa beklenmedik hayırlara neden olabilir.

O hayırlardan biri de Türkiye’de yeniden açılan çözüm sürecine yarayabilir.

Mesela hiç beklenmedik biçimde Trump’ın Suriye’den asker çekme planı, Devlet Bahçeli’nin PKK’ya çağrısıyla eşleşebilir.

Belki de ABD’ye, Avrupa’ya, Çin’e ve hatta Ortadoğu’ya kaos vaat eden Trump, Türkiye’de barış ve çözümü getirir.

.11/11/2024 02:35

Diyarbakır’da bir Salem mahkemesi

166
Arhur Miller’ın meşhur tiyatro oyunu Cadı Kazanı, 1692-1693 yılları arasında ABD’nin Massachusetts eyaletindeki Salem kasabasında 29 insanın cadılık suçlamasıyla mahkemede yargılanıp idam edilmesini anlatır.

Aslında Miller’ın anlattığı Salem kasabasındaki cadı mahkemeleri değil, ABD’de 40’lı yılların sonunda başlayan McCarthyci komünist cadı avıydı.

Eğer bu aralar Türkiye’de cesur bir Arthur Miller olsaydı, 400 yıl önceki Salem’deki cadı mahkemelerine benzeyen başka bir mahkemeyi yazardı: Diyarbakır’da başlayan Narin Davası’nı.

Bunun için cesaret gerekiyor, çünkü bu dava, yalan haberler ve neredeyse tamamı boş çıkmış iddialarla kışkırtılmış büyük bir kalabalığın şeytani bir aileyi toplu linç ayinine döndü.

Çok izlenen bir gazetecinin geçenlerde yaptığı yayında söyledikleri bütün bu bilgi çöplüğüyle yaratılan şeytani, cadı aile imajının bir özetiydi:

“Şeytan denen bir varlık var ise eğer onu ete kemiğe büründürüp getirsen, Tavşantepe köyünden kaçar kardeşim. Oradaki ne üdüğü belirsiz bir grup, 80 milyon, 85 milyon kaç saatlik nüfusu Türk vatandaşa dalga geçiyor. Belli ki yanlarına siyaseti de almışlar. Belli ki yanlarına AKP'nin bölgedeki güçlü isimlerinden bazılarını da almışlar. Ama toplumsal baskı o kadar yüksek ki o AKP'nin güçlü isimleri bile bölgedeki konuyu en azından şimdilik görebildiğimiz kadarıyla örtbas etmeye yetmiyor. Savcılık biraz daha detaylara girmiş ve HTS kayıtlarına bakmış. Kimin telefonu cinayet saatinde veya cinayetin işlenildiği düşünülen saatte nerede? diye bakmışlar ve Narin’in evinde bütün bu olan bitenin meydana geldiğini bir anlamda çözmüşler diyeyim. Çünkü suçlanan amca sürekli eve girip çıkıyor. Üç kez eve girip çıkmış. Bütün teyzeler, halalar, amcalar herkes eve girip çıkıyor ve belli ki o sırada evin içinde bir şeyler oluyor. Daha da öteye gitmişler ve su tüketimlerine bakmışlar. Ve o saatte, o olayın olduğu sıralarda, su tüketiminde de büyük bir artış fark edilmiş. Ve o zaman zarfı içerisinde. Ve belli ki evde bir temizlik yapılmış. Keza yine evde DNA buluntularını ortadan kaldıracak bir takım maddeler kullanarak temizlik faaliyeti bulunmuş. Yani şu görülüyor, bu aile çok bilinçli bir katiller sürüsü aslında. Delilleri nasıl kırartacaktığını biliyorlar, nasıl hangi yöntemlerle suçu anonimleştirebileceklerini biliyorlar, nasıl bir dna'nın ortadan kaldırılacak temizliği… her şeyi biliyorlar. yani organize bir kriminal çete gibi davranıyor aile. Vallahi içimden geçen ne biliyor musun? Öylesine şeytani bir köyle karşı karşıyayız ki keşke haritada böyle bir yer olmasa diyorum. Annesin ulan sen, anne, anne. Ve o anne bu suçun ortağı kardeşim ya. Cezaevinde bunları koruyorlarmış, güvenlikleri için falan bir şeyler yapıyorlarmış. Ya ne güvenliği ya? Bunlar insanlıktan çıkmışlar ya.”

Köyün yok olmasını, aile üyelerinin cezaevinde korunmamasını bile savunacak kadar öfkeli ama oturup 12 sayfalık iddianameyi bile okumaya zahmet etmemiş.

İddianamede bütün aile üyelerinin eve girip çıktığı iddia edilmiyor, evde olduğu iddia edilen sadece üç aile üyesi var.

Halıların yıkandığı, su tüketiminin arttığı iddiaları zaten yalan.

Neredeyse bütün mensupları defalarca gözaltına alınmış, üç üyesi müebbetle yargılanan, 6 üyesi daha hapiste olan ailenin iktidar tarafından korunduğu iddiası bomboş. Neden bir küçük kızı öldürmekle suçlanan bir aile korunsun, bu köylü ailenin ne gibi bir özelliği olabilir gibi basit bir sorunun bile cevabı yok.

Zaten bakanlar aileye başsağlığı dilemedi. Mahkemede Aile Bakanlığı da müşteki olarak temsil ediliyor.

Bakanlığın avukatı elde hiçbir delil olmadan "Cinayetin aile içerisinde yaşanan bir olay nedeniyle olduğu değerlendirilmektedir. Sanıkların üst sınırdan cezalandırılması gerekmektedir. Hiçbir çocuk en yakınları tarafından bu kadar yalnız bırakılmamıştır. Bu nedenle tüm Türkiye Narin'in ailesi olmuştur” dedi, en absürt iddiaları bu avukat sanıklara sordu.

Peki bu toplu lincin sebebi ne?

Tabii ki en başta aylardır medyada dillendirilen ve neredeyse tamamı boş çıkan, yalanlanan iddialar.

Bir kaçına bakalım;

Bir benzincinin Salim Güran’ın arabasının ön koltuğunda Narin’in cesedini battaniyeye sarılı halde gördüğü, kamera kayıtlarını Jandarma’ya verdiği iddia edildi. Benzinci sahte bir hesap çıktı, öyle bir benzinciye gitme ya da kamera kaydı olmadığı ortaya çıktı.

Narin kayıpken bir terlik bulundu, anne “terlik Narin’e ait değil” deyince kızının bulunmasını engellemeye çalışmakla suçlandı. Sonra Narin bulununca terlikleri de konduğu çuvalın içinden çıktı.

Narin’in evindeki halıların delilleri karartmak için yıkandığı iddia edildi. Halbuki otopsi raporuyla küçük kızın elle boğularak öldürüldüğü tespit edilmişti. Yani halıların üzerinde bir delil olamazdı. İddianameyle evdeki bütün halılar ve battaniyelerin incelendiği ve hiçbir delile rastlanmadığı ortaya çıktı.

Aile Meclis’i karar aldı, bütün köylüler akıllı telefonlardan tuşlu telefonlara geçti diye günlerce yazıldı, şeytani ailenin omerta sessizliği haberleri yapıldı. Yine iddianameden akıllı telefonları Jandarma’nın topladığı ve yerine köylülere tuşlu telefon dağıttığı ortaya çıktı.

Kuran Kursu’nun imamı işin içinde, telefonundan seks videoları çıktı dendi, yalan çıktı.

Aile üyelerinin patates hatlar aldığı iddia edildi, yalanlandı.

Ceset daha hızlı çürüsün diye DSI’de çalışan aile üyesi derenin suyunun debisini yükseltti diye yazıldı, yalan çıktı.

Evlerine kameralar vardı, kayıtları sildiler dendi. Kameraların olaydan sonra takıldığı tespit edildi.

Kameraların kayıtları toplandı, gizli aile meclisi toplantıları denen aile mensuplarının ev oturmalarının ses kayıtları incelendi, hiçbir şey çıkmadı.

Narin’in Salim’in öz kızı olduğu iddia edildi. İddianamede Narin’in DNA raporuyla mevcut anne ve babasının tespiti bile yapıldı.

Narin’in DNA’sının Salim’in arabasının ön koltuğunda tespit edildi dendi, arka koltukta da saç teli çıktı. Annesi düğün için arabaya binmiştik dedi.

Köyün Hizbullah köyü, korucu köyü, aşiret köyü olduğu iddiaları boş çıktı. Köyde cephane çıktı iddiası, yalanlandı.

Günlerce medyada cinayeti çözen ses kaydı diye döndürülen Salim Güran’ın 15 yaşındaki çalışanı R.A.’ya telefonda gönderdiği ses kaydında “Ramazan kız öldü mü yaşıyor mu” diye sorduğu iddiası tamamen yalan çıktı.

En son mahkemede konuşmanın orijinal Kürtçesi dinlendi. Kayıtta kız ya da öldü gibi bir kelime geçmediği gibi “tiştek te” ifadesinin “sana ait bir şey” mi “fıskiye” mi olduğu tartışıldı.

Bu cadı avında ideolojik ayrımlar kalkmış; iktidar ile DEM Parti ittifak halinde.

Sanıkların mahkemedeki ayrıntılı işkence iddiaları bile sosyal medyadan davayı izleyenlerin “oh olsun, Jandarma’nın eline sağlık” alkışlarıyla karşılanıyor. Anne Yüksel Güran’ın mahkemede “beni asın, namusuma laf etmeyin, neden kimse bizi dinlemiyor” diye ağlayarak savunmasını yaptığı, bu sırada bütün aile üyelerinin ağladığını yazan gazetecilerin mesajlarının altına en kibarı “showu kes, sen zaten Narin’i hiç sevmedin ki” olan hakaretler sıralanıyor.

Normal zamanlarda “Jandarma’nın Kürt köylülere işkence ettiği iddiaları”na hemen kulak kabartan Baro, insan hakları dernekleri bile önyargılarla davada taraf oldukları için bu kez “delil nerde, başvurunuzu yaptınız mı” gibi İsveççe sorular soruyor.

Ortada bir cinayet var ve aylar sonra, iddianameden sonra ve üç günlük duruşmalardan sonra hala eldeki tek delil çarpışık HTS baz kaydı denen ve kimsenin ne olduğunu tam olarak bilmediği bir yöntemle anne, amca, abi ve komşu Nevzat’ın Narin’in kaybolduğu sırada evde olduğu ile ilgili bir tespit.

Evde olup, ne yaptıklarıyla ilgili tek delil ise cesedi dereye gömdüğünü itiraf eden Nevzat’ın üçüncü ifadesi. İlk iki ifadesi ise tamamıyla başka senaryolar üzerine kuruluydu.

İlk cinayet iddiası şu; amca ve anne cinsel ilişkiye giriyor, Narin bu ilişkiyi görünce amca onu öldürüyor.

Bu senaryoya göre 20 yaşındaki ağabey de anne ve amcası cinsel ilişkiye girdiği sırada evde. Ama ağabeyin namusuna dokunmayan bu ilişkiyi Narin görünce amca onu öldürüyor.

İkinci iddiaya göre cinayeti ağabey işliyor. Çünkü Narin ağabeyini eşcinsel ilişki, ensest ilişki ya da köpekle ilişki sırasında görmüş. Ya da bir kaza olmuş. Aile üyeleri de ağabeyi korumak için sessizlik yemini etmişler. Günün sonunda ağabey, anne, amca müebbete doğru gidiyor ama nedense sessizliklerini bozmuyorlar.

Üçüncü iddia ise en tuhafı; öyle bir şeyi saklıyor ki aile bu uğurda üç kişi kendini yakıyor.

Ama bu sır uğruna cinayet işleyecek ve sonra omerta sessizliğine gömülecek kadar şeytani ve bilinçli olan ailenin reisi Salim, cinayetten sonra bir araç satışı meselesinden bir süredir kavgalı oldukları yan komşularını çağırıyor, ona kızı öldürmesine neden olan ilişkiyi itiraf ediyor, yetmiyor bir de onu cinayetten haberdar ediyor. Ailenin onlarca mensubu olmasına rağmen cesedi yok etme işini de ona veriyor.

Ve bütün bunlar da kamera kayıtlarına göre sadece 15 dakika içinde oluyor.

İşte bütün Türkiye’nin doğruluğundan şüpheye düşmediği cinayet senaryoları bunlar.

Üstelik şahitleri de 8 yaşındaki bir kızın cesedini yok etme işini hemen üstlenmiş, onu bir çuvala koymuş, çuvalı kızın çantasının ipiyle bağlamış, onu derenin kenara koyup üzerine 20 kiloluk bir taş bırakmış, sonra da yengesine peynir alamaya gitmiş bir adam.

Üstelik bütün bunları da vicdanı rahatsız olduğu için değil, arabasının dere kenarına gittiği kamera kayıtlarında ortaya çıkınca itiraf etmiş.

Katil o olabilir mi diye soranlar aileyi korumakla, aileden para almakla, iktidarı korumakla suçlanıyor. Bu soğukkanlı katil adayı milyonlarca tarafından korumaya alınmış durumda.

Bütün aile üyelerine işkence yapılması, gözyaşları içinde verdikleri ifadeler bile bu güçlü kanaati değiştirmiyor.

Kalabalık kalemin hemen kırılmasını bekliyor. O yüzden savunmaya bile tahammülsüzler. Gülben Ergen, sanıkların avukatlarının adlarının açıklanmasını bile istedi.

Neyse ki mahkeme başkanı adil bir hakim ve iddiaları dinliyor, lince ortak olmuyor.

Mahkemeye Jandarma Karakolu’na ait kuleden yeni kamera görüntüleri geldi. Çarpaşık baz tespitinin nasıl ve kim tarafından yapıldığıyla ilgili bilgiler de bir sonraki celseye gelecek.

Ama bu saatten sonra aile üyelerinin cadı çıkmaması kalabalığı kesmeyecektir.

Evet bunlar 2024 yılında Diyarbakır’da oluyor, 1692 yılında Salem’de değil.

.16/11/2024 00:01

Peki devrin şartları nasıldı?

176
Nobel İktisat ödüllü Daron Acemoğlu, Nobel Edebiyat Ödüllü Orhan Pamuk ile aynı kaderi paylaşacak gibi duruyor.

Nobel’i görmezden gelinen, küçümsenen, “zaten bunu dediği için verdiler” Nobelliler kategorisine girmesine çok az kaldı.

Sebebi, ülkelerin tarihini demokrasi, kurumlar, katılımcılık açısından değerlendirirken, bir gaflet anında kendi ülkesi ve Atatürk dönemiyle ilgili de konuşması:

“Atatürk’ün o sırada politik sistemi açabilmek gibi bir elinde opsiyon olmasına rağmen tam tersini yapıyor. Elinde gücü merkezileştirmeye çalışıyor. Yani mümkün müydü gerçekten daha demokratik bir şey olması? Belki de mümkündü. Niye? Çünkü Osmanlı’dan başlayarak yani I. Dünya Savaşı’ndan önceki parlamentolara bakarsanız daha çoğulcu bir sistem var. İstiklal Savaşı sırasında bile var. Atatürk iyice ele geçirmeden önce.”

Acemoğlu’nun Türkiye’den epey uzakta kaldığı, Türkiye’yi hala 2010’ların Türkiyesi zannettiği anlaşılıyor.

Halbuki Türkiye’de uzun süredir muhaliflerin Atatürk hakkında ilkokul öğretmenlerinden duyduklarından fazlasına tahammülü yok.

İşin aslını bilenler de “ne gereği var şimdi” diyerek bu cehalet perdesinin arkasına geçiyor, kendisini Instagram Kemalizminin güvenli ve linç edilmeme garantili kollarına bırakıyor.

Bugünkü iktidara kızan çareyi bugünün bütün cevaplarını hayali bir geçmişte bularak kendini avutuyor. Sonra da eline kırbacını alıp, vuruyor tarihin sırtına “bunların hakkından ancak Atatürk gelmiş”leri.

Bu gönüllü cehaletin, 90’lar Kemalizm’inin şeytani “ikinci cumhuriyetçiler”i gibi, “her kötü şeyin sebebi post-Kemalistler ” diye akademik teorisi bile yapıldı.

Bu basit tarihe göre kara sabanlar çeken cahil köylülerden, kafeslerin ardındaki kadınlardan, Cumhuriyet’i camış zanneden mebuslardan oluşan, herkesin hayatının padişahın iki dudağı arasında olduğu bir karanlığın ortasına Atatürk güneş gibi doğdu.

Neredeyse 1923’den öncesini Cilali Taş Devri zanneden bir kitleye konuştuğu unutmuş Acemoğlu.

Nobelli bir iktisatçı olarak, Berna Laçin ve Şahan Gökbakar kadar tarih epistemolojisine de hakim olmadığı anlaşılıyor.

Çünkü, dünya tarihini incelemiş, bestseller kitaplar yazmış ama tarihi kendi şartları içinde değerlendirmesi gerektiğini öğrenememiş!

Peki neydi o devrin kendi içinde değerlendirilmesi gereken kendi şartları?

Önce dönemin iç şartlarına bakalım.

Şahan Gökbakar ve Berna Laçin’e anlatmak kolay değil ama Türkiye, Namık Kemal ve kuşağının büyük fikri ve siyasi mücadeleleri sonucunda, Avrupa’daki pek çok ülkeyle eş zamanlı olarak ya da birkaç 10 yıllık bir gecikmeyle 1876’da ilk Meclis’in açıldığı, ilk Anayasa’nın yürürlüğe girdiği ve bir yıl sonra ilk seçimlerin yapıldığı bir ülkeydi.

Yine inanması zor ama 1876’da çıkarılan İntihabat-ı Mebusan Kanun-ı Muvakkatı tadil edilerek 1946’ya kadar yapılan tüm seçimlerde geçerli olmuştu.

İki yıl sonra Meclis tatile, Anayasa rafa kaldırılınca ülkenin içinde ve dışında 30 yıl boyunca Meclis’i yeniden açmak, Anayasa’yı yürürlüğe koymak için ülkenin en donanımlı insanları büyük bir mücadele başlatmışlar, gizli cemiyetler kurup, gazeteler çıkarmışlar ve nihayet 23 Temmuz 1908’de asker-sivil bir halk ayaklanmasıyla 2. Meşrutiyet’i ilan ettirip Meclis’i yeniden açtırmışlardı.

1905 Rus ve 1906 İran Devrimi’nden sonra 1908 Devrimi ile Türkiye, padişahın iki dudağı arasından meşruti demokrasiye geçmişti.

İlan-ı Hürriyet’in 1934’e kadar bayram olarak kutlandığını , Hürriyet, Müsavat, Uhuvvet, Adalet kavramlarının çocuklara isim olarak verilen yarı kutsal kavramlar haline geldiğini, Meclis, Anayasa ve hakimiyet-i milliye üzerinde İttihatçısından İslamcısına kadar geniş bir mutabakatın olduğunu da bugün anlatmak kolay değil.

Ve esas şok edici haber; Türkiye’de ilk çok partili seçimler 1908’de yapıldı. İttihat Terakki ve Ahrar Fırkası’nın adayları yarıştı.

Çok milletli, çok dinli, çok sesli ilk Meclis toplandı. Meclis’te Yahudi sosyalist de vardı, Arap ittihatçı da, Ermeni liberal de.

Sendikalar kuruldu, grevler başladı, inanmazsın ama canlı bir kadın hareketi bile vardı.

1909’da basına hürriyeti esas alan, sansüre karşı ilk basın kanunu kabul edildi. Ki bu kanun Cumhuriyet’ten sonra da geçerliliğini korudu.

1908 ile 1919 arasında İttihat ve Terakki Fırkası dışında onlarca parti kuruldu: Osmanlı Ahrar Fırkası, Osmanlı Demokrat Fırkası, İttihad-ı Muhammedi Fırkası, İslahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası, Ahali Fırkası, Osmanlı Sosyalist Fırkası, Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Milli Meşrutiyet Fırkası, Radikal Avam Fırkası, Osmanlı Hürriyetperver Avam Fırkası, Teceddüt Fırkası, Osmanlı Sulh ve Selamet Cemiyeti, Ahali İktisat Fırkası, Sosyal Demokrat Fırkası, Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası…

1911’de Meclis-Mebusan’da beş parti vardı.

1911’de İstanbul’da yapılan ara seçimleri muhalefetteki Hürriyet ve İttilaf Partisi’nin adayı kazanmıştı.

Bu yüzden telaşlanan İttihat ve Terakki 1912’deki seçimlerde devletin gücünü karşısında birleşen muhalefete karşı kullandı.

Trablusgarp Savaşı sürerken, Balkan Harbi eli kulağındayken 1912’de seçim yapıldı.

Sopalı Seçimleri bile sopalı yapan iktidar ve muhalefet arasındaki rekabetti. 1913 Babıali Baskını ve ardından Birinci Dünya Savaşı sırasında İttihatçı diktatörlük kuruldu.

1918’den sonra savaş ve işgal şartlarında çok partili seçimler yapıldı.

1918 ile 1920 arasında iki yıllık fetret döneminde, Türkiye’nin pek çok şehri Bülent Tanör’ün Yerel Kongre İktidarları dediği, seçimlerle kurulan Meclisler eliyle yönetildi.

İstiklal Harbi’ni de kongreler başlattı. Savaş sürerken bile seçimlerle mebuslar seçildi.

Ankara’ya gelemeyen Meclis-i Mebusan üyelerinin vekilliklerini düşürmeyle ilgili bir kanun tasarısını Birinci Meclis kabul etmemişti.

1920’de kurulan Birinci Meclis’te savaş kararlarını tartışan güçlü bir muhalefet bloğu vardı.

İkinci Grup adı verilen bu muhalefet bloğu zannedildiği gibi karşı-devrimci de değildi. Saltanat ve hilafet neredeyse oy birliğiyle kaldırıldı.

Bu mebuslar saltanatı ya da halifeyi geri getirmek istemediği gibi, Cumhuriyet’i de camış zannetmiyorlardı.

Ekim 1923’den önce gazetelerdeki en büyük tartışma nasıl bir Cumhuriyet kurulacağıydı. Tartışma saltanatçılarla cumhuriyetçiler arasında değildi, Amerikan, Fransız, İngiliz tarzı cumhuriyetleri ve yönetim modellerini savunanlar arasındaydı.

En büyük endişe ise güçlü Meclis’in denetim yetkilerinin azalması ve rejimin tek adam rejimine dönmesiydi.

CHP kurulmadan önce Nezihe Muhiddin öncülüğünde bir grup kadının Kadınlar Halk Fırkası kurmaya çalıştığını ama onlara izin verilmediği gibi, kadınlara seçme ve seçilme hakkı için mücadele eden Nezihe Muhiddin’in rejimin gadrine uğradığını maalesef okullarda hala öğretmiyorlar.

1924’ün sonunda dönemin şartları; İstiklal Harbi komutanları, Halide Edip, Adnan Adıvar gibi önde gelen entelektüellerinin önderliğinde, tek adam rejimi tehlikesine karşı Halide Edip’in kaleme aldığı liberal bir parti programı olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurmasıydı.

Yani o dönemin insanları, aydınları, siyasetçileri çok partili, çok sesli bir hayatı talep ediyordu. Hilafetçi, saltanatçı, şeriatçı ya da devrim karşıtı da değillerdi. En az Atatürk kadar terakkiperverlerdi.

Türkiye’nin bunu yapacak bir birikimi de vardı.

Ama tam da Daron Acemoğlu’nun dediği gibi bu yol yerine 1925’de Takrir-i Sükun ile tek parti diktatörlüğü tercih edildi. Partiler kapatıldı, gazeteciler tutuklandı, gazeteler kapatıldı, İstiklal Mahkemeleri bir tasfiye aracı olarak kullanıldı.

Ülkenin en birikimli kadroları ya yurtdışına kaçtı ya da evlerine çekildi.

Yani Atatürk’ün kurduğu CHP tek parti rejimi tam da Acemoğlu’nun dediği gibi bir geri adımdı.

Peki, o devrin dünyadaki şartları bunu mu gerektiriyordu?

Hayır.

Samuel Huntington’ın yaptığı tarihteki üç demokrasi dalgası kategorizasyonuna göre dünyadaki ilk demokrasi dalgası 1828-1926 yılları arasında yaşanmıştı.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra yani bizde tek parti rejimi inşa edilirken, Avrupa’da yükselen değer parlamenter demokrasilerdi.

1920’lerde Cumhuriyet kurulurken, Avrupa’da ve dünyanın farklı ülkelerinde 44 partili demokrasi deneyimi vardı.

İngiltere, Belçika, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, İsveç, İsviçre, Norveç’te 1939’da savaşa başlayana kadar, Almanya, Avusturya, Çekya, Estonya, Finlandiya’da 1930’lara kadar, Polonya ve Portekiz’de 1926’ya kadar çok partili demokrasiler vardı.

Komşumuz Yunanistan’da 1864’den 1936’ya kadar, 22-26 yılları dışında 72 yıl, Bulgaristan’da 1878’den 1935’e kadar arada kesintiler ve darbeler olmasına rağmen 66 yıl çok partili parlamenter sistem sürmüştü.

İlk kötü örnek 1922’de iktidarı faşistlerin ele geçirdiği İtalya’ydı ama 1929 ekonomik krizine kadar bu yaygın bir kötü bir model olmamıştı.

Türkiye’de parlamento, halk egemenliği, çok partili hayat geleneği güçlüydü siyasi aktörler, aydınlar bu konuda bilinçli ve talepkârdı.

Nitekim 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasına izin verilince, yoğun bir ilgi görmüş, ilk yerel seçimde parti baskılara rağmen çok sayıda il ve ilçeyi kazanmıştı.

1945’de demokrasiler savaşı kazanınca çok partili hayata geçiş de çok hızlı olmuş, hiç acemilik çekilmemiş, hemen partiler kurulmuş, ilk özgür seçimde de iktidar değişmişti.

Peki, o devirlerde Daron Acemoğlu gibi resmi söylemin dışına çıkanların başına ne geliyordu?

Çok benzer şeyler.

Ülkenin birikimli insanları, rejimin sadık bendelerine linç ettiriliyordu.

Halide Edip, dünyada ses getiren kitapları, röportajları, konferansları yüzünden Türkiye’deki gazetelerde yıllarca hain damgası yedi, yerden yere vurulmuştu. Ancak 1939’da Türkiye’ye dönebildi.

Yeni Türk Cumhuriyeti umuduyla 1923’de Sorbonne’dan Türkiye’ye gelen Sadri Maksudi, Denizbank adına itiraz edince, ismi koyan Atatürk’ün hışmına uğradı, akşam radyoyu açtıran Atatürk, sofrasındakileri radyoya göndererek sabaha kadar Sadri Maksudi’nin cehaleti üzerine yayın yaptırıp, ertesi günkü gazetelerde tam sayfa olarak yayınlattı.

Yine büyük ümitlerle Rusya’dan Türkiye’ye gelen tarihçi Zeki Velidi, Türklerin Orta Asya’dan geliş ile ilgili resmi hikayeye itiraz edince, tıp doktoru Reşit Galip’e linç ettirildi, ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.

Sosyal psikolojinin kurucularından Muzaffer Şerif, 40’ların faşizmini eleştirince üniversiteden atıldı, tutuklandı, ancak ABD’ye kaçarak kurtuldu.

Bu hikayeler kesintisiz olarak böyle devam etti.

Muhtemelen Daron Acemoğlu Türkiye’de kalsaydı tarihin bir kırılma anında başına benzerleri gelebilirdi.

Tabii bütün bunları Daron Acemoğlu, Şahan Gökbakar’dan daha mı iyi bilecek?

Maalesef bu devrin şartları da böyle.

50 yıl sonra bu devrin tarihi yazılırken, “o devrin şartları öyleydi, ABD’de Trump, Rusya’da Putin, Macaristan’da Orban vardı, o devri şartlarına göre değerlendirelim” diyenler de muhakkak çıkaracaktır.

Herhalde onlara da benzer bir anlayışla yaklaşılır!

Tabii o devrin şartları nasıl olur bilinmez!

.18/11/2024 00:01

Türkiye’nin değişen değerleri, eskimeyen değerleri

59
Başkanlığını AK Parti kurucularından, eski İçişleri Bakanı Prof. Dr. Beşir Atalay’ın yaptığı Ankara Sosyal Bilimler Vakfı, “Türkiye’de Kimlikler: Din, Ekonomi, Siyaset” başlıklı bir 2024 değerler araştırması yayınladı.

Beşir Atalay, AK Parti’nin kuruluşundan itibaren partinin fazla görünür olmayan güçlü mutfağının başındaki aşçıydı.

Parti programı dışında, AK Parti iktidarının çözüm süreci gibi büyük siyasi adımlarının tasarlanmasında, kadroların oluşmasında etkiliydi ve iktidarın ve Erdoğan’ın karar alma mekanizmalarının merkezinde yer alan kamuoyu araştırmalarının başındaydı.

Ankara Sosyal Bilimler Vakfı’nın yaptığı bu ilk araştırma da Ömer Demir, İbrahim Dalmış, Ömer Toprak ve Cem Eyerci gibi bir kısmıyla Atalay’ın ANAR’da da birlikte çalıştığı yetkin isimler tarafından yapılmış.

5618 kişilik örnekleme sorulan ilginç sorulara verilen cevaplar üzerinde uzun uzun konuşulmayı hakediyor.

Araştırmaya katılanlara bir liste verilerek bu kimliklerden hangilerini onayladıkları sorulmuş.

Listenin zirvesi Türkiye’deki apati halini gösteriyor. İlk dört sırada renksiz kokusuz dört kimlik var; Birinci sırada yüzde 93,1 ile “Çevreci”, ikinci sırada yüzde 91,8 ile “İnançlı”, üçüncü sırada yüzde 85,5 ile “Milliyetçi” ve dördüncü sırada yüzde 82,3 ile “Cumhuriyetçi” var.

Yani yaygın ideolojik pozisyonlardan hiçbiri yok.

Geri kalan sıralama ise şöyle:

“Demokrat 76,8

Ulusalcı 73,5

Atatürkçü 70,9

Dindar 69,7

İslamcı 66,5

Muhafazakâr 58,7

Sosyal demokrat 55,4

Kemalist 35,7

Sağcı 28,3

Solcu 16,2

Yani toplumun çoğunluğu İnançlı ama daha azı dindar, İslamcı ya da Muhafazakar olarak bunu tarif ediyor. Cumhuriyetçi kavramı da Atatürkçü, Kemalist, Sosyal Demokrat’tan daha fazla. Sağ ve sol ise artık kötü şöhretleriyle kimlik tariflerinin uzağına düşmüş.

Araştırmada “Atatürkçülüğün daha önce ayrıştırıcı bir kimlik olarak öne çıkarken şimdi toplumun çoğunluğu (%71) tarafından sahiplenilir hale gelmiş olmasının” altı çiziliyor. Kemalist ile Atatürkçü arasındaki büyük onay uçurumu ise bu yeni amorf Atatürkçülüğün eski ideolojik Kemalizmden farkını ortaya koyuyor.

Araştırma toplumdaki sekülerleşmenin boyutlarını da gösteriyor. Ama bu sekülerleşme dinsizleşmeden çok tepkisel bir sekürleşme.

Araştırmada örneklemler ikiye bölünmüş; “laik” yerine “modern”, “dindar” yerine de “muhafazakar” denmiş. Buna göre;

“Devlet laik olmalıdır” görüşünü benimseme oranı; modernler’de yüzde 89 muhafazakarlarda yüzde 71,8.

Bu herhalde laikliğin Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’deki en popüler olduğu zamanlarda olduğumuzu gösteriyor.

Ama bu laiklikte devletin dinden elini çekmesi talebi pek yok.

“Devlet din işlerine karışmamalı” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 67, muhafazakarlarda yüzde 51.

Ama devlet yönetiminde dindar yöneticilerin karnesi araştırmaya göre zayıf.

“Devlet yönetiminde daha çok dindar olmalı” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 25, muhafazakarlarda yüzde 44.8.

“Dindar yöneticiler çalışanların haklarını korumada daha titiz davranırlar” görüşüne katılım düzeyi; modernlerde yüzde 35, muhafazakarlarda yüzde 51.

“Dindar iş insanları iş hayatında daha dürüst ve güvenilirdirler” görüşüne katılım düzeyi; modernlerde yüzde 29, muhafazakarlarda yüzde 45

Benzer bir tepki cemaat ve tarikatlere karşı da var.

“Dini daha iyi anlayabilmek, yaşamak ve hissetmek için güvenilir bir cemaate veya tarikata bağlı olmak önemlidir” görüşüne katılıyor musunuz?” sorusuna yüzde 85 “katılmıyorum” demiş.

Din ve ahlakın arası da yine benzer deneyimlerle açılmış.

“Ahlâklı olmak için dindarlık gerekli” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 25, muhafazakarlarda yüzde 44.

Fakat bütün bunlar toplumun dinden vazgeçtiğini göstermiyor.

Mesela “Gençlere dini eğitim verilmeli” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 75, muhafazakarlarda yüzde 91.

“Din ibadetlerle sınırlandırılmalı” görüşünü benimseme oranı da; modernlerde yüzde 34, muhafazakarlarda yüzde 20.

“İnsanlar kutsal kitaplara ve dine daha az önem verip onların yerine kendi ahlâkî standartlarını geliştirmelidir” görüşüne katılıyor musunuz?” sorusuna yüzde 54,6 katılmıyor, yüzde 40 katılıyor.

Toplumsal hoşgörü ve ılımlılık ise tahmin edilenden daha yüksek oranlarda;

“Bazı insanlar İslâm’ın farklı yorumlarına hoşgörü gösterilmesi gerektiğini düşünüyor. Bazıları ise İslâm’ın tek bir gerçek yorumu olduğuna inanıyor. Siz hangi görüşe daha yakınsınız?” sorusuna “Tek yorum” diyenler yüzde 49, hoşgörü diyenler yüzde 42.

“Toplumun geneline ters düşse bile insanların hayatlarını istedikleri gibi yaşaması gerektiğini” düşünenlerin oranı, yüzde %47, yüzde 49 bu görüşe katılmıyor. Yarı yarıya gayet yüksek. Şehirleşme ve bireyleşmeyle “sana ne, bana ne, bize ne” sloganıyla özetlenen en popüler yerel liberallik fikrinin taraftarı artmış.

Fakat aynı liberallik devlet yönetimiyle ilgili tercihlerde görünmüyor. Üstelik modern-muhafazakar da dinlemiyor bu.

“Geleneksel değerlere dönmek, kararlı liderleri işbaşına getirmek ve zararlı fikirleri susturmak gerek” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 68,9, muhafazakarlarda yüzde 75,2.

Devletin piyasaya müdahalesi, küreselleşme gibi konularda da toplumun çoğunluğu en azından kağıt üstünde ve fikren devletçi, yerli ve milli.

Küreselleşmeyle ilgili olumsuz kanaat (%42), olumlu kanaat %24.

“Batı, insan hakları söylemini kendi dışındaki dünyaya bir politik baskı aracı olarak kullanmaktadır” görüşüne katılanların oranı da yüzde 67,5.

Toplumun büyük çoğunluğu (%90) “fakirlere bakmanın devletin temel görevlerinden biri” olduğunu düşünüyor.

Yine hayat pahalılığının en önemli nedenini “iş dünyasının aşırı kâr etmesi” olarak görenlerin oranı modernlerde %64’ü, muhafazakârlarda %67.

Ama demokrasiden başka bir model de önerilmiyor.

“Demokrasi en ideal sistemdir” görüşünü benimseme oranı; modernlerde yüzde 76, muhafazakarlarda yüzde 68.

Eşitsizlik ile ilgili sorulara verilen cevaplar kimlik sorunlarının hala devam ettiğini gösteriyor.

Toplumun %72’si “ülkede farklı etnik, dinî ve mezhep gruplarına eşit davranılsaydı daha az soruna yol açılacağını” düşünüyor.

“Farklı kesimlere eşit davranılmadığını” düşünenlerin oranı ise %74’e kadar çıkmakta.

“Başarı için torpil gerekir” görüşüne katılım düzeyi; modernlerde yüzde 65, muhafazakarlarda yüzde 59.

Toplumun %63’ü de “Türkiye’de mahkemelerin bağımsız ve tarafsız şekilde karar vermediğini” düşünüyor.

Toplumun hemfikir olduğu ender konulardan biri ise mülteciler.

“Türkiye’nin bugün uyguladığı göçmen politikasını nasıl buluyorsunuz?” sorusuna verilen cevaplar hem modernlerin hem de muhafazakârların bu konuda çok olumsuz olduğunu ortaya koyuyor.

Hükümeti bu konuda olumlu bulanlar modernlerde %11, muhafazakârlarda %19.

“Tüm göçmenlerin Türkiye’den gönderilmesi lazım” görüşüne katılma düzeyi muhafazakârlarda %80, modernlerde %86.

Araştırma Türkiye toplumundaki yeni trendleri görmek için çok önemli bir veri seti sunuyor.

.20/11/2024 02:01

Peki, Turan İtil ABD’den neden Türkiye’ye dönmüştü?

112
Henüz Eternal Sunshine of Spotless Mind, Stranger Things gibi yapımlar yokken Amerikalıların zihin kontrolüyle ilk karşılaşması 1962 yılında gösterime giren The Manchurian Candidate ile olmuştu.

Filmde Frank Sinatra’nın oynadığı ünlü bir siyasi aileden gelen Kore Savaşı gazisi Raymond Shaw, esir düştükten sonra komünistler tarafından beyni yıkanmış ve bir suikastçı olarak ABD’deki hayatına geri dönmüştü.

(Gerisi spoilere girer)

Film o yıllar için fantastik bir bilimkurguydu. Ama filmde korkulan komünistlerin zihin kontrolü yapabildiği korkusu gerçekti ve Soğuk Savaş'ın kızıştığı 1950’lerin başında CIA’yi harekete geçirmişti.

1953 yılında CIA direktörü Allen Dulles’un direktifiyle karşı bir zihin kontrol ilacı ya da aleti bulmak için gizli bir araştırma programı başlatıldı: MK-ULTRA.

Programın başında Sidney Gottlieb adlı bir kimyager vardı.

CIA, önce zihin kontrolü deneyleri için önceki ‘deneyimlere’ başvurmuştu.

II. Dünya Savaşı sırasında, Auschwitz ve Dachau toplama kamplarında çalışan Nazi bilim adamları Polonyalı, Rus, Yahudi savaş esirlerini çözmek için morfin, meskalin gibi maddelerle deneyler yürütmüştü.

CIA, bu deneylerde çalışmış Nazi bilim adamlarını işe aldı.

Proje kapsamında; LSD ve diğer kimyasal maddelerle insan denekleri üzerinde elektroşok, hipnoz, duyusal yoksunluk, sözlü ve cinsel istismar ve diğer işkence biçimlerini de içeren etik olmayan deneyler yapıldı.

1955 yılında hazırlanan ve daha sonra ortaya çıkan bir belgede MK-ULTRA projesiyle; “mantıksız düşünmeyi ve dürtüselliği teşvik etmek, akıl yürütme ve algıyı geliştirmek, alkolün sarhoş edici etkilerini önlemek, hipnozun yararlılığını artırmak, sorguda işkenceye karşı dayanıklığı arttırmak, amnezi, şok ve kafa karışıklığı yaratmak” gibi amaçlar sıralanmıştı.

1953 ile 1973 yılları arasında MK-ULTRA gizli projesi için CIA; üniversiteler, araştırma merkezlerini finanse etti, sahte vakıflar kurdurdu, denekler üzerinde deneyler yaptırdı.

CIA’nin MK-ULTRA projesi kapsamında çalışmalarını finanse ettiği bilim insanlarından biri de Amerikalı nörolog ve psikiyatrist Max Fink’ti.

Elektroşokun babası olarak ün salacak Fink, 1958 yılına Roma'da düzenlenen bilimsel bir kongrede CIA destekli çalışmalarını sunarken, Nürnberg Üniversitesi'nden bir psikiyatristle tanışmıştı:

Turan İtil.

Turan İtil, 1924'te Bursa'da doğmuş, 1948'de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden doktorasını alıp, 1950'lerin başında Almanya'daki Tübingen Üniversitesi'nde nöroloji ve psikiyatri eğitimini tamamlamıştı.

Daha sonra Almanya'nın Erlangen kentinde Fritz Flügel'in Nöropsikiyatri Bölümü’nde çalışmaya başlamıştı.

1958’de Roma’da tanıştığı Max Fink ile benzer konularda çalışıyorlardı.

Max Fink, 1962 yılında New York Tıp Koleji’ndeki pozisyonunu bırakıp, Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nün başına geçti.

Aslında burası o tarihe kadar bir akıl hastanesiydi. Ama yeni tesisler yapılmış, hastane ilaç deneyleri yapılmak üzere bir enstitüye dönüşmüştü.

New York’tan bir profesör boşu boşuna Missouri’ye gitmemişti.

Fink, 1963 yılında Turan İtil’i Almanya’dan, Missouri Psikiyatri Enstitüsü'ne getirdi ve doçentlik kadrosu verdi.

İkili, enstitüde LSD, meskalin gibi ilaçlarla uyuşturulan, lobomotize edilen kişilerin EEG’lerini (beyindeki elektriksel hareketleri ölçen test) analiz eden bir bilgisayar sistemi üzerinde ortak çalışmalar yaptılar.

“Lobotomiyi takiben merkezi olarak aktif ilaçlara duyarlılığın değişimi” gibi soğuk bilimsel adları olan ama aslında korkutucu bu ortak deneylerin finansörü CIA’ydi.

MK-ULTRA projesinin başında Sydney Gottlieb, Amerikanın başına büyük belalar açacak LSD’yi bu deneyler için ülkeye getirmişti.

Missouri Psikiyatri Enstitüsü'ndeki deneylerde LSD, çoğu hastanenin akıl hastalarından oluşan insan kobaylar üzerinde deneniyordu.

Ama LSD, 60’lardaki hippi gençlik hareketlerinin en popüler uyuşturucu maddesi haline gelmiş, bir kamu sağlığı sorununa dönüşmüştü.

1966 yılında Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nde devlet desteğiyle LSD ile deneyler yapıldığı ortaya çıktı.

Missiouri’de yayınlanan bir gazete enstitü çalışanı Doç. Dr. Turan İtil’le LSD deneyi sırasında konuşmuştu:

“Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nde araştırmalarda LSD kullanımı tepkilere neden oldu. Psikiyatri doçenti Doç. Dr. Turan Itıl, Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nde LSD alan akıl hastalarını bir televizyon monitörü aracılığıyla nasıl izleyebildiğini ve duyabildiğini gösteriyor. Kendisi ve asistanı elektroensefalografi laboratuvarındadır ve monitörde hasta kılığına giren kişi personel doktordur. Dr. Itil, LSD-25'in daha önce umutsuz şizofrenilerin tedavisinde etkili bir ilaç olduğunu ve şimdi araştırmalarını ilerletmek için ilacı alamadıklarını söyledi.”

LSD’nin kullanımı birkaç ay sonra ABD’de yasaklandı. Sadece kullanmak ve bulundurmak değil, LSD ile yapılan tüm araştırmalar da yasaklandı.

Bunun üzerine Max Fink, 1966 yılında Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nden ayrıldı.

Fink, New York’a döndü ve CIA ile ortak çalışmalarına devam etti.

Turan İtil ise Missouri’de kaldı.

Daha sonra ortaya çıkan belgelere göre artık Deniz Kuvvetleri ve Hava Kuvvetleri’nin finanse ettiği CIA’in MK-ULTRA deneyleri ve LSD kullanımı gizli olarak devam etti.

Ama 1973 yılında Missouri Psikiyatri Enstitüsü'ndeki bu gizli deneyler deşifre oldu.

Scientology Tarikatı’ndan bir rahibe verilen belgeler enstitüde akıl hastaları üzerinde ilaç deneyleri yapıldığını gösteriyordu.

Yüzlerce sayfalık belgelerle ispatlanan skandal üzerine enstitünün başındaki George Ulett ile birlikte yardımcısı Turan İtil görevlerinden istifa etti.

Soruşturmaların ardından enstitü kapatıldı ve adı değiştirildi.

Bu arada 1973 yılında ABD’de Watergate Skandalı patlak vermişti.

CIA Direktörü Richard Helms, skandalın paniğiyle tüm MK-ULTRA dosyalarının imha edilmesini emretti.

Ama Aralık 1974'te New York Times, MK-ULTRA projesini deşifre eden bir haber yayınladı.

Haber üzerine ABD Kongresi, Kilise Komitesi ve Rockefeller Komisyonu tarafından CIA’in bu gizli çalışması soruşturuldu.

Helms’in yok edemediği 20 bin sayfalık belgelere ulaşıldı.

Özellikle ABD ordusunda biyokimyacı olarak çalışan Frank Olson adlı bir askere 1953’te rızası olmadan verilen LSD sonucunda 13. kattaki bir pencereden düşerek öldüğü ortaya çıkarılınca skandal büyüdü.

Deneylerde kobay olarak Amerikan hapishanelerindeki siyahi mahkumların, Kanada yatılı okullarda kalan yerli çocukların da kullanıldığı ortaya çıkarıldı.

Japonya, Almanya ve Filipinler gibi ABD’nin sıkı ilişkilerinin olduğu ülkelerdeki gözaltı merkezlerindeki tutuklular da elektroşoktan yüksek dozda LSD'ye kadar değişen psikolojik işkencelere maruz kalmışlardı.

Soruşturmada, CIA’in desteğiyle 1960’lı yıllardan itibaren Missouri Psikiyatri Enstitüsü'nde yapılan deneyler de soruşturuldu.

Enstitüsünün eski çalışanları Kongre duruşmalarında iade verip, enstitüdeki deneylerde bölgede evsiz ve akrabası olmayan hastaların kullanıldığını söylediler.

metin, gazete, yazı tipi, yayımlama, neşir, neşriyat içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

1973 yılında Missouri Üniversitesi'nden istifa eden Turan İtil ise artık New York Tıp Koleji'ndeydi.

Aynı kolejde olan Max Fink, denizaşırı bir ülkede kurduğu şirket üzerinden İtil’le ortak çalışmalar yürütmeye devam etti.

Turan İtil, ilaç deneyleri için 1973’de New York’ta bir de laboratuvar kurmuştu:

“HZI Araştırma Merkezi Laboratuvarı.”

HZI adı anne (Hatice) ve babasının (Zahit) adlarının baş harflerinden geliyordu.

Aynı adla 70’lerin başlarında Türkiye’de de bir vakıf kurdu:

“HZI Vakfı”

Vakıf, ABD’deki psikiyatri alanında sınırlamalar getirilen ilaç araştırmalarını Türkiye’deki kobaylar üzerinde denemeye başladı.

CIA soruşturmasının sonunda 1976’da başkan Gerald Ford, ABD’de “insan özneleri üzerinde uyuşturucu denemesini” yasakladı.

Peki, Turan İtil ne yaptı?

ABD’de yaptığı bu büyük kariyeri bırakıp, 1980 darbesinden sonra tamamen Türkiye’ye geldi ve kızkardeşinin başkanlığını yaptığı Gayrettepe’deki HZİ Vakfı’nda araştırmalarını sürdürdü.

Darbe sonrası atmosfer onun için bir fırsattı.

Muazzez İlmiye Çığ, 1984’de vakıftaki ilaç deneyleri deşifre olunca Nokta dergisinin yaptığı haberde ağabeyinin neden Türkiye’ye geldiğini şöyle açıklamıştı:

“Turan, ‘Ben ne yapabilirim?’ diye düşündü. ‘Bu genç çocuklar nasıl teröre bulaştılar, bunların psikolojisini araştırabilirim’ dedi. Daha sonra Turan buraya geldi. O zaman Kenan Evren ve Millî Güvenlik Kurulu vardı. Bir vasıtayla kurula gidip, yapmak istediği araştırmayı anlattı. Meğerse askerler, 1977’de böyle bir araştırmaya başlamışlar.”

Askerlerin 1977’de tam da bu deneylerin ABD’de yasaklandığı yıllarda başladığı araştırma neydi, hangi vasıtayla, bütün kariyeri Almanya ve ABD’de geçmiş İtil, Milli, Güvenlik Konseyi’ne sunum yapabildi, bilinmiyor.

Ama bu sunumun sonunda artık gazetelerde kendisinden “terörizm araştırmacısı” diye bahsedilen İtil, öyle bir güce ulaşmıştı ki hapishanelerde testler ve iğnelerle araştırmalar yapıyor, hapishanelerden mahkumları kobay alarak alıp vakfına getirebiliyordu.

Üstelik bu gizli bir bilgi de değildi. Onlarca tanığı bunu gazetelere anlatmıştı.

12 Eylül’ün ardından Erzurum’da hapishanede yatmış olan solcu mahkum İbrahim Aydın da Bellek Müzesi için yapılan sözlü tarih çalışmasında yaşadıklarını şöyle anlatmıştı:

“Tabii bu arada şöyle bir şey de oldu onu atlamaktan geçmeyeyim. Bize bir ara bir özellikle hücrelere götürüp çıkarırken yoğun iğne vurmaya başladılar. Yani ne olduğunu bilmediğimiz tarzda böyle 00:51:00bir anda işte 5 enjektörün, 6 enjektörün doldurulup iğne vurulduğu olaylar olmaya başladı. Bütün hücreye giden arkadaşların hemen hemen hepsine aşağı yukarı bu uygulamayı yapmaya başladılar. Hücreye giriyorsun 1 hafta sonra çıkıyorsun, girerken atıyorum 10 tane iğne yiyorsun çıkarken bir 10 tane daha iğne yiyorsun. Sonra 1 hafta sonra bir daha gidiyorsun yine o iğneyi vuruluyorsun. Öyle bir yoğun bir iğne vurma şeyi, furyası başladı. Bir yandan da bizi sürekli hava alanına çıktığımız zaman havalandırmaya çıktığımız zaman bizi kulelerden gözleyen hiç tanımadığımız tipler ortaya çıkmaya başladı. Ve bu uzun zaman sürdü, birkaç ay sürdü bu uygulama. Toplam benim kendime saymıştım. 52 tane iğne vurmuşlardı bana. Sonra herhangi bir etkisi falan olmadı. Herhangi bir şey hissetmedim. Daha sonra bunun ne olduğunu araştırdık, öğrendik. Bu proje Türkiye'de yürüten, siyasi mahkumlar üzerinde bir deney olarak yapan Turan İtil diye bir kişi yapıyor. Bunun arka planını biraz daha sonradan bunu öğrendik. Özellikle Amerikan menşeli işte "Komünizm bir hastalıktır dolayısıyla hastalık pekala tedavi edilebilir" diye başlayan bir proje bu. Dolayısıyla bunu Türkiye'de Turan İtil yürütüyor bu projeyi, dolayısıyla siyasi mahkumlar üzerinden komünistleri tedavi etmek için böyle bir uygulama aslında yürütülüyor. Bunun birçok suç duyurusunu yaptık. Daha sonradan hastanelere götürdüler, incelediler, tahliller yaptılar. Herhangi bir şey çıkmadı.”

Turan İtil, hapishanelerde ve siyasi mahkumlar üzerinde asker destekli yaptığı araştırmaları o dönem verdiği röportajlarda anlattı:

HZİ Vakfı, çeşitli devlet kurumlarıyla işbirliği içinde Uluslararası Terörizm Konferansları düzenledi.

metin, silah, poster, tabanca içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Konferansların birine eski CIA Türkiye masa şefi Paul Henze de konuşmacı olarak katılmıştı.

https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=456022&materialType=KT&query=Ter%C3%B6rizm.

Mecidiyeköy’deki HZI Vakfı’ndaki deneylerde sadece siyasi mahkumlar kobay olarak kullanılmamıştı.

Arkeoloji Müzesi ve Topkapı Sarayı’nın çalışanları üzerinde de ilaç deneyleri yapılmıştı.

Müze çalışanlarını para karşılığı kobay olarak vakfa yönlendiren, eşi önce Arkeoloji Müzesi, ardından Topkapı Sarayı’nın müdürü olan ve müzede kütüphaneci olarak çalışan vakfın başkanı Muazzez İlmiye Çığ’dı.

Deneylerde müze çalışanlarından biri ayağından sakatlanmıştı. Deneylere para için katılan müze çalışanlarına bilgi verilmemişti.

Peki İtil’in vakfı bu deneyleri kim adına ve hangi parayla yapmıştı?

Bazılarını ilaç şirketleri için. Bir kısmını Türkiye devlet için.

Peki, ABD devleti için?

Bilinmiyor.

Bilinen Turan İtil’in, adı ABD’de deşifre olduğu ve kullandığı ilaçlar ve yöntemler yasaklandığı için yapamadığı deneyleri, 12 Eylül’den sonra gelip Türkiye’de yaptığı.

Hem de aynı etik dışı yolları kullanarak; çaresiz ve rızasız mahkumlar üzerinde, müdürün eşine hayır diyemeyecek müze çalışanları üzerinde…

1990’da Devsol’un vakfı bombalamasından sonra Turan İtil, yeniden ABD’ye döndü.

Bu deneylerle adı ilk kez duyulan kız kardeşi ise kendisine bambaşka bir kariyer yaptı.

Laikleri başörtüsü ve laiklik tartışmalarında coşturan kitaplar yazan bir Sümerolog oldu.

Üstelik Hititoloji Bölümü’nden mezun olmasına, doktora yapmamasına, çivi yazısı bilmemesine rağmen….

Kutuplaşmaya malzeme taşıdığı sürece kimse bu ayrıntıları dert etmedi.

Geçmişini Sümerler Türktür gibi zırvalarla itinayla temizledi, eğer birkaç gazeteci inatla hatırlatmasaydı dünya çapında, Atatürk’ün bize emaneti bir Sümerolog olarak uğurlanacaktı.

Şimdi ise Türkiye hakkında üzerinde düşünmemiz gereken çok defoyu hatırlatarak uğurlanıyor.

.25/11/2024 00:01

Üsküp’ten kalkan bir tren…

201
Üsküp, İstanbul’dan 61 yıl önce bir Osmanlı şehri oldu. 1912-13 Balkan harbine kadar da öyle kaldı.

Doğal olarak resmi dil ve çarşı dili Türkçe’ydi, elitleri de Türklerdi.

1930’larda Yugoslavya Krallığı kuruldu. Sonra İkinci Dünya Savaşı patladı. Tarih boyu “Milletler salatası” olan Makedonya tekrar karıştı.

Nazilerle işbirliği içinde Bulgarlar Makedonya’ya girince baskılar başladı.

Hatıralara göre bardağı taşıran; 1941’de Üsküp’te halka yiyecek ve yakacak için kupon dağıtan bir Bulgar memurun bir Türk gence muamelesi oldu. Bulgar memur, sırada bekleyen Türk’e “çekil Çingene” diye bağırınca, genç adam “Çingene değilim, Türküm” diye itiraz etti. Memur da “Oştepoloşo (Daha beter) deyip, genç adamı dövdü.

Benzer baskılar Türklerin kendi aralarında örgütlenmesini teşvik etti.

O yıllarda Balkanlarda yaşayan Müslümanlar medrese tahsili için Türkiye’de medreseler kapatıldığı için El Ezher gidiyorlardı.

El Ezher’de okuyup dönmüş Şuayib Aziz’in öncülüğünde bir grup Türk genci o tarihlerde bir araya gelerek gizli “Yücel” teşkilatını kurdular

Esas ideolojileri Türk ve Müslüman kimliklerini korumaktı. Nutuk, Safahat, Namık Kemal okuyorlardı.

1945’de savaş bitip Tito önderliğinde partizanlar Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'ni kurunca önce rahatladılar.

Kimliklerine baskılarının azalacağını düşündüler.

Türkçe Birlik adlı bir gazete çıkarmaya başladılar. Türkçe tiyatro, radyo yayınları yaptılar.

Ama halkların kardeşliği sloganı atan sosyalist rejimin Yücel teşkilatı gibi örgütlere tahammülü yoktu. Bir de Türklerin Müslüman hayat tarzına.

Komünist Parti yetkilileri, Türklerin önderleriyle yaptıkları toplantılarda özellikle kadınların feracelerini çıkarması için baskı yapmaya başlamıştı.

Onlara Türkiye’de ferace ve çarşafın yasaklandığını hatırlatıyorlardı.

Ama devletlerini kaybetmiş insanlar kimliklerine sıkı sıkıya sarılmışlardı, direndiler.

Ağustos 1947’de bir gece Yugoslav gizli polisi Üsküp’te evleri basmaya başladı. Onlarca Yücel teşkilatı üyesi pijamalarıyla gözaltına alındı.

Aylarca hapishanelerde işkence gördüler. Sonra yargılamalar başladı.

Türkiye için casusluk yapmakla, teröristlikle suçlandılar. Avukatsız yargılandıkları duruşmalar hoparlörlerle bütün Üsküp’e dinletildi.

6 günde yargılama bitti ce 64 kişi ağır cezalara çarpıtıldı.

Dört genç Yücelci yöneticiye ise idam cezası verilmişti: Şuayp Aziz, Nazmi Ömer, Şerafeddin Ferid, Fettah Süleymanpasiç ve Mehmed Dalip.

Yücelciler üzerine çalışmalarıyla tanınan tarihçi Yıldırım Ağanoğlu’nun aktardığına göre Belgrad Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan ilk Türk olan hakim Nazmi Ömer, 9 aylık evliydi. Eşiyle son görüşmesinde 'Ağlamayın, ne ağlıyorsunuz, ben gidiyorum ama sizi arkamdaki (Türkiye'yi kastederek) milyonlarca kız kardeş ve kardeşe emanet ediyorum. Yaşasın Türkiye' demişti.

Ama Türkiye Belgrad Büyükelçisi’nin de adının geçtiği davaya kayıtsız kalmıştı.

Zamanın Dışişleri Bakanı Necmettin Sadak, “davaya müdahil olacak mısınız” sorularına “Bu hususta benim de malumatım sizinki kadardır. Tarafımızdan herhangi bir teşebbüste bulunulmuş değildir” cevap vermişti.

Son umutları Ankara olan dört Yücelci Türk, 27 Şubat 1948 günü bir kayanın dibinde kurşuna dizildi.

Bu idamlar Makedonya’da yaşayan Türkler için büyük bir travma oldu.

1951’de Tito ülkede feraceyi yasakladı. Türk esnaflara ve çiftçilere yönelik vergi ve kredi zorlukları, mülkiyete yönelik sosyalist baskılar yılgınlığı artırdı.

“Ya kolhoza ya Türkiye’ye” kampanyaları başladı. Ama Yugoslavya’nın kapıları kapalıydı.

Nihayet 1953 yılında Türkiye ve Yugoslavya Balkan Paktı’nı imzaladı. Tito’nun Türkiye ziyaretiyle oluşan pozitif havada Yugoslavya, Türklerin Türkiye’ye göçünü kolaylaştırdı.

Kimliklerini ve dinlerini korumak isteyenler Türk aileler, “Stanbul”a doğru trenlere binip göçe başladılar.

1952’de 30 Türk Türkiye’ye göç etmişken, 1953’de bu sayı 640’a, 1954’de 5062’ye, 1955’de 9669’a çıktı.

Sadece Türkler değil, Müslüman Arnavutlar ve Pomaklar da kendilerini kayıtlara Türk olarak yazdırıp göç kervanına katıldılar.

1953 nüfus sayımına göre 1 milyon nüfuslu Makedonya’da 203.938 Türk yaşıyordu.

Sadece 1953-1958 yılları arasında Türkiye'ye Yugoslavya’dan 104.372 kişi göç etti. 1967’ye kadar bu sayı 200 bine çıktı.

Gidenler, gelenleri yanlarına çağırıyordu.

Komşuları Yücel teşkilatından zulüm görmüş Akif bey, Üsküp’ün meşhur lokantalarından birinin sahibiydi.

Lokantasında meşhur et yemekleri dışında bir de siyaset konuşma yasağı vardı.

Ama sosyalist düzende esnaflık yapmak zorlaşmaya başlamıştı.

Akif Bey, çocuklarını bu “gavur” elinde büyütmek istemiyordu. “Bir gavur elinden diğerine de” gitmek istemiyordu.

Mallarını haraç mezat sattı. 1954 yılında Nusret Hanım ve altı çocuğunu trene bindirip İstanbul’a doğru yola çıktı.

Nusret Hanım da feraceliydi.

Fakat Edirne’den sonra gördüğü Türkiye ve Sirkeci’de trenden indiği İstanbul, diğer pek çok Makedonya göçmeni gibi onu da hayal kırıklığına uğratmıştı.

Burası artık hayallerindeki Osmanlı İstanbul’u değildi.

Modernleşmeyle şehirlerde yepyeni bir hayat vardı. Ferace burada da yasaktı.

Diğer Üsküp ve Makedonya göçmenleri gibi Fındıkzade’ye yerleştiler.

Makedonya’dan göçenler, bütün göçmenler gibi çok çalıştı.

Kimi Enka’yı kurdu, kim “goralı sandviç” yaptı.

Aşçılığı bırakan Akif bey, pazarcılık yaptı.

Nüfus memuru “sen mert bir adama benziyorsun” diyerek ona Mertoğlu soyadını uygun gördü.

1977 yılında vefat edene kadar geldiği İstanbul’la ilgili hayal kırıklığıyla içine kapandı.

Türkiye’ye geldiğinde iki yaşında olan oğlu Beytullah ise çalışkanlığıyla bir anda geniş bir çevre yaptı. Pazarda limon, salatalık malzeme satarak yaptığı sermayeyle başka sektörlere girdi.

Daha 21 yaşındayken 1972 yılında Nişantaşı’nın ilk kozmetik mağazalarından Soley’i açtı.

Yakışıklı, kibar, güvenilir bir esnaf olarak işlerini büyüttü. Bir şube de Taksim’de açtı.

Müşterileri arasında Yeşilçam yıldızları, siyasetçiler, gazeteciler vardı.

Yeşilçam yıldızlarına benzeyen müşterisi Ayşe Hanım’la evlendi

İki kızları oldu.

2009 yılında damadı olarak Beytullah Mertoğlu’nun hikayesine dahil oldum.

Damatlık ve kayınpederlik zorunlu bir karşılaşmadır ve genelde mesafeli ve kibar bir gerginliği de içinde barındırır.

Ama eğer karşınıza yaptığınız ve yazdığınız her şeyden haberdar, her konuyu konuşabileceğiniz, her derdinizi fark ettirmeden izleyen, eli hep üzerinizde olan iyi bir insan çıkmışsa bu zorunluluk bir rahmete dönüşür.

İmkanı varken, yanlış bir iş yapmaktan çekinip kendi arzusuyla işlerini küçültecek kadar mütevazi ve hassas, kemoterapi aldığının ertesi günü Cumartesi günü işine gidecek, gidemezse işini eve getirecek kadar disiplinli ve çalışkan, pahalı şeylerden uzak duran ama her zaman şık ve nazik olmayı başaran bir centilmen, Mubi’de Haneke filmleri izleyen ama favori dizisi Kurtlar Vadisi olan bir sinefil, Kemal Tahir hayranı, hiç bilmediğim roman ve anı kitapları okuyan bir kitapkurdu, Bebek Camisi’nin bir elin parmakları kadar bile olmayan cemaatinden bir mümin, karın ağrısına karşı bir kapak kanyak içmeyi tavsiye edecek kadar rahat, sıkı bir Osmanlıcı ama siyaseten hiçbir önyargısı olmayan bir demokrat, iyi bir gazete okuru, bayramları yaşı ne olursa olsun ailenin bütün üyelerine çizgili mendillere sardığı zarflar içinde harçlık verecek kadar babacan, entelektüel ve iyi bir insan sadece zorunlu kayınpederiniz olmaz.

Maalesef iyi insanların da kötü alışkınlıkları olabiliyor. Zararlı olduğuna inanmadığı sigara ve modern tıbba güvensizliği gibi.

Hazırlanıp gittiği doktorlar onu iyileştirmeden önce onu ikna etmeyi başarmalıydılar.

Bu kez ciddiyeti görmüş, ikna olup tedavisine başlamıştı ama zayıflayan bünyesi başka hastalıklarla geçen hafta onu aramızdan aldı.

Tek tesellimiz tam da istediği gibi “şerefiyle ve onuruyla” sürünmeden her şeyin olup bitmesi oldu.

Üsküp’te başlayan bir hikaye, şiddetli yağmur altında Zincirlikuyu’nda sona erdi.

Onunla bir kez konuşan, onu biraz olsun tanıyan herkese ya güzel bir söz ya da elinden gelen bir destekle dokunduğu gibi ailemiz için de hayatımızın dokunduğu her köşesinde yaşamaya devam edecek.

Bu vesileyle başsağlığı mesajları için arayan, mesaj gönderen herkese çok teşekkürler…

İyi bir Karar okuruydu, eleştirilerini bile “biz öyle yapmayalım” diyerek ifade eden en sadık okuruma bu köşeden veda etmek istedim.

Mekanın cennet olsun Baba…

.27/11/2024 02:01

İrticai anaokullarından CHP’li kreşlere…

118
“Merkez yönetim ve yerel yönetimler, devlet iktidarının örgütlenmesinde hizmeti ve coğrafyayı esas alarak iki temel parçayı oluşturmaktadır. Bu iki parçalı yapının yönetsel örgütlenmede farklı sonuçlara yol açmaması için, Anayasa'da 'idarenin bütünlüğü' ilkesine yer verilmiş ve yerinden yönetim, devletin ülkesi ve ulusuyla bölünmezliği ve yönetimin tümlüğü ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. 'İdarenin bütünlüğü' ilkesi, tekil devlet modelinde yönetim alanında öngörülen temel ilkedir.” Tekil devlet modelinde, tek bir egemenlik vardır ve tek yetkili devlettir. Yerinden yönetimin en önemli sakıncası, Devlet'in birliğini ve kamu hizmetlerinin tutarlılığını bozabilmesidir.”

https://www.tccb.gov.tr/basin-aciklamalari-ahmet-necdet-sezer/1720/6352/5227-sayili-kamu-yonetiminin-temel-ilkeleri-ve-yeniden-yapilandirilmasi-hakkinda-kanun.html

Bu uzun paragraf Cumhurbaşkanlığı’nın internet sitesinden alındı.

Ama bu Cumhurbaşkanı’nın ya da sözcülerinin son dönemde CHP’li Büyükşehir Belediyeleri ile girdikleri polemiklerden biri değil.

Biraz daha eski. 2004 tarihli.

Paragraf, Cumhurbaşkanı olan Ahmet Necdet Sezer’in, AK Parti iktidarının Meclis’ten geçirdiği Kamu Yönetimi Reformu’nu 10 veto gerekçesinden biri.

Başbakanlık müsteşarı Prof. Dr. Ömer Dinçer’in imzasını taşıyan cumhuriyet tarihinin en köklü yerel yönetim reformu kanunun ilk maddesinde dendiği gibi “merkezî idare ile mahallî idarelerin görev, yetki ve sorumluluklarının çağdaş kamu yönetimi ilke ve uygulamaları çerçevesinde belirlenmesi” ni amaçlıyordu.

Aynı zamanda Avrupa Yerel Yönetim Özerklik Şartı’nın da gerekleri yerine getiriliyordu.

Merkezi idare-mahalli idare demenin bile bölücülük zannedildiği bir ülkede bu reformu bugün bile anlamak kolay değil.

Ama reformla Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları dışında bakanlıkların yereldeki işleri belediyelere bırakılmıştı.

Reform paketindeki “Mahallî müşterek ihtiyaçlara ilişkin her türlü görev, yetki ve sorumluluklar ile hizmetler mahallî idareler tarafından yerine getirilir” ve “Merkezi idare, mahalli idarelerin sorumluluk alanlarına giren görev ve hizmetler için mahallî düzeyde teşkilât kuramaz, doğrudan ihale ve harcama yapamaz” maddeleriyle yerel yönetimlere geniş bir yetki ve sorumluluk alanı tanınmıştı.

Tabii Kürtlere özerklik, bölücülük, belediyelerin çoğunluğu iktidarda olduğu için irticai eğitime kapı aralamak diye reform yerden yere vuruldu.

Nihayet de Sezer tarafından veto edildi.

.

O günlerde Başbakan Erdoğan ise Sezer’in vetosu için “Neler yaptıysak tutucuların direnmesine karşı yaptık. Merkezileşmeden gelen yapı nedense mahalli idarelere hep şüpheyle bakıyor” demiş, bu reformun PKK‘nın işine yaracağı eleştirilerine karşı “illegal örgütlerin işine yarar diye geri adım atamayız. Bugün yapmazsak yarın yapmak zorunda kalacağız” diyerek gerekirse referanduma gideceklerini söylemişti.

Ama vetoları, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları izledi ve o günlerde henüz muktedir olamamış AK Parti iktidarı adem-i merkeziyetçi reformlardan geri adım atmak zorunda kaldı, kanunların bir kısmı ancak budanarak Meclis’ten geçirildi.

Sezer, reform yerine çıkarılan İl Özel İdareler Kanunu ve Belediye Kanunu’nu da benzer gerekçelerle veto etti.

Meclis’te aynen kabul edilen kanunları bir kere daha veto edemedi.

Ama bu kez de Belediye Kanunu’nun bazı maddelerini Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.

Onunla birlikte CHP de Belediye Kanunu’nun pek çok maddesi için Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açtı.

Sezer, kanunda belediyelere okul öncesi eğitim kurumu açma yetkisi veren maddedeki şu cümlenin iptalini istedi:

“Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır.”

CHP ise grup başkanvekilleri Haluk KOÇ ve Oya ARASLI öncülüğünde 112 milletvekiliyle kanunda belediyelere okul öncesi eğitim kurumu açma yetkisi veren maddenin iptalini istedi.

İptali istenen madde şöyleydi:

“Okul öncesi eğitim kurumları açabilir; Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir. Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır. Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir. Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.”

CHP’lilerin iptal gerekçesi ise maddenin tevhidi tedrisata aykırı olduğuydu:

“Anayasada eğitim ve öğretimin bireysel bir hak ve devlet için de bir ödev olarak sayıldığı, devletin bu ödevleri Atatürk ilke ve devrimleri doğrultusunda, aklın egemenliğine dayanan çağdaş eğitim ve öğretim kurumlarının oluşturarak yerine getireceği, bu nedenle eğitim ve öğretimin merkezi yönetimin görevleri arasında kalmasının zorunlu olduğu, Anayasanın 174. maddesinde ülkede laik eğitime geçişi sağlayan devrim yasalarının sayıldığını, bu veriler ışığında yasa koyucunun, eğitim ve öğrenim hakkını düzenlerken, toplumun gereksinim duyduğu insan gücünün yetiştirilmesi yoluyla toplumsal, ekonomik ve kültürel kalkınmanın sağlanması hususlarını gözetmesi gerektiği ve bunun da ancak merkezi planlama ve program kadar uygulamayla da gerçekleştirilebileceği, uygulamada okul öncesi eğitimde belediyelere görev verilmesinin, eğitimin laikleşmesini ve tek elden yürütülmesini amaçlayan eğitim birliği ilkesiyle, ulusal birlik amacıyla, demokratik, laik, eşitlikçi, adil, işlevsel ve bilimsel temellere dayalı eğitim anlayışıyla, Anayasanın Atatürk ilke ve devrimlerini temel alan ruhuyla bağdaşmadığı; okul öncesi eğitim için bina sağlamak ve eğitim kurumu açmanın belediyenin görevi olabileceği, ancak burada verilecek eğitimin tamamen merkezi idarenin görev ve sorumluluğunda olması gerektiği; ancak iptali istenen ibarenin yapılacak eğitimin yöntemini de kapsayabileceği, dolayısıyla belirsiz olduğu; izinsiz açılan yasadışı kurslarla ilgili güncel tartışmaların, okul öncesi eğitimin merkezi yönetimin genel sorumluluğu altında olması gereğini gösterdiği, bu nedenle ibarenin, Anayasanın Başlangıç ilkelerine, 2. , 11., 24., 42., 127. ve 174. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.”

Başvuruda Anayasa’nın laiklikle ilgili bütün maddeleri sıralanmıştı.

Mahkeme iki yıl sonra hükmü iptal etti.

Belediyelerin ana okul açma yetkisi bu iptalle ortadan kalktı.

O zamanlar belediyelerin çoğunluğu AK Partiliydi.

Sonra belediyeler CHP’li oldu.

Bu kez AK Parti, CHP’lilerin okul öncesi 38 aya kadar çocuklar için açtığı kreşlerin bazılarının anaokulu gibi işlev gördüğünü söyleyerek AYM’nin bu kararını hatırlatarak, kreş adı altındaki anaokullarının kapatılmasını istedi.

Nihayetinde kriz tatlıya bağlandı, kreşler kapanmayacak.

Ama Türkiye’de ideolojik bağnazlığın nasıl günün sonunda ayağa dolandığının ve dün karşı çıktığını bugün kendine cephane yapmanın bir örneği olarak bu tartışma ibretlik bir örnek olarak kayıtlara geçmiş olmalı.

.02/12/2024 02:01

Nereden çıktı bu Esadçılık?

309
Esad, 1 milyon insanın öldüğü, şehirlerin yıkıldığı, 7 milyon insanın mülteci haline geldiği bir savaştan koltuğu koruyarak çıkmış bir diktatör.

İspanya İç Savaşı’ndan diktatör olarak çıkan Franco gibi.

Ama yarısından fazlası mülteci olmuş, üçe bölünmüş bir ülkenin başında.

Üstelik, önceki gün Halep’te İran Konsolosluğu’na giren muhaliflerin bizzat gördüğü haritaların ve belgelerin gösterdiği gibi iktidarını İran’ın taşıdığı milisler ve Rusya’nın hava gücüne borçlu.

İsrail tarafından defalarca bombalanan başkentini koruyacak bir gücü bile olmamasına rağmen bu aşağılayıcı duruma düzeltmek için de kılını kıpırdatmayan şımarık bir diktatör.

Savaşta ona destek vermiş Dürzilerin bile rızasını kaybetmiş, halkını ikna etmekle ilgilenmeyen, muhalifleriyle masaya oturmayan, vatandaşlarının elektrik, su gibi en temel sorunlarını çözemeyen, ekonomisini captagon çetelerine teslim etmiş, Türkiye’nin barış çağrılarını bile tersleyen bir kibir abidesiydi.

Daha doğrusu zulmünden kaçan 6 milyon insanın istif halde yaşadığı İdlip-Azez bölgesinde kurulan, uçaklarla bombalayarak nefretlerini körüklediği muhaliflerin orduları tarafından karizması önceki gün çizilene kadar böyleydi.

Tek hedefi babasından miras kalan 40 yıllık diktatörlüğü oğluna aktarmak olan, bu uğurda kendi şehirlerini, halkını bombalamış, BM’ye göre kimyasal silah kullanmaktan bile çekinmemiş bu diktatör, nedense Türkiye’de otoriter rejime karşı mücadele ettiğini söyleyen muhalifler arasında çok popüler.

Sadece ideolojik olarak ya da mezhepsel olarak kendisini Esad’a yakın hissedenler arasında da değil, başka konularda gayet demokrat olan, adalet, özgürlükler konusunda hassas insanların da önemli bir kısmı Suriye’de “cihatçılara”, “çetelere” karşı Esad’ı tutuyor.

Suriye’yi Türkiye’nin karıştırdığını, o yüzden mültecilerin Türkiye’ye geldiğine inanıyorlar.

Onlara göre 40 yıllık diktatörlüğe karşı Suriye halkının mücadele etme ihtimali de yok, onlar ya cihatçı teröristler, dya ış güçlerin maşaları, ya da vatan hainleri.

PKK’lılar bile Suriye’deki silahlı muhaliflerden bahsederken 90’ların Anadolu’dan Görünüm programlarındaki gibi konuşmaya başlıyor.

Peki neden böyle? Neden Suriye halkına karşı sıfır empati gösterirken, Esad gibi beş dakika bile iktidar altında nefes almak istemeyecekleri bir diktatörü sempatik ya da ehveni şer görüyorlar?

Suriye meselesi Türkiye’de en başından itibaren laik-dindar tartışması, sünni-alevi meselesi üzerinden anlaşılıp, pozisyon alınan bir iç politika meselesi oldu.

Hükümeti mezhepçilikle suçlayan Türkiye’deki Alevi nüfusun önemli bir kısmı en baştan itibaren mezhepçi bir refleksle Esad’ı tuttu.

Türkiye’de İrancılar ya da üçüncü dünyacı İslamcı gruplar Suriye’yi bir emperyalizme karşı direniş cephesi olarak sahiplendiler.

Buna Esad’ı, İslamcılara karşı mücadele eden laik ve modern bir devlet adamı olarak gören Kemalistler de eklendi.

Suriye savaşındaki kırılma anlarına denk gelen Gezi Olayları harareti ile AK Parti Türkiye’sine ve İslamcılar karşı, seküler Baas ve Esad rejimini tutmak ilerici bir pozisyona dönüştü.

Tabii bunda Esad’a destek vermeyi anti-Amerikancı, anti-emperyalist bir pozisyon olarak gören solcuların medya ve entelektüel dünyadaki gücü de eklendi.

Son olarak onlara Kobani ile başlayan kırılma üzerinden DEM çizgisindeki Kürtler de eklenince, 40 yıllık bir kanlı diktatörün Türkiye’de geniş bir destekçi kitlesi oluştu.

Esad’ın kendi halkını bombalamasını umursamayan bu insanların fikirlerini, Reyhanlı’da Suriye rejiminin talimatıyla yapıldığı delillerle ispatlanmış olan katliam bile durdurmadı.

IŞİD ve El Kaide’nin sahneye çıkması bu pozisyonları keskinleştirdi.

O yüzden 10 yıldır Türkiye’de olmasından korktukları, herkesi direnmeye çağırdıkları otoriter rejimin, hayallerinin bile ötesinde bir versiyonuyla 40 yıldır yönetilen Suriyelilerin direnişinde gördükleri tek şey uzun sakallar, dış güçler ve emperyalistler...

Suriye’deki muhaliflere bakışları, burada şikayet ettikleri hükümete yakın medyanın kendileriyle ilgili yayınlarından farksız.

''Baba’dan oğula'' geçen 40 yıllık diktatörlüklere karşı günün birinde halkın, birbirinden görerek, sosyal medyada örgütlenerek, meydanlara çıkıp barışçıl gösterilerle isyan başlatması tuhaf buluyorlar.

Bu olmaması tuhaf bulunacak refleksi, eleştirdikleri Kavala vb davalarda savcıların iddianamelerine benzeyen komplolarla açıklıyor.

Türkiye tabii ki Suriye muhalefetine destek verdi. Apaçık bir gerçek bu. Suriye muhalefetinin merkezi İstanbul’daydı, Özgür Suriye Ordusu’nun komutanları Türkiye sınırlarında kamp kurmuştu.

Ama peki olaylar Türkiye’nin Suriye muhalefetini kışkırtmasıyla mı başladı? Türkiye olmasa Suriye’de iç savaş çıkmayacak mıydı?

Kronoloji çok açık.

Tunus’ta, Libya’da sünni diktatörlere karşı hemen muhalefete destek veren Türkiye, Suriye’de dört ay boyunca Nusayri Esad’dan vazgeçmedi.

Türkiye Mart 2012’ye kadar Şam’daki büyükelçisini çekmemişti. ABD, AB hatta pek çok Arap ülkesi çoktan elçilerini çekmişti.

Hatta bu yüzden Türkiye, şimdi hükümeti mezhepçilikle suçlayanlar tarafından eleştiriliyordu.

Türkiye’nin tek hatası, Batı ve Araplar Suriye’de muhalefeti desteklemekten vazgeçtiğinde pozisyonunu değiştirmemek, IŞİD meselesini küçümsemek, Kürtlerle daha pozitif bir ilişki kurmayı zorlamamak oldu.

Bu yüzden Türkiye 2014’den sonra Suriye’de yalnız ve milyonlarca mülteciyle başbabaşa kaldı.

Peki bu bir hata mıydı?

Dış politika olarak hata olabilir ama ahlaken buna hata denebilir mi?

Biz Almanya ya da İsveç’te yaşamıyorduk. Suriye ile komşuyduk. Suriye’nin Batı’ya açılan kapısıydık.

Milyonlarca insanın şehirleri bombalanırken onları kapılarda ölüme mi terk etmeliydik?

Bir halkın bir diktatörün zulmüne karşı direnmesine yardım etmek, ondan kaçanlara kapısını açmak hata değildi.

Bu hatanın bir bedeli oldu. Türkiye bu bedeli ödedi.

Esad’la anlaşmaya da çalıştı ama olmadı.

Şimdi de Esad’ın anladığı dilden konuştu.

Şimdi bu alınan bedelin 13 yıl sonra ilk defa pozitif sonuçları ortaya çıktı.

Son Halep operasyonuyla Türkiye Suriye sahasında İran ve Rusya’dan daha etkin bir pozisyona geldi.

Göçmen sorununu sahiden çözebileceği bir fırsatı yakaladı.

PKK ve Suriye’deki Kürtleri çözüme zorlayacak bir mevzi kazandı.

13 yıldır acımasız bir diktatör, onları böcek gibi gören Rusya ve İran gibi iki devletle mücadele eden milyonlarca Suriyeli bugün mutlu.

Tek istedikleri 40 yıllık bir diktatörlüğüm bitmesiydi. Dünyada bunun için bu kadar ağır bir bedel ödeyen çok az millet oldu.

Her sokağını uçaklarla bombaladığı Halep’te babası Hafız Esad’ın büstleriyle top oynanıyor, Beşar Esad’ın posterleri parçalanıyor.

Biraz adalet duygusu olanlar, mezhebi, ideolojik bağnazlığı olmayanlar için bu ancak mutlu olunacak bir haberdir.

.7/12/2024 02:01

Mezhepçiliğin kısa bir tarihi…

151
1930 yerel seçimlerinde aylar önce kurulan Serbest Cumhuriyet Fırka, (SCF) 502 belediyeden 24’ünde seçimi kazanmıştı.

Bunlardan ikisi iki şehir merkeziydi:

Samsun ve İçel (Silifke).

Akdeniz bölgesindeki diğer illerde de SCF büyük varlık göstermişti.

Adana’da seçimde CHP’nin 2377 oyuna karşı, SCF 2350 oy almıştı.

Antalya, Mersin ve Tarsus’ta da büyük usulsüzlükler yaşanmış, buna rağmen yarış başabaş bitmişti.

Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın ilk seçimde gördüğü bu beklenmedik ilgi iktidarı ürkütmüş, parti zorla kendini feshetmiş, iki parti arasındaki tarafsız konumunu bir kenara bırakan Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, CHP’ye olan bu tepkiyi anlamak için ünlü yurt gezisine çıkmıştı.

Aylarca süren gezide Gazi, Serbest Fırka’nın büyük ilgi gördüğü Mersin ve Adana’ya da gitti.

Adana’da Türk Ocağı’nı ziyareti sırasında öfkeli bir konuşma yaptı:

“Türk demek dil demektir. Milliyetin çok belirgin özelliklerinden biri dildir. Türk milletindenim diyen insan, her şeyden önce ve behemehâl Türkçe konuşmalıdır. Türkçe konuşmayan bir insan Türk düşüncesine bağlı olduğunu iddia ederse buna inanmak doğru olmaz. Hâlbuki Adana’da Türkçe konuşmayan 20.000’den fazla vatandaş vardır. Eğer Türk Ocağı buna müsamaha gösterirse; gençler, siyasal ve sosyal bütün kuruluşlar bu durum karşısında duyarsız kalırsa en aşağı yüz seneden beri devam edegelen bu durum daha yüzlerce sene devam edebilir. Bunun neticesi ne olur? Efendiler! Herhangi bir felaketli gününüzde bu insanlar, başka dille konuşan insanlarla el ele vererek aleyhimize hareket edebilirler. Türk Ocaklarımızın başlıca vazifesi bu gibi unsurları, bizim dilimizi konuşan hakiki Türk yapmaya çalışmaktır. Bunlar Türk vatandaşlarıdır. Bugün ve yarın talihimiz ve kaderimiz birdir.”

screenshot-1-001.jpg

screenshot-2.jpg

Peki Mustafa Kemal, “Herhangi bir felaketli gününüzde bu insanlar, başka dille konuşan insanlarla el ele vererek aleyhimize hareket edebilirler” derken kimleri kastediyordu?

Atatürk, Adana’dan Konya’ya gittikten sonra 18 Şubat 1931 günü Ankara’ya dönmeyi beklemeden Başbakan İnönü’ye gördüklerini ve talimatlarını bir rapor yazarak iletti.

Devlet Arşivleri’nde yer alan ( BCA, 490.01.34.145.1) ve Atatürk’ün el yazısıyla hızlıca kaleme aldığı anlaşılan raporda şöyle kimlerden bahsettiğini açıkça yazmıştı:

“Adana şehrinde 20.000 ve merkez kazasında 35.000 Nusayri vardır. Mersin’den şarka doğru bütün sahil Nusayri köyleri ile kapalıdır. Burada hiç Türk yoktur. Nusayri olan Lazkiye hükümeti ile bu sahilimiz arasında daimi kaçakçılık ve hükümetçe hülulu mümkün olmayan temas ve münasebetler cereyan etmektedir. Valiler bu vaziyete karşı çaresizlik ve vazifesizlik ifade etmektedirler…Cenup (güney) mıntıkasındaki Nusayri kesafeti (yoğunluğu), burada idarî, harsî ve sistematik mesaîyi ve belki de fevkâlade tedbir düşünülmesini müstelzimdir. (gerektiriyordur)… Adana’da Nusayrilerden mühim bir kısmı ile, 10.000 kadar Kürt, bir çok Giritli, bilhassa ticaret sahibi dönmeler, Serbest Fırka’yı iltizam etmişler (tutmuşlar). Vali eyidir, yalnız müddei umumi açıktan Serbest Fırka ile çalışmış. Bu nedenle Afyon’a nakledilmiş. Eğer böyle sarih bir menfi hareket vardı ise nakil kafi görülmemelidir.”

screenshot-4.jpg

Cumhurbaşkanı bölgedeki Nusayrilerin öğretmen okullarına gösterdiği ilgiden de kaygılanmıştı:

“Adana muallim mekteplerinde Nusayri talebe çoktur. Türkten başka unsurlara mensup olan bu talebe, yarın muallim olarak Türk mekteplerinde tedrisat yapacaktır… Biz aramızda Türk olmayan unsurları harsımızla yenerek temsil mi edeceğiz, yoksa ihmal mi? Bu iki fikre göre, onları okutmak mı muvafık olur, yoksa aksi mi? Türkten gayri unsurlardan muallim kullanmak doğru mu?”

screenshot-3.jpg

Cumhuriyet’in Nusayri paranoyası Hatay meselesinin 1936’da açılmasıyla yükseldi.

1936’da Fransa’nın Suriye üzerindeki manda yönetimini kaldırması sonrası Hatay’ın (İskenderun Sancağı) geleceği üzerinde başlayan müzakerelerde ırk ya da mezhebe dayalı bir referandum fikri üzerinde duruldu. Fransa’nın Nusayrileri Türkiye’ye karşı kullanacağı fikri Ankara’yı harekete geçirdi.

Bu dönemde İçişleri Bakanlığı ve CHP Nusayriler üzerine raporlar yazdırdı.

1937 tarihli Devlet Arşivleri’nde olan İçişleri Bakanlığı’nın “Nusayriler Hakkında Genel Malumat” başlıklı raporunda şöyle deniyordu:

“Bu unsur her türlü fenalık ikasına muktedirdir. Her zaman kendilerinden beklenilen ve memleketin her türlü yüksek menfaatlerini ihlal edecek vakayı ihdasına mütemayil bir kitledir. Bu zümre bu gün sinmiş vaziyettedir. Alınan ciddi tedbirler karşısında bir tarafa kımıldayacak vaziyette değildir. Fakat her hangi bir fırsat zuhurunda memleketin amansız bir düşmanı kesileceğine şüphe edilmemek lazım gelir. Bunu mazideki halleleriyle pek ala göstermişlerdir.”

screenshot-6.jpg

Raporlarda Nusayrilerin Eti Türklerinden olduğu iddia ediliyor, onlara yeniden anadilleri Türkçe’nin öğretilmesi, karma evliliklerin teşvik edilmesi isteniyordu.

Bu amaçla 12 Mart 1937 tarihleri arasında Adana, Mersin ve İçel’de Hars Komiteleri kuruldu..

İçişleri Bakanı Şükrü Kaya’nın Çukurova gezisi sonrasında hazırladığı 29 Nisan 1937 tarihli raporunda Hars Komiteleri’nin amacını şöyle anlatıyordu:

“Asırlardan beri, Çukurova’daki Türk halk kümesi arasında oturup yaşadıkları halde kırık dökük bir lehçe halinde Arapça da konuşan Alevî (Nusayrî) Türklerin, eski ana dilleri olan Türkçeyi çabucak öğrenip aralarında yalnız Türk dili ile konuşabilmelerini kolaylaştırmak ve müderris saltanat devrinin din esasına dayanan geri ve cahilane idaresinin; bu yurttaşlara diğer Çukurovalı Türkler arasında yaşattığı mezhep ihtilaflarından doğma ayrı gayrı cemaatler halinde duruş yerine Kemalist rejimin emrettiği milli vahdetin icabı olan; birbirini sever, kaynaşık fertlerden mürekkep müstenit bir kitle varlığına hizmet etmek.”

Hars Komiteleri adı altında açılan okullarda Nusayrîlere Türkçe öğretilmiş, Nusayrilerin Türklerle karşılıklı kız alıp vermenin teşvik edilmesi için karma evlilik yapanlara destek sağlanmış, bu şehirlerde Arapça konuşulmasına karşı polisiye tedbirler alınmıştı.

Hars Komiteleri faaliyetleri için 1937 mali yılı Dışişleri Bakanlığı bütçesinden 30 bin liralık bir kaynağın kullanılmasına karar verilmişti.

11111.jpg

2222.jpg

Hars Komiteleri için bütçeyi Dışişleri Bakanlığı’nın vermesi meseleye nasıl bakıldığını göstermektedir.

Hatay meselesinin çözülmesi sonrası Hars Komiteleri kapandı.

1971 yılında Hafız Esad darbesi sonrası Nusayrilerin Suriye’de iktidarı ele geçirmesi, SSCB ile ittifakı ve Baas rejiminin Hatay’ı kendi haritalarında gösterme ısrarı Nusayri paranoyasını yeniden artırdı.

1979 yılında Türkiye’den kaçan Öcalan’a Sovyetlerin teşviğiyle Hafız Esad 19 yıl ev sahipliği yapınca ilişkiler tamamen koptu.

Peki, Türkiye ile Suriye ilişkileri ne zaman düzeldi?

Muhafazakar AK Parti iktidarında.

2004 yılında Beşar Esad, 57 yıl sonra Türkiye ile gelen ilk Suriye Cumhurbaşkanı oldu.

Gerisi malum.

Esad, Erdoğan’ın en samimi olduğu Arap diktatörüydü.

Ta ki Arap Baharı için sokağa çıkan halkının üzerine toplarla saldırana kadar.

Esad, Türkiye’nin ve Erdoğan’ın en son vazgeçtiği Arap diktatörü oldu.

Batı ülkeleri ve Arap ülkeleri elçilerini çekmişken, Türkiye hala Esad’ı ikna turlarına devam ediyordu.

Yani iktidar Suriye ve Esad politikasını bir mezhep taassubu ile belirlemedi. Öyle olsaydı, sünni diktatörler Bin Ali, Kaddafi ya da Mübarek’e de destek çıkması beklenirdi.

Ana ortada mezhebi ya da ideolojik bir taassupla 50 yıllık bir aile diktatörlüğünü, kendi şehirlerini bombalayan eli kanlı diktatörü destekleyen muhalifler olduğu açık.

Kendi halkının karşısına çıkıp onları direnişe, savaşa çağıracak yüzü bile olmayan, Rusya’dan jet, İran’dan milis, komşu ülkelerden aman dileyerek koltuğunu korumaya çalışan, bu uğurda kendi şehirlerini bombalatmaktan çekinmeyen bir diktatörün, sırf babasından aldığı koltuğu oğluna bırakmak uğruna verdiği mücadeleye, Türkiye’de üstelik kendisine cumhuriyetçi diyenler arasından hala destek gelmesi ibretlik bir olaydır.

Suriye’ye baktığında Türkiye’deki laiklik-dindarlık, Alevilik-Sünnilik tartışması dışında bir şey göremeyen, 50 yıldır bir aile diktatörlüğü altında yaşayan 13 yıldır bir savaşın içinde şehirleri bombalanmış, akrabalarını kaybetmiş, vatansız, evsiz, elektrizksiz kalmış insanların dertleriyle empati kuramayanlar, ancak kendi dertlerini Suriye’ye yansıtarak “cihatçılara” karşı, laik bir diktatörü desteklemekten çekinmiyor.

Suriyeliler bir gün evlerine döndüğünde herhalde onlara karşı yapılan ırkçılıklar kadar, ideolojik bağnazlıkla son ana kadar Esad’ı destekleyenleri de unutmayacaktır.

Belki de unuturlar.

Tıpkı Nusayrilerin bir zamanlar CHP’nin yaptıklarını unutması gibi

.09/12/2024 02:01

Eş-şaab yurid ıskat'en-nizam!

253
Adnan Kassar, Şam'ın tek binicilik kulübü olan Al-Dimas'ı kurmuş, at yetiştiricisi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

1991'deki Balkan Oyunları’nda 1993'te Fransa'da düzenlenen Akdeniz Oyunları'nda Suriye’nin milli binicilik takımıyla altın madalyalar kazandı.

Kassar ailesinin Şam’daki binicilik kulübünün en ünlü müdavimi diktatör

Hafız Esad'ın en büyük oğlu Basil Esad’dı. İyi bir at binicisi olan Basil, zamanla kulübün her işine karışmaya başlamıştı.

1993 yılında Fransa'nın Languedoc-Roussillon kentinde düzenlenen Akdeniz Oyunları’nda Suriye milli binicilik takımı için Adnan Kassar ve Basil Esad da vardı.

https://www.youtube.com/watch?v=rCHTIrwR370

Ama Esad, kendi turunda çok hata yaptı, engelleri devirdi ve takıma çok puan kaybettirdi. Sonra piste Adnan Kassar çıktı. Turu hatasız tamamladı ve Suriye takımına altın madalya kazandırdı.

dizgin, kısrak, aygır, kişi, şahıs içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Bütün övgülerin Kassar’a gitmesi, Esad’ı çok öfkelendirmişti.

Birkaç ay sonra kulübe geldiği bir gün içeriye çok sayıda polis ve asker daldı ve Adnan Kassar’ı atından indirerek tutukladı.

Suçlama çantasında patlayıcı bulundurmak ve Basil Esad’a suikast girişiminde bulunmaktı.

Avukatsız yarglanıp, Palmira Çölü’ndeki kötü şöhretli Tadmur Hapishanesi’ne kapatıldı.

Cezaevinde girdiğinde Basil Esad’ın mesajı geldi: “Eğer ekmeğimizi ve tuzumuzu paylaşmasaydık, senin meydanda idamını isterdim.”

Birkaç ay sonra Basil, 32 yaşında bir trafik kazasında öldü.

Öldüğü gün Kassar, hapishanenin avlusuna alınıp gardiyanlar tarafından dövüldü. Uzun yıllar Basil’in her ölüm yıldönümünde bu işkence tekrarlandı.

2000 yılında Hafız Esad ölüp yerine göz doktoru oğlu Beşar Esad Suriye’nin yeni diktatörü olunca, ailesi oğullarını görmek için başvurdu ve ilk kez hapishanede onu ziyaret edebildi.

Güçlü aile bağlantılarıyla ulaştığı Beşar Esad’dan net bir cevap aldı: “Onu oraya ağabeyim attı, ona gidin.”

Kassar’ın son durağı Şam yakınlarındaki başka bir kötü şöhretli hapishane olan Sedyana oldu.

2011’de Suriye’de protestolar başlayınca Adnan Kassar’ın hikayesi yeniden gündeme geldi.

Çıkarılması için gösteriler yapıldı.

Nihayet 2014 yılında çıkarılan bir aftan yararlandı ve diktatörün oğlundan ata daha iyi binmek suçundan hapiste geçen 21 yıl sonra özgürlüğüne kavuştu.

kişi, şahıs, giyim, insan yüzü, at içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Ama Sedyana Cezaevi’nde birlikte kaldığı Raghid Ahmed Al- Tatari onun kadar şanslı değildi.

Tatari, 1954'te Şam'da doğmuştu. 1972'de Hava Harp Okulu'na girmiş ve jet pilotu olarak orduya katılmıştı.

1982 yılında Hama kentinde Müslüman Kardeşler öncülüğünde bir ayaklanma çıktı. İsyancılar şehirde kontrolü ele geçirmişlerdi.

Hafız Esad, isyanı bastırmak için şehrin üzerine kardeşi Rafet Esad’ı gönderdi. Şehir karadan ve havadan bombalanıyordu.

Al- Tatari ve diğer üç pilota Hama’da bazı noktaları bombalamaları talimatı verilmişti.

Tatari ve üç pilot emre uymadılar.

Filo komutanı ve bir pilot uçaklarıyla Ürdün'e sığınırken, Tatari ve bir arkadaşı hava saldırılarını gerçekleştirmeden Halep'teki hava üssüne döndüler.

Ama emirlere uyanlar da oldu. En az 20 bin insan Hama’da katledildi.

Tatari 27 yaşındaydı. Önce mahkemede beraat etti ama ordudan atıldı. Birkaç ay Ürdün’de yaşadı, ardından Mısır’a geçti. BM’ye sığınma başvurusu yaptı. Ama kabul edilmedi. Mısır’dan Suriye’ye dönüşünde havalimanında tutuklandı. 1982’den 2005’e kadar ailesi ile görüşmesine izin verilmedi.

Sedyana hapishanesinde unutuldu.

43 yıl hapis yattı. Suriye’nin belki de dünyanın en uzun süreli mahkumu Tatari, Suriyeli muhaliflerin boşalttığı hapishaneden önceki gün 70 yaşında çıktı.

Clood Hanna da diktatör Hafız Esad iken genç bir adam olarak girdiği Sedyana Cezaevi’nden 40 yıl sonra çıkanlardan biri.

insan yüzü, kişi, şahıs, giyim, adam, insan içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Filistinli mahkum Ali Yehia da 40 yılını bu hapishanede geçirdi ve önceki gün serbest kaldı.

Hapishaneden çıkanlardan kimi hala Hafız Esad’ın yaşadığını düşünüyor, bazıları bir zamanlar Suriye’nin Baas hareketindeki rakibi Saddam Hüseyin tarafından kurtarıldıklarını sanıyorlar.

Bir kısmı tamamen hafızasını kaybetmiş. Nereli olduğunu bile hatırlamıyor.,

Ama yine de şanslılar.

Sadece Şam yakınlarındaki Sedyana Askeri Hapishanesi’nde 2011-2016 arasında 15 bin mahkumun öldürüldüğünü açıklamıştı Uluslararası Af Örgütü.

Hatta hapishane yanında bir krematoryum bile olduğu iddia ediliyor.

İşte Suriyeliler bu 61 yıllık bir diktatörlüğe karşı 2011’de isyan etti.

İsyanı başlatanlar sıradan Suriyelilerdi. Öğrenciler, esnaflar, sanatçılar…

Ve bir futbolcu.

Genç Suriye milli takımının kalecisi Abdulbasit El-Sarut.

Futbolcuyken, önce aktivist oldu, Suriye Devrimi’nin sloganlarının çoğunu o üretti. Devrimin Bülbülü namıyla ünlendi.

Sonra protestocuların üzerine ateş açılınca eli silahlı bir muhalife dönüştü.

2019 yılında Reyhanlı’da bir hastanede ölünce ise bir kahramana dönüştü.

Dün Fatih’te her yaştan gözü yaşlı on binlerce Suriyeli’nin elinde özgür Suriye, Türkiye bayrakları ve Sarut’un Che Guevara’yı anımsatan çizimlerle yapılmış resimleri vardı.

Kahramanı bir futbolcu olan bir devrim bu.

Suriyeliler diktatörlerini devirmek için dünyadaki en ağır bedeli ödemiş halk olarak tarihe geçtiler.

Biz saltanatı 1908’de askeri bir darbeyle etkisiz hale getirip, 1923’de yine az maliyetle cumhuriyeti ilan ettik.

Suriyeliler için bu maliyet bir milyon ölü, 15 milyon mülteci, yıkılmış şehirler oldu.

O yüzden haklı olarak dünyanın her yerine dağılmış milyonlarca Suriyeli, 61 yıllık bir diktatörlüğü devirmeyi kutluyor.

Ve Türkie’den birileri bakıp, bu 61 yılın, son 13 yılın nasıl geçirdikleri hakkında hiçbir fikirleri olmayan bir halkın diktatörünü devirmesine, cehaletle ve tuzu kuru bir ideolojik önyargıyla “iyi olmadı” diyor.

Çünkü alternatifi daha kötüymüş!

61 yılın, son 13 yılın ne kadar berbat olduğu malum.

Alternatifin ne olacağı ise belirsiz. Bu bile iyimserlik için yeterli bir neden.

Halklar padişahları ve diktatörlükleri bir alternatif mümkün olabilsin diye yıkarlar. Amaç riskleriyle birlikte alternatif hakkını elde etmektir.

Yani 61 yıllık eli kanlı bir diktatörlükle yönetilen, bir halkı “alternatifi kötü” diye korkutamazsınız.

Üstelik sadece kendi tuzu kuru gündemlerinizi ve dertlerinizi onlara dert diye yansıtarak.

Suriyeliler, Esad’a baktığında, Türkiye’de neye baksa kültür savaşlarını görenlerin gördüğü gibi bir “laik Arap rejimi” görmüyor.

Sednaya Cezaevi’ni görüyor, Hama Katliamı’nı, Guta’da öldürülen çocukları, Halep’in, Hama’nın, Humus’un bombalanmasını, Kunetra’nın açlıkla sınanmasını, şımarık, berbat bir aile saltanatını, herkesi fişleyen Muhaberat’ın korku rejimini, katliam ve işkence hikayelerini, Esad derken bile ses tonunu düşürten endişeyi, Aylan bebeği, bir ambulansta tek başına toz içinde oturan çocukları, yıkıntılar içinde yürüyen Filistinli mültecileri görüyor.

O yüzden bu rejim yıkılırken ne Nusayri, ne Dürzi kimse kılını dahi kıpırdatmadı.

Ama Türkiye’den bakan bazılarının bütün bunlar umurunda değil.

Onlar Esad rejimine bakınca, Esma Esad’ın başının açık olmasından başka bir şey görmüyorlar.

Tıpkı yıllardır Türkiye’ye bakarken görmedikleri gibi…

Bir kısmı mezhebi, bir kısmı ideolojik olan bu önyargılarını da emperyalist masallarla kapatıyorlar.

Halbuki Suriye, 1967’den beri İsrail’den Golan Tepeleri’ni bile alamayan, gücü ancak kendi halkına ve Lübnan’ı karıştırmaya yeten, 19 yıl Öcalan’a ev sahipliği yaparak Türkiye’ye verdiği zarar kadar bile İsrail’e zarar verememiş, son 10 yılda İsrail’in neredeyse her ay gelip başkentini bombalamasına sesini çıkaramamış, bir diktatörün dış destekle koltuğunu korumak için her türlü aşağılanmayı göze aldığı zavallı bir devlet.

Ordusunun ne kadar zavallı hale geldiği son bir haftada görüldü.

Emperyalizm masalları anlatanların Suriye’de ABD’nin açık dostu, müttefiki YPG’ye, Rusya’nın dostu da Esad’a diyecek tek kelimeleri bile yok.

Bu küflü tezler ABD Kobani’yi bombalarken ya da Ruslar Halep’i bombalarken değil de diktatör devrilirken çalışıyor.

Ama kimin ne dediğinin ne önemi var.

Suriyeliler, kaderlerini nihayet ellerine aldı, tarihin önündeki büyük ağırlığı kaldırdı.

Bundan sonra onları riskler, sıkıntılar, sevinçlerle dolu bir sürü alternatif bekliyor.

Zaten devrimi bu riski alma hakkı için yaptılar.

Deneyecekler, olmazsa ellerinde artık büyük bir güç var: 61 yıllık bir diktatörü devirmiş bir halk artık onlar.

Devrimi başlatan sloganda dendiği gibi: Eş-şaab yurid ıskat'en-nizam!

Halk bu rejimin devrilmesini istedi ve onu başardı.

.11/12/2024 02:01

Ya beklenmedik olan olduysa?

181
Türkiye’de bazı temel analiz hastalıklarından malulüz. Bunlardan bazıları evrensel, bir kısmı bölgesel, çoğu da milli ve yerli.

Evrensel olanlarından biri insan beyninin kalıtsal bir düşünme biçimi olan örüntü görme yeteneği.

İnsanoğlu bu yetenek sayesinde vahşi doğadaki risklerden kendisini korumuş. Ormanda gördüğü karartının vahşi bir hayvan olduğunu düşünmek gibi. Bu yetenek de o yüzden evrim sürecinde körelmemiş, gelişmiş.

Ama bu yeteneğimiz aynı zamanda bir zaafımız da.

Çünkü beynimiz çözemediği meseleleri bir örüntü kurarak çözüyor ve böylece kendimizi güvende hissediyoruz.

Bazen aralarında örüntü bulduğumuz o noktalar aslında tesadüfen oradalar, onları biraraya getiren bir bağlam pratikte yok ama beynimiz o bağlamı yaratıyor.

Bir bulutta hayvan figürü görmek ya da tam ne dediğini anlayamadığımız bir seste, birinin yönlendirmesiyle anlamlı kelimeler duymak gibi.

Tabii bir de karmaşık siyasi ve güncel olaylarla ilgili komplo teorileri kurmak gibi.

Beynimiz bu kalıtsal yeteneği sayesinde bize olmayan ilişkiler kurdurarak, günün sonunda bizi güvende hissettirirken, yanıltıyor.

İkinci düşünce sorunumuz ideolojik yani evrensel tarafları olsa da özellikle bizim bölgemizde popüler.

Buna özetle “Büyük güç bağımlılığı” denebilir. Bir çeşit hayranlık ve nefret duygusunu ifade ediyor burada bağımlılık. Aynı zamanda bir aşağılık kompleksini, kurban psikolojisini de…

Bu bakış açısına göre tarihsel aktörlük sadece büyük güçlere ait bir yetenektir.

İnsanlar, toplumlar, devlet dışı sivil aktörler, yerel unsurlar aktör olamazlar. Ancak kullanılırlar, yönlendirirler, kandırılırlar.

Ama asla kendi iradeleriyle ve güçleriyle bir momentum yaratamazlar, yoldaki taşı yerinden hareket ettiremezler. Eğer kayda değer bir tarihi eylem varsa, bu mutlaka büyük güçlerin eseridir, oyunudur ya da yönlendirmesidir.

Üçüncü düşünce bozukluğuna post-mortem analiz deniyor. O da hem evrensel hem yerel.

Yani sonuca bakarak süreci analiz etmek. Ortada bir ceset var ve siz o cesede bakarak bütün yolları cinayete çıkarıyorsunuz. Halbuki o cinayet işlenmeyebilirdi de. Tek yol önünüzde duran sonuca çıkmayabilirdi. Başka yollar da vardı.

Belki buna Mahir Kaynak’ın Türkiye’de meşhur ettiği o meşhur cümle de eklenebilir: Bu olay kimin işine yarıyor?

Cümlenin devamı herhalde artık malumdur; Kimin işine yarıyorsa, o zaman fail ya da aktör de odur.

Peki ya beklenmedik olaylar, beklenmedik aktörlerin işine yarıyorsa?

Çeşitli aktörler bazen tarihte hiç beklenmedik bir anda yan yana diziliveriyorlarsa ama bu ittifak demek değilse?

İşte bütün bu düşünce sorunları Suriye’de son yaşananlar bağlamında resmi geçit yapıyor günlerdir.

Aslında Suriyeliler için böyle bir sorun yok.

Onlar bizzat muhatabı, mağduru oldukları ve santim, santim, an, an bildikleri olaydan dolayı böyle bir kafa karışıklığı yaşamıyorlar. Mutlular, kutluyorlar ve ümitliler.

Ama dışarıdan bakanlar içinde 61 yıllık bir parti diktatörlüğünün, 54 yıllık bir aile saltanatın yıkılmasına devrim denmesinden bile rahatsız olanlar var.

Çünkü en baştan zaten 61 yıllık bir parti diktatörlüğüne, 54 yıllık bir aile saltanatına bir gün Suriyeliler adlı aktör olabileceğine inanamadıkları bir insan grubunun isyan edebileceği ihtimaline kapalılardı.

Suriyeliler kim ki bunu yapabilsin? Eğer yapıyorlarsa büyük güçler onlara bunu yaptırmıştır ve yaptırmaktadır.

İlk düğme yanlış iliklenince gerisi de öyle geldi.

Arap Baharı, ABD, Avrupa, CNN baştan destek verdiği için muhakkak onların bir projesiydi.

Halbuki herkes gibi onlar da bir gencin kendisini yakmasıyla başlayan, sosyal medya üzerinden yayılan, Arapça özgür kanallar üzerinden büyüyen devrimlere yakalanmışlardı.

Mübarek devrilmeden önce ABD dışişleri ona destek açıklamaları bile yapmıştı.

Arap Baharı’na destek de sadece iki yıl sürmüştü. İkinci yılın sonunda ABD ve Batı Arap Baharı’na sırtını dönüp, Mısır’da darbeyi destekledi. Libya’da, Suriye’de “radikal gruplar” nedeniyle destek, kösteğe dönüştü.

Şimdi ABD’de karısıyla belgeseller yapıp, faydasız projelerde komik konuşmalar yapan Obama, kimyasal silah kırmızı çizgisine rağmen 2015’de Suriye’yi Rusya’ya teslim etmiş, bir daha da arkasına bakmamış, Suriye’de sadece IŞİD’le mücadeleyle ilgilenmişti.

Muhtemelen bundan iki yıl önce de kimsenin aklına HTŞ adlı El Kaide’den ayrılmış silahlı selefi gruba ABD ve İsrail’in destek verdiğini söylemek gelmezdi.

Ama ne olduğunu anlamayanlar için örüntüyü kurmak zor olmadı.

10 yıldır Suriye’de karşılarında Esad ordusunu değil, Devrim Muhafızları aklını, dünyanın her yerinden kutsi savaş için taşınmış Şii milisleri ve Hizbullah’ı gören Suriyeli muhalifler için, 7 Ekim sonrası İsrail’in Suriye’de ve Lübnan’da Şii milisler ve Hizbullah’a verdirdiği kayıplar, İran’ın tırnaklarının sökülmesi bir fırsattı.

Ama bu fırsatı İsrail, Suriyeli muhalifler için yaratmadı, kendisi için yaptı.

Ama bunun beklenmedik bir sonucu olarak Suriye sahasında HTŞ ve muhalif gruplar, 10 yıldır savaştıkları İran milisleri ve Hizbullah’ın güç kaybettiğini gördüler ve bu imkandan yararlandılar.

Bu ikisinin peş peşe olması HTŞ ve İsrail’i müttefik yapmaz.

Esas bir örüntü kurulacaksa HTŞ ve Suriyeli muhaliflerin arkasında İsrail değil, Ukrayna var denebilir.

Çünkü Ukrayna iki yıldır direnerek Rusya’nın ilgisini ve askeri teçhizatını Suriye cephesinden çekmesine neden oldu ve 2015’ten sonra Suriye sahasında hava gücüyle muhalifleri gerileten esas olarak Rusya’ydı.

Ama gönlü böyle isteyen, İsrail ve Ukrayna’nın herşeyi HTŞ için yaptığını da düşünebilir.

Halbuki Suriyeli muhaliflerin ve HTŞ’nin yaptığı sadece fırsatı görmek ve kullanmaktı.

Tam tersini iddia edenler aslında galiba bunu etik, ahlaki bulmuyor.

Yani Suriyeli muhalifler, on yıldır onlara hayatı bunlar da Müslüman demeden zindan eden, sivilleri öldüren, şehirleri açlıkla terbiye etmeye çalışan Hizbullah ve İran zor durumdayken, İsrail tarafından geriletilmişken, Rusya da Ukrayna ile boğuşurken onları arkadan vurmayı, boşluğu görüp, fırsatı değerlendirmeyi etik olarak doğru bulmamalıydı mı?

Üstelik bu fırsatı altı aydır gördükleri ve hazırlık yaptıkları ama Esad’la müzakere etmek isteyen Türkiye’nin onları durdurduğu da ortaya çıktı.

Aylardır medyada bu haberler dönüyor.

Yani ortada gizli bir plan, işbirliği de yoktu.

Her şey çok açıktı. PKK’ya yakın siteler, Aydınlık gibi Rus muhabi gazeteler bu hazırlıkları her gün haber yapıyordu.

Yani o halde İsrail ve ABD’nin projesinin uygulanmasını aylardır Türkiye mi durdurmuş oldu?

Koca ABD’nin gücü bunun önünü açmaya yetmedi yani.

Bu tezlere bir soru daha ekleyelim:

Peki, HTŞ sahiden Şam’a kadar gidip Esad’ı devireceğini planlayarak mı bu işe girmişti?

Operasyonun adı hiç de öyle demiyor: Saldırganlığı Önleme Operasyonu.

Peki, saldırganlık neydi?

İdlib’e artan Suriye ve Rus bombardırmanı.

5 milyon insanın yaşadığı İdlib’e yönelik saldırganlığı önlemekti amaç. Yani aslında bir meşru müdafaa saldırısıydı. Belki İdlib’de milyonlarca insan için daralan alanı açmaya çalışmaktı.

Ama Halep’e yaklaştıklarında sahayı daha net gördüler: Rusya’nın hava desteği çok sınırlıydı, Şii milisler ortadan kaybolmuştu ve Suriye ordusunda artık kimsenin Esad için savaşma motivasyonu kalmamıştı.

İran’ın ve Rusya’nın açıklamalarından anlıyoruz ki Esad’ın da ordusunun bu halinden haberi yoktu. Her diktatör gibi o da gerçeklerle bağını koparmıştı.

Suriyeli muhaliflerin ise her ilerleyişte yaşadıkları şaşkınlığı bizzat kendi ağızlarından takip ettik.

Kaplanın kağıttan olduğunu gördükçe ilerlemeye devam ettiler.

ABD’nin ve İsrail o sırada ne yaptı peki?

İki haberi hatırlamak yeterli.

Muhalifler henüz yolun başındayken 1 Aralık günü BAE Emiri Muhammed Bin Zayed, Esad’ı arayıp desteğini bildirdi. BAE’nin süper saygılı ve açık resmi açıklamasından okuyalım:

“Cumhurbaşkanı Ekselansları Şeyh Mohamed bin Zayed Al Nahyan bugün Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ekselansları Beşar Esad ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Ekselansları ve Cumhurbaşkanı Beşar Esad telefon görüşmesinde Suriye'deki son gelişmelerin yanı sıra karşılıklı ilgi alanlarına giren çeşitli konu ve başlıkları ele aldılar. Devlet Başkanı Ekselansları Şeyh Muhammed, BAE'nin Suriye ile dayanışmasını ve terörizm ve aşırıcılıkla mücadelede verdiği desteği vurguladı. Ayrıca BAE'nin, Suriye'nin birliğini ve tüm toprakları üzerindeki egemenliğini korurken Suriye halkının istikrar ve kalkınma özlemlerini karşılayacak şekilde Suriye krizine barışçıl bir çözüm bulunmasını amaçlayan tüm çabaları destekleyen tutumunu bir kez daha teyit etti.”

Ve ertesi gün 2 Aralık tarihli Reuters haberini hatırlayalım:

“Kaynaklar; ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran'dan uzaklaşması ve Lübnan Hizbullahı'na giden silah yollarını kesmesi halinde Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'a uygulanan yaptırımların kaldırılması olasılığını görüştüklerini söyledi. Kaynaklar, ABD'nin Suriye'ye uyguladığı kapsamlı yaptırımların 20 Aralık'ta sona erecek olması ve İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah, Gazze'deki Hamas ve Suriye'deki İran varlıkları da dahil olmak üzere Tahran'ın bölgesel ağına karşı yürüttüğü kampanya nedeniyle görüşmelerin son aylarda yoğunlaştığını söyledi.”

Yine aynı günlerde Biden’ın Suriye meselesini teslim ettiği ve ortaya çıkan manzaranın ilk sorumlusu McGurk’ün yine yaptırımları kaldırma vaadiyle, Esad’ı YPG’yle anlaşmaya ikna etmeye çalışıldığı yazıldı.

Esad’ı kurtarmak için harekete geçen ve açıkça destek bildiren BAE kim peki?

7 Ekim’den bu yana Gazze için ağzını açmamış olan, İsrail’in ve ABD’nin bölgedeki en sağlam müttefiki.

Yani eğer ABD ve İsrail Suriye’de bir plan kuruyorsa, ilk söyleyecekleri, desteğini alacakları ülke.

Demek ki ona da haber vermemişler, o da gidip düşmekte olan Esad’ı desteklemiş ve karizmasını fena halde çizdirmiş.

Peki, muhalifler Şam’ı aldıktan sonra İsrail’in Golan’daki tampon bölgede işgali ve Suriye’yi bombalaması?

Netanyahu, İsrail'in Suriye'ye şimdi neden saldırdığını açıkça söyledi zaten:

"Cihatçıların eline geçmemesi için, terk edilen stratejik askeri kabiliyetler bombalandı. Bu, İngilizlerin Fransa’daki Vichy rejiminin filosunu Nazilere geçmemesi için bombalamasına benziyor.”

Yani aslında Netanyahu, şunu demiş oldu: Bu stratejik askeri kabiliyetleri Esad’ın elindeyken vurmadık çünkü o Vichy rejimiydi bizim için, İngiltere’ye zararı yoktu ama cihatçıların yani Nazilerin eline geçmemesi için vurduk.

Kimi risk olarak gördükleri çok açık değil mi?

Esad iktidardayken de İsrail, 2011’den bu yana defalarca Şam’ı vurdu. Bunu görmek için Google’lamak yeterli. Son yıllarda bu saldırılar neredeyse her ay yapıldı.

Peki Esad, başkentini vuran İsrail’e karşı ne yapabildi?

İdlip’e, Halep’e, kendi vatandaşlarına karşı yapabildiği hiçbirşeyi yapamadı. Bir tek drone bile uçuramadı.

Peki, 1967’den beri İsrail işgali altında olan Golan Tepeleri’ndeki kendi toprakları için ne yapabildi?

Bu topraklar hala işgal altında olduğuna göre yine hiçbirşey. Şimdi, Suriyeli muhalifleri daha iktidarı ele geçirdikleri ilk haftada İsrail’e savaşa davet edenler, İsrail’e saldırmadıkları için onları samimiyetsizlikle suçlayanlar 53 senelik Baas rejimi sırasında neredeydi acaba?

Gazze’de katliam sürerken son bir yılda defalarca İdlib’i vurmuş Suriye devleti neden bir tane drone da İsrail’e gönderememiş?

İsrail, şimdi fırsattan istifade işgal ettiği Golan’daki BM tampon bölgesini de işgal etti.

Bunu da yine Suriye’deki “artan riskler ve terör grupları yüzünden” yaptığını açıkladı.

Peki, Suriye’de İsrail için riskler neden arttı?

Bu sorulara; “çünkü HTŞ ve Suriyeli muhalifler İsrail tarafından destekleniyor” cevabı vermeyi beynimizdeki kalıtsal örüntü yeteneği bile açıklayamaz.

Ama insan beyninin başka bir yeteneği açıklayabilir; zor durumlarda kendisini mutlu hissettirecek yalanlar üretip, onlara inanmak.

Berbat, gaddar bir diktatörün devrilmesinden bu derece mutsuz olmanın açıklaması ise insanın beyninde değil, kalbinde aranmalı.

.16/12/2024 02:01

Suriye’de düşen, Suriye’de kalkabilir mi?

71
Karla kaplı kuraklaşmış bir doğanın içinde, gölün kenarında, dışı camla kaplı Singapurlu bir mimarın elinden çıkmış, soğuk ve estetik bir araya gelince İskandinavya hissi veren modern bir mimari eser.

1-001.jpg

İçeri girerken son etkinliklerin duyurularını okuyorsunuz:

“Viyola ve keman arasındaki uyumlu ilişkiyi, benzersiz bir performansla sahneye taşıyan bu dinamik ikili, izleyicilere unutulmaz bir müzik deneyimi sunuyor.”

“Hollandalı Multidisipliner performans ve dans sanatçısının yönetmenliği de kendisine ait etkileyici solo performansı”

“Adını Kürtçe ‘yastık’ kelimesinden alan Balgî ismi gibi huzurlu ve sakin anlar vadeden performansıyla Batı modları ve cazı harmanlayan bir grup”

Mekanın adı Tariria ve burası Van.

Tariria, Urartu Kralı Menua’nın çok sevdiği eşi. Hala ayakta duran kilometrelerce uzunluğundaki Menua sulama kanallarını Tariria’ya olan sevgisini ölümsüzleştirmek için inşa ettirmiş.

İstanbul’da Thai lokantaları işleten Vanlı işadamı Bekir Kaya’nın 10 milyon dolara yatırdığı Tariria’nın da rasyonel bir ekonomik yatırım değil, şehre karşı irrasyonel bir sevgi ve sorumluluk hissiyle geleceğe doğru yapılmış bir yatırım olduğu açık.

Burası bir gastronomi merkezi, içinde çok iyi restoran var ama aynı zamanda görkemli salonunda sanat performansları sahneleniyor.

Ama biz buraya yemek ya da konser için gelmedik.

Kurdish Studies Center’ın “Kürt Meselesi’nde Yeni Dönemin Dinamikleri” başlıklı çalıştayı için geldik.

2-001.jpg

Kurdish Studies Center, Diyarbakır merkezli bir think tank.

Bir gün boyunca sabahtan akşama kadar gazeteciler, akademisyenler, sivil toplumcular ve siyasetçiler son çözüm süreci girişimini, daha çok da Suriye’de son olan bitenler üzerinden konuştu.

En çok geçen kelimeler; Bahçeli, Erdoğan, Suriye, HTŞ, Colani, Hakan Fidan, Kalın, İsrail, İran’dı.

Aslında 40 yıldır üzerinde söylenmedik hiç birşey kalmamış bir mesele üzerine hala bu kadar heyecanla konuşmak tuhaf.

Bundan 24 yıl önce 2000 yılında henüz 20’li yaşlarda, saçları olan ODTÜ’lü bir öğrenciyken, öğrenci kulübümüz boyundan büyük bir işe kalkışıp Van’da “Türkiye’nin Geleceği Geleceğin Türkiyesi”ni konuşuyor diye bir toplantı organize etmişti.

3-001.jpg

Başbakan Ecevit, Başbakan Yardımcısı Bahçeli’ydi. Erdoğan görevden alınmış ve hapisten kısa bir süre önce çıkmış bir belediye başkanıydı. Van olağanüstü hal bölgesi içindeydi. Ve Türkiye’nin en hararetli gündemi yine PKK, Kürt sorunu ve bir yıl önce yakalanıp Türkiye’ye getirilmiş olan Abdullah Öcalan’ın idam edilip edilmeyeceğiydi.

Toplantının açılış etkinliği Van Belediyesi’nin salonunda yapılmıştı. Salon hınca hınç doluydu. Herkes bizim davetimizle Van’a gelen eski Yargıtay Başkanı Sami Selçuk’u dinlemek için toplanmıştı.

Bir yıl önce Yargıtay açılında yaptığı konuşmayla efsane olmuş bir isimdi Selçuk.

Sami Selçuk kürsüye çıktı, yine o günler için cesur bir çıkış yaptı ve idam cezasına karşı çıktı.

Salon alkıştan yıkılmıştı.

O an Van’a hatta meşhur tabirle “bölge”ye ilkkez gelmiş 20’li yaşların başında üniversite öğrencileri olarak hepimiz bize anlatılan resmi hikayeyi sorgulamıştık.

Bir sorun olduğunu tabii ki biliyorduk.

Van Yüzüncüyıl Üniversitesi’nde süren toplantılardan birinin başlığı Güneydoğu Sorunu’ydu.

O günlerde OHAL ilindeki bir üniversitede bu konu ancak bu başlıkla konuşulabilirdi.

Ama üniversiteye bakan albay bu başlıktan bile rahatsız olmuş ve toplantıdaki konuşmacılardan biri olan DYP Van milletvekili Hüseyin Çelik’i uyarmıştı.

Toplantının sonunda Kürtçe müzikler yapan grubun konseri de ayrı bir krize dönmüştü. İki ÖDP’li arkadaş problem çıkaran komutanı üniversitenin restoranında rakı içmeye götürerek sorunu pratik bir şekilde çözmüştü.

25 yıl sonra bu problemlerin çoğu zannedildiğinden daha kolay ve pratik yöntemlerle aşıldı.

Güneydoğu Sorunu’na artık Kürt Sorunu deniyor, içeriğinde farklı problemler, talepler, başlıklar var ama hala Türkiye bunu tartışıyor.

Bahçeli hala MHP lideri. 25 yıl önce Öcalan’ın kaderi belirleyen iktidar ortağıyken.

Bugün PKK’ya silah bıraktırma çağrısı yapmak üzere Meclis’e çağıran iktidar ortağı.

Aslında Öcalan, yakalandıktan sonra PKK’ya silah bırakma çağrısı yapmıştı.

Bu çağrı üzerine PKK’lılar Türkiye’den çekilmiş, PKK kendisini fesh ettiğini açıklayıp Avrupa’da KADEK diye bir parti kurulmuştu.

Ama sonra 2003’de ABD’nin Irak’ı işgali ve Saddam’ı devirmesiyle PKK beklenmedik bir fırsat yakaladı, Bekaa’dan Kandil’e taşındı, dağılan Saddam ordusundan yüklü miktarda cephanelik buldu.

Zaten PKK, Türkiye’nin katılığı ve uluslararası fırsatlarla ömrünü uzatmış bir örgüt.

1979’da Türkiye’de Kürt bile henüz resmen yokken, Öcalan’ın kendisine Şam’da ev ve Bekaa’da kamp bulması tabii ki soğuk savaşla doğrudan ilgiliydi.

Yoksa kendi Kürt vatandaşlarına kimlik dahi vermeyen Hafız Esad Kürtlerin bir dostu değildi.

Ama SSCB’nin en sağlam müttefikiydi.

Türkiye NATO üyesiydi ve SSCB’nin soğuk savaşta “her NATO üyesine bir silahlı örgüt” stratejisi vardı.

1992’de arşiviyle İngiltere’ye sığınan KGB çalışanı Mitrokhin’in belgelerine göre PKK’ya kamplarını açan Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin kurucularından Wedi Haddad, KGB ajanıydı.

1991’de Sovyetler çöküp, Türkiye’nin de içinde olduğu “hür dünya” kazanınca, Türkiye bunu Kürt ve PKK meselesini çözmek için bir fırsat olarak gördü. HEP’in kurulmasına ve Meclis’e girmesine izin verilmesi, Özal’ın başlattığı ateşkes girişimleri, Demirel’in Kürt realitesini tanıyoruz çıkışı bu açılımın parçalarıydı.

PKK da ideolojik formasyonunu revize etti.

Ama aynı sırada ABD, Irak’a müdahale edince, PKK için başka fırsat pencereleri ortaya çıktı ve Özal da ölünce bu açılım 93’teki kanlı süreçle kapandı.

Öcalan’ın 1999’da yakalanması, Öcalan’ın PKK’yı lağvetmek için attığı adımlara rağmen, Kürt dosyasına askerlerin baktığı Ankara bir türlü esnemedi. Bir saatlik Kürtçe TV yayını bile olay oldu.

Tam bu sırada 2003’de Irak işgaliyle PKK yeni bölgesel ittifaklar ve imkanlar elde etti.

Bunu tersine çevirmek isteyen AK Parti iktidarı DEP’li milletvekilleri çıkarıp, 2005’de Erdoğan’ın Diyarbakır konuşmasıyla ön almaya çalıştı ama Türkiye’nin içinde siyaset ve ordu arasındaki güç mücadelesi buna izin vermedi.

2011’de Arap Baharı ile bütün bölge ve Suriye bir kere daha çalkalanırken Türkiye, bu kaotik hali bir güvenlik sorunu ve bir fırsat olarak gördü ve çözüm sürecini başlattı ama PKK bir kez daha uluslararası bir krizi fırsata çevirdi.

PKK, Suriye’de Esad rejimine isyan eden muhalifler içinden Kürtleri çekmenin karşılığı olarak İran’ın, hatta Kasım Süleymani’nin aklıyla Rojava bölgesini aldı. PKK, çözüm sürecinde bizzat Öcalan’dan gelen çağrılara, tekliflere dönüp bakmadı, sonra Kobani krizi ile Kürtler de ilgilerini barıştan, Suriye’deki kazanımlara çevirdiler.

Ne şansızlık ki Türkiye’nin esnediği ve açıldığı anlarda, bölgesel krizler çıktı ve PKK fırsatları değerlendirmeyi tercih etti, PKK’nın çözüme yakın olduğu anlarda ise Türkiye gerekli esnekliği gösteremedi.

Şimdi bölgede yeni bir alt üst oluş var. Türkiye, bu kez Bahçeli üzerinden bu krizi fırsata çevirmek için bir girişim yaptı.

PKK için bu kriz yine büyümek ve kazanım elde etmek için bir fırsattı.

İran’ın bölgede azalan etkisi, İsrail ve ABD’nin bölgede artan gücü ile PKK, Türkiye’nin teklifiyle çok heyecanlanmadı.

Ama Türkiye destekli muhalifler İran ve Rusya’yı Suriye’den silip, Esad’ı devirince Türkiye’nin teklifinin cazibesi arttı.

Çünkü diğer alternatifler azaldı.

Bahçeli, 1 Ekim’de açılıma başladığında Türkiye’nin teklifi havadaydı ve PKK’nın Suriye’de başka seçenekleri de vardı.

Ama bugün itibarıyla Suriye’de Türkiye’nin eli güçlendi, YPG’nin eli zayıfladı.

Bahçeli’nin PKK’ya Türkiye’ye karşı silah bırakma teklifi karşılığı Suriye’de verilmek üzere daha cazip bir teklif haline geldi.

Toplantıdaki bazı konuşmacıların söylediklerinden hala ABD ve İsrail’in etkisine aşırı anlamlar yüklendiğini düşünenler olduğu anlaşılıyor.

ABD, Türkiye’nin Suriye’de Kürtlerin kazanımlarına karşı tavrını dengeleyecek bir güç olarak görülüyor.

Muhtemelen PKK da böyle görüyor. Ama Suriye’de Esad devrildiğinden beri ses çıkmayan Kandil’in kafasının karışık olduğu açık.

Van’daki toplantıda Suriye’deki son gelişmelerin Türkiye’deki çözüme pozitif etki yapacağı fikri konusunda ümitvar olanlar da vardı, umutsuz olanlar da.

Suriye ile Türkiye’deki çözümün bir bağlama oturduğunu düşünenler çoktu ama toplantıdan bir gün önceki Hakan Fidan’ın YPG açıklamalarıyla bunun zorlaştığını düşünenler de vardı.

Toplantıda süreçle ilgili kamuoyu araştırma sonuçları açıklandı.

Bu belirsiz haliyle bile yüzde 40 destek olması çok iyi bulundu.

İran’ın bölgedeki etkinliğinin azalmasının PKK’yı Türkiye’ye yaklaştıracak bir fırsat olarak görenler vardı, Türkiye’nin bu fırsatı Suriye’de fetihçi heyecanlara kapılarak YPG’ye karşı kullanıp berbat edebileceğinden endişe edenler de.

Suriye’de olanlar 1989’da Avrupa’da olanlara benzetildi.

Ama Kürt meselesini, çözümü konuşanlar Erdoğan, Bahçeli, CHP her konuda ayrıntılı analizler yaparken bir aktörü es geçiyor: PKK.

Peki PKK?

Hizbullah ve Hamas’ın son İsrail saldırılarıyla etkisinin azalması sonrası bölgede ve hatta dünyada hala varlığını sürdüren en eski silahlı örgüt PKK oldu.

Soru şu: PKK daha ne kadar böyle sürecek?

Yıllarca PKK’nın Kürt sorununun sebebi değil sonucu olduğu tezi ileri sürüldü.

Ama bugün PKK’nın varlığının Türkiye’deki Kürtlerin mücadelesine bir katkısı yok, tam tersine güçlenen Kürt siyasetini ve Kürtlerin kazanımlarını kriminalize etmekten başka bir işe yaramıyor.

Bugün Türkiye’de Kürtlerin acil sorunları olarak öne çıkan tutuklu siyasetçiler ve kayyımlarla meseleleri sadece Türkiye’deki hukuk ve demokrasi standartlarının gerilemesiyle ilgili değil, doğrudan PKK’nın varlığıyla ilgili de meseleler.

Yani PKK artık Kürt sorununda bir sonuç değil, aynı zamanda bir sebep.

PKK’ya Türkiye’den katılım tarihinin en düşük düzeyinde, yeni silah teknolojileri gerilla örgütlerine eylem izni vermiyor, Kürt siyaseti kayyımlar ve tutuklu siyasetçilere rağmen artık meşru ve güçlü.

PKK’nın odağı da uzun süredir Türkiye değil Suriye.

Neredeyse 20 milyon Kürdün yaşadığı Türkiye’deki meseleleri ve talepleri unutmuş, sadece 2 milyon Kürdün yaşadığı Rojava’ya ilgisini çevirmiş bir PKK var.

Aslında Kürt kamuoyunun da Kürt meselesi deyince aklına ilk gelen mesele artık Suriye.

Son iki ayda Diyarbakır, İstanbul ve Van’da katıldığım Kürt meselesi ve çözüm merkezli toplantılarda da konu dönüp dolaşıp Suriye’ye ve Rojava’ya geliyor.

Türkiye’deki Kürtlerin sorunlarından pek bahseden yok.

Türkiye’deki hukuk ve demokrasi sorunlarından şartların çözüme uygun olmadığını anlatmak için bahsediliyor ama sonra çözümden bahsedilirken sadece Suriye ve Rojava konuşuluyor.

Eğer mesele bir dış politika meselesiyse, Türkiye’nin demokrasi ve hukuk standartlarıyla konunun doğrudan ilgisi yoksa, bunu bugünkü iktidar ve bugünkü Suriye denklemi içinde çözmek mümkün demektir.

Yani aslında önümüzde Suriye denklemi ile çözüm için bir fırsat var.

Türkiye eğer Suriye’deki gücünü hevesli bir yayılmacılıkla değil de, emperyal bir soğukkanlıkla kullanırsa, Kuzey Suriye ve bölünmeye değil, Şam’a ve büyümeye yoğunlaşırsa bir taşla iki kuş vurabilir.

En azından bu şartlar PKK’nın Türkiye’ye karşı bir silah bırakma kararı almasını sağlayabilir.

Bu da Türkiye’deki diğer hukuk ve demokrasi sorunlarının çözümü için hayati bir adım olur, Kürtlerin diğer taleplerinin konuşulmasının önünü açar.

2015’de Suriye’de düşen çözüm, 2025’de yine Suriye’den düştüğü yerden kalkabilir.

İlk defa iki tarafın da çıkarına olan bir fırsat var.

Van’daki toplantıda da Türkiye’nin 100 yıllık Kürt sorununun en hararetli kısmı sınırımızın ötesindeki 1960’ların Türkiyesini yaşayan küçük Kürt şehirlerinin statüsü meselesi olunca, hemen yanı başımızdaki esas ümidi ve değişimi çok az insan görebildi.

O ümidin içindeydik. Kafanı kaldırıp bakman yeterliydi.

Van’da bir sanat ve gastronomi merkezinde bunları konuşuyorduk.

Artık bu hayat tarzı, bu normalleşme, bu orta sınıflaşma bu ülkede çatışmaya, silaha, kavgaya izin vermiyor. Kaliriförerli apartmanlardan, iyi okullardan, şık kafelerden, sanat merkezlerinden çıkıp kimseyi savaşa, dağa göndermek mümkün olmuyor.

Yani zaman ve sosyal dinamikler, trendler çözümden yana.

Bu trendi görmeyenler ise ayrıntılarla Türkiye’ye, Kürtlere zaman kaybettiriyor.

.mamak için Esad düşedururken hakkındaki yaptırımları kaldırmayı konuşuyordu.

Ama anlaşılan CHP Genel Başkanı’na kadar giden bu sır, 1 ay sonra Beyaz Saray’a taşınacak seçilmiş başkan Trump’tan bile saklanmış.

Herhalde Trump’ı, Özel kadar güvenilir bulmamışlar.

Çünkü Trump çıkıp basın toplantısında şöyle dedi, Özgür Özel’den saatler sonra:

“Esad rejiminin devrilmesinin arkasında Türkiye var. Erdoğan çok zeki biri. Bunu binlerce yıldır istiyorlardı ve başardılar.

Suriye'ye giren o insanlar Türkiye tarafından kontrol ediliyor. Olsun, bu da bir savaş biçimi. Ben askerlerimin öldürülmesini istemiyorum.”

Numara yaptığını, Türkiye’yi gaza getirmeye çalıştığını söyleyenler var hala.

Halbuki Trump, artık ABD’nin seçilmiş başkanı ve istihbari-askeri konularda bilgilendiriliyor.

Ayrıca Trump ne için Türkiye’yi gaza getirmeye çalışsın. Zaten olan olmuş.

Türkiye’nin askeri olarak bir rolü de yok olan bitende.

Bu konuşmanın bağlamı da Türkiye’yi gaza getirmek değil, ABD içi tartışmalar.

Konuşmanın bütününde Suriye’den asker çekme kararının ne kadar doğru olduğunu anlatıyor, Demokratları eleştiriyor, ABD’nin Suriye’de olan bitende bir rolü olmadığını söylüyor, Obama’yı haklı olarak Suriye’de olan biten katliamlardan sorumlu tutuyor.

Peki, CHP neden sürekli böyle isabetsiz atışlar yapıyor?

Çünkü, CHP bütün yatırımını laik Esad’ı devirmek için Suriye’yi karıştıran AKP ve cihatçılar hikayesine yapmıştı.

Savaş sürerken CHP’li heyetler Esad’la görüşmeler yaptılar. Hatta b görüşmelerden birinde fotoğrafta görünen bir Suriye istihbaratı yetkilisi Reyhanlı Katliamı davasının da sanıkları arasında.
CHP Suriye’yi Türkiye’deki laik-İslamcı tartışması perspektifinden gördü.

Burada otoriterleşen iktidara itiraz ederken, kızarken, direnirken, Suriyelilere 50 yıllık bir aile diktatörlüğüne isyan etme hakkını çok gördü.

Bu isyanı, ayaklanmayı dış güçlere, Türkiye’deki iktidara bağladı. Tıpkı iktidarın Gezi olaylarına yaptığı gibi.

Ama bu çelişkiyi bile göremeyecek kadar ideolojik bir perde inmişti.

Hala da o perde kalkmış değil.

Şimdi de CHP ve Türkiye’deki diğer bazı sol muhalifler yıllardır doğruluğundan şüphe duymadıkları kendi hikayelerinden çıkamıyorlar.

Hala Suriye’yi, her dedikleri yanlış çıkmış, toplu mezarlar kazıldıkça üzerlerine büyük bir leke yapışacak uzmanlar üzerinden izliyorlar.

Bu hikayenin alıcısı da çok.

Çünkü Arapların herhangi bir konuda iyi bir şey yapabileceğine inanmayan, kendi kimliklerini bizden aşağı, geri ve kurtulmamız gereken Araplara karşı kurmuş, İslamofobik, bazıları mezhep taassubuyla davranan geniş bir kitle var.

Yani ortada cahillik, bölgeyi ve sahayı bilmemek yok. Bu ideolojik bir tercih. Bir bilmemezlik tercihi.

Özel bu konuşmaları kendi kafasından yapmıyor, CHP’nin diplomat ve dış politika kadroları var.

Ama onlar da aynı sorunlardan mustaripler.

Onlar da konuya mesafelerini kaybetmişler. Suriye’de olanlara kendi kültürel, sosyal habituslarından çıkıp bakamıyorlar. İktidara olan muhaliflikleri hakikatin önüne bir perde gibi inmiş.

Ama esas mesele ülkenin coğrafi konumundan mutlu olmamaları.

Mutlu olmadıkları, kendilerini ait hissetmedikleri bir konumda yaşıyorlar. Hayallerindeki Türkiye’nin komşuları Suriye, Irak, İran değil.

O yüzden sevmedikleri bir coğrafyayla ilgilenmek de istemiyorlar. İlgileniyorlar, sonra iğrenip, bu bataklığa girmemeliyiz, sırtımızı dönmeliyiz, Arapların işine karışılmaz gibi bir dış politika tezine varıyorlar.

Bunu da realist, maceracı olmayan dış politika sanıyorlar.

Ama işte atalarımız ülkeyi bu coğrafi konumda kurdu, Atatürk de bu coğrafi konumu kurtarıp Cumhuriyet ilan etti.

CHP’nin en iyi dış işleri bakanları Turan Güneş, İsmail Cem bu coğrafi konumla barışık oldukları için iz bırakmışlardı.

İkisi de diplomat ya da dış politika uzmanı değildi.

Ama biri Kıbrıs’ı alan dışişleri bakanı oldu, diğeri Türkiye’yi aynı anda hem Avrupa’ya hem de Ortadoğu’ya doğru açan dışişleri bakanı oldu.

CHP yönetimine kötü bir haber:

Maalesef uzun bir süre daha bu konumdayız, taşınamıyoruz.

Esad Ailesi acilen taşınmak zorunda kaldı ama Suriyeliler ebedi komşularımız olarak kaldı.

.18/12/2024 02:01

Coğrafi konumundan memnun olmayanlar…

113
Esad’ın devrilip Rusya’ya kaçmasından saatler önce konuşan CHP lideri Özgür Özel “Hemen Esad’la temas kurulmalı. Çıkardığı af Türkiye’deki Suriyelilere duyurulmalı. Onlar da geri dönmeli” demişti.

O anda Esad’la sahiden temas kurulsaydı ve fii tarihinde çıkardığı “af” ona hatırlatılsaydı, “Hangi afmış o, ne saçmalıyorsunuz siz, telefonu meşgul etmeyin her an Putin arayabilir” derdi.

Ama anlaşılan muhalefet bundan da kendisine ders çıkarmamış.

Dün Özel, bu kez de Ankara Belediyesi’nin bir açılışında yine Suriye mevzusuna giriş yaptı.

Az ötedeki Kırşehir Kıraathanesi’nde konuşulan senaryoları kürsüde tekrarladı demek daha doğru olur:

“İsrail ile ABD anlaşmış Esad’ı indirmek için. HTŞ ki onları orada tutma görevi bizdeyken, onları silahsızlandırmayı Astana’ya göre bizimkiler söz vermişken, onlar oradan çıkıyor, Şam’a yürüyor

Anlaşmışlar ordu direnmiyor, başbakan teslim oluyor, Esad ‘istifa ettim’ deyip planlandığını gibi kaçıp gidiyor.

Bizimkinin dünyadan haberi yok. Şimdi çıkmış buradan kahramanlık hikayesi söylüyor.”

Aslında HTŞ’yi İdlip’te kolaçan etmek görevinin Türkiye’de olduğunu da biliyor ama herhalde Türkiye bir ara uyuyakalmış ve HTŞ’liler de kaçıp Şam’a kadar gitmiş!

Halbuki aynı muhalefet 13 yıldır Suriye’yi AK Parti iktidarının karıştırdığını, silahlı gruplara, ‘çetelere’, ‘teröristlere’ destek verdiğini, bu kaosun sebebinin Erdoğan, Davutoğlu olduğunu, onlar yüzünden Türkiye’nin mültecilerle dolduğunu savunmuyor muydu?

O halde Suriye’yi muhaliflere destek vererek karıştırdığına inandığınız Türkiye’nin niye şimdi muhaliflerin Şam’ın ele geçirilmesinde rol oynadığına inanamıyorsunuz?

HTŞ’nin kontrolündeki İdlip’in 8 yıldır dünyaya açılan tek kapısı Türkiye iken, HTŞ ile birlike Şam’a yürüyen Suriye Milli Ordusu, made in Türkiye bir ordu iken, HTŞ bile bu operasyon için altı aydır Türkiye’nin iznini beklemişken, Esad’ın devrilmesi kararının alındığı Katar’daki zirvede Rusya ve İran ile masaya Türkiye oturmuşken ve Colani arabasıyla Türkiye’nin istihbarat başkanına Şam turu attırmışken tam olarak sizi şüpheye düşüren ne acaba?

İsrail ve ABD’nin Esad’ı indirmek için yaptığı gizli anlaşma yaptığı ile ilgili çok özel bilgiler mi?

Mesela İsrail, bu gizli bilgiyi bölgedeki en sıkı müttefiki BAE’ye söylememiş.

BAE, Esad’a devrilmeden günler önce en fazla destek veren ülkeydi.

ABD’de herhalde çaktırmamak için Esad düşedururken hakkındaki yaptırımları kaldırmayı konuşuyordu.

Ama anlaşılan CHP Genel Başkanı’na kadar giden bu sır, 1 ay sonra Beyaz Saray’a taşınacak seçilmiş başkan Trump’tan bile saklanmış.

Herhalde Trump’ı, Özel kadar güvenilir bulmamışlar.

Çünkü Trump çıkıp basın toplantısında şöyle dedi, Özgür Özel’den saatler sonra:

“Esad rejiminin devrilmesinin arkasında Türkiye var. Erdoğan çok zeki biri. Bunu binlerce yıldır istiyorlardı ve başardılar.

Suriye'ye giren o insanlar Türkiye tarafından kontrol ediliyor. Olsun, bu da bir savaş biçimi. Ben askerlerimin öldürülmesini istemiyorum.”

Numara yaptığını, Türkiye’yi gaza getirmeye çalıştığını söyleyenler var hala.

Halbuki Trump, artık ABD’nin seçilmiş başkanı ve istihbari-askeri konularda bilgilendiriliyor.

Ayrıca Trump ne için Türkiye’yi gaza getirmeye çalışsın. Zaten olan olmuş.

Türkiye’nin askeri olarak bir rolü de yok olan bitende.

Bu konuşmanın bağlamı da Türkiye’yi gaza getirmek değil, ABD içi tartışmalar.

Konuşmanın bütününde Suriye’den asker çekme kararının ne kadar doğru olduğunu anlatıyor, Demokratları eleştiriyor, ABD’nin Suriye’de olan bitende bir rolü olmadığını söylüyor, Obama’yı haklı olarak Suriye’de olan biten katliamlardan sorumlu tutuyor.

Peki, CHP neden sürekli böyle isabetsiz atışlar yapıyor?

Çünkü, CHP bütün yatırımını laik Esad’ı devirmek için Suriye’yi karıştıran AKP ve cihatçılar hikayesine yapmıştı.

Savaş sürerken CHP’li heyetler Esad’la görüşmeler yaptılar. Hatta b görüşmelerden birinde fotoğrafta görünen bir Suriye istihbaratı yetkilisi Reyhanlı Katliamı davasının da sanıkları arasında.
CHP Suriye’yi Türkiye’deki laik-İslamcı tartışması perspektifinden gördü.

Burada otoriterleşen iktidara itiraz ederken, kızarken, direnirken, Suriyelilere 50 yıllık bir aile diktatörlüğüne isyan etme hakkını çok gördü.

Bu isyanı, ayaklanmayı dış güçlere, Türkiye’deki iktidara bağladı. Tıpkı iktidarın Gezi olaylarına yaptığı gibi.

Ama bu çelişkiyi bile göremeyecek kadar ideolojik bir perde inmişti.

Hala da o perde kalkmış değil.

Şimdi de CHP ve Türkiye’deki diğer bazı sol muhalifler yıllardır doğruluğundan şüphe duymadıkları kendi hikayelerinden çıkamıyorlar.

Hala Suriye’yi, her dedikleri yanlış çıkmış, toplu mezarlar kazıldıkça üzerlerine büyük bir leke yapışacak uzmanlar üzerinden izliyorlar.

Bu hikayenin alıcısı da çok.

Çünkü Arapların herhangi bir konuda iyi bir şey yapabileceğine inanmayan, kendi kimliklerini bizden aşağı, geri ve kurtulmamız gereken Araplara karşı kurmuş, İslamofobik, bazıları mezhep taassubuyla davranan geniş bir kitle var.

Yani ortada cahillik, bölgeyi ve sahayı bilmemek yok. Bu ideolojik bir tercih. Bir bilmemezlik tercihi.

Özel bu konuşmaları kendi kafasından yapmıyor, CHP’nin diplomat ve dış politika kadroları var.

Ama onlar da aynı sorunlardan mustaripler.

Onlar da konuya mesafelerini kaybetmişler. Suriye’de olanlara kendi kültürel, sosyal habituslarından çıkıp bakamıyorlar. İktidara olan muhaliflikleri hakikatin önüne bir perde gibi inmiş.

Ama esas mesele ülkenin coğrafi konumundan mutlu olmamaları.

Mutlu olmadıkları, kendilerini ait hissetmedikleri bir konumda yaşıyorlar. Hayallerindeki Türkiye’nin komşuları Suriye, Irak, İran değil.

O yüzden sevmedikleri bir coğrafyayla ilgilenmek de istemiyorlar. İlgileniyorlar, sonra iğrenip, bu bataklığa girmemeliyiz, sırtımızı dönmeliyiz, Arapların işine karışılmaz gibi bir dış politika tezine varıyorlar.

Bunu da realist, maceracı olmayan dış politika sanıyorlar.

Ama işte atalarımız ülkeyi bu coğrafi konumda kurdu, Atatürk de bu coğrafi konumu kurtarıp Cumhuriyet ilan etti.

CHP’nin en iyi dış işleri bakanları Turan Güneş, İsmail Cem bu coğrafi konumla barışık oldukları için iz bırakmışlardı.

İkisi de diplomat ya da dış politika uzmanı değildi.

Ama biri Kıbrıs’ı alan dışişleri bakanı oldu, diğeri Türkiye’yi aynı anda hem Avrupa’ya hem de Ortadoğu’ya doğru açan dışişleri bakanı oldu.

CHP yönetimine kötü bir haber:

Maalesef uzun bir süre daha bu konumdayız, taşınamıyoruz.

Esad Ailesi acilen taşınmak zorunda kaldı ama Suriyeliler ebedi komşularımız olarak kaldı.

.21/12/2024 02:01

“Baba bu adamlar neden yerde çıplak uyuyor?”

93
Batılı ülkelerin Şam ziyaretlerine en son ABD Dışişleri Bakanlığı katıldı.

Üst düzey üç diplomatın fotoğraf karesi vermeden yaptıkları ziyaretin gecikmesinin sebebi Obama ve Biden ekibinin 2015’den sonra Suriye’deki tezlerinin çökmesi olabilir.

Suriye’yi Rusya ve İran’a terk etmişti Obama.

ABD heyetinin esas gündemi Suriye’nin de en büyük ihtiyacı.

Yaptırımları kaldırmak.

Bu yaptırımlar aslında 2020 yılında Esad’a karşı çıkarılmıştı.

Yaptırımların tuhaf bir adı var:

Sezar.

Peki nereden geliyor bu Sezar adı?

Sezar, 2011’den önce Suriye askeri polisinde görevli bir adli fotoğrafçının kod adı.

Görevi, normalde kazaları ve suç mahallerini belgelemek.

Ama iç savaş başlayınca rejimin hapishanelerinde öldürülen kişilerin cesetlerini fotoğraflama görevi ona verilir.

2011-2013 yılları arasında Sezar, her gün cesetlerin detaylı fotoğraflarını çekmek zorunda kalır.

Esad rejimi, öldürülen kişilerin kimliklerini ve ölümlerinin “gerekçelerini” belgelemek için bir numaralandırma sistemi oluşturmuştu.

Cesetlere önce tutuklandıkları hapishanenin bir numarası, ardından bağlı oldukları güvenlik biriminin numarası verilmektedir. Cesetlerin “ölüm sertifikası” düzenlenmeden önce arşivlenmek üzere de fotoğrafları çekilir.

Bir otoriter rejimin soğukkanlı bürokrasini çalışmaktadır.

Sezar, yıllarca tanık olduğu bu vahşet karşısında bürokrasinin çarklarından çıkmaya karar verir

2013 yılında yaklaşık 55.000 fotoğrafı gizlice Suriye dışına çıkarmak için Suriye muhalefetiyle ve insan hakları savunucularıyla temas kurar.

Fotoğraflar, uluslararası insan hakları örgütlerine ulaştırılır.

Belgeler, birkaç aşamada dijital olarak kopyalanır ve gizli ağlar aracılığıyla taşınır.

Bu sırada ifşa olduğu endişesiyle işe gitmeyen Sezar, kendini ölmüş gibi gösterir.

Sonunda 10 kişilik çalışma arkadaşlarından oluşan bir ekip ve fotoğraflarla Doha'ya kaçar.

Oradan Türkiye’ye geçer.

Aile fertleri Suriye'den çıkarılmadan Avrupa'ya gitmez.

Çünkü aile üyelerini de risk altında atmıştı.

Ve 2014 yılında ortaya çıkar. Başında bir mavi kapşonla ve sesi değiştirilmiş olarak

ABD Kongresi ve Avrupa Parlamentosu’nda fotoğraflarıyla birlikte ortaya çıktı.

Konuşmasında, rejimin hapishanelerinde yaşanan sistematik işkenceleri şu sözlerle anlattı:

“Her gün onlarca ceset fotoğraflıyordum. Cesetlerin çoğunda açlık izleri, dayak ve işkence izleri vardı. Bazılarının tırnakları çekilmiş, bazıları yanmış, bazıları elektrik verilmişti. Cesetler öylece bırakılıyordu; insanlık tamamen yok olmuştu.”

Esad, fotoğrafları inkar etti. Neden işkencenin fotosu çekilsin ki dedi.

Ama İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlar, fotoğrafların gerçek olduğunu onayladı. Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Parlamentosu, fotoğrafları rejimin insanlık suçlarını belgeleyen güçlü bir kanıt olarak kabul etti.

Fotoğraflar internette yayınlandı.

Ve insanlar kaybolan yakınlarını teşhis etmeye başladılar.

Ahmad al-Musalmani 2 Ağustos 2012'de, 14 yaşındayken, ailesinin güvenlik nedeniyle gönderdiği Lübnan'dan annesinin cenazesine katılmak üzere Suriye'ye dönmüştü. Beş kişiyle birlikte bir minibüste seyahat ediyordu.

Kontrol noktasındaki bir memur yolcuların telefonlarını aldı ve Ahmad'ın telefonunda Esad karşıtı bir şarkı buldu. Yolcu arkadaşlarından birinin bir gün sonra ailesine anlattığına göre, memur Ahmad'ı kontrol noktasındaki küçük bir odaya sürükledi. Yolcuların geri kalanı minibüsle yola onsuz devam ettiler.

Ahmad'ın amcası Dahi al-Musalmani Mart 2013'te ülkeden kaçmadan önce 20 yıl boyunca yargıçlık yapmıştı. Dahi İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne Ahmad'ın kaybolmasından sonra birkaç hükümet yetkilisiyle görüşmeye gittiğini söyledi. Ahmad'ın muhtemelen Hava Kuvvetleri İstihbaratı'nın gözetiminde olduğunu öğrendi ve Ahmad'ın serbest bırakılmasını sağlamak için 14.000 ABD Doları'ndan fazla rüşvet ödedi ama başarısız oldu. Sonunda aile üyelerinin kendisine tutuklanmak üzere arandığını söylemesi üzerine Ürdün'e kaçtı.

Sezar'ın fotoğrafları yayınlandığında amcsı Ahmad'ı aradı:

“Doğrudan Hava Kuvvetleri İstihbaratı'nın dosyasına gittim ve onu buldum. Bu bir şoktu. Onu burada görmek hayatımın şokuydu. Onu aradım, 950 gün boyunca onu aradım. Her günü saydım. Annesi ölürken bana 'Onu senin korumana bırakıyorum' dedi. Nasıl bir koruma sağlayabilirim?”

Deyr el-Zorlu olan Şam sakini Rehab el-Allawi, Suriye'deki ayaklanmadan önce Şam Üniversitesi'nde mühendislik öğrencisiydi. Alıkonulanların cesetlerinin Sezar tarafından çekilmiş fotoğrafları arasında bir kadına ait tek fotoğraf onunkiydi.

Askeri polisin özel bir birimi olan Baskın Tugayı onu 17 Ocak 2013'te tutukladığında Rehab 25 yaşlarındaydı. Rehab, Şam'ın yerel koordinasyon komitelerinden birinde - çalışıyordu.

Tutuklanmasının ardından aile, Suriye hükümeti içindeki kişisel bağlantıları aracılığıyla onu aradı.

Hanadi hakkında bilgi almak ve serbest bırakılmasını sağlamak için Suriye ordusu ve güvenlik servislerindeki çeşitli yetkililere 18.000 ABD dolarından fazla para ödediler ancak girişimleri başarılı olmadı.

Eski bir tutuklu olan Hanadi, İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne Rehab'la birlikte 215 Şube Askeri İstihbarat tesisinde üç haftadan uzun bir süre gözaltında tutulduklarını anlattı.

Hanadi, “24 gün boyunca yan yana hücrede birlikte kaldık Ailesini görmek istiyordu. Her zaman kardeşleri hakkında konuşurdu. Ailesi için korkuyordu” demişti.

Hanadi üç buçuk hafta sonra Adra Cezaevi'ne nakledildi. Rehab'ı bir daha hiç görmedi.

Mart 2015'te, Sezar'ın fotoğrafları internette yayınlandıktan sonra, bir kuzen aileyi aradı ve Rehab'ın fotoğrafının serbest bırakılanlar arasında olup olmadığını sordu. Kuzen “Rehab'a çok benziyor” dedi.

Aile Rehab'ı tanımış olsa da, tutukluluğu sırasında dış görünüşü değiştiği için, Rehab'ı hapishanede gören eski tutuklulardan teyit istediler.

Hanadi şöyle dedi:

“Bir gün kardeşi beni aradı ve yayınlanan fotoğraflardaki kişinin Rehab olup olmadığını sordu.... Giydiği pijamaları ve yüzünü tanıdım. Ayak parmaklarının şekli bile aynıydı.”

Sezar’ın fotoğrafları, uluslararası düzeyde siyasi yaptırımlara zemin hazırladı. 2020 yılında ABD’de kabul edilen Sezar Suriye Sivil Koruma Yasası (Caesar Act), bu belgeler temel alınarak hazırlandı. Yasa, Suriye rejimine karşı ağır ekonomik yaptırımlar getiriyor ve rejime yardım eden kişi ve kuruluşları hedef alıyor.

Yıllarca kimliğini gizleyerek yaşayan Sezar hala ortaya çıkmadı.

Birlikte kaçtığı çalışma arkadaşı ise nihayet Esad’ın devrilmesinden sonra gerçek adı, yüzü ve sesiyle ortaya çıktı.

Usame Osman.

Osman, evde bilgisayarında fotoğraflara bakarken küçük oğlunun yanında gelip “Baba bu adamlar neden yerde çıplak uyuyor” diye sorduğunu anlattı.

Bir de o fotoğrafların gözlerine bakarak verdiği sözü…

Kanazacağız.

Suriye gibi 50 senelik bir diktatörlük rejiminden geriye 100 bine yakın kayıp insan kaldı.

Bir dedikokodula hapishanelerdeki yer altı zindanlarında yakınlarını bulmayı umut ettiler.

Hapishanelerin çevresini kazdılar.

Ama Suriye İnsan Hakları Örgütü’nün başkanı TV’ye çıkıp gözyaşları içinde hapishanelerde hizli yer altı hücreleri olmadığını açıkladı.

“Onlar öldüler” dedi.

Bu haberi, Türkiye’de utanmazlık sınırlarını aşmış birileri yalan çıktı diye dolaştırıyor günlerdir.

Ve bunlar güya solcu, demokrat, işkence karşıtı insanlar.

100 bine yakın insan ülkenin her yerinde duvarlara yakınlarının resmini yapıştırarak, toplu mezarların kazılmasını bekleyerek yakınlarını bulmayı ümid ediyor.

Ama birileri 60 yıllık bir diktatörlük rejimine işkenceyi bile YAKIŞTIRMIYOR.

.23/12/2024 00:01

Bu terörist kime benziyor?

135
Almanya’nın Magdeburg kentinde sevimli bir Noel pazarı. Cuma akşamı tıklım tıklım dolu.

Bir BMW marka araba pazara son hızla daldı, 400 metre boyunca insanları biçti.

En az 5 ölü, 15’i ağır 200 yaralı var.

Her yaştan insanlar var ölülerin ve yaralıların arasında.

Bu korkunç vahşette ilk akla gelen daha önce Berlin’de bir Noel pazarına tırla giren IŞİD, El Kaide benzeri bir örgütün saldırısı olduğuydu.

Canlı yakalanan saldırganın profiliyle ilgili ilk bilgiler de bu şüpheyi doğrulamıştı.

BMW’yi süren saldırgan Suudi Arabistanlıydı ve adı Taleb Abdulmohsen’di.

AfD, Elon Musk, her ülkeden aşırı sağcı, Türkiye’den Suriye’deki laik diktatör devrildiği için depresyona girenler beklenen tepkileri vermeye başladılar.

Musk, buna “öldüren merhamet” dedi ve “aptal işe yaramaz” dediği Başbakan Scholz’u istifaya çağırdı. Aşırı sağcı, göçmen karşıtı AfD’nin bir sözcüsünün açıklamasını “tek yol AfD” diyerek paylaştı.

Konu hızlıca potansiyel tehlike göçmenlere, Suriye’de İslamcılara verilen desteğe, İsrail’in ne kadar haklı olduğuna bağlanıyordu ki katilin sürpriz profili ortaya çıkmaya başladı.

Aktif bir Twitter kullanıcısıydı. 121.378 tweet atmıştı.

Ama adını Google’layanlar daha da sürpriz içeriklerle karşılaştılar.

Çünkü saldırgan birkaç yıl önce BBC, SkyNews, FAZ gibi prestijli medyalara röportajlar vermiş bir isimdi.

50’li yaşlardaydı.

Suudi Arabistanlı bir Şii aileden geliyordu.

2006 yılında dini baskı ya da işlediği bir suçtan dolayı, tıp eğitimine devam ederken Almanya’ya gelmişti.

Psikiyatr olmuştu ve 18 yıldır son olarak da hapishanelerde psikiyatr olarak çalışıyordu.

onun

Ama kimliğinin en baskın özelliği bunlar değildi: Çok sert bir İslam karşıtıydı.

Suudi Arabistan’da Şii olmanın getirdiği bir travmayla mı bilinmez, kendi kimliğine, İslam’a karşı nefret doluydu.

2019 yılında FAZ gazetesine verdiği röportajda kendisini “Tarihin en saldırgan İslam eleştirmeni” olarak tarif etmişti.

2016'da Twitter’a da sadece “İslam’a karşı yazmak için girmişti.

8 yılda paylaştığı 121.378 gönderinin özeti radikal bir İslam karşıtlığıydı.

Buna sıkı bir İsrail taraftarlığı hatta Siyonizm destekçiliği eşlik ediyordu. Hamas, Gazze üzerine ırkçı, nefret dolu tweetler atmıştı. Büyük İsrail haritalarını destek mesajları eşliğinde paylaşmıştı.

Bu aktif anti-İslam profilini aktivizme de çevirmişti.

“wearesaudis.net” isimli bir internet sitesi kurarak, dini baskı yüzünden Suudi Arabistan’dan kaçmak ve Batı’ya iltica etmek isteyenlere, özellikle de kadınlara yardım etmeye başladı.

Bu Batı medyasının üzerine atlayacağı bir profildi.

FAZ, BBC, Skynews onun bu çalışmalarını öven haberler yaptılar.

BBC, onu “Suudi bir sürgün tarafından kurulan bir web sitesi, diğer eski Müslümanların Körfez ülkelerindeki zulümden kaçmalarına yardımcı oluyor” diye tanıtmıştı.

FAZâ verdiği röportajda anti-İslam fikirlerini anlattı:

“Aynı zamanda İslam'ı eleştirmekten de hiç vazgeçmediniz; Twitter'da her hafta din karşıtı argümanlar içeren onlarca tweet atıyorsunuz.

Ben tarihteki en saldırgan İslam eleştirmeniyim. Bana inanmıyorsanız Araplara sorun.

Eleştirinin amacı nedir?

İnsanların kendi başlarına düşünmeyi öğrenmelerini istiyorum. Twitter'da benim yüzümden İslam'dan çıkmak isteyen çok sayıda Müslüman var. Ben bu insanlara hep şunu yazıyorum: “Hayır, benim yüzümden İslam’dan ayrılırsanız bunu kabul etmem. Bu sizin kendi inancınız olmalı.

Tüm tecrübelerinize rağmen kadınların eşit haklara sahip olduğu bir İslam'ın olabileceğine inanıyor musunuz?

Hayır, öyle düşünmüyorum. İyi İslam diye bir şey yoktur.”

Bu radikalizm ve aktivizm bir süre sonra Müslüman ülkelerden gelenlere kapılarını açan Alman devletine ve ırkdaşı ve eski dindaşı göçmenlere nefrete dönüştü.

Merkel’in Almanya’nın kapılarını Suriyelilere açtığı için öldürülmesi gerektiğini söyleyecek kadar nefret doluydu:

“Almanya’da ölüm cezası olmadığı için Merkel, Avrupa’yı İslamlaştırmaya dönük gizli projesi nedeniyle hayatının geri kalanını hapiste geçirmelidir ama eğer ölüm cezası geri getirilirse öldürülmeyi hak ediyor.”

Bu nefretle AfD taraftarı oldu. AfD’lilerin ve Amerikan sağcılarının platformlarında konuştu.

Tabii Elon Musk’ın, İngiltere’den İtalya’ya her türlü diğer aşırı sağcının hayranı, Radio Genova gibi hesapların sıkı takipçisiydi.

X hesabındaki kapak fotoğrafına bir tüfek koymuştu.

Profilinde Almanya’ya öfke kusuyordu:

“Almanya’yı ülke içinde ve dışında Suudi sığınmacıları avlıyor” , “Avrupa’yı İslamlaştırmak istiyor ”, “Sokrates’in öldürülmesinden Alman ulusu sorumlu”

Aralık 2023’te X’te Alman devletini, Suudi Arabistanlı mültecilere zulmetmekle suçlamıştı:

“Sizi temin ederim ki intikam yüzde 100 gelecektir. Hayatıma mal olsa bile.Bunun bedelini Almanya ödemek zorunda kalacak. Çok büyük bir bedel.”

Arapça bir mesajında da tehditler savurmuştu:

“Sizi temin ederim ki Almanya savaş istiyorsa bunu yapacağız. Almanya bizi öldürmek isterse onları katlederiz, ölürüz ya da gururla hapse gireriz. Bütün barışçıl yolları tükettiğimiz için polisten, emniyetten, savcılıktan, yargıdan, İçişleri Bakanlığından yeni suçlarla karşılaştık. Barışın onlara hiçbir faydası yok.”

2023 yılında onunla teması olan Suudi bir kadın adını vererek “Almanlara yönelik bir saldırı yapacağını” ihbar eden bir mail atmıştı. Ama maili yanlışlıkla ABD’de bir karakola göndermişti.

2013 yılında bir hakaret davasından aldığı cezadan başka sabıkası yoktu.

Suudi Arabistan, birkaç kez Almanya’da iadesini istemişti.

Ama Almanya, iadesini reddedip, siyasi sığınma hakkı vermişti.

Ama bu kendi toplumundan başlayan nefret, Almanlardan nefrete vardı.

Ve dediğini yaptı.

Kiraladığı bir BMW ile Noel pazarında katliam yaptı.

Taleb Abdulmohsen, terör uzmanlarını bile şok eden bir terörist profili.

Kimse Almanya’ya fazlasıyla entegre olmuş, ateist, Batılılar gibi olmuş bir psikiyatrın katliam yapabileceğini herhalde düşünmezdi.

Meczup da denip bir kenera atılacak bir profil değil. O yüzden hala aslında takiyye yapan bir cihatçı olduğunu iddia edenler var.

Halbuki nefretin tek bir biçimi yok. Her türlü derin nefret şiddeti doğurur

Kendisinden, kendi kimliğinden nefret de tehlikeli ve yıkıcı bir duygu.

Taleb Abdulmohsen profili de az görünen, sıradaşı bir profil sayılmaz.

Bu self-nefret münferit değil.

Avrupa siyasetinde bile pek çok örneği var artık.

Aşırı sağcı, İslam karşıtı Somali asıllı Hollandalı Ayan Hırsi, solcu ailesiyle 1980’de Türkiye’den bir botla kaçırılmış, şimdi göçmen karşıtlığı yapan Dilan Yeşilgöz, Cem Özdemir, İngiliz Muhafazakar Parti’deki göçmen karşıtı eski göçmen siyasetçiler ilk akla gelenler…

Ama kendi kimliğinden, toplumundan, kültüründen nefret bize de çok tanıdık bir profil. Türkiye’nin radikal modernleşme ve Batılılaşma deneyimi bu profilden çok fazla insan yetiştirdi.

Türk modernleşmesinde dindarlık köyde, taşrada bırakılması gereken bir geri yaşam tarzı oldu. Neredeyse bütün modernleşme, şehirlileşme bu geri yaşam tarzından kurtulmanın karşıt kimliği olarak ortaya çıktı.

Ama bu dinden çıkma aşamasına da pek varmadı.

Son zamanlarda İslam’dan arkasını yakarak çıkanların, ani aydınlanmayla gözleri kararıp eski hukuk tanımayanların ise kamusal tartışmaya, kutuplaşmaya odun atmak dışında bir katkısı pek olmuyor.

Dinle olan şahsi travmasını topluma nefrete dönüştürmenin bir aydınlanma olduğu da meçhul.

En azından kendinden başka kimseyi aydınlatmayan bir aydınlanma bu.

Ama tabii ki bir anda hidayete erenler gibi, ani seküler aydınlanma yaşayanların da bağra basıldığı ortamlar, ülkeler var.

Bu profilleri bekledikleri sosyal değişimin öncüsü olarak görüp heyecanlananlar, onlara olduklarından daha fazla anlam yükleyenler, onların dönüşümünü, saf değiştirmesini, itirafçılığını kendi fikirlerinin doğrulanması için fırsat olarak kullananlar hep oldu.

Taleb Abdulmohsen de benzer bir muamele görmüş. Ortadoğu’da dini baskı altındaki kadınları kurtaran bir kurtarıcı olarak bağra basılmış, hiçbir temsil gücü olmayan bu profile umutlar bağlanmış, radikalliği, İslam karşıtlığı adı altında büyük kitlelere düşmanlığı görmezden gelinmiş.

Sonuç nefretin seküleri, dincisi, aydınlanmışı, aydınlanmamışı olmadığı gerçeğiyle yüzleşmek oldu.

Müzakereye kapalı olan fikirler kendi içinde çürür, kurucu ötekisi başkaları olan kimlikler insanların ahlakını bozar, kendi toplumuyla ilişki kuramayan, iknadan tümden vazgeçen, onu şeytanlaştıran hiçbir aydınlanma, özgürleşme de o toplumu özgürleştiremez, aydınlatamaz.

Başkasına benzemeye çalışan saygın da olmaz.

Bazen bu radikallikten terörist bile çıkabilir.

.28/12/2024 00:01

Şakir Paşa Ailesi’nin televizyonlarda izlenemeyecek hikayesi

116
Now Tv’nin yeni dizisi Şakir Paşa Ailesi, ilk bölümünden itibaren büyük ilgi gördü.

Spoiler gibi olmasın ama aile üyeleri büyüyünce Cevat Şakir Kabaağaçlı, Fahrelnissa Zeid ve Aliye Berger olacaklar.

Yazının bundan sonrası dizyi izleyecek ama ailenin hikayesini bilmeyenler için spoiler olabilir.

Ama olmayabilir de.

Çünkü ailenin hikayesinin bazı kritik bölümleri dizinin senaryosuna girmeyi başarabilecek mi emin değilim.

Özellikle Now TV’nin prime time izleyicileri, az önceki ana haber bülteninde her akşam altın çağ gibi her konunun getirilip bağlandığı erken Cumhuriyet dönemiyle ilgili gerçekleri öğrenmek istemeyebilir.

Dizi ailenin hikayesini Büyükada’daki konaktan başlatmış ama hikayenin öncesi de çok ilginç.

Antalya Elmalı’dan göç ettikleri Orta Anadolu’daki bir kasabadan adlarını alan Kabaağaç ailesi, daha sonra yerleştikleri Karahisar-i Sahib’de (Afyon) yüzlerce yıl medreseler kurup âlimler yetiştirmiş varlıklı bir aileydi.

19. yüzyıldan itibaren ailenin erkek çocukları artık medreseye değil, İstanbul’a askeri okullara gitmeye başlamıştı.

Ahmet Cevat ve Mehmet Şakir kardeşler gibi. İki kardeşten ağabey Ahmet Cevat, paşa olarak İkinci Abdülhamit döneminde sadrazamlığa kadar yükselmiş, kardeş Mehmet Şakir Paşa ise önce Girit ardından Atina’da sefir olarak görev yapmıştı. Girit’te tanıştığı İsmet Hanım’la evliliklerinden üçü erkek, dördü kız yedi çocukları oldu; 1890 yılında Girit’te dünyaya gelen ilk çocuklarına da sadrazam olmuş amcasının ismi verildi: Musa Cevat Şakir.

Şakir Paşa ailesinin diğer üyeleri; Asım (Asım Kabaağaç), Mihrinnisa Hakkiye (Hakkiye Koral), Nurunisa Ayşe Sıdıka (Ayşe Erner), Mustafa Suat (Suat Şakir Kabaağaç), Fahrünnisa Emine (Fahrelnissa Zeid/Ressam), Hayrünnisa Hatice Aliye (Aliye Berger/Ressam).

ai.jpg

Aile Girit’ten Atina’ya taşındı. Bu arada amcaları Sadrazam Cevat Paşa, gözden düşüp, Şam’a sürgüne yollanmış, hastalanmış ve 49 yaşında hayata veda etmişti.

Bu muameleden çok etkilenen kardeş Şakir Paşa, devletteki bütün görevlerinden istifa ederek savaşın başlamasından önce 1914 yılında çocuklarını alıp Büyükada’da bir köşke taşındı. Yatırım için Selanik’te açtığı otel de Balkan Savaşları’yla elden gidince, aile maddi olarak zorluklar yaşamaya başlamıştı.

Bütün bunlar yaşanırken, Cevat Şakir, Robert Kolej’de başladığı eğitimine, Oxford’da devam etmekteydi. Ama Yeni Çağ Tarihi okuduğu üniversitenin iyi bir öğrencisi sayılmazdı. Daha çok Avrupa’yı geziyor, sevgilileri oluyor, dil öğreniyor ve epey para harcıyordu.

Ailenin maddi durumunun bozulması da onu durdurmamıştı. 22 yaşında İtalya’da tanıştığı, ressamlara modellik yapan Aniesi adlı bir İtalyan modelle evlenmiş, Mutarra Agustina adında bir de kızları olmuştu.

Cevat, İtalyan eşini ve kızını da yanına alıp İstanbul’a geri döndü. Aile bu yaşta, bunca maddi zorluk içindeyken, işi bile olmayan Cevat’ın İtalyan bir modelle evlenip çocuk sahibi olmasından hiç hoşlanmamıştı.

Buraya kadar olan kısmı dizide anlatıldı.

Bundan sonrası biraz spoiler olabilir.

1914 yılının yazında Şakir Paşa, üç oğlu Asım, Cevat ve Suat’ı da yanına alarak memleketleri Afyon’daki mandıra çiftliklerine gitti. Uzun süredir uğramadığı çiftliğin gelir-gider durumlarına bakacak, belki kızının yaklaşan düğünü için masrafları buradan gelecek parayla karşılamaya çalışacaktı.

29 Temmuz 1914 günü gecesi Afyon’daki çiftlik evinde Şakir Paşa’yla oğlu Cevat Şakir arasında ne geçtiği hakkında ise rivayetler muhtelif.

O gece ne olduğunu önce mahkeme evrakından okuyalım:

“...üçyüzotuz senesi Temmuzunun onaltıncı gecesi Karahisar-i sahib’in mandıra çiftliğinde müsafereten ikamet eden pederi Şakir Paşa’yı katl eylediği iddia kılınmasından dolayı cinayetle ittiham olunan İstanbul Büyükada’da ikamet eden yirmidört yaşında Musa Cevad Bey bin Şakir Paşa’nın icra kılınan muhakemesi neticesinde... talep ettiği parayı vermemesinden dolayı pederi Şakir Paşa’yı katle cüreti sabit...”

15 Nisan 1918 tarihli temyiz kararına göre Cevat Şakir, o gün çiftlikteki birine eczaneyi sorup dışarı çıkmış ve yarım saat sonra geri dönmüştü. O gece çiftlikte olan ama uyudukları için olan biteni duymayan kardeşleri Suat ve Asım ile çiftliğin kâhyası Hacı Muhiddin ise ilaçla uyutulmuş gibi hissettiklerini söylemişlerdi. Evraka göre Şakir Paşa’nın sürekli odasında olan köpeğine ise o gece zehir içirilmişti.

Ama temyizde de sonuç değişmedi. 24 yaşındaki Cevat Şakir silahla babasını öldürmekten 15 yıl kürek cezasına çarptırıldı.

Haberin geldiği gecenin sabahında Büyükada’daki köşkte yaşananları Şakir Paşa Ailesi kitabında Fahrelnissa Zeid’in kızı Şirin Devrim şöyle anlatır:

“O uğursuz gecenin sabahında Nisa, annesini yukarıdaki salonun ortasında diz çökmüş, öne arkaya sallanarak “Allah’ım, Allah’ım bana yardım et” diye ağlayıp inlerken gördü. Öbür yanda Ayşe, Cevat’ın fotoğraflarını çerçevelerinden çıkarıyor, bin parça edip üzerinde tepiniyordu. Nisa büyük bir şaşkınlık ve korku içindeydi. Bütün bu garip davranışların anlamı neydi? Ama öğrenmeye fırsat kalmadan, Aliye ile birlikte Üsküdar’da yaşayan halalarının evine yollandılar ve ancak cenaze kalktıktan sonra dönebildiler. Onlara babalarının bir kalp krizi geçirip öldüğü ve bu konu hakkında soru sormamaları söylendi.”

Şirin Devrim’in kitabından annesinin öldüğü güne kadar bu konuda konuşmadığını öğreniyoruz. Bir seferinde onu sorularıyla sıkıştıran kızına sadece şunu söylemiştir:

“Haklısın belki bilmek istemiyorum.”

Devrim’in konuşturabildiği tek kardeş ise o gece çiftlikte olan dayısı Suat oldu:

“Suat Dayım, kurşunların konuştuğu gece, çiftlikte bulunan tek aile bireyiydi. Uzun yıllar sonra onun ağzından alabildiğim öykü ise en korkuncudur. Cevat Dayım, sözde babasını aldırmak ve işe politik bir suikast ya da hırsızlık süsü vermek için, kendisini, lalayı ve hatta köpekleri Tom’u ilaçla uyutmuş ve Şakir Paşa’yı uykusunda vurmuş. Bu duyduklarımı uygun dille aile üyelerine aktardığım zaman, her biri ayrı ayrı isyan etti.”

Peki, Cevat Şakir neden babasını öldürmüştü?

Kimilerine göre sebep paraydı. Aralarında Cevat Şakir’in müsrifliğinden ya da imzasını taklit ederek zimmetine para geçirmesinden dolayı bir tartışma çıkmış, sonunda silahlar konuşmuştu.

Daha korkunç teze göre, Şakir Paşa, Cevat Şakir’in İtalyan eşine ilgi duymuş, tecavüz etmiş, bunu öğrenen Cevat da babasını öldürmüştü. Cevat Şakir’in hayatının anlatıldığı 1994 yapımı Mavi Sürgün filmi bu tezi işlemişti.

Ama Cevat Şakir, anılarını yazdığı Mavi Sürgün’de o geceden hiç bahsetmedi. Anılar tahliye olup döndüğü İstanbul’dan başlıyordu.

Sadece tek bir kere o geceyi anlatmıştı. 1957 yılında, Antik Yunan klasiklerinden yaptığı çevirilerle tanınan, arkeolog Azra Erhat’la mektuplaşmalarının birinde:

“Birçok şeyler var ki, onları sana söylemeye can atarım. Bunlar hep dilimin ucundadır. Bir kere temas etmiştim. Korkarım söylemeye, ya kendimi haksız olarak berbat etmeye, yahut kendimi tamamen haklı çıkarmaktan çekinirim de ondan... Gelgelim hakikate yani bana. Çocukluktan çıkmaya başlar başlamaz, bende bir isyan belirdi. İlk önce müteessir olurdum sonra rebellion... Gelelim fatal (ölümcül) geceye. Sürgün’de bir cümle vardır Zekeriya hakkında. İnsanın hayatında yolların ayrıldığı bir noktaya gelir. Bir yolda giderse Lucifer olur, şeytan olur insan, öteki yoldan giderse melek, evliya, martyre olur. Amma yolun sağında veya solunda gitmeyi tercih etmek tamamen iradenizde olmayabilir. Bir çöp, terazinin bir kefesine ağır basabilir. Bu cümlem büyük bir tecrübenin neticesindedir. Eh canım münakaşa pek karışık konular üzerineydi ve pek şiddetliydi. Babam çiftlikte her zaman bir suikasttan korktuğu için, yanında tabancalar ve silahlar bulundururdu. Evvela zengin bir adam, sonra asker. Münakaşa öyle bir raddeye vardı ki benim üzerime ateş etti. Ben rastgele oradaki bir tabancayı alarak, -amma onun eli tabancaya giderken yüzünden okudum- ona doğru nişan almadan ateş ettim. Il y a eu deux coups. İlkin onunki sonra -hemen sonra- benimki. Aynı zamanda gibi bir şey. Bu münakaşa götürmez, yoksa ölen ben olurdum. Hayır o öldü! Ben de ölümden beter mahvoldum. O kurtuldu. Korkunç bir acı duydum. Amma vicdan azabı duymadım. Ondan daha korkunç bir şey oldu. Kendi kendime olan güvenimi kaybettim. Yani kendimi o gün bugün yalan sayıyorum. Beni methettikleri zaman kızarım. Mamafih olanlar üzerine yürürsek şöyle: hapishanede gece rüyamda çocukluğumu görürdüm. Uyanınca rüya imiş diye sevinirdim, hapishanede olduğum halde. Yani ondan kurtulduğuma sevinirdim.”

Kötü bir çocukluk, güçlü Paşa babayla sorunlu ilişkiler, çalkantılı bir hayat, para, tecavüz... Cevat Şakir’in babasını neden öldürdüğü hâlâ bilinmiyor. Ama herhalde gerçek sebebin farkında olan annesi İsmet Hanım, mahkemede ‘oğlunun karakterinin kasıtla babasını öldürmeye uygun olmadığını, muhakkak bunun bir kaza olduğunu” söylemiş ve kardeşlerinin sırt çevirdiği Cevat Şakir’in arkasında durmuştu. Sadece onun değil, ortada kalan İtalyan eşi ve kızının da. Uzun yıllar birlikte yaşamışlar, daha sonra İtalyan kadın, Cevat Şakir’i beklemekten vazgeçip kızını da alarak İtalya’ya gitmişti. Cevat Şakir’in kızı İtalya’da bir Vatikan avukatıyla evlendi

Cevat Şakir ise 6.5 yıl hapis yattıktan sonra 1921 yılında ağırlaşan veremi nedeniyle çıkarılan bir afla bir o kadar daha cezası varken tahliye edildi. İstanbul’a annesinin yanına geldi. Onun hapis yattığı yıllarda Birinci Dünya Savaşı olmuş, bitmiş, döndüğü İstanbul da artık işgal altında bir şehirdi.

Tarihçi Feza Kürkçüoğlu’nun bir hurdacıda bulduğu Cevat Şakir’e ait mahkemenin temyiz kararının üzerinde iki vize dikkat çekiyor. Bu vizelere göre, Cevat Şakir hapisten çıktıktan sonra İstanbul’da çok fazla kalmamış, önce Yunanistan’a, ardından İspanya’ya gitmiş. İspanya’da Pilar adlı bir İspanyol bir kadınla aşk yaşamış, hatta ondan bir erkek çocuğu olmuştu. Bu çocuk da 1936-39 İspanyol İç Savaşı sırasında hayatını kaybetmişti.

Cevat Şakir, hızlı Avrupa macerasından sonra yeniden İstanbul’a döndüğünde artık bambaşka biri olmuştu.

Annesinin isteğiyle dayısının kızı Hamdiye Hanım’la evlenmiş, Sina adında bir oğlu olmuştu. Üsküdar’da oturuyor ve annesi ile kız kardeşi Ayşe’nin müntesibi oldukları Kenan Rifai’nin sohbetlerine devam ediyordu:

“Bir aşağılık duygum yoktu ki işgal halkına Batı medeniyetini anladığımı göstermek için smokin ile tekkeye gideyim? Üsküdar’da evde ırakiyeyi başıma takar, hayderiyi sırtıma giyer, Beşiktaş’a ya da Köprü’ye çıkıp, oradan Fatih’e giderdim. Şehrin camilerinde namaz kılmak hoşuma giderdi. Üsküdar’da Şemsipaşa Camii’nde, işgal edilmiş şehirden bir uzaklık duyardım. Akşam namazı için Karacaahmet’te, Marmara’ya bakan bir camiyi seçerdim. Batan güneşin kopardığı heybetli renk kıyametinin kıpkızıl angısı göklerde hâlâ inlerken orada akşam namazı kılmaktan çok hoşlanırdım...”

Sedat Simavi’nin Diken dergisinde çalışıyordu. Derginin kapaklarını o hazırlamaktaydı. O kapaklardan birine bir gün, Millî Mücadele’ye karşı yazılar yazan Ali Kemal’e hakaret eden bir karikatür koyduğunda, İngiliz işgal kuvvetlerinden iki subay dergiyi basmış, gözaltına alınmaktan son anda kurtulmuştu.

Bu arada ordu İzmir’i işgalden kurtarmış, İstiklal Harbi kazanılmış, Ankara’da yeni bir Cumhuriyet kurulmuştu. İstanbul’da kurulan Cumhuriyet gazetesine ortak ve başyazar olmak için Ankara’daki Matbuat Umum Müdürlüğü’nden ayrılarak İstanbul’a gelen Mehmet Zekeriya Bey (Sertel), Cumhuriyet’ten bir süre sonra ayrılmış ve Resimli Ay adında bir dergi çıkarmaya başlamıştı. Hürriyet ve demokrasi şiarını benimsemiş derginin sloganı Abraham Lincoln’un o meşhur sözüydü: Halkın, halk için, halk tarafından idaresi...

Ama bu mücadele için zor zamanlardı. Dergi, Millî Mücadele’yi bütün halkın kazandığını vurgulayan yayınlar yapıyor ve bir meçhul asker anıtı dikilmesini savunuyordu.

Cevap, Atatürk’ün yaveri Kılıç Ali’den gelmişti. Kılıç Ali “Meçhul asker anıtını öne sürmek, Başkomutana nankörlüktür” diyerek sert bir cevap kaleme almıştı.

Bu zor zamanlarda Cevat Şakir, Sedat Simavi’nin referansıyla 1924 yılından itibaren Zekeriya Sertel’in Resimli Ay’ında yazmaya başladı:

“Cevat Şakir, Abdülhamit’in ünlü paşalarından Şakir Paşa’nın oğluydu. İngiltere’de Oxford Üniversitesi’nde öğrenimini bitirmişti. İngilizce, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca ve Rumca’yı anadili gibi biliyordu. Fazla olarak Latince de biliyordu. Ünlü İtalyan şairi Dante’nin İlahi Komedya’sını Latince ezbere olur, sonra Fransızca ve Türkçe’ye çevirirdi. Çok zeki, çok bilgili, çok kabiliyetli bir adamdı. Uzun boylu sevimli bir insandı. Fakat başından büyük bir kaza geçmiş hapse düşmüş, gerek ailesi gerek toplum onu bir kenara atmıştı... Zengin bir ailenin çocuğu olduğu halde işsiz, parasız ve kimsesiz kalmıştı. Bir ara Rufai tekkesine girerek ruhunu tedavi etmeye çalışmıştı... Aylardan beri iş arıyor fakat kimseye derdini anlatamıyordu.”

İşte esas dizi için tehlike kısım şimdi başlıyor.

Kısa bir süre sonra Şeyh Said İsyanı patlak verdi. 4 Mart 1925’de de isyan gerekçesiyle Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarıldı. Artık sessizlik vaktiydi. Her türlü eleştiri ve yayın, isyana teşvik suçuna sokulabiliyordu.

Kanun önce Ankara’ya muhalif yayınlar yapan İstanbul basınını vurdu. Tavsir-i Efkâr’dan Velid Ebuzziya, Vatan’dan Ahmet Emin Yalman tutuklanıp, Diyarbakır’daki İstiklal Mahkemesi’ne gönderilmişti. Ülkenin ünlü gazetecileri, Diyarbakır’da bir camiinin içinde üst üste toplanmış isyancıların yanına kapatılmak istenmiş, Velid Ebuziyya’nın ayaklarına zincir vurulmuştu. Bunun üzerine Ahmet Emin Yalman’ın, Mustafa Kemal’e telgraflar göndererek artık gazetecilik yapmayacağına dair söz vererek yargılanmaktan kurtulduğu söylenir. Yalman gerçekten uzun yıllar gazeteciliği bırakıp, araba lastiği satmış, reklam yazarlığı yapmıştı. Babiali’nin en meşhur isimlerinden Hüseyin Cahit ise gazetesi Tanin’de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’daki polis aramasını “Baskın” diye verdiği için yargılanıp, Çorum’a sürgüne gönderilmişti.

Bu şartlar altında 13 Nisan 1925 günü çıkan Resimli Ay’da, Cevat Şakir’in Hüseyin Kenan mahlasıyla bir hikâyesi yayınlandı. “Hapishanede idama mahkûm olanlar bile bile asılmaya nasıl giderler?” adlı hikâye yayınlamadan önce Cevat Şakir, Zekeriya Sertel’le endişesini paylaşmıştı ama Sertel, olayın isyanla bir alakası olmadığını söyleyerek yazıyı basmıştı. Yazıda Cevat Şakir, hapisteyken tanıdığı asker kaçağı oldukları için idam edilen dört erin son gecesini anlatıyordu:

“Harb-i umuminin sonlarına doğru bütün memleket asker firarileriyle dolmuştur. Bu hale engel olmak isteyen evliya-yı umur, ikide bir de şiddetli tedabire tevessül ederlerdi. Epeyce zamandan beri hiçbir tarafta kaçakların idamları vaki değil iken birdenbire Türkiye’nin birçok şehirlerinde “sairlerine ibret-i müessire” olsun diye birçok kaçaklar asılırdı... Fakat müteessir olmasınlar diye divan-i harpler kendilerine hükmü tefhim etmezdi. Bunun için bu zavallılar, duruşmanın gelecek celsesini beklerken asılmaya götürülürlerdi.

Sonbahar esnasında idi. Kunduzlu Mehmet, Karaçörenli (Karacaviranlı) Koca Yunus, Balta Mahmut ve İşıklarlı (Aşıklarlı) Himmet bir akşam evvel muhakemelerinin gelecek celsesini beklerken hapishanede ne kadar şen ve kaygısız vakitlerini geçiriyorlardı. Öyle ya, yirmişer defa kaçanlar salıverilirken yalnız iki defa kaçmış olan kendileri mahkûm edilmeyeceklerdi ya!

Lakin o günün akşamına doğru üzerlerine bir acı şüphe çöktü. Mahpusların akrabası, karıları, çocukları, arkadaşları kendilerini görmeye gelince ’kapıcı’ denilen mahpuslardan biri, kimin akrabası gelmişse onu iç kapıdan ’yangın var’ nidasına benzer bir eda ile ünler, yani çağırırdı. Bu akşam tekmil tutukluları müteessir eden şey bu inleyişin kesilivermesiydi. Her ne vakit bazı mahkûmlar idam edilecek olsalar, idamlarından bir gün önce hapishane müdürü ziyaretçileri, mahpuslarla konuşmaktan ve görüşmekten men ederdi.

İşte dört delikanlı firarinin zihnine şüphe girmişti. Acaba içlerinden hangisi asılacaktı.
Bu bulmacayı çözebilmek için gardiyanlara dolgunca bahşiş verdiler. Öğrendiler ki darağaçları dört taneydi. İşte o zaman anladılar, asılacak olan insanlar ta kendileridir. Bu erler ertesi günü asılacaklarını anlayınca evvelemirde gidip yıkanmışlardı. Zavallı dörtler yıkandıktan sonra tekmil eşyalarını sattılar. Aldıkları paraları da tutukluların en fakirine dağıttılar. Yirmişer yaşlarında olan Yunus, Mahmut ve Himmet gece düşündüler. Birçok sigaralar içtiler. Lakin genç bünyeleri dayanamadı yahut Allah onlara acıdı da işkencelerini kısaltmak için uyku gönderdi. Velhasıl zavallılar, pencerenin yanına başlarını dayayıp uykuya daldılar.

Yalnız, Kunduzlu Mehmet pencerenin yanına oturdu. 26 yıllık hayatının mühim vakaları gözünün önünde birer geçit resmi yaptı. Seferberlik ilan edilince askere alınmıştı. Harp esnasında Çanakkale’de birkaç defa yaralanmıştı. Uzun yıllar içinde kendisi ancak köye gitmek için izin almıştı. Hâlbuki evlatlarını çok özledi. Bir defa uzak sınırlara doğru şimendiferle sevk edilirken tren, köylerinin ta yanı başından geçmişti. İşte yüz adım ötede köylerinin evlerini, hatta kendi evinin çatısını görüyordu Uzun zamandır görmediği çocukları ta şuracıkta, şu çatının altında yaşıyorlardı. Ama gidip de geri dönmemek vardı. ‘Çocuklarımı bir defa göreyim’ dedi. Arkadaşları sen atlarken biz havaya ateş açarız dediler, zira kim atlarsa atlasın vurulsun diye emir vardı. Velhasıl trenden atladı. Bu, işte bir firar vakası olmuştu. Şimdi de onun için asılacaktı.

Derken uzaktan bir zincir şakırtısı duyuldu. Bu korkunç ses, onu ve arkadaşlarını götürüp asacak olan jandarmaların yaklaştığını bildiren meşhur bir haberdi. Kunduzlu, bir anne şefkatiyle arkadaşlarını uyandırdı. Onlar uyanınca anladılar,
“Bismillah” diyerek kalktılar. Sonra, bu dört kahraman, diğer mahpuslarla kucaklaşarak helalleştiler. Gidip kelepçeleri, prangaları, zincirleri taktırdılar. Dik dik ve emin adımlarla yürüyerek hem hapishaneden, hem de hayattan uzaklaştılar. Onlar ölüme değil sanki düğüne gidiyorlardı... Karakuşi bir emrin kurbanı olarak öldürülecek olan bu dört Anadolu çocuğunun ölümle istihza eden vakur hareketleri bana hapishanede yaşayanların yeni bir köşesini gösteriyordu... Onlar öldüklerine değil, gürültüye gittiklerine yanıyorlardı. Hapishanede hakiki katiller keyif sürerken onların öldürülmesi... İşte zavallıları öldüren manevi azap asıl burada idi. Fakat gittiler ve bir daha gelmediler. O gece bütün hapishane onların matemini tuttu.”

Dergi yayınlandıktan sonra korktukları başlarına geldi. Cevat Şakir ve Zekeriya Sertel gözaltına alındılar. Ankara’ya götürülmek üzere getirildikleri tren istasyonunda karşılaştılar:

“İstasyonda Cevat Şakir’le karşılaştım. Onun da yanında bir polis vardı. Onu da aynı trenle Ankara’ya götürüyorlardı. Şaşkın şaşkın birbirimize baktık. O da bir şey bilmiyordu. Meçhuller içinde yaşamak ne kadar güç... Kaderine sahip değilsin. Hiçbir tedbir alamazsın. Ne yapacağını bilemezsin. Akıntıya tutulmuş bir saman çöpü gibi sürüklenip gidersin. Trende Cevat Şakir’le düşündük taşındık, mademki ikimizi birden tutmuşlardı, şu halde bu iş, Cevat Şakir’in Resimli Ay’da çıkan yazısıyla ilgiliydi. Bu hikâyenin o günün olaylarıyla yakından uzaktan ilgisi yoktu.”

Cevat Şakir’in daha büyük korkusu vardı. Ankara’daki İstiklal Mahkemesi’nin başkanı Kel Ali (Ali Çetinkaya), Afyon’da babasını vurduğu olay sırasında oranın Jandarma Komutanı’ydı. Olayı yakından biliyordu. Ya kendisini hatırlarsa ve ya cinayetle ilgili sorular sorarsa?

Ankara’ya vardılar. Polis Müdürlüğü’nün bodrum katında karanlık, rutubetli oturacak yer bile olmayan bir odaya kapatıldılar. Polis Müdürü, Zekeriya Bey’in Ankara’dan ahbabıydı. Ama o gün işe bile gelmemişti. Çağırtıp, yatmak için döşek istediği milletvekili arkadaşıyla ise ancak pencereden konuşabilmişti. Ama arkadaşı da bir daha oraya uğramamıştı. Herkesin bu kadar korkmasından endişeye kapılmaya başlamışlardı. Ertesi gün, vekil arkadaşı geldi. Haberler kötüydü. Önceki akşam durumu öğrenir öğrenmez, İstiklal Mahkemesi heyetini yemeğe çağırmıştı. Ve verilecek cezayı öğrenmişti:

“Seni asacaklar kardeşim.”

Zekeriya Bey, kötü haberi Cevat Şakir’e söyleyemedi. Ertesi gün mahkemenin huzuruna çıkarıldılar:

“Alınyazım yaklaşıyordu. “Geliyorlar” diye fiskoslar oldu. İstiklal Mahkemesi’ni teşkil eden heyet geliyordu. Bana güneş bile yerli yerinde kalakaldı gibi geldi. İşte ondan sonra ağır adımlarla mahkeme heyetinin dört ‘Ali’leri göründü. Yani Afyon Ali Bey (Ali Çetinkaya ya da Kel Ali-Y.O.), Kılıç Ali Bey, bir Ali daha olacak, onun lakabını unuttum, (Ali Zırh- Y.O.) bir de savcılık vazifesini gören Necip Ali Bey göründü. Yani hepsi Ali. Hazreti Ali için Haydar-i Kerrar, yani tekrar tekrar ya da kat kat arslan denilir. Buraya gelenlerse kat kat Ali idiler.”

Mahkemenin esas savcısı olan Reşit Galip, Zekeriya Bey’in arkadaşıydı, o da duruşmaya gelmemişti. İlk olarak Zekeriya Sertel sorguya çekildi. Ardından Kel Ali, Cevat Şakir’i ayağa kaldırdı:

“-Adınız?

-Cevat

-Babanızın adı?

-Şakir.

Kel Ali bir an durakladı.

-Efendim? Cevat Şakir mi?

-Evet

-Yani şu Afyon hadisesinin kahramanı Cevat Şakir?

Cevat bir anda sendeledi ve bir külçe halinde sandalyeye çöküverdi. Korktuğu başına gelmişti. Kel Ali onu tanımıştı.

Mahkeme Başkanı birden bire sinirlendi, elini bana uzatarak:

“Beraber çalışacak başka arkadaş bulamadın mı? Çıkın dışarı” diye bağırdı. Biz çıkarken başkan, beş gün sonra savunmamızı yapmak üzere hazırlanmamızı bildirdi.”

Cevat Şakir için her şeyin bittiği andı bu. Fakat Afyon’daki mahkemelerde de arkasında duran bir el yine ona uzandı. Annesi, dayısı Nedim’i Ankara’ya yollamıştı. Nedim, Trablusgarp Cephesi’nden Kılıç Ali’nin silah arkadaşıydı.

Kılıç Ali’yle görüştü, durumu anlattı. Kılıç Ali daha sonra kız kardeşi Hakiye Hanım’ın kızı ve Türkiye’nin en önemli seramik sanatçısı olacak Füreya (Koral) ile evlenecekti.

Ve beş gün sonra tekrar mahkemenin önüne çıktılar. Cevat Şakir çok kötümserdi. “Bu adam beni Afyon’da öldüremedi, kesin burada idam isteyecek” diyordu. Suçlama okundu: “Memlekette isyan varken, askeri isyana teşvik etmek.” Savunma için birkaç kırık cümle kurabildiler. Ve karar açıklandı:

“Ceza Kanunu’nun falan ve filan maddeleri gereğince”, der demez, biz arkasından idam kelimesinin gelmesini bekliyorduk. Fakat hayır... Hüküm üç sene kalebentlikti. Birden bire kurtulmuş gibi sevindik. Benim sürgün yerim Sinop, Cevat’ınki ise Bodrum idi. Üç yıl buralarda sürgün hayatı yaşayacaktık... Dönüp başkana sordum:

-Sürgünü şehirde serbest olarak mı, yoksa kalede kapalı olarak mı geçireceğiz.

-Şehirde serbest olacaksınız”

Cevat Şakir de derin bir oh çekmişti:

“Birdenbire o heybetli mahkeme heyetinin omuzlarının üstünde kanatlar filizlenmeye başladı, o kanatlar hızla büyüyüp yükseldi... Heyetin her bir azası bir cankurtaran meleğine dönüştüler. Malum ya mahkemede gülünmez. Ne var ki, sevincimin gülüşe ve gülüşün hoplaya zıplaya bir dansa dönmesine güç mani oldum.”

Fakat Cevat Şakir’in bu sevincinin sebebi Bodrum’a sürgün edilmesi değildi. Sinop’a varan Zekeriya Sertel’in şehirde serbest dolaştığı haberini alınca sevinmişti. Kendisi için de aynı durum geçerli olacaktı demekti bu. Ama Bodrum adı gözünü korkutuyordu:

“Bodrum’un adı fenaydı. Eskiden beri Bodrum Kalesi’nden bir zindanmış gibi bahsedilirdi. Zaten Bodrum Kalesi şehri saran bir duvar değil bir kaleydi, belki de sipsivri bir kuleden ibaretti. Bodrum sözü insana bir yapının karanlık alt katı manasını veriyordu. Belki de kalenin zindanıydı. Sultan Hamit zamanında tehlikeli siyasi mahkûmlar oraya kapatılırmış... Velhasıl Cebeciler’de Bodrum ve Bodrum Kalesi’nin ne biçim bir yer olduğunu bilen yoktu. Zaten herkes beni sürgün sayıyordu.”

O tarihlerde Ankara’dan Bodrum’a gitmek için önce trenle İzmir’e gitmek, ardından otobüsle Muğla’ya gitmek gerekiyordu. Bunun tahmini 10 günden fazla sürmemesi gerekiyordu. Ama onun yolculuğu 3.5 ay sürdü. Yolluk eksik çıkınca yollarda kaldı, yeraltı otellerinde günlerce bekledi, hatta bindiği tren, devletin mallarına el koyduğunu söyleyen biri tarafından intikam için soyuldu.

Milas’a kadar arabayla geldikten sonra yol bitmişti. At sesleri duyuldu. Bodrum’a atla gidilecekti. Çünkü yol yoktu. Cevat Şakir’in deyimiyle “Bodrum yollarında Büyük İskender’in savaş arabalarından bu yana yani 2.300 yıldır tekerlek dönmemişti.”

Yola bir süre atla devam ettikten sonra Cevat Şakir’in at üstünde hem midesi ağzına gelmişti hem de at için üzülmüştü. Jandarmalara yürümek istediğini söyledi. Milas’tan Bodrum’a kadar uzun bacaklarıyla yürüdü. Bodrum’a yaklaştıklarında jandarmalar, “şehre at üstünde girmek lazım” diyerek zor bela tekrar onu ata bindirdiler. Bodrum’a vardıklarında müjdeyi kaymakam verdi: “Bodrum içinde serbestsiniz.” Bir ev tuttu. Deniz kenarındaydı. Kirası 25 kuruştu. Kirayı cebinden çıkarıp vermişti. Ev sahibinden evin anahtarlarını aldı. İçeri girdi. Sokak kapısını kapattı, avludan denize açılan kapıyı açtı:

“Heyy! Açılan kapı, birdenbire gözlerime ve gönlüme açık denizleri, kıyı ve adaları verdi. Batı göğünde, günün ufka veda edişi turuncu ve kıpkızıl çizgiler çekmişti. Onların üstünde Bodrum Kalesi kapkara bir siluet kesinliğinde yükseliyordu. Kıyıda beyaz evler pembeleşmiş, denizin mavisi de koyu menekşe olmuştu. Dalgalar eve doğru gelirken, tepeleriyle güneşin son ışığını kaplıyorlar, uçlarından kırmızı kırmızı kıvılcımlar savurarak kapının iki adım ötesinin pembe köpükleriyle yalıyorlardı. Köpükle kapı arasında kum ve gümüş teller gibi parıldayan kuru yosunlar vardı. Çocukluktan beri ilk kez çocuk gibi hıçkıra hıçkıra ağlayarak kapıya dizüstü düştüm. Şiddetle hayret ettim. İçimde hayranlık! Gönül açıklığı! Şükran. Kıyamet kopuyor. Parmaklarımı yosunlara, kumlara daldırdım. Güzel dünyanın kumlarını, deniz çakıllarını, yosunlarını sanki inciymiş, pırlantaymışlar gibi yüzüme gözüme sürdüm, üstüme başıma avuç avuç akıttım. O deniz, o adalar, güzellikle en aşırı hayalin cennet diye göz önüne getirebileceğinden bir kat daha güzeldi. Hele o berrak gök, uzaklıklarda ne uysaldı! Denizi, asma yapraklarının fısıltısını duyuyordum. Burada ölmeyecek kadar kuru ekmek ve suyla yaşamak mutluluğunu özlüyordum.”

Cevat Şakir, 1926’da cezasının yarısını çekmek için döndüğü İstanbul’dan 1928’de bu kez kendi rızasıyla, yanına da bütün parasını yatırdığı tarım, balıkçılık kitaplarını alarak Bodrum’a geri döndü. 1947’ye kadar Bodrum’da yaşadı. Soyadı kanunuyla Kabaağaçlı soyadını aldı ama hem kendi adının ağırlığından kurtulmak, hem de Bodrum’u adından kurtarmak için Halikarnas Balıkçısı adıyla yazdı.

Çocuklarının eğitimi için 1947’de taşındığı İzmir’de de gazetecilik ve rehberlik yaparak Türkiye’yi Ege’yle, İyon medeniyetiyle ve denizle tanıştırdı. Peynir, su, İstanköy peksimeti, tütün ve rakı dışında bir şey almadan çıkılan, radyo dinlemenin, gazete okumanın yasak olduğu uzun Mavi Yolculukları o başlattı.

Paşa babasını öldürmüş bir katil evlat, askerden kaçtıkları için idam edilen erlerin hüzünlü hikâyesini yazdığı için cezalandırılmış bir yazar, defalarca evlenmiş, çocukları olmuş, debdebeli bir hayat yaşamış bir hovarda, varlıklı bir ailenin terkedilmiş yoksul evladı, Oxford’da okumuş, altı dil bilen bir entelektüel, Fatih’te bir tekkenin zikir halkalarına katılmış bir mürit...

Sürgün diye geldiği, adının manasıyla nam salmış, cezaevi kasabası Bodrum, onun kitapları ve gazete yazılarıyla beyaz badanalara boyandı, mavileşti ve bir turizm merkezi oldu.

Genelde hikaye Cevat Şakir babasını öldürdü, Bodrum’a sürgüne gönderildi diye bilinir.

Ama işin doğrusu Bodrum bugünkü şöhretini Takrir- Sükun kanununa, İstiklal Mahkemeleri’ne, Türkiye’nin düşünen insanlarına ettiği geleneksel zulümlere borçlu.

Şakir Paşa Ailesi dizisinin finaline de bir Mavi Yolculuk yakışır.

Ama yine de her şeyi televizyonlarda anlatıp insanların tadını kaçırmanın kime ne faydası var!

.30/12/2024 02:01

Neden şimdi “devir barış devri”?

144
“Bahçeli, tek başına bunu yapıyor. Erdoğan’ın, devletin rızası, haberi yok” dendi. “Bu çözüm değil, süreç değil, girişim” diye eller alçaktan açıldı.

Ama DEM Parti heyetinin 28 Aralık 2024 tarihli İmralı ziyareti itibarıyla, 3 Ocak 2013’de BDP heyetinin İmralı ziyaretiyle Çözüm Süreci’nin başlangıç anına dönmüş olduk.

Gemlik’ten Pervin Buldan ve Sırrı Süreyya Önder’i kostere bindirip İmralı adasına gönderme gücü Bahçeli’de olmadığına göre herhalde artık bu “sahipsiz süreç” edebiyatı da bitmiştir.

1 Ekim’den bu yana yapılan bu ikinci ziyarette Öcalan, “Sayın Bahçeli’nin ve Sayın Erdoğan’ın güç verdiği yeni paradigmaya, ben de pozitif anlamda gerekli katkıyı sunacak ehil ve kararlılığa sahibim. Heyet bu yaklaşımımı gerek devletle gerekse siyasi çevrelerle paylaşacaktır. Bunlar ışığında gereken pozitif adımı atmaya ve çağrıyı yapmaya hazırım” dedi.

Ama hemen bismillah yazılı açıklamayla PKK’ya silah bırakma çağrısını yapmadığı için hızlıca dağ fare doğurdu diye küçümseyenler de “Terörü bitirecek, sesini kesecek” gibi efelenenler de oldu.

“Sayın Bahçeli ve Sayın Erdoğan” dan sonrasını okumayıp “İktidarla anlaştılar” diyerek Kürtlerin muhalefet cephesini terk edeceğinden endişe edenler, teröristbaşı kartına doğru eli gidenler de görüldü.

Bazılarının hali Çağrı filmindeki Bedir Savaşı sahnesinde, savaş meydanından kaçan Mekkelileri tek tek durdurup, ellerine kılıçlarını tutuşturmaya çalışan Hint’in çaresiz haline benzedi.

Halbuki şaşılacak olan PKK’nın silah bırakmaya yaklaşması değil, bunun 50 yıl sürmesidir.

Neredeyse bölgemizde PKK dışında silahlı örgüt kalmadı. Dünyada bu kadar uzun süredir varlığını sürdüren bir silahlı örgüt de pek yok.

Hiçbir isyan, savaş, silahlı çatışma sonsuza kadar sürmez.

50 yıl çok uzun bir süre, ölen 100 bini aşkın insan çok büyük bir sayı.

Bize hiç bitmeyecekmiş gibi gelen, kaç neslin hayatının bir parçası haline gelmiş bu silahlı çatışmanın sonuna gelmiş olabiliriz.

Tabii bunu usulünce yapmak şartıyla…

İmralı’dan Önder ve Buldan imzalı olarak gelen Öcalan mesajlarının, muhatapları dışında bize iletilen kısmında bunun işaretleri vardı.

Öcalan’ın “Sayın Bahçeli ve Sayın Erdoğan” hitaplarındaki sıralaması, “Türk-Kürt kardeşliğini yeniden güçlendirmek tarihi bir sorumluluk” mesajıyla Bahçeli’nin çıkışlarına cevap vermesi, “Gazze ve Suriye’de yaşanan hadiseler göstermiştir ki, dışarıdan müdahalelerle kangrenleştirilmeye çalışılan bu sorunun çözümü artık ertelenemez bir hal almıştır” diyerek yaptığı dış konjonktür ve aciliyet vurgusu ve iki yerde muhalefetin katkılarında bahsedip, bir yerde de bunun demokratik dönüşüme kılavuzluk yapacağını söyleyerek muhalifleri teskin etmeye çalıştığı cümleler özenle seçilmişti.

Ama herhalde en iddialı cümle, sondaki en sloganik görünendi:

“Devir Türkiye ve bölge için barış, demokrasi ve kardeşlik devridir.”

Peki neden böyledir?

Bunun cevabı hem Türkiye’de hem de Suriye’de.

75 yaşındaki Abdullah Öcalan 1999’dan bu yana yani 26 yıldır İmralı adasında.

Şanlıurfa’dan çıktığı 20 yaşından sonra Ankara, İstanbul ve Diyarbakır’da geçen 9 yıllık hayatı dışında en çok yaşadığı ikinci yer ise Suriye.

29 yaşındayken 1978’de PKK’yı resmen kurduktan bir yıl sonra 1979 yılında kaçtığı Suriye’de 19 yıl kaldı.

Şam’da uzun yıllar yaşayan Öcalan’ın, meşhur bir denizde çekilmiş fotoğrafı vardır.

Fotoğraf şimdi yine gündemde olan Lazkiye plajlarında çekilmiş.

O fotoğrafta 30’lu yaşlarında olan Öcalan’ın hemen arkasında bir çocuk görünüyor.

dış mekan, spor, su, yüzme içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Çocuğun adı Mustafa Abdi bin Halil.

1967 yılında, bugün Türkiye’nin elinde olan Afrin’de doğmuş Suriyeli bir Kürt.

1979 yılında Öcalan Suriye’ye geçtiğinde bir dönem onun ailesinin evinde kalmış.

Çocukken tanıştığı Öcalan’ın 19 yıllık Şam hayatı sırasında yardımcılığını, özel sekreterliğini yürütmüş.

O yüzden “Öcalan’ın evlatlığı” diye biliniyor.

Muhtemelen Öcalan tarafından konulmuş örgütteki ilk kod adı Ferhat Abdi Şahin.

Öcalan, 1990’lı yılların ortasında Ferhat Abdi Şahin’i, yeni adı Şahin Cilo olarak Avrupa’ya gönderdi.

Şahin Cilo, 1996 yılında çok önemli bir ateşkes görüşmesinin merkezinde yer aldı.

Muhatap doğrudan Türkiye Genelkurmay’ından bir Albay’dı. Bir ateşkes ve müzakere teklif ediliyordu.

Devletten giden mektup iddialı bir taahhütle bitiyordu: “Devletin bütünlüğü ve hükümranlık hakları dışında her şey tartışılabilir”

Öcalan, iki yıl süren müzakerelere olumlu cevap verdi.

Ateşkes kararını 28 Ağustos 1998 akşamı Brüksel’deki MED TV stüdyosunu dolduran 25’e yakın Türk basın mensubu karşısında, Şam’dan telefonla bağlanarak duyurdu.

İlk kez MED TV stüdyolarında Türkiye anaakım gazete ve televizyonlarından gazeteciler vardı. Gazeteciler gitmek için Genelkurmay’dan izin almışlardı.

Öcalan konuşmasında barış mesajları verdi, “Türk askerinin bölgedeki hükümranlığını tartışmıyoruz. İlke olarak Cumhuriyet’e karşı çıkmıyoruz” sözleriyle orduya sıcak mesajlar gönderdi.

1999 yılında yakalandıktan sonra Öcalan, savcılık ifadesinde 1996 yılında devletle PKK arasında başlayan gizli görüşmeleri anlatmıştı:

“Bu ateşkes konusunu biraz açmak istiyorum. Ateşkes önerisi bize Avrupa Temsilcimiz Kani Yılmaz ve Şahin Kod Ferhat Abdi Şahin isimli arkadaş tarafından getirildi….Bu belge sanırım şimdi Avrupa arşivimizdedir, fırsat olursa ileride bu belgeyi getirtiriz. Genelkurmay'ın Toplumsal İlişkiler Başkanlığı'nda çalışan bir Albay Brüksel'deki temsilciliğimize kadar gelmiş ve aynı önerileri getirmiş. Ben önerilerin ciddiyetine inandım.”

Daha sonra Öcalan, yine bu görüşmeler çerçevesinde PKK’yı lağvetti. Avrupa’da KADEK kuruldu. PKK militanları Türkiye’yi terk etti.

2004’e kadar bu ateşkes dönemi devam etti.

Öcalan’ın yakalanmasına rağmen arkasında durduğu müzakereleri PKK adına yürüten güvenilir adamı, evlatlığı Şahin Cilo ya da Ferhat Abdi Şahin’in artık yeni bir adı var; Mazlum Kobani.

Öcalan, onu 2014’de görüşmeler sürerken Suriye’deki YPG’nin başına bizzat getirdi.

Şimdi Mazlum Kobani, PKK’nın silahlı olarak tek başarı hikayesi olan Rojava’nın başında.

ABD, Türkiye’nin hassasiyetlerini gidermek için YPG’yi SDG gibi bir çatı kuruluşa dönüştürüp, PKK’yla mesafesini açmaya çalışınca Kandil rahatsız oldu, Mazlum Kobani’yi geri plana çekmeye çalıştı, yanına, çevresine komiserler, kayyumlar gönderdi.

Ama Rojava projesinin çözüm ortağı olan Esad düşünce, İran Suriye’den çekilince Şam muhaliflerin eline geçince, Rojava’nın haklarını savunacak Suriyeli ve Batı’da itibarlı tek aktör olarak Mazlum Kobani öne çıktı.

Şimdi başarılı bir diplomasiyle Rojava’yı ve YPG’yi Şam iktidarıyla eklemlemeye çalışıyor.

“Başkentimiz Şam” diyor, silah bırakma, Suriye ordusuna katılma, Suriye’nin toprak bütünlüğü içinde var olma mesajları veriyor.

Suriye’nin yeni lideri Ahmet Eş-Şara da onun başında olduğu SDG ile ipleri koparmıyor, müzakereye açık mesajlar veriyor, federasyon istemediklerini söylüyor.

2015’de Çözüm Süreci Suriye meselesi yüzünden başarısız olmuştu. Şimdi ne tesadüf ki mesele tekrar dönüp dolaşıp Suriye’ye geldi. Esadsız ve Türkiye’nin elinin güçlendiği bu yeni Suriye bu yeni Çözüm Süreci’nin en büyük şansı oldu.

Öcalan, 1993’den beri PKK’nın siyasi bir sürece evrilmesine açık. 2013’den beri ise bu konuda net mesajlar verdi.

Ama örgütü onu Suriye kazanımları yüzünden dinlemedi.

Ama şimdi artık Suriye’de de silahın miadı doluyor. Silahlı örgütlere Suriye’de de yer yok.

Türkiye’de ise çoktan silahın miadı dolmuştu.

Kürtler açısından siyaset çoktan silahtan daha bir güç haline gelmiş, Türkiye’deki Kürt gençlerinden PKK’ya katılım neredeyse sıfırlanmış, Kürtler bu işin çözümünün silahla olmayacağı konusunda net bir kanaate varmıştı.

Şimdi Türkiye’de çoktan bitmiş bir meselenin Suriye’de de sonuna geldik.

Öcalan’ın silah bırakma çağrısından belki Kandil’de oturan PKK’lılar mutlu olmayacaklar ve onu tevil etmeye çalışacaklar.

Ama Suriye’de siyaseten ve ruhen Öcalan’a bağlı olan Mazlum Kobani için o çağrı tevil edilecek, görmezden gelinecek bir çağrı olmayacaktır.

Onun da tam da bugünlerde ihtiyacı olan çağrı bu.

Öcalan’ın “Devir Türkiye ve bölge için barış, demokrasi ve kardeşlik devridir” cümlesi

sadece iyiniyetli bir slogan değil.

Türkiye’nin siyasi şartları buna müsait gibi görünmese de ilk kez bölgesel şartlar buna müsait. Suriye meselesi bunu mümkün kılıyor.

Bu belki Kürt sorununun çözümü anlamına gelmeyecek. Ama Kürt sorunu, Türkiye’nin diğer sorunları gibi silahsız konuşulan ve çözümü için mücadele edilen bir soruna dönüşecek.

Silahın gölgesinin üzerinden kalkması, aktörleri kriminalize eden terörün bitmesi bu sorunun konuşulmasını ve çözümlerin savunulmasını kolaylaştıracak.

50 yıllık bir silahlı isyanın son yılı 2025 olabilir.

.
Bugün 466 ziyaretçi (709 klik) kişi burdaydı!

.XXXXXXXX

.

Bugün 377 ziyaretçi (537 klik) kişi burdaydı!