ehlisunnnetde - H KARAMAN 06-07

ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

Tarihten bir yaprak (2)
00:0014/02/1999, Pazar

Osman b. Maz''ûn, Mekke''de Müslümanlar putperestliği reddedip tevhit dinini benimsedikleri ve Rablerine ibadet ettikleri için baskı altındalar, putperest Kureyş mütegallibesi tarafından çeşitli işkencelere tâbi tutulmaktalar. Osman b. Maz''ûn, itibarlı müşriklerden Velid b. Muğîre''nin himayesine girdiği için rahatça dolaşıyor, Kâbe''ye geliyor, ibadet ve tavafını yapıyor... Derken düşünmeye başlıyor: Arkadaşlarım ve dindaşlarım böyle sıkıntılar ve işkenceler çekerken benim, bir müşrikin himayesi altında rahatça dolaşıp yaşamam kendim için bir ayıptır, kusurdur, bunu devam ettirmem doğru değildir... Bu düşüncenin arkasından kararını verir ve doğruca Velid''in yanına gelir, aralarında şu konuşma geçer:

-Koruma sözün yerini buldu, verdiğin sözü yerine getirdin, ancak şu andan itibaren onu sana iade ediyorum.

-Neden yeğenim, yoksa bizimkilerden birisi seni incitti mi?

-Hayır, ben Allah''ın himayesi ile yetiniyorum, başkasının himayesine sığınmak istemiyorum.

-Öyle ise Mescid-i Haram''a git, benim kabul ederken yaptığım gibi sen de açık olarak koruma sözleşmesini reddettiğini söyle.

Beraberce Mescid''e geldiler, Velid, Osman''ın kararını açıkladı, O da şunları söyledi: "Evet himayesini geri veriyorum, kendisi sözünde duran, himayesini hakkıyla yerine getiren bir kimsedir, fakat ben, Allah''tan başka birinin himayesinde yaşamak istemiyorum, bu sebeple onunla kurduğumuz koruma anlaşmasını bozuyorum."

Koruma sözleşmesi hükümsüz hale geldikten sonra Osman, Lebîd isimli şairin şiir okumakta olduğu bir meclise gitti, oturup dinlemeye başladı, Lebîd "Allah''tan başka her şey gelip geçicidir" deyince Osman "Doğru" dedi; Lebîd, "Her nimet de çaresiz yok olacaktır" deyince de "Yanlış söyledin, cennetin nimetleri ebedidir" diye ekledi. Lebîd bu sözden alınarak "Ey Kureyş, sizin meclisinizde bulunan bir kimseyi hiçbir kimse rahatsız edemezdi, bu ne zaman ortaya çıktı" dedi. Meclisten birisi "Bu kendisi gibi akılsızlardan oluşan topluluktan biridir, bizim dinimizi terkettiler, sen onun sözünü ciddiye alıp üzülme" diyerek şairi teskin etmek istedi. Osman da bu adama cevap verince iş kızıştı, adam Osman''a bir yumruk attı ve gözünü morarttı. Hemen yakınlarında bulunan Velîd, Osman''ın yanına geldi ve aralarında şu konuşma geçti:

-Yeğenim, eğer bizim himayemizi reddetmeseydin gözüne gelen yumruk gelemezdi; çünkü sen aşılamaz bir koruma altında idin.

-Hayır. Şimdi, şu morarmamış gözüm de, Allah yolunda ötekinin başına geleni arzuluyor. Ben şu anda senden daha yüce ve kudretli birinin himayesi altındayım.

-Gel yeğenim, inat etme, yeniden korumamızı kabul et.

-Hayır, asla! (İbn Hişam, I,370).

Bu tarih yaprağından çıkan sonuç şu olmalıdır:

Müslüman''ın amacı yalnızca rahat ve huzur içinde yaşamak değildir, aynı zamanda hür olarak inancını yaşamak ve insanlığın kurtuluş reçetesi olan dinini başkalarına öğretmektir; bunu yapabilmek için gerekirse bir başka düzenin imkanlarından yararlanabilir, gerektiği zaman da bunu reddeder ve sonucuna katlanır.

Telefondaki Ses
00:0021/02/1999, Pazar

Telefondaki ses bir başka manada "bir torunuma" ait; babası yıllarca önce öğrencimiz olmuş, kızı büyümüş, liseyi bitirmiş, kafasının hakkıyla tıp fakültesini kazanmış, dört yılı başarı ile geçirmiş, son iki yıldır başörtüsü yüzünden sıkıntılar yaşadığı halde bu da başarısına engel olmamış, iki yıl daha dokunmasalar tıp fakültesini bitirecek, aynı imanı ve değerleri paylaşan kardeşleri nasıl gerektiğinde "din, vatan, millet, insanlık ve diğer yüce değerler için ölümün bile üzerine gidiyorlarsa" o da hizmetin çağırdığı ve gerekli kıldığı yere gidecek, Allah''ın lütfedeceği şifaya vesile olacak, ibadetin bir çeşidi olarak yapacağı hizmetten -maddi karşılığı yanında- ondan da önemli olarak manevi zevk ve ecir alacak, fakat heyhat, nerede o imkan, o özgürlük zemini! Kendisine dayatılan şart onun en kutsal değeri, en hassas bağı ile ilgili; ya inandığını yaşayamayacak, haram bildiğini işleyecek, yahut da büyük emeklerle elde ettiği tıp öğrenimi ve bunun sonunda elde edeceği tabiplik mesleğinden mahrum olacak. "Ya başını açacaksın ya okuldan atılacaksın; üçüncü bir seçeneğin yok!"

Babasıyla konuşup dertleşmişler, bir karara varamamış olmalılar ki, bir de hoca dede ile konuşalım demişler.

Babası benimle bir iki cümle konuşup kendisini tanıttıktan ve konuyu da bildirdikten sonra telefonu kızına veriyor ve kendisi aradan çekiliyor.

-Alo, Hocam, babam konuyu söyledi, biz elimizden geldiği kadar direndik, bir kısım arkadaşımız çeşitli baskılar ve gerekçelerle ya başlarını açarak veya peruk takarak girdiler ve biz şimdi bir yol ayrımına geldik, başımız örtül ehliyette ve sayıda kadın doktor bulunmadığında müslüman kadınlar erkek doktorlar tarafından da muayene ve tedavi edilirler, bunda sakınca yoktur. Dinimiz, mensuplarına "yeteri kadar kadın doktor veya milletin ihtiyaç duyduğu başka elemanlar, meslek sahipleri yetiştirin, bu size farzdır" derken, başka emir ve yasakları çiğneyerek yetiştirin demiyor, "hem dininizi koruyun, hem de dünya hayatınız için gerekli olan ihtiyaçlarınızı karşılayın" diyor. Müslümanlara düşen vazife, dinin emirlerini ve yasaklarını çiğnemeden dünya hayatına dair ihtiyaçlarını temin etmektir. Öyle inandıkları için başlarını örterek okumak ve çalışmak isteyen kızlarımızın ve kadınlarımızın bu isteklerine karşı çıkanlar ve onları öğrenme ve çalışma haklarından mahrum bırakanlar yabancı güçler değil, bizi yönetenlerdir. Kimlikli, kişilikli, şuurlu, haklarının peşinde olan vatandaşlar, meşru zeminlerde aktif olurlarsa bu gibi tabii hakları elde etmek mesele değildir; çünkü istenen insan haklarını engellemek, istemeyenleri zorla örtmek değil, isteyenin -inancı gereği- örtünerek okuması ve çalışmasıdır, çağdaş değerler böyle bir talebin karşısında değil, yanındadır. Ben yazacağım, sen gerekirse yıl kaybedeceksin, baban konuşacak, cemaat isteyecek, ilgililer siyasileri sıkıştıracak, milletvekilleri kanun teklif edecekler... derken haklar elde edilecek; yol budur, çare budur, eninde sonunda kazanan hak olmalıdır, haklı olmalıdır...

- (Artık ağlamaklı hale gelmiş bulunan ses soruyor) Yani hocam, ben yıl veya okuma hakkımı kaybeder de doktor olmazsam günaha girmiş olmaz mıyım?

Evet bütün bu konuşmayı, yalnızca bu soruyu herkes bilsin ve duysun diye naklettim. Hala anlama kabiliyetini, duyu ve duygularını kaybetmemiş bulunan karar ve yönetim erbabı bilsin ki, başlarını örten kızlarımız bunu inandıkları için yapıyorlar, okumak için direnen kızlarımız da manevi sorumluluk duygusu sebebiyle böyle davranıyorlar. Ben ne cevap mı verdim?

-Hayır sevgili kızım, sen günahkar olmazsın; seni engelleyenler ile onları engellemeyenler sorumlu olurlar!

Seçenler ve seçilenler
00:0028/02/1999, Pazar

Seçimler yaklaşıp sıra adayların tesbitine gelince parti mekanları arı oğul vermiş gibi işlemeye başlıyor. Halen milletvekili olanlar oturup bir nefis muhasebesi yapmak, ürettiklerine göre tekrar başvurmayı hak edip etmediklerini düşünmek ve buna göre karar vermek yerine ne pahasına olursa olsun tekrar seçilmenin yollarını aramaya koyuluyorlar. Yeni aday olmak isteyenler de, yüksek ve ideal ölçülere göre bu işe ehil olup olmadıklarına bakmak yerine mevcudun ortalamasını hatta bunun da aşağısını ölçü tutuyor, "o oldu ise ben niye olmayayım" diyorlar. Bu kısır döngü yıllardır böyle devam ediyor. Ehliyetliler onurlu ve iffetli oldukları için kapıları aşındırmıyorlar, araya adamlar koymuyorlar, bu yüzden onlar dışarıda kalırken listeleri -istisnalar kaideyi bozmaz- ehliyetsizler ve kullanışlı olanlar dolduruyorlar. Seçmenler adaya değil, partiye oy veriyorlar, partiler liyakat ve faziletten ziyade başkanın iradesi ile oy toplama şansını esas alıyorlar, derken seçim oluyor, değişen bir şey yok, yıllanmışlar, yolunu bulanlar yine mecliste, orada olması gerekenlerin pek azı orada, çoğu dışarıda.

Milletvekillerinin, işe ehil olanlarının bile elini kolunu bağlayan sebepler ve engeller de bir başka handikap. Bunların başında parti içi demokrasinin olmaması, lider sultası, bağlayıcı karlar ve dış bağlantılar/bağlılıklar (cemaat, hoca, grup, menfaat... angajmanları) geliyor. Bu kadar bağ ve bağlantı içinde, değil ehliyetli milletvekili, cambazlar bile diledikleri gibi hareket edemezler. Yapılan şey komutla hareket etmekten ibarettir; Eğil değince eğil, kalk değince kalk. Hayır diyen olursa, kendi zaviyesinden veya objektif kıstaslara göre haklı olsa bile konjonktüre göre (?) haksız olduğundan ya derhal yahut da ilk fırsatta işi bitirilir.

Hiçbir kimse ayranım ekşi demezmiş herkes kendine göre haklı, yaptığını meşrulaştırmanın (?) bir yolunu buluyor, hem kendini hem de başkalarını kandırmak için ne diyeceğini, neye dayanacağını biliyor. Bizim bir şair arkadaşımızın deyişiyle "herkes kendi hesabını/yapar Allah deyû deyû." Allah diyerek işini göremeyenler de diyecek bir şeyler buluyorlar; yani bu manada herkesin, kullanabileceği, kullandığı bir kutsalı var.

Bütün bu oyunlar millet hesabına yapıldığına, sonunda zarar eden millet olduğuna göre ona bir vazife düşmüyor mu? Bu yanlış/bozuk gidişi doldurmak için seçenlerin ve seçilenlerin yapabilecekleri şeyler yok mu?

Elbette var. Bazılarını birlikte hatırlayalım:

1. Millet vesayetten kurtulmalı, kendi mukadderatına sahip çıkmalı, kendisi için, kendi hakkında başkaları değil, kendisi düşünmeli, kendisi karar vermelidir.

2. Parti başkanı, milletvekili, lideri... kim olursa olsun hepsi birer beşerdir, her beşer gibi bunlarda şaşar; nefisleri, duyguları, ihtirasları, zaafları... vardır; partili, seçmen ve adaylar bunu asla unutmamalıdırlar.

3. Demokratik temsil sistemi (partilerin ve milletvekillerinin halkı temsilen onlar adına aldıkları kararları ve yaptıkları tasarruflar) zaruri olan sınırda ve boyutta tutulmalıdır.

4. Üçüncü maddeyi gerçekleştirebilmek için oy veren vatandaşlar delege seçimi ile yakından ilgilenmeli, adayları iyi tanımaya çalışmalı, merkez yoklaması ile dayatılan adayların uygun olmaması halinde tavır koymalı, adaylarını beğenmediği partilere oy vermemeli, partilerin ve adayların söylediklerini ve vadettiklerini not ederek ısrarlı bir şekilde takip etmei, seçtikleri ile karşılaştıkça önce hesap sormalı, hesabı düzgün verirlerse takdirlerini, aksi halde uyarılarını ifade etmeli, meclis çalışmalarını olabildiğince takip etmeli, yanlışlar, sapmalar, gaflet ve hiyanetler karşısında pasif kalmamalı, meşru tepkilerini ortaya koymalı, milletin iradesi doğrultusunda çalışan meclise, partiye, hükümete ve milletvekiline karşı bir hareket ve engelleme olduğunda sivil toplum örgütleri olarak ortaya çıkıp meşru yolda olan vekillerini, meşru vasıtalarla korumalıdırlar. Gerekli hallerde halkın görüşü alınmalı, referanduma başvurulmalıdır.

5. Gerek seçenler ve gerekse seçilenler kendi şahsi işlerini ve menfaatlerini millet işleri ve menfaatinin önüne geçirmemeli, milletvekilleri, bu çoğu yoksul olan halkın hakkı/ödediği maaşlarını helal ettirmek için vazifelerini aksatmadan, tam bir sadakat ve dürüstlük içinde yerine getirmelidirler.

6. Kişilikli ve ilkeli milletvekilleri, lider veya gurupları yanlış yola girdiğinde, millet menfaatine aykırı bir tutumları söz konusu olduğunda "hayır" demeli, partisine bakmadan başka hayır diyenlerle işbirliği yapmalı, sistem de bunu "partiye hiyanet etme" olarak değerlendirmemelidir.

Perde-ekranın arkasında neler gizleniyor?
00:007/03/1999, Pazar

Türkiye büyük bir tiyatroya benziyor. Seyirciler, perde arkasında gizlenip bir şeyleri gizleyerek işini yürütenlerin dışında kalan bütün halk. Perde bir türlü açılmıyor, seyirciler sabırsızlandıkça, aynı zamanda ekran olan perdeye yeni manzaralar, görüntüler, ilgi çeken, eğlendiren, oyalayan oyunlar getiriliyor. Bunların bir kısmı hayalî, asılsız, bir kısmı abartılı, bir kısmı da, seyircilerin birçoğu bakımından ilgi çekici, oyalayıcı, fakat onlar için faydasız, işe yaramaz. Birileri bu oyalamaya karşı çıkıp perdenin açılmasını, asıl oyunun ve oyuncuların ortaya çıkmasını isterse, halka oyalandığını ve aldatıldığını hatırlatırsa derhal onun işi bitiriliyor ve uygun bir şekilde susturuluyor.

Aynı zamanda ekran olan, seyircileri oyalamaya yarayan perdede neler, perdenin arkasında neler var?

1. İrtica: Bu kelimeye verilen mana "Türkiye''de şeriat düzenini hakim kılmak için yapılan bilinçli faaliyet" ise kasten yapılmış bir abartma söz konusudur. Çünkü bu ülkede yaşayan Müslümanlar''ın kahir ekseriyeti, kendi hayatlarında, kendi anladıkları Müslümanlığı uygulamak isterler, devletin buna imkan vermesini talep ederler. Legal siyasi partilerin olsun, sivil toplum örgütlerinin olsun istek ve faaliyetleri aynı doğrultudadır. Yeraltında faaliyet gösteren ve güce dayalı bir rejim değişikliği isteyen fertler ve gruplar devede kulaktır, marjinal kalmışlardır, devlet bunları bilmektedir ve istediği anda yakalayabilme, faaliyetlerini bitirme gücüne sahiptir. Tarikat ve tasavvuf adına ortaya çıkıp bir avuç avamı kandıran ve bu yoldan menfaat sağlayan sahtekârlar ile birkaç sahte/hasta mehdiyi, lazım oldukça ekrana getirenler, bunların Türkiye Müslümanları''nı temsil edemeyeceklerini, sayılarının da devede kulağın bir tüyü kadar olduğunu bilmektedirler. Bunların devamlı perdeye yansıtılması, masum ve meşru talepleri, hukuk dışına çıkma pahasına da olsa engellemeye, insan hakkı olan din eğitimini sınırlamaya kılıf hazırlamak içindir.

2. Terör ve çeteler: Lanetlik terörün engellenmesini istemeyenler insanlık suçu işlemiş olurlar. Devletin bulunduğu yerde çeteler de var ise bu bir devlet ayıbıdır; tez elden yok edilmeleri gerekir. Ancak gerek terör ve gerekse çetelere karşı yürütülen harekat ve yapılan faaliyetlerin, bitirici olmaktan ziyade oyalayıcı olduğu konusunda ciddi şüpheler vardır. Bir terör başını paketleyip teslim etmeye karar verenlerden alıp Türkiye''ye getirmeyi meydan savaşı kazanmış gibi perdeye yansıtmanın da, amacı aşan sebepleri olmalıdır.

3. Aptal kutusu adı verilen televizyon başta olmak üzere medyada, sırf aptallaşmış kitlelerin ilgisini çekmek, okumalarını ve seyretmelerini sağlamak ve bu yoldan para kazanmak için gösterilen kirli çamaşırlar, özel hayatlar, adi polisiye vak''alar, çıplak vücutlar, iğrenç manzaralar. Bunları yapanlar ile onlara destek verenlerin dile getirdikleri, "Efendim kumanda ellerinde, istemiyorlarsa seyretmesinler, promosyona tamah edip almasınlar..." şeklindeki savunma bize, okulların önlerinde veya gençlerin devam ettikleri mekanlarda uyuşturucu satanların "Biz zorla vermiyoruz, istemeyen almasın..." demelerini hatırlatıyor.

4. Bütün bunları destekleyen veya göz yuman, amacına ulaşmak için başta devletin ve siyasetin kurumları olmak üzere hemen her şeyi kullanan zümreye gelince bunları menfaatçiler ve dava sahipleri diye ikiye ayırmak gerekiyor. Uluslararası uzantıları ve bağlantıları bulunan bazı kuruluşlar mesela din veya milli devlet düşmanlığını kendilerine dava edinmişlerdir. Yıllardan beri ülkenin kaymağını yiyen, para muslukları ile önemli makam ve mevkileri, dededen toruna, takımdan takıma ellerinde tutan bir avuç insan (insanımız değil) menfaatçilerdir; bunların dini ve ahlakı maddedir, maddidir. Ekrana durmadan oyalayıcı görüntüler süren ve sürdüren, perde açılır da arkası görülür, takke düşer de kellik ortaya çıkar diye ödleri patlayanlar işte bunlardır. Ancak korkunun ecele faydası yoktur, seyirciler içinde patlama noktasına gelenlerin de, hileyi anlamaya başlayanların da sayıları gün geçtikçe artmaktadır.

5. Ekrandaki görüntüleri kullanarak beceriksizliklerini örtmeye, siyasi ömürlerini artırmaya çalışan iktidarları ise anmaya bile değer görmüyorum.

Çarpık mantık, potansiyel suç
00:0014/03/1999, Pazar

Din, vicdan ve düşünce hürriyeti konusunda kimi yarı aydınların ısrarla sürdürdükleri çarpık mantık artık gına getirdi, bıktırdı, bulantı veriyor. İçlerinde yazarların, çizerlerin, öğretim üyelerinin ve siyasilerin de bulunduğu bu baylara ve bayanlara göre gericiler (mesela inançlarına uygun giyinerek okumak ve çalışmak isteyenler, Kur''an''ın emirlerine uyarak yaşamayı gerekli görenler) imkan bulduklarında başkalarına din ve düşünce hürriyeti tanımayacaklar, kendi inançlarını ve yaşama biçimlerini farklı inanan ve düşünen kimselere de dayatacaklardır; şu halde imkan ve iktidar elde iken bunlara din ve düşünce hürriyeti tanınmamalı, gelişme ve güçlenme imkanı verilmemeli, önleri kesilmelidir. Ya tektipleştirme projelerine uymalı yahut da ikinci sınıf vatandaş olarak kalmalıdırlar; okumak, çalışmak, ülkenin ve devletin nimetlerinden eşit şartlarda yararlanmak istiyorlarsa onlara benzemeli, onlar gibi yaşamalı, onlar gibi düşünmelidirler. Diretir, kendileri olmakta ısrar ederlerse hukuk, demokrasi ve insan hakları onlara uygulanmaz; çünkü bunlar uygar ve çağdaş insanlar için söz konusudur...

Hayatını dinine uygun olarak yaşamak isteyen Müslümanlar''ın fırsat bulduklarında başkalarına da aynı inancı ve hayat tarzını dayatacakları iddiasının/kehanetinin tartışılmasını sonraya bırakarak böyle olduğunu varsaysak bile hukukun genel ilkelerine çağdaş dünyadaki uygulamaya, insan hak ve hürriyetlerini belirleyen uluslararası muteber metinlere göre bizim çağdaşçıların çağın gerisinde kaldıkları, evrensel değerlere ters düştükleri ortaya çıkmaktadır. Çağın gerçek aydınlarına, beyinleri yakınmamış, mantıkları çarpıtılmamış hukuk adamlarına potansiyel suçludan ve bunu cezalandırmaktan söz edemezsiniz, ederseniz de sizi dinleyen, söylediklerinizi kale alan birini bulamazsınız. Hemen her ferdin ve grubun imkan ve fırsat elverdiğinde başkalarının haklarına ve özgürlüğüne tecavüz etmesi, zarar vermesi ihtimali vardır, ancak hukuk bu ihtimali varsayarak uygulanmaz, olay ve tasarruf gerçekleşince uygulanır. Bugün gerçekleşen ise milyonlarca Müslüman''ın din ve düşünce hürriyetlerine yönelik ihlaller, tecavüzler ve kısıtlamalardır. Bazı kanunlara ve yönetmeliklere uygun düşse bile hukuka ve çağın yükselen değerlerine aykırı olan ve işin garibi devletin bazı organ ve elemanları eliyle yürütülen bu işlem ve eylemler-potansiyel değil- fiil halinde suçtur, hak ve hukuk ihlalidir. Devlete düşen, potansiyel tehlikeleri izlemek, eylem haline dönüşenleri engellemektir. Daha öncesinden alınacak tedbirler ise hak ve hürriyetleri çiğnemeyecek, bizzat kendisi tehlike teşkil etmeyecek nitelikte olmak durumundadır. Meşhur "ördek Hasan" örneğine uygun olarak "Din eğitimi görenler gerici olur, başını örterek okuyanlar ve çalışanlar gericidir, bunlara izin verilirse giderek çoğalır, bizim yerimizi alır, hürriyetimizi kısıtlama yoluna giderler, öyle ise biz, şimdiden bunu olmuş sayarak cezalandırma ve hakları kısıtlama yoluna gidelim..." denirse bunun sonu gelmez, bunun sonu kaostur. Bir başkası da kalkar "Vurdum çünkü bana vurması ihtimali vardı, ödemedim çünkü o da bana ödemeyebilirdi..." der.

Müslümanlar imkan ve fırsat bulduklarında kendi inanç, düşünce ve hayat tarzlarını başkalarına dayatırlar mı? Tarihte ve günümüzde görülen, görülmesi muhtemel bulunan aksine örnekleri bir yana bırakarak meseleye kitabından bakıp verilebilecek cevap şudur: Zorla, baskı ile inanma da olmaz, ibadet de olmaz. Bunların serbest düşünce, irade ve gönül rızası ile olması şarttır. Farklı inanç, düşünce ve hayat tarzlarına yönelik muhtemel kısıtlamalar genel ahlak ve kamu düzeni gerekçelerine bağlı olur; bu gerekçeler ise her çağda, düzende ve mekanda mevcut olup keyiflere göre değil, hukuk ve ahlak kurallarına göre belirlenir.

İlkeli mi faydacı mı?
00:0021/03/1999, Pazar

Dünyada maddi ve biyolojik ihtiyaçlarını/arzularını tatmin ve temin ederek maddi hazzı mümkün olan en üst seviyede yaşamaktan başka bir amacı olmayan kimseler -ahlaki mânada- ilkesizler sınıfını teşkil ederler. Hayatını belli bir inanç, dünya görüşü ve erdemler çerçevesi içinde yaşayan, zaruret hali dışında -hatta bazen bu hal mevcut olsa bile- çerçeveden taviz vermeyen kimseler ilkeli insanlardır. İlkeleri bulunmakla beraber ya zaruret kavramını sulandırmak veya ilke ile menfaat arasında kendine göre bir yol tutarak ve çoğu kez ibreyi menfaat tarafına meylettirerek yaşayan kimseler de iki arada bir derede kalıp işi idare edenlerdir, bunlar da ilkesizlere mülhaktırlar. İlkeleri mevcut olduğu halde onu kullanmayan, işletmeyen, ilkeli bildiği kimselere teslim olan, liderlerine aşırı güvenleri sebebiyle onun karar ve davranışlarında var saydığı ilkelere dayanan, daha doğrusu kendilerini böyle kandıran kimseler de sonuncu sınıfa dahildirler.

Milletvekilleri ilkelilik bakımından ele alınıp değerlendirildiğinde içlerinden pek azının ilkeli, diğerlerinin ilkesizler ile bunlara mülhak olan (bunlardan sayılan) kimseler oldukları görülmektedir. İlkeli milletvekilleri mevcut parti anlayışı ve uygulamalar karşısında çok geçmeden isyan etmekte, liderleri ile ters düşmekte, bunun da bedelini ödemektedirler; bedel, ya partiden ihraçtır veya bir sonraki seçime kadar idare edildikten sonra aday listelerine alınmamaktır. İlkesizler/menfaatçiler ile bunlardan sayılması gerekenler ne kadar uyumlu ve itâatkâr olurlarsa o kadar göze girmekte, pastadan hak ettikleri payı almakta, bir sonraki seçimde de seçilme şansını elde etmektedirler. İlkeli ve erdemli oldukları halde gözden çıkarılamayan, her şeye rağmen ve yine de bir yere kadar kendilerine katlanılan milletvekilleri de vardır, ancak bunların hem sayıları azdır hem de ömürleri nisbi olarak kısadır; bir gün yeme sırası onlara da gelecektir.

Partilerde lider sultasının suçlusu ve sorumlusu yalnızca despot, muhteris, kendini beğenmiş ve şişirilmiş liderler değil, bunlara yağcılık yapan veya menfaati yüzünden ses çıkarmayan, yanlışlara ve haksızlıklara göz yuman milletvekilleridir, partililerdir.

Küskünler hareketi, erdemli ve ilkeli kimselere ait bulunan kıyafeti bürünüp yine onlara mahsus olan söylem ve davranış biçimlerini kullanarak menfaat devşirme veya menfaate engel olanlardan öç alma hareketidir.

Bu hareketten yararlanarak bazı engelleri aşmak, bazı amaçlara ulaşmak için harekete geçenlerin bu davranışlarını üç sebeple erdemli ve ilkeli olarak nitelemenin mümkün olmadığını düşünüyoruz: 1. İlkesizlerle aynı safta yer almak, onların amaçlarına hizmet etmek, makyevelist bir tutum ve durum içine düşmek. 2. Gerektiren sebepler bulunduğu halde zamanında böyle bir davranış ortaya koymamış, ibreyi kör olası menfaat ve ilkesizlik tarafına meylettirmiş olmak. 3. Kumanda ile hareket etmek.

Küskünler hareketine benzer çıkışlar ve davranışlar ne kadar çok olursa o kadar iyidir ve hayırlıdır; çünkü halkı uyandırmak, olup biteni doğru anlamalarını ve değerlendirmelerini sağlamak için bunlardan daha uygun vesileler ve tecrübeler bulunamaz.

Gecekondu mahallesinde camiler
00:0028/03/1999, Pazar

İşi gücü Müslümanlar''la uğraşmak, onlara kusur yamayıp hakaret etmek olan birisi hindi gibi şişinerek cevherler döktürüyor, "Bir gecekondu mahallesinde yirmi tane cami var, ama bir tane sağlık ocağı yok, okul yok, yol yok... Bu İslam değildir..." diyor. Geleneğe dayalı bir İslam anlayışı ve yaşayışı içinde olanlardan, daha doğrusu, kendisi yabancılaştığı için özünden nefret eden nefis kulu sosyete döküntüleri de bu sözleri hararetle alkışlıyorlar. Ne söyleyenin ne de dinleyenin meseleyi, bir de gecekondu sakinlerinden sormaya veya olayı ilmi olarak açıklamak üzere bir araştırma yapmaya ve yaptırmaya niyetleri var. Oturdukları yerden ahkam kesiyor, belli yerlere mesaj veriyor, şişlerini indiriyor ve parsa topluyorlar.

Şehirlilerin hıyanetleri, ülkeyi iyi yönetmemeleri yüzünden evini barkını, çiftini çubuğunu bırakıp şehre göçen insanlarımız, önce bir barınak, sonra da onun maddi ve manevi değerlerini, özellikle de ahlakını ve emeğini yemek için ağzını açmış bulunan şehir hayatına karşı bir sığınak arıyor. İmara açık bölgelerde barınak bulması imkansız olduğu için, yine şehirlilerin hıyanetlerinden (arsa mafyası, oy avcılığı, çıkarcılık) yararlanarak varoşlarda bir yer buluyor, köy kültürüne uygun bir ev yapıyor, manevi sığınak ve tatmin aracı olarak da bir cami yapma teşebbüsüne geçiyor. Camiyi sağlık ocağından ve okuldan önce düşünüyor; çünkü onun için cami bunlardan önemli ve çünkü devlet cami yapmıyor, okulu ve sağlık ocağını ise seçimler yaklaşınca devlete yaptırtmak mümkün oluyor.

Büyük şehirlerin içinden geçip gecekondu semtlerine ulaşıldığı zaman insan, okumuş yazmış şehirlilerin yaptığı ve içinde oturduğu evler ve mahalleler ile gecekonduları arka arkaya görüp mukayese etme imkanı buluyor. Birincisinde zevksizlik, çevre tahribatı ve bunaltıcı bir yığılma hemen göze çarpıyor. Bahçe içinde yapılmış güzelim evler yıkılmış, asırlık ağaçlarlar kesilmiş, arsayı azami para getirecek şekilde kullanabilmek için bir karış yeşil alan bırakılmamış, zevksiz ve asaletsiz bir mimari (!), park yok, bahçe yok, kaldırım yok, gezi yeri yok, yeterli yol yok, araç parkı yok, cami yok... Gecekondularda basit, fakat sıcak ve insancıl Anadolu evleri var, her birinde küçük de olsa bir bahçe var; kavak, söğüt ve çiçekler var, minareler var...

Bunların hangisi daha insani ve daha İslami?

Sağlık ocağı yokmuş, okul yokmuş; bunların sorumlusu gecekondu sakinleri mi yoksa devletin gelirinin yarısından fazlasını faizcilere vererek Hazine''yi her geçen gün biraz daha iflasa sürükleyen, en hayati yatırımları askıya alan yöneticiler mi? Devlete tefeci faizi ile borç verip milletin kesesinden geçinen faizcilere bir yılda ödenen faiz ile kaç okul ve kaç sağlık ocağı yapılabileceğini düşünmek ve bunu yapmayanları kınamak yerine yoksul gecekondu sakinlerini cami yapıyorlar diye İslam''ın dışına atmak insaf ile, İslam ile nasıl bağdaşıyor? Lüks semtlerdeki okulları ve sağlık ocaklarını buralarda oturanlar mı camiye tercih ederek yapıyorlar? Hayır! Onlar ne cami yapıyorlar, ne de okul. Okulu, sağlık ocağını devlete yaptırıyorlar, cami ise akıllarına bile gelmiyor. Bu semtlerde yükselen minareler görüyorsanız bilin ki, bunları da yapanlar henüz yeterince kentleşmemiş insanlarımızdır.

Asker sivil bazı şahıslar zaman zaman ortaya çıkıp bu teraneyi okurlar, halkı cami yaptıkları, okul yapmadıkları için kınarlar. Bir kere bu tesbit doğru değildir; halkımız okul da yapmaktadır. Ancak cami yapmak için mevcut manevi ihtiyaç ve teşvikler okul için yoktur; çünkü -dindar halka göre- okulun milli unsurları ve özellikle maneviyatı eksiktir. Orada Kur''an okunmaz, isteyenlerin namaz kılmaları için mekan bulunmaz, din eğitimi yoktur, başını örten öğrenciler ve öğretmenlere okuma-okutma hakkı tanınmaz...

Kendilerine göre bir İslam uydurup ruhbanlığını da üstlenerek dilediklerini İslam içine sokan, beğenmediklerini de ondan dışlayan beylere bir kere de meseleye halkın ve bizim bakış açımızdan yaklaşmalarını tavsiye ediyoruz.

Din görevlileri Diyanet ve Devlet
00:004/04/1999, Pazar

Dini bayramların güzelliklerinden biri de eş dost, akraba ve tanıdıklarla ziyaretleşme, görüşüp konuşma fırsatının elvermesi oluyor. Bir müezzinle görüşüyoruz; Anadolu''dan kalkıp büyük şehire gelme fırsatı bulmuş, müezzinlik görevi sayesinde hem geçinmiş, hem de bir sosyal bilim dalında yüksek tahsil görmüş bir müezzin. Görevi üzerine sorduğum sorulara verdiği cevaplardan yeni, fakat yine can sıkıcı, yürek daraltıcı şeyler öğreniyorum. Yeni bir emir alınmış, buna göre müftülerin seçim ve takdiri ile belirlenen camiler dışında kalan camilerin müezzin ve imamdan oluşan iki görevlisinden birisi alınacak ve hiç görevlisi bulunmayan camilere verilecekmiş. İlk bakışta makul gibi gözüken bu uygulamanın birçok sakıncalı yönü var. Haftada bir haftalık, yılda bir de yıllık izin hakkı sebebiyle bu camiler seksen gün tek görevlisinden de mahrum kalacak. Ayrıca caminin bakımı, korunması, dini görevler, halkla ilişkiler bir görevlinin altından kalkamayacağı kadar ağırdır veya böyle olmalıdır. "Böyle yapacaklarına görevlisi bulunmayan camilere kadro verseler ve açıkta görev bekleyen binlerce müezzin ve imam adayını bu kadrolara tayin etseler daha iyi değil mi?" diye sorduğumda tam da yirmi sekiz sürecine uygun olan şu cevabı alıyorum: "Bu talep ilgili makam tarafından bakanlara iletildikçe ''Her imam, her müezzin malum parti için bir propaganda elemanı demektir, bunların sayısını niçin arttıralım?!'' diyorlarmış."

Ne güzel memleket! Malum partinin arka bahçesi oldu diyerek İmam-Hatip okullarını kapat, propagandasını yapabilir diyerek din görevlisi sayısını azalt, camilerde yapılan konuşmaları kaydettir, öküz altında buzağı ara, bulunca da anında soruşturma açtır, cami hatiplerini sindir, şenliklerde kâğıda bakarak şiir okuyan çocuklara benzet sonra da demokrasiden, laiklikten, din ve vicdan hürriyetinden söz et!

Sivil ve asker memurlar arasında da rüşvet alanlar, selahiyetini kötüye kullananlar var, bunlar yüzünden kadro kesme ve memur sayısını azaltma yönüne niçin gidilmiyor?

Din görevlileri elbette camilerde belli bir ideolojinin, cemaatin, siyasi partinin tarafını tutmamalı, propagandasını yapmamalıdırlar. Onlar camiye gelen her bir gurup mensubunun ortak noktalarının, müşterek alanlarının imamı, rehberi, eğiticisi ve hocası olma şuuru içinde görev yapmalıdırlar. Ancak bu ortak alana yönelik bir saldırı, bir hak kısıtlaması, haksız müdahale söz konusu olduğunda veya ortak bir talebi dile getirmek gerektiğinde devletin hiçbir müdahalesi ve baskısı bulunmaksızın serbestçe konuşma, eleştirme ve değerlendirme imkanları da bulunmalıdır. Bu imkan öncelikle Diyanet İşleri Başkanlığına verilmeli, başkanlık özerkliğe kavuşturularak vesayetten kurtarılmalıdır. Sonra da bütün cami görevlileri bu özgürlükten yararlanmalıdır.

Cumhuriyet dini kontrol altına alabilmek için Diyaneti icat etmiş ve devlete bağlamıştır. Bu u''cûbe varlık, garip yaratık hiçbir laik demokraside vücut bulup yaşayamaz, bizde ise ömrü bir asra doğru yol almaktadır. Daha birçok demokrasi ayıbı arasında bu konuya da bir çözüm bulma zarureti vardır. Şimdilik makul gözüken çare, başkanı ve ilim heyeti, uygun adaylar arasından seçilen özerk bir din kurumudur. Devletin zaten cami yaptırdığı yok, kurumun personel gideri de özel bir vergiden veya başka kaynaklardan sağlanabilir.

Korkunun ölüme faydası yoktur. Yapılması gereken şey korkulu rüya görmemek için devamlı uyanık yatarak ruh ve beden sağlığını bozmak değil, korkunun gerçek veya mevhum (asılsız) sebeplerini ortadan kaldırmaktır. Konumuz din olduğuna göre onu, dindarları, din okullarını ve görevlilerini ortadan kaldırmak mümkün değildir, dine -tabiat ve mahiyetine aykırı- bir yeni şekil vermek de imkan dışıdır. Geriye bir hal çaresi kalır; o da laikliği dine müdahale olarak değil, din ve vicdan hürriyeti olarak anlamak, bunu hiç değilse Batı ülkelerinde olduğu gibi uygulamak ve yalnızca -evrensel hukuka uygun- kanunlara göre suç sayılan fiilleri işleyenleri cezalandırmak, cami cemaatini töhmet altında bırakmamak, insan haklarına ve milli değerlere saygı eğitimine hız vermektir.

.Halkla bütünleşmek veya R. Tayyip Erdoğan
00:0011/04/1999, Pazar

Eninde sonunda milletin dediği olur (hakimiyet milletindir), milletin hakim gücü Allah''a inanmıyorsa Allah''ın teşrîî hakimiyeti dünya hayatının o millete ait olan kısmında gerçekleşmez, bu sebeple Allah, "din gününün (ahiretin) mutlak hakimidir", dünya hayatındaki siyasi, hukuki... hakimiyetini kendisi mutlak tutmamış, başka bir deyişle "imtihan gereği bu hakimiyetinin gerçekleşmesini kulların da bunu istemesine bağlamıştır." İşte bu sebeple ve bu manada dünya hayat düzeninde milletin dediği olur.

Muhalifleri Sultan Abdülhamid''e "Kızıl Sultan" dediler, halkın ekseriyeti onu hep sevdi, saydı ve cennetmekân diye andılar.

Menderes''i astılar, ülkeyi ve demokrasiyi kurtaracağız (!) diye onu asanlar ya unutuldu veya rahmetle anılmıyorlar, Menderes ve arkadaşları ise İstanbul''un mûtena bir köşesine taşınan kabirlerinde ziyaret ediliyorlar, kendileri için mevlitler okunuyor, sevgi, saygı ve rahmetle anılıyorlar, ailelerine karşı bile vefa borcu ödeniyor.

Çorum''da vali ve belediye başkanı olarak görev yapan bir devlet memuru vardı: Merhum Mehmet Varinli. Hafızamda hiçbir Çorum valisinin ismi yoktur, sanırım hemşehrilerimin de çoğu böyledir, merhum Varinli''ye gelince, aradan yıllar geçmiş olmasına rağmen hâlâ unutulmamıştır ve rahmetle anılır. Bazı siyasilerle ters düştüğü için kendisini Çorum''dan almaya karar verdiklerinde sivil halk temsilcileri Ankara''ya yığılmış, valilerine sahip çıkmışlardı. Vali Varinli sabah namazını Ulu Cami''de, imamın arkasında kılar ve ilk denetleme görevine buradan başlardı. Cumhuriyetin valisi bu davranışını laikliği aykırı bulmaz, camilerde namaz kılan valilerin irtica''ı azıtacağı vehmine kapılmazdı. Bir zabıta görevlisine bir dostu "Gel çay içelim" teklifinde bulunmuş, görevli ise, "Vali''nin ne zaman nereden çıkacağı belli olmaz, mesai saatinde çay keyfi yaptığımı görürse beni perişan eder" diyerek teklifi geri çevirmiş; böyle yüzlerce olay halk arasında konuşulur, vali gözlerinde büyüdükçe büyür, gönüllerine bir daha çıkmamacasına yerleşirdi. O günlerde belediyelerin gelirleri çok sınırlı olduğu halde Vali ne yapmış etmiş, Çorum''a büyük hizmetlerde bulunmuştu.

Geçen akşam bir kanalda Recep Tayyip Bey''in bir hatırasını dinledim. Vali, Komutan ve kendisi bir merasimde halkı selamlarken valinin teklifi üzerine arabadan iniyorlar ve halkın önünden yürüyerek geçiyorlar. Bu sırada koltuk değnekleriyle yürüyebilen bir genç sıradan fırlayıp Recep Bey''e sarılıyor ve "Başkanım, bizi bırakma!" diyor. Recep Bey''in cevabı şöyle: "Siz beni bırakmadıkça asla!" Genç sevgi ve saygı ile elini öpüp dönerken başkan ikaz ediyor: "Vali amcanın da elini öp", öpüyor ve dönerken yine ikaz ediyor paşa amcanın da elini öp", o da dönüp onun da elini öpüyor. Eller korku veya menfaat yüzünden öpülürse makbul değildir; Recep Bey''in elini ve yüzünü öpenler, ona sahip çıkanlar, yağmur altında saatlerce nöbet tutanlar, vefalarını gösterenler bunu sevgiden yapıyorlar. Niçin bu kadar sevgi? Çünkü o halkından kopmamış, onlar gibi imanlı, onların kültür değerlerini paylaşıyor, dürüst, çalışkan, fedakâr, mütevazı... Onun elini öpenler, isteği üzerine başkalarının da ellerini -bu defa isteyerek- öpüyorlar. Eğer halk iradesine saygı gösteriliyorsa memurların ve siyasilerin tutacağı yol, halkın sevdiklerinin önlerini kesmek değil, aynı sevgiye mazhar olabilmek için onlarla yarışmaktır, yarışı kaybetmeleri halinde ise emaneti ehline teslim etmektir. "Halk iradesine rağmen bildiğimi ve dilediğimi yaparım" denirse biz de diyoruz ki, "Eninde sonunda halkın dediği olur, suyu tersine akıtamazsınız."

.Oyuvermek koyuvermek
00:0018/04/1999, Pazar

Bugüne kadar çoğu insanımızın yönetime katılması oyu verip koyuvermekten ibaret olmuştur. Koyuverilen vekillerin çoğu da kendi bildiğine daha doğrusu liderinin isteğine ve partinin menfaatine göre hareket etmişler, birinci hedefleri bir sonraki seçimde yine seçilmenin yollarını oluşturmak ve şartlarını hazırlamak olmuştur. Bu arada verilen sözler, edilen vaatler yerine getirilmemiş veya getirilememiş, bu vaatlere kanarak oy veren seçmenlerin takip etmek, işin içyüzünü öğrenmek ve hesap sormak gibi bir alışkanlıkları olmadığından vekiller tarafından kandırılmaları, her aczin, hıyanetin ve beceriksizliğin bir hikmet (!) veya yalan perdesi ile örtülmesi kolayca mümkün olmuştur.

Ülkemiz seçmenlerinin koyuvermekten başka ve biraz bunun da sebebi gibi duran bir kusurları da vekillerine ve liderlerine karşı besledikleri aşırı güvendir. Ahlakımızda insanlar hakkında iyi zan beslemek ilkesi vardır; ancak bu zandan ibarettir, aksi sabit olmadıkça geçerli olan değerlendirme böyledir. Aksinin sabit olması ihtimali ise daima var olduğundan seçmenin takip etmek, denetlemek, şüphe durumunda araştırmak hakkı ve ödevi de vardır.

Hz. Ömer halka elbiselik kumaş dağıtmış, kendisi de eşit miktarda kumaş almıştı. Kumaş bir kişiye elbise olmak için yeterli değildi. Halife, sırtında aynı kumaştan yapılmış bir elbise ile halkın karşısına çıkınca derhal hesap sordular, fazlasını nereden, nasıl aldığını açıklamasını istediler. Halife, oğlu Abdullah''ı çağırarak olup biteni anlatmasını söyledi, Abdullah "Ben hissemi babama verdim, o da elbise yaptırdı" deyince tatmin olup rahatladılar. Hz. Ömer gibi bir dürüstlük ve adalet abidesi hakkında elbette iyi zan besleniyordu, ama ne olursa olsun o da bir beşerdi, hatadan, günahtan beri (masum) değildi, şüpheyi celbedecek bir durum karşısında araştırma yapılmalı ve hesap sorulmalı idi.

Seçmenimizin üçüncü önemli kusuru takım tutar gibi parti tutmasıdır. Bu partizanlık onların gözlerini kör, kulaklarını sağır hale getirmekte, aka kara, karaya ak demelerine sebep olmaktadır. Siyaseti şahsi çıkarı için yapanlar, partilere bunun için girip çıkanlar amaçlarına ulaştıkları müddetçe partinin etlisine sütlüsüne karışmazlar; bu davranış ahlâki olmamakla beraber tutarlıdır. Ancak kendi menfaatini ülke ve ülkü menfaatinde görenler, temsilcilerine bunu gerçekleştirsinler diye vekalet verenler hem vekilleri hem de partileri birer araç olarak görmek ve değerlendirmek durumundadırlar. Partiler ve milletvekilleri amaca hizmetleri ölçüsünde değer kazanır, övgüyü ve korunmayı hak ederler. Hikmette kusur edenlerin ise gözlerinin yaşına bakılmaz, bakılmamalıdır.

Vasifesini yapan, aldıkları vekaletin hakkını veren parlamentoya ve milletvekillerine karşı dışarıdan bir müdahale, bir engelleme, bir baskı vukubulduğunda, oyu verip koyuveren seçmenlerin koruma ve destekleme vazifesini ihmal etmeleri en önemli kusurlarıdır. Demokrasilerde halk, koruma ve destekleme vazifelerini sivil toplum örgütleri aracılığı ile gerçekleştirir. Meclis''in irade ve tasarruflarına karşı demokrasi ölçülerine sığmayan bir müdahale asla kabul edilemez; böyle bir müdahale karşısında meclisin ve halkın hareketsiz kalmaları sistemin ölümü demektir. Kısa demokrasi tarihimizde bu öldürücü darbe defalarca alınmış, yeniden dirilme ise yıllarımızı alıp götürmüştür. Şimdi yeni bir meclis teşkil edilmektedir. Eğer millet yine oyu verip koyuverecekse, denetleme, hesap sorma, gerektiğinde koruma ve sahip çıkma vazifelerini yapmayacaksa, bunun için demokratik örgütlenmeye ağırlık vermeyecekse, kendi iradesini temsil eden meclise ambargo koyma cesaretini gösterenlere gerekli ders verilmeyecekse bir değil, bin seçim olsa emek de masraf da boşunadır.

Millet ne istiyor?
00:0025/04/1999, Pazar

Bugün makul, makbul ve meşru bir milliyetçilik tanımı yapılsa, "Başka milletlere haksızlık etmemek şartıyla milletini sevmek, kendini ona ait hissetmek ve onun mutluluğu için çalışmaktır" denilebilir. Sosyal bir gerçek olarak millet de "aynı imanı, kültürü, ülküyü ve ülkeyi paylaşan insan topluluğu"dur. Millî duyguları ağır basan, kendisini milliyetçi olarak tanımlayan kadroların iktidar olmaları halinde kendilerinden beklenecek şey millete hizmet için fedakârca çalışmak, ona hizmet ve onun menfaatine öncelik vermektir. İslam ile şereflendikleri tarihten bu yana başka milletlere zulmetmememiş, adalet temelinde bir nizam-ı âlem kurmak ve bunu korumak için cihad eylemiş bir milletin çocukları bugün tarihî ihtişamını yitirmiş, boynu bükük ve ele muhtaç hale gelmişlerdir. Üstelik binbir fedakârlıkla okuttuğu, başıma geçsin, beni yönetsin, milletine hizmet etsin; bana, tarihime lâyık bir duruş sağlasın diye yetiştirdiği insanlarından da darbeler yemiş, bunların bir kısmı hırsız, soysuz, egoist, hain, gevşek, dâvasız, milletine yabancı... çıkmıştır.

Son seçimlerde milletin ortaya koyduğu irade, verdiği mesaj; konuşmalarında millete, milliyete, millî duygulara, millî menfaate, aidiyete ağırlık veren kadrolardan medet beklediğidir. Milletin beklentisini, "maddî ve manevî sıkıntılarının giderilmesi, potansiyel varlık ve imkanların millet namına fiil haline getirilmesi, yokluktan ve baskıdan kurtarılması şeklinde özetlemek mümkündür. Şu halde milleti mutlu kılmak isteyen, bunun için yola çıkmış bulunan bir iktidarın iki hedefe öncelik vermesi gerekmektedir: 1. Milletin makul bir vade içinde -belini büken- iç ve dış borçtan kurtarılması, madde olarak zenginleştirilmesi ve bu zenginliğin adil ölçüler içinde paylaşılması veya zenginlikten adalet ve millet sevgisine uygun bir biçimde herkesin yararlanması. 2. Manevî baskı ve sıkıntılardan kurtarılması. Milletin mutluluğunu engelleyen en önemli manevî baskı ve sıksıntı, onun dini ve millî kültürü ile ilgili olanıdır. Büyük çoğunluğu Müslüman olan milletimiz, örgün ve yaygın olarak çocuklarına dinini doğru ve yeterli bir şekilde öğretmek, din ve millî kültür eğitimi vermek, bunları serbest olarak yaşamak imkânlarından büyük ölçüde mahrum edilmiştir. Temel eğitim yıllarının imkanlar ölçüsünde artırılması uygun olmakla beraber sırf İmam-Hatip Okulları''nın orta kısımlarını kapatmak için sekiz yılın kesintisiz olmasında ısrar edilmiş, bu karar yalnızca İmam-Hatipler''i değil, bütün meslek öğretim ve eğitimini olumsuz etkilemiştir. Meslek lisesi mezunlarının yüksek öğrenime giriş hakları, yine İmam-Hatipler''in önünü kesmek için kısıtlanmıştır. Onaltı yaşına kadar çocuklarımıza Kur''an Kursları''nda ve camilerde din eğitimi ve öğretimi yaptırmak yasaklanmıştır. Bu öğretim ve özellikle eğitim okullarda da yapılmamaktadır. Kadınlarımız ve kızlarımızın inançlarına uygun giyinme biçimleriyle okumaları ve çalışmaları menedilmiştir. Resmi ve sivil birçok işyerinde müslümanlar günlük ibadetlerini yapamaz hale gelmişlerdir. Bütün bunlar olup biterken devletine isyan etmemeyi akidesinin bir parçası kılmış bulunan bu millet acısını ve öfkesini içine gömmüş, son seçimlerde oyları ile yüzünü güldüreceğini umduğu bir siyasi iktidara start vermiştir. Millet üzerine düşeni yapmıştır, şimdi sıra emaneti devralacak olanlara gelmiştir; ya millete hizmet eder, onu maddî ve manevî sıkıntılarından kurtarırlar yahut da zamanı gelince onlar da milletten hak ettikleri dersi alırlar.

Sahte eşikler gerçek ve önemli meseleler
00:002/05/1999, Pazar

Türkiye için bütün milletin benimsediği gerçek eşikler vardır; ülkenin toprak ve nüfus bütünlüğü, bağımsızlığı, elde edilmiş haklar (özellikle insan hakları), milli kültür bunlardandır. Bu eşikleri aşmaya yeltenenlere karşı milletin şahlanması, meşru savunma hakkını kullanması tabiîdir. Bir de sahte eşikler vardır; bunları, kendilerini millet yerine koyan bir avuç seçkinci eşikleştirip millete dayatmaktadır. Temel eğitimi tamamlamayan çocuklara din eğitimi yasağı, inancı gereği belli yerlerini kapatarak çalışmak ve okumak isteyenlere karşı uygulanan örtünme yasağı, sekiz yıllık temel eğitimin 5+3 şeklinde kesintili olması yerine kesintisiz olması, İmam-Hatip ve diğer meslek liselerinden mezun olanların üniversitelere girme haklarına getirilen kısıtlama, genel olarak sivil din eğitim ve öğretiminin yasaklanması, irtica sayılarak samimi dindarlığın engellenmesi... hep sahte eşiklerdir. Bilgi eksikliği ve çarpıtması, yanlış okuma ve değerlendirme, abartma ve genelleme gibi bütün nakıs yöntemler kullanılarak sahte eşikler oluşturulup savunulmaktadır. Yapılan ilmi-sosyal araştırmalar milletin dinî-kültürel fotoğrafını aslına uygun olarak ortaya çıkarmaktadır; bu fotoğrafta paranoyakların tahayyül ettikleri hiçbir tehlike yoktur. Milletin kahir ekseriyeti, hiçbir ferde ve gruba baskı/dayatma yapılmaksızın herkesin inancını serbestçe yaşamasını yani din ve düşünce hürriyeti başta olmak üzere insan haklarının korunmasın istemektedir. Sahte eşikçiler millete rağmen ve millet zararına yaşadıkları müreffeh hayat standardını kaybetmemek, kendi yaptırdıkları mevzûâta uygun olsa bile evrensel değerlere göre meşru olmayan gelir kaynaklarını millete kaptırmamak için bu sahte eşikleri ve tabuları istismar etmektedirler.

Ülkemizde yeni bir seçim olmuş, millet emaneti farklı sayılabilecek ellere teslim etmiştir. İktidar emanetini yüklenecek olanların her şeyden önce millet iradesine kulak vermeleri, milletin rızasını gözetmeleri hem kendi gelecekleri hem de ülke menfaati için kaçınılmaz bir davranıştır. Milletin gazete, televizyon, reklam gibi sesini duyuracağı araçları yoktur, ama talepleri, tercihleri, eşikleri, değerleri vardır; politikacı bunları duymak ve bilmek durumundadır, milletin içinde olanlar, Meclis''in duvarları arasında kaybolmayanlar milletin sesini kolaylıkla duyarlar. Bir avuç seçkinci/dayatmacıyı millet yerine koyanlar veya ona tercih edenler her şeyden önce siyasi geleceklerini mahvetmiş olurlar. Olup bitenden ibret almak insanlara mahsus bir özelliktir.

Milletin ve memleketin düze çıkması, acil sıkıntılardan kurtulması imkansız olmadığı gibi henüz çok zor da değildir. İyi niyetli, samimi ve erdemli kadrolar millet menfaatine öncelik verir, bunun için kendi siyasi geleceklerini bile hiçe sayabilirlerse, gürültüye pabuç bırakmaz milletin sesine kulak verirlerse, aklın ve ilmin gösterdiği yoldan giderlerse; halka, gerektiğinde fedakârlık edebilecekleri ölçüde güven verebilirlerse, Türkiye''nin acil meseleleri çok da uzun olmayan bir süre içinde çözüme kavuşur. Yoksulluk/ihtiyaç fertleri ve gurupları köleleştirir, erdemden uzaklaştırır, verimsiz kılar. Sosyal adaletin bulunmaması milletin birlik ve bütünlüğünü zedeler, kamu düzenini ve asayişi olumsuz etkiler. Manevi değerlerin, özellikle dindarlık ve ahlakın zayıflaması, milli kültürün yozlaşması ülkeyi ve milleti dağıtır. Şu halde milletini ve ülkesini sevenlerin işe nereden başlayacakları ve nelere ağırlık/öncelik verecekleri apaçık ortadadır. Sahte eşikleri kırıp dağıtmak, yapay engelleri ortadan kaldırmak, ciddi ve acil meselelerle meşgul olmak kaçınılmazdır. Acil meselelerden hemen sonra ülkenin ekonomisini güçlendirmek, milli kültürü koruyup asaletini bozmadan yenileştirerek eğitim yoluyla yeni nesillere kazandırmak için gereken yapılmalıdır. Bu milletin kültürü ile dini arasında çatışma yoktur, aksine bir görüntü varsa bunun sebebini yozlaşma ve yabancılaşmada aramak gerekir. Dinden ve milli kültürden korkanlar, bunlara karşı çıkanlar milletten korkmakta, ona karşı tavır almış olmaktadırlar. Uygarlık, çağdaşlık, ilkeler vb. kavramlar ve değerleri dine ve milli kültüre karşı kullanmaya kalkışanlar şeytanın yandaşlarıdır; doğru sözleri eğri maksatları için kullanmaktadırlar, aman gaflete düşmeyelim!

Laikliğe aykırı mı?
00:009/05/1999, Pazar

TC Anayasası''nda laikliğin tanımı bulunmamakla beraber 24. maddeye bakarak bir tanım çıkarmak mümkündür. Buna göre laiklik "Devletin sosyal, ekonomik, siyasi ve hukuki temel düzenini, kısmen de olsa din kurallarına dayandırmamaktır." Bu maddenin devamında da dinin, siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla istismar edilmesi yasaklanmaktadır.

Bu maddeden hareket eden birçok hukukçu ve siyasetçi "halkın inancına göre yaşamasına imkan verecek hukuki düzenlemeleri", "hukuku din kurallarına dayandırma" sayarak Anayasa''ya aykırı bulmaktadırlar. Halbuki maddeyi dikkatli okuyan ve uygulamayı da göz önüne alan hiçbir hukukçunun -peşin hüküm ve kötüye kullanma kastı bulunmaksızın- böyle bir yoruma ve anlayışa gitmesi mümkün değildir. Çünkü madde, herhangi bir düzenin değil, "temel düzen"in din kurallarına uydurulmasını laikliğe aykırı kılınmış ve menetmiştir. "Temel düzen" kaydına iki mânâ verilebilir: a) Rejimin temel ilkeleri ve nitelikleri ile ilgili; buna göre mesela hukuk düzeninin din kurallarına dayandırılması, dinin genel hukuk için bir referans kabul edilmesi laikliğe aykırı olur. b) Genel (bütün vatandaşları ilgilendiren) ve herkesi bağlayan düzenlemeler; buna göre de herkese cuma namazı kılma mecburiyeti getiren hukuki bir düzenleme laikliğe aykırı düşer.

Doğru olduğuna inandığımız bu yoruma göre cuma namazı kılmak isteyen Müslümanlar''ın bu taleplerini, din ve vicdan özgürlüğü böyle gerektirdiği için mümkün kılacak bir hukuki düzenleme yapılsa ve "Cuma günleri mesâi saatleri, isteyenlerin cuma namazını kılmalarına imkan verecek şekilde düzenlenir" diye bir kanun çıkarılsa bu laikliğe aykırı olmaz; çünkü bu kanun herkesi namaz kılmaya mecbur etmemektedir ve referansı evrensel insan haklarıdır. Hıristiyanlar''ın çoğunlukta olduğu Batı ülkelerinde pazar günlerinin tatil edilmesi, isteyenlerin kiliseye giderek ibadet etmelerini sağlamak üzere düşünülmüş ve düzenlenmiş bir kuraldır. Laik Türkiye Cumhuriyeti''nde dinî bayram günlerinin tatil günleri olmasını sağlayan hukuki düzenleme bir başka örnektir; amaç Müslümanlar''ın dinî bayramlarını ve ibadetlerini yapmalarına imkan vermektir. Diyanet İşleri Başkanlığı''nın temel iki vazifesi halkı din yönünden aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmektir. Bu iki vazife tamamen dîni olduğu halde devlet bir kanun çıkarmış ve bu kurumla ilgili hukuki düzenleme yapmıştır. İlgili kanun yalnızca Müslümanlar''ı muhatap aldığı ve hiçbir kimseyi belli bir inanca ve ibadete mecbur etmediği için laikliğe aykırı görülmemiş, mevzuat ve kurum bir kamu hizmeti aracı olarak değerlendirilmiştir.

Devlet çalışan ve okuyan kızlarımızın, kadınlarımızın isterlerse inançları gereği -uygun bir biçimde- örtünmelerine imkan veren bir hukuki düzenleme yapsa bu, laikliğe aykırı olmaz; çünkü düzenleme (çıkarılacak olan kanun, yönetmelik vb.) kimseyi örtünmeye zorlamıyor ve devletin düzenini de dine dayandırmıyor; tam aksine demokratik bir devletin temel niteliklerinden biri olan insan haklarına (din ve vicdan hürriyetine) riayet vazifesini yerine getirmiş oluyor. Yine devlet, resmi kurumlarda çalışanlardan isteyenlerin, uygun vakitlerde namazlarını kılabilmelerini ve oruçlarını tutabilmelerini mümkün kılacak, kolaylaştıracak düzenlemeler yapsa laikliğe aykırı hareket etmiş olmaz, aksine laikliğin gereğini yerine getirmiş olur. Bunların hiçbiri laikliğe aykırı değildir; aykırıdır diyenlerin laiklik anlayışları evrensel insan haklarına ters düşer, böyle bir laiklik anlayış ve uygulaması çağdaş da değildir; çağdaşlığın ölçütü olarak alınan ve sayılan ülkeler de böyle bir laiklik anlayış ve uygulamasına rastlanamaz.

Bizde bazı hukukçu geçinenlerin veya hukuk devletine bağlı olduklarını söyleyenlerin önce din ve vicdan hürriyetine aykırı bir kanun veya yönetmelik çıkarmaları, sonra da bunu değiştirilemez kılarak millete dayatmaları hukuk devleti, insan hakları, demokrasi, çağdaşlık gibi ilke ve değerler ile asla bağdaşmaz. Din, düşünce ve vicdan özgürlüğünün gerekli kıldığı bir hukuki düzenlemeyi yüksek mahkemelerde iptal ettirip değişemez hale getirmek de böyledir. Çağdaş demokrasilerde hiçbir irade, insan haklarının ve milli iradenin üstünde olamaz; olur diyenler ve olduranlar demokrasi düşmanlarıdır, dayatmacı despotlardır, çağdaş kavram ve kurumları kötü emellerine alet ve böylece istismar edenlerdir

Zirvedeki çelişki
00:0016/05/1999, Pazar

Sayın Demirel karşısına, istediklerini soran, verdiği her cevabı hararetle onaylayan bir gazeteci alıyor ve başlıyor konuşmaya; itiraz eden yok, tenkit eden yok, yanlışını doğrultan yok. Başta bilerek ve belli amaçlarla çelişkili ve tutarsız şeyler söylüyor, sonra giderek -her halde- söylediklerine kendisi de inanıyor, çelişkiyi ve yanlışı farkedemez hale geliyor. "İslam''ın en iyi, en mükemmel yaşandığı yer Türkiye''dir" diyor, arkasından "Meclis''te baş örtülemeyeceği gibi devletin okullarında da örtülemez" diyor. "Bölücülük yapma, dini istismar etme, dilediğini yap, istediğini söyle" diyor, arkasından başını örten bayanların devlet dairelerine ve okullara sokulmamasını istiyor. Merve Kavakçı için "tahrikçi ajan" diyor, arkasından -milletin ne dediği belli ve halkın olayı onun gibi değerlendirmediği apaçık ortada olduğu halde- "Milletim bunu böyle değerlendirecektir" diyor.

Daha önce de yazmıştık, Türkiye''de başını örten hanımlar okuma ve çalışmadan menedildikleri sürece bir kimsenin "İslam''ın en iyi yaşandığı yer Türkiye''dir" diyebilmesi için ya İslam''ı bilmemesi veya bilerek gerçek dışı konuşmayı tercih etmiş olması gerekir. Başörtüsü Kur''an''da vardır, İslam alimleri, dört mezhebin müctehidleri, hür ve Müslüman kadının başını da örtmesinin farz olduğunda (veya açmasının haram olduğunda) ittifak etmişlerdir. Bunlara inanan ve inancı sebebiyle başını örterek okumak ve kamu kurumlarında çalışmak isteyen bir bayana "Başını açmazsan okulda okumana, devlet kurumunda çalışmana izin vermem" denilen yerde İslam''ın en iyi değil, yalnızca yaşanabildiğinden nasıl söz edilebilir? Belli yerlerde namaz kılanlara, oruç tutanlara, alkollü içki kullanmayanlara, eşleri tesettürlü olanlara... da aynı muamele yapılmaktadır. Devlet muamelesinde, hakların dağıtımında halkı ikiye ayırır, inancı gereği başını örtenleri, namaz kılıp oruç tutanları bazı haklardan mahrum bırakırsa bölücülük yapmış olmaz mı? Sayın Demirel de bir devlet ve siyaset adamı, bildiğimiz kadarıyla yıllardan beri de cuma ve bayram namazlarını kılıyor, siyasi konuşmalarında Allah''a sığındığı, dua ettiği oluyor; bütün bunlar dini istismar olmuyor da başka siyasetçilerin veya vatandaşların inançları gereği yapıp ettikleri niçin dinin istismarı oluyor? Kim, hangi selahiyet ve bilgiye dayanarak insanların dinî davranışlarının samimi olanını, istismara yönelik olanından ayırabilir? Yapılan sosyal araştırmalar, kamuoyu yoklamaları ortada, halkımızın kahir ekseriyeti kızlarımızın ve kadınlarımızın başları örtülü olarak okumalarını, devlet dairelerinde çalışmalarını onaylıyorlar, başı örtülü olarak milletvekili olmalarını onaylayan vatandaşların sayısı da yarıdan fazla; şimdi Sayın Demirel''in "Ey milletim, ben yanılmışım, özür dilerim, elbette sizin dediğiniz olacaktır, olmalıdır" demesi gerekmez mi?

Bir de uluorta ülülemirden söz ediyorlar, Allah ve Resulü''nün emirlerine aykırı hareket etmenin fetvasını dinden (Allah ve Resulü''nden) almaya kalkışma çelişkisine düşüyorlar. Güya Allah "Ülülemire yani amirlerinize itaat edin" buyurmuş. Namaz kılmayan, bunu da "Allah namaza yaklaşmayın buyuruyor" diyerek Kur''an''a dayandırmaya kalkışan Bektaşi gibi bunlar da âyetleri çarpıtıyor, yarısını alıp diğer yarısını bırakıyorlar. Evet Allah "Amirlerinize itaat edin" buyuruyor, ancak aynı âyetin başında "Allah''a ve Resul''e itaat edin" diyor, amirleri de "sizden olan" şeklinde sınırlıyor. Dini, dili bilen, mantığını da yitirmemiş olan bir kimse bu âyetten "Allah ve Resulü''nün emirlerine aykırı da olsa amirlerinize itaat edin" anlamını çıkarabilir mi?

Geliniz büyük küçük, kadın erkek, sağcı solcu, islamcı milliyetçi... ne olursak olalım bu ülkede yaşayanlar olarak hepimiz sağduyunun emrine kulak verelim, ilmî ve sosyal gerçeklere, ideoloji şartlandırması içinde yaklaşmayalım, insanlarımızı inanç ve düşünceleri ile ihtiyaç ve menfaatleri arasında sıkıştırmayalım, evrensel hukuk metinlerine ve ilkelerine göre belirlenmiş özgürlük sınırlarını daraltmayalım, kimse kimseye kendi inancını ve düşüncesini dayatmasın, zorunlu olan ortak bağlayıcı alan dışında bireyler inandıkları ve düşündükleri gibi yaşasınlar. Bir de ülkenin patlama noktasına gelmiş sorunlarını örtmek için yapay mesele üretmeyelim, bunları kötü emellerimiz, ülkenin ve milletin aleyhine olan amaçlarımız için kullanmayalım!

Cephe hükümeti
00:0023/05/1999, Pazar

İçinde sol diye bilinen partilerden birisinin bulunmadığı bir koalisyon hükümeti kurulması ihtimali ortaya çıkar çıkmaz malum çevreler bir korku/tehlike havası estirme kampanyasına girişiyor, kamuoyunu böyle bir oluşumun aleyhinde tavır almaya yönlendiriyorlar. Bunlara göre muhtemel tehlikenin iki unsuru var: 1. Solun rahat durmaması, hazımsızlık göstermesi, ülkede tozu dumana katmak, kendisinin ortak olmadığı iktidarı kimseye yaratmamak için elinden geleni ardına koymaması. 2. Sağcılardan oluşan cephe hükumetinin yönetimde âdil davranmaması, kıyım yapması, ülke menfaatine aykırı tasarruflarda bulunması. Sayın Demirel''den nakledilen "Cephe hükümetinden korkmayın; çünkü başlarında ben varım" cümlesi de üstü kapalı olarak bu tehlike kurgusunu desteklemektedir. Bu tavır tahlil edildiği zaman ortaya çıkan gerçek, ülkemizde demokrasinin mahiyet ve niteliği yönünden düşündürücüdür. Halk ne derse desin, iradesini nasıl ortaya koyarsa koysun menfaatini veya düşüncesini daha üstün görenlere göre ülke -demokratik ve hukuki meşruiyet bulunsun bulunmasın- belli partiler ve şahıslar tarafından ve bunların istedikleri şekilde yönetilmeli, ancak sonuç bir şekilde (veya göstermelik olarak) halka maledilmelidir. Son seçimlerde halkın seçtiği sözde solcu milletvekillerinin sayısı, Meclis tam sayısının dörtte biri civarındadır. Demokrasilerde bir de muhalefet kavramı ve kurumu vardır; dörtte üç iktidar, dörtte bir de muhalefet olunca her şey yerli yerindedir, seçmenlerin iradesi iktidarın oluşumuna yansımıştır, birtakım uyduruk, sanal ve kugusal (!) korkularla halk iradesinin karşısına çıkmak, demokrasinin ruhu olan iradeyi tehlike olarak algılamak neyin nesidir? Demokrasinin neresine düşer? Bu havayı estirenlere karşı siyasilerin çekingen ve teslimiyetçi tutumları da ne oluyor, halkın iradesini ve demokrasinin alfabe kurallarını neden bunların suratlarına çarpmıyorlar. Bir avuç oyun bozan, mızıkçı, gürültü erbabının siyasi etik dışı davranışları niçin belirleyici ve caydırıcı olabiliyor? Halkın kahir ekseriyetini temsil eden -demokrasi yanlısı- sağcılar, niçin küçük hesapları bir yana bırakarak ortak ve acil memleket meselelerine çözüm üretmek üzere bir koalisyon hükümeti kurarak işbirliği yapmıyorlar?

Cephe meselesinin bir başka yönü de millete dayatılan kararların yanında veya karşısında olmakla ilgilidir. Esasen 28 Şubat''tan bu yana Türkiye''de yaşanan cepheleşme siyasi/ideolojik sağ-sol temelinden ziyade dayatılan kararlar temeline dayanmaktadır. Bu tarihten itibaren Türkiye''de muhalif cephe yoktur; iktidar dayatmanın memurudur, iktidarda olmayan partiler ise kapalı kapılar ardında aslan kesilen, iş ciddiye binince kedileşen (aynı memurluğa aday olduğu görülen) sözde muhalefettir. Bu kahredici durum karşısında millet ümidini seçime bağlamış, oylarıyla demokrasi dışı güçlerin memuru olanları geriye çekmiş, kendi memuru, iradesinin temsilcisi olacaklarını, demokratik cephe teşkil edeceklerini umduğu vekillere imkan vermiştir. Eğer bu vekiller milletin mesajını doğru okuyabilirlerse teşkil edecekleri cephenin -başkası değil- dayatmaya karşı demokrasi cephesi olduğunu anlayacaklardır. Bu cephe demokrasi adına yola çıkacak ve onu rafa kaldıranlarla hesaplaşacak, başarılı olduğu takdirde demokrasi kahramanı olacak, tarihe böyle geçecektir. "Demokrasi cephesi" şanlı, şerefli ve sevimli bir oluşumun adıdır; onun imajını çirkinleştirmek için oyun kuranlara karşı uyanık ve cesur olmak bir zarurettir.

Önce terbiye sonra demokrasi
00:0030/05/1999, Pazar

Baskıcılar ve hak kısıtlayıcıları, demokrasiden yana olanlara karşı son günlerde yeni bir argüman kullanmaya ve bunu çekinmeden (utanmadan da denilebilir) açığa vurmaya başladılar: Önce halkı terbiye edelim, bizim istediğimiz kimlik ve kişilik oluştuktan sonra serbest bırakalım, en geniş manada özgürlük ve demokrasi verelim, ama şimdi olmaz... Adamlar elleri kırbaçlı arslan terbiyecilerine benziyorlar; döverek, aç bırakarak, şartlandırmanın bütün yöntemlerini kullanarak arslanı terbiye edecekler; yani tabiatını bozacak, onu arslan olmaktan çıkaracaklar, sonra da serbest bırakacaklar; ortalıkta arslan suretinde kediler bulunacak, terbiyeciler de korkusuz yaşayıp dolaşacaklar. İnsana, insanlığa bu gözle bakan, kendilerini kamil insan, diğerlerini insan müsveddesi gören, Allah''ın ve çağdaş dünya insanlarının verdiklerini kendi insanlarından esirgeyen, verme alma konusu olmayan tabîî, fıtrî insan haklarına el koyup sahiplerine şantaj yapan bu bir avuç insanın nerede, hangi tahsil ile, nasıl yetiştiklerini merak ediyorum! Bir çağdaş düşünür "Bir Allah''a inanıp yalnızca O''na kulluk etmeyen insanlar kendilerini Tanrı yerine koyarlar ve eşitlerini kul köle olarak görmeye, kullanmaya kalkışırlar" diyordu; bu tesbitin uygulanışını yaşıyoruz; halkın haklarını ellerinde toplayıp kontrol edenler herhalde kendilerini Tanrı zannediyorlar! Tanrı olmadıkları ve asla olamayacakları için yanılıyorlar; yanıldıkları bir önemli nokta da insan ile hayvanı birbirine karıştırmaları, insanın tabiatı ve ihtiyaçları konusunda yanlış değerlendirmelere düşmeleridir. Bunların geçmişleri de böyle yanlış değerlendirmeler yapmışlar, aydınlanma sonrası insanlığın dini geride bırakacağı kehanetinde bulunmuşlardı; bu kehanet tutmadı, şimdi yeni kahinler üçüncü bin yılın dinlerin yılı olacağını, büyük çapta dinler arası savaş yaşanacağını söylüyorlar. Bir başkası insanların açlık ve sefalet yüzünden dine sarıldıklarını, servetin eşit dağıtılması ve köleleştiren ihtiyacın ortadan kaldırılması halinde dinin de unutulacağını söylemişlerdi, bu da tutmadı; perde kalkınca insanların din duygusunu muhafaza ettikleri ve ekmek kadar onu da aradıkları görüldü. Zaten refahın tabana doğru yayıldığı hür ve kalkınmış toplumlarda da dinin, dinî hayatın geride bırakılması bir yana zaman zaman canlandığı görülüyordu.

Kendilerini Tanrı yerine koyup toplum mühendisliğine soyunanları kısa vadede ıslah etmek, değiştirmek mümkün değildir. Onların metodları diyalog, ikna, uzlaşma, tabîî gelişmeye ayak uydurma... değildir; bildikleri ve yaptıkları baskıdır, dayatmadır, güç kullanmadır. Durum böyle olunca iş başa düşmekte, kedileştirilmek istenen arslanların, tabîî mahiyet ve niteliklerine sahip çıkmaları, zorla değiştirilmeye karşı meşru direnme haklarını kullanmaları gerekmektedir. Bu direnişin çağımızdaki yolu/adı inan haklarıdır, demokrasidir, sivil insiyatiftir. Hiçbir beşeri güç milletin gücünden büyük değildir, hiçbir beşeri irade milli iradenin üstünde olamaz. Asıl ıslaha, eğitilmeye (nezaketen terbiyeye dimiyoruz) muhtaç olanlar, kendilerini milletin, iradelerini millî iradenin yerine koyanlardır; onları yola getirecek olan da millî iradedir. Tabiat boşluğa izin vermez, millî iradenin bulunmadığı, kendini gösteremediği, etkisini fiilen ortaya koyamadığı yerlerde ve zamanlarda başka iradeler onun yerini alırlar, "Devlet benim, millet benim, insan benim..." demeye başlarlar.

Ey millet uyan, kendine gel, iradene sahip çık, temsilcilerini iyi seç, takip et, denetle, hesap sor, işe yaramayanı değiştir, sen vesayete muhtaç değilsin, rüşdünü isbat et ki kendini bilmezler seni gütmeye kalkışmasınlar!

Din, gelenek, çağdaşlık ve kadın
00:006/06/1999, Pazar

Kadının zayıf ve çaresiz olduğu durumlarda ve şartlarda karşı cins tarafından ezildiği, horlandığı ve sömürüldüğü tarihten günümüze görülmüş ve yaşanmıştır. İlâhî dinler, belli kültürler çerçevesinde yapabildikleri kadar onları koruma, yaratılıştan verili bulunan konumlarına oturtma, gasbedilen haklarını kendilerine geri verme işlevini de üslenmişler, bu konularda önemli başarılar kaydetmişlerdir. Ancak dinlerin etkisi mensuplarının kabulüne bağlı bulunduğu, ilâhî yaptırımların çoğu ahirete bırakıldığı, imtihan dünyasında serbest irade ile itaat talep edildiği; günaha, isyana ve kötülüğe de hürriyet tanındığı için dinlerin ıslâhatı tam ve devamlı olamamış, gelenekler dini beşerî arzulara indirgeyebilmiş, geçmiş dinlerin kitapları beşer eliyle ve nefsani isteklere uygun olarak yeniden yazılabilmiş (tahrif edilmiştir), son dinin kitabı da amacına ters yorumlanabilmiştir. Erkek gibi Allah''ın kulu olan ve bu bakımdan hiçbir farkı bulunmayan kadın başka tür bir varlık kategorisine itilmiş, yine ezilmiş, horlanmış ve sömürülmüştür.

Son ve kâmil ilâhî din olan İslam geldiğinde kadının durumu yine ıslaha muhtaç bulunuyordu. Allah Teâlâ Peygamberine verdiği talimat ile bu ıslâhatı iki aşamada gerçekleştirmeyi murad etti: O çağda olabilecekleri hemen, ileride olabilecekleri de zamanı gelince. Bu iki aşamalı ıslahın tipik örneği cariyelerle ilgili olanıdır. Cariye kadın alınıp satılan bir mal idi, hemen hiçbir hakkı yoktu, boğaz tokluğuna çalıştırılır ve kullanılırdı. İslam ona bir seri hak getirdi, artık o, hür olmasa bile insandı ve hürriyetini elde edebilmesi için kapılar açılmıştı. Peygamberimiz kendisine intikal eden bütün cariyeleri hürriyetlerine kavuşturmuş, başkalarını da böyle yapmaya teşvik etmiş, Kur''an-ı Kerim de onların (ve kölelerin) isteklerine bağlı olarak ve olmayarak hürriyete kavuşmalarını sağlamak üzere bir dizi tedbir getirmişti. Bütün bunların sonunda İslam âleminde, kısa zaman sonra köle ve cariyenin kalmaması, devam ettiği süre içinde de insan, hatta sahibinin kardeşi, çocuğu gibi muamele görmesi gerekirdi, ne yazık ki böyle olmadı; beşerî irade ve arzu, ilâhî iradeye uymadı, gelenek bu konuda dini kendine uydurdu, asırlar boyunca -hayvan pazarları gibi- esir pazarları kuruldu.

Kadın konusunda da İslam''ın hedeflediği iyileştirme iradesi geleneğe yenik düştü, erkekler günaha düşmemek için kadını ortalıktan kaldırmayı, sosyal hayattan çekmeyi, dört duvar arasına hapsetmeyi yeğlediler; öyle ki onun mescide gitmesinin câiz olup olmadığını bile tartıştılar; sonunda "Namazlarını da evinde kılsın daha iyi" dediler. Hem İslam''a hem de fıtrata aykırı olan bu tutum asırlar sonra da olsa beklenen tepkiyi getirdi, modern dünyada esen rüzgâra ayak uyduran Müslüman kadın da erkek hegemonyasına başkaldırdı. Aklın, fıtratın ve dinin gereğine uyarak kadına layık olduğu yeri ve değeri vermeyen Müslüman erkekler zor karşısında adım adım gerilemeye başladılar, fıkıhçılar, (İslamın yorumcuları) da yeni hak ve özgürlüklerin bir kısmını meşrulaştırmanın yolunu aramaya ve bulmaya koyuldular. Şimdi din, gelenek ve çağdaşlık köşelerinin oluşturduğu üçgen içinde Müslüman kadının yeni imajı oluşuyor; hak, özgürlük ve ödevleri belirleniyor. Bu bağlamda yapılan tartışmalardan biri de şu soruya cevap bulmayı amaçlıyor: "Müslüman kadın nereye koşuyor?" Daha iyi Müslüman mı oluyor, kendini ezen geleneğin zincirlerini kırayım derken çağdaş geleneğin zincirine mi bağlanıyor, yoksa başka bir şey mi oluyor. Oluyor mu, olduruluyor mu? Bu soruların cevabını bir başka yazıda arayalım

Modernleşme ve kadın
00:0013/06/1999, Pazar

Modernleşme kavramı "Batı kültür ve uygarlığını bir bütün halinde, zoraki evrenselleştirme yoluyla bütün dünya insanlarına hakim kılmak, benimsetmek ve yaşatmak" şeklinde tanımlanırsa bir ferdin veya topluluğun (ümmetin, milletin) hem Müslüman hem de modern olması mümkün ve caiz olamaz; çünkü bu kültürün İslam ile örtüşmeyen tarihi, felsefesi, altyapısı, arkaplanı, dünya görüşü, değerleri ve hayat tarzı vardır. Modernleşmekten maksat, Müslüman ferdin ve toplumun bu çağda, içinde yaşadığımız zaman diliminde -korunacakları korumak, değişecekleri değiştirmek suretiyle- nasıl var olması gerekiyorsa öyle var olması ise, Müslümanlar''ın modern olmaları caizin ötesinde, farz olur.

Müslüman kadının modernleşmesi konusunu tartışan ilim ve fikir adamlarının bir kısmı, korunan ile değiştirilenin din ile mi, gelenek ile mi ilgili olduğunu sahih bir şekilde ayıramadıkları için modernleşen Müslüman kadının dindarlığını, din ile bağlantısını değerlendirmede hataya düşüyorlar. Bilindiği gibi tarih içinde oluşan, değişse bile tortu ve iz bırakan geleneklerin bir kısmı din ile (dinin değişmez kuralları ile) örtüşürken bir kısmı böyle değildir; ya bid''attır, dine aykırıdır, fakat toplum içinde yaygınlık kazandığı için dini ıslahatçılar (müceddidler) tarafından değiştirilememiştir, ya belli zaman ve mekanlarda doğru, dine uygun iken şartların değişmesi ile bu niteliğini kaybettiği halde öylece kalmış, âlimler ve eğitimcilerin işbirliği ile yerine yenileri konamamamış, Müslümanlar''ın hayatında devam etmiştir yahut da dine uygun ve değişmeye açık olduğu halde zamanı gelmediği için değişmemiştir. Bunlardan birincisi yani dinin değişmez kuralları ile örtüşen, o kuralların uygulanması sonucu gelenekleşen davranışlar, tutumlar, ilişkiler... modernleşme adına değiştirilirse bu noktada bir sapmadan veya işi kitabına uydurarak dine rağmen modernleşmeden söz edilebilir. Geleneğin diğer kısımları/çeşitleri, içinde yaşanılan zaman ve şartlar öyle gerektirdiği için âlimlerin ve eğitimcilerin kontrolünde, dinin özüne ve değişmez mahiyetine zarar vermeden değiştirilirse veya değişirse burada bir sapma değil, sağlıklı bir değişme ve gelişme bahis konusu olur.

Yukarıda söylenenleri örnek üzerinde açıklamak maksadıyla Müslüman kadının sosyal hayattaki yerini ve işlevini ele alabiliriz. Dinin ittifakla değişmez kabul edilmiş kuralları arasında kadının sosyal hayattaki yerini ve işlevini belirleyen bir kural yoktur. Din kadın-erkek ilişkilerinde bazı değişmez sınırlamalar getirmiştir, bunun ötesindeki belirleyiciler yaratılıştan gelen özellikler, ihtiyaç ve gelenektir. Bu dinamiklerden hareketle kadınların dört duvar arasına hapsedildiği de olmuştur, meşruiyet çerçevesinde sosyal hayata aktif olarak katıldığı, kamu görevlisi, tacir, işçi, zenaatkâr, işveren, ilim erbabı, geri hizmetlerde ve gerektiğinde cephede savaşçı... olduğu da görülmüştür. Hz. Ömer''in biraz da durumdan şikayetçi olarak "Mekke''de iken biz erkekler kadınlara hakim (galip) idik, Medine''ye gelince kadınları erkeklerine hakim olmuş bir topluluk ile karşılaştık dedim, Peygamberimiz buna karşı gülümsedi" demesi, keza Câhiliye döneminden İslam''a geçişte kadının geçirdiği önemli değişimi anlatırken "Biz İslam''dan önce kadını bir şey yerine koymazdık, İslam gelip de Allah onlara kitabında yer verince bu sebeple -yine de işlerimize karıştırmaksızın- kadınların üzerimizde bazı hakları bulunduğunu kabul ettik, birgün eşimle konuşurken bana karşı sert bir çıkış yaptı, "Sen bana karşı nasıl böyle konuşabiliyorsun" dediğimde "Sen bana böyle diyorsun ama kızın da Hz. Peygamber''i üzebiliyor" dedi... (Buhari, Libas, 31) ifadeleri din ile örtüşen değişimin canlı örneklerini sergilemektedir. Günümüzde kadının, dindarlığını zedelemeden -yukarıda tanımlanan ikinci mânada- çağdaşlaşması mümkün ve caizdir, hatta haksız ve yersiz müdahaleler ile kesintilere uğramasa gerçekleşme yolundadır bile denilebilir. Dinin değişmez kurallarını çiğnemeden, değişmeye açık gelenekleri aşarak kızlarımızın ve kadınlarımızın okumalarına, sosyal hayatta kendileri için uygun ve gerekli olan rolleri almalarına, hizmetleri üslenmelerine engel olan şey din değildir; ya dinleşmiş geleneklerdir yahut da dinleşmiş ideolojilerin insan haklarına, çağdaş/evrensel değerlere aykırı dayatmalarıdır.

Din eğitimi
00:0020/06/1999, Pazar

Sivil kelimesi "resmi olmayan, vatandaşlara ait" manaları yanında "medeni ve nazik" anlamlarını da içermektedir. Ege Çağdaş Eğitim Vakfı gibi kuruluşlar sivil toplum örgütleri oldukları halde camilerde yaz kursları şeklindeki din eğitim ve öğretimine karşı çıkıyor, bir alternatif göstermeden isteğe bağlı din eğitimini engellemeye çalışıyorlarsa "sivil" nitelemesini hak etmiyorlar demektir. Ayrıca yaz kursunu "sekiz yıllık kesintisiz eğitim yasasını delme" şeklinde değerlendirerek konuyu saptırmaya çalışmak da sivillere yakışmıyor. Yapılmak istenen şey adı üstünde yaz kursudur. Yaz kursu okullar tatile girince başlar, hedef kitlesi okul öğrencileridir ve kurslar okul değildir.

Anayasa''nın 24. maddesi hem mecburi olan "din kültürü ve ahlak öğretimini, hem de isteğe bağlı bulunan "din eğitim ve öğretimini" düzenlemektedir. İsteğe bağlı olanı ana kanunda şöyle ifade edilmiştir: "Bunun (mecburi olanın) dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanuni temsilcilerinin talebine bağlıdır." Bu Anayasa hükmü, açık ve kesin olarak hem büyüklere hem de küçüklere, isteğe bağlı olarak dini öğrenme, öğrendiğini eğitim yoluyla benimseme ve hayatları ile bütünleştirme hakkı vermektedir. Eğer kaşık ile verilirken sapı ile göz çıkarmak veya kepçe ile geri alınmak murat edilmiyorsa devletin ya isteğe bağlı din eğitim ve öğretimi yapan okullar ve kurslar açması ya mevcut okullarda buna imkan vermesi yahut da bu işi sivillere bırakması gerekir, bu bir Anayasa emridir. Bu okullar ve kurslarda din eğitim ve öğretimi zaman ve program bakımlarından -sekiz yıllık zorunlu eğitimi bölmeyecek ve aksatmayacak şekilde- düzenleneceği için burada bir bölme veya delmeden söz edebilmek için "sivil" olmamak gerekir. Batı''da hem okullarda hem de kiliseye, cemaatlere bağlı kurslar ve derslerde pekala bu faaliyet yürütülmekte ve isteyenlerin, okul çağında din bilgisi ve eğitimi almaları sağlanmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar Türkiye''deki hukuki sistem ve uygulamalara göre yapılmış, bu çerçevede bile ilköğretim ve sonrası okullarda okuyan öğrencilerin, mecburi ve genel din öğretimi yanında isteğe bağlı ve özel (isteyenin inandığı dinde) din eğitim ve öğretimi alma haklarının bulunduğu, bunu engellemeye kalkışanların Anayasa''ya aykırı davranmış olacakları ortaya çıkmıştır. Meseleyi Türkiye uygulaması dışında, diğer medeni ve demokrat ülkeler örneğinde ele alacak olursak isteğe bağlı din eğitimini engelleme teşebbüsünün buralarda kabul görmesi bir yana düşünülmesinin bile mümkün olmadığını bilmeyen yoktur; daha doğrusu bunu bilmeyenler, bilmezlikten gelenler takım elbise giydirilmiş ilkeller olabilir.

Biz Müslümanlar Türkiye''de, başka dine inanan veya hiçbir dine inanmayan vatandaşlar varsa bunların da kendileri ve çocuklarının istedikleri din eğitimini alma veya almama hususunda hür olmalarını, İslam dini eğitim ve öğretimi almak isteyen Müslümanlar''ın ise asla engellenmemelerini, ya devletin buna imkan hazırlamasını yahut da sivil kurum ve kuruluşlara bu imkanın tanımasını talep ediyoruz. Bu talep gücünü uygarlıktan, insan haklarından hatta TC. Anayasası''ndan almaktadır. Ayrıca sekiz yıllık temel eğitimin kesintili (ikinci kademesinin farklı liselere ve meslek dallarına yönlendirmeli) olmasını, İmam-Hatipler dahil bütün meslek liseleri mezunlarının istedikleri yüksek öğrenimi görmelerini engelleyen haksız uygulamalara son verilmesini, samimi olarak dinini yaşayan Müslümanlar''a mürteci ve potansiyel suçlu damgasının vurulmamasını, insan haklarına aykırı olmayan mevzûâta göre suç sayılan filleri işlememiş kimselere eziyet edilmemesini ve haksız muamele yapılmamasını istiyoruz. Müslümanlar''ın bu ve benzeri taleplerini unuttuklarını veya bundan vazgeçtiklerini zannedenler çeşitli vesilelerle yanıldıklarını anlayacaklardır.

Devleti ele geçirmek
00:0027/06/1999, Pazar

Son hafta içinde yeni bir suç icat edildi, adı "devleti ele geçirme teşebbüsü". Belli bir inancın, ahlakın ve dünya görüşünün mensubu olan bir şahıs veya grup, farklı olan şahıs ve grupların yaptığı, yapageldiği gibi devletin önemli yönetim kademelerinde ve daha başka kurumlarında "adamlarının" olmasını istiyor, bu maksatla adam yetiştirmeye gayret ederken yetişmiş adamları da destekliyor; birileri buna "devleti ele geçirme teşebbüsü" diyor, bu teşebbüs ağır bir suç sayılıyor, bazı önemli kişiler ile medyanın linç teşebbüsüne dayanak kılınıyor. Bunun suç ve kötü olan yanı neresidir? Seçilen ve atananların farklı inanç, ahlak ve dünya görüşüne mensup olmaları mı, "devleti ele geçirmede" kullandıkları yol ve yöntem mi, siyasi ve ekonomik iktidar pastasından pay talebi mi?..

Demokrasi ile yönetilen ülkelerde farklı sosyal ve kültürel gruplar hem devletin çeşitli kademelerinde görevli bulundurmak hem de Meclis''e temsilcilerini sokmak için çalışırlar; mezhep, tarikat ve cemaat mensupları yanında dernekler, sendikalar, meslek kuruluşları hep bunu yapmışlardır, yapmaktadırlar; bunların da farklı siyasi görüşleri, ideolojileri, ahlak anlayışları vardır; sağcıdırlar, solcudurlar, dinlidirler, dinsizdirler, Sünnî''dirler, Alevî''dirler, masondurlar, komünisttirler, milliyetçidirler... Aslında demokrasinin vazgeçilmez bir unsuru olan siyasi partiler de böyledir, onların da farklı ideolojileri, dünya görüşleri, yönetim anlayışları vardır. Devleti ele geçirme teşebbüsünün suç ve kötü olabilmesi için bu farklılıklara değil, ele geçirmek için kullanılan yol ve yöntem ile açıklanan veya uygulamada ortaya çıkan amaca bakılır. Devlet demokratik olmayan bir yoldan mesela askerin ihtilal yapıp yönetime el koyması veya sivillerin çeşitli seçim hileleri yapması, maddi manevi baskı uygulaması yoluyla ele geçirilirse suç oluşur, keza meşru ve demokratik yoldan iktidar elde edildikten sonra rejimi değiştirmek, insan hak ve hürrüyetlerini kısıtlamak gibi amaçlar ve teşebbüsler sabit olursa suç işlenmiş olur. Bunlar bulunmadıkça, iktidara gelen veya devlet kademelerinde görev alan grup mensupları meşruiyet içinde kaldıkları, hukuku çiğnemedikleri sürece bir suçtan bahsedilemez. Ülke belli bir inanç, ahlak ve dünya görüşüne mensup bir veya birkaç grubun babalarının çiftliği, tapulu malları değildir; ülke milletindir, meşru yoldan "devleti ele geçirme" yani yönetim ve hizmete katılma da seçim ve tayin ile olur, milletin seçtikleri ülkeyi yönetir, milletin selahiyetli kıldığı makamların atadıkları memurlar da hukuk çerçevesinde görevlerini yaparlar, buna kimsenin bir diyeceği olamaz.

Anadolu sermayesini kendilerine rakip gören büyük sermaye sahipleri, medyayı ele geçirip iktidarlarla ve bazı ideolojik gruplarla da işbirliği yaptıktan sonra irticayı istismar ve bahane ederek "yeşil veya İslâmî" dedikleri sermayeyi çökertmeye yöneldiler. Bunlar fırsat eşitliğine, adil paylaşmaya ve hizmet yarışına açık olmayan tekelci ve menfaatçi bir kesimi temsil ettiklerinden, ellerinde bulunan siyasi ve ekonomik iktidardan pay isteyenleri gerici, tehlikeli, rejim düşmanı vb. yaftalarla yaftalayıp devre dışı bırakmak isteyebilirler. İlgililer "devleti ele geçirme" yaygarasına bir de bu noktalardan bakmalıdırlar.

Şekil, öz ve edep
00:004/07/1999, Pazar

Evin özü barınma aracı olması, şekli amaca uygun biçim ve kısımlardan oluşması, edebe tekabül eden kısmı ise tezyinatı (süslemeleri) ve mimari sanatın uygulanmış olmasıdır. İnsanın özü ruhudur, şekli bedenidir, edebe benzeyen tarafı ise şeklin güzelliği, tenasübü ve cazibesidir. Yemeğin özü gıda olmasıdır, şekli yemeye uygun bir biçime getirilmesidir, edebi ise tadı, tuzu, lezzeti ve süsüdür. Bu üç örnekte olduğu gibi öz, şekil ve edepten oluşan varlıklarda ve mahiyetlerde bu üç unsurdan birisi eksik olursa kusur var demektir. Bu unsurlardan her birinin var olma bakımından diğerine olan ihtiyacı güçlendikçe, her birinin vazifesini yerine getirebilmesi için diğerine olan bağlılığı arttıkça -eksik olandan kaynaklanan- kusur da artar.

Dinin özü kulun Allah ile ilişki kurması, bu ilişkinin doğurduğu bilinci kesintisiz olarak yaşama hal ve kemalini kazanmasıdır; kulun Rabbi''ni bilmesi, O''nunla ve O''nun için yaşamasıdır. Dinin şekli bu ilişkiyi sağlıklı bir şekilde kurmak ve sürdürmek için gerekli bulunan ibadetler, formüller, kurallar ve pratiklerdir. Dinin edebi (çoğulu âdâbı) ise ibadetlerin ve kuralların eksiksiz gerçekleşebilmesi için öngörülmüş, kemale yönelik, tamamlayıcı kurallar ve inceliklerdir. Kim ne derse desin sabit ve gerçek olan şudur ki, din bu üç unsurdan yalnız birini alıp diğerlerini ihmal ederek yaşanamaz ve onun amacı/özü gerçekleştirilemez. Allah''ın kendilerinden razı olduğu, kulluk imtihanında başarı elde ettiği ya vahiy ile yahut da ümmetin hüsn-i zannı ile bilinen peygamberlerin, sâlihlerin ve evliyânın hayat hikayelerinden öğrendiklerimiz, bu kâmil kişilerin dini, özü, şekli ve âdâbı ile -hiçbirini ihmal etmeksizin- yaşadıklarını açıkça ortaya koymaktadır.

Bu bilinen gerçekleri niçin yeniden yazmak ihtiyacını hissettim? Bunları kimlere hatırlatmak istiyorum? Bazılarını sıralayayayım:

1. Nefsini terbiye edeceğine iyice azdırmış olduğu halde kendini sûfî ve mürşid zanneden veya bilerek sahtekârlığa soyunmuş bulunan sahte şeyhlere.

2. Dini özü, şekli ve âdâbıyla yaşayan, yaşamaya çalışan ve bunu tavsiye eden gerçek din âlimlerini ve kulluk yolunun yolcularını ham ve geri kalmış gören, kendilerini ise doğru din anlayışının temsilcisi olarak takdim eden ve "şekli bırak, öze bak" diyen sözde özcü reformculara ve âlim taslaklarına.

3. Dinin merasim ve şekil ile ilgili kurallarına uyan ve talimatını yerine getiren ancak özü ihmal eden, "sakallı fakat pis, kaba ve sahtekâr" erkeklere, "başörtülü fakat hafifmeşrep, edepsiz, yırtık (mesela halkın katıldığı televizyon eğlence programlarında edepsizlikleri alkışlayan veya daha da ileri giderek kalkıp oynayan) bayanlara.

4. Dini tebliğ ederken veya fırsat elverdiğinde insanlara din eğitimi verirken öncelikleri ve önem sırasını şaşıran, kaş yapayım derken göz çıkaran, önemi az olan üzerinde yoğunlaşırken önemli olanı zayi eden, elden kaçıran eğitimcilere.

Bir de kendime.

Sünnet ve Örtünme Töreni
00:0011/07/1999, Pazar

Doğumun ilk haftasından büluğ çağına kadar çocuklar sünnet ettirilirse de ülkemizde daha ziyade ilkokula devam eden erkek çocuklarımızın tatil ayları başlayınca sünnet ettirilmeleri âdet haline gelmiştir. Tırnak kesmek, tıraş olmak, belli yerlerdeki kılları yok etmek, sakal bırakmak, bıyıkları düzeltmek gibi insana yakışan, rahatlık ve temizlik sağlayan, sağlık için yararlı olan bu uygulamalar hakkında Hz. Peygamber (s.a.) "fıtrat gereğidir, insana yakışan budur" buyurmuş, kendileri uyguladıkları gibi ümmetine de tavsıye etmişlerdir.

Başka müslüman topluluklar sünnet operasyonu için farklı isimler kullanmışlar, bildiğime göre yalnızca Türkler buna "sünnet" demişlerdir. Sünnet kelimesinin asıl islâmî mânası, Allah Teâlâ''nın müminlere örnek gösterdiği Peygamberimizin (s.a.) hayat tarzı, hayatında izlediği yol ve yöntemdir. Türkler çocuklarını bu isimle sünnet ettirirken bunun diğer mânaları ve faydalarından önce Hz. Peygamber''in yaptığı ve tavsıye ettiği bir şey olduğunu düşünmüş, erkek çocukların hayat boyu taşıyacakları bu nişanın aynı zamanda, dini mânada bir sünnet sembolü olmasını istemiş olmalıdırlar. İstemişlerdir ki, erkek çocuklar sünnet oldukları gün, hayatlarını "sünnete" göre yaşama sözü de vermiş olsunlar, bu sünneti gördükçe de o sünneti hatırlasınlar.

Ümmetin yaklaşık yarısını kızlar ve kadınlar oluşturduğuna göre, erkekler için sünnetin gördüğü işi kızlar için ne görecektir? Onlar için sünnetin yerini tutabilecek bir sembol var mıdır? Eskiden Arabistan''da, bugün bazı Afrika kabilelerinde kızların da sünnet edildiklerine (küçük bir parçanın kesildiğine) dair bilgiler vardır. Ancak bu uygulama genelleşmemiş, islâmî bir âdet/sünnet halini almamıştır. Bunun yerine kızlar için Hz. Peygamberi örnek alma niyet ve ahdinin -erkek çocuğun sünneti yerine geçen- sembolü örtünmedir. Kızlar ergenlik çağına yaklaşınca uygun bir törenle başları örtülür ve bu "örtünme töreni" erkeklerin sünnet düğün ve törenlerinin yerini tutar.

Anadolu''da geçen çocukluk yıllarımdan hatırlıyorum, kızlar ergenlik çağına yaklaşıncaya kadar mahallede karma yaşar ve oynardık. O gün gelince çocukluk arkadaşımız kız örtüye girer, biz erkeklerle ilişkisine de bir takım sınırlar konmuş olurdu. Biz erkekler sünnet olunca ve günü gelip ihtilam da olunca erkek olarak büyüdüğümüzü ve hayatımıza yeni bazı sınırların ve sorumlulukların girdiğini farkederdik. Kızlar da önce örtüye girer sonra zamanı gelince âdet görürler, böylece sınır ve sorumluluk çağları başlamış olurdu. Bugün erkekler için sünnet, kızlar için de daha ziyade Kur''an okumaya gönderilirken baş örtüsü giydirme âdeti devam ediyor. Yavaş yavaş unutulan geleneğimiz ise -Kur''an okumak için değil- Hz. Peygamber''in rehberliğinde hayatı yaşamak için gerekli bulunan örtünme törenidir. Eskiden bu tören aile içinde, çok kere ana ile kız arasında olup biterdi. Sandıktan, genç kızlığa adım atan çocuğa uygun bir başörtüsü çıkarılır, itina ile ve öğretilerek başa bağlanır, gerçekten yakıştığı için bu da ifade edilir, bundan böyle "eller ile yüz" dışında kalan yerlerin kapatılması, namahreme gösterilmemesi gerektiği, bunun Allah ve Peygamber buyruğu olduğu söylenirdi.

Günümüzde örtünme töreni için çeşitli şekiller bulunabilir. Mesela kızın ailesi, maddi imkanınına uygun bir çay veya yemek daveti yapar, kızın arkadaşlarını, bazı uygun yakınları çağırır, tören örtünme âyetleri ve meallerini okuyarak başlar, arkasından kısa bir konuşma yapılarak örtünmenin hükmü, şekli ve hikmeti anlatılır, hazırlanmış başörtüsü uygun bir pakette getirilir, ilâhî eşliğinde paket açılır, kızın başına bağlanır, büyüklerin elleri öpülerek duaları alınır, sonra yenilir, içilir, sohbet yapılır ve tören biter. Elbette örtüye girmek için tören mecburiyeti yoktur, tıpkı sünnet için düğün mecburiyeti olmadığı gibi, ancak her iki törenin de eğitim ve öğretim bakımından yeri doldurulamaz faydalarının bulunduğu unutulmamalıdır.

Abant II
00:0018/07/1999, Pazar

8-11 Temmuz 1999 tarihinde yapılan ikinci Abant toplantısına katılanlardan biri olarak köşemde de kısa bir değerlendirme yapmam gerektiğini düşünüyorum.

Birinci toplantıya katılanlardan merhum olan gazetecimiz hariç çağırıldıkları halde katılmayanları, sebep bakımından ikiye ayırmak gerekiyor: 1. Gerçekten mazereti olanlar, 2. Toplantıyı tertip eden beş sivil toplum kuruluşundan biri olan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı''nın ilişkili olduğu camiaya yöneltilen ithamların ve bunlara bağlı söylentilerin etkisinde kalanlar, bu sebeple katılmayı riskli sayanlar. Sebep ne olursa olsun katılmayan veya katılamayanlar bir yana bu toplantıya katılanların da sayı ve liyakat bakımlarından yeterli olduklarını söylemek gerekir. Esasen bu platformun sonuçları ayrıntılarıyla birlikte yayımlanacağı için ilgilenen bütün fikir ve ilim adamlarımızın yazarak buna katılmaları mümkündür.

Toplantının mahiyet ve amacı ile katılanların nitelikleri konularında farklı bir anlayış ve algılayış içinde olanların, hem benim gibi ilahiyatçıların orada ne işleri olduğunu sorduklarına hem de sonuçları amacı dışında değerlendirdiklerine şahit oluyoruz. Bana göre Abant toplantısı, başka birçok sivil toplum kuruluşunun yapageldiği ilmi toplantılardan birisidir. Bunun diğerlerinden farkı, inanç, kanaat, düşünce, duruş ve hayat tarzı bakımlarından tek tip olmayan, birbirine benzemeyen oldukça çok sayıda ilim ve fikir adamını bir araya getirmesi, tartışılan konular üzerinde, mümkün olursa görüş birliği ve ortak noktalar, bu mümkün olmazsa karşılıklı olarak birbirini anlama, saygı ve hoşgörü aramasıdır. Ayrıca bu toplantılar uzun solukludur, yıllarca devam etmesi, sonuçların yayımlanması, daha geniş ölçüde tartışılması, ülkemizin ve insanımızın bir kısım meselelerinin uygun çözümlere kavuşması uğrunda çaba sarfedilmesi, kamuoyu oluşturulması arzu edilmektedir. Böyle toplantıları hangi kurum ve kuruluş tertip ederse etsin imkan bulduğumda katılırım, konular üzerinde kendi düşünce ve kanaatimi açıklarım, başkalarıyla tartışırım, bir karar veya sonuç çıkacaksa ve ben buna katılmıyorsam muhalif olduğum noktayı da açıklarım, kaydederim.

Geçen yılki toplantıdan sonra yazılan değerlendirme yazılarının birinin başlığı "Abant Konsili" idi. Bilindiği gibi konsil, Hristiyanlık''la ilgili bir terim olup dinin inanç ve ibadet kısımları da dahil olmak üzere bütünü üzerinde değiştirici, düzeltici, açıklayıcı kararlar alabilen rûhânî meclis demektir, meclise katılanlar yüksek dereceli din (kilise) adamlarıdır ve bu meclisin aldığı kararlar bağlayıcıdır. İslam''da ise din adamı yoktur, bütün müminler bilkuvve (kabiliyet ve imkan bakımlarından) eşit derecede hem dine hem de dünyaya aittirler, camide imam, hatip, vâiz, müezzin... olmaları, aile kurmalarına da, ticaret, ziraat, zenaat gibi işlerle meşgul olmalarına da engel değildir, müminler dünya hayatını dinin bağlayıcı kurallarına göre yaşamak durumundadırlar, dini öğrenmek, vahyi anlamak ve yorumlamak hiçbir sınıfın tekelinde değildir, bunun için gerekli olan şey ilimdir, bilenler kendi bilgilerine göre, bilmeyenler ise bilenlerden öğrendiklerine göre hareket ederler. Dinin ictihada dayalı olmayan, naslarla ve bunlar üzerinde oluşmuş icma ile sabitleşmiş kısmında ictihad da yapılamaz, değiştirme, düzeltme ve ıslahata da gidilemez. Ehli tarafından, yerinde yapılmış yorum ve ictihadlara gelince hiçbir müctehidin ictihadı diğerini bağlamaz, yeni ve farklı ictihadı engellemez. Bu bilinen gerçeklerden ve kurallardan bakılınca Abant toplantılarına konsil demek kötü ve münasebetsiz bir yakıştırmadır; ne orası bir konsildir, ne de ittifakla veya ekseriyetle kamu oyuna duyurulmasına karar verilen düşünceler ve kanaatler birer bağlayıcı din kuralıdır. Orada inanan ve inanmayan, inancını belli bir şekilde yaşayan ve yaşamayan, belli bir konuda uzman olup diğer konulara yabancı bulunan elli ilim ve fikir adamı toplanmışlar, uzmanı oldukları konularda bilgi ve düşüncelerini dile getirmişler, tartışmışlar, diğer konulara ise kendi dünya görüşleri, temel inanç ve düşünceleri açısından bakmışlar; ileri sürülen hüküm ve kanaate katılmışlar veya muhalif kalmışlardır. İlan edilen sonuçlar da yalnızca üzerinde düşünülsün ve tartışılsın diye oluşturulmuş ve ilan edilmiştir. Bunların ne kadarı üzerinde yeterli mutabakat oluşursa o kadarı kamu oyuna mal olmuş bulunur ve uygulamaya aday hale gelir; bundan sonrası siyasi iradeye ve sivil topluma ait olur.

Farklı inanç ve düşüncede oldukları halde mutlak veya izafi (göreceli) olarak iyi olan bir sonuca varmak ve bunu hayata sokmak, gerçekleştirmek üzere bir araya gelmenin İslami yönü ile son toplantıda alınan kararların bir önceki ile mukayeseli tahlili ve değerlendirilmesi işi başka yazılara kalmaktadır.

Abant II (2)
00:0025/07/1999, Pazar

Abant''ta yapılan toplantı bir sivil toplum örgütü faaliyeti idi. Haksızlık, hukuka aykırı tasarruf ister devletten, resmi kurumlardan ve yöneticilerden gelsin ister resmi olmayan güç odaklarından gelsin bunun karşısına dikilmek, haksızlığa karşı güç birliği yapmak ve hak alınıncaya kadar güçsüzün yanında olmak evrensel bir erdem ve vicdani bir gereklilik olmanın yanında -henüz yeterli ölçüde olmasa bile- demokrat dünyanın ve uluslararası topluluğun da gündemine girmiş, "evrensel insan hakları devletinin" geçerli ve müeyyideli bir kuralı haline gelmiştir veya gelmek üzeredir.

İslamî geleneğimizde haksızlığa karşı dayanışmanın parlak örnekleri vardır. İslam''ın, Hz. Peygamber''den sonraki ilk devlet tecrübesinde Hz. Ebû Bekir halife seçilince şu konuşmayı yapmıştır: "Haksızlık eden güçlü de olsa bana göre zayıftır, onu hak çizgisine getiririm; haksızlığa uğrayan zayıf da olsa bana göre güçlüdür, onun hakkını -gücüne güvenerek- haksızlık yapan kimseden alırım. Ben hukuka (Kur''an''a ve Sünnet''e) uyduğum sürece bana itaat edeceksiniz, hukuktan saparsam bana itaat yoktur". Asırlarca sonra ortaya çıkan "sivil itaatsizlik" kavramı özü bakımından bu konuşmada mevcuttur. Hz. Ömer halife seçilince buna benzer bir konuşma yapmış, cümlenin ikinci kısmını söylerken cemaatten biri tarafından sözü kesilmiş ve "Sen hukuktan saparsan kılıçla yola getiririz!" denilmiş, halife bu tepkiden memnun kalarak Allah''a şükretmiştir. Hz. Peygamber''e (s.a.) henüz vahiy gelmemiş iken Mekke''de, yabancı, zayıf, kimsesiz olduğu için hakkı yenen, kendisine karşı haksızlık edilen kimseleri korumak, böyle zayıfların haklarını güçlülerden almak için bir yeminli topluluk (hilfü''l-fudûl) oluşturulmuş, kendileri de bu oluşum toplantısına katılmışlardı. Peygamberlikten sonra bu topluluktan övgüyle söz eder ve "Ne zaman çağırılsam böyle birliklere katılırım" derlerdi.

İki yıldır yapılan Abant toplantılarında ben biraz da bu hilfü''l-fudûl''ü görüyorum. Oraya gelenlerin tamamı aynı inancı ve hayat tarzını paylaşmıyorlar, fakat büyük çoğunluğu, Türkiye''de devlet eliyle olup biten şeylerin bir kısmının haksız olduğu, demokratik hukuk devleti ve insan hakları ilkelerine uymadığı hükmünde/değerlendirmesinde birleşiyorlar, bunu cesaretle duyuruyor ve tedbir alınması için çağrıda bulunuyorlar. Sivil toplumun, gerektiğinde sivil itaatsizliğin oluşmasına, halkın bilinçli hale gelmesine katkıda bulunuyorlar. Buna karşı, platforma katılan ve katılmayan bazı kimseler iki çeşit tepki ortaya koyuyorlar: 1. Devlet adına tasarruflarda bulunan kimselerin (seçilmiş veya atanmışların) bazan şaşar birer beşer olduklarını, tenkit ve direnmenin bunlara yönelik bulunduğunu unutarak -bundan gaflet ederek- tepkileri mücerret ve kendilerince kutsal devlete karşı saymak, bu yüzden olumsuz değerlendirmeler yapmak. 2. İtirazlar, tenkitler, talepler haklı bile olsa devletin içinde bulunduğu sıkıntıları, ona yönelmiş olduğunu varsaydıkları tehditleri ileri sürerek katlanmayı, hak talebini ve demokrasiyi askıya almayı tavsıye etmek. Bu iki davranış ve duruşun, haksızlıkları engellemek, halkın refah ve mutluluğunu sağlamak, devletin ve mülkün temeli olan adaleti gerçekleştirmek bakımından ne kadar zararlı olduğu ve kötü kullanıma açık bulunduğu izaha muhtaç değildir. "Haksızlığa alet edilen hak söz" vecizesi buna benzer durumlar için söylenmiştir. Devletin başta gelen vazifesi hakkı ve adaleti gerçekleştirmek, zulmü engellemektir. Devlet bunu yapmadığında kutsallığı bırakın saygınlığını da kaybeder. Tehditlere gelince, bunlara sübjektif tek taraflı ve yanlı değerlendirmelerle değil, objektif verilere dayalı, kamu vicdanının katıldığı bilgiler, hadiseler ve hükümler ile karar verilir. Karar verecek merci de halkın temsilcisi olan meclistir; bir kısım hakları ve özgürlükleri, sağlam tehdit verilerine dayanarak ve geçici olarak kısıtlayacak olan başka bir merci yoktur; olursa en hayati tehdit insan hak ve hürriyetlerine yönelmiş, bunlar keyiflere bırakılmış, spekülasyonlara açık hale getirilmiş olur

İslam ve Devlet
00:001/08/1999, Pazar
G: 9/09/2019, Pazartesi
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ın devlet talebinin olup olmadığı, daha geniş bir ifade ile İslam ve devlet ilişkisi son yıllarda sık sık gündeme gelmiş ve tartışılmıştır. Bu tartışmada İslam''ın laik karakterli bir din olduğunu savunanlar doğrudan naslara ve özellikle Kur''an''a bakmışlar, bu kaynakta mahiyet ve niteliklerini Allah''ın belirlediği bir devleti aramışlardır. Gerçi Kur''an doğru okunduğunda nitelikleri dolaylı ve genel hatlarıyla belirlenmiş bir devlet kavramını onda bulmak da mümkündür, ancak biz burada dinin müminlerden istediklerini hareket noktası yaparak "İslam''ın devlet talebi" konusuna yaklaşmayı deneyeceğiz. Bunun için de fazla uzaklara gitmeden iki örnek üzerinde duracağız: Örtünme ve Kur''an öğretimi.

İslam, kendisine inanan ve hayatını inancına göre yaşamak isteyenlerden -ferde veya topluma yönelik birçok şey arasında- belli ölçülerde örtünmelerini ve dinlerini, onun ana kaynağını öğrenmelerini, öğrendiklerini hayata geçirmek için gerekli bulunan din eğitimini almalarını da istemektedir. Bir Müslüman İslam''ın bu taleplerini yerine getirmek için örgütlenmeye muhtaçtır. Bu örgütlenmeyi ya devlet yapacaktır, yahut da Müslümanlar''ın sivil olarak örgütlenmelerine izin ve imkan verecektir. Devlet bir yandan örtünenlerin okumalarını ve kamu görevi almalarını, diğer yandan da din eğitimini ve Kur''an öğrenimini engeller, sınırlar ve yasaklarsa İslam ile devlet, müminlerin yerine getirmek mecburiyetinde oldukları "dinin emir ve talepleri" ile devletin talepleri arasında çatışma ortaya çıkar. Müminler açıkça dinin taleplerine aykırı bulunan devlet emirlerine uymakta zorlanırlar, ikileme düşerler; devletin emri usulüne göre yapılmış ictihada dayanmaz da -laiklik ilkesi gerekçe gösterilerek- din ka''le alınmadan, din ve vicdan hürriyetinin gereğine uyulmadan verilmiş/çıkarılmış olursa bu emre uyamazlar, bu emri veren devlete karşı yabancılaşmaya başlarlar.

Böyle bir durumda Müslümanlar''ın şunları yapmaları beklenir: 1. Sivil itaatsizlik (yani kanunun hukuka aykırı olması sebebiyle ona uymamak, ceza alsa da dinin talebini yerine getirmeye devam etmek.) 2. Kamil manada din ve vicdan hürriyeti veren bir devlet/iktidar talep etmek, bunun için elden gelen meşru gayretleri göstermek. 3. Başka inanç ve hayat tarzı sahipleri ile anlaşarak böyle bir iktidarın oluşturulması mümkün olmazsa -başkalarına da din ve vicdan hürriyeti tanımakla beraber- İslam''ı önceleyen, onu hak diğerlerini batıl olarak değerlendiren devleti ve iktidarı oluşturmak.

İslam''ın ve Müslümanlar''ın devlet ve iktidar ile ilişkisini bilmek isteyenlerin teoride boğulmak yerine dinin taleplerinden yola çıkmaları gerekir; böyle bir yolculuğun varacağı menzil ise yukarıdaki gibidir. Aksini iddia edenlerin en azından bir kısmının yaptığı ilim değil, yağcılıktır ve güneş yağı bırakın balçıkla bile sıvanamaz.

Hak verilmezse alınır
00:008/08/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sosyal güvenlik kanun tasarısı IMF''ye göre iyi, hükumetin konjonktüre ayarlı politikasına göre iyi, milli menfaat bakımından tartışmalı, tasarı ile doğrudan ilgili milyonlara göre kısmen de olsa kötü eksik, kazanılmış hakları elden alıyor... Taraflar tasarının iyiliğinde görüş birliğine ulaşamayınca her biri kendine göre iyi olanı kanunlaştırmak üzere harekete geçiyor, otorite ve güçlerini kullanmayı deniyorlar. Resmi gücü elinde bulunduran iktidar onu, sivil güce karşı uluorta kullanamıyor, iradesini güce dayanarak değil, ikna ederek, uzlaşarak gerçekleştirme yoluna gidiyor. Hukukun üstünlüğü ilkesinin geçerli olduğu ülkelerde siyasi iradenin de, sivil şahısların da her istedikleri olmaz, hukukun dediği olur; bu ülkelerde hukuk denilince anlaşılan, devletin hukuku (siyasi iradenin çıkardığı mevzuaut) değil, hukukun devletidir; yani evrensel hukuka uygun mevzuattır, bu mevzuata tâbi olan, onu eksiksiz ve yansız uygulayan devlettir.

Çalışanların temsilcisi olan sivil toplum örgütleri (sendikalar) izinli izinsiz eylemlere başvurarak hak talebinde bulununca, hükumetin yapmak istediğinin haksız olduğunu ileri sürerek üretimden gelen gücü kullanma tehdidinde bulununca hükumet geriye adım atmak mecburiyetinde kaldı. Bu durum karşısında kimse çıkıp da "Siz devlete baş mı kaldırıyorsunuz, kanun yapma selahiyeti Meclis''e aittir, o ne yaparsa doğrudur, size düşen itaattir; çünkü Meclis ve hükumet ülülemirdir, ülülemre itaat dinimize göre de gereklidir..." demedi, deseydi de gülüp geçerlerdi. Sendikaların bu davranışları karşısında iktidarın ve medyanın takındığı tavır demokrasiye yakışan ve daima olması gereken bir tavır olmakla beraber bize göre saik demokratlıktan ziyade güçtür güç karşısındaki korku ve yılgınlıktır. Eğer böyle olmasaydı her haklı talep karşısında aynı tavrın sergilenmesi gerekirdi. Mesela sekiz yıllık temel eğitimin kesintili olması için ortaya konan, Kur''an ve din eğitiminde yaş sınırlaması yapılmasın diye gösterilen sivil çabalar da aynı şekilde karşılanır, milyonların sesine kulak verilir, demokrasinin temsil olduğu ilkesi unutulmazdı. İktidarlar din ve vicdan hürriyeti temelinde dile getirilen sivil taleplere kulak kapadılar, yalnızca belli çevreleri dinlediler. Niçin böyle yaptılar? Çünkü burası tam anlamıyla hukukun üstünlüğünün geçerli olduğu bir demokrasi ülkesi değildi ve çünkü hakkın güce dayanılarak alındığı bir yerde, dinî taleplerini masum ve meşru eylemlerle ortaya koyan sivillerin güçleri yetersizdi; örgütsüz ve dağınık idiler.

Çalışanlarımız haklı iseler haklarını alsınlar, ancak bunu verenler güçten çekindikleri için değil, hakkı teslim ettikleri için versinler. O zaman başka hak taleplerinin de güce ihtiyaçları olmaz, haklarını alabilmek için haklı olmaları yeterlidir. Eğer hakkı alabilmek için daima korkutan güce ihtiyaç olacaksa vay bu milletin haline!

Evlilik dışı çocuklar
00:0015/08/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Meclis''te evlilik dışı çocuklar meselesi görüşülürken söz dönmüş dolaşmış imam nikahına gelmiş. Bilindiği üzere toplumumuzun önemli bir kesimi, din ve gelenek bakımından geçerli olan evlilikleri; yani imam nikahı diye bilinen evlenme şeklini -devlet tanımadığı, yok saydığı halde- meşru saymakta, bu evliliklerden doğan çocukları da nesebi sahih çocuklar olarak kabul etmektedir. Halkımızın kahir ekseriyeti, resmi veya dini bir nikah akdi yapmadan evli gibi yaşamayı ayıp ve günah (zina) bilmekte, bu yolu tercih edenlere iyi gözle bakmamakta, bu tür çiftleşmelerden doğan çocuklara da piç (nesebi sahih olmayan çocuk) demektedirler. Ülkemizde sosyal ve ahlaki vakıa bundan ibaret olduğu halde devletin (kanun koyucunun) imam nikahı ile evlenmiş olanlar ile hiçbir akit yapmadan evli gibi yaşayanları terazinin aynı kefesine koyması, bu iki farklı ilişkiden doğan çocukları da aynı mahiyette değerlendirmesi anlaşılır şey değildir. Bilindiği gibi milli kanunların temel özelliği milletin sosyal hayatına, din, ahlak ve geleneklerine uygun olması, adeta bir elbise gibi toplumun vücuduna oturmasıdır. İlgili kanunlar yapılırken, yanlış anlaşılan ve uygulanan bir laiklik yüzünden bu temel özellik ihmal edilmiş, kanun sosyal bünyemize uymamıştır. İşte bu yüzden defalarca çıkarılan geçici kanunlarla her iki çeşit "evlilik dışı çocukların" neseplerinin tashihi cihetine gidilmiş, mağduriyetlerinin önlenilmesine çalışılmıştır. Yine aynı laiklik anlayışı, toplumun meşru kabul ettiği evliliği hukuk çerçevesine sokmaya engel olmuştur.

Takip edebildiğim kadarıyla komisyonda bir milletvekili "Müftüler de nikah kıyabilsinler" deyince yine laikçiler heyecana kapılmışlar, laiklik elden gidiyor diye büyük bir karşı cihada girişmişler, zaferi kazanıp o milletvekilini dediğine pişman edince de el çakarak zaferlerini kutlamışlar (bu kutlama törenini ben de televizyonda gördüm.) Bu manzara karşısında utanmak, gülmek, ağlamak gibi farklı/benzer duygular arasında kaldım, benim güzel memleketimi bunlar mı yönetiyor; bu inat, bu vehim, bu korku, bu düşmanlık... niçin diye hayıflandım.

Meseleye soğukkanlı, bilimsel ve dünya standartlarına uygun bir seviyeden baktığımızda çözüm son derecede kolaydır, bu da köylerde muhtar denetiminde imamların, kentlerde ise müftülerin kıydıkları nikahların devlet tarafından tanınması, tescil edilmesinden ibarettir. Böyle yapıldığında ne laiklik elden gider, ne de şeriat devleti ilan edilmiş olur; olacak şey, hukuk ile sosyal vakıa arasındaki ikiliğin kalkması ve uyumun sağlanmasından ibarettir. Defalarca ifade ettiğimiz gibi laikliğe aykırı olan yasa, "dine dayalı olup herkesi bağlayan, inansın inanmasın bütün vatandaşlara uygulanan" yasadır. Farklı inanç ve hayat tarzlarını mümkün kılan yasalar laikliğe aykırı olmayıp, din ve vicdan hürriyetinin kaçınılmaz sonucudur, olmazsa olmaz şartıdır.

Kader ve tedbir
00:0022/08/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir mısrada "Tedbirini terketme takdir Hudâ''nındır" deniyor. Hz. Peygamber''i (s.a.) ziyarete gelen bir bedevî devesini başıboş bırakıyor, Peygamberimiz "Deveni ne yaptın?" diye sorunca "Allah''a güvendim (tevekkül ettim) ve bağlamadan bıraktım" cevabını veriyor. Bu cevabı beğenmeyen Allah Resulü "Deveni bağla sonra Allah''a tevekkül et" buyuruyor.

Şam''da veba salgını baş gösterdiğini haber alan Halife Ömer oraya girmekten vazgeçerek yolunu değiştirince yanında bulunanlardan bazıları "Allah''ın kaderinden mi kaçıyorsun?" diyorlar. Halifenin bu itiraza verdiği cevap düşündürücü ve öğreticidir: "Evet Allah''ın kaderinden yine O''nun kaderine kaçıyorum."

Kur''an''a ve onu açıklayan hadislere bakıldığında şu gerçeklerin açık ve kesin bir dil ile ifade edildiği görülüyor: Allah ezelden ebede, olmuş olacak her şeyi bilir, O''nun iradesi dışında bir yaprak bile kımıldamaz, kainatı yaratan, düzeni kuran ve koruyan O''dur, olup bitenlerin bir kısmı kulların istemelerine ve teşebbüslerine bağlıdır, bunların sorumluluğu da onlara aittir, diğer kısmı ise yalnızca Allah''ın iradesine bağlıdır, maddi ve manevi âlemde sebep-sonuç ilişkisi vardır, yaratan ve düzeni kuran Allah, olayları/sonuçları sebeplere (bu sonuçları doğuran diğer olay ve oluşlara) bağlamıştır, mucizeler dışında bu kanun/kural hep devrede olur. Allah''ın her şeyi bilmesi, murat etmesi (olmasını istemesi) ve yaratması sonucu olanların olmasından ibaret bulunan kader ve kaza, kullar tarafından olmadan önce bilinemez. Bu sebeple insanların, mechul olan kadere göre değil, sorumlu bulundukları sebep-sonuç kanununa göre hareket etmeleri, başka bir deyişle "Takdir Allah''tan, tedbir ise kuldandır" demeleri gerekir.

Son deprem olayına, yukarıda özetlenen bilgi ve inanç çerçevesinde baktığımızda şunlar söylenebilir: Depremi ve onun getirdiği zararları Allah önceden biliyordu, zamanı gelip sebepleri oluşunca olmasını murat etti ve olanlar oldu. Bizler ise o gece yataklarımıza yattığımızda olacakları bilmiyorduk; çünkü ne yazık ki bilim, henüz depremin nerede ne zaman olacağını bilme noktasına gelememişti. Şu halde Allah bize, o gece niçin tedbirli olup dışarıda, çadır vb. yerlerde yatmadığımızı sormayacaktır. Ancak şunları soracaktır:

Deprem kuşağında yaşadığınızı bile bile niçin depreme dayanıklı evler yapmadınız?

Böyle felaketler ortaya çıktığında zararı ve acıları en aza indirmek için alınabilecek tedbirler, yapılacak organizasyon ve yardımlar belli olduğu halde bunları niçin ihmal ettiniz?

Bu olayların maddi sebepleri yanında manevi/ahlaki sebepleri de vardır, ibret alıp kendinizi düzelterek manevi sebeplerin ortadan kalkmasını sağlama yoluna niçin girmediniz?

Kur''an-ı Kerim''de Allah''ın kullarını çeşitli korkular ve kayıplarla imtihan edeceği, her şeye rağmen Allah''a sığınan, "Biz Allah''a aidiz ve O''na döneceğiz" diyen, olanlarda hikmet arayan ve ibret bulan kullar övülmektedir.

Hepimiz için övülen kullardan olmayı temenni ederken geçmiş olsun diyor, ölenlere rahmet, kalanlara sabır ve metanet diliyorum.

.Yaşanmış deprem izleri
00:0029/08/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

O saat gelip ülkenin belli bir bölgesi, korkunç gürültülerle sarsılmaya ve sallanmaya başladığında, Yalova''nın yakın bir köyünde, iki katlı yarı yığma bir evin üst katında felakete uyanıyoruz. Evde evlat, torun, yeğen, hısım olarak on yedi can var. Sarsıntı şiddetinden hiçbir fire vermeksizin devam ediyor, elektrikler kesiliyor, kalkmak ve yürümek zor ve tehlikeli, fazla düşünmeden kafamızı köşeye yaklaştırıp "ya Latîf, ya Hafîz" diyerek her şeyi bilen, gören, büyük lütuf sahibi Allah''a sığınıyor, bizi korumasını niyaz ediyoruz. Bu niyaza rağmen sarsıntı devam edince, O''na duyurmak için değil, sarsıntıyı bastıracak şiddeti ve dozu yakalamak için olmalı ki biz de sesimizi yükseltiyoruz. Bize çok uzun gelen kırk beş saniye bittiğinde, yatarken sevimli ve sıcak olan odamızdan şimdi mezar kadar soğuk ve karanlık olduğu için çıkmak istiyoruz. Önce yönü bulmak gerekiyor; çünkü onu da şaşırıyorsunuz, sonra kibrit, mum, giysi... Balkona çıkıyoruz, canlar nerede, kime ne oldu diye öldürücü bir merak içindeyiz. Yalnızca yattığı yer çıkışa daha yakın olduğu için değil, o ana ve çocuğu da küçük olduğu için yavrusunu bağrına basarak dışarıya ilk fırlayan gelinim olmuş, sonra birer ikişer canlar toplanıyorlar, yoklama tamam, görünürde önemli bir maddi hasar yok, bu sonucun sevinç ve şükranını yaşarken hemen yakından uzağa çevreyi düşünmeye başlıyoruz. Telefon ses vermiyor, televizyon çalışmıyor, gençlerden birinin kulak radyosundan başka dünyaya açılan pencereler kapanmış, bilgi ve iletişim çağında bilgiye ve iletişime en fazla ihtiyaç duyduğumuz bir zamanda teknoloji çökmüş vaziyette. Konu komşu kendilerini sokağa atmış olduklarından birbirimize seslenerek durumlarımız hakkında bilgi alıyor, yardımlaşma teklifleri teâtî ediyoruz. Yavaş yavaş ilk bilgiler geliyor, felaketin boyutlarının oldukça büyük olduğu anlaşılıyor, şaşkınlık, üzüntü ve çaresizlik duyguları farklı yönlerden esen deli rüzgârlar gibi hepimizi sarsıyor.

İlk korku ve heyecan kısmen zail olup "hayat devam ediyor" şuuru avdet edince "hayatın bundan sonra nasıl devam edeceği" konusu gündeme geliyor ve herkesin, maddî ve manevî altyapısına, birikimine göre bir yol tuttuğu görülüyor. Bize göre bu felaket bir imtihan, bir uyarı, bir haddini bildirme eylemi. Müminler bir yandan kayıpları, diğer yandan kusurları ve ödevleri bakımından imtihana tâbi tutuluyorlar. Kazanan kazanıyor/kazanacak, kaybeden kaybediyor. İnsanlar uyarılıyor, yalnızca ne olduğumuzu değil, ne olacağımızı da düşünmemiz isteniyor; çoğumuzun güvendiği dağlara bir anda karların yağabileceği, aç ve açıkta kalabileceğimiz hatırlatılıyor. Küçük dağları yaratmışçasına kendine güvenen, kendiyle yetinen, bilgi, güç ve teknolojisi ile her şeyin üstesinden gelebileceğini sananlara "haddinizi bilin, sınırlarınızı tanıyın, ilâhî kudretin tabiat olayları şeklindeki tecellileri karşısındaki aczinizi yaşayın..." deniyor.

Çevremizde hem imrenilecek hem tiksinilecek olaylar, örnekler davranışlar yaşanıyor. İnsanımızın hâlê yaşayan güzel hasletleri var, ama çok önemli boyutlarda çürümüşlük ve bozulmuşluk da var. Bir kısım siyasetçiler ve bürokratlar depremi kullanarak bir şeyler kazanmanın peşine düşerken akbaba tıynetli, vampir melekeli insan taslakları da depremzedeleri çeşitli şekillerde sömürmenin ve soymanın yollarını arıyorlar. İlk iki günde yaşanan trafik keşmekeşinin başka sebebi de ahlak kusuru ve eğitim bozukluğu; hakkı olmayanı alma, kullanma, kapma alışkanlığı, insana tiksinti veren açık gözlülük manevraları.

İyi örnekler yok mu? Elbette var ve belki de onlar yüzünden ilâhî nimetler devam ediyor. Bir yapı ustası ile konuşuyorum, depremi takip eden dakikalarda kendini dışarı atıyor, yakınımızda yerle bir olan bir otele koşarak bir şeyler yapmak için çırpınıyor, ilk günden itibaren eli iş tutan yakınlarını da alarak Yalova''ya koşuyor, aç susuz akşamlara kadar çalışıyor, insanlara yardım etmek için çırpınıyor. İlk el attığı binada oldukça yüklü bir miktarda milli ve yabancı paraya rastlıyor, kendi ictihadına göre karar veriyor -bir kuruşuna dokunmaksızın- hemen yakınında kurtarma çalışması yapan asker ve siviller ile felaketzedelere dağıtıyor. Ben bazı çevreleri tenkit edecek oluyorum, "Şöyle olsaydı böyle olsaydı" diyorum, o şu mukabelede bulunuyor: "Yapılamayanlar yapılamazdı, felaket büyük, insanlar âciz, ecel geldi..."

O gece bir gün sonrası için çeşitli planlar ve programlar yaparak, sözler verip alarak yatanları düşünüyorum ve meşhur şarkının sözleri aklıma takılıyor: "Bu dünyada ölümden başkası yalan..."

Tanrı ve deprem
00:005/09/1999, Pazar

Deprem içimizde ve dışımızda, bizde ve başkalarında, canlı cansız, şuurlu şuursuz âlemlerde cereyan eden, kimi hayır kimi şer, kimi iyi kimi kötü, bazıları sevindirici bazıları üzücü sayısız olaylardan yalnızca biridir. Olayların, oluşların ve varlıkların Tanrı ile ilişkisini kurarken sadece depremi düşünmek, ona kilitlenmek önemli bir yanılma, yanlış değerlendirme sebebi oluyor. İmanlı ve amelli olup depremden zarar görmesine rağmen Allah ile olan ilişkisi zedelenmeyen müminler deprem ve onun getirdikleri ile ilgili müsbet yorumlar yaparak her şeyi bir hikmete bağlarken imanı zayıf veya inancı bulunmayan kimseler depremin sonuçlarını dramatik bir dille tasvir edip yeterli doza ulaştıklarına inandıkları noktada inkarlarını ilan ediyor, bu vesile ile ona (küfre) taraftar toplamaya gayret ediyorlar. Bütün şerleri, kötülükleri, acımasızlıkları Tanrı''ya yükleyip bunları niçin yaptığını soruyorlar.

Allah kendini Kur''an''da anlatıyor. Buradan yola çıkarak olup bitene bakıldığında belki daha doğru sonuçlara, değerlendirme ve yorumlara ulaşmak mümkün olur. Buna bir katkı olabilir ümidiyle bazı ipuçları vermek istiyorum:

Allah''ın birçok ismi (O''nu bize anlatan isimleri ve sıfatları) vardır, herhangi bir oluşta bunların tamamı devrededir; intikamı, cezalandırmayı, ödüllendirmeyi adaletten, sevgiden, rahmetten ayrı, iki gurubu birbiri ile alakasız olarak düşünmek doğru değildir.

Allah''ın yarattıkları ile ilişkisi devam etmektedir; O, daima dilemekte, yapmakta, yaratmakta ve yok etmektedir. Kendi iradesi ile oluşları tâbi ve bağlı kıldığı kanunları (âdetleri, sünnetleri) vardır. Sebep meydana geldiğinde sonuç da meydana gelir; sonucu engellemek O''nun elinde olmakla beraber bunu -mucizeler dışında- yapmaz. Sonucu kulların irade ve teşebbüslerine bıraktığı konularda onların istediklerini var eder, yapar, oluşturur; kendisi buna razı olmasa bile engellemez, ta ki herkes yaptığının sonucunu elde etsin, dünya imtihanı gerçekleşsin.

İnsanlar için Allah''ın yarattığı âlem (vatan) dünyadan ibaret değildir. Geçici bir barınma yeri ve imtihan alanı olan dünya hayatından sonra bir ebedî âlem vardır, müminler oraya "asıl vatan" derler. Olanların hayırlı mı hayırsız mı, lehte mi, aleyhte mi, kişinin kendisi bakımından üzücü mü sevindirici mi olduğuna hükmederken bu iki âlemi birlikte düşünmek, kayıpları ve kazançları, sevinçleri ve kederleri bir bütün halinde ele almak, fânîden bakîye uzanan çizgiyi görmek ve bilmek gerekir.

Olayların ve oluşların sebepleri arasında manevi olanlar da vardır. Bilimin keşfettiği sebep sonuç ilişkisi içinde görülmeyen manevi sebepler, maddi sebeplerin temelini, muharrikini, şartlarını teşkil ve temin edebilir, oluşturabilir.

Kötülüklerin engellenmesi, iyilik ve güzelliklerin hakim ve galip olması için kullara da iş düşmektedir; bu mânada müminlerin gayret ve cihat ödevleri vardır, bu ödevlerin ihmal edilmesi, elden gelen gayret ve fedâkârlığın gösterilmemesi önemli bir kusurdur, suçtur, günahtır, bunun da hem dünyada hem ahirette görülen bir bedeli vardır.

Bir af ki affa muhtaç
00:0012/09/1999, Pazar

Çıkarılan af yasasının başörtüsü mağdurlarını yakından ilgilendiren bir şartı var, "bundan sonra aynı suçu işlememek; daha açık bir deyişle üniversite dahilinde başını örtmemek." "Kaşıkla verip sapıyla gözünü çıkarmak" deyimi bu gibi uygulamaları ifade etmek için söylenmiş olsa gerektir. Görünüşte bir af getiriliyor, uygulanması ise imkansız kılınıyor. Ortada kısır döngü benzeri bir durum var, bir yandan öğrenci disiplin suçu işlemeye mecbur bırakılıyor, bir yandan da "işleme affedelim" deniyor. Halbuki yapılması gereken şey yeni hukuki ve idari düzenlemelerle başörtüsü kullanmayı suç olmaktan çıkarmak idi. Öğrencilerin mağduriyetlerini giderme konusunda samimi olan bir siyasi iradeden beklenen, aslında (din ve vicdan hürriyetine saygı gösteren laik bir ülkede) suç sayılması mümkün bulunmayan bir davranışı suç sayan mevzuatı ve yorumu değiştirmek, böylece haksız yere ceza almış, imtihanlara girememiş, mağdur olmuş öğrencilere haklarını ve resmi itibarlarını iade etmek idi. Siyasi irade bunu yapacağı yerde dediğim dedik kabilinden bir inat ve ısrar ile başörtüsünü laikliğe ve dolayısıyla kanuna aykırı davranmak; yani suç işlemek olarak değerlendirdi, daha önce bu suçu işleyenlere de bir daha yapmamak şartıyla bir imtihan ve okuma hakkı tanıdı.

Gözlerini irtica kara gözlüğünün görmez hale getirdiği kimseler bir türlü şunu anlamak istemiyorlar: Başını örterek okumak ve çalışmak isteyenler bunu imanları gereği yapıyorlar, onlar inanıyorlar ki, başlarını açtıkları takdirde günah işleyecekler, Allah''ın emrine karşı gelmiş olacaklar; yani dini bakımdan suç işlemiş olacaklar. Bu insanlara karşı "Beni senin inancın ilgilendirmiyor, ben baş örtmeyi yasaklıyorum ve bu yasağı çiğneyenleri okumak ve çalışmaktan mahrum ediyorum, ya inancını tercih et bunlardan mahrum ol, yahut da bana itaat et inancından ve kulluğundan uzaklaş" demek dindara yapılacak baskıların en dayanılmazıdır. Böyle bir dayatmaya mecbur kalıp itaat edecek olan dindar kimselerin bu emri verenlere iyi gözle bakması, sevgi ve saygı beslemesi mümkün değildir. Bu gerçek karşısında milyonlarca vatandaşı karşısına almak, iktidarın şahsında devletinden soğutmak da aklı başında, millet ve vatanını seven kimselerin yapacağı bir şey değildir.

Başörtüsünü yasaklayıp buna uymayanı cezalandıranlar dine inanmıyorlarsa veya dine inanıyor da başörtüsünün dindeki hükmü konusunda farklı bir yoruma sahip iseler -inançsızlık ve yorumları kendilerine ait olup- bu yaptıkları haksızlıktır, din ve vicdan hürriyetine, bunun teminatı olarak anlaşıldığı ve tanımlandığı takdirde laikliğe ve demokrasiye aykırıdır. Yasakçılar hem dine, hem de başörtüsünün dince gerekli olduğuna inanıyor da buna rağmen onu hukuki açıdan suç sayıyorlarsa, bu suçu işleyenleri affedebilmek için onların dince günah ve suç olan bir şeyi yapmalarını istiyorlarsa kendileri affa muhtaçtırlar. Allah teâlâ haklara tecavüz eden günahkârları ancak tövbe etmeleri ve hakkı iade etmeleri halinde affediyor; inanmayan Kur''an''ı okusun.

Devleti ele Müslüman olmak imkansız değildir
00:0019/09/1999, Pazar

Son günlerde okuduğum iki köşe yazısının birinde laikliğin imkansız olduğundan, diğerinde ise İslamîleşmenin imkansızlığına karar vermiş olan bazı yenilikçilerin -onun yerine koyarak- demokrasiyi talep ettiklerinden söz ediliyordu.

M.Utku''nun, laikliğin imkansızlığı değerlendirmesine katılıyorum. Teorik olarak kamil bir laiklik, devletin bütün din ve ideolojilere eşit mesafede olmasıdır, birini tutup, yanında yer alıp diğerlerine karşı farklı tutum ve tavır içinde olmamasıdır. Bu teorik laikliği pratiğe döktüğümüzde, uygulamaya kalktığımızda devlet adına hareket edenlerin (seçilmiş veya atanmış karar ve yönetim elemanlarının) insandan başka bir şey olmaları gerekiyor; çünkü pratikte insanın, tercih ettiği, benimsediği, özümsediği bir din, kanaat, ideoloji, dünya görüşü, inanç ve inançsızlıktan -hayatının bütününde, bütün alanlarda- etkilenmemesi, bunlardan sıyrılarak, bunlar yokmuş gibi davranması mümkün değildir; bu mümkün olmayınca da laikliğin pratiği mümkün değildir. Meseleye böyle bakıldığında, dünyadaki en iyi laiklik uygulamasının bile kamil (tam, teoriye uygun) olduğu söylenemez, nisbî olarak ona yaklaştığından söz edilebilir.

Bu çağda kitabın kavlince müslüman olmak, müslüman kalmak ve müslümanca yaşamak mümkün olduğu keza demokrasi ile din de başka kategorilere ait kavramlar ve kurumlardan ibaret bulunduğu için hem birincinin imkansızlığına hem de ikincinin ikamesine katılmıyorum. Bugün şurada ve burada müslümanlar dinlerini yaşama konusunda sıkıntıya düşüyorlarsa bunun sebebi din değildir, müslümanlığın çağdaş insanın ihtiyaçlarına cevap vermekten aciiz kalması hiç değildir; bunu sebebi başka din ve ideoloji mensuplarının engellemeleri, tahammülsüzlük ve taassuplarıdır.

Sünnetullaha göre mümkün olmayan bütün insanların müslüman olmasıdır. İslam hukukuna ve evrensel hukuk ilkelerine göre mümkün ve caiz olmayan da müslüman olmayan kimselerin zorla İslam''a sokulmaları veya müslümanlar gibi yaşamaya mecbur kılınmalarıdır. İslam''a göre caiz ve mümkün olmayan bir şeyi müslümanların talep etmeleri söz konusu olamaz. Müslümanlar mümkün olanı; yani isteyenin müslüman olabilmesini ve kamil mânada, kitabın kavlince, Allah''ın muradına uygun olarak müslümanca yaşayabilmesini istemektedirler. Dünyada herhangi bir demokrasi anlayışı ve uygulaması bu isteğin gerçekleşmesine imkan veriyorsa müslümanların bu demokrasi ile bir dertleri olmaz, ama bu, demokrasinin İslam yerine konması demek değildir. Eğer demokrasi denilen sistem müslümanların -ve tabîî diğerlerinin- haklı ve vazgeçilemez taleplerinin hayata geçirilmesine imkan vermiyorsa bu takdirde hem müslümanların hem de başka din ve ideoloji mensuplarının demokrasi ile başları dertte olur.

Başkasının Hayat Tarzı
00:0026/09/1999, Pazar

Başkasının hayat tarzına karışmamak" ifadesi son zamanların Türkiye''sinde kulağa hoş gelmeye, demokrasi ve insan hakları isteyenler tarafından sıkça tekrarlanmaya başlandı. Ancak sıra bu ülkenin uygulanmasına geldiğinde yolun güllük gülistanlık olmadığı, karşımıza önemli problemlerin çıktığı, bunların da bir şekilde çözüme kavuşturulması gerektiği anlaşılıyor.

Dün Üsküdar''dan bir minübüse binmiş Bağlarbaşı''na gidiyordum. Ön sırada oturuyordum, kırk yaşlarında bir bayan da gelip motor kapağının üzerine oturdu. Üzerinde, zaten oldukça kısa ve oturunca daha da kısalan bir kot eteklik vardı. Çorapsız bacakları yukarılara kadar açıldı, ben aldığım terbiye ve dînî hassasiyetim gereği gözlerimi kaçırdım ve "başkasının hayatına karışılmadan farklıların birlikte yaşadıkları" bir toplumda benim inancımı ve dünya görüşümü paylaşan gençlerin halini düşünmeye başladım. Böyle bir durum karşısında onlar da manzaradan gözlerini kaçırmak mecburiyetinde kalacaklardı, bunun için nefis mücadelesi yapmak gerekecekti, bu nefis mücadelesi onlar için yıpratıcı da olabilecek, belki bir kısmının ruh sağlığını olumsuz etkileyecekti. İşte bir problem.

Bunun çözümü için iki şekil ileri sürülebilir: 1. Yaşadığımız çağ ve evrensel değerler (?) gereği artık bu sınırlamalar ortadan kaldırılmalı, gençler açık saçık kadınlarda gözleri kalmayacak ölçüde cinsel doyuma veya muafiyete ulaşmalı, kimsenin giyinme özgürlüğüne müdahale edilmemeli. 2. Özgürlüklerin kullanımı, başkalarının hak ve hürriyetine zarar vermemek şartına bağlıdır, örneğimizde kullanılan giyinme özgürlüğü, farklıların bir arada yaşadıkları bir toplumda, çağın değerleri adına da olsa dinin sınırlarını çiğnemek istemeyen, yine din ve vicdan özgürlüğü gereği olarak evlenmedikçe bir kız veya kadınla cinsel ilişkiye girmeyi haram bilen kimselere zarar vermektedir. Giyinme özgürlüğünü ölçüsüz kullanamamak da bir fedâkârlıktır, bir zarardır, ama karşılaştırıldığı zaman daha az ve katlanılabilir bir mahrumiyettir. Farklılık içinde birlikte ve huzurlu yaşama uğruna bu özgürlük sınırlı kullanılmalıdır.

Benim tercih ettiğim çözüm modeli ikincisidir. Bunu sağlamak için de kanun, yönetmelik çıkarmak, cebir kullanmak yetmez; yetmezin ötesinde medeni insanlara yakışmaz. Yapılacak şey, farklılıklara müsamaha ederek birlikte yaşama ilkesinin gerektirdiği olgunluk ve erdemi eğitim yoluyla insanlara kazandırmaktır. Bu yapılmaz, "tavşana kaç, tazıya tut" denirse, farklı guruplardan bir kısmına sınırsız özgürlük verilir, diğerlerine ya uyum ya katlanma teklif edilirse sağlıklı bir çoğulcu toplum yapısına kavuşmak imkansız hale gelir.

Devleti yıpratmak
00:003/10/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Devlet milletin dışında ve onun üstünde adeta Tanrı gibi bir kutsal varlık mıdır, yoksa milletin ta kendisi, onun bir toprak üzerinde bağımsız olarak örgütlenmesinin ürünü müdür? Hangisi diğeri için vardır? Millet devlet için mi, devlet millet için mi? Önce buna karar vermek, daha doğrusu bunu bilmek gerekiyor. Tarihteki sapmaları bir yana bırakacak olursak çağın devlet anlayışına göre sorunun cevabı basittir; kutsal değil ama değerli olan insandır, onun içinde var olduğu, mutluluğa erdiği millettir. Devlet de bu değerli varlığı korumak, insan toplu yaşamaya karar verince ortaya çıkan "içtimâî" ihtiyaçlarını karşılamak için insanın oluşturduğu bir kurumdur, insan kutsal olmadığı gibi onun yaptığı bir şey de kutsal olamaz, bu şey devlet olduğunda, gerekirse can pahasına korunacak kadar değerli olur; ancak devletin değeri kendinden (lizâtihî) değil, uğrunda var olduğu insandan/millettendir (liğayrihîdir). İnsanın canı değerlidir, bu değerlinin ihtiyacı bulunduğundan malı da değerlidir; cana ve mala bir tecavüz söz konusu olduğunda, bunların tamamen kaybı ihtimal dahilinde olsa bile savunulur. Vatanın ve devletin can pahasına savunulması da bu esasa dayanır. Şu halde asıl değerli olan, korunması ve mutlu olma yollarının açık tutulması gereken varlık insandır.

İnsan, hayvandan farklı olarak yalnızca maddi ihtiyaçlarının sağlanması ile mutlu olamıyor, onun bazen maddi ihtiyaçları da gölgede bırakan manevî ihtiyaçları ve talepleri vardır, bunların tabîî, makul ve meşrû olanlarının temini gerekir. Devletin/toplumun bir vazifesi de, ferdin kendi başına temin edemediği ve bu sebeple ıztırap çektiği ihtiyaçlarını temin etmektir. İnsan özgür olmak, haysiyetini korumak, öğrenmek, inanıyorsa dinini yaşamak ister; bütün bunlar insana mahsus, ekmek kadar aziz, bal kadar leziz manevî ihtiyaçlardır. İnsan bunlara sahip olmazsa mutlu olamaz, devlet de insan içindir, insanı mutlu kılmanın bir aracıdır.

Devletin, gözle görülen elle tutulan varlığı toprağı ve halkıdır. Gözle görülmeyen unsurları ise bağımsızlığı ve teşkilatıdır (rejim de teşkilata dahildir). Gözle görülen unsurlardan biri ve en önemlisi/değerlisi olan halk yöneten ve yönetilen şeklinde iki tabaka teşkil etmektedir. Yönetenleri iş başına getiren yönetilenlerdir; bunlar halkın seçilmiş veya atanmış memurlarıdır. Memurların asıl amiri, patronu, efendisi halktır. Halk nazarında devlet denilince akla gelen işte bu memurlardır; cumhurbaşkanından zabıt kâtibine kadar sıralanan görevlilerdir, bu görevlilerin temsil ettikleri kurumlardır. Kurumlar ve görevliler halkın kendilerine verdiği vazifeyi hakkıyla yerine getirmezlerse halk tarafından eleştirilirler, buna rağmen başarılı olmazlarsa değiştirilirler; devlet görevlisinin eleştirilmesi, gerektiğinde değiştirilmesi asla devletin eleştirilmesi ve yıpratılması olarak değerlendirilemez. Asıl devleti yıpratanlar, hıyanetleri veya beceriksizlikleri yüzünden halkı devletinden soğutanlar bir kısım asker ve sivil memurlardır. Hain veya beceriksiz olan memurlar ve temsilciler hem dürüst ve becerikli memurları sevmezler, hem de kendi kusurlarını örtmek için devletin arkasına saklanır, devleti istismar eder, haklı olarak kendilerini eleştiren, yıpratan ve değiştirmek isteyenleri "devleti yıpratmakla" suçlarlar. Devleti (insanını, milletini, vatanını) sevenler, bu hain veya beceriksiz/ehliyetsiz memurların oyunlarına gelecek yerde gerçeği görmek ve bunlara karşı halkın yanında yer almak durumundadırlar.

İnsan/millet için var olan devlet ancak böyle yücelir, böyle sevilir ve böyle korunur.

Bölücülük istismarı
00:0010/10/1999, Pazar

Düşünmeyi ve düşündüğünü ifade etmeyi engellemek için kullanılan, istismar edilen kavramların ve bunlara göre düzenlenmiş mevzûâtın başında, ilk sırasında irtica, din istismarı, milli güvenlik ve bölücülük gelmektedir. Son zamanlarda başı yanan birçok aydının suçlandığı madde bölücülük ve halkı isyana, teröre tahrik ve teşviktir. Doğru olan bir söz amacından saptırılır ve kötü bir maksatla kullanılırsa Hz. Ali''nin "Bâtıla, haksızlığa alet edilen hak söz" vecizesini hatırlamamak mümkün olmaz. Bölücülük suçlaması da böyle. Özellikle ceza kanunlarında muğlak, üstü kapalı, farklı anlamalara ve amacından saptırmaya açık ifadelerin kullanılmaması şarttır. Eğer bir kimse halka hitap ederken bilinen, kitaplara geçmiş bir şiir okuyorsa, bu okumanın arkasından hiçbir eylem meydana gelmediği, hiçbir hak ve kural ihlal edilmediği halde bir savcı kalkıp "Bu bir bölücülük ve iç çatışmayı tahriktir" diyerek suç duyurusunda bulunuyor ve dava açılabiliyorsa, ortada önemli bir problem/haksızlık var demektir. Elbette her sistem, rejim, devlet kendini korumak ister, bunun için gerekli tedbirleri alır, ancak alınan tedbirlerin meşru, evrensel hukuka ve insan haklarına uygun olması şarttır. Bir başka şart da kuralların uygulanmasında iyi niyet ve tarafsızlık ilkelerine riayettir. Bölücülükle, halkı isyana tahrik ve teşvik ile uzaktan yakından ilişkisi bulunmayan sözlere ve davranışlara bu damgayı vurmak ve düşünceyi/ifadeyi kilitlemek "bölücülük istismarıdır, doğru olanı yanlış yerde, kötü maksatla, amacından saptırarak kullanmak ve uygulamaktır."

"Okullarda isteğe bağlı din eğitimi verilsin, isteyen öğrenci ve öğretmenin ibadetini zamanında ve vakit kaybetmeden yapabilmesi için namaz kılacak mekanlar tahsis edilsin" diyorsunuz, "Bu bölücülük olur" diyorlar. "İsteyen memur, işçi ve öğrenci inancına uygun örtünmeyi/giyinmeyi yaparak çalışsın, okusun" diyorsunuz. "Bu bölücülüktür" diye karşı çıkıyorlar. Biz de diyoruz ki, bu masum ve haklı taleplerin bölücülükle bir ilgisi yoktur, karşı çıkanların yaptığı bölücülük istismarıdır. Bu ülkede asırlardır namaz kılan ve kılmayan vatandaşlar yan yana yaşadılar, ezan okununca mesela kahvehaneden kalkıp camiye giden vatandaşlar namaz bitince tekrar yerlerine döndüler ve namaza gitmeyen arkadaşları ile ilişkilerine, bıraktıkları yerden devam ettiler. Başını açan veya kapatan kızlarımız, kadınlarımız da böyle; bu farklı yaşama/giyim biçimi onları bölmedi, birbirine düşürmedi, dostluk ve beraberliklerini olumsuz etkilemedi. Daha dün, M.Ü. kampüsünün önünde başı açık kızlar, başları kapalı arkadaşlarının yanında medyaya şöyle seslendiler: "Biz birbirimizi seviyoruz, arkadaşlarımızın içeriye alınmamalarına üzülüyor ve onları destekliyoruz." Tarihi tecrübe ve günlük hayat aksini isbat etmiş olduğu halde bu talepleri bölücülük olarak değerlendirmek istismardır.

Milli bütünlüğün korunması, tabîî ve hukuki farklılıkların ortadan kaldırılması veya yok sayılması ile gerçekleşemez. Bu farklılıklar yanında birlikte yaşamayı cazip veya en azından çekilir hale getirecek unsurlara ihtiyaç vardır. Bunların bulunması, eğitim yoluyla nesillere kazandırılması eğitim ve kültür politikasının amacı olmalıdır. Anayasa''ya göre mecburi olan din kültürü ahlak bilgisi dersinin de din dayatması ile bir alakası yoktur, çünkü bu ders yalnızca bilgi vermeye yöneliktir, iman, ibadet ve ahlak eğitimi söz konusu değildir; bu dersi birlikte ve hoşgörü içinde yaşamanın dinamiklerinden biri haline getirmek veya böyle değerlendirmek pekalâ mümkündür.

Dinden Kazanmak Dine Kazanmak
00:0018/10/1999, Pazartesi

Dini Allah rızasını kazanmak için kullanmak, O''nun hoşnut olacağı bir hayatı yaşayabilmek için dinden yararlanmak meşru ve caiz olmanın ötesinde dinin gönderiliş amacını teşkil etmektedir. Dini kullanarak (istismar ederek) kişinin veya gurubun kendilerine menfaat sağlaması ise çirkindir, haramdır ve dine ihanettir. İslam âlimleri bu konuda o kadar ince eleyip sık dokumuşlardır ki, hassasiyetlerine hayran olmamak mümkün değildir. Fıkıh kitaplarının günlük hayatımızda sıkça geçen helal haram konularına tahsis edilen bölümünde (kerâhiye, istihsan kitaplarında) şöyle bir ölçü ile karşılaşıyoruz: Bir kimsenin Allah''ın adını sıkça ve açıktan anmak gibi bir âdeti olsa bile dükkanına müşteri geldiğinde bunu yapması mekruhtur; çünkü Allah''ı, müşteriyi etkilemek için anmış olması şaibesi vardır. Böyle bir âdeti bulunmadığı halde müşteri içeri girince Allah''ı anması ise hiç caiz değildir. Dinden yemenin dince caiz görülmediğini gösteren ilgi çekici başka örnekler de vardır. İmamlık, müezzinlik, Kur''an ve zorunlu din bilgisi öğreticiliği gibi işler ibadet sayıldığı için bunlardan para (ücret) almak başlangıçta caiz görülmemiş, bu işleri yapanlar başka iş göremez hale gelip hazineden ihtiyaçlarının karşılanması uygulamasına da son verilince -vazifeler aksamasın diye, zarurete dayalı olarak- ücret almalarına cevaz verilmiştir. Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere gerçek mânada din istismarı, dinden yemek İslam''da caiz değildir ve samimi bir mümin, imanı ve ahlakı gereği zaten bunu yapmaz. Ama günümüzde dinden kazanma ile dine kazanmanın birbirine karıştırıldığını, ikincisinin de istismar içine sokularak mahkum edildiğini görüyoruz.

İnsanları dine kazanmak, onlara dini sevdirmek, dini hayatlarını güçlendirmek için yapılacak faaliyetler, yanlış veya yasak olmak bir yana teşvik edilmiş; zekat, vakıf, karz-ı hasen (faizsiz ihtiyaç kredisi) gibi araçlarla kısmen kurumlaştırılmıştır. Zekatın sarf yerleri arasında bulunan "müellefetü''l-kulûb"dan maksat, müslüman olmadıkları halde gönülleri veya destekleri İslam adına kazanılmak istenen kimselerdir; bunlara bu amaçla zekat verilir ve bizim değerler sistemimize göre buna din istismarı denmez; denirse caiz, hatta duruma göre farz olan bir istismar olur. Müslümanlar, Allah rızası için vakıflar kurar, insanların, hatta hayvanların çeşitli ihtiyaçlarını karşılarlar. Bunu yaparken aynı zamanda müslümanların dini hayatlarını güçlendirmek, müslüman olmayanların İslam''ı sevmelerini ve ona dost olmalarını sağlamak gibi bir amaç güderlerse bu da istismar değildir; hatta bir mânada cihaddır.

Kendilerini müslüman olarak tanımlayan ve İslam''a hizmeti ön planda tutan bazı şahıs ve kuruluşlar, deprem bölgesinde, iyi kötü, sizden bizden ayırımı yapmadan halka hizmet vermeden tutun da eğitim öğretim, muhtaçlara yardım faaliyetlerine varıncaya kadar bir takım hizmetler yaparken, bundan şahıs ve -dar mânada- kurumlarına menfaat sağlamak isterlerse bu istismardır, insanlara Allah rızası için hizmet vermek ve bu arada kimilerinin gönlünü İslam için kazanmak isterlerse bu istismar değildir, ibadettir, hizmet şeklinde cihaddır.

Birileri çıkar da "biz de bunları biliyoruz, ama müslüman şahıs ve kurumların sevilmesini, güçlenmelerini, gönüllerin İslam adına kazanılmasını... istemiyoruz; çünkü bunu, ilerisi için kendi hayat tarzımız bakımından bir tehdit olarak algılıyoruz" derlerse onlara bir dua ile mukabele etmek gerekir: Allah size şifa versin!

Kadının yeri
00:0024/10/1999, Pazar

Konya''dan bir okuyucumuzun yazdığı mektubu, oldukça yaygın bir düşünceyi yansıttığı için hem sütunuma almaya hem de cevap vermeye değer buldum. Mektup şöyle diyor:

"Fakültenizdeki kızlara fırsat vermeyin, onlar iş başında oldukları müddetçe oğlan çocuklarına iş kalmıyor. Dünyada ve memleketimizde işsizliğin baş sebebi kadınların iş başında olmalarıdır.. Kadınlara (kızlara) fırsat verirseniz onların aldığı günaha ortak olursunuz. Cenab-ı Allah Ahzâb Sûresi''nin 33. âyetinde ''Kadınlar evlerinde otursunlar'' buyuruyor. Sûrenin 59. âyetinde de ''Kadınlar dışarıya çıktıklarında yüzlerini, başlarını örtecekler'' buyuruyor. Bütün fakihler, müfessirler, ''Kadınlar dışarıya çıktıklarında başlarını ve yüzlerini örtecekler'' diyorlar. Kadınlar evlerinde kocalarının, çocuklarının, evlerinin hizmetinde olsunlar. Peygamberimiz zamanında ihtiyaç olmadığında dışarıya ve harp meydanına çıkmazlardı, ihtiyaç olursa çıkarlardı..."

Mektubu yazan kardeşimizin iyi niyetinden şüphe etmiyor, düşüncesine de saygı duyuyorum. Ancak katılamadığım hususları kısaca açıklamayı da zaruri görüyorum:

1. Kadınlar ve özellikle kırsal bölgede yaşayanlar asırlar boyunca hem ev içinde hem de tarlada, bahçede, dağda çalıştılar, bugün de böyle yapıyorlar; onları eve hapsetmenin toplumda nelere malolacağını iyi düşünmek gerekir. Hz. Peygamber (s.a.) zamanında da durum böyleydi. Kendi baldızı Esmâ, kocasının atı için sırtında bahçeden yem taşırdı, bir gün Peygamberimiz ona rastladı, devesine bindirmek istedi, fakat Esmâ, belki kocamın ağrına gider diye bu teklifi kabul etmedi. Erkekleri işsizlikten kurtarmanın yolu, paradan para kazanmayı bırakıp istihdama alan açan yatırımlar yapmaktır. Bugünün dünyasında kadın-erkek çalışmadan ötekilerle güç yarışı yapmak mümkün değildir. İhtiyaç bulunmadığında çalışmayan kadını zorlayan da yoktur.

2. Ahzâb Sûresi''nin 33. âyetinde bütün kadınlara değil, Hz. Peygamber''in eşlerine hitap edilmektedir; onların özellikleri ve farklı hükümleri vardır. Ayrıca bazı müfessirlere göre bu âyette geçen "karne" kelimesi, "vakarlı olun" şeklinde anlaşılmıştır.

3. Kadınların dışarı çıkarken yüzlerini örtmeleri bütün müctehidlere göre farz değildir; Hanefîler''e göre kadının yüzü ve elleri avret (örtülmesi gereken yerlerden) değildir. Buhârî''nin rivayet ettiği bir hadise göre Peygamberimiz, arkasında Hz. Abbâs''ın oğlu el-Fadl olduğu halde devesinin üzerinde iken genç ve güzel bir kadın ona bazı şeyler sormuş, cevap verirken el-Fadl''ın ısrarla kadına baktığını görmüş, iki kere çenesinden tutarak yüzünü başka yöne çevirmiş, ama kadına "Yüzünü ört" dememiştir. İbn Battâl bu hadise bakarak şu sonuçları çıkarmıştır: a) Fitneden (günaha girmekten) emin olan kimse kadının yüzüne bakabilir. b) Hz. Peygamber''in kadınlarına farz olan hicab (perdelenmek, perde arkasında bulunmak) bütün mümin kadınlara farz değildir. c) Kadının yüzünü örtmesi farz değildir. (İbn Hacer, Fethu''l-Bârî, XIII, 245). Elbette farklı düşünen müctehidler de vardır, ama mektupta yazıldığı gibi bir ittifak söz konusu değildir.

4. İhtiyaç durumu ve anlayışı değişkendir; birine veya bir zamana ve mekana göre ihtiyaç olmayan şey başkasına göre ihtiyaç olabilir. İhtiyacı yalnızca ferdî olarak düşünmek de doğru değildir, toplumun ihtiyacı da göz önüne alınmalıdır. Bizim vazifemiz kadın kardeşlerimize de din ve fazilet öğretim ve eğitimi vermektir; bunu alan kadınlar da erkekler kadar neyi, nerede, ne zaman ve nasıl -din ve ahlaklarından fedâkârlık etmeden- yapacaklarını takdir edebileceklerdir.

Batılılaşma efsanesi
00:0031/10/1999, Pazar

Tanzimat''ın mimarı Mustafa Reşid Paşa bir gazeteciye şunları söylemişti: "Bugün Avrupa gerek sınâî kudreti ve ilmî seviyesi ile gerek her şehirde görüp hayran kaldığım refah ve umran ile gerek maarif hayatı, hukukî ve ictimaî nizamı ile beşerin vasıl olabileceği en mükemmel bir sosyeteye maliktir... Bu hakikaten kuvvetli ve temeddün etmiş (medenîleşmiş) sosyeteye dühul etmekten (girmekten) başka çare-i halâsımız (kurtuluş çaremiz) yoktur... Aklımız yettiği kadarınca mezkür seviyeye erişebilmek ve devr-i müstakbelde (gelecekte) Avrupa ailesinin lâakal (hiç değilse) mütevâzı bir ferdi olabilmek gayesiyle bazı tedâbîr ve ıslâhâta tevessül ettik..."

Tanzimat reformunun niçin yapıldığını en selahiyetli ağızdan açıklayan bu sözlerin özeti şudur: İnsanlığın ulaşabileceği en ileri uygarlık düzeyi Batı uygarlığıdır; bizim de kurtuluş çaremiz Batılılaşmak, Batı uygarlık ailesine dahil olmaktır.

Gerek Tanzîmat ve gerekse Meşrutiyet devirlerinde yapılan ıslâhat ve yenilik hareketlerinde daima din devreye giriyor, kimi zaman engel olduğu için dışlanan, dışlanması gereken bir köhne kurum, kimi zaman veya kimilerince de yapılacak ıslahata kaynak olmasa da destek olarak kullanılan bir unsur olarak görülüyordu. Din veya dînî olan, kısmen tasfiye edilip yerine Avrupalı yenisi konularak kısmen de yine Avrupalı/çağdaş yeniyi meşrulaştırmada bir araç olarak cumhuriyete kadar işlevini sürdürdü. Cumhuriyet de başlangıçta dini kullandı, ona işi bitince bir alan belirledi, dini oraya hapsetti ve sınırını aşmasını, dünya ve siyaset işlerine karışmasını yasakladı; bunun da adına laiklik dendi.

Masa başında karar almak, kâğıt üzerinde reform yapmak kolaydı, ama cemiyeti değiştirmek ve yeniden şekillendirmek zor işti. Dinin, fert ve cemiyet olarak insanla ilişkisi elbise-insan ilişkisine benzemiyordu; din vücudun dışında değildi; beyinde, gönülde, davranışta, kültür ve medeniyette idi, bütün bunların içinden dini ayıklamak, çıkarmak, tabiatına ters düşen bir alana hapsetmek mümkün değildi ve zamanla mümkün olmadığı anlaşıldı. Tanzimat ve Meşrutiyet mühendisleri bunu bildikleri için dine daha fazla bir alan ve işlev veriyorlardı. Cumhuriyet projesinde dine uygun görülen alan ve işlev, eşyanın tabiatına ve realiteye ters düştü. Bu projenin hedefi çağdaşlaşmaktı, ortada Batı çağdaşlaşmasından başka bir örnek görülemediği ve öz kültürden hareketle yeni bir model üretilemediği için zorunlu olarak "çağdaşlaşmak Batılılaşmak"tı; kimilerinin samimi inancı, kimilerinin menfaati öyle gerektirdiği için bu hedeften vazgeçilemezdi, ama din de hapsedildiği yerde durmuyor, dışarı taşıyor, engel çıkarıyor, kendini benimseyenlerin hayatında belirleyici bir rol istiyordu.

Siyasi ve ekonomik iktidarların din ile alışverişleri de genellikle menfaatleri ile ayarlı olarak değişiklik göstermiştir. Bu iki iktidarı elinde tutanlar dinin karşısında olarak iktidara gelmişlerse ona karşı tutumlarını korumuşlar, yanında ve sayesinde iktidar (servet ve saltanat) sahibi olanlar da ona dört elle sarılmışlardır.

Bugün Türkiye''nin önüne, M. Reşid Paşa''nın "belki bir gün" dediği fırsat çıkmış, Avrupa ailesi Türkiye''ye kapısını aralamış bulunuyor. Ancak servet ve siyasi iktidarda büyük pay sahibi olanlar, bu kapıdan girilmesi halinde karşılarında iki tehlike görüyorlar: Din ve demokrasi. Onlara göre Batılı ölçülerde din özgürlüğü, İslam dininin zincirlerini kırarak cemiyet hayatını daha fazla etkileme imkanı/tehlikesi getirecektir. Daha fazla demokrasi de siyasi ve ekonomik dengeleri değiştirecek, her iki alanda iktidarın tabana yayılmasına sebep olacaktır. Şu halde dini tamamen tasfiye şimdilik mümkün olmadığına göre -insan haklarını zorlayarak da olsa- onu kontrol altında tutmak, demokrasiyi de kurulmuş menfaat dengelerini bozmayacak şekilde ayarlamak zorunludur. Bu kontrol ve ayar Batılılaşma/çağdaşlaşma ideolojisinden vazgeçme veya onu erteleme mânasına gelse bile bu yapılmalıdır. İdeolojinin samimi müminlerine karşı da çeşitli taktikler uygulanabilir: Bazen, uzun vadede hedefe varmak için başka çare yok denilir, kimi zaman tehditlerden söz edilir, hatta bazen daha da ileri gidilerek gerçek ve samimi çağdaşlaşma taraftarları dâvaya ihanetle ve aymazlıkla suçlanırlar; çünkü bunlar, ehven-i şer gördükleri için Batılılaşma''ya (mesela AB''ye girmeye) razı olan islamcı kesim ile aynı telden çalmaya başlamışlardır.

Hasılı serveti ve derin saltanatı elinde tutanların bunlardan mahrum olmaya veya adil paylaşmaya pek niyetli olmadıkları anlaşılıyor, Batılılaşma da bir efsane olarak kalıyor.

Dinde reform talebi
00:007/11/1999, Pazar

Dinin, âlimler (müctehidler, müfessirler) tarafından ilâhî/kutsal metinler yorumlanarak ortaya konan talepleri ile toplumun ihtiyaçları arasında bir uyumsuzluk, bir çatışma meydana geldiğinde probleme çözüm üretecek olanlar yine âlimlerdir. İslam tarihinde, bu mânada çözüm üretme, ârızayı giderme, gerekli ıslahat tekliflerini oluşturma işine ve çabasına "ictihad" ve "tecdîd" denilmiştir. Lüğat mânası "olanca çabayı sarfetmek" olan ictihad yeniden yorumlamaktır; eskimiş, işe yaramaz olmuş veya başkalarına ait olduğu için müctehidi bağlamayan ictihadların yerine yenilerini koymaktır. İctihadda değişen dinin nasları değildir; ictihad yoluyla yeni veya değişik bir Kur''an, buna benzer bir sünnet üretilmez, üretilen ve değişen ictihadlardır, âlimlere ait anlayışlar, yorumlar, kıyaslar, değerlendirmeler ve fetvalardır. Lüğat mânası "yenilemek" olan tecdidin tarihte gerçekleşen biçimiyle tanımı, dinden sapmaları düzeltmek, ferdin ve toplumun hayatına yerleşen dine aykırı inanç, tutum ve davranışları (hurtafe ve bid''atları) ayıklamak, gerçek İslam''a göre toplumu ıslah etmektir. Tecdid hareketinin de amacı dini değiştirmek değil, ondan sapan, uzaklaşan toplumu değiştirmektir, eğitim yoluyla ıslah etmektir.

XVI. asırda Luther tarafından daha ziyade Katolik Hristiyanlığına karşı yapılan reform (yeniden şekillendirme, düzeltme, ıslah etme) hareketinin sebepleri ve gerekçeleri İslam için sözkonusu değildir. İslam''da Allah tarafından vahyedilmiş ve bozulmamış bir kitap vardır ve bu kitap tektir, Allah ile kul arasında "ibadette, tövbede, bağışlamada..." bir aracı yoktur, diğer insanlardan farklı bir ruhban sınıfı, hata etmez, yanılmaz bir papa mevcut değildir, Katolik Kilisesi''ne benzer bir otoriteli teşkilat da yoktur. Kur''an birçok dile tercüme edilmiştir, onu asıl dilinden veya tercümesinden okumak ve yorumlamak belli bir sınıfın tekeline verilmemiştir; herkes gerekli bilgileri elde edebilir ve bilgisi olan da okur, anlar, yorumlar, uygular. Hristiyanlık''ta reform sayesinde elde edilmiş bulunan sonuçların önemli ve gerekli olanları İslam''da zaten var olduğu ve İslam farklı özellikler taşıdığı için bu dinin reforma ihtiyaç yoktur, ictihad ve tecdid, ihtiyacı karşılamak için yeterlidir.

İctihadı âlimler yapar. Devlet başkanı da Müslüman, ilmi ile âmil (dindar) bir âlim olursa ictihad yapabilir. Yapılan ictihad yalnızca sahibini bağlar. Başka müctehidleri bağlamaz. Yeterli bilgi sahibi olmayan müminler ise diledikleri bir âlimin (müctehidin) ictihadını (mezhebini) benimser, din bilgisini bu yoldan edinir ve dinlerini yaşarlar. Sivil kesimde (fetva alanında) İslamî devletin belli bir ictihadı dayatma, ona zorlama selahiyeti yoktur. Kamu alanında, devlet işlerinde ise farklı ictihadlar arasında seçim yapma, bunu kanunlaştırarak kamu hayatında kullanma selahiyeti ülü''l-emre (yöneticilere) verilmiştir.

Laik bir devlette, kendisi müctehid olmayan, danıştığı kimselerin de selahiyet ve niyetleri tartışmalı bulunan bir devlet başkanının, İslam dini için adını koymasa bile bir reform projesi üretme teşebbüsünü, yukarıda özetlediğim gerçekler ve sabit kurallar açısından değerlendirdiğim zaman garip, tutarsız ve çelişkili bulduğumu ifade etmeliyim. Laik devlet bir yana İslâmî bir devletin bile tek tip bir yorum paketini resmileştirip müminlere dayatma selahiyetinin bulunmadığı yukarıdaki açıklamalardan anlaşılmış olmalıdır. Kur''an''dan 230 âyeti değil, bir âyeti bile yürürlükten kaldırmak beşerin selahiyeti dışındadır. Bir âyetin yürürlüğünü bir süre askıya almak için ise ona inanan ve onu temel referans olarak kabul eden toplumun talep ve ihtiyacı üzerine, ehli tarafından usulünce yapılmış ictihada ihtiyaç vardır.

Laik devlet mevcut laiklik uygulama ve anlayışını değiştirmeye niyet eder de bunun yerine koyacağı din ve vicdan özgürlüğü ile İslam''ın taleplerini nasıl bağdaştıracağını bilmek isterse bunu ilim erbabına havale etmeli, alacağı raporları değerlendirmeli ve uygulamasını buna göre yapmalıdır. Böyle bir niyet mevcut değilse, proje filan denerek İslam kırpılıp mevcut laiklik anlayışına uydurulmak isteniyorsa olmayacak bir şeyle uğraşılıyor, abesle iştiğal ediliyor demektir.

Ya Batılılaşma yolunda ilerler, laikliği de onlar gibi anlar ve uygularsınız, yahut da milletin inanç ve değerleri ile uzlaşan bir din, düşünce, vicdan özgürlüğü modeli oluşturursunuz; bunların kırması olmaz.

Dinde reform talebi-II
00:0014/11/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cumhurbaşkanı''nın yaptığı açıklamalar onun yeni bir şey talep etmediğini, cumhuriyet devrimi ile yapılan değişikliklerin aynen benimsenmesini, bunları değiştirme talep ve teşebbüsünden vazgeçilmesini istediğini açıkça ortaya koymuş bulunuyor. Cumhuriyetin belli bir anlaşılma ve uygulama biçimine itiraz hem soldan hem de sağdan gelmekte, ikinci/farklı bir cumhuriyet anlayışı teklif edilmekte idi. Cumhurbaşkanı bu itirazlar iuçinden İslamcılar''a ait olanı ele almakta ve onları, yetmiş altı yıldan beri sürüp gelen değişikliklerin, uygulamaların İslam''a aykırı olmadığına ikna etmeye çalışmaktadır. Sayın Demirel''in, ilahiyatçılara, hukukçulara ve başka ilim adamlarına danışarak oluşturduğu kanaatine göre cumhuriyet, demokrasi ve laiklik İslam ile çatışmamaktadır. Bu kanaatin delillerini kendisi şöyle açıklamaktadır: a) Cumhuriyet, muâmelat (siyaset, hukuk ve ekonomi alanlarıyla ilgili dini hükümler, kurallar) yerine Batı''ya ait hukuk kurallarını koymaktan ibarettir, bu yapılırken Meclis''te alimler vardır ve bunlar değiştirmeye itiraz etmemişlerdir. b) İslam''a inanan bir kimse mümindir, ehl-i kıbledir, ona kimse "sen kâfirsin, Müslüman değilsin" diyemez, muâmelâtı uygulamayan ülkeler dâru''l-harb olmaz. c) Türkiye''de İslam dininin inanç, ibadet ve güzel ahlakını yaşamak isteyenler, diğer ülkelerdeki Müslümanlar''dan daha serbest olarak yaşamaktadırlar. d) Muâmelâtı uygulamaya dönmek veya bunu istemek irticadır; irtica laikliğe aykırıdır, mümkün değildir, huzur ve birlik için bu talepten vazgeçmek şarttır.

Bize göre Cumhurbaşkanı''nın değerlendirmelerinde, teşhislerinde ve tedbir tekliflerinde önemli eksiklikler, yanlışlar ve tutarsızlıklar vardır:

a) Cumhuriyet devrimi yalnızca bir hukuk devriminden ibaret değildir. Hukuk değiştirmeyi bırakın, saltanatın ilgasına bile ciddi itirazlar olmuş, bu itirazlar, M. Kemal Paşa''nın "ihtimal bazı kafalar kesilecektir" cümlesiyle susturulmuştur (B. Lewis, 248). Başta hukuk devrimi olmak üzere diğer devrimler 1923''te kurulan İkinci Meclis''te gerçekleştirilmiştir, bu Meclis''in üyelerinin çoğu, daha önce kurulmuş bulunan Halk Fırkası''nın mensuplarıdır, alimler değildir. Buna rağmen cumhuriyet, 286 üyeli Meclis''te 158 müsbet oyla kabul edilmiştir (s. 261). Diğer devrimlerin önemli bir kısmı 1925-1929 yılları arasında devam eden takrîr-i sükun yönetimi ve istiklal mahkemelerinin gölgesi altında yapılmıştır. Bu tarihi gerçekler karşısında "kimsenin itiraz etmediğinden" değil "edemediğinden" söz edilebilir.

b) Muâmelâtı terketmek veya genel olarak amelsizlik üç şekilde olabilir: 1. İnanmadığı, bu hüküm ve kuralların Allah''tan, vahiy yoluyla geldiğini kabul etmediği için terketmek. 2. İnandığı halde eğitimsizlik, tembellik, ihmal, işine gelmemek gibi sebeplerle terketmek. 3. Ayet ve hadisleri başkalarından farklı yorumlayarak terketmek. Bunlardan birincisi kişiyi İslam''dan çıkarır. İkincisi günahkâr, fâsık, kusurlu kılar. Bu iki şekilde terk laikliğe uygundur, fakat İslam''a uygun değildir. Üçüncüsü, iyi yetişmiş ve iyi niyetli bir kimse tarafından yapılmış olursa onun ictihadıdır, meşrudur ve caizdir; ancak bu kimse de başkalarını kendi ictihadını benimsemeye zorlayamaz.

c) İmanı ve İslâmî güzel ahlakı sağlamak, yaşamak ve korumak din eğitimi ile olur; Türkiye''de din eğitimi parçalanmış ve baltalanmıştır. Eğitim ve öğretimin belli bir çağı vardır, 15 yaşından sonraya ertelenemez. Namaz ve oruç ibadetlerin başında gelir, Türkiye''de birçok çalışan istediği halde ya müsait zemin olmadığından veya mimlenme korkusundan namazını kılamamakta, orucunu tutamamaktadır. İslam''a göre Allah''ın emirlerini yerine getirmek, haramlardan kaçınmak ibadettir. Mesela başını örtmeyi gerekli, açmayı haram bilen bir bayan, açmadığı takdirde okumak veya çalışmaktan mahrum bırakılırsa burada inanç ve ibadet özgürlüğü vardır denemez. Bu ülkede sermaye bile yeşil ve beyaz diye renklere ayrılmış, İslâmî olan şaibeli kabul edilmiş, üvey evlat muamelesine tâbi tutulmuştur.

d) Muâmelâta dönmek irtica ise ve laikliğe aykırı ise laiklik de İslam''a aykırı olur, onunla bağdaşmaz; çünkü muâmelâtı İslam''dan ayırmak, böyle bir reform yapmak mümkün (meşru, caiz) değildir. Mesele böyle ele alınır ve dindar Müslümanlar''a "buna razı olun, sesinizi çıkarmayın" denirse gerginlik son bulmaz, problem çözülmüş olmaz, vicdan huzuru ve birlik sağlanamaz. Denenmesi gereken yol başkadır. Bu yol, günümüz demokrasilerine, insan hak ve özgürlüklerine uygun bulunan ve Batı''da uygulanan yoldur. Buna göre bir Müslüman''ın, bir Mûsevî''nin (ferdin ve grubun) kendi hayatında şeriatı uygulaması irtica ve laikliğe aykırı sayılmaz; başkalarının haklarına zarar vermediği ve kamu düzenini bozmadığı ölçüde ve sürece buna izin verilir, düzenlemeler de buna göre yapılır. Tek millet, tek devlet olmanın gereği bulunan ortak alan da ortak karar ile belirlenir.

Toplum sağlığı, değerleri ve gerçekleri
00:0021/11/1999, Pazar
G: 10/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yıllarca önce İstanbul''a yeni gelmiş bir Anadolu çocuğu olarak denizi tanımak istemiş, uygun bir kıyıya gitmiştim. Derin olmayan yerlerde biraz çırpınıp yorulduktan sonra dinlenmek üzere kumsala çıktığımda gençlerin, keçi sakallı bir kırantanın etrafına toplanmış merakla bir şeye bakmak için itişip kakıştıklarını gördüm, ben de merak edip yaklaştım, iki omuz arasından bakınca kırantanın elinde siyah beyaz basılmış, çıplak erkek resimli bir dergi gördüm, seyredenlerden biri "Ayıp yahu" deyince kıranta sert bir eda ile "Ne ayıbı lan, bu sanat" dedi. O gün, bizim ayıbımızın bazı yerlerde sanat diye isim değiştirdiğini, açıkta yapıldığını, genellikle yadırganmadığını, yadırgayanların marjinal kalıp azarlandıklarını farkettim.

Aradan yıllar geçti, bir sempozyumdayım, sağcı-milliyetçi sanat tarihçisi bir bayan profesör ile yine aynı dünya görüşünü paylaşan felsefeci-ilahiyatçı bir erkek profesörün ilgi çekici bir tartışmalarına şahit oldum. Konu bir gazetede yayımlanan "Çıplak poz verecek bayan manken aranıyor" şeklindeki ilan idi. Ahlak ders kitabı da yazmış bulunan felsefeci bunun, toplum değerleri ile çatıştığını, kendi kitabını okuyan kızına konuyu açıklamada güçlüğe düştüğünü ifade edince bayan profesör ona şiddetli bir tepki göstermiş, "bu zihniyetin korkunç olduğunu, sanatla ahlakın birbirine karıştırıldığını, bunun ahlak ile bir ilgisinin bulunmadığını" söylemişti, sonra da fenalık geçirdi. Sanat ve çıplaklık, daha nezih, ilmi, entellektüel bir zeminde yeniden yanyana/çatışmalı olarak karşıma çıkmış ve yine ahlakı ve toplum değerlerini savunan azarlanmış oluyordu.

Televizyon renklendi, kanallar çoğaldı, reyting savaşı başladı, patronlar reklam gelirlerinden azami payı alabilmek için çalışanlarına şunu söylüyorlardı: Amaç reytingi ve geliri artırmaktır, bunun için kullanılacak her araç mübahtır, tepkileri de uygun kılıflarla nötralize etmek sizin işiniz..." Bu talimatı alan, işini koruyup ücretini artırmayı hedef bilen "çalışanlar" hiçbir ölçü tanımadan işe giriştiler. Artık ekranlar kan çanağına, çingene kavgasına, çirkin dedikodu oturumuna; ifşa, iftira, şantaj ve tehdit kampanyasına, özel hayatın ihlal ve ızrarına, her türlü ayıbın, çirkinin ve günahın hiçbir değerlendirmeye tâbi tutulmaksızın halkın önüne serilmesine... kapılarını ardına kadar açmış bulunuyordu. Arada bir "Ayıptır, günahtır, çirkindir" sözü duyulursa önce sunucu, sonra da "ayıplıların sayısını artırarak kendi ayıbını örtmek veya meşrulaştırmak isteyenler veya kutunun aptalları" hep bir ağızdan haykırdılar: "Ne ayıbı, ne günahı, kim demiş onu, bunlar toplumun gerçekleri..."

Şu soruları -değerlerine sahip çıkan toplumun- sormasının zamanı gelmedi mi? "Toplumun gerçekleri mutlak bir değer midir? Cinayetler, rüşvetler, zulümler, tecavüzler, istismarlar, hasılı bütün ayıplar, günahlar, çirkinlikler de toplumun gerçekleri, toplum içinde bazı birey ve grupların gerçekleştirdikleri değil midir? Ahlak eğitiminin bir işlevi ve amacı yok mudur? Medyanın vazifesi toplum gerçeklerini, hiçbir ayırıma ve değerlendirmeye tâbi tutmaksızın yalnızca vermek, duyurmak ve insanların alışmalarını, kanıksamalarını sağlamak mıdır? Para kazanmaktan daha değerli şeyler yok mudur? Toplumun gerçekleri, bazı sanatçıların estetik değer ve anlayışları vardır da toplumun dini, ahlaki, estetik değerleri yok mudur? Toplumun ruh ve ahlak sağlığını korumak gibi bir sorumluluğu hiç aklınızdan geçiriyor musunuz? Ey gözünü toprak doyurası bazı patronlar! Değerlerini kaybederek yozlaşan, yobazlaşan, azan, sapan, bozulan bir toplum içinde kazandıklarınızı nasıl elde tutacak ve ne maksatla harcayacaksınız? Dinciler çocukları zehirlemesinler diye mecburi öğretimi "kesintisiz" sekiz yıla çıkaranlar -yani dini zehir sayanlar- "çirkin, ayıp, günah" toplum gerçeklerinin çocuklara böyle sunulmasından -böyle bir zehirlenmeden- niçin rahatsız olmuyorlar?

Ve her şeye rağmen hâlâ sınırları olan sağduyulu kalabalık, kalabalıkların oluşturduğu sivil toplum örgütleri! Sizler ne zaman bu çirkinliklere isyan edecek, bu isyanı kanalları protesto ederek, reklam veren firmaları ziyaret edip uyararak, iletişim araçlarını kullanarak ortaya koyacaksın? Küçük alametleri yetmedi de kıyameti mi bekliyorsunuz?

Tevhîd-i tedrîsat kanunu ve din eğitimi (I)
00:0028/11/1999, Pazar

İnsan hakları ile ilgili açıklama ve antlaşmaları ihtiva eden belgelerin tamamında din ve düşünce hürriyetine yer verilmiş, düşüncenin (açıklama dahil) hiçbir zaman suç olmayacağı, din hürriyetinin de "inanma, yaşama, açıklama, öğrenme-öğretme, örgütlenme" hürriyetlerini kapsadığı açıkça ifade edilmiştir. Bu belgelerde dini öğrenme, öğretme ve din eğitimi verme hakkı içerik yönünden hiçbir kısıtlamaya tabi tutulmamış, neleri nasıl ve ne zaman öğretecekleri dindarlara bırakılmış, devlete müdahale hakkı tanınmamıştır. Laik Batı''da devlet okulları yanında vakıfların, kilise gibi dinî kurum ve kuruluşların, yerel yönetimlerin her seviyede okul açmaları ve işletmelerine izin verilmiş, mezunların diplomaları tanınmıştır. Bu ülkelerde de dine inananlar ve inanmayanlar, hayatını din kurallarına göre yaşayanlar ve yaşamayanlar vardır. Hem bu çeşitlilik hem de okulların bağlı bulunduğu kurumların, kuruluşların farklı dünya görüşlerine sahip bulunmaları bir bölünme, parçalanma ve tehlike olarak görülmemiş, çoğulcu demokrasi anlayışının gereği olarak kabul edilmiştir. Buralarda devlet, ancak başkalarının hak ve özgürlüklerine karşı tecavüz, kısıtlama, kınama gibi bir durum meydana geldiği, eylem ortaya konduğu zaman harekete geçer ve haksız tasarrufu engeller.

Türkiye''de, Cumhuriyet öncesinde olduğu gibi Cumhuriyet''in ilk yıllarında da farklı kurum ve kuruluşlara bağlı okullar vardı. Cumhuriyet inkılabı bir kültür değişimini öngördüğü ve bunu zorlama ile de olsa gerçekleştirmeyi hedeflediği için bütün okulları bir mercie (Milli Eğitim Bakanlığı''na) bağlamayı ve öğretim-eğitim politikasını bu merci vasıtasıyla kontrol etmeyi uygun buldu, 3-Mart-1340 tarihinde Meclis''in kabul ettiği "tevhîd-i tedrîsat" kanunu ile bunu sağladı. Kanunun birinci maddesi Türkiye''de mevcut bütün ilmi kurumları ve okulları milli eğitim bakanlığına bağlıyor, ikinci maddesi şer''iyye ve evkaf bakanlıkları ile özel vakıflara bağlı okulları milli eğitime devrediyor, dördüncü maddesi ise yüksek din uzmanları yetiştirmek üzere bir ilahiyat fakültesi, din hizmetlerini yerine getirmek üzere memurlar yetiştirmek için de imam hatip okulları açma vazifesini yine milli eğitim bakanlığına veriyordu. Belli bir süre bu kanun uygulandı, sonra ziraat, sağlık bakanlığı, genel kurmay başkanlığı gibi kurumlara bağlı okullar açılmaya başlandı, bu uygulama kanunun ruhuna ve maksadına aykırı görülmedi. Önce yalnızca imam ve hatip yetiştirmek için açılan okullara halk fazlaca rağbet edince hem okulların hem de öğrencilerin sayıları arttırıldı; mezunlara, imtihanları kazanmaları halinde başka alanlarda da yüksek öğrenim hakkı verildi. Bu okullarda okuyanlar normal lise derslerini de aldıkları için üniversiteye giriş imtihanlarını kazanmakta ve çeşitli fakültelerde başarı ile tahsil görmekte güçlük çekmiyorlardı. Ayrıca, Kur''an okumayı öğrenmek ve genel din bilgisi almak isteyenlere kolaylık sağlamak için Diyanet İşleri''ne bağlı Kur''an kursları açıldı.

"Eğitim ve öğretimde birlik sağlamak" mânasına gelen "tevhîd-i tedrîsat" adını taşıyan kanununun hedefi "duyguda ve düşüncede" tek tip insan yetiştirmekti. Uygulama gösterdi ki bunun için bütün okulların milli eğitime bağlanması yeterli olmuyordu, bakanlığa bağlı okullarda duygusu, düşüncesi, ideolojisi, farklı nice insan yetişmişti, ayrıca demokrasilerde tek tip insandan değil, çoğulcu bir yapıdan söz edilebilirdi, marifet bu çoğulcu yapı içinde -belli alanlarda- birlik ve beraberliği sağlamaktı. Anlaşılan gerçek, yöneticileri yeni bir milli eğitim ve öğretim politikasına götürmesi gerekirken -bir kısmı da böyle bir anlayışa gelmiş iken- diğer kesim başa dönmeyi, tevhîd-i tedrisatı -bağlayıcı anayasa maddesi haline getirerek- daha sıkı bir şekilde uygulamayı, farklı düşünce ve alt kültür renklerine hayat hakkı tanımamayı savunur oldular. İmam hatiplere ve Kur''an kurslarına reva görülen muamele ise daha başka gerekçelere dayanıyordu. Bunları da inşallah gelecek hafta tartışalım.

Tevhîd-i tedrîsât kanunu ve din eğitimi-II
00:005/12/1999, Pazar

Duyguda ve düşüncede tek tip insan yetiştirmek için bütün okulları milli eğitim bakanlığına bağlamayı öngören inkılap kanunu, diğerleriyle birlikte anayasanın 174. maddesinde yer almış ve bu kanunlar "anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılamaz ve yorumlanamaz" denilmiştir. Aslında böyle bir hükmün sevkedilmesi, adı geçen kanunların anayasaya aykırı sayılma ihtimalini böyle bir içeriğe sahip olduklarını göstermektedir. Kanun koyucu buna rağmen bir kısıtlama getirmekte, evrensel hukuk kriterlerine göre bu kanunlar insan haklarına ve ülke anayasasına aykırı dursa bile böyle bir yorumun yapılarak kanunların iptal edilmesini engellemektedir. Bizim konumuz inkılap kanunlarını evrensel hukuk ve insan hakları bakımından incelemek olmadığı için bu yönü başka yazılara bırakarak tevhîd-i tedrîsat kanununun (ttk) değiştirilme kabiliyeti üzerinde duracağız.

Ttk''nun anayasaya aykırı sayılarak iptal edilmesinin kanunla engellenmiş olması bunun değiştirilmesine mani değildir. TC. Anayasası''na göre değiştirilmesi mümkün olmayan maddeler 1, 2 ve 3. maddelerdir. Dünyada olup bitenlere, gelişmiş demokrasilere ve ttk''nun uygulamasından elde edilen sonuçlara bakılarak bu kanunun değiştirilmesi mümkündür, hatta gerekli bile olabilir.

İmam-Hatip okulları, Kur''an kursları, (açıldığı takdirde) isteğe bağlı din eğitimi okulları ttk''na aykırı mıdır?
İrticayı bahane ederek din ve vicdan özgürlüğünü kısıtlamayı ideolojik bir takıntı haline getirmiş bazı yorumculara göre bu sorunun cevabı "Evet, aykırıdır" şeklinde veriliyor. Meseleye tarafsız ve ilmî olarak bakan bazı hukukçulara göre de bu okulları devletin açması, ttk''nu bir yana laikliğe aykırıdır. Bu ikinci değerlendirmeyi de başka bir yazıda tartışmaya bırakıyorum. Birinci değerlendirmeye gelince buna katılmamız mümkün değildir; çünkü ttk''nun 2. maddesi "bilcümle medrese ve mektepler maarif vekaletine devir ve raptedilmiştir" diyor. Kur''an kursları medrese ve mektep olmadığı için kanunun kapsamına girmez. Birçok kurumun açtığı sayısız kurs vardır; Kur''an kursları da Diyanet''e bağlı olarak açılmış kurslardır ve milli eğitimin denetimine tabidir. (Yeri gelmiş iken kaydedelim. Bazı emekli generallerin sık sık okudukları "Kur''an kursu yemini" -eğer gerçekten bir Kur''an kursunda okunmuş ise- bu kursun Diyanete bağlı kurs olması mümkün değildir. Bir suçluyu gösterip binlerce masumu idam etmenin hukuk ve adaletle ilgisi olamaz.)

Hâlen okullarda mecburi olarak okutulan "din kültürü ahlak bilgisi" dersi dışında kalan ve isteğe bağlı bulunan din eğitimi ve öğretimi anayasanın 24. maddesinde yer almaktadır. Bu eğitim ve öğretimin gerçekleşmesi çeşitli yol ve şekillerde olabilir. Bunlardan birisi de mesela Diyanet''in veya sivil kurum ve kuruluşların açacakları "din eğitimi ve öğretimi okulları"dır. Bu okulları açmaya ttk''nu engel oluyorsa uygun şekilde tadil edilmesi gerekir. Bu adı geçen okullar milli eğitime bağlı olarak açılır, diğer öğretimi aksatmayacak şekilde programlar yapılır ve yürütülür; ancak bu takdirde de tıpkı Diyanet ve İmam-Hatip okulları gibi "laikliğe aykırılık iddia ve tartışması" devreye girer. Durum ne olursa olsun isteğe bağlı din eğitim ve öğretimi bir anayasal haktır ve gerçekleştirilmesi engellenemez.

İmam-Hatip liselerinden mezun olanların yalnızca imam ve hatip olmaları, başka bir yüksek öğrenim görmelerinin doğrudan veya dolaylı bir şekilde engellenmesi anayasaya, insan hak ve hürriyetlerine aykırıdır. Ttk''nu "bu maksatla ayrı mektepler açılacaktır" diyor, bu mekteplerden mezun olanların başka yüksek öğrenim dallarından mahrum edileceklerini söylemiyor. Söylese idi o da insan haklarına ters düşerdi ve tadil edilmesi gerekirdi.

Ttk''nu veya irticayı bahane ederek, münferit davranışları genelleştirerek din ve vicdan özgürlüğünü kısıtlamak irticadır, bağnazlıktır, demokrasiye ve insan haklarına aykırıdır; bu sebeple sürdürülemez ve başarılı olamaz. Duyguda düşüncede tek tip insan yetiştirme projesi çağın gerisinde kalmıştır. Gerekli olan ülkenin halkı ve toprağı ile bölünmez bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumak ise bunun için vatanı, milleti ve insanı seven, erdemli, çalışkan, insan haklarına saygılı -işte bu konularda duygu ve düşüncesi bir- insanlar yetiştirmek yeterlidir. Böyle insan yetiştirmenin en önemli şartı ise, kültür ve eğitim politikasının, bu politikaya uygun programların, millete mal olmuş değerlerle örtüşmesidir, onlara ters düşmemesidir. Bu değerlerin başında din gelir; din ile, dindar ile barışık olmayan projeler başarısızlığa mahkumdur. Dindar ile mürteciyi biribirinden ayırmanın yolu ise kılık, kıyafet, ibadet vb. değildir; başkalarının hak ve özgürlüklerini kısıtlama eylemidir.

Farklılığa tahammül
00:0012/12/1999, Pazar

Geçmiş zamanda Müslümanlar''ın ülkelerinde hem gayr-i müslimler, hem de itikad veya siyasi görüş bakımından çoğunluktan ayrılan, farklı düşünen, farklı yaşayan Müslümanlar olmuştur. Gayr-i müslimler devlete vergilerini ödedikleri ve ihanet de etmedikleri sürece geniş hak ve özgürlüklerden yararlanarak yaşamışlardır. Müslüman muhaliflerin ilk örneği Hâricîlerdir. Hz. Ali Sıffîn Savaşı''nda ihtilafın hakemlere götürülmesi teklifini kabul edince bir grup bunun Kur''an''a aykırı olduğunu iddia etmiş, Hz. Ali ve tâbilerininin kâfir olduklarını ilan etmiş, onlara karşı düşmanca bir tavır içine girmişlerdi. Her yerde aleyhte propaganda yaparlardı. Bir gün Hz. Ali camide halka hitap ederken ayağa kalkıp "Hakem Allah''tır, hüküm Allah''a aittir" diye bağırmaya başladılar. Hz. Ali onlara şöyle seslendi: "Dediğiniz doğrudur, ancak siz bu sözü kötü maksatla, bâtıl davanıza delil kılmak üzere kullanıyorsunuz. Siz bize saldırmadıkça, fiilen haklarımızı çiğnemedikçe biz de size dokunmayız, sizi camiye gelmekten menetmeyiz, bizimle birlikte düşmana karşı savaşırsanız elde ettiklerimizden siz de payınızı alırsınız." Hz. Ali''nin bu sözleri, uygulamada bir kanun gibi olmuş, muhalifler bu esaslara göre muamele görmüşlerdir.

Müslümanlar''ın çoğunluğu teşkil ettiği şehirlerde gayr-i müslimlerin, yortu günlerinde süslenmiş haçı ilahiler eşliğinde gezdirmek gibi bazı merasimlerine kısıtlama getirilmiştir; bunun sebebi Müslümanlar''ın etkilenmesini engellemek ve asayişi korumaktır. İçinde oturanların çoğu veya tamamı gayr-i müslim olan yerlerde böyle kısıtlamalar da yapılmamıştır. Müslümanlar açıkça oruç yemek, şarap içmek gibi bir ihlalde bulunurlarsa buna izin verilmemiş, engellenmiş ve cezalandırılmışlardır; ancak bunun da gerekçesi insanları zorla Müslüman kılmak ve ibadet ettirmek değil, kötü örnekliği engellemek ve kamu düzenini korumaktır. Evinin içinde, gizli olarak bu ihlalleri yapan kimselerin üzerine gidilmemiş, evlerin gözetlenmesi, gizliliklerin ortaya çıkarılması yasaklanmıştır.

Bugün Türkiye''de ve benzeri İslam ülkelerinde şehirleri ayırarak ve yalnızca veya çoğunlukla Müslümanlar''ın oturduğu şehirlerde farklı düzenlemeler yaparak dinî hayatı korumak imkansız hale gelmiştir. Esasen dünya küçülmüş, bir küçük radyo veya televizyon ile bütün dünyada olup biteni görmek ve bilmek mümkün hale gelmiş, engellenemez olmuştur. İran, Suudi Arabistan gibi ülkelerde bile halkın, dünyada olup biteni görüp öğrenmesine mani olunamamıştır. Şu halde Müslümanlar''ın, dinî hayatlarını ve ahlaklarını korumak için -farklılarla birlikte, onlara tahammül ederek yaşarken- işe yarayacak başka usullere, tedbirlere, yöntemlere ihtiyaçları vardır; bunları bulmak ve açıklamak da alimlere, eğitimcilere düşmektedir. Tasavvufta bir terim vardır, "halvet der encümen: kalabalık içinde yalnızlık." Bu kavramın, eğitime aktarılması, çevreden olumsuz etkilenmenin asgari boyutlara indirilmesi bir hedef olmalıdır.

Farklı inanan ve yaşayan insanların da Müslümanlar''a tahammül etmeleri, kendi hak ve özgürlüklerine dokunulmadıkça, farklı bir İslamî hayat yaşayan kimselerin din hürriyetlerine dokunmamaları, hem insan haklarının gereğidir, hem de farklıların huzur içinde bir ülkede yaşamalarının kaçınılmaz şartıdır.

Bu yazıyı, Müslümanlar Cuma namazı, oruç gibi ibadetlerini rahatça yapabilsinler diye vakit cetvelinin ayarlanmasına itiraz edenlerin dikkatine sunuyorum. Böyle bir ayarlama başkalarını ibadete zorlamadığı için din özgürlüğüne aykırı olarak yorumlanamaz. Çalışma saatlerinin değiştirilmesinin bütün çalışanları etkilediği doğrudur, ancak birlikte yaşamanın bu kadarcık bir tahammül bedeli de olmalıdır.

Milenyumdan bana ne!
00:002/01/2000, Pazar

Ben "Bu yılbaşı gecesini bizim için diğer gecelerden ayıran bir özellik var mı?" diye düşündüğümde bir şey bulamıyorum. Bizim için o gece, mübarek Ramazan ayının son on günü içinde yer alan gecelerden biri

Ben iki bin yıl önce doğmadım, bu yılbaşından sonra iki bin yaşıma ayak basmıyorum.

Mensup bulunduğum millet iki bin yaşında değil, Anadolu''ya ayak basalı da iki bin yıl olmadı.

Dinim olan İslam''ı Allah insanlığa lütfedeli iki bin yıl olmadı, Peygamberimiz''e İslam dini 610 yılında vahyedilmeye başladı.

İnsanoğlunun yeryüzünde varlığının üzerinden de iki binden çok fazla yıllar gelip geçti.

Hz. İsa''nın ne zaman doğduğunu bilen yok. 25 Aralık gecesi üzerinde de Hristiyan dünyası birleşmiş değil, mesela Doğu Hristiyanları 6 Ocak''ta âyin ve kutlama yapıyorlar. Hz. İsa kesin olarak 1 Ocak gecesi doğmuş olsaydı bile bu olay, insanlık tarihinin en önemli olayı olarak kabul edilemezdi, olsa olsa Hristiyan dünyası için önemli bir başlangıç olurdu.

Yılbaşı gecesine ve yortusuna ismi verilen Aziz Nicholas (Noel Baba) hakkında kesin bilgi yok, o bir efsane adam, ismi etrafında birçok hikaye uydurulmuş, gerek imajı ve gerekse hikayesine hristiyanlık dışında pagan kültüründen de unsurlar karışmış.

Bütün bunlara rağmen Batı dünyası Noel''i kendisi için yılbaşı kabul etmiş, takvimi buradan başlatmış, Noel Gecesi''ni eğlence, gündüzünü de tatil günü ilan etmiş. Çağdaşlaşmayı Batılılaşarak gerçekleştirme yoluna giren diğer âlem mensupları de -kendi tarihleri ile hiçbir ilişkisi bulunmadığı halde- hem takvim başlangıcı hem de eğlence ve tatil olarak Noel''i benimsemişler. Bu şuursuz benimseme gittikçe yayılmış ve âdeta evrenselleşmiş durumda.

Geçtiğimiz (bu yazıyı yazarken henüz gelmemiş olan) Cuma''yı Cumartesi''ye bağlayan gece -doğru hesap edildiği zaman anlaşılacaktır ki- Hristiyanlar''ın takvimine göre de iki bin yılın bittiği ve üçüncü bin yılın başladığı yılbaşı değildir, o gece iki bininci yıla girilmektedir. Bu yanlış bir yana bütün dünyada, üçüncü bin yıla girme heyecanı başlamış, bu heyecan medya aracılığı ile doruk noktasına taşınmıştır. "Bir kültüre göre başlatılan takvim yılları iki bini tamamlayıp üçüncü bin yıla giriyor diye bu kadar heyecana kapılmanın anlamı nedir?" diye soran yok gibi! Herkes "kapılmış gidiyor Batı''nın rüzgârına".

Ben "Bu yılbaşı gecesini bizim için diğer gecelerden ayıran bir özellik var mı?" diye düşündüğümde bir şey bulamıyorum. Bizim için o gece, mübarek Ramazan ayının son on günü içinde yer alan gecelerden biri. Biz Müslümanlar bu son on gün içinde Rabbimiz''in günahlarımızı bağışlamış olduğunu düşünerek heyecan ve sevinç duyarız. Bu heyecanımızı ve sevincimizi de yeniden günah işleyerek değil, Rabbimiz''i hoşnut kılacak güzel işler ve davranışlarla dışa vururuz, daha doğrusu böyle yapmamız gerekir. Semâvî dinlerden biri olan Hristiyanlığın mensupları bu geceyi dinî anlamlar katarak kutluyorlarsa biz de bu vesile ile onlara, hidayet ve insanlık için hayırlı olacak işlerde dayanışma için dua edebiliriz, Kur''an-ı Kerim''in şu çağrısını tekrarlayabiliriz: "De ki: Ey kitaplı din mensupları! Aramızda ortak olan şu söyleme gelip katılın: Yalnız Allah''a kulluk edelim, O''na hiçbir şeyi ortak koşmayalım, Allah''ı bırakıp birbirimizi Rab edinmeyelim! Kitap ehli bu çağrıya uymazlarsa kendilerine şöyle deyin: Tanık olun ki biz Müslümanız, Allah''a teslim olmuşuz." (Âl-i İmran: 3/64)

İnsanlığın son iki bin yılında cereyan eden en önemli olaylar sayılırken, bizim yazarlarımızın bile bizim tarihimize ait olup bütün insanlığı ilgilendiren önemli olayları unutmaları karşısındaki hayretimi de burada ifade etmek isterim. Bana göre son iki bin yılın bütün insanlık için en önemli olayı Hz. Peygamber''e son ilâhî din olan İslam''ın vahyedilmesidir, Allah Teâlâ''nın kullarına bu büyük lütfudur. Tarih, İslam''dan önce, İslam''dan sonra diye konuşulsa sezâdır; çünkü bugünün dünyasının ilham kaynağı, en azından son üç yüz yıl içinde Hristiyanlık değildir. İslam ise kendi dünyasında dipdiridir, bütün insanlığa ilham kaynağı olmaya da namzettir.

Faiz batağı
00:009/01/2000, Pazar

Asırlar boyu yapılan tecrübeler ilâhî kitabın tesbitlerini doğruladığı halde kapitalist dünya bundan vazgeçmediği gibi zamanla faiz belası İslam ülkelerine de musallat olmuştur.

Allah Teâlâ Kitab''ında, "ribâ" diye bilinen faizi yasaklamış; faizin, mal-para, hizmet-para, mal-değerinde başka mal arasında yapılan ticaretten farklı olduğunu bildirmiş, ticareti helal kılmış, faizin servet ve refahı arttırmayacağını, helal kazancın hayırda kullanılmasının fertlere ve ülkeye zenginlik getireceğini, faiz yiyenlerin "cin çarpmış" denilen kimseler gibi olacaklarını, dengelerini kaybedeceklerini, kendilerine de zarar verecek davranışlarda bulunacaklarını... bildirmiştir. Asırlar boyu yapılan tecrübeler ilâhî kitabın tesbitlerini doğruladığı halde kapitalist dünya bundan vazgeçmediği gibi zamanla faiz belası İslam ülkelerine de musallat olmuştur. Özellikle son iki asırda giderek sayıları artan yenilikçi müslüman ilim adamlarının bir kısmı, meşru ictihad kurallarını zorlayarak -başka inanç ve kültürlerin etkisinde kaldıkları iuçin bir kere faydasına inandıkları- faizin İslam ülkelerine girmesinde önemli rol oynamışlardır. Bunlara göre Kur''an''ın yasakladığı faiz, Cahiliye döneminde yaygın olan, tüketim ihtiyacına yönelik, durmadan katlanan, zenginin yoksulu sömürmesine araç olan faizdir. Bugün bankaların uyguladığı faizcilikte bu olumsuz nitelikler yoktur, bu sebeple de yasak kapsamına girmez. Yenilikçilerin birçok konuda olduğu gibi faiz konusunda da yaptıkları, işin aslını faslını bilmeden, "Batı''da varsa iyidir" peşin hükmüne dayalı ve kendilerine göre "fayda" (maslaha) ilkesine bağlı bir yorumdur, ictihaddır (!) Bizim gibi düşünenler "faizin, azının ve çoğunun haram olduğunu, ondan müslümanlara hayır gelmeyeceğini, Batı''da sermaye toplamak için zorunlu bir teşvik aracı olarak görülen ve makul ölçülerde tutulan faizin de bizde alternatiflerinin bulunduğunu, ortaklık ve buna dayalı olan hisse senedi alım satımı, risk sermayesi uygulaması, İslamî usule göre kurulup işletilecek sigorta sistemi gibi yollarla da sermaye toplanabileceğini..." söyledikçe, yenilikçiler tepeden bakarak bize, eskimiş kafalarımızı değiştirmemiz gerektiğini söylemişlerdir.

Şimdi eskimemiş kafaların, İslam''dan da neredeyse cevazın ötesinde teşvikler bulan yorumlarıyla Türkiye''yi nasıl bir belanın ve zararın içine soktuklarına bakalım: Batı''daki benzerleri gibi faizcilik esasına göre çalışan bizdeki bankalar, amaçlarının aksine üretime katkıda bulunmamışlar, yatırımların yönünü saptırmışlar, ülke için yararlı yatırım ve üretimler yerine kısa zamanda dönen ve çok kazanç sağlayan alanlara kredi vermişler, bu krediler de çoğu kez dönmemiş; yani batmıştır. Bankalar faizci mudilerini (müşterilerini) ürkütmemek için yine de faiz ödemeye devam etmişler, batmamak için de devletten "mevdûâtın sigortalanması" avantajını koparmışlardır. Sanki ülkeye hizmet etmişler de halk da bu hizmete karşılık onların uğradıkları zararı karşılıyormuş gibi bir meşruiyet anlayışı içinde, batırdıkları parayı da bunların faizlerini de devlete/halka ödetmişlerdir. Bugün toplanan ek vergi dört milyar dolar civarındadır, bu vergiyi doğrudan veya dolaylı ödeyenler büyük çoğunluğu itibarıyla dar gelirli kesimdir, son günlerde kurtarılan; yani kötü üretim ve suiistimal sebebiyle parasını batıran beş bankanın halka maliyeti de dört milyar dolar civarındadır. Tehlikeyi hissettikleri gün bankaların önünde toplanan ensesi kalınlar mutlu; çünkü paralarını halk ödeyecek ve onlar refahlı hayatlarına devam edecekler, banka yöneticileri mutlu; çünkü kimsenin kimseye hesap sorduğu yok, sorsa bile işin ucu yukarılara dayandığı için bir yerde hasır altı edilecektir, parayı götürenler (devleti hortumlayanlar) mutlu; çünkü minareyi çalarken kılıfını hazırlamışlar, vicdan ve imanları da yoksa hiçbir cezaları yok demektir.

Gelelim devletin hazine bonosu satarak; yani faiz karşılığında zenginlerden (elinde fazlası olan İslam''a göre zengindir) ödünç para alarak sebep olduğu zulme. Devlet, önünde birçok başka imkanlar bulunduğu halde, ya hükümetlerin siyasi çıkarlarına veya bazı rant çevrelerinin menfaatine uygun düşmediği için bu makul imkan ve yolları kullanmamış; köklü, yapıcı ve ülke menfaatine uygun çözüm getirici tedbirleri devamlı ertelemiş, giderek arttırdığı faiz ile borç almaya devam etmiştir. Sonunda bu borçlar, daha önce alınan borçların faizleri ile memur maaşlarına yetmez hale gelmiş, yatırımlar ve hizmetler büyük ölçüde aksamıştır. Akıl başa geldiği için değil, Kur''an''a kulak verildiği için de değil, Avrupa bastırdığı için nihayet bazı tedbirler gündeme gelmiş, faiz batağından ve bunun da sebepleri arasında bulunduğu enflasyon canavarından kurtulabilmek için başka çareler aranmaya başlamıştır.

Bizim vicdanımız rahat, kafamızdan da memnunuz, ama başkalarını bilemiyorum.

Bu laiklik anlayışına alışacaksınız
00:0016/01/2000, Pazar

İnanç gruplarının hayatını kolaylaştırmak, din özgürlüğünden yararlanmalarını sağlamak üzere devletin yapacağı düzenlemeler ve uygulamalar çağdaş laiklik anlayışına aykırı değildir, aksine laiklik bunu gerekli kılmaktadır

Clinton Devlet dairelerine bir genelge göndererek memurların kılık kıyafet, din sembolleri ve ibadet bakımından sıkıntı çekmemelerini, başkalarının özgürlüklerini kısıtlamaksızın bu konularda din özgürlüğünden yararlanarak görevlerini sürdürmelerine imkan tanınmasını istemişti. Amerika''da ve Avrupa''da, ilk ve orta öğretimde -bazı ülkelerde- sıkıntılar bulunmakla beraber, yüksek öğenimde kimsenin kılık kıyafetine karışılmadığını herkes biliyor. Geçen günlerde Gülay Aslıtürk''e, Kur''an-ı Kerim üzerine yemin ettirildi. ABD Dışişleri Bakanı Müslüman örgüt liderlerine iftar yemeği verdi. Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Çıkan sonuç ise şudur: Batı''daki laiklik anlayış ve uygulamasına göre devlet, düzenlemelerinde ve uygulamada inanç gruplarına kolaylıklar sağlar, herkesin inancına göre yaşaması için imkanlar hazırlar; bütün bunları laikliğe aykırı saymaz, aksine laikliğin gereği olarak görür ve değerlendirir. Orada laiklik ilkesi gereği olmayacak, yapılamayacak şey, bir inancı veya ona dayalı uygulamayı başka inanç sahiplerine dayatmak, başkalarını da belli bir inanç ve ibadete mecbur kılmaktır. Böyle bir durum meydana gelmedikçe, mesela bir devlet dairesinde bir Müslüman kadının başını örtmesi laikliğe aykırı değildir; çünkü diğeri de başını açabilmektedir.

Ramazan''da Ankara''da, bir ilköğretim okulunun müdürü, oruç tutan öğrencilere ve öğretmenlere kolaylık olsun diye ders saatlerinde küçük ayarlamalar yapmış, bu cümleden olarak sabah derslerin 08.00 yerine 07.30''da başlamasını sağlamıştı. Televizyon ve bazı gazeteler yaygarayı bastılar, malum terane: "Laiklik elden gidiyor. Başkentte rezalet, veliler isyan halinde..." Halbuki olup biten şey, olması gerekenin ta kendisi. Başkalarının din özgürlüğüne saygının, "birlikte yaşamanın kaçınılmaz gereği olan" küçük fedakârlıkların, katlanmaların basit bir örneği. Bir yanda birlik ve beraberlikten, hoşgörüden, farklıların bir arada huzur içinde yaşamalarından, çoğulculuktan söz edeceksiniz, öbür tarafta inanç guruplarından ve farklı hayat tarzlarından bir kısmına özgürlük tanırken bir kısmını kısıtlayacaksınız: "Bu ne perhiz, bu ne turşu!" Eğer böyle bir düzenlenenin başkalarının da hayatını etkilediği, mesela okula yarım saat önce gelmeye mecbur ve bundan dolayı rahatsız oldukları ileri sürülüyorsa farklıların bir arada yaşamaları uğruna bu kadarcık bir fedakârlığa katlanılmayacaksa birlikte yaşama ilkesinden vazgeçmek gerekir. Bir Müslüman da "geleneği, inancı, ahlak anlayışı farklı davranmasını, çevresinde olup biten bazı şeyleri engellemesini emrettiği halde" bunlara tahammül etmekte, katlanmakta, bu mânada hoşgörü içinde davranmaktadır.

Kafalarının oldukça kalın olduğu anlaşılan laikçilerin buna rağmen şunu anlamaları gerekiyor: İnanç gruplarının hayatını kolaylaştırmak, din özgürlüğünden yararlanmalarını sağlamak üzere devletin yapacağı düzenlemeler ve uygulamalar çağdaş laiklik anlayışına aykırı değildir, aksine laiklik bunu gerekli kılmaktadır. Dini tanımlayan, dindara nasıl yaşayacağını dikte eden, din özgürlüğünü kısıtlayan, kişilerin inançlarına göre yaşamalarına imkan sağlamayan devlet laik değildir, din karşıtıdır. Özgürlüklerin uzak ihtimaller, vehme dayalı tehlikeler yüzünden kısıtlandığı bir yerde demokrasiden ve insan haklarından söz edilemez. Özgürlükleri sınırlayan ilkeler keyfe göre değil, evrensel normlara ve vesikalara göre düzenlenir.

İslâmî terör
00:0023/01/2000, Pazar

Şunu unutmamak gerekir ki, şiddet olaylarını asgari boyutlara indirmenin çarelerinden biri de toplumdaki gerginlikleri gidermek, baskıları azaltmak, zorunlu hale gelmedikçe özgürlükleri sınırlamaktan uzak durmaktır.

Terör dünyanın her bucağında, her türlü inanç veya inançsızlık grubu içinde bulunan, meydana gelen bir olaydır/sosyal vakıadır. Bu sebeple terör, bir inanca veya ideolojiye bağlı olarak ve bu bakımdan farklı tanımlanmaz; bir meşruiyet kriteri esas alınarak buna göre meşru ve legal olmayan, belli nitelikli olaylar "terör" çerçevesine alınır. Durum böyle iken Türkiye''de ısrarla teröre "İslâmî" niteliğini yapıştıranlara bazı hususları anlatmak veya hatırlatmanın faydalı olacağını düşünüyorum:

Eğer bir davranış, bir tasarruf, bir eylem... İslâmî ise "İslam''a göre meşru, makbul ve güzel" demektir. Bu niteliklerin, İslam''ın ana kaynaklarında delili ve dayanağı var demektir. İslam''ı bilerek konuşanlar "terör İslâmî bir eylemdir" demediklerine göre hariçten gazel okuyanlar bu hükmü nereden çıkarıyorlar?

"İslâmî terör"den maksat, kendilerini Müslüman olarak tanımlayan bir grubun ortaya koyduğu terör eylemi ise buna da İslâmî demenin anlamı yoktur; çünkü bir grup bütün Müslümanlar demek değildir ve bir grubun -varsa- yorumu İslam bütününe izafe edilemez.

Müslümanlar''a zulmedilmesi, din özgürlüklerinin kısıtlanması, maddî ve manevî değerlerinin gasp edilmesi durumunda, bu zulmü ortadan kaldırmak için başka bir çarenin kalmaması halinde, zulüm odaklarına karşı kanunsuz eylemlerin (buna terör denilirse bu mânada terörün) caiz olup olmadığı İslam âleminde tartışılan, müsbet ve menfî cevapları olan bir konudur. Bunu şartları oluştuğunda caiz görenlere göre ortada, zarurete dayalı bir meşru müdafaa vardır, meşru müdafaa evrensel bir kavramdır, onu da İslam''a maletmenin, "İslâmî" demenin bir anlamı yoktur.

Özellikle masum insanlara, yaşlılara, kadınlara, çocuklara; suçlu suçsuz ayırımı yapmadan cana, haklı haksız farkı gözetmeden mala (bu ayırım ve gözetme ancak selahiyetli makam tarafından ve hukuk içinde yapılabilir) yönelik terör bir insanlık suçu olduğu, nereden ve kimden gelirse gelsin ona karşı bir nefret doğurduğu için İslam ile terörün yan yana zikredilmesi bütün Müslümanlar''ı üzmektedir. Bunu ısrarla yapanlara karşı "Acaba insanları İslam''dan nefret ettirmek mi istiyorlar?" şeklinde bir şüphenin doğmasına sebep olmaktadır.

Zihinlerde hasıl olan bir başka tereddüt de, terör ile İslam''ı yanyana zikrederek, bir Müslüman grubun amacına ulaşmak için teröre başvurmasını (eğer böyle ise) bahane ederek samimi dindarların özgürlüklerini kısıtlamak için zemin ve gerekçe hazırlanmasının söz konusu olup olmaması ile ilgilidir. Şunu unutmamak gerekir ki, şiddet olaylarını asgari boyutlara indirmenin çarelerinden biri de toplumdaki gerginlikleri gidermek, baskıları azaltmak, zorunlu hale gelmedikçe özgürlükleri sınırlamaktan uzak durmaktır. Sınırlama gerekçesi kılınan tehlikenin, "açık, yakın veya fiilî" olması şarttır. Rüzgârdan nem kapma psikolojisi aşırı tedbir getirir, aşırı tedbir korumaz, hatta bazen hasta eder ve öldürür. Toplum vicdanının mahkum ettiği her eylem, devlet tarafından yok edilmese bile devam imkanı bulamaz, böyle bir eylem karşısında devletin aldığı tedbir de toplum vicdanınca onaylanır. Toplumun onaylamadığı tedbirler ve kısıtlamalar ise yalnızca tedirginlik, gerginlik ve itaatsizlik doğurur.

Tarikat gerçeği
00:0030/01/2000, Pazar

Maddi sağlığı korumak için alınan onca tedbire rağmen yine de münferit veya salgın hastalıklar olabildiği gibi dinî ve manevî alemde de sapmalar, sahte iddialar, istismarlar olabilmiştir.

Bütün büyük dinlerde mistik yorumlar ve bunlar etrafında toplanmış gruplar vardır. İslam''da da önce zühdü (dünya nimetlerine değil, ebedî hayata, Allah ile ilişkiye ve erdeme yönelmeyi, bunlara öncelik vermeyi) vurgulayan naslar ve Hz. Peygamber zamanında yaşanmış örnek zühd hayatı üzerinde yoğunlaşan fertler ve gruplar meydana çıkmış, sonra bu gruplar içinden madde ötesi âlemle ilgili nasları farklı yorumlayan, bu yorumlara uygun bir ilişkiler ağı kuran, din ve dünya görüşü oluşturan kimseler yetişmiştir. Farklı yaşantıdan farklı bilgi, zevk ve vecde doğru gelişerek değişen bu harekete tasavvuf, mensuplarına sûfî ve mutasavvıf, çeşitli kriterlere göre oluşmuş iç fırkalarına tarîkat denmiştir. Bir yanda vahdet-i vücud, vahdet-i şühud gibi bir epistemolojik ve ontolojik temel üzerinden yürünerek ortaya konmuş bulunan İslam anlayışı diğer yanda yaratan Allah''ın farklı (vâcib, ezelî, ebedî, tek ve benzersiz...) varlığını yaratılmışların varlığından ayıran, nasları, zorunlu olmadıkça zahir mânalarından saptırmayan kelamcı ve fıkıhçıların İslam anlayışı tarih boyunca yanyana var olmuşlardır. Aralarında zaman zaman çatışmalar meydana gelmiş, karşılıklı olumsuz değerlendirmeler yapılmış ise de genel olarak bu iki eğilim birbirini dışlamadan yekdiğerini bir meşruiyet çerçevesine yerleştirmenin yolunu bulmuşlar, sahtesini (dolayısıyla meşru ve muteber olmayanını) sahih olanından ayırmak için de sağlam ve ortak ölçütler koymuşlardır. Maddi sağlığı korumak için alınan onca tedbire rağmen yine de münferit veya salgın hastalıklar olabildiği gibi dinî ve manevî alemde de sapmalar, sahte iddialar, istismarlar olabilmiştir. Ama sosyal vakıaların yasaklamalar ile ortadan kaldırılamayacağını, bu tedbir ile ıslah da edilemeyeceğini bilen geçmişlerimiz (ulemâ ve yöneticiler) ârızaları ortadan kaldırmanın yolunun öğretmek ve eğitmek olduğu hususunda ısrar etmiş ve bunu gerçekleştirmeye çalışmışlardır.

Cumhuriyet, kendine mahsus birçok sebep ve gerekçeye dayalı olarak tarikatları yasakladı, tekkeleri kapattı, ama bu vâkıa yok olmadı, yerin altına indi, gizlendi, gözlerden ve denetimden uzak olarak varlığını sürdürdü, derken son zamanlarda örnekleri gözlerimizin önüne serilen sahtelikler, acaiplikler, rezillikler, cehaletler oluştu. Fakat şunu herkes biliyor ki, bu manzaranın/yapının tamamı değildir, özellikle seçilen, bazan da oluşturulan bir kısmıdır. Yapının gözlerden uzak tutulan kısımları vardır; burada klasik tasavvuf ve tarikat anlayışı, bilgisi, inancı ve ahlakı - önemli bir gelişme kaydetmeden kendini tekrar mahiyetinde de olsa- sahih olarak devam etmektedir. Bu kesimdeki tarikatların tamamı siyasetin içinde değildir, programlarında siyasete hiç yer vermeyenler, bunu mâsivâ (Allah''tan gayrı) ile iştiğal sayanlar vardır. Siyasete de yer verenler arasında şiddeti, silahlı ayaklanmayı araç olarak görenler ve teklif edenler varsa bunlar da devede kulaktır.

İkide birde kamuoyuna, ya cahil, sahtekâr, ahlaksız... veya tarikati siyasete âlet eden örnekler sunulunca bundan iki olumsuz sonuç ortaya çıkıyor: 1. Halkın bir kısmı tasavvuf ve tarikati yanlış tanıyor, yanlış algılıyor, çevresinde bulunan derviş kişiler hakkında kötü zanlar ediniyorlar; bu da toplum kültür bütünlüğünü olumsuz etkiliyor. 2. İşin içyüzünü bilen ve hatta yaşayanlar ise fotoğrafın sahte/montaj, taraflı, kısmî olduğunu görüyor, bunu yapanlara karşı güvensizlik, yabancılaşma, öfke gibi olumsuz duygular ediniyorlar.

Bu bilgi ve iletişim çağında insanları/toplumu masal anlatarak aldatmak da, uyutmak da mümkün değildir. Yapılması gereken şey yasaklara, tek taraflı ve yanlı takdimlere (sunulara), telkinlere son vermek; özgürlük, şeffaflık, doğru ve tam bilgi ortamında olayları ve olguları tartışmak, dinin, aklın, ilmin rehberliğinde doğrulara ulaşmak ve hayatın kurallarını bu doğrular üzerine bina etmektir.

İddia ve isbat
00:006/02/2000, Pazar
G: 11/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İrticâı ülkenin en büyük tehlikesi olarak gösterenler her sapla samanı birbirine karıştırdılar.

İslam adına hareket eden bir örgütün -bilinen fakat adı bilinmeyene, faili meçhule çıkan- cinayetleri zamanı geldiği için ortaya çıkınca veya çıkarılınca zaten bitmemiş olan bir tartışma yeniden alevlendi. Tartışmanın bir tarafı "Türkiye''de en büyük tehlikenin rejimi değiştirmeye yönelik irtica" olduğunu, diğer tarafı ise "en azından birinci veya en büyük sayılacak ölçüde böyle bir tehlikenin bulunmadığını" ileri sürüyordu. Birinci taraf örgütün faaliyetlerini delil göstererek hem iddialarının sabit olduğunu yazıp söylemeye başladılar, hem de İslâmî kesimi yalancılıkla, tehlikeyi gizlemekle, takiyyecilikle, gafletle suçladılar. Eğer bir ayırım yapılıyorsa kendisini İslâmî kesimin yazarlarından biri olarak gören ben, yukarıdaki suçlamalardan hiçbiri ile kendim arasında ilişki kuramıyorum. Diğer arkadaşların da çoğunlukla böyle oldukları kanaatindeyim. Baştan beri şunu söyledim ve yazdım: Türkiye''de yaşayan insanların büyük çoğunluğunu teşkil eden Müslümanlar''ın kahir ekseriyeti, demokratik bir yönetim içinde daha özgür bir dinî hayata imkan tanınmasını isterler. Mesela yapılan bir araştırmaya göre yüzde yetmişten fazlası, isteyen kızın ve kadının başını örterek çalışması ve okumasından yanadır. Ekseriyeti teşkil etmeyen bir grup Müslüman, yine demokrasi içinde dinin daha geniş bir alanda yaşanabilmesi için gereken düzenlemelerin yapılmasını talep ederler: örtünme, faizsiz finans, dine göre muteber olduğuna emin olacakları nikah, sivil toplum örgütlenmesi, din eğitim ve öğretimi, düşünce ve inancın açıklanabilmesi... bunlara örnektir. Daha az sayıda bir grup demokratik yoldan İslâmî dedikleri bir sisteme geçilmesini isterler ve bunun için faaliyet gösterirler. Sayıları bunlardan da az olan bir grup Müslüman ise gerektiğinde güç kullanarak İslâmi sisteme geçmenin farz olduğuna inanırlar. Meşruiyet kaynağı/ölçütü olarak İslam''ı; bu dinin kitabını ve öğretisini kullanan hiçbir grup, masum insanları öldürmek ve işkence yapmak, Allah''ın haram ve dokunulmaz kıldığı mala, cana, namusa tecavüz etmek ve bu eylemlerle ortal

ığa dehşet saçmak mânasında terörü araç olarak kullanamaz. Başka bir deyişle bunu araç olarak kullananları İslamî kesime katmak ve oradan gelen bir tehlike olarak sunmak doğru değildir. Terörü kullanmaksızın, devletin güçlerine karşı güç kullanarak rejimi değiştirmek isteyenlerin sayısı ne kadardır, bunların ellerindeki güç nedir, bu soruların cevabına göre de bunların ifade ve temsil ettikleri tehlikenin boyutu nedir? İşte bu soruların, siyaset yapmadan, abartmaya kaçmadan, sağlıklı ve güvenilir verilere dayalı olarak cevaplandırılması gerekiyor. Bizim bu sorulara cevabımız şu olmuştur: Bu grubun sayısı azdır, güçleri yetersizdir, her an engellenebilmeleri mümkündür, ayrıca bu ülkede yaşayan Müslümanlar''ın tamamını, fiilen veya potansiyel olarak bunlardan göstermek büyük bir haksızlıktır.

İrticâı ülkenin en büyük tehlikesi olarak gösterenler her sapla samanı birbirine karıştırdılar. Namaz kılandan başını örtene, parti kurandan ticaret yapana, kitap ve gazete basandan okul açana, Kur''an kursu öğencisinden İmam-Hatip mezunu kaymakama kadar büyük bir kitleyi -hiçbir isbat deliline dayanmadan- aynı kategori içinde değerlendirdiler ve potansiyel tehlike içine aldılar. Bize göre bu yol çıkmazdır, ülkeye iyilik, dirlik, düzenlik getirmez. Doğru olan, hak ve özgürlüklerin sınırlarını modern demokrasilerin öngördüğü ölçülere getirdikten sonra, potansiyel suçluları değil (çünkü böyle bir kavram hukuka aykırıdır) fiili suçluları bulmak ve cezalandırmak, geri kalanları, aksi hukuka göre sabit oluncaya kadar ayırmamak ve suçlamamaktır. Bir de, güç kullanama söz konusu olmadıkça düşünceyi suç saymamaktır. Bırakın birileri halkın oyunu alarak faşizmi, diğerleri komünizmi, şeriatı iktidar yapmak için demokratik vasıtaları kullansınlar. Bunların açık olması gizli olmasından evlâdır, ayrıca sisteminize güveniyorsanız -zor kullanma söz konusu olmadıkça- korkmanıza da gerek yoktur.

Özeleştiri
00:0013/02/2000, Pazar
G: 11/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müslümanlar arasında özeleştirinin çok yaygın ve etkili olmaması bir dinî ve ahlakî kusurdur; bunun giderilmesi ise sağlıklı bir din ve ahlak eğitimi ile mümkün olabilir.

Özeleştiri, özün, nefsin, insanın kendisini eleştirmesidir; duygu, inanç, düşünce ve davranışlarını belli bir gerçeklik ve değerler tablosu/şablonu içine yerleştirerek test etmesi, denemesi ve değerlendirmesidir. Bunu, birey yaptığı gibi gurup, cemaat, millet, kültür ve medeniyet de yapabilir, yapmalıdır. Son günlerde İslam adına yapılan, yapıldığı söylenen bazı kötü şeyler karşısında İslamî kesimin duygu ve düşüncelerini ortaya koyması kendilerini bu kesimin dışında görenlerce farklı şekillerde değerlendirildi. Birçok köşe yazarı bunun şimdiye kadar yapılmadığını, yapılmamasının bir kusur olduğunu, yanlışı savunmakla bir yere varılamayacağını, bu gelişmenin iyi bir başlangıç olduğunu ifade ettiler.

Yeterince olup olmadığı bir yana başlangıçtan bugüne Müslümanlar fert ve ümmet olarak kendilerini eleştirmişlerdir. İlk halifeler kendilerini seçenlerden bunu istemişler, zaman içinde meydana gelen dinî gruplar birbirlerini kıyasıya eleştirmişler, mücedditler kitaptaki (doğru, gerçek, sahih) İslam ile yaşanan İslam arasındaki tutarsızlığı açık ve etkileyici ifadelerle dile getirmişler ve farkın kapanması, toplumun gerçek İslam''a dönmesi için gayret sarfetmişlerdir. Tasavvuf mensupları özellikle ferdin kendini devamlı denetlemesini (murakabe), hesaba çekmesini, yapıp ettiklerini sorgulamasını (muhasebe) istemişler; mesela Gazzali''nin meşhur İhyâ isimli kitabının bir bölümü bu konuya ayrılmıştır. M. Akif, "Müslümanlık nerde bizden geçmiş insanlık bile" derken, İkbal "İslam''da kusur yok iyi incele-Kusur Müslüman''da sen onu ele" beytini yazarken özeleştiri yapmaktadırlar. Cemaatlerin ve tarikatlerin her birinin özeleştiri yapması, aslında mümkün olmakla beraber bugünkü yapıları bakımından imkansız gibidir; ancak bunların da birbirlerini devamlı eleştirdiklerini biliyoruz. İslamî kimlikleri ön planda olan kimselerin kurdukları partiler yine böyle olan Müslümanlar tarafından devamlı eleştirilmiştir. Son zamanlarda sayıları hızla artmış bulunan çok ortaklı holdinglerin MÜSİAD tarafından masaya yatırılması, takibe alınması ilgi çekici bir özeleştiridir (Yörünge Dergisi''nin 17-23 Ocak sayısına bak.). Evet Müslümanlar bunu yapmışlardır; çünkü dinleri onlara bunu buyurmaktadır:

İyiyi teşvik ve emretmek, kötüyü engellemek İslâmî bir ilkedir. Bu ilke özeleştiri yapılmadan uygulanamaz.

"Siz kendi kendinizi tezkiye edip temize çıkarmayın; Allah, kimin kötülüklerden uzak yaşadığını daha iyi bilmektedir" (Necm: 53/32);

Şeytana bahane bulanlara karşı onun dilinden: "Beni kınayıp suçlamayın, kusuru kendinizde arayın" (İbrahim: 14/22)

"Kendini kınayan nefse yemin ederim" buyurulmuştur.

Müslümanlar arasında özeleştirinin çok yaygın ve etkili olmaması bir dinî ve ahlakî kusurdur; bunun giderilmesi ise sağlıklı bir din ve ahlak eğitimi ile mümkün olabilir.

Olanı kadar özeleştirinin başkalarının kulağına gitmemesi, hatta bazan onlardan gizli yapılmasının sebebi güvensizliktir. Aslında eğer varsa özeleştiri kusuru başkalarında da vardır ve onlar da -yapıyorlarsa- eleştiriyi kapalı kapılar arkasında yapmaktadırlar. "Gizlemenin sebebi güvensizliktir" dedik, evet iki taraf da bunun aleyhlerinde bir koz, bir delil olarak kullanılmasından korkuyorlar. Özeleştiri toplumda bir erdem olarak kabul edilir ve bunu yapanların aleyhinde kullanılmazsa teşvik görür.

Özeleştiri ile ilgili bir başka problem de gerçeklik ve değer tabloları arasındaki farktır. Bilim ve değer anlayışları biribirinden farklı olan fert ve gurupların eleştiri ile ulaşacakları sonuç ve değerlendirme de birbirinden farklı olacaktır. Özeleştiri konusunda bu gerçeğin de gözden uzak tutulmaması gerekir.

Zekatla ilgili bazı meseleler
00:0020/02/2000, Pazar

Zengin toplulukların ve fertlerin, başkalarının giderek daha da yoksullaşmaları pahasına servetlerini artırmaya devam etmeleri vicdanlarını sızlatmıyorsa Allah onlardan bunun hesabını soracaktır.

Dünya Bankası Başkanı J. Wolfensohn bir konuşmasında, dünyada yaşayan altı milyar insanın yarısının yoksul olduğunu, günde 2 dolar ile yaşamaya çalıştıklarını, bunların yarısının da günlük gelirinin bir doların altında bulunduğunu ifade etmektedir. En tartışılmaz insan hakkı yaşama hakkıdır; yaşama hakkından maksat yarı aç yarı tok sürünmek değildir, tabîi ihtiyaçlarını gidererek yaşamaktır. Bugün dünya üzerinde yaşayan insanların inançları, dünya görüşleri ne olursa olsun bütün insanlar için böyle bir yaşama imkanını sağlamak ödevleri vardır; bu her şeyden önce bir insanlık ödevidir, ödevin ihmal edilmesi, umursanmaması, bu yüzden milyarlarca insanın yarı aç ve ihtiyaç içinde yaşamaya mahkum olmaları, namus ve özgürlüklerinden feragat etmek mecburiyetinde kalmaları bir insanlık suçudur. Zengin toplulukların ve fertlerin, başkalarının giderek daha da yoksullaşmaları pahasına servetlerini artırmaya devam etmeleri vicdanlarını sızlatmıyorsa Allah onlardan bunun hesabını soracaktır. "Ben O''na inanmıyorum ki..." diyenler de öte dünyadan önce burada, ya yoksullar eliyle veya başka yollardan cezalarını çekebileceklerini unutmasınlar.

İslam ilk günlerinden itibaren yoksulluk meselesi ile ilgilenmiş, mensuplarına, yoksulların durumlarını iyileştirmek üzere kimi mecburi, kimi ihtiyari birçok ödev vermiş, yol göstermiştir. Zenginlerin muhtaç akrabaya bakma (nafaka) mecburiyeti, komşu hakkı, devam eden hayırlar (sadaka-i câriye, bu çerçevede vakıf kurumu), zekat, fitre, kurban, yoksulluk maaşı (son kapı olarak devlet yardımı) bu yolların ve ödevlerin başlıcalarıdır. Bu konuda genel İslâmî ölçü şudur

(Zâriyât: 51/19; Me''âric: 70/25; Tevbe: 9/60; Haşr: 59/7).
Eğer belirlenmiş ölçüde zekat ödendiğinde yoksulluk derdine çare bulunuyor; yani temel ihtiyaçlar karşılanıyorsa zenginlerden, bu maksatla başka bir şey istenmez, ama zekat ödendiği halde ihtiyaç devam ediyorsa kırkta bir ile yetinilemez; çünkü farz olan yalnızca belli malın, belli şartlarda kırkta birini vermek değildir, yaşama hakkının gerçekleşebilmesi için gerekli bulunan mali yardımın yapılmasıdır.

Hz. Peygamber (s.a.) ve dört halifesinin yaşadığı çağda, normal bir ailenin yıllık geçim ihtiyacı göz önüne alınarak bir miktar (çeşitli mallardan birer miktar, nisâb) belirlenmiş, kişinin temel ihtiyaçlarına (havâic-i asliyyesine; çünkü bu miktar zekattan muaftır) ek olarak nisap denilen miktarda artıcı malı olursa bundan zekat vermesi gerektiği bildirilmiş, uygulama da buna göre olmuştur. Ancak bu ölçüleri; yani belli miktarlarda olup o güne göre değerleri birbirlerine eşit bulunan malları günümüzde değerlendirdiğimiz; paraya çevirdiğimiz veya birbiri ile değiştirmek istediğimiz zaman karşımıza bazı problemler çıkmaktadır. Mesela bugün kırk koyun, otuz sığır, 200 dirhem (640 gr.) gümüş, 20 miskal (85 gr. altın), değer, satınalma ve mübadele gücü bakımından birbirine eşit değildir. Gümüşü ölçü olarak alsanız ödeme yükümlüsü, koyunu esas alsanız yoksullar sıkıntıya düşeceklerdir. Gümüşe göre 50-60 milyonu olan zengin sayılacak, zekat alamayacak, aksine ödeyecek, fitre verecek, kurban kesecek, yoksul akrabasına bakmaya mecbur olacaktır... Bu sıkıntıları ortadan kaldırmak için iki yola başvurmak, iki çözüm teklif etmek mümkündür:

1. Lafızdan, şekilden hareket edip belirlenmiş malların miktarı (nisap) değişemez diyenlere göre altın, gümüş, deve, sığır, koyun nisapları teker teker TL.ye çevirilir, toplanır ve tür sayısına bölünür, çıkan miktar TL. cinsinden nisap olarak kabul edilir. Bu malların aynına malik olanlar, diğer şartlar da bulunduğunda zaten her bir malın belli miktarını vereceklerdir, esas borçları budur. Para, ticaret malı vb.ne sahip olanlar ve yükümlü olup olmadıklarını öğrenmek isteyenler de yukarıdaki usule başvururlar.

2.Amaçtan ve temel ölçüden (ailenin bir yıllık geçim karşılığı olma ölçüsünden) hareket edebilenlere göre -ki bizce de bu ölçü kullanılabilir- yıllık ortalama geçim indeksleri esas alınabilir. Buna (indeks miktarına) ek olarak bu kadar parası, ticaret malı vb. olanlar malın kırkta birini zekat olarak öderler. Bir daha tekrar edelim ki, bu ölçüler, ödenen zekatın, yoksulların temel ihtiyaçlarını karşılaması halinde geçerlidir. Bu miktar ödendiği halde yoksulluk/ihtiyaç devam ediyorsa, bundan belki tek başına bir zengin sorumlu tutulamaz (çünkü bir kişi bütün servetini dağıtsa bile problem çözülmeyecektir) ama bu zengin de dahil bütün toplum sorumlu olur.

Diğer problemleri bir başka yazıya bırakalım.

Zekat ve kurban
00:0027/02/2000, Pazar

Bir Müslüman''ın zekat vermekle yükümlü olabilmesi için ne kadar mala, servete (nisap) sahip olması gerekir? Geçen haftaki yazıda bunu, günümüzde anlaşılır, uygulanabilir ve amaca uygun bir formüle sokabilmek için iki yol ve ölçüden söz etmiştik: 1. Hadislerde ve fıkıh kitaplarında, belli mallar (deve, koyun, sığır, altın, gümüş...) için verilen miktarları (nisapları) teker teker kuruşlandırmak, yani bugünkü para ile karşılıklarını tesbit etmek, sonra bunların ortalamasını almak ve "Günümüzde nisap budur" demek. Bu durumda dinin hedeflediği zenginlik sınırını yaklaşık olarak tesbit etmek mümkündür. Çağdaş alimlerden Kardâvî "Altını esas alalım" diyor, buna göre nisap 500 milyon civarında olur. Gümüşü alalım diyenlere göre 55 milyon olur. Kırk koyunu 30 milyonla çarpsanız 1.2 milyar eder. Hem 55 milyon sahibini hem de milyar sahibini eşit derecede zengin saymak âdil değildir, İslam bunu hedeflemiş olamaz. 2. Bu nisaplar, tesbit edildiği zamanda birbirine eşit ve normal bir ailenin bir yıllık geçiminin karşılığı olduğu için, buradan hareket ederek günümüzde ailenin yıllık asgari geçim indeksini esas almak ve temel ihtiyaçları karşılayan malvarlığı dışında bu kadar zekatlık mala sahip olanların "nisaba malik olduklarını" söylemek. Her iki çözüme göre de "gümüşü esas alarak 50-60 milyonu olanın zengin olduğunu, zekat alamayacağını, aksine zekat vermesi gerektiğini" söylemek yanlıştır. İkinci formüle göre, asgarî aylık geçim indeksinin iki yüz milyon olduğunu varsayarak kaba bir hesap yapacak olursak yıllık geçim tutarı 2.4 milyar eder. Birinci hesap şeklinin de bu rakama yakın bir sonuç vereceğini sanıyorum. Her iki şekilde de dini metinlerin belirlediği zenginlik ölçüsünü (nisabı) değiştirmek söz konusu değildir; yapılan şey nisabın, günümüz ölçülerine göre tesbit ve ifade edilmesidir. Geçen yazıda söylediğimiz gibi bu hesaplar ve ölçüler, yoksulun ihtiyacının böylece karşılanır olması durumunda geçerlidir. İhtiyaç devam ediyorsa yükümlülük ölçüleri de değişir.

Zekat konusunda iki husus sıkça sorulmaktadır: 1. Kadınların örf ve âdete göre normal ölçülerde edinip kullandıkları altın ve gümüş zinetlerden, takılardan zekat verilecek midir? Hanefîler dışındaki üç mezhebin de dahil bulunduğu çoğunluğun ictihadına göre zinet, kadının temel (aslî) ihtiyaçlarından sayılır ve zekata tâbi değildir; yani bunlardan zekat ödenmez. Ben de bu ictihada katılıyorum. 2. Bir temel ihtiyacı karşılamak (mesela ev almak, ameliyat olmak, ihtiyaç halinde araba, okumak için kitap, işinde kullanmak için makina, alet vb. almak) için biriktirilen para birçok Hanefî fıkıhçıya göre zekata tâbi değildir; ben de bu görüşü tercih ediyorum.

Kurban kesmekle yükümlü olmak için kişinin zengin olması gerekir. Bu zenginliğin ölçüsü de -detaylarda bazı farklılıklar bulunmakla beraber- zekat zenginliği gibidir. Gümüşten hareket ederek 50-60 milyonu olana kurban kestirmek yanlıştır. Kurban kesmenin vacip (farz ile sünnet arasında bir yükümlülük derecesi) olduğu hükmü ittifaklı değildir. Meselâ Hanefî mezhebinden Ebû Yûsüf''a (kendisinden rivayet edilen iki farklı ictihaddan birine) ve İmam Şâfî''î''ye göre kurban kesmek sünnettir. Bazı güçlükler ortaya çıktığında da veya yoksulların etten daha fazla paraya, başka bir şeye ihtiyaçları bulunduğunda "sünnettir diyen" ictihad tercih edilmeli ve kurbanın bedeli, daha azı, daha çoğu uygun yerlere verilmelidir. Böylece deri kavgasından da kurtulma yolu bulunmuş olacaktır.

Kurban veya etlik hayvan keserken önce hayvanı bayıltmak, uyuşturmak, böylece acı duymasını asgariye indirmek, sonra boğazlamak caizdir; önemli olan kalp atışları durmadan ve bu mânada ölüm gerçekleşmeden hayvanı boğazlamaktır. Hadislerde, kesilecek hayvana eziyet edilmemesi emredilmiştir.

Kurban
00:005/03/2000, Pazar

"Birçok müctehide göre Kurban Bayramı''nda kurban kesmek vacib değil, sünnet olduğu için Müslümanlar bu ictihadı da uygulayabilirler"

Kurban Bayramı yaklaşınca hayvanseverler ve etyemezler kurban kesmenin şiddetle ilgili yönünü öne çıkarıp bunu tartışıyorlar, kurban kesmek isteyen Müslümanlar bazı detayları merak ediyor ve bu arada kurban derilerini ve etlerini istedikleri yere verme haklarını kısıtlayanları konuşuyorlar. İslam âlemi Kurban Bayramı ve hac ibadetinin manevi atmosferi içinde dinî tefekkür ve heyecanın yüce ufuklarına kanat açıyor. Son iki yazıda kurban konusunu ele alışımızı işte bu ilgi ve heyecan yönlendiriyor.

Şiddet kayıtsız ve sınırsız olarak mahkum edilemez; bir milletin maddi ve manevi değerlerine göz diken ve saldıran düşmana karşı şiddetin adı cihaddır, meşru savaştır, bu savaşta ölenlere şehid, kalanlara gazi denir. Tartışılan şiddet içeriye ve dışarıya, kendi insanlarına veya başka insanlara yönelik "haksız, hukuksuz" şiddettir.

Av yaparak veya belli usuller ile öldürerek hayvanların etinden ve başka parçalarından yararlanmak insanlık kadar eskidir, bütün ilâhî dinlerde meşrudur ve ahlaka da aykırı değildir. Eğer insan dışındaki canlılar; gerektiği insanlar buna ihtiyaç duydukları halde öldürülmeyecekse ne tarımcılık yapılabilir hatta ne de -gözle görülmeyen canlılara basıp öldürme ihtimali bulunduğu için- kırda bayırda yürünebilir. Merhamet adına söylenebilecek şey, hayvanların gereksiz yere öldürülmemesi ve gerektiği için öldürülecek hayvana eziyet edilmemesidir.

"Birçok müctehide göre Kurban Bayramı''nda kurban kesmek vacib değil, sünnet olduğu için Müslümanlar bu ictihadı da uygulayabilirler" demiştik. Bu takdirde, bazı yıllarda, gerektiren sebepler bulunduğunda "sünnet olan kurban ibadetini" terkedip, başka sünnet ibadetler yapmak mümkündür; mesela kurban parası, bundan azı veya daha çoğu kadar bir meblağ veya mal yoksullara, muhtaçlara verilebilir; böylece "tasadduk" ibadeti yapılmış olur. Ancak bu, "sadakanın kurban yerine geçeceği" demek değildir; kurban ibadeti ancak belli hayvanları keserek yerine getirilebilir. "Bu sünnettir, bazan mesela başka bir mali ibadetin daha önemli ve öncelikli olması halinde terkedilebilir, terkedildiğinde günah olmaz" demek başkadır, sadaka, kurban bedelini para olarak dağıtmak kurban yerine geçer demek başkadır; birincisi doğrudur, ikincisi (sadaka, bedelini vermek kurban yerine geçer demek) yanlıştır.

Kurban kesmekle insandaki şiddet eğilimi arasında kurulan ilişkiler, kurban keserek şiddet arzusunu tatmin eden insanın başka canlılara ve insana yönelik şiddet eğiliminin azalacağı gibi düşünceler ilmî verilere dayanmamaktadır. Şiddeti azaltacak şey sevgidir, merhamettir, özellikle bütün yaratıkların sahibi ve yaratıcısı olan Allah sevgisidir, O''nun merhametinden yansımalara sahip olmaktır; bunlar da sağlıklı bir din ve ahlak eğitimi ile elde edilir.

Sâffât Sûresi''nde (102-110) Hz. İbrâhim''in, oğlu yerine kestiği kurban olayı güzel ve etkili bir üslup içinde özetlenmiştir. Buna göre Hz. İbrâhîm rüyasında, Allah için oğlunu kurban ettiğini görmüş, bunu teslimiyet sembolü olarak almak yerine zahiri ile alıp uygulamaya kalkışmış; onun ve oğlunun bu itaat, fedâkârlık ve teslimiyeti Allah tarafından kurban olarak kabul buyurulmuş ve bunun yerine bir koç kurban etmesine izin verilmiş, koç kurbanı, oğul (can) kurbanı yerine geçmiştir. Bu kurbanın gökten indirildiği, cennetten geldiği şeklindeki rivayetler âyetlerde ve sahih hadislerde yoktur.

Bir detay: "Altı ayını doldurmuş kuzular, bir yaşını doldurmuş koyunlar kadar iri ve gelişmiş olursa kurban edilmeleri caizdir" denilmiştir. Ancak aynı özellikteki sığır için fıkıhçıların çoğu bu cevazı vermemişlerdir. Halbuki günümüzdeki besleme teknik ve imkanları, iki yaşında olmadığı halde, otlakta beslenen iki yaşındaki sığırlar kadar iri ve etli sığır yetiştirmeyi mümkün kılmıştır. Dişlerine bakarak değil, gövde büyüklüklerini ve kilolarını esas alarak "otlakta büyümüş iki yaşındaki ortalama sığır" büyüklüğündeki danayı kurban olarak kesmek, fıkıhçıların koyun için verdikleri ölçülere kıyas edilince caiz olmalıdır. Bu konu ile ilgili olarak rivayet edilen hadisleri böyle yorumlamak da mümkündür; nitekim Atâ ve Evzâî gibi müctehidler böyle yorumlamışlardır.

Dedikoducu
00:0012/03/2000, Pazar

M. Şevket Eygi bir köşe yazısında hakkımda dedikodu yapmış; kimi zaman ima yoluyla kimi zaman açıkça ismimi vererek, bazan sözlü, bazan yazılı olarak bunu hep yapıyor. Onun yaptıkları bu son yazısında olduğu gibi bazan dedikoduyu da aşarak aslı faslı olmayan isnatlara, iftiralara ve abartmalara kadar varıyor. Aslında cevap vermesem de olur, ama yazılanlar tarihe vesika olarak kalıyor, "cevap vermedi, tekzip etmedi" denilerek gerçek kabul ediliyor.

Hazret şöyle buyurmuş:

"Karaman, kurban hakkındaki yazısında, isteyen Müslümanlar''ın kurban kesmek yerine, onun parasını sadaka olarak verebileceğine dair fetva ve ruhsat vermiş. Tabii ki, yanlış bir fetva ve ruhsattır bu."

"Hayrettin Bey Cemaleddin Efgani hayranıdır. Onu Müslümanlar''a büyük bir önder olarak gösterir... Efgani İranlı''dır, Şîî''dir, kendini Sünnî olarak tanıtmış ve yalan söylemiştir, farmasondur... Hem farmason, hem İslam önderi... Olacak şey mi bu?"

"Hayrettin Karaman''ın çok sevdiği Muhammed Abduh ve Reşid Riza şaibeli adamlardır."

"Karaman ömrünü telfik-i mezahib, mezhebleri birleştirme gayretine adamıştır."

Cevap:

1. Kurban ile ilgili olarak bu köşede iki yazımız çıktı. Birincisinde şöyle dedik: "Kurban kesmenin vacip (farz ile sünnet arasında bir yükümlülük derecesi) olduğu hükmü ittifaklı değildir. Meselâ Hanefî mezhebinden Ebû Yûsüf''a (kendisinden rivayet edilen iki farklı ictihaddan birine) ve İmam Şâfî''î''ye göre kurban kesmek sünnettir. Bazı güçlükler ortaya çıktığında veya yoksulların etten daha fazla paraya, başka bir şeye ihtiyaçları bulunduğunda ''sünnettir diyen'' ictihad tercih edilmeli ve kurbanın bedeli, daha azı, daha çoğu uygun yerlere verilmelidir. Böylece deri kavgasından da kurtulma yolu bulunmuş olacaktır." Maksadımızı doğru anlamayanlar bulunduğu için ikinci yazıda daha açık yazdık: "Birçok müctehide göre Kurban Bayramı''nda kurban kesmek vacib değil, sünnet olduğu için Müslümanlar bu ictihadı da uygulayabilirler" demiştik. Bu takdirde, bazı yıllarda, gerektiren sebepler bulunduğunda "sünnet olan kurban ibadetini" terkedip, başka sünnet ibadetler yapmak mümkündür; mesela kurban parası, bundan azı veya daha çoğu kadar bir meblağ veya mal yoksullara, muhtaçlara verilebilir; böylece "tasadduk" ibadeti yapılmış olur. Ancak bu, "sadakanın kurban yerine geçeceği" demek değildir; kurban ibadeti ancak belli hayvanları keserek yerine getirilebilir. "Bu sünnettir, bazan mesela başka bir mali ibadetin daha önemli ve öncelikli olması halinde terkedilebilir, terkedildiğinde günah olmaz" demek başkadır, sadaka, kurban bedelini para olarak dağıtmak kurban yerine geçer demek başkadır; birincisi doğrudur, ikincisi (sadaka, bedelini vermek kurban yerine geçer demek) yanlıştır."

Bu yazıları okuduktan sonra birisi çıkar da "benim yanlış fetva ve ruhsat verdiğimden" söz ederse onun, cehaletten başka ârızaları var demektir. Çünkü bu yazdıklarım, Sünnî fıkıh kitaplarında yazılanlardır, onların güncelleştirilmesinden ibarettir.

2. Ben Cemaleddin Efgani hayranı olmadığım gibi düşmanı da değilim. Hem onun Şîî ve İranlı olduğu iddialarını, hem de karşı iddiaları ben de naklettim. Bütün Müslümanlar''ın önderi olduğunu söylemedim, bir grup İslamcı''nın önderi olduğunu ise bilmeyen yoktur. Masonluğa, onu bir savunma ve korunma aracı olarak kullanmak maksadıyla girdiği, locadan kovulduğu, bunun üzerine kendisinin loca da kurduğu sabittir, bunları da yazdım. Bugün Efgani''yi masonlar değil, sömürü ve sömürgeye karşı savaşanlar, bağımsız ve birleşmiş bir İslam topluluğu kurmak isteyenler önder olarak sahipleniyorlar. Bu vakıa da onun çizgisinin nasıl geliştiği, hangi yönünün geçici, hangisinin kalıcı olduğu hakkında bir fikir vermelidir.

3. Muhammed Abduh ve Reşid Rıza''yı çok sevdiğim iddiası uydurmadır. İslam''a hizmet ettiklerine inandığım müminleri eşit olarak severim. Onlar hakkında insaflı değerlendirmeler yapmışımdır, yaparım. Bütün ârızalı yanlarına rağmen Ş. Eygi''yi de severim. "Arızam nedir?" diye soracak olursa, "Bir örneği hakkımda yazdıklarındır" cevabını veririm.

4. "Bütün ömrünü mezhepleri birleştirme gayretine adamıştır" cümlesi iftiradır. Ben İslam''ı öğrenmeye başlayalı elli yıl geçti. Bu elli yıl içinde yaklaşık on bin sayfa tutan yazılarım, kitaplarım basıldı. Bu yekün içinde "telfik-ı mezâhib" ile ilgili tercüme ve telif yazılar yüz sayfa tutmaz. Bu da yüzde bir eder. Demek ki, bu konu yazı ömrümün yüzde birine tekabül etmektedir. Ş. Eygi, geri kalan (9900) sayfada neler yazdığımı okursa ömrümü neye adadığımı anlar. Okumadan, anlamadan yazarsa, dedikodu yaparsa, kendisini okuyan ve ona inananlara yanlış bilgiler verirse bunların âhirette hesabının sorulacağını bilmeli ve bunu göze almalıdır.

Telfik konusunda yazdıklarımın özü ve özeti de şudur: Müslümanlar, ihtiyaç duyduklarında, başka Sünni mezheplerin ictihad ve fetvaları ile de amel edebilirler.

Bayram sohbeti
00:0019/03/2000, Pazar

Bize göre İslam''da, belli hayvanları keserek yerine getirilen bir kurban ibadeti vardır, ümmetin alimlerinin çoğuna göre sünnettir, bir kısmına göre de vaciptir.

Son yıllarda Kurban Bayramı öncesinde deri toplama hakkının kime ait olduğu, laik devletin bir ibadetin parçası sayılan deri bağışı konusuna el atmasının ilkeye aykırılığı, kurban kesenlerin et ve derilerini istedikleri yere vermelerini engellemenin din özgürlüğü ile çeliştiği gibi konular tartışılırdı. Bu yıl, aynı uygulama daha sert bir şekilde devam ettiği halde tartışılmadı, bunun yerine kurban ibadetinin hükmü (vacip mi, sünnet mi olduğu), İslam''da böyle bir ibadetin var olup olmadığı konuları tartışıldı. Bize göre İslam''da, belli hayvanları keserek yerine getirilen bir kurban ibadeti vardır, ümmetin alimlerinin çoğuna göre sünnettir, bir kısmına göre de vaciptir. Müslümanlar hangi ictihadı uygulamak isterlerse uygularlar. Kurban Bayramı''na gelince kurbanıyla, teşrık tekbirleriyle, namazıyla, ziyafet ve ziyaretleriyle bu bayram Müslümanlar''ın şiarları arasındadır, onlara mahsustur, bayrak gibi onların tanınmasını sağlar, fert ve topluluk olarak Müslüman olma şuurunu pekiştirir, Hz. Peygamber (s.a.) zamanından beri devam etmektedir ve yeryüzünde Müslümanlar yaşadığı sürece de bu sembol ibadet ve ilâhî neş''e devam edecektir.

Bu girişten sonra, köşe yazım bayramın son gününe rastladığı için, okuyucularımdan gelen mektuplar içinden, soru ihtiva edenleri seçerek kısa kısa cevaplar vermek istiyorum; bu cevapları da dostların ve okuyucuların bir bayram sohbeti veya hediyesi olarak kabul etmelerini diliyorum. Keşke zamanımız müsait olsa da her mektup yazana mektupla cevap verebilsek; onlar da takdir ederler ki, buna imkanlarımız elvermiyor.

1. Temel ihtiyaçlardan birini gidermek, mesela oturmak üzere bir mesken almak için para biriktiren bir kimsenin, biriken para nisap miktarını bulsa bile bundan dolayı zekat ödemesi gerekmez.

2. Kazaya kalmış namazı olanlar bunu ilk fırsatta kılarlar. Niyet "en önce veya en son geçirdiğim filan namazı kaza etmeye" şeklinde yapılır. Kaza namazları günde şu kadar, şu vakitlerde gibi bir kayda ve şarta bağlı değildir; borçlu imkanına göre borcunu öder; kimi gün şu kadar, kimi gün bu kadar kılar. Kazaya kalmış farz ve vacip namazları olanlar, günlük namazların sünnetlerini de kılabilirler, "Kazası olanların bu sünnetleri kılmaları caiz değildir" diyen ictihad Hanefî mezhebinin tercihi değildir.

3. Zekat mal olarak verilebileceği gibi malın hesapla paraya çevrilmesi suretiyle para olarak da ödenebilir. Altın veya gümüşle ödenmesi gerekmez. Zekat borcu hesaplandıktan sonra yükümlü, bunu derhal ödeyebilir (efdal olanı budur), yoksulların menfaati gerekli kılıyorsa veya borçlu darlık içinde ise yıl içine yayarak da öder, zekatın bilahare hesap ve mahsup edilmek üzere yılından önce ödenmesi de caizdir.

4. Paranın değerini koruması ve kâr getirmesi için helal yollar seçilmelidir. Güvenilir, kendini denetime açmış, işten anlayanların tezkiye ve tavsiye ettiği, helal yoldan para kazanmayı ilke edinmiş şirketlerin, holdinglerin hisse senetlerini almak uygundur. Özel finans kurumlarına da para yatırılabilir.

5. Gıybet, insanları arkalarından çekiştirmek, duydukları zaman üzülecekleri, söylenmesini istemedikleri sözleri gıyaplarında söylemek caiz değildir. Eğer bir kimse kendini iyi, dürüst, ehliyetli olarak gösteriyor, Müslümanlar''ı kandırıyor ve zarara sokuyorsa -sağlam delillerle bilinmek şartıyla- onun içyüzünü Müslümanlar''a anlatmak, ilgilileri uyarmak gereklidir; bu davranış, yasaklanmış olan gıybet değildir.

6. Rahmetli A. Davudoğlu Hoca''nın, başkalarının etkisinde kalarak, beni dinlemeden, yazdıklarımı okumadan hakkımda yazıp söylediklerine ben de o zamanlarda cevap vermiştim (Bak. İslamın Işığında Günün Meseleleri, II, 807 vd.)

7. Kabir sorgulaması, bunun sonucuna göre ödüllendirme veya cezalandırma olayına inanmak İslam''ın inanç esasları arasında yer almıştır. Bunların "ruha, cesede avdet eden ruha, maddi kabir içinde, ayrı bir âlem olan berzahta" olması gibi hususlar, nasıl ve nice sorularının cevabı tam olarak bilinemez. Bazı rivayetlerde geçen şekiller, keyfiyetler temsilî, sembolik anlatım örnekleridir. Kabirden itibaren başlayan âlem, her şeyi ile başka bir âlemdir, dünyada kullandığımız isimler ve kelimelerin karşılığı ile oradaki karşılıklar farklıdır, her şey görüldüğünde ve yaşandığında anlaşılacaktır.

8. Kurban kesildikten sonra kılınan iki rek''atlı şükür namazı ülkemize mahsus bir gelenektir, Hz. Peygamber''in (s.a.) böyle bir uygulaması nakledilmiş değildir.

Sohbetin devamını başka yazılara bırakırken geleneğimizde kabir ziyaretinin de bulunduğunu hatırlatmak isterim, ayrıca bütün müminlerin bayramlarını tebrik ederim.

Bayram sohbeti
00:0019/03/2000, Pazar

Bize göre İslam''da, belli hayvanları keserek yerine getirilen bir kurban ibadeti vardır, ümmetin alimlerinin çoğuna göre sünnettir, bir kısmına göre de vaciptir.

Son yıllarda Kurban Bayramı öncesinde deri toplama hakkının kime ait olduğu, laik devletin bir ibadetin parçası sayılan deri bağışı konusuna el atmasının ilkeye aykırılığı, kurban kesenlerin et ve derilerini istedikleri yere vermelerini engellemenin din özgürlüğü ile çeliştiği gibi konular tartışılırdı. Bu yıl, aynı uygulama daha sert bir şekilde devam ettiği halde tartışılmadı, bunun yerine kurban ibadetinin hükmü (vacip mi, sünnet mi olduğu), İslam''da böyle bir ibadetin var olup olmadığı konuları tartışıldı. Bize göre İslam''da, belli hayvanları keserek yerine getirilen bir kurban ibadeti vardır, ümmetin alimlerinin çoğuna göre sünnettir, bir kısmına göre de vaciptir. Müslümanlar hangi ictihadı uygulamak isterlerse uygularlar. Kurban Bayramı''na gelince kurbanıyla, teşrık tekbirleriyle, namazıyla, ziyafet ve ziyaretleriyle bu bayram Müslümanlar''ın şiarları arasındadır, onlara mahsustur, bayrak gibi onların tanınmasını sağlar, fert ve topluluk olarak Müslüman olma şuurunu pekiştirir, Hz. Peygamber (s.a.) zamanından beri devam etmektedir ve yeryüzünde Müslümanlar yaşadığı sürece de bu sembol ibadet ve ilâhî neş''e devam edecektir.

Bu girişten sonra, köşe yazım bayramın son gününe rastladığı için, okuyucularımdan gelen mektuplar içinden, soru ihtiva edenleri seçerek kısa kısa cevaplar vermek istiyorum; bu cevapları da dostların ve okuyucuların bir bayram sohbeti veya hediyesi olarak kabul etmelerini diliyorum. Keşke zamanımız müsait olsa da her mektup yazana mektupla cevap verebilsek; onlar da takdir ederler ki, buna imkanlarımız elvermiyor.

1. Temel ihtiyaçlardan birini gidermek, mesela oturmak üzere bir mesken almak için para biriktiren bir kimsenin, biriken para nisap miktarını bulsa bile bundan dolayı zekat ödemesi gerekmez.

2. Kazaya kalmış namazı olanlar bunu ilk fırsatta kılarlar. Niyet "en önce veya en son geçirdiğim filan namazı kaza etmeye" şeklinde yapılır. Kaza namazları günde şu kadar, şu vakitlerde gibi bir kayda ve şarta bağlı değildir; borçlu imkanına göre borcunu öder; kimi gün şu kadar, kimi gün bu kadar kılar. Kazaya kalmış farz ve vacip namazları olanlar, günlük namazların sünnetlerini de kılabilirler, "Kazası olanların bu sünnetleri kılmaları caiz değildir" diyen ictihad Hanefî mezhebinin tercihi değildir.

3. Zekat mal olarak verilebileceği gibi malın hesapla paraya çevrilmesi suretiyle para olarak da ödenebilir. Altın veya gümüşle ödenmesi gerekmez. Zekat borcu hesaplandıktan sonra yükümlü, bunu derhal ödeyebilir (efdal olanı budur), yoksulların menfaati gerekli kılıyorsa veya borçlu darlık içinde ise yıl içine yayarak da öder, zekatın bilahare hesap ve mahsup edilmek üzere yılından önce ödenmesi de caizdir.

4. Paranın değerini koruması ve kâr getirmesi için helal yollar seçilmelidir. Güvenilir, kendini denetime açmış, işten anlayanların tezkiye ve tavsiye ettiği, helal yoldan para kazanmayı ilke edinmiş şirketlerin, holdinglerin hisse senetlerini almak uygundur. Özel finans kurumlarına da para yatırılabilir.

5. Gıybet, insanları arkalarından çekiştirmek, duydukları zaman üzülecekleri, söylenmesini istemedikleri sözleri gıyaplarında söylemek caiz değildir. Eğer bir kimse kendini iyi, dürüst, ehliyetli olarak gösteriyor, Müslümanlar''ı kandırıyor ve zarara sokuyorsa -sağlam delillerle bilinmek şartıyla- onun içyüzünü Müslümanlar''a anlatmak, ilgilileri uyarmak gereklidir; bu davranış, yasaklanmış olan gıybet değildir.

6. Rahmetli A. Davudoğlu Hoca''nın, başkalarının etkisinde kalarak, beni dinlemeden, yazdıklarımı okumadan hakkımda yazıp söylediklerine ben de o zamanlarda cevap vermiştim (Bak. İslamın Işığında Günün Meseleleri, II, 807 vd.)

7. Kabir sorgulaması, bunun sonucuna göre ödüllendirme veya cezalandırma olayına inanmak İslam''ın inanç esasları arasında yer almıştır. Bunların "ruha, cesede avdet eden ruha, maddi kabir içinde, ayrı bir âlem olan berzahta" olması gibi hususlar, nasıl ve nice sorularının cevabı tam olarak bilinemez. Bazı rivayetlerde geçen şekiller, keyfiyetler temsilî, sembolik anlatım örnekleridir. Kabirden itibaren başlayan âlem, her şeyi ile başka bir âlemdir, dünyada kullandığımız isimler ve kelimelerin karşılığı ile oradaki karşılıklar farklıdır, her şey görüldüğünde ve yaşandığında anlaşılacaktır.

8. Kurban kesildikten sonra kılınan iki rek''atlı şükür namazı ülkemize mahsus bir gelenektir, Hz. Peygamber''in (s.a.) böyle bir uygulaması nakledilmiş değildir.

Sohbetin devamını başka yazılara bırakırken geleneğimizde kabir ziyaretinin de bulunduğunu hatırlatmak isterim, ayrıca bütün müminlerin bayramlarını tebrik ederim.

Şeriat Düzeni - II
00:002/04/2000, Pazar

İslam ictihada, yoruma ve zaruret ilkesine yer verdiği için hem tarihte hem de günümüzdeki uygulamalarda farklı şeriat anlayış ve uygulamalarına raslamak mümkündür.

(Bir köşe yazarının sorularına cevap veriyorduk)

Şeriat kelimesinin iki mânada kullanıldığını biliyoruz: 1. Bütünüyle din (İslam), 2. Dinin ibadet ve muâmelât (siyaset, hukuk, ekonomi, cemiyet düzeni). Şeriat düzeni, siyasal İslam, şeriatçılık... denildiği zaman daha ziyade ikinci mâna kastedilmektedir. Birey ve topluluk olarak hayatını şeriat kurallarına göre yaşamak isteyen Müslümanlar, teorik olarak ya bunu Müslümanlar''ın (İslâmî kuralların) hakim olmadığı bir siyâsî yapı/düzen içinde veya şeriatın hakim olduğu bir düzen içinde gerçekleştireceklerdir. Birincisinde evrensel ve vazgeçilemez ölçütlere, ilkelere ve zarurete dayalı sınırlamaların ötesine geçilmesi, ya taassup veya aşırı korku yüzünden din hürriyetinin kısıtlanması Müslümanlar için problem doğurmakta, taleplerini gereksiz yere engellemektedir. İkincisinde ise hayatını İslam''a göre yaşamak istemeyenlerin özgürlüklerinin aşırı, İslam''a göre zorunlu olamayan ölçütlerde kısıtlanması -bunlar için- önemli bir problem teşkil etmektedir. Her iki taraf da, bugün gelinen noktada zorunlu hale geldiği için kendini sınırlama, karşı tarafa mümkün olan azami ölçüde özgürlük verme yoluna gitmedikçe problem devam edecektir.

İslam''da kadın üzerinde çok konuşulmuş ve yazılmıştır. Kur''an''ın öngördüğü ve Hz. Peygamber''in (s.a.) uygulamaya koyduğu, örneklerini gösterdiği cemiyet düzeni çeşitli sebeplerle kesintiye ve kısıntıya uğramıştır. Bu arada kadın da, erkeklerin günaha girmesini önlemek maksadıyla fıkıhçılar, ahlakçılar ve eğitimciler tarafından -hizmetlerine ihtiyaç duyulmadıkça- dört duvar arasına sokulmuş, eğitim ve öğretimden mahrum kılınmış, sosyal hayata getirecekleri hizmet ve zenginlik engellenmiştir. Bazı İslam ülkelerinde bu tutum hâlâ devam ediyorsa sorumlusu şeriat değil, gelenektir.

"Neyin İslâmî, şeriata uygun, neyin İslam dışı ve şeriata aykırı olduğuna kim karar verecek?" diye sorulmuştu. Bu kararın, Müslüman bireyin veya topluluğun keyfine bırakılmadığı kesindir. Makamı, rütbesi, gücü ne olursa olsun her Müslüman, Allah ve Resûlü''nün talimatına, irşadına, hükmüne tâbidir. Bu talimatın bulunduğu yer, herkesin okuyup öğrenmesine açık bulunan Kur''an ve hadislerdir. Bu iki kaynağın doğru anlaşılması bir bilgi seviyesini ve fikir çabasını gerektirir. Bilen ve çaba gösteren bizzat sonuca varır, İslam''a uygun olanı olamayandan ayırır. Bilmeyen ise bir bilene sorar. Kâmil mânada "bir bilen" müctehid derecesindeki âlimdir, müftidir. Müslümanlar belli bir müctehide tâbi olmak mecburiyetinde değildir; ilmi ve ahlakı ile ehliyet kazanmış bulunan bütün âlimlere sorabilirler ve vicdanlarına/akıllarına yatan, ibadet ve işlerini hem kolay hem düzgün yürütmeye uygun bulunan fetvâlara göre amel ederler. Kimse kimseyi, bireye ait işlerde belli bir fetvâyı kabule zorlayamaz. Kişiler arasında ve toplumda uygulanacak kurallara gelince, Müslümanlar''ın seçtiği yöneticiler, mevcut ictihadlar içinden toplumun ihtiyaçlarına en uygun olanları seçerek "Bununla amel edilsin, bunlar uygulansın" derler veya bunları kanunlaştırırlar, uygulama buna göre olur. Cemiyet değiştikçe, ihtiyaçlar gerekli kıldıkça fetvâlar, kararlar ve kanunlar da değişir. İctihada, yoruma dayanan kural, fetvâ ve kanunların yenileri ile değişmesi tabiîdir. Nasların (âyet ve hadislerin) açık ve kesin ifadelerine dayanan hükümlere, kurallara gelince bunlar da zaruret bulunduğunda -geçici olarak, zaruret devam ettiği sürece- değişir.

İslam ictihada, yoruma ve zaruret ilkesine yer verdiği için hem tarihte hem de günümüzdeki uygulamalarda farklı şeriat anlayış ve uygulamalarına raslamak mümkündür.

Bugün birçok İslam ülkesinde "Şeriat ilan edildi" denildiği zaman çok kere kastedilen şey "İslam ceza hukuku"nun uygulanmaya konmuş olduğudur. Bu ülkelerin anayasalarında "Devletin dininin İslam olduğu" zaten yazılıdır ve hukukun diğer birçok alanında şeriat yürürlüktedir. İslam ceza hukukunu uygulamaya koyarak "şeriat ilan eden" ülkelerin çoğunda İslam''ın ahlakı, eğitimi, hukuki ve sosyal adâleti, dayanışması eksiktir. Bu eksiklikler giderilmeden şeriat ilanı siyâsîdir, usulsüzdür, bir mânada şeriata aykırıdır.

Cevaplar
00:009/04/2000, Pazar

Hollanda''da cezaevlerinde ve hastanelerde hizmet veren bir imam kardeşimizin sorularına cevap vermeye çalışacağım:

1. Yurt dışına geçici olarak çalışmak için gidenlerin önemli bir kısmı dönmemek üzere oraya yerleşmiş bulunuyorlar. Bu değişim bazı yeni ihtiyaçları da beraberinde getiriyor; önceleri Türkiye''de ev, dükkan vb. alanlar şimdi yeni yerleştikleri yerlerde bunları almak istiyorlar, eskiden başkalarının yanında çalışanlar şimdi kendi işlerini kurup başkalarını çalıştırmayı deniyorlar. Avrupa ülkelerinde devlet veya bankalar, vatandaşı iş, mesken, araba edinmeye, dolayısıyla bu sektörleri teşvik etmeye yönelik krediler veriyorlar, kredilerin faizini de vergi yoluyla devlet ödüyor. Buralarda yaşayan din kardeşlerimiz sık sık soruyorlar: Bu kredileri almak caiz midir?

Biz, ister yurt içinde olsun ister yurt dışında, teşvik kredilerinin alınmasının caiz olduğunu defalarca söyledik ve yazdık. Dayanağımız ise şudur: Teşvik kredisi reel faiz içermez, faiz adıyla alınan rakam fazlalığı enflasyon oranının altındadır veya ona eşittir; bu durumda devlet (ve onun adına banka) değer bakımından verdiğini geri almaktadır, reel faiz yoktur. Müslümanlar teşvik kredilerini almalı ve ne maksatla veriliyorsa orada kullanmalıdır. Yurt dışında bankalar yine teşvik amaçlı, fakat az da olsa reel faiz içeren krediler vermektedirler. Oralarda yaşayan Müslümanlar bu kredilerden de şu şartlarla istifade edebilirler: 1. Krediyi mesken, binek gibi gerçek ihtiyaçlar için kullanmak ve bunları edinmek için kendi paraları bulunmamak. 2. Kredi ile orada yaptıkları iş sonucunda kendileri kazançlı çıkmak. Yurt içinde (Türkiye''de) verilen mesken ve araç kredilerini almanın caiz olması da bunların teşvik kredisi olması (faiz yoluyla paradan para kazanmaya değil, belli sektörleri teşvik etmeye ve vatandaşların asli ihtiyaçlarını sağlamayı kolaylaştırmaya yönelik, bu maksatla veriliyor olması), eğer reel faiz ihtiva ediyorsa alanın buna gerçek mânada muhtaç olması ve ihtiyacını başka bir kaynaktan aynı şartlarda karşılama imkanından mahrum bulunması şartına bağlıdır.

2. Doktorların "Bu hasta tıbben ölüdür, kalbini makinalar çalıştırmaktadır" dedikleri hastanın makinalarını durdurmak, çekmek, vücudu ile alakasını kesmek caizdir. Bu makinalar çekildiği halde kalbi çalışan bir hasta olursa onun kalbini durduracak bir müdahalede bulunmak caiz değildir. İnsan beyni ve kalbiyle bir bütündür, bu ikisi çalıştığı takdirde "insan olarak yaşayan bir varlık" sözkonusudur. Dışarıdan yapılacak tedavi müdahaleleri bu iki organın normal çalışmasını sağlamaya yönelik olmalıdır. Kalp durduktan sonra beyin çalışmaz. Beyin öldükten sonra -onun yeniden hayata dönmesi mümkün olmadığı halde- makina ile kalbi çalıştırmak ise, insanı mumyalayarak bedeninin çürümesini engellemeye benzer; bu bir insan hayatı değildir. Öte yandan bir insanın kalbi ve beyni ölmediği halde ölümcül bir hastalığı bulunduğu ve acıya dayanamadığı için öldürücü bir müdahalede bulunmak caiz değildir.

3. Bir Müslüman erkek evine girdiğinde eşini, yabancı bir erkekle çirkin vaziyette yakalarsa ne yapabilir?

İslam hukukunun yürürlükte olması halinde hakime başvurur, lânetleşme (mülâane) talep eder, taraflar "yalan söyleyene ...lâneti olsun" mealinde beşer kere yemin ederler, kadın itiraf ederse, yaptığının cezasını çeker, itiraf etmez ve yapmadım diye lânetli yemin ederse hakim evliliğe son verir. Zina etmekte olan bir kadını eş olarak almak ve onunla karı koca olmak caiz değildir, tövbe ve nefsini ıslah etmiş bir kadınla ise evlenmek, evli kalmak caizdir. Karısını zina halinde yakalayan koca onu, kendi başına cezalandıramaz.

4. Hapishanelerde, mahkumlara bilgi ve eğitim vermek maksadıyla Cuma namazı kıldırmakta bir sakınca yoktur. Cuma için okunan ezanı duyan Müslümanlar bir cemaat teşkil edebiliyorlarsa ve içlerinden biri de imam olabiliyorsa Cuma''yı kılarlar.

İmam Hatipli Kastı
00:0016/04/2000, Pazar

İnsanlığın, insan hak ve özgürlüklerini tanıyacak olgunluğa ulaşamadığı zamanlarda ve mekanlarda kast sistemi vardı; aralarında geçişlilik imkanı bulunmayan sosyal sınıflar mânasındaki kastlardan birine ait olan kişi ne yaparsa yapsın bir yukarı kasta çıkamazdı. Yirmi birinci asrın birinci yılını yaşarken Türkiye''de, İmam Hatip öğrencilerine kast sisteminin uygulandığını görmek hem hazin hem de düşündürücüdür.

İlgili kanun, İmam Hatip Lisesi mezununa, hem meslek alanına hem de diğer alanlara eşit olarak yönelme ve yüksek öğrenim görme hakkı verdiği halde önce kanunun lafız ve ruhuna aykırı olarak YÖK''ün yaptığı yorum ve uygulama, diğer meslek liselerinden mezun olanlarla birlikte İmam Hatip mezunlarını da, meslek alanı dışında yüksek öğrenim alma hakkından mahrum bıraktı. Bu haksız uygulama karşısında sahipsiz ve çaresiz kalan bazı İmam Hatipliler, istedikleri alanda yüksek öğrenime girebilmek için okul değiştirme yoluna gidince, bunu haber alan ilgili bakanlık -kendi beyanlarından basına yansıdığına göre- derhal İmam Hatipli avına çıkmış, okul okul tarama yaparak naklen gelen öğrencileri soruşturmaya başlamış, tesbit ettiklerini de eski okuluna; yani İmam Hatip kastına iade edecekmiş. Pekala niçin ve ne hakla iade edecekmiş? Bu sorunun cevabı hem kolay hem zor. Türkiye''de bir zamandan beri uygulanan usulele göre cevap ve savunma çok kolay; çünkü mutlaka bir karar alınmış, bir yönetmelik veya kanun çıkarılmıştır; yapılan da (öğrencilerin okul değiştirmeleri de) bunlara aykırıdır. Sorumlu bakanın karşısına çıksanız söyleyeceği şudur: "Efendim bizim uygulamamız yasaldır, itirazı olanlar mevzuatı değiştirsinler, muhatap mevzuat koyucudur." Cevap aynı zamanda zordur; eğer mevzuatın meşruluk ve hukukiliği şekil yönünden değil de genel ve evrensel hukuk ilkeleri, insan hak ve özgürlükleri yönünden ele alınıp değerlendirilirse! Böyle değerlendiren bulunursa onların da söyleyecekleri vardır: Efendiler, neden bu hukuka aykırı mevzuatı çıkarıyor da insanları en tabii haklarından mahrum ediyor, bir kısım vatandaşları suça, kanunsuzluğa ve anarşiye itiyorsunuz!

Öyle anlaşılıyor ki, yanlış algılanan, yanlış değerlendirilen ve gerçek sınırlarının dışına taşırılan irtica olgusu ve tehdidi bazı güçlü çevreleri, İmam Hatip öğrencilerini durdurma, kamu görevi alanlarını sınırlama, topluma olan etkilerini asgariye indirme kararını almaya sevketmiş bulunmaktadır. Bu çevrelere yanıldıklarını anlatmak da mümkün olmamaktadır. Türk toplumunun büyük çoğunluğuna rağmen alınan ve uygulanan bu kararlar, ülkedeki çarpık demokrasi anlayışı ve uygulaması çerçevesinde mümkün olabilmekte, mecliste milleti temsil eden vekillerin çoğunun razı olmadığı şeyleri bile engellemeleri çoğu zaman mümkün olamamaktadır.

Din ve düşünce özgürlüklerine yönelik haksız kısıtlamaların ortadan kaldırılması konusunda dışarıdan gelecek baskıya umut bağlayanların şunu bilmeleri gerekiyor: Eğer baskı altına alınacak özgürlük Müslümanlar''ın din özgürlüğü ise hem Amerika hem de Avrupa, çeşitli sebeplerle buna -kendilerince uygun bir yere kadar- göz yumacaklardır, yummaktadırlar. Şu halde himmete muhtaç olanlar bunu başkalarından bekleyemeyecek durumdadırlar. Din, düşünce ve öğretim özgürlüklerinin haksız ve ölçüsüz bir şekilde kısıtlandığından şikayeti olanların sivil irade ve inisiyatife ihtiyaçları vardır. Yeniden sivil toplum örgütleri oluşturmak, müştereki olan diğer örgütlerle işbirliği yapmak, hukuk ve meşruiyet içinde kalarak var güçlerini sarfetmek, ilgilileri yanlış yoldan çevirmek için kamuoyu baskısı uygulamak durumundadırlar.

"Yol varsa budur bilmiyorum başka çıkar yol"

Hz. Peygamber"in örnekliği
00:0023/04/2000, Pazar

''Allah''a ve ahirete umut bağlayan, Allah''ı dilinden ve şuurundan düşürmeyenler için Resûlullah''ta, elbette güzel bir örneklik vardır'' (Ahzâb: 33/21).

Örnek gösteren Allah, örnek olan O''nun elçisi, Son Peygamberi, Sevgisinin Rehberi, Âlemlere Rahmet, bir adı da Ahmed olan Efendimiz (s.a.), örnek alacak olanlar ise müminler, ama sıradan müminler değil, umudunu Allah''a ve ahiret (ebedî hayat) mutluluğuna, dünyada ve âhirette Allah''ın lütfuna bağlamış olan, O''nu gönül, şuur ve dilinden düşürmeyen, O''nunla var olan, her işin önünde içinde ve sonunda O''nunla olan, olmak isteyen müminler. İşte bunlar için, bizzat Allah''ın, ''Kitab''ında gösterdiği örnek Muhammed Mustafâ''dır (s.a.).

İnsan önce hedefini belirleyecek, sonra da bu hedefe ulaşabilmek için gerekli tedbirlere başvuracaktır; tedbirler içinde en işe yarar olanı birikmiş tecrübelerden yararlanmaktır. En iyi yol bilinen yoldur, daha önce denenmiş ve hedefe ulaştırdığı sabit olmuş tedbirler ve yöntemlerdir. Fânî dünya hayatında kendilerine bir hedef seçenler, bu hedefi daha önce yakalamış kimseleri örnek alırlar. Fânî dünya hayatını, ebedî mutluluğun bir aracı, bir köprüsü, bir müsveddesi olarak görenler hedeflerine ulaşabilmek için bu dünya hayatını nasıl yaşamaları gerektiğini bilmek ihtiyacındadırlar. Katıksız, katışıksız, ebedî ve gerçek mutluluğun yolcuları, bu yolu katederek hedefe ulaştığı bilinen birini bilir ve bulurlarsa, onun gibi yaşar ve yürürlerse elbette maksudlarına ereceklerdir. Bütün insanlık âleminde hayatı ve hayat yolu bilinen, örnek alınması mümkün bulunan, örnek alındığı takdirde "seven ve sevilen, hoşnut olan ve ilâhî hoşnutluk devletine eren" birisi olarak yaşayıp ebedî âleme geçme şansı veren tek insan Muhammed Mustafâ''dır. O''nun kemalinin ve yolunun test edilmeye ihtiyacı yoktur, ondan başka kim varsa hepsinin yol ve yönteminin test edilmeye ihtiyacı vardır; test aracı, mihenk taşı, iyiyi kötüden, sahteyi sahihten, işe yarayanı yaramayandan ayıracak ölçüt O''nun aklı, yaptıkları ve öğrettikleridir.

O bir peygamberdir, güzel kişilik, ahlak ve hayat örneğidir, ama aynı zamanda bir beşerdir, bütün insanların yaratıldığı asıldan, özden yaratılmıştır, bütün insanlar için ortak olan nitelikleri vardır; acıkır, susar, bazı yiyecek ve içecekleri sever, bazılarını sevmez, hastalanır, tedavi görür, acı çeker, korkar, sevinir, eşi, çoluk çocuğu olur, vahyin gelmediği konularda ve zamanlarda kendi re''yi (düşünce ve ictihadı) ile hareket eder... O''nun örnekliği beşerî hayatı ve tercihleri ile değil, Allah rızasına götüren yolu, davranış ve sözleri ile ilgilidir. Bir mümin, Hz. Peygamber''in beşerî olarak sevmediği bir yemeği, rengi, kokuyu, tipi sevse O''nun örnekliğinden ayrılmış olmaz, ama Allah rızası ile ilgili bir konuda O''nun yapmadığını yapsa, yaptığını yapmasa örnekliğini terketmiş, yolundan ayrılmış olur. Şu halde O''nun örnekliğinden istifade ederek hedefe ulaşabilmek için müminlerin önünde iki mesele vardır: 1. O''nun örnekliğinin bilgi kaynağı Kur''an ve Sünnet (yaptıkları ve söyledikleri) olduğuna göre bu kaynakları defalarca okuyarak bilgi edinmek. 2. Örnek olan davranışlarını böyle olmayanlardan ayırmak ve örnek olanlarını kendine rehber, hayat yolu ve tarzı edinmek. Diyelim ki, seçmede hata ettik, bazen örnek olanı olmayanla karıştırdık, niyetimiz iyi, anlamak ve bilmek için tuttuğumuz yol da sağlam oldukça bu yanılgı (ictihad hatası) bizi yolumuzdan alıkoymayacak. O''nun örnekliğinden mahrum kılmayacaktır. Diyelim ki bir mümin "O''nun şu şekilde sakalı vardı ve dişlerini misvak denilen bir ağacın çubuk parçası ile temizlerdi, bu iki davranışı da bağlayıcı ve örnek idi, ben de bunları aynen uygulayacağım" dedi, böyle bildi, bu şekilde değerlendirdi ve yaptı; bu davranışı dinin özüne, maksatlarına zarar vermedikçe varsın olsun, o bundan umduğu sonucu alabilir. Bir başka mümin de "Sakal bir kültür, bir beşerî âdet idi, misvak de o gün diş temizliği için bulunan ve bilinen en uygun araç idi, bunlar örneklik alanına giren davranışlar değildi, bugün hem sakal âdeti hem de diş temizleme araçları değişti, ben günümüzde en maksada en uygun olanı kullanırım" dedi ve böyle de yaptı, bu mümin de manevî amacına ulaşabilir, O''nun örnekliğini terketmiş olmaz. Geçmişte, büyük âlimlerin ve ahlak önderlerinin yapıp ettiklerini, sözlerini ve yorumlarını gözden geçirenler, yukarıda yazılanları tasdik hususunda tereddüde düşmezler.

Genom Projesi ve alın yazısı
00:0030/04/2000, Pazar

Bir köşe yazısında şunları okuyoruz: "Haziran yaklaşıyor. Dünyanın 6 ülkesindeki 16 laboratuvarda 1100 uzman, 13 yıldır günde 24 saat, haftada 7 gün çalışarak, Homo Sapiens''in kendi kaderini kendi ellerine almak için giriştiği büyük savaşın son kalelerini fethetmeye çalışıyorlar: Genom Projesi bitti bitecek! İnsan genlerinin tümü deşifre oldu olacak..." Yazı şöyle bitiyor: "Alın yazısı haksızlığına son! Yaşasın genetik adalet!"

Yazar genetik adaletsizlikten, "insanların zekâ, güzellik, sağlık gibi konularda genlere bağlı olarak birbirinden farklı olmalarını ve doğmalarını" kastediyor, bu güne kadar da insanoğlunun bu farkı (adaletsizliği) gidermeyi başaramadığını, "Ne yapalım bu kader, alınyazısı" deyip geçtiklerini, proje bitince insanların kaderlerini ellerine alacaklarını ve alın yazısı haksızlığının son bulacağını ifade ediyor. Gerçi yazıda, genel olarak dinlere, özel olarak da İslam''a bir atıf yapılmıyor, ama "alın yazısı, kader" kelimeleri kullanıldığında dinin akla gelmemesi mümkün olmuyor. Bilindiği gibi İslam''ın altı inanç ilkesinden biri de "kadere iman"dır. İlgili kaynakların çoğunda kadere iman şöyle anlatılır: Allah insanın beden ve ruh özelliklerini ve bütün hayat macerasını belirler, böyle olsun diye hükmeder, bu hükmünü kulun alnına (manevi kimlik kartına, siciline) yazdırır, bu yazı "yazgıdır, kaderdir" değişmez. Aynı kaynaklarda bir de kulun imtihanından, irade hürriyetinden, bu hürriyeti kullanmasına bağlı sorumluluğundan söz edilir. Yazgı ile irade özgürlüğü kavramları arasındaki çelişki görünümünün giderilmesine yönelik olarak çeşitli doktiriner açıklamalar yapılır, bu açıklamalar, ait oldukları "kaderiyye, cebriyye, eş''ariyye, mâtürîdiyye" gibi doktrinlerle, mezheplerle birlikte anılır.

Açıklamalar yapılırken insanla ilgili oluşumlar ve davranışlar ikiye ayrılır: İnsanın iradesine bağlı olanlar, olmayanlar. Her ikisi de kader içinde bulunmakla beraber insanın iradesine, tercihine bağlı olmayanlardan sorumluluğun bulunmadığı, irade ve tercihe bağlı olanlarda ise kulların sorumlu oldukları ifade edilir. İnsan yaratılmasını, ömrünü, mizacını belirleyemez ise bundan sorumlu da olmaz; Allah ona niçin var olduğunu, şu kadar yaşadığını, şöyle bir mizaçta olduğunu sormaz; bunları kendisi takdir etmiştir, hikmetleri, sebepleri vardır, bu mânada farklılık insanlık için zenginliktir, hayırlıdır ve asla adaletsizlik söz konusu değildir. İnsanların hür iradelerine, seçimlerine bırakılmış konularda yapıp ettiklerinden sorumlu olmaları tabîîdir, adalet gereğidir, bu alandaki kusurları da Allah''a yüklemek insaf ve adaletle bağdaşmaz.

İslâmî kaynaklarda her insanın, normal insan fıtratında (tabiatında, insana mahsus beden ve ruh özelliklerine sahip olarak) yaratıldığı ifade edilmektedir. Her şeyi güzel ve mükemmel yapan ve yaratan Allah kusurlu insan yaratmaz. Allah''ın madde âlemine hakim kıldığı kanunları vardır, bunlara "sünnetullah" denir, bu kanunlar içinde sebep-sonuç ilişkisi de vardır, bir yavrunun kalıtım yoluyla kusurlu oluşmasına sebep olacak bir serbest fiil bu sonucu doğurduğunda sorumlu olanlar -bu fiili işleyen- insanlardır, Allah değildir. "Sebep olsun da sonuç olmasın" denilemez. Birçok hastalık vardır ve bunların kimisi tedavi edilmektedir, kimisinin henüz tedavisi bulunamamıştır. Hastalık da kaderdir, tedavi de kaderdir; ayrıca "şifa, iyileşme denilen sonucu doğuracak sebebin bulunup uygulanması demek olan" tedavi teşvik edilmiştir. İnsanoğlu eksiksiz yaratıldığı halde kendi kusuru veya ilâhî-tabîî kanunların işlemesi sonucunda oluşan ve nesillerce devam eden aksaklıkların tedavisi, düzeltilme yolu ve usulü bulunursa bir sebep daha keşfedilmiş olur, bunda İslam''a da, kadere de aykırı bir durum yoktur. İnsan iradesine bağlı alanlarda kader, "Allah''ın, serbest irade ile nelerin yapılacağını ezelde bilmesi ve bu bilginin kaydedilmiş bulunmasıdır." Kişinin seçerek, isteyerek yaptıkları iyi ise kendi lehine, kötü ise aleyhine olarak değerlendirilecektir, bunda adalete aykırı bir taraf yoktur. Bir kimse, gücüne dayanarak ve haksız olarak diğerinin malını elinden alırsa yargı devreye girer ve haksızlığı giderir, böylece insanlar, Allah''ın da istediği adaleti gerçekleştirmiş olurlar. Bir kimsenin veya kimselerin sebep oldukları hastalık, kusur ve sakatlıklar, bunları giderecek sebepler/çareler bulunur da giderilirse yine Allah''ın murad ettiği bir sonuç elde edilmiş, O''nun mükemmel emaneti korunmuş, yerine konulmuş olur.

Diyanet Şûrâsı...**************???
00:007/05/2000, Pazar

Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) oldukça lüks ve masraflı bir şûrâ düzenleyerek AB''ye giriş sürecinde Türkiye''de dinî hayatı gûyâ masaya yatırıyor, dinin nasıl anlaşılacağını, öğretim ve eğitiminin nasıl yapılacağını, DİB''nin statüsünü, diğer dinlerle diyalog meselesini tartışıyor. Cümleye bir "gûyâ" yerleştirmemizin sebebi, aşağıda biraz irdeleyeceğimiz "Diyanet''in statüsü"dür.

Geçtiğimiz hafta sonunda Ankara''da idim. Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) da, Kutlu Doğum münasebetiyle daha mütevâzı ve ucuz şartlarda, aşağı yukarı aynı konuları içeren bir sempozyum düzenlemişti. Her biri sahasında uzman ve tanınmış birçok ilim adamı tebliğler sundular, aynı nitelikte başkaları da müzakereler yaptılar, çok önemli sözler söylendi, teşhisler yapıldı, çözümler teklif edildi. Program aylar öncesinden belli olduğu ve kendisi de vakfın başkanı bulunduğu halde Başkan toplantıya katılmadı, Daireden de hiçbir üst düzey yöneticiyi aramızda göremedik. Laf olsun diye soruyorum: "Müzakereler ve yemek vakıf binasında değil de lüks bir otelde olsaydı katılırlar mıydı?" Şimdi laf olsun diye değil ciddi olarak ifade ediyorum: Eğer bu toplantıya katılmayanlar İstanbul''da yapılan toplantıya kadro halinde geliyorlarsa ortada samimî ve hizmete yönelik bir faaliyet değil, çok yönlü bir politika var demektir. Daha TDV ile DİB bile aralarında diyalog kuramamışlarsa lütfen dinler arasında diyalogdan filan söz ederek -en azından beni- güldürmesinler.

Benim katıldığım birçok ilmî ve istişarî toplantıda, Sayın Başkan da dahil bütün ilim adamları ve Diyanet yöneticileri, Başkanlığın mevcut statüsünü eleştirdiler, böyle devam etmesinin asla uygun ve doğru olmadığını ifade ettiler ve Başkanlığın, siyasetin etkisinden uzak bir statüye kavuşturulmasının şart olduğunda birleştiler. Diğer detaylar bir yana "Başkanın seçimle göreve getirilmesi" konusunda da görüş birliği oluştu. Yıllardan beri bu karar savsaklandı, mevzuata yansımadı ve uygulanmadı, aynı şekilde Başkanlık''la ilgili kanunun iptal edilen maddelerinin yerine yenileri de (yani kurumun kamil bir kanunu da) çıkarılmadı. Şu anda kurum, bir Bakan aracılığı ile siyasetin pençesindedir; başkan nefeslerini bile Bakan''ın iradesince alıp vermek durumundadır. Böyle bir daire din, diyanet, eğitim, öğretim konularında tarafsız ve bağımsız karar alamaz, kazara alırsa uygulayamaz. Şu halde ilk iş kurumun kanununu çıkarmak ve onu vesayetten kurtarmaktır.

Türkiye, Avrupa Birliği''ne dahil ülkelerde çalışan ve yaşayan milyonlarca Müslüman vatandaş sayesinde çoktan beri bu birliğin içinde yaşama tecrübesi geçirmektedir. Bu tecrübe bize kimin nasıl etkilendiğini ve ne yapmak gerektiğini ana hatlarıyla öğretmiştir. Ancak yapılması gerekeni yapabilmek için bizim yöneticilerimizin eski kafalarını değiştirmeleri gerekmektedir. Yıllardan beri yazılıp söylendiği halde devlet dine ve ilme müdahaleden ve Başkanlığı yönetmekten vazgeçmediği için Almanya''da, Diyanet''e bağlı kuruluşun (birliğin) İslam din derslerini yönetme hakkı kaybedilmiştir. Aynı müdahale, güdüm ve sınırlamalar ülke içindeki din eğitimi ve öğretimi alanında da devam etmektedir. Bir ülke düşünün ki, buranın halkı, daha fazla din ve düşünce özgürlüğüne kavuşabilmek için yabancılardan (eskiler olsa gavurdan derlerdi) medet umsunlar; işte bu ülke Türkiye''dir. Dilerim şûrâda bu meselelere neşter vurulur! "Dilerim" dediğime bakmayın, değil neşter vurmak, yanından geçilse razıyım.

Dindara baskı
00:0014/05/2000, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başını açmayanın okumasına, öğrenci affından yararlanmasına, çalışmasına izin ve imkan vermemek dindara baskıdır.

Sekiz yıllık ilköğretim dönemini kesintisiz bir bütün halinde düzenlemek, son üç yıllık kademesini, yine mecburi (zorunlu) ama aynı veya ayrı mekanlarda yönlendirmeli yapmamak-İmam-Hatipler''i baltalama amacı taşıyorsa- dindara baskıdır.

İmam-Hatipler dahil meslek lisesi mezunlarının, imtihanını kazandıkları ve istedikleri yüksek öğrenim kurumlarına girmelerini engelleyen, bunların aldıkları puanları düşük katsayı ile çarparak fırsat eşitliğini ortadan kaldıran uygulama İmam-Hatipler''in önünü kesmek için yapılırsa-dindara baskıdır.

Norm kadro bahanesi veya tuzağı ile ilköğretim okullarında din derslerini, İlahiyat Fakülteleri''nden mezun olmuş branş öğretmenlerine değil de sınıf öğretmenlerine okutturmak dini öğrenme hakkını kısıtlamadır, dindara baskıdır.

Anayasa''da yer aldığı halde, okullarda mecburi olan Din Kültürü Ahlak Bilgisi dersi dışındaki isteğe bağlı din eğitimini engellemek dindara baskıdır.

Eşi örtünen, kendisi namaz kılan, oruç tutan asker ve sivil memurları irtica ile damgalamak ve işlerine son vermek dindara baskıdır.

Birilerinin işlediği cinayetleri, suçları, çirkin fiilleri genelleyerek Müslümanlar''a gözdağı vermek, onları şaibe altında bırakmak, haklı taleplerini engellemek dindara baskıdır.

Dindar şahısların yasal eğitim, öğretim, ticaret, örgütlenme faaliyetlerine karşı engel çıkarmak dindara baskıdır.

İnandığını ve düşündüğünü söyleyen, yalnızca söyleyen bir kimseyi hapse atmak dinli dinsiz insanların din, vicdan ve düşünce özgürlüklerine yönelik baskıdır.

İnsanlara ve bu arada veya özellikle dindarlara baskı yapılan bir yerde demokrasi yoktur, insan hakları ve hukukun üstünlüğü sözleri içi boş laflardan ibarettir. Demokrasi hiçbir gerekçe ile askıya alınamaz, insan hakları hiçbir gerekçe ile -uluslararası, evrensel ölçüler ve normlar dışına çıkılarak- kısıtlanamaz. Meclis, sivil toplum örgütleri, bazı yüksek mahkemeler insan hak ve özgürlüklerine yönelik baskıları ortadan kaldırmak için vardır. Bu fonksiyonu yerine getirmeyen mezkür kurumların kendileri değil, adları vardır. Bize bu kurumların adları değil, kendileri gereklidir; ya kendileri olsunlar, vazifelerini yerine getirsinler yahut da gölge etmesinler, aldatmasınlar, yerlerini gerçeklerine bıraksınlar.

Dini kullanmak
00:0021/05/2000, Pazar

Mümin kişi dini, bir hayat rehberi olarak kullanır, ondan bu maksatla istifade eder; neyi, ne zaman, nasıl, niçin yapacağını dinden öğrenir, dinin ana kaynaklarından çıkarır, elde ettiği bilgiyi hayatının bütününde uygular, böylece dini koyan, gönderen Allah''ın rızasına uygun bir dünya hayatı yaşar, bu hayatın sonucu ise iki cihanda mutlu olmaktır.

Münafıklar (inanmadıkları halde kendilerini öyle gösterenler), mümin olmakla beraber imanı ve ahlakı gevşek olanlar, bu yüzden dünya menfaatini âhirete ve Allah rızasına tercih edenler dini, iyi bir mümin olmak için değil, dünya menfaatine ulaşmak için kullanırlar. Bu kullanışın sonucu "Allah''ın âyetlerini aşağılık ve değersiz dünya menfaatine değişmektir, değerliyi değersiz karşılığında satmaktır, zarardır, ebedi hayat için büyük kayıptır."

Dinin amacı dışında kullanılma sebeplerinden biri de cehalettir, dinin ne istediğini bilmemektir. Bilgisizlik yüzünden din bildiği şeyi (bu bazan nefsin örtük arzuları da olur) hayat ve ilişkilerinde uygulayan kimse bilmeden dinden uzaklaşmış olur.

Yukarıda özetlenen kuralların tarihte ve günümüzde, her alanda sayısız örnekleri bulunmakla beraber burada sosyal ve siyasi hayattan bazı örnekler üzerinde durmak, hayatımızda olup biten şeyler bakımından açıklayıcı olacaktır.

Laik-demokratik bir düzende parti kurmanın, parti içinde başkanlıktan üyeliğe kadar çeşitli vazifeler üslenmenin -caiz olup olmadığı tartışması bir yana- hilafet ve bey''atla hiçbir alakası ve benzerliği yoktur. Başkanı halife yerine koymak, ona itaati halifeye itaatle bir tutmak, belli bir partiye oy vermeyi bey''ata benzetmek, oy vermeyenleri bey''attan geri duranlar gibi değerlendirmek yanlıştır. Bunları ve aşağıda gelecek diğer örnekleri bilerek yapanlar ile bilmeyerek yapanların durumu, farklı olarak yukarıdaki genel çerçeveler içinde değerlendirilir.

Demokratik düzende parti başkanı ve yöneticilerini, denetlemek, tenkit etmek, ıslah için çalışmak, olmazsa azletmek elbette caizdir; bunlar yalnızca demokratik düzende parti yöneticileri için değil, halife için bile caizdir. Hemen her kelam kitabında benzerini bulabileceğiniz bir ifadeyi Bâkıllânî''nin Temhîd''inden nakledelim: "İmam (halife) ancak faziletli seçmenlerin (ehl-i hall ve akdin) yapacağı bir akitle (sözleşme ile) imam olur... O, selahiyetli kılındığı bütün işlerde ümmetin vekili ve temsilcisidir. Onu seçenler ve ona bey''at edenler aynı zamanda onu devamlı denetlemek, düzeltmek, doğruyu hatırlatmak, dikkatini çekmek, varsa hakkını ondan almak, görevden almayı gerektiren bir şey yaptığında onu görevden almak ve yerine bir başkasını getirmek hakkına sahiptirler".

Birileri halktan oy almak veya rakiplerini yenmek için parti başkanlığını halifelikle bir tutarsa diğerleri de kurdukları örgütün veya cemaatin liderini halife ilan ederler, bunu arkasından karakuşi hükümler, tekfirler, infazlar, hasılı fitne ve fesat gelir. Din fitneyi şiddetle yasaklar, İslami gruplar arasında kardeşliği, İslam''ın ortak ilkeleri ve hedefleri çerçevesinde dayanışmayı emreder.

Hz. Peygamber (s.a.) müminleri, devlet hizmetine talip olma konusunda uyarmış, devlet hizmetinin isteyene değil, layık olana verilmesini istemiştir. Bu konuda sahih hadisler vardır, ancak genel kurallar ile "vazife talebinin caiz olduğunu gösteren" diğer hadisler fıkıh âlimlerince birlikte değerlendirilmiş ve şu sonuca varılmıştır: Ehli olmayan devlet hizmetine talip olmamalıdır, ehli olan da bunu hırs ve iştiha ile talep etmemeli, sorumluğunu da düşünmelidir; bununla beraber makama layık olmayan birinin gelmesini önlemek gibi meşru bir sebeple vazife istemek caizdir, hatta bazan gerekli de olur.

İslam''ın kurallarını, Hz. Peygamber''in uygulamalarını ve tavsiyelerini bağlamından çıkararak, amacından saptırarak kullanmak -ister bilgisizlik yüzünden olsun, ister siyaset gereği bilerek yapılsın- yanlıştır, çirkindir, kişiye büyük sorumluluk getirir, dine zarar verir, ahlakı dejenere eder. Bundan titizlikle sakınmak müminlerin birinci ödevidir.

.Din Eğitimi Meslek Liseleri İrtica
00:0028/05/2000, Pazar

Halkın daha iyi, daha eksiksiz müslüman olmaları yönündeki gelişmelerin önünü kesmek için kullanılan irtica tehdidi, başka alanlarda olduğu gibi millî eğitimde de birçok yanlış karar ve uygulamaya dayanak kılındı. Belki Türkiye''de dinin istismarı, din adına işlenen cinayetler, yapılan hatalar, yanlış uygulamalar vardı, ancak bunların da engellenmesinin yolu (suç işleyenlerin cezalandırılması tabîî olmakla beraber) yasaklama ve cezalandırma değil, sağlıklı ve yeterli bir din eğitimi idi. Bu eğitim demokrat dünyada daha ziyade sivil topluma bırakılmakta, devlet yalnızca engelleyici olmamakla yetinmektedir. Bazı ülkelerde yer tahsis etme, öğretmen ücreti ödeme, program ayarlama gibi devlet yardımları da yapılmaktadır. Türkiye, özel şartlarını ileri sürerek din eğitim ve öğretimini sivil topluma bırakmama yolunu seçti. Kendi kontrolünde olsun diye Diyanet''e bağlı Kur''an kursları, Milli Eğitime bağlı İmam Hatip Okulları ve Yüksek Öğretime bağlı ilahiyat fakülteleri açtı. Bu arada bazı özel kurslarda da din eğitimi ve öğretimi yapılıyordu. İçerden ve dışardan yapılan değerlendirme ve telkinlere kapılan bazı iktidar odakları bu eğitim ve öğretimin iyi sonuç vermediğini, T.C.nin ideal ve ilkelerine ters düşen insan tipi yetiştirdiğini ileri sürerek engelleyici tedbirler alma yoluna gittiler, özel kurslar yok edildi, resmi Kur''an kurslarının kapanması (veya varlığı yokluğuna eşit hale gelmesi) için tedbir alındı, kayıt yaşı 16''ya çıkarıldı, anayasada yer almış olmasına rağmen isteğe bağlı din eğitim ve öğretimi hayata geçirilmedi, sekiz yıllık temel eğitim bahane edilerek İmam Hatiplerin orta kısımları kaldırıldı, meslek liseleri içinde İmam Hatip Lisesi mezunlarının da kendi alanları dışındaki yüksek öğrenim hakları ellerinden alındı (alın teriyle aldıkları ortaöğretim başarı puanları 0.2 ile çarpılarak elleri ve ayakları bağlandı). Meslek liselerinden düz liselere nakil yaptırarak istedikleri alanda yüksek öğrenim yapma teşebbüsünde bulunan öğrencilerin önlerini kesmek için 1998 Eylül''ünde bir yönerge çıkarıldı, şimdi

M.E.Bakanlığı işi gücü bırakmış "nakil yaptıran öğrencileri eski okullarına iade" için seferberlik ilan etmiş, okul müdürlerini görevden alma tehditleri yağdırıyor...

İlgililer bütün bunları yaparken tehdit olarak algıladıkları ve bir türlü tanımlamadıkları "irtica"ın önünü keseceklerine inanıyorlar. İrticadan maksat zor kullanarak, silahlı eylem yaparak rejimi değiştirmek, şeriat düzenini getirmek ise Kur''an kurslarından ve İmam Hatip Liselerinden böyle bir eylemin çıktığına dair hiçbir delil yoktur. Bu okullardan ve kurslardan mezun olanlar içinde mevcut parti ve cemaatlerden birine bağlananlar varsa -ki olmuştur- bunlar legal partilerdir, demokratik mücadele yolunu benimsemiş guruplardır. İrticadan maksat din hayatını özel alandan kamu alanına taşıma teşebbüsü ise bunu engellemek mümkün değildir. Engellemek isteyenler önce dini, sonra insan bilimlerini iyi öğrensinler. Öğrendikleri zaman yanlış yolda olduklarını anlayacaklardır. Ben kırk yıldan beri bu ülkede dini sorulara cevap (fetva) veriyorum. Bu soruların önemli bir bölümü müslümanların hukuki sosyal ve ekonomik hayatları ile ilgilidir. Kimse onları mecbur etmediği, şartlar aksine zorladığı halde müslümanlar, sırf Allah''a olan sevgi ve saygıları sebebiyle O''nun razı olduğu bir hayatı bütün alanlarda yaşamak istiyorlar, aldıkları fetva maddi çıkarlarına aykırı da olsa onu uyguluyorlar, helali harama tercih ediyorlar. Başkalarını belli bir hayat tarzına zorlamaksızın kendileri için daha geniş bir alanda islamî hayat özgürlüğü isteyen müslümanları irtica ile suçlamak, başka bir deyişle irticâı böyle tanımlamak yanlıştır; demokrasiye, insan hak ve özgürlüklerine de aykırıdır. İster AB''ye girilsin, ister girilmesin dünya insanlara, bu hak ve özgürlüklerin verildiği bir düzene doğru ilerliyor, suyu tersine akıtmaya kimsenin gücü yetmez. Akılcı hareket, olmayacak şeyleri bırakıp sağlıklı ve kapsamlı bir din eğitimine yönelmektir, dindarlara yönelik ayrımcılıktan vazgeçmektir, farklı hayat tarzlarının birbirine zarar vermeden birlikte var olacağı bir toplum düzenini oluşturmaktır.

Din ve büyü
00:004/06/2000, Pazar

M.G. Kırıkkanat''ın bir köşe yazısında ileri sürdüğü görüşler, verdiği bilgiler önemli eksiklik ve yanlışlar içeriyor. İlgililere bir yardım, kendisine de bir eleştiri ve katkı olsun diye doğru bildiklerimi kaydetmeyi gerekli gördüm.

"Din, bir kültürdür. Zıp diye doğmaz, tümden yok olmaz. İçine sürekli yeni bir malzeme atılan çorba gibi, açıla koyulaşa, karışa örtüşe, tat ve biçim değiştirerek kaynamayı sürdürür insanların ortak belleğinde."

Sayın Kırıkkanat, bir kültür olarak tanımladığı dinin kaynağına temas etmiyor. Her nasılsa ortaya çıkmış bir din olgusunun insan belleğinde nasıl değişerek devam ettiğine işaret ediyor. Semâvî/ilâhî yani vahye dayanan dinleri "bir kültür" olarak tanımlamak yanlıştır. Bu dinlere inananlar, onun aslının, temel esaslarının vahiy yoluyla Allah tarafından bildirildiğine inanırlar; buna göre de o dinlerin aslı ilâhîdir, dolayısıyla beşerî değildir; beşerî olmadığı için de kültür çerçevesine sokulamaz. İlâhî dinlerin kültür tarafı, onu yaşayan grupların anlayış ve uygulamalarında sözkonusu olabilir. Beşerî (insanların uydurduğu) dinler birer kültür çeşidi olarak ele alınabilir. Bütün dinlere kültür diyen bir kimse, vahye inanmıyorsa, onu da büyü sayıyorsa bu kendini ilgilendirir, ancak değerlendirme yaparken milyarlarca müminin inancını da gözönüne almamak, bilimsel açıklama görüntüsü vererek bilimi alanının dışına çıkarmak bilimsel bir yöntem değildir. İslam inancına göre hak din, ortak bellekten değil, Allah''tan gelmiştir, daha önce belleklerde ve uygulamada mevcut olan birçok bâtıl inanca cephe almış, onlarla mücadele etmiş ve tevhid inancını yerleştirmiştir.

"Diğer dinlere geçenleri incelemedim, ama Müslüman olan Türkler arasında Şamanist inançların İslamiyet''e izdüşümü olağanüstü boyutlardadır. Türbelere ve ağaçlara çaput bağlamak, kimi taşları kutsal bellemek, nazar, büyü ve tılsımlı otlar, bunlardan birkaçı. Fakat Şamanist izlerin en önemlisi, ''bilinci kavramadığını kutsal kabul etmek''tir ki, Müslüman Türkler arasında, Arapça Kuran''ı anlamadan, kafayı sallaya sallaya okumayı tapınmanın bir parçası haline getirmiş olup, anlayarak okumayı ''bilinç kavrayacağı için kutsal olmaktan çıkacak'' endişesiyle reddetmektedir."

Bu paragrafta zikredilen bâtıl inançlar ve hurafeler yalnızca Türkler''e mahsus değildir, başka etnik ve kültürel gruplarda da vardır. İslam''ın sahih kaynakları bunları reddetmektedir, eğitim ve öğretimle meşgul olan Müslümanlar asırlar boyunca bu gibi inanç ve uygulamalara karşı çıkmışlar ve halkı uyarmaya çalışmışlardır. Tevhid (Allah''ın birliği, tekliği, eşsizliği) inancının temel ilkesi, Allah''tan başka hiçbir varlığın etkide bağımsız olmadığıdır. Allah neyi neye sebep kıldığını birçok alanda bildirmiştir; bilimin de işi sebep-sonuç ilişkisini keşfetmektedir. İlâhî/tabîî kanunlara göre sebep kılınanlardan başka sebep (gizemli, etkili güç) yoktur. Müslümanlar "bilincin kavrayamadığını" değil, dînî/ilâhî olanı, Allah-kul ilişkisinde ibadet veya bununla ilgili olanı kutsal sayarlar. Kur''an''ı anlayarak okumayı reddeden bir Müslüman yoktur, Kırıkkanat bunu da nereden çıkarıyor! Asırlardan beri Kur''an Türkçe''ye çevirilmiş, meali ve tefsiri okunarak anlaşılmıştır. Kur''an''ı asıl metninden okuyanlar -anlamadan okumanın değil- Allah kelamı olan metni okumanın bir ibadet olacağı inancıyla bunu okurlar. O metin müminleri, aynı zamanda anlayarak okumaya ve anladıkları üzerinde düşünmeye teşvik etmektedir.

"İslami fanatiklerin İranlı''sı ve Afgan''ı, Kur''an''ı Farsça öğreniyor. Pakistanlı, Farsça yazılmış Urduca. Kur''an, Arap kavimleri için zaten Arapça. Aralarında bir Türkler var, Kur''an''ı HİÇ anlamadan kutsayan... Önemli olan bu adamların, kendi kendilerine değil, başkaları tarafından örgütlenmeleri. Neden? Çünkü kültür olarak EZİKLER. Özgün kültürlerine ait olmayan, anlamadan benimsedikleri budalaca davaların peşinde, anlamadan okudukları dualarla, o duaları kendi dilinde okuyanlar daha iyi bilir diye, verilen emri kutsal ve cellatlığı kabul ediyorlar..."

Bu paragrafı düzeltmek, deveyi düzeltmekten zor. İranlı ve Afgan Farsça konuşur, ama Kur''an''ı Farsça öğrenmez (Kur''an''ın Farsça öğrenilmesi sözü anlamsızdır). Kur''an''ı onlar da Türkler gibi ''Arapça''sından okurlar, isteyenler de kendi dillerine (Farsça''ya) yapılan tercümeleri okuyarak anlamını öğrenirler. Bu bakımdan Türkler''den bir farkları yoktur. Sıradan bir Arap insanı -dili, bozuk/avam Arapçası olduğu için- Kur''an''ı anlayamaz, onun da fasih Arapça ile yazılmış tefsirleri okumaya ihtiyacı vardır. Yukarıda söylediğim gibi anlamadan veya anlayamadıkları için kutsama söz konusu değildir. İslam bu milletin özgün kültürünün temel unsuru olmuştur. Din adına cinayet işleyenleri buna sevkeden sebepler üzerinde bilimsel araştırmalar yapmadan "anlamadan kutsamaya" bağlamak aceleciliktir, bilim dışı verilmiş bir kararı onaylatmaya ve gereğini yaptırmaya yönelik bir manevradır. Şiddet yalnızca dinlerde değil, başka ideolojilerde ve sistemlerde, hatta demokrasilerde de vardır. Şiddetin kötüsü hukuk ve ahlak dışı olanıdır. "İslam''da da şiddet var" diyerek zihinleri bulandırmak yerine ortaya konan şiddet hareketlerinin İslam''da olup olmadığına, İslam''ın bunları onaylayıp onaylamadığına bakmak gerekmez mi?

Dinler arasında diyalog

Fındıklı''dan Taksime çıkan Kazancı Yokuşu''nun başına yakın bir yerde Namık Kemal İlkokulu vardı, 1960-63 arasında Yüksek İslam Enstitüsü bu okulun çatı katında tedrisat yaptı, biz ilk öğrencileri idik, yatılı okuduğumuz için bütün vakitlerimiz bu muhitte geçiyordu, dinlenmek için deniz kenarındaki Fındıklı Parkı''na inerdik. Arkadaşlar, bizim gibi dinlenmek amacıyla buraya gelip giden bir papaz keşfettiler, çoğu ilk defa bir papaz görüyorlardı, önce çekinerek geriden seyrettiler, sonra yaklaşıp konuşmaya, arkasından da din gayretiyle onu imana davet etmeye, kendilerine göre Hristiyanlık''ta buldukları çelişkileri, sakatlıkları, tutarsızlıkları ortaya koyup tartışmaya koyuldular. Bir gün bu tartışmalardan bunalan papaz tartışmalara bir nokta koymak ve konuyu değiştirmek üzere şunları söylemişti: "Gençler, siz benimle uğraşıyor, Hristiyanlar''ı Müslüman yaparak bu dini ortadan kaldırmayı umuyorsunuz; halbuki komünizm hem sizi, hem bizi, hem de diğer dinleri ortadan kaldırmak üzere faaliyet gösteriyor ve ülkenizde de yayılıyor, siz beni bırakın da hep birlikte bu ortak düşmana karşı mücadele verelim!"

Dinler arasında diyalogu her düşündüğümde bu tecrübeyi hatırlıyorum, diyalog bugün de iki hedef peşinde koşuyor: 1. Her bir din temsilcisi diyalogu kullanarak dininin propagandasını yapmak, tanınmak ve yayılmak istiyor. 2. Bugün -komünizmden ziyade- dinlerin ahlakî ve manevî hedeflerine ters düşen modernizm karşısında dinlerin ortak değerlerini korumak için işbirliği aranıyor.

Modernizmin içeriğinde "akılcılık, bilimcilik, bireysellik (bireysel özgürlükçülük), dünyevîlik, hazcılık ve faydacılık" var; başta Hristiyanlık olmak üzere hemen bütün dinler, ayakta kalabilmek için modernizm ile uzlaşmışlar, kendilerini inkar mahiyetinde de olsa birçok tavizler vermişlerdir. Tanımladığımız mânada modernizme itirazı olan; akla, bilime, özgürlüğe, dünya hayatında yaşanacak hazza ve elde edilecek faydaya, temelde karşı çıkmamakla beraber bütün bunların sınırlarını koyan, madde ile mâna, dünya ile âhiret arasında dengeyi öngören bir din kalmıştır ki o da İslam''dır. Müslümanlar üçüncü bin yılda insanoğluna farklı (alternatif) bir medeniyet, bir hayat tarzı, bir ilişki modeli sunmak gibi büyük bir misyonu -fiilen olmasa da kabiliyet olarak (bilkuvve)- yüklenmiş bulunuyorlar. Modernizmi temsil eden Batı''nın bu yüzden İslam''a itirazı var, onu uslandırmak, diğer dinlere yaptığı gibi onu da uyumlu hale getirmek istiyor. Diğer dinlerin temsilcileri arasında da olup biteni içine sindiremeyen birçok dindar/münevver var. Diyalog modernizmin, maneviyat yıkıcı tarafına yönelik bir mücadeleyi, ortak değerlerin korunması için işbirliğini hedeflediği sürece meşrudur, güzeldir, katılmak ve desteklemek gerekir. Ama kendi toplumu içinde dışlanmış, her geçen gün prestij ve cemaat kaybeden bir din kurumunun, çeşitli hileler ve takiyyelerle başka din coğrafyalarında kendine mensup kazanma ve hayat alanı arama amacına yönelik bir "diyalog" faaliyetine karşı da uyanık olmak gerekir.

Başta Hristiyanlık olmak üzere birçok dinde yayılma amacının bulunduğu, bu sebeple geniş bir misyonerlik faaliyeti yürütüldüğü inkar edilemez. İslam''ın da amacı bütün insanlığı, hak dinlerin temel inancı, vazgeçilmez ilkesi olan tevhid esasında; yani Yaratan ve Yöneten, yalnızca kendisine ibadet edilen Bir Allah inancında toplamaktır. Bu sebepledir ki, Peygamberimiz''in (s.a.) en önemli sünneti ve emaneti Kur''an''ın insanlığa tebliğ edilmesi olmuştur. Diyalog toplantılarında, dinlerin halihazırdaki durumlarıyla eşit derecede hak ve hakikati temsil ettikleri izlenimi verilmemelidir. Kur''an''ın tashih ve tembihleri doğrultusunda semavi dinlerin aslına sadık kalan tarafları vurgulanmalı, bu ortak alanda yardımlaşma ve anlaşma zemini aranmalıdır. Böyle bir diyalog aynı zamanda tebliğ olur.

Hafız Esed ve Beşşar
00:0018/06/2000, Pazar

Suriye yıllarca bir vilayetimiz oldu, birçok Arap ülkesini Osmanlı''ya bağlı topraklar olarak asırlarca yönettik, onlar Türkçe biz Arapça öğrendik, farklı unsurlar bulunsa da ortak bir kültürümüz oluştu, sonra araya ayrılıklar, hiyanetler ve gafletler girdi, birbirimize adeta yabancı olduk, öyle ki eski Osmanlı teb''asının aşinası olduğumuz isimlerini bile teleffuz edemiyoruz, bizdeki aslı dururken Batılılar''ın söyleyişlerini taklit ediyoruz; kırk yıllık bereket "baraka" oldu, Abdullah "Abd al Allah" oldu, Zeyd Zayid''le yer değiştirdi... Hâfız Esed ve oğlu Beşşâr''ın da adı hayli değişiklik geçirdi, yıllardır Esed''e, Esad diyorlar, şimdilerde Beşşâr devreye girdi, onun da adı kılıktan kılığa girdi.

Hafız (aslında a üzerinde şapka olmalıdır, ama bizde şapkasız da doğru teleffuz ediliyor) Esed ölünce dünya basınında önemli açıklamalar yapıldı, kendi bilgilerimize bunları da ekleyince karşımıza çıkan tablo oldukça ilgi çekici ve ibretlik:

1. Bir darbe ile yönetimi ele geçiren Hafız Esed Suriye''yi otuz yıl demir yumrukla yönetti, ayrımcılığın en ibretlik/nefretlik örneğini sergiledi, ülke nüfusunun dörtte üçünü teşkil eden Sünnîler''i -dünyayı bunların köktendinci oldukları iddiasıyla kandırarak- ezdikçe ezdi; Alevî, Dürzî ve Nusayrîler''e büyük imkanlar sağladı, bir protesto toplantısı ve gösterisi yüzünden Hama''da yirmi bin Sünni Müslüman''ı katletti, insanların özgürlük ve mutluluklarını, ülkenin zenginlik ve kalkınmasını feda ederek bir istıkrar sağladı, ama dünya kimseye mülk değil, şimdi defterinde büyük günahlarla belki de inanmadığı bir âleme; hesap, kitap, mükâfât ceza dünyasına göçtü.

2. Hafız Esed, Müslüman Kardeşler''in öncülüğündeki "zulme, baskıya, ayrımcılığa, istibdada karşı" direnişi kırmak için her vasıtayı meşru görürken bizim hariciyemiz ve bazı yöneticilerimiz, bize istihbarat sağlayan ve yardım isteyen Müslüman Kardeşler''e karşı Hafız Esed''e destek vermişler, İslamcılar''ın demokrasisine, Esed''in laik/dinsiz istibdadınını tercih etmişlerdir. Gerekçe Türkiye''deki rejimin tehlikeye düşmesidir. Aslında bütün dünya, İslam''ı referans alan bir siyasi sisteme karşı savaş açmış, "böyle bir sistemin başarılı olması halinde laik demokrasilerin zarar göreceğini" savaşın gerekçesi olarak göstermişlerdir. Halbuki asıl amaç insanın özgürlük ve mutluluğu olmalıdır, laik liberal demokrasiler bunu sağlamaya çalışırken aynı amaca yönelik bir başka modelin de devrede olması, yaşama imkanı bulması bir tecrübe zenginliğidir, daha iyiyi arayışta bir saiktir, rekabet unsurudur. Ulusların iç işlerine karışarak kültür ve rejimleri tek tipleştirme mücadelesi yerine, amacı ve adı ne olursa olsun, (vehim ve zan olarak değil) fiilen halkı ezen, hak ve özgürlükleri çiğneyen rejimler ve yönetimlerle mücadele edilmelidir.

3. Elinin kanı ve kiri Hafız''ınkinden az olmayan Rifat, şimdi yeğeni Beşşar''a karşı muhalefet bayrağını açmıştır, Beşşar''ı başa geçirmek için yapılan anayasa değişikliğinin meşru olmadığını iddia etmektedir. Rifat gibilere sormak gerekiyor: Darbeden tutun Hama halkının imhasına kadar bir dizi zulüm, katliam, haksız tasarruf ve kazanç Esed ailesinin başında olduğu çete tarafından sağlanırken anayasa ve meşruiyet niçin aklınıza gelmiyordu?

4. Beşşar İngiltere''de okumuş, genç nesli temsil ediyor, şimdilik Suriye''de ve dünyada gücü elinde tutanlar ona destek veriyor, fakat aldığı miras çok ağır problemlerle dolu; İsrail ile barış, demokrasiye geçiş, ülkenin çökmüş bulunan ekonomisini canlandırmak, iç muhalefet ile başetmek, bölünmüş halkı bütünleştirmek, nimetlerin dağıtımındaki dengesizliği ortadan kaldırmak, bütün bunları yaparken istikrarı sağlamak ip cambazlığından ince bir siyaset cambazlığı istiyor; bakalım Beşşar bunu başarabilecek mi?

Bizim Beşşar''a hatırlatacağımız husus, "Sultan Süleyman''a kalmamış dünyada" yaşadığıdır. Geride babası gibi kan, zulüm ve gözyaşı bırakmak yerine iyi bir nam bırakmaya çalışmasıdır.

Malum şahıs,bilinen iddialar(İftiralar)
00:0025/06/2000, Pazar

Malum şahıs (kısaca M.Ş. diyeceğiz) hem de mübarek Mevlid Kandili''nde yine asılsız iddia ve iftiralarına devam ediyor, kaç kere gerçek yönü açıklanmış, cevabı verilmiş suçlamalara devam ediyor; çünkü cevabı/açıklamayı okumuyor, okumadığını ve okumayacağını açıkça söylüyor ve yazıyor. Cevabı okumadığına göre maksadının düzeltmek, gerçeği ortaya çıkarmak değil, iftiranın iz yapmasını, yalanın gerçek gibi algılanmasını sağlamak olduğu anlaşılıyor. Bu yazıda birçok itham ve iftiradan yalnızca ikisini ele alacağız; maksadımız M.Ş.yi ikna değil, yanıltılan Müslümanlar''ı aydınlatmaktır.

M.Ş. şöyle diyor: "Başka bir ilahiyatçı, İslâm''da mutlaka tecdid ve ıslahat gerekiyor, bu da Cemalüddin Afganî''nin, Muhammed Abduh''un, Reşid Rıza''nın izinden ve peşinden giderek olur diye otuz senedir yeni bir çığır açmaya uğraşıyor."

Eğer bu ilahiyatçıdan maksat ben isem bu sözler yakıştırmadır, uydurmadır, gerçekle bir ilgisi yoktur. Yıllardır söylediğim şudur: İslam Allah''ın kulları için tamamladığı ve razı olduğu bir dindir; bu din değişmez, ıslaha ve tecdide ihtiyacı yoktur. Islah ve tecdid ihtiyacı, Müslümanlar''ın din anlayışları ve uygulamaları ile ilgilidir. Bunun "kimin izinden ve peşinden gidilerek" yapılacağına gelince, adı geçen şahıslar benim imam ve rehberlerim değildir, benim rehberim vahiy ve akıl (ilim), danışmanlarım gelmiş geçmiş İslam âlimleridir. Bu şahısların hayat, düşünce ve mücadelelerini yazmış olmam onları imam edinmek mânasına gelmez; ben Ebû Hanîfe, İmâm-ı Rabbânî, Şâh Veliyullah gibi birçok zatın daha hayat ve düşüncelerini yazdım. İnancımıza göre günahsız hatasız bir kul vardır, o da Sevgili Peygamberimiz''dir (s.a.) O''nun dışında kalan her âlim ve salih kişinin hataları, günahları olabilir, bir Müslüman ilim adamı şahısları değil, iman gereği bağlayıcı olan delilleri esas alır.

Din Tahripçileri isimli kitap da, M.Ş.''ın yazdıklarına benzer yanlışlar ve iftiralarla doludur. Ona da gerekli cevaplar tarafımızdan verilmiş ve neşredilmiştir.

Ve şöyle diyor: "İslâm dinine ve Şeriatine en büyük tehdit mezhepsizlik bid''atidir. Ünlü İslâm âlimi Profesör Said Ramazan el-Bûtî, bu konuda Müslümanlar''ı uyarmak için yazdığı kitabın ismini "İslâm Şeriatını Tehdit Eden En Tehlikeli Bid''at Mezhepsizliktir" koymuştur. Yine büyük âlim Düzceli Zâhid el-Kevserî''nin, Makalat''ında, "Mezhepsizlik Dinsizliğe Köprüdür" başlıklı bir bölüm bulunmaktadır.

İslâm uleması telfik-i mezahibe, yani mezheplerin hükümlerini karıştırarak uygulamaya izin ve ruhsat vermemişlerdir."

Yine defalarca düzelttiğimiz bu hatasında ısrar ediyor; çünkü düzeltmeleri okumuyor. M.Ş.''nin mezhepsizlik derken kastettiği mâna ile Pof. Bûtî''nin maksadı aynı değildir. Bûtî, o kitabı Elbânî''ye reddiye olarak kaleme almıştır. Elbânî''ye göre "herkesin ictihad etmesi farzdır, bir mezhebe veya mezheplere göre yaşamak; yani taklid haramdır." Bûtî haklı olarak bu görüşe "mezhepsizlik" demekte ve bunun yol açacağı sakıncaları dile getirmektedir. Bizim savunduğumuz ise şudur: Ehli olan ictihad eder, bilmeyenler bilenlere sorar ve aldıkları bilgiye, fetvaya göre amel ederler. Müslümanlar''ın tek bir fıkıh mezhebine bağlı kalmaları mecburiyeti yoktur, ihtiyaç duyduklarında, sıkıntıya düştüklerinde diğer fıkıh mezheplerinden de fetva alabilirler, bunlara göre de dinlerini yaşayabilirler. Bizim bu tesbitimize Prof. Bûtî yüzde yüz katılmaktadır, anlaşılan M.Ş., bizim yazılarımızı okumadığı gibi Bûtî''nin kitabını da asıl dilinden okumamıştır.

Telfik meselesi fıkıh usulü ilmi ile ilgili bir meseledir, M.Ş. gibi meraklı ve heveslilerin bu işlere aklı ermez. Merak edenler için söyleyelim: Telfik, "Bir meselede, aynı zamanda, birden fazla ictihadı (mezhebi) birleştirerek amel etmektir." Bunu, Hanefîler dahil, her mezhepten caiz görenler olduğu gibi görmeyenler de vardır. Geniş bilgi için bizim "Dört Risale" ve "İslam Hukukunda İctihad" isimli kitaplarımıza bakılabilir.

Ömür
00:002/07/2000, Pazar

İnsanın gen haritası çıkarıldı, şifreler çözüldü denilince insanlar hayal kurmaya başladılar; kimileri bütün hastalıklara çare bulunacağını (hatta bazıları daha da ileri giderek bulunduğunu), kimileri insan ömrünün uzayacağını (bazıları havalanarak ölüme çare bulunacağını) ileri sürdüler. İlim adamlarını dinlediğimiz zaman "yapılan ilmi çalışmanın ve alınan sonucun önemli olduğunu, fakat daha yapılacak çok şeyin bulunduğunu, yeni keşifle olsa olsa genetik (veraset yoluyla geçen) hastalıklara çare bulunabileceğini" söylediklerini görüyoruz.

Ortada pek açığa konmayan bir başka çekişmenin olduğu da seziliyor; dine inanmayanlar "işte bu ilmi gelişmeler dini inançların asılsız olduğunu ortaya koyuyor" demek istiyorlar, hem dinin hem de bilimin ne dediğini tam kavrayamamış bulunan bazı müminler ise yapılan ve söylenenler karşısında "Din elden gidiyor" telaşına kapılıyorlar.

Allah''a ve yaratmaya inanmayanlar her şeyin bir tesadüf sonucu oluşup geliştiğini ileri sürüyorlardı. Tesadüfte düzen, düzende tesadüf olamayacağına göre bu ilmi keşifler, hem bir yaratıcının varlığını, hem de yaratmadaki olağanüstü inceliği, san''atı ve düzeni ortaya koymaktadır. İslam inancına göre ezelden ebede var olan, varlığı diğer nitelikleri yaratılmışlara benzemeyen bir Allah vardır; eşyayı, canlıları ve insanı O yaratmıştır, dünya hayatı imtihan içindir ve geçicidir, Allah''tan başka bütün varlıklar fânidir, ölümlüdür. İnsanlar öldükten sonra başka bir âlemde yeniden hayata getirilecek, kendilerine bambaşka bir vücut verilecek, farklı niteliklerle donatılacaklardır. Bu âlemde herkes, dünyada yaptıklarının iyi kötü sonucunu elde edecek, ektiğini biçecek, ceza görecek, mükâfata nail olacaktır.

Uzun ömür konusunda tarihi bilgiler (metinler, rivayetler) vardır. Kur''an-ı Kerim''de Hz. Nuh''un, kavmi içinde 950 sene kaldığı, kavmi inkarda ve haksızlıkta ısrarlı oldukları için -Nuh''un ve inananların kurtarıldığı- bir tufanla yok edildikleri, ifade edilmektedir (Ankebût: 29/14). Bu âyete göre kavmi tufanda boğulan Nuh da bin yıl civarında yaşadıktan sonra eceli gelince ölmüştür.

Genlere müdahale ederek insan ömrünün uzatıldığını düşünelim, başka hastalıklar ve doğal felaketler ne olacak, onlar insanları öldürmeyecek mi? Önemli olan uzun yaşamak mı, yoksa sağlıklı ve anlamlı yaşamak mı? İslam inancına göre dünyada anlamlı yaşamak, Allah rızasını kazanarak ebedi âlemde mutlu olabilme imkanını elde etmek demektir. Fâni hayatı böyle bir fırsatı elde etmek için kullanmayanlar ziyandadır. Ölümden sonraki âleme ve orada geçecek ebedi hayata inanmayanların, insan ömrünün uzaması ihtimali karşısında bir sevinç, bir rahatlama yaşadıkları anlaşılıyor; Nuh kadar ömürleri olsa sonunda öleceklerse bunun sevinilecek yanı mı vardır? Eğer her şeyin yerli yerine oturacağı bir başka âlem yoksa, bu dünyada olup bitenler karşısında insanı çileden çıkaracak binlerce soru kendilerini rahatsız etmiyor mu?

İnsan ömrünün şu veya bu şekilde biraz uzaması, bazı hastalıklara çare bulunması ile dine bir şey olmaz; çünkü din bunların olmayacağını söylemiyor, olmasını yasaklamıyor. Her şey Allah''ın ilmi, iradesi, izni, takdiri, kudreti ve yaratması içinde olup bitiyor. Tabiat kanunları O''nun koyduğu kanunlardır, bunlara karşı çıkmak O''na ısyan sayılır, bunların Yaratıcı ile ilişkisinin bulunmadığını iddia etmek de hem ilim, hem din dışı bir tavırdır.

Din bireysel midir?
00:009/07/2000, Pazar

Bugün dünyada mevcut devletlerin yarısında bile kitabın kavlince bir demokrasi yoktur, olanlarda da -özü aynı olmakla beraber- farklı uygulama ve anlayışlar mevcuttur. Çağdaş demokrasilerin tarihi de oldukça yenidir. İslam''dan söz edilirken yaklaşık on beş asır tarihe ve coğrafyaya damgasını vurmuş bir ilâhî (vahyedilmiş kitabı bulunan) dinden bahsedildiği unutulmamalıdır. Günümüzde devletlerin bir kısmında benimsenmiş bulunan ve daha çözülmemiş birçok da problemi olan bir siyasi sistemi din yerine koyup, ilâhî bir dini ona göre yeniden biçimlendirmek, onun dar kalıpları içine sokmak en azından bir sapmadır. Doğru olan yaklaşım, dini kendi tarihi, esasları ve değerleri içinde demokrasiyi de kendi mahiyeti çerçevesinde tanımlamak, karşılaştırılacak tarafları varsa bunların karşılaştırmasını yapmaktır. Son iki yüz yılda insanlığın bir bölümü tarafından benimsendi ve kısmen uygulanıyor diye dinle demokrasiyi değiştirmek de, dini demokrasiye hapsetmek de yanlıştır. Demokrasi insan icadı bir sistemdir, insan gibi onun da dine ihtiyacı vardır, dinsiz demokrasi insanı mutlu edemez, insanın yaratılıştan gelen ihtiyaçlarını karşılayamaz.

"Din bireyseldir, onun devletle, siyasetle bir ilişkisi olamaz" diyenler, -İslam tarihi bakımından bu sözü tahlil ve tenkit edecek olursak- Hz. Peygamber ve dört halifesinin, Emevîler''in, Abbâsîler''in, Hindistan Mısır, Endülüs, Anadolu gibi yerlerde kurulan "İslam devletleri"nin dinle vaki ilişkisini nasıl değerlendirmiş (nereye koymuş) oluyorlar? Vakıalara gözlerini yumanlar onları göremezler; bu doğrudur, ama bakar körler görmedi diye gerçekler yok olur mu? Bu devletler ve topluluklar başkan seçiminden savaş ilanına, evlenmeden yiyecek ve içeceklere, ibadetlerden akitlere kadar bütün işlerini ve ilişkilerini dine uygun kılmaya çalışmadılar mı, Kur''an''ı, sünnet ve sireti temel kaynak edinmediler mi?

Tarihi bir yana bırakıp meseleye dinin temel kaynakları; Kur''an ve sünnet açısından bakalım. Bunlarda din-devlet, din-siyaset, din toplum- ilişkisine, bugün kullanılan terimlerle temas edilmemiş olabilir, ancak konuya mahiyet ve işlevler tarafından bakılınca, okuduğunu doğru anlayan bir kimse, İslam''ın temel kaynaklarına göre din bireyseldir diyebilir mi? Allah insan ferdine olduğu kadar topluluklara da sayısız ödevler vererek bunlardan sorumlu tutacağını ifade etmiyor mu? İtaat, emanet; amel, yönetme ve yargı manasında hüküm, egemenlik manasını da içeren mülk, dinin ve Müslümanlar''ın güçlü ve egemen olmaları hükmünü de ihtiva eden izzet ve i''lây-ı kelimetullah, toplumda dini ve ahlaki denetim manasında emir bi''l-marûf nehiy ani''l-münker gibi nice kavram ve bunlara bağlı yükümlülükler karşısında dinin bireysel olduğunu iddia edenler kör mü, gafil mi, cahil mi, başka bir şey mi? "Bunlar tarihe ait idi, çağdaş dünyada dinin, yeni ihtiyaçlara ve değerlere göre yeniden -bireysel olarak- kurgulanması gerekir" diyenler kendilerini tanrı veya onun vekili mi zannediyorlar?

"Din bireyseldir" diyerek işi bilenleri güldürecek yerde "Bugün Müslümanlar''ın hem din anlayışları hem de güçleri, İslam''ın gerekli ve uygun bulduğu bir devleti oluşturmaya ve işletmeye müsait değildir, bu şartlar içinde ferde düşen vazife, mümkün olan en geniş bir daire içinde birey ve cemaat olarak dinini yaşamaktır" denirse bunu, zaruret (başka çarenin bulunmaması) çerçevesinde anlamak mümkündür. Böyle bir anlayış ve uygulama meşru ve makul kabul edilse bile din yine "bireysel" değildir, en azından "cemaat çerçeveli"dir; yani insan bireyi dinin kendinden istediklerini hem Allah-birey ilişkisi, hem birey ile -aynı değerleri ve dünya görüşünü benimseme bakımından- yakından uzağa diğer insanlarla kuracağı ilişkiler, hem de insan eşya ilişkisi çerçevesinde yerine getirecektir.

Dinin kamu alanından uzak tutulduğu bir toplumda siyasete soyunanlar oyunu mevcut kurallara göre oynasınlar, herhangi bir amaçla dini, bu kurallara uydurmaya veya din ile bu kurallar arasında mevcut olmayan bir ayniyeti oluşturmaya kalkışmasınlar; bu kalkışma dine de siyasete de uygun değildir.

Kadının yüzme hakkı
00:0016/07/2000, Pazar

Ortalık yanıyor, insanlar serinlemek için çeşitli çareler arıyorlar; denizler, göller, havuzlar insan kaynıyor, yalnızca bir kesim kadının, yabancı erkeklerin yanında soyunmayan, bunu ayıp ve günah bilen, böyle inanan kadının suya girme ve yüzme hakkı yok. Bu kesime mensup kadınlara nasıl okumak için başını açma mecburiyeti getirilmiş ise denize ve havuza girmek için de erkeklerin yanında soyunma ve ancak onlarla birlikte suya girme mecburiyeti getirilmiştir. Evet mevzuatta böyle bir mecburiyet yoktur, fakat başka birçok konuda olduğu gibi burada da dolaylı, üstü kapalı bir engelleme söz konusudur. Bu engelleme iki şekilde gerçekleşmektedir: 1. Denizlerde bu kadınlara mahsus plajlar yapılmamak, böyle bir ihtiyaç karşısında ilgisiz ve duyarsız kalmak. 2. Bazı yerlerde gerçekleştirilen bu imkanı, laiklik ve çağdaşlığa aykırı olduğu gerekçesiyle ortadan kaldırmak. Bu ikinci uygulamanın tipik örneği Kapris''te yaşanmıştı. Bu otelin sorumluları, farklıların -hak ve özgürlüklerden yararlanarak- birlikte yaşamaları projesine örnek teşkil edecek bir uygulama yapmış, otelin yararlandığı kıyıyı üçe ayırmışlardı; aileler olarak (erkekli kadınlı) girmek isteyenlerin bölümü, yalnızca erkeklerin girdiği bölüm, yalnızca kadınların girdiği (etrafı uygun bir sütre ile kapatılmış) bölüm. Bu uygulamada hiçbir dayatma yoktu, her birey ve aile inancına, dünya görüşüne uygun bölgeyi seçecek ve buradan denize girerek bu nimetten yararlanabilecekti. Bazı gayretkeş iktidar erbabı, "Bu çağda böyle gericiliklere izin veremeyiz" diyerek kadınlara mahsus bölümü yıktılar. Bu uygulamada dikkat çeken husus şu idi: Muhafazakâr kesimde yer alan bir işletmeci, erkeklerle beraber denize girmek isteyen kadınları engellemiyor, onlara bu imkanı tanıyor, inancı gereği erkeklerden ayrı girmek isteyen kadınlara da bu imkanı veriyordu. Çağdaşlık iddiasında olan kudretliler ise "inancı gereği ayrı girmek isteyeni" engelliyor, ona "ya erkeklerle ya da hiç" demiş oluyorlardı; işin garibi de bunun, laiklik ve demokrasi adına yapılması idi.

Anadolu''da birçok yerde kaplıca var, işletmeciler -ki bunların arasında belediyeler de var- halkın arzusunu göz önüne alarak kaplıcaları, havuzları ya tamamen veya belli saatlerde olmak üzere ayırmışlar, kadınlarınkine kadınlar, erkeklerinkine de erkekler gidiyor; aile olarak girmek isteyenler için özel (hususi) kısımlar ayırmışlar, isteyenler de buralara giriyorlar. Bu uygulama yıllardır böyle devam ediyor, alan razı satan razı, hiçbir problem çıkmıyor, her inançtan insan kaplıca nimetinden yararlanıyor. Buralarda erkek ve kadın bölümlerini ayırmak çağdaşlığa ve laikliğe aykırı olmuyorsa denizlerdeki ayırımın da olmaması gerekir; ilgililere düşen vazife, her kesimden vatandaşın deniz nimetinden istifade edebilmesi için gereken tedbirleri almaktır. Vatandaşın inancına karşı baskı uygulamak, onu inancına ters düşen bir uygulamaya zorlamak demokrasiye, laikliğe ve çağdaş devlet anlayışına aykırıdır; asıl yobazlık da bu baskıya, bu dayatmaya destek vermek, dahası bunu uygulamaktır.

Yanlış tavır
00:007/01/2001, Pazar

Bir yazımızda "Başörtüsünün aleyhinde olanlar, sakala bıyığa dil uzatanlar, anadilinde namazı savunanlar, din eğitimine karşı çıkanlar, müslümanların helal kazanç peşinde olmalarını tenkit veya alay konusu edinenler, İslam''a ait bazı konuları kötü maksatlarla gündeme getirerek kafa karıştıranlar.. hep hariçten gazel okuyanlardır" demiştik. Hariçten gazel okuyanlar bunu yaparken dahildekilerin hocaları, ilahiyatçıları ne yapıyorlar? Bir kısmı bu "ahlakî, dinî ve hukukî" olmayan davranış karşısında yer alıyor, "hem din hem de hukuk açısından söylenenlerin ve istenenlerin meşru olmadığını, dindarın din hayatına kimsenin karışma hakkının bulunmadığını" ifade ediyorlar. Bizim "yanlış tavır" olarak nitelendirdiğimiz tavrı benimseyen ilahiyatçılar ise, kitapların ortasını değil, kenarını, kıyısını, satır aralarını okumaya, "bu zaten dinde yoktur" diyebilmek için delil aramaya koyuluyorlar. Eğer önceden yazılanlar arasında, muteber olmasa bile işlerine gelen bir ibare bulamazlarsa yeniden yorum yapmaya, ictihad etmeye (!) kalkışıyorlar. "Başörtüsü mü dediniz, o zaten Kur''an''da yok, var ise de mânası ve hükmü şöyle; sakal mı dediniz, o zaten bir kavim âdeti, kültür, hatta moda meselesi, din ile bir alakası yok; faiz mi dediniz, o bir ekonomi bilimi meselesi, bilim ne diyorsa odur, Kur''an''ın, Peygamber''in söyledikleri tarihe aittir, başka mahzurları sebebiyledir; Cuma namazı mı dediniz, elbette memurlar kılmaz, o namaz siyasidir, memur devletin kanun ve buyruklarına uymak mecburiyetindedir, devlet izin vermiyorsa memur Cuma namazı ile yükümlü olmaz..." diyorlar.

Bize göre bu tavır üç cihetten yanlıştır, yersizdir, tutarsızdır, dine ve hukuka aykırıdır:

1. Madem bu ibadetler ve uygulamalar dinde yoktu veya dinle ilgili değil idi, yüzyıllardır uygulana geldiği halde niçin daha önce seslerini çıkarmıyorlar da hariçten gazel okuyanlar ve haksız olarak din hayatına müdahale edenler harekete geçince onlara çanak tutuyor, söylediklerini ve yaptıklarını din adına savunmaya kalkıyorlar? Doğru olan tavır, birileri istesin istemesin dinin doğrularını ve dince yanlış olanları uygun zamanlarda, yerlerde ve şekillerde -din bunu istediği için, müslümanların buna ihtiyaçları bulunduğu için- açıklamaktır.

2. Bir şeyin dinde/dînî olup olmadığının ölçütü, İslam''a göre Kur''an, Sünnet ve muteber ictihadlardır. İnsan haklarına ve hukuka göre ise insanların inançları ve dini uygulamalarıdır. İslam''da geçerli olan ölçütlere göre dinde ve dînî olan bir uygulama, bazı ilahiyatçıların kafalarına uygun gelmiyorsa bu onların meselesidir, kendi anlayış ve ictihadlarını başkalarına dayatma hakları yoktur. Demokratik hukuk devletlerinde de dindarın inanç ve uygulamasına bakılır; dindar bir şeye inanıyorsa, bir şeyi inancı gereği yapıyorsa, bu inanç ve uygulama bir başka ölçek ve ölçüte göre değerlendirilemez, dindarın inanç ve uygulamasına müdahale edilemez, yeter ki dindar, başkalarının hak ve özgürlüklerini ihlal etmesin!

3. Laik devlet anlayış ve uygulamalarında, bir din kuralına bütün vatandaşların mecbur kılınması laikliğe aykırıdır, mesela bir kanun çıkarılır ve "bütün bayanlar İslam''ın emri olduğu için başlarını örtecekler" veya "herkes Cuma namazı kılacak" denirse bu laikliğe aykırıdır. Ama inancı gereği başını örteni serbest bırakan, inancı gereği Cuma namazı kılmak isteyen devlet görevlisine bu imkanı veren hukuki düzenleme laikliğe aykırı değildir; artık inattan vazgeçip laikliği böyle anlama ve uygulamanın zamanı gelmiştir.

Çelişkiler, yanlışlar
00:0014/01/2001, Pazar

Türkiye''de "laik demokratik hukuk devleti" sistemi uygulanıyor, daha doğrusu uygulandığı söyleniyor, ama sık sık da yanlışlar yapılıyor, çelişkiler sergileniyor. Vaktiyle bir devlet başkanı konuşmalarında âyetler okur, bunları kendi anlayışına göre yorumlar ve aldıkları kararların, yaptıkları uygulamaların İslam''a da uygun olduğunu, dolayısıyla meşru bulunduğunu, itaat edilmesi gerektiğini ileri sürerdi. Son örneklerden biri İlahiyat Fakülteleri''ne de sıçratılan başörtüsü yasağına uymanın dinin gereği olduğu iddiasında görüldü. Bu iddiayı dile getirenler şöyle diyorlar: Bu devlet dine hizmet ediyor, şu halde bizim (Müslümanlar''ın demek istiyorlar) devletimizdir, Kur''an''a göre "Bizim olan devlete itaat farzdır", şu halde devletin başörtüsü yasağına da itaat etmek İslam''a göre farzdır.

Deve, "Nerem eğri?" diye sorunca verilen cevabı biliyoruz: Neren doğru ki! Bu iddia ve kıyasın da doğrultmakla düzelmeyecek kadar çok eğrisi ve çelişkisi var:

1. Laik devlet belli bir dine hizmet etmez. Ülkenin iç ve dış güvenliğini sağlar, bu güvenlik içinde dinli dinini, dinsiz de dinsizliğini yaşar; eğer bu "yaşama imkanı vermeyi" bir hizmet sayıyorlarsa ifadeleri şöyle olmalıdır: "Devlet dindara da dinsize de hizmet ediyor..." Kaldı ki, Türkiye''de devletin, daha doğrusu devleti, bazan millete rağmen idare edenlerin dindara özgürlük verdiğini, dinini yaşamasını engellemediğini söylemek de o kadar kolay değildir. Öyle olsaydı İlahiyatlar''da, İmam Hatipler''de olanlar olmazdı.

2. Laik hukuk devletlerinde meşruiyetin dayanağı din değil, millet iradesidir. Bu iradeyi temsil eden makam karar alır, kanun çıkarır ve buna itaat edilmesini ister, müeyyideler koyar ve itaatı temin eder. Vatandaşların dînî ve vicdanî kanaatlerine ters düşen kanun ve kararlar da çıkarılır, yönetilenler bunlara da uymak mecburiyetinde kalırlar. Bu uyma (itaat) inanca, vicdana değil, cebre, zora, çaresizliğe dayanır. Hakîm bir devlet yönetiminden beklenen, çıkardığı kanunların, aldığı kararların, insanları "inançlarıyla bu kanunlar arasında bir seçim yapma" mecburiyetinde bırakmamasıdır, din ve vicdanları zorda bırakan kararların -zorunluluk bulunmadıkça- alınmamasıdır.

3. Laik hukuk devleti yalnız bir dine mensup olanların (mesela yalnız Müslümanlar''ın) devleti değildir; bu devletlerde vatandaşlık tanımlanır ve bu tanıma girenlerin tamamı devletin eşit vatandaşı olur; yani TC. Devleti Müslümanlar''ın olduğu kadar İslam karşıtlarının, hatta düşmanlarının da devleti olabilir.

4. Atıf yapılan âyette "Allah''a, O''nun elçisine ve sizden olan yöneticilere itaat edin" buyuruluyor (Nisa: 4/59). Yöneticinin emri, Allah ve Resulü''nün emri ile çatışır ve çelişirse "yine de yöneticiye itaat edin" denmiyor; bu takdirde yöneticiye itaati de dine dayandırmak düz mantığın bile kabul edemeyeceği bir çelişkidir. Dine aykırı olan emir ve kanunlara itaatın dayanağı din değildir, hukuktur, milli iradedir.

5. M.Ü. İlahiyat Fakültesi''ndeki öğretim üyelerinin ve öğrencilerin kahir ekseriyeti (yüzde doksan dokuzu) "başörtüsünün bağlayıcı bir Allah emri" olduğu inanç ve kanaatindedirler. Aksini iddia edenler araştırma yapabilirler. Bu kanaatte olan öğrenciler devletin "başınızı açın" emri ile karşılaşınca "açmama kararı" almışlardır. Ancak öğrencilerin yine kahir ekseriyetinin buna ek bir kararları daha vardır: "Mücadeleyi hukuk ve meşruiyet içinde kalarak, demokrasinin araçlarını kullanarak yürütmek." Onlar büyüklerinden, hukuki/siyasi temsilcilerinden bu probleme bir çözüm getirmelerini beklemektedirler. Çözüm de son derecede basittir: YÖK kıyafetle ilgili yönetmeliğini (kararını) değiştirecek, kanuna uygun olarak kılık kıyafeti serbest bırakacaktır. YÖK bunu -dine dayandırarak değil- insan hak ve özgürlüklerinin bir gereği olarak yaptığı takdirde laikliğe aykırı olmayacağı için kimse de ona "Niçin böyle yaptın?" diyemeyecektir. Diyen olursa onlar da kaale alınmayacak, evrensel hukuka ve milli iradeye öncelik verilmiş olacaktır.

Çelişkiler, yanlışlar
00:0014/01/2001, Pazar

Türkiye''de "laik demokratik hukuk devleti" sistemi uygulanıyor, daha doğrusu uygulandığı söyleniyor, ama sık sık da yanlışlar yapılıyor, çelişkiler sergileniyor. Vaktiyle bir devlet başkanı konuşmalarında âyetler okur, bunları kendi anlayışına göre yorumlar ve aldıkları kararların, yaptıkları uygulamaların İslam''a da uygun olduğunu, dolayısıyla meşru bulunduğunu, itaat edilmesi gerektiğini ileri sürerdi. Son örneklerden biri İlahiyat Fakülteleri''ne de sıçratılan başörtüsü yasağına uymanın dinin gereği olduğu iddiasında görüldü. Bu iddiayı dile getirenler şöyle diyorlar: Bu devlet dine hizmet ediyor, şu halde bizim (Müslümanlar''ın demek istiyorlar) devletimizdir, Kur''an''a göre "Bizim olan devlete itaat farzdır", şu halde devletin başörtüsü yasağına da itaat etmek İslam''a göre farzdır.

Deve, "Nerem eğri?" diye sorunca verilen cevabı biliyoruz: Neren doğru ki! Bu iddia ve kıyasın da doğrultmakla düzelmeyecek kadar çok eğrisi ve çelişkisi var:

1. Laik devlet belli bir dine hizmet etmez. Ülkenin iç ve dış güvenliğini sağlar, bu güvenlik içinde dinli dinini, dinsiz de dinsizliğini yaşar; eğer bu "yaşama imkanı vermeyi" bir hizmet sayıyorlarsa ifadeleri şöyle olmalıdır: "Devlet dindara da dinsize de hizmet ediyor..." Kaldı ki, Türkiye''de devletin, daha doğrusu devleti, bazan millete rağmen idare edenlerin dindara özgürlük verdiğini, dinini yaşamasını engellemediğini söylemek de o kadar kolay değildir. Öyle olsaydı İlahiyatlar''da, İmam Hatipler''de olanlar olmazdı.

2. Laik hukuk devletlerinde meşruiyetin dayanağı din değil, millet iradesidir. Bu iradeyi temsil eden makam karar alır, kanun çıkarır ve buna itaat edilmesini ister, müeyyideler koyar ve itaatı temin eder. Vatandaşların dînî ve vicdanî kanaatlerine ters düşen kanun ve kararlar da çıkarılır, yönetilenler bunlara da uymak mecburiyetinde kalırlar. Bu uyma (itaat) inanca, vicdana değil, cebre, zora, çaresizliğe dayanır. Hakîm bir devlet yönetiminden beklenen, çıkardığı kanunların, aldığı kararların, insanları "inançlarıyla bu kanunlar arasında bir seçim yapma" mecburiyetinde bırakmamasıdır, din ve vicdanları zorda bırakan kararların -zorunluluk bulunmadıkça- alınmamasıdır.

3. Laik hukuk devleti yalnız bir dine mensup olanların (mesela yalnız Müslümanlar''ın) devleti değildir; bu devletlerde vatandaşlık tanımlanır ve bu tanıma girenlerin tamamı devletin eşit vatandaşı olur; yani TC. Devleti Müslümanlar''ın olduğu kadar İslam karşıtlarının, hatta düşmanlarının da devleti olabilir.

4. Atıf yapılan âyette "Allah''a, O''nun elçisine ve sizden olan yöneticilere itaat edin" buyuruluyor (Nisa: 4/59). Yöneticinin emri, Allah ve Resulü''nün emri ile çatışır ve çelişirse "yine de yöneticiye itaat edin" denmiyor; bu takdirde yöneticiye itaati de dine dayandırmak düz mantığın bile kabul edemeyeceği bir çelişkidir. Dine aykırı olan emir ve kanunlara itaatın dayanağı din değildir, hukuktur, milli iradedir.

5. M.Ü. İlahiyat Fakültesi''ndeki öğretim üyelerinin ve öğrencilerin kahir ekseriyeti (yüzde doksan dokuzu) "başörtüsünün bağlayıcı bir Allah emri" olduğu inanç ve kanaatindedirler. Aksini iddia edenler araştırma yapabilirler. Bu kanaatte olan öğrenciler devletin "başınızı açın" emri ile karşılaşınca "açmama kararı" almışlardır. Ancak öğrencilerin yine kahir ekseriyetinin buna ek bir kararları daha vardır: "Mücadeleyi hukuk ve meşruiyet içinde kalarak, demokrasinin araçlarını kullanarak yürütmek." Onlar büyüklerinden, hukuki/siyasi temsilcilerinden bu probleme bir çözüm getirmelerini beklemektedirler. Çözüm de son derecede basittir: YÖK kıyafetle ilgili yönetmeliğini (kararını) değiştirecek, kanuna uygun olarak kılık kıyafeti serbest bırakacaktır. YÖK bunu -dine dayandırarak değil- insan hak ve özgürlüklerinin bir gereği olarak yaptığı takdirde laikliğe aykırı olmayacağı için kimse de ona "Niçin böyle yaptın?" diyemeyecektir. Diyen olursa onlar da kaale alınmayacak, evrensel hukuka ve milli iradeye öncelik verilmiş olacaktır.

İhtiyaç kredisi
00:0028/01/2001, Pazar

Yurt dışından gelen mektupların çoğunda şu ortak soru yer almaktadır:

"Yurt dışına geçici olarak çalışmak için gidenlerin önemli bir kısmı dönmemek üzere oraya yerleşmiş bulunuyorlar. Bu değişim bazı yeni ihtiyaçları da beraberinde getiriyor; önceleri Türkiye''de ev, dükkan vb. alanlar şimdi yeni yerleştikleri yerlerde bunları almak istiyorlar, eskiden başkalarının yanında çalışanlar şimdi kendi işlerini kurup başkalarını çalıştırmayı deniyorlar. Avrupa ülkelerinde devlet veya bankalar, vatandaşı iş, mesken, araba edinmeye, dolayısıyla bu sektörleri teşvik etmeye yönelik krediler veriyorlar, kredilerin faizini de vergi yoluyla devlet ödüyor. Buralarda yaşayan din kardeşlerimiz sık sık soruyorlar: Bu kredileri almak caiz midir?"

Biz, ister yurt içinde olsun ister yurt dışında teşvik kredilerinin alınmasının caiz olduğunu defalarca söyledik ve yazdık. Dayanağımız ise şudur: Teşvik kredisi reel faiz içermez, faiz adıyla alınan rakkam fazlalığı enflasyon oranının altındadır veya ona eşittir; bu durumda devlet (ve onun adına banka) değer bakımından verdiğini geri almaktadır, reel faiz yoktur. Müslümanlar teşvik kredilerini almalı ve ne maksatla veriliyorsa orada kullanmalıdırlar. Yurt dışında bankalar yine teşvik amaçlı, fakat az da olsa reel faiz içeren krediler vermektedirler. Oralarda yaşayan Müslümanlar bu kredilerden de şu şartlarla istifade edebilirler: 1. Krediyi mesken, binek gibi gerçek ihtiyaçlar için kullanmak ve bunları edinmek için kendi paraları bulunmamak. 2. Kredi ile orada yaptıkları iş sonucunda kendileri kazançlı çıkmak.

Yurt içinde faizci banka ile işlem yapmak, faiz alıp vermek, İslam''a göre caiz olmadığı için normal hallerde (zaruret bulunmadığında) bunlar yapılamaz. Burada zaruretten maksat, giderilmediği takdirde normal olmayan sıkıntılara sebep olan ihtiyaçtır. Mesela insan yeterli beslenmez, giyinemez, tedavi olamaz, oturacak bir mesken sağlayamaz.. ise zarurete düşmüş sayılır.

Yurt içinde (Türkiye''de) verilen mesken ve araç kredilerini almanın caiz olması şu şartlara bağlıdır:

1. Verilenin teşvik kredisi olması (faiz yoluyla paradan para kazanmaya değil, belli sektörleri teşvik etmeye ve vatandaşların asli ihtiyaçlarını sağlamayı kolaylaştırmaya yönelik bulunması, bu maksatla veriliyor olması).

2. Eğer reel faiz ihtiva ediyorsa alanın buna gerçek mânada muhtaç olması ve ihtiyacını başka bir kaynaktan aynı şartlarda karşılama imkanından mahrum bulunması. Bir insan kendisinin, ailesinin ihtiyacı sebebiyle veya işi bunsuz yürümediği için bir (veya daha fazla) arabaya, meskene, işyerine.. muhtaç olabilir. Bunları almak için yeterli parası yoktur, sermayeden ayırsa -yalnızca kârı azalacak değil- işi yürümez hale gelecektir, faizsiz olarak kredi alacağı bir kaynak yoktur, kiralama veya murâbaha (vâde farkıyla satın alma) yöntemleriyle almaya kalkışsa arada önemli bir fiat farkı bulunmaktadır... İşte bu gibi durumlarda -lüks olan arzusunu değil, mübrem, gerekli, olmazsa rahatsız edici, zarar verici olan- ihtiyacını gidermek için faizli kredi alabilir. Geçmiş zamanlarda da alimler bunu -bu şartlarda- caiz görmüşlerdir.

Şunu unutmamak gerekir ki: zaruretlerin, çaresizliklerin oluşması çoğu kere müslümanların ihmali, vurdumduymazlığı, duyarsızlığı, topluma karşı ödevlerini yerine getirmemesi gibi kusurlarına dayanmakta, bunlardan kaynaklanmaktadır. Başını açarak okumak veya çalışmak mecburiyetinde olan bir kadın, a) Müslümanlar gerekli iradeyi gösterip siyasete baskı yapsalardı ve başörtülü okuma ve çalışma hakkını alsalardı, b) Bunu alıncaya kadar mağdurlara başka yerlerde okul ve iş bulsalardı, c) İş buluncaya kadar kadının geçimini sağlayacak tedbirleri alsalardı, "başörtüsünü açma zarureti oluşmayacaktı." Keza müslümanlar, zekatlarını tam ödeselerdi, -bir gün bile olsa- kullanmadıkları paralarını, hem koruyan hem de ihtiyacı olanlara faizsiz olarak kullandıran güvenilir kurumlar oluştursalardı, faizli kredi kullanma zarureti meydana gelmezdi. Hasılı yalnızca namaz, oruç, tesbih müslümanları sorumluluktan kurtarmaz; ictimâî, ahlakî, hukukî daha nice sorumluluklarımız var ve bunlardan hesaba çekileceğiz

İctihadın haysiyeti
00:004/02/2001, Pazar

M.Ü. İlahiyat Fakültesi''ne başörtüsü yasağını uygulamak üzere dekan tayin edilen Z. Beyaz, geçenlerde çıktığı bir TV. Programında, düzeltilmesi bir kitaba konu olacak kadar yanlış şeyler söyledi; programın en faydalı tarafı kamu oyunun Beyaz''ı biraz daha yakından tanıması oldu. Beyaz esip gürlerken bir ara "Ben bu kitabı yazdım, Nur sûresindeki 30-31. surelerin tesettürle ilgili olmadığını isbat ettim, ondan sonra kimse bu âyetleri delil olarak kullanmıyor" dedi. Bu yazıya sebep olan da işte bu cümledir. Bu vesile ile yine baş örtüsü ile ilgili olup önemli bulduğum, kamu oyunun aydınlatılması gerektiğine inandığım birkaç hatasına daha işaret edeceğim.

Nur sûresinin 30-31. âyetleri doğrudan tesettürle (örtünme ile) ilgilidir. Bu âyetlerde örtünme ile ilgili dört kavram ve emir vardır: 1. Karşı cinse şehvetle bakmamak, (gaddu''l-basar), 2. Cinsel organı korumak; yani zina yapmamak (hıfzu''l-ferc), 3. Başörtüsünün (hımâr/humur) uçlarını geriye atıp göğsü ve gerdanı açık bırakmamak, başörtüsünü göğüs ve gerdanı da örtecek şekilde bağlamak, 4. Zîneti (cinsel cazibesi olan yerleri, avret yerlerini) yabancılara göstermemek (ibdâu''z-zîne). Bu kavramlar ve emrin bağlayıcılığı konusunda daha önce yaptığımız bir tartışma Yeni Şafak sayfalarında yayımlanacaktır, isteyenler oradan okuyabilirler. Kısaca söylemek gerekirse kılık kıyafet (moda) örf ve âdete bırakılmıştır, fakat tesettür (nerelerin örtüleceği) Kur''an''da, Sünnette ve icmâda açıklanmıştır. Fercin hıfzedilmesine, iffetin korunması değil de kilot giyilmesi mânası veren bir kimsenin ilmi de, beyanı da ciddiye alınamaz. İctihadın da bir haysiyeti vardır, bu kelime olur olmaz yerde kullanılamaz.

Kur''an bir yandan kölelik ve cariyeliğe son vermek üzere tedbirler alırken diğer yandan mevcut kölelerin durumlarını ıslah edecek tedbirler getirmiş; onlar hakkında hür kadınlardan farklı birçok hüküm sevketmiştir. Yani hür kadınla cariye arasında birçok yerde farklı hükümler vardır. Fıkıhçılar buradan hareket ederek örtünme bakımından da cariyenin farklı olduğunu ileri sürmüşlerdir; bununla beraber fark yoktur diyenler de vardır, farklı diyenlerin de tamamı şortlu resmi kabul etmezler, açılacak yerleri daha fazla sınırlarlar. Durum böyle iken "Kur''an''da örtünme olsaydı fıkıhçılar cariye hakkında bunları söylemezlerdi" demek peşin hükümle, bastırılan kararları meşrulaştırmak azmiyle yola çıkmanın perişan sonucudur. Kur''an''da olan hür kadınların örtünmesidir, olmayan ise cariyelerin farklı örtünecekleridir. Kur''an''da olanı delil kılmak yerine olmayanı kanıt olarak kullanmak, fıkıhçıların farklı statüde olduğunu düşünerek cariyelerin farklı örtünebilecekleri konusundaki ictihadlarını esas alarak Kur''an''ı buna ayarlamak, hür kadınları cariyelere -örtünme değil, açılma bakımından- kıyas etmek ancak kendilerine müctehid payesi veren bilgisizlerin yapacağı iştir. İlim adamlarına yakışan, uzmanlık alanlarında iddia sahibi olmaktır; Beyaz''ın uzmanlık alanı Tefsir midir, Fıkıh mıdır, Usul müdür; yoksa sosyoloji, tarih, iktisat mıdır? Ben bir fıkıh hocasıyım, Beyaz ve benzerlerine Fıkıh''tan mezuniyet notu bile vermem.

"Kızlarımıza din ruhsat veriyor, kolayca açıp girebilirler, günah varsa devletin boynuna olur, onların sorumluluğu yoktur" sözlerini bir insanın "rahatça" nasıl söyleyebileceğini bir türlü anlayamıyorum! Ruhsat zarurete dayanır, genel ve özel zaruretin belirlenmesi ve uygulanması kolay bir iş değildir. Zaruret haksız bir karar ve uygulamadan kaynaklanıyorsa bu haksızlığı ortadan kaldırmak için çaba göstermek, uygulamanın doğrudan muhatabı olan kızlardan ve kadınlardan başlayarak -Beyaz dahil- bütün ilgililere farzdır. Farazi olarak bir kimsenin kapatması gereken yerini açma zarureti gerçekleşse bile açması kolay değildir, insanda bir de edep vardır; kolay diyenler doktora gittiklerinde şuralarını buralarını rahatça açabiliyorlar mı?

Hocaların "Biz bu işin dînî yönüne girmeyelim, bunun içinden çıkamayız, hukuk yönünü uygulayalım" sözleri ya uydurulmuştur veya çarpıtılmıştır. Çünkü aynı programda Bekir Topaloğlu, hocaların yüzde doksan dokuzunun, başörtüsünün dînî hükmü konusunda Beyaz''dan farklı düşündüklerini açıkladı. Bu konuda içinden çıkılamayacak bir durum yok, dînin hükmü açık ve net: Müslüman kadının elleri, yüzü ve ayakları hariç vücudunu uygun giysilerle kapatması farz, açması haramdır. Bu konuda sünnî olan ve olmayan bütün mezheplerin ittifakı vardır. Örtünmeyen müslüman kadınlar dinden çıkmazlar ama içki içen, faiz yiyen müslümanlar gibi günah işlemiş olurlar. Asıl içinden çıkılamayacak yön hukuk yönüdür; çünkü okuyan ve çalışan kadınların -ister inanca, ister kişisel tercihe dayansın- kıyafetleri yüzünden okuma ve çalışma haklarını ellerinden alan bir düzenleme, anayasaya bile konsa hukuka aykırıdır; evrensel demokratik hukuk anlayış ve uygulamasına ters düşer. İşi, içinden çıkılmaz hale getiren şey, ülkemizdeki bağnazların dîne ve hukuka aykırı bir uygulamada inat ve ısrar etmeleridir.

Kusur hangisinde
00:0011/02/2001, Pazar

Büyük İslam düşünürü İkbal, Doğu ve Batı düşüncesini, dinleri, ve İslam"ı, o derin tefekkür kabiliyeti ve büyük birikimi ile inceledikten sonra şu sonuca varıyor: "İslam"ın hiçbir kusuru yoktur, bütün kusur bizim Müslümanlığımızdadır!".

Her şeyi bildiğini zanneden bazı bilgisiz asker ve sivil şahıslar ile köşe yazarları ise söz birliği edercesine, konferanslarında ve yazılarında şunu söylüyorlar: "Moda tabir; aslında İslam"ın özünün iyi olduğu fakat Müslümanlar tarafından yanlış anlaşıldığıdır. Bu doğru değildir. Şiddet, terör, akla karşı çıkma İslam"ın bizzat ana kaynakları olan Kur"an ve Hadisler"dedir. Bunu bize en açık şekilde bizzat bu kaynaklardan örnekler vererek isbat etmek mümkündür. İlk örnek bir hadis; bu hadis, Türkler"in ne kadar kötü bir millet olduğundan bahsederek onlarla savaşana sevap vaat etmektedir. Bu nasıl bir peygamberdir? Zaten İslam"ın özünde bir Türk düşmanlığı vardır; diğer örnek bir âyet "O kavmin insanları çekik gözlüdür, elmacık kemikleri çıkıktır, yeryüzünde bozgunculuk yaparlar." İşte Türkler hakkında Kur"an"ın söyledikleri budur. İşte bundan dolayı Araplar onbinlerce Türk"ü katletmiş, kellelerinden tepe yapmışlardır. Türkler"in İslam"ı kabulü zorbalık ve şiddetle olmuştur. Oysa Türkler temiz Şaman dinine mensup barışçı insanlardı. Bir de İslam hoşgörü dini diyorlar. Düpedüz yalan. İşte size bir âyet. Ne diyor? "Öldüreceksin" diyor. Böyle hoşgörü mü olur?...". "Bazı İslam ülkelerinde zina eden kadınlara dayak atılıyor; bu bir vahşettir..."

Bu satırları okuyanlar, bu sözlerin nerede, hangi konferansta ve hangi köşe yazılarında aynen söylendiğini ve yazıldığını hatırlayacaklardır. Bizim maksadımız yanlış düzeltmek olduğu için isimleri açıklamıyoruz.

Yanlışları düzeltmeye başlamadan önce bu kadar eksik bilgi ile yazma ve konuşma cesaretinin ancak cehaletten kaynaklanabileceğine işaret etmek gerekiyor.

İslam"ın ana kaynaklarında şiddet ve terör yoktur. Yüzlerce âyet aklı kullanmakla, tefekkür etmekle, düşünmekle ilgilidir. Kur"an kadar akla vurgu yapan bir kutsal kitap bulunamaz.

Türkler"in aleyhindeki hadisler sahih (Hz. Peygamber"e ait) değildir. Olsaydı bile İslam"dan öncesine ait olacak ve ancak kötülük yapanları kapsayacaktı. İslam"ın özünde de sözünde de Türk düşmanlığı yoktur, daha doğrusu bir etnik grubun diğerinden üstün veya aşağı tutulması söz konusu değildir. Kur"an"a göre bütün insanlar bir kökten gelirler, bu mânada kardeştirler, üstünlük güzel ahlaka, erdemli davranışlara ve hayırlı hizmetlere bağlıdır.

"O kavmin insanları..." şeklinde bir âyet yoktur.

Araplar eğer onbinlerce masum Türk"ü katlettilerse bu, Kur"an"a ve Sünnet"e göre büyük bir cinayettir. İslam"a göre haksız yere (meşru savaş veya idamlık suç söz konusu olmadıkça) bir kişiyi öldüren bütün insanları öldürmüş gibi olur, bu kadar büyük bir insanlık suçu işlemiş sayılır.

Tarih kitapları Türkler"in İslam ile müşerref olmalarını şiddete ve zorbalığa değil, sevmeye, beğenmeye ve hür irade ile benimsemeye dayandırıyorlar.

Kur"an ancak, din yüzünden insanlara savaş açan, inanç ve ibadet özgürlüğünü ortadan kaldıran, insanları yurt ve yuvalarından söküp atmaya kalkışan, devlete isyan ederek eşkıyalık yapan insanlara karşı savaşa (yani onları öldürmeye) izin verir. Bunun dışında kimse için "Öldürün" demez.

Zina eden erkeğe ve kadına, vücutlarında iz ve sakatlık bırakmayacak hafiflikte yüzer sopa vurulacağı Kur"an"da vardır. Bu cezanın hedefi İslam"a göre ağır bir suç olan ve aile hayatını tehdit eden zina suçunu engellemektir. Kur"an"ın nazil olduğu çağda böyle bir ceza asla ilkellik ve vahşet değildir. İslam ülkelerindeki yanlış uygulamaların da çoğu, İslam"ın değil Müslümanlar"ın kusurudur.

Konferanslarında veya köşelerinde bu kadar yanlışı söyleyenler ve yazanlar; tafargir, garazkâr, kötü niyetli, bilerek çarpıtan ve saptıran bazı kalemlerin ve kaynakların etkisinde kalıyorlar, doğru bilgiye ulaşmak için de hiçbir gayret göstermiyorlar; bunun bir manevi sorumluluğu yok mu? İnsanları yanlış bilgilendirmek ve yönlendirmek, samimi dindarları üzmek onların vicdanlarını sızlatmıyor mu?

Yazık, çok yazık!

Askere mektup
00:0018/02/2001, Pazar

Sivil yönetim, savunmaktan aciz kaldıkları bazı mevzuat ve uygulamaları askere dayandırdığı, "onlar böyle istiyorlar, bizi sıkıştırıyorlar, aşamıyoruz" dedikleri için, bazı köşe yazarlarının "dinci" dedikleri bu gazetedeki köşemde, askere bir mektup yazmaya karar verdim. Dinci kelimesinin tanımını vermedikleri için bu gazetenin öyle olup olmadığı konusunda bir şey söyleyemeyeceğim. Benim bildiğim Yeni Şafak gazetesi, bu ülkede yaşayan milyonlarca insanın duygu, düşünce, değer hükmü ve inançlarına tercüman olan bir gazetedir. Genel olarak insan hak ve özgürlüklerini, özel olarak da din ve düşünce özgürlüğünü savunmaktadır. Millet ve memleketini sevmekte, ülkenin bağımsızlığı, birlik ve beraberliğinden yana tavır almaktadır. Belli bir grup yerine dürüst, çalışkan, ülke menfaatini özel menfaatine tercih edenlerin yanında olmayı şiar edinmiştir. Ben böyle bildiğim bir gazetede yazıyorum ve bu gazetenin uçaklara ve garnizonlara girmediğini öğrendiğim zaman şaşıyor ve üzülüyorum. Dilerim bu mektubumu okursunuz.

Edindiğim bilgiye göre asker yerlerine Turan Dursun gibi İslam karşıtı ve tarafgir yazarlar ile bilgisi ve ilmî namusu meslektaşlarınca müsellem (kabul görmüş) olmayan bazı ilahiyatçıların kitapları giriyor, bu ilahiyatçılara konferanslar verdiriliyormuş; yani askerin din ve Türkiye''deki dînî hayat ve hareketlerle ilgili bilgisi bunlara ve tabiî özel istihbaratına dayanıyor. Ben ilahiyat alanında sayılı kişilerden biriyim; ne kitaplarım oralara giriyor, ne de benden bir konferans istenmiştir. Tek taraflı veya tarafın bilgisi yeterli olmak bir yana yanıltıcıdır. İyi niyetli, vatan ve millet sever askerimizin, kendilerine hizmet etmekle yükümlü bulundukları halkın önemli bir kesiminin inanç, ibadet, duygu, düşünce ve eylemleri hakkında yanlış bilgi edinmeleri birçok sakıncayı beraberinde getirir. Bizim beklentimiz birden fazla tarafın (dinlediklerinizin taraf dediklerinin de) dinlenmesi ve okunmasıdır.

Askerleri temsil eden kurum siyasilere ve medyaya hitaben, "Askeri siyasete bulaştırmayın, karıştırmayın" diyor; ne kadar doğru, ne kadar güzel; ama asker de siyasete karışmamalı değil mi? İlahiyat öğrencilerinin başörtüsü problemlerinin çözümü ilgili makamlardan istendiğinde, hemen yanlarında, şu veya bu şekilde bulunan bir askere topu atıyorlar; onlar da gerçekten orada var. Ya askerler bu işlere karışmadıklarını açıklamalıdırlar, yahut da vatandaşlar -mesela başörtüsü yasağının arkasında- askerin bulunduğuna inanacaklar, bunu böyle bileceklerdir. Bu inanç ve bilginin askeri yıpratma, vatandaşın askerine karşı duygularını olumsuz etkileme ihtimal ve tehlikesi yok mudur? Bu da suç olduğuna göre buna her kim sebep oluyorsa hukuka ve demokrasiye dönerek engellenmesi gerekmez mi?

Sizi temin ederim ki, İlahiyat Fakülteleri''nde başını örten kızlarımızın "siyasal simge" taşımakla uzaktan yakından alakaları yoktur. Bu başörtüsü bin yıldan fazladır var, kastedilen siyaset daha dünkü bugünkü bir iş. Ayrıca adını türban koydukları bir çeşit ba- şörtüsü simge kabul ediliyorsa öğrenciler onu, simge olmayan örtü ile değiştirmeye hazırdırlar.

Kanun "kanuna aykırı olmayan kılık kıyafet serbesttir" diyor. Belli bir kıyafeti, bu arada başörtüsünü yasaklayan bir kanun da yok. Mahkemelerin reddettiği şey, dine dayalı mevzuat ve resmi uygulamadır. Üniversiteler "inanç yüzünden şunu giymek serbesttir" diye bir yönetmelik çıkarırsa bu dine dayalı mevzuat olur. Ama ilgili kanuna dayanılarak, dinin ve inancın sözü edilmeden başörtüsü dahil kılık kıyafet serbest bırakıldığında ne dine dayalı mevzuat çıkarılmış olur, ne de uygulama yapılmış bulunur. Bu ise laikliğe aykırı olmak şöyle dursun en radikal laiklik anlayışına bile uygun olur. Bu serbestlik içinde şunu giyen, bunu takan öğrencilerin niçin böyle yaptıkları ise kimseyi ilgilendirmez; ister inançları sebebiyle böyle yaparlar, ister moda veya kişisel tercihleri yüzünden.

Başörtüsünün, daha doğrusu örtünmenin, belli yerleri kapatmanın din ile ilgisi hakkında doğru bilgi edinmek isterseniz, itimat ettiğiniz kimselerle bu konuyu istediğiniz platformda tartışmaya hazırız.

Millet ve memleket hizmetinde başarı dileklerimle selam ederim.

Bayram ve laiklik
00:004/03/2001, Pazar

Bizdeki laikçilerin son yıllarda ileri sürdükleri bir iddiaları var: "Laik devlet dindarların ihtiyaç ve taleplerinden kaynaklanan bir düzenleme yapamaz, yaparsa bu düzenleme laikliğe aykırı olur, yüksek mahkemenin iptal etmesi gerekir." Bu iddia ve yorum, başörtüsü yasağından sonra seslendirilmeye başladı, yalnızca bununla kalmadı Danıştay ve Anayasa Mahkemesi de bu yoruma dayanarak iptal kararları aldılar. Bize göre bu yorum kasıtlıdır, siyasi ve ideolojiktir, laiklik kavramına ve dünyadaki laiklik uygulamalarına aykırıdır.

Laiklik kavramı, dinin ve devletin ayrı alanlarda bulunmasını, birbirine müdahale etmemesini -bizdeki ilgili Anayasa maddesi (24. madde) göz önüne alınırsa- devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzeninin, kısmen de olsa din kurallarına dayandırılmamasını ifade eder. Maddede yer alan "temel düzen" kaydı çok önemlidir ve bize göre bunun iki mânası vardır: 1. Rejimin kurucu unsurları dine dayanmayacak. 2. Bütün vatandaşları bağlayan kurallar/kanunlar dine dayanmayacak. Buna göre mesela "yasamada İslam hukuku göz önüne alınır ve ona aykırı kanun yapılmaz" diye bir maddeye yer verilemez, keza din böyle istiyor diye "bütün vatandaşların Cuma namazı kılmalarını emreden veya alkollü içki kullanmalarını yasaklayan" bir kanun çıkarılamaz. Ancak temel düzen kavramına girmeyen ve bütün vatandaşları bağlamayan alanda, vatandaşların inanç veya inançsızlıktan kaynaklanan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kanun çıkarılabilir, düzenleme yapılabilir.

Yukarıda teorik olarak açıkladığımız laiklik anlayış ve yorumumuzu destekleyen bazı örnekler konuyu daha açık hale getirecektir:

1. Tevhîd-i Tedrisat Kanunu Milli Eğitim Bakanlığı''ndan başka -bakanlığın izin ve denetimi dışında- bir resmi veya sivil kuruma okul açma izin ve imkanı vermediği için dini öğrenmek ve din hizmetlerini yerine getirmek üzere devletin okul açmasına zaruri olarak yer vermiştir. Bu kanuna dayanılarak İmam Hatip Okulları açılmıştır. Din hayatı örgütsüz olamayacağı ve Türkiye''deki laiklik anlayışı dînî örgütlenmeye izin vermediği için resmi bir devlet dairesi olan Diyanet kurulmuş, Diyanet''e bağlı Kur''an Kursları açılmıştır.

2. Ramazan ve Kurban bayramları dînî bayramlardır. Vatandaşların hem dînî bayram yapmaları, hem de bu bayramların içinde yerine getirilen bazı ibadetleri (kurban kesmek, bayram namazı kılmak...) yerine getirebilmeleri için bayram günleri resmi tatil olarak düzenlenmiştir.

3. Resmi nikah akdi yapıldıktan sonra isteyenlerin inançlarına göre nikah kıydırmalarına izin veren kanuni düzenleme yapılmıştır.

4. Bütün dünyada örnekleri görüldüğü gibi biz de de, mecburi olan din kültürü ahlak bilgisi dersinden önce isteğe bağlı din dersi vardı; isteyen devletin okullarında verilen bu derslere giriyor, din bilgisi ve eğitimi alıyordu.

Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Ortaya çıkan sonuç ise bizim anlayış ve yorumumuzu desteklemektedir: Laik devlet, bütün vatandaşları bağlayan bir kanunu veya hukuki düzenlemeyi dine dayandıramaz, ama herkesi bağlamaması, mecbur kılmaması, temel hak ve özgürlüklere zarar vermemesi şartıyla, inanan insanların bundan kaynaklanan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kanun çıkarabilir, düzenleme yapabilir, kurumlar oluşturabilir, okullar açabilir.

Buraya kadar hiçbir problem gözükmüyor, laikçilerden bir itiraz da gelmiyor. Ama sıra başörtüsünün serbest bırakılmasına, çalışma saatlerinin oruç ve Cuma namazına göre ayarlanmasına veya Cuma kılacaklara, oruç tutanlara kısa bir süre için (mesela namaz kılacak, iftar edecek kadar) izin verilmesine gelince tavır değişiyor; laikçiler hep bir ağızdan "zinhar caiz değildir, laikliğe aykırıdır" diyorlar. Bu düzenlemeler temel düzen olmadığına ve bütün vatandaşları dînî bir uygulamaya mecbur kılmadığına göre niçin laikliğe aykırı oluyor? Başörtüsü serbest bırakıldığında isteyen örter, istemeyen örtmez; bunu düzenleyen kanun veya yönetmelik de "inanan veya inanmayan vatandaşların hayatlarını inançlarına göre yaşamalarını mümkün veya kolay hale getireceği için" laikliğe aykırı olmak şöyle dursun, laikliğin gereği, devletin ödevi olmaz mı? Diyelim Cuma günü öğle tatili, Cuma namazını kılmak isteyenlerin bunu yapmalarına imkan verecek şekilde ayarlandı; diğer öğle tatilleri gibi Cuma günü de dileyen bu saatte namaz kılar, dileyen yer içer, dinlenir. Bunun neresi laikliğe aykırıdır?

Yapılan apaçık bir çifte standarttır, tutarsızlık örneğidir, hukuka siyaset ve ideoloji bulaştırmaktır, laiklik bahane edilerek din özgürlüğüne müdahaledir, hürriyeti kısıtlamadır.

Asıl laikliğe aykırı olan bir düzenleme örneği arayanlar, kurban et ve derilerini, devletin belirlediği kurumlara verme mecburiyeti getiren düzenlemeye baksınlar. Laikliğe aykırı olan işte bu çeşit düzenlemelerdir.

Not:Bayramınız mübarek olsun!

ÖFK"lar bindiğiniz daldır
00:0018/03/2001, Pazar

Bundan yirmi otuz yıl önce faize bulaşmak istemeyen Müslümanlar, paralarını hem hırsızdan hem de değer kaybından koruyacak bir yer ararlar, bize de sorarlardı. O zaman tanıdığımız az sayıdaki bazı namuslu tüccarlar dışında tavsiye edebileceğimiz bir yer bulamaz, bunalırdık. Sonra birçok gayret bir araya geldi ve Özel Finans Kurumları kuruldu. Bu kurumlar kiralama, ortaklık ve alım satım yollarıyla helalinden para kazanacak, elde edilen kazancı, paralarını kendilerine korunsun ve arttırılsın diye bırakan şahıslarla paylaşacaklardı (kazancın % 20''si kuruma, % 80 para sahibine). Böyle de oldu, yıllardır bu kuumlar, çetin ve engelleyici şartlara rağmen çalıştılar, din alimlerine danışarak harama girmemeye gayret ettiler, ülke ekonomisine katkıda bulundular, en azından kendilerine para yatıranların parasını enflasyona karşı korudular, küçük de olsa kâr verdiler. Derken İhlas Finans olayı ortaya çıktı. Bu battı diğerleri de batar, aman paramızı kurtaralım diye kurumlara koştular ve paralarını istediler. Böyle yaparken şu hususları unuttular:

1. İhlas Finans, topladığı paraları kendi şirketlerine kullandığı ve gelir getirmeyen harcamalara aktardığı ve daha başka yanlışlar yaptığı için zor duruma düştü, bunu genellemek doğru değildir, her finans kurumunun İhlas Holding gibi şirketleri yok, ayrıca bunlar paraları geniş bir "kurum dışı şirketler ağına" yayıyor ve sağlam teminatlara bağlıyorlar.

2. Finans kurumlarına yatırılan paralar kasalarda dursun diye yatırılmıyor, böyle olursa kurum nereden para kazanacak da hem yaşayacak hem de kâr dağıtacak! İşi icabı kurum paralarla ticaret yapıyor, mal alıp vadeli olarak satıyor, paralar tüccar, sanayici ve yatırımcıda, bunlar da vadesi geldikçe borçlarını ödüyorlar; kurum onlardan tahsil etmeden ödeme taleplerini nasıl karşılasın?!

3. İkinci maddeyi gözönüne aldığımız zaman, para yatıran şahıslar kapıya dayanıp "paramızı istiyoruz" dediklerinde kurum, ancak henüz ticarete sokmadığı bir miktar parayı ödeyebilir, bundan başkasını ödeyemez, ileride alacaklısından tahsil ettikçe öder. Parası olanlar taleplerinde ısrar ederlerse kurum güvenirliliğini yitirir, borçlular ödemede gevşek davranmaya yönelirler, işlemler durur ve binbir emekle, ümitle oluşturulmuş bu millî kurumlar batar, yok olur, güzelim tecrübe de başarısızlıkla sonuçlamış sayılır. Bu takdirde suç, günah, kusur kurumların değil aç gözlü, sabırsız, vehimli para sahiplerinindir.

4. Özel Finans Kurumları Müslümanlar''ın bindiği daldır, ortada ciddi bir risk bulunmadığı halde -ne olur ne olmaz diyerek- paralarını çekmek suretiyle kurumların kapanmasına sebep olanlar, bindikleri dalı kesen gafillerdir. Ortada alternatif bir çare var iken tamah yüzünden bunları ortadan kaldıranlar, zarurete sığınarak paralarını bankalara götüremezler; çünkü zaruret yoktur, çare (ÖFK''lar) tıkır tıkır işlemektedir, çareyi tahrip edenler başkaları değil, bizzat Müslümanlar''dır, faiz istemiyorum diyenlerdir.

Her iyinin, güzelin, başarının bir bedeli vardır, bunu ödemeden başarıya ulaşılamaz. Allah rızası, ebedi mutluluk da böyledir; onun bedeli gerektiğinde dünyayı âhirete feda etmektir, bazı geçici zahmet ve zararları göze almaktır. Bir insan hem elifi elifine, âhiret kaygısı taşımayan, Allah için fedâkârlığa yaklaşmayan dünya insanları gibi yaşayacak hem de cennetlik olacak; öyle yağma yok!

Aptal ahlakmış
00:0025/03/2001, Pazar

Her kesimden birçok kutu aptalının (TV''ye aptal kutusu diyenlerden alınmıştır) seyrettiği bir dizide bir aile, ailenin anlayışlı bir öğretmen annesi, eski kafalı (?) babası, kızları ve kızın arkadaşları var. Erkekli kızlı arkadaşlar flört ediyorlar, bir kız hamile kalıyor, sevgilisi çocuğu aldırmasında (kürtaj cinayeti işlemekte) ısrar ediyor, eski kafalıyı temsil eden baba kızına, "evlenmediği halde birisiyle yatan ve ondan hamile kalan bir kızla arkadaşlık etmemesini, ederse kendinin de birgün aynı haltı karıştırabileceğini" söyleyerek arkadaşlığa son vermesini istiyor, kız itiraz ediyor, "onlar birbirini seviyor, sevenlerin birleşmesi zina olmaz" demek istiyor, baba köpürüyor, derken kız evi terketmeye karar veriyor, o da sevgilisinin evine sığınmak üzere baba evini terkediyor, yolda ilerlerken kendi kendine söyleniyor: "Hepsi bir aptal ahlak yüzünden..."

Bir bayan köşe yazarı da, birbirini seven iki kişi arasındaki cinsel temasın zina sayılmayacağını, ama kocasından bir talebi olan kadının bunu kolaylaştırmak için onunla beraber olmasının fuhuş mahiyetinde olduğunu yazmıştı.

Hemen her gün TV''lerde paparazi programları var, bunlarda boy gösteren mankenler, san''atçılar elbise gibi sevgili (!) değiştiriyorlar, çoğu evlenmeyi düşünmediğini, evlilik dışı ilişkiden memnun olduğunu söylüyor. Bunları da kutu aptalları -bazıları ağızları sulanarak- seyrediyorlar, muhafazakâr geçinenlerden ise hiçbir bir tepki yok.

Bütün dinlerde ve evrensel ahlak ilkelerinde evli olmayanların evli gibi yaşamaları zinadır, haramdır, rezalettir, çirkindir; bunu yapanlar makbul insanlar değildir. Müslüman-Türk geleneğinde aynı fiil zina olarak değerlendirilir, yapanlar ahlaksız sayılırlar, sosyal itibarlarını kaybederler ve bazı cezaları hak ederler.

Asırlarca geleneksel değerlerle yaşamış, bunlarla haşir neşir olmuş bir milletin çocukları bu kadar kısa bir zaman dilimi içinde duyarlıklarını, bu ölçüde nasıl kaybedebiliyor? Bizce cevabı basit: Küreselleşmenin yanlış değerlendirilmesi, milli bir eğitim ve kültür programının kesintisiz olarak uygulanmaması, medya mensuplarının sorumsuzluğu, para kazanmayı bütün değerlerin üstünde tutmaları, bize uymayan bir bireysel özgürlük anlayışı, bir avuç "kendi değerlerine yabancılaşmış" insanımızın ekonomik veya siyasi güce dayanarak çarpık bir çağdaşlaşma anlayışını yayma faaliyetleri ve bu faaliyetin, geleneğine sahip çıkmak isteyenler üzerinde meydana getirdiği baskı. Bu çağdaşların (!) bulunduğu bir toplantıda birisi, ahlaktan söz etmeye kalkışırsa onu, ağzını açtığına pişman ederler; kullandıkları argümanlar ise şunlardan ibarettir: Bu çağda söylediği lafa bak, o ahlakı kim kodlamış, herkesin bedeni kendine aittir, o bir cinsel tercih ve insan hakkıdır, namus dediğin şey iki bacak arasında değildir...

İçinde bulunduğumuz dünya ve ülke şartlarında bireysel özgürlük anlayışını, "zinasını alenileştirme ve bununla övünme" noktasına kadar genişletenleri engelleyemiyorsak, bunlara karşı sivil ve meşru tepkilerimizi niçin engelliyoruz? Bizim manevî değerlerimizle savaşan, bunları tahrip eden kimselere neden iktidar, itibar ve servet kazandırıyoruz? Din, ahlak ve millet bağımız bu kadar mı gevşedi? Eğer böyleyse -bazan tabîî felaketler, siyasi, sosyal ve ekonomik krizler, kuraklık, salgın insan ve hayvan hastalıkları...- şeklinde de küçüklerinin kendini gösterdiği kıyameti bekleyiniz!

Başörtüsü yasağı, demokrasi ve insan hakları
00:001/04/2001, Pazar

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, türban konusundaki görüşlerini, FP''nin kapatılması istemiyle açtığı davanın esas hakkındaki mütalaasında şöyle açıklamış:

"1. Yükseköğretim kurumlarında gençlerin, kardeşlikleri, arkadaşlıkları ve dayanışmaları yarınları için önemliyken onları dinsel gereklerle ayrıma bağlı tutarak kimin hangi inançtan olduğunu gösterecek biçimdeki başörtüsü ile dinsel inanç ve görüşleri nedeniyle çatışmalara sevk edebilecek ortamın yaratılmasında ülkelerin geleceği bakımından yarar bulunmamaktadır... 2. a) Başörtüsü ve türbanla boyun ve saçların örtülmesine resmi daire ve üniversitelerde serbestlik tanınması, bir tür yönlendirme ve bir anlamda zorlamadır. Kişileri şu ya da bu yönde giyinip başını örtmeye zorlamak, ayrı ve hatta aynı dinden olanlar arasında bile ayrılıklar yaratacaktır. b) Bu durumun laiklik ilkesine aykırı düşeceği kuşkusuzdur. Kamusal kuruluşlarda ve öğretim kurumlarında başörtüsü ve onunla birlikte kullanılan giysi, bir ayrıcalıktan öte ayırım aracı niteliğindedir."

Anlaşılan bu konu hepimizi bir süre daha meşgul edecek, inananlar tutumlarından vazgeçemeyeceğine göre sonunda yasakçılar çıkmaz bir yolda olduklarını görecek, demokrasiye, hukuka ve insan haklarına teslim olacaklardır.

Sayın savcının iddialarına ve kanaatine, demokrasi, insan hakları ve hukuk ölçütlerine göre katılmak mümkün değildir.

1. Okuyan gençlerin kardeşlik, arkadaşlık ve dayanışmalarını, inanç ve kanaatlerini gizlemeye bağlı kılmak onları iki yüzlülüğe, sahteciliğe, takıyyeye, yanlış anlama ve değerlendirmeye dayalı ve dolayısıyla geçici olan birlikteliğe sevketmek olur. Doğru ve sağlıklı olan ilişki, farklılıkların bilinmesine, hoşgörülmesine, kimlik ve kişiliğe bağlı hak olarak tanınmasına dayanan ilişkidir. Farklılık içinde birlik ve beraberlik, arkadaşlık, dayanışma kurulamadıkça hedefe ulaşılmış sayılmaz. Bırakın arkadaşlığı, İslam hukukuna göre gayr-i müslim bir bayanla evlenip aile kurmak, çoluk çocuk sahibi olmak bile mümkündür. Bunun için ne kadının dinini gizlemesine ihtiyaç vardır ne de Müslüman olmasına. Kocası onun dini ibadet ve ihtiyaçlarını da karşılamak mecburiyetindedir. Asırlarca önce farklı inananlar ve yaşayanlar arasında bu kadar önemli birlikler ve dayanışmalar kurulabildiği halde 21. y.y.''da gerçeği yansıtmayan dış görünüş ve beyanlar ile insanları tektipleştirmek ve arkadaşlığı, beraberliği, dayanışmayı buna bağlamak şaşırtıcıdır. Ülkenin yararı sahte ve dış görünüşe bağlı, aldatıcı beraberlikte değil, farklı inanç ve hayat tarzlarının kendileriyle hesaplaşarak karşı tarafın hak ve özgürlüğüne saygı göstermelerinde, böyle bir çoğulcu kültürün yayılmasındadır.

2. a) Resmi daire ve üniversitelerde başörtüsüne izin vermenin, başını örtmeyenler üzerinde baskı ve yönlendirme oluşturmadığı ve onları örtünmeye zorlamadığı deneme ile isbat edilmiştir. Bazı bağnaz, baskıcı, tektipleştirici ve istismarcıları istisna ettiğimizde hem resmi dairelerde hem de üniversitelerde örtünenler ile örtünmeyenler yanyana, arkadaşça, hatta kardeşçe yaşamışlar, işbirliği ve dayanışma içinde olmuşlardır. Öte yandan başörtüsü yasağı uygulanmaya başlanınca bu, örtünenler üzerinde açık, kesin, objektif bir baskı oluşturmuş, bununla da kalmayarak onları öğrenim ve görev yapma haklarından mahrum ettiği için anayasal eşitlik hakkını ihlal etmiş, kesin bir ayrımcılığa meydan vermiştir. Aynı dinden olanların dini uygulamaları hiçbir zaman aynı olmamıştır, ayrı dinden olanlar da zaten inanç ve uygulama bakımından farklı bir tutum içindedirler. Buna rağmen her iki gurubun farklılıkları ayrılık yaratmamış, vatandaşlık, akrabalık, komşuluk, arkadaşlık... ilişkileri içinde birlik ve beraberlik devam etmiştir. Bugün üniversite ve resmi dairelerde okuyan ve çalışanların çoğu başlarını örtmüyor, bu durum örtenler üzerinde baskı oluşturmuyorsa niçin örtünmeyenler üzerinde baskı oluştursun!

b) Ayırım ancak kişiyi, hayat tarzı ve kıyafeti yüzünden (mesela başını örtüyor veya örtmüyor diye) haklarından mahrum ederseniz gerçekleşir; bugün Türkiye''de yapılan budur, ayrımcılığa karşı olanlar bu yasağa hemen son vermelidirler.

İnsanların inançlarına göre yaşamalarını sağlamak, din özgürlüğünü teminat altına almak laik devletin olmazsa olmaz şartıdır. Laiklik adına din özgürlüğünü -başkalarının hak ve özgürlüklerini açık, kesin ve yaygın olarak ihlal etme noktasına gelmedikçe- kısıtlamak hukuk dışıdır, insan haklarına aykırıdır.

Millet iradesini, hukukun evrensel ilkelerini, insan haklarını kaale almayan, hukuku kendi bildiğine, hatta ideolojik tercihine göre anlayan, yorumlayan ve hükme bağlayan hakimlerin egemen olacakları bir yönetime dense dense "hakimler devleti" denir.

Not: Sayın Müderrisoğlu başkanlığındaki komisyon üyelerine teşekkür ediyor, gayretlerinin devamını diliyorum.

Ekonomide laiklik
00:008/04/2001, Pazar

Sayın T. Alkan, bankaların batması ile şeriatçı olmam arasında ilişki kuran bir yazıya cevaben kaleme aldığı yazısında, Jet-Pa ve İhlas örneklerini zikrettikten sonra şöyle diyor: "Ekonomide de laiklik geçerli olmalıdır. Nasıl ki dini siyasetle karıştırmak hem din açısından, hem de siyasal yaşam açısından olumsuz sonuçlar veriyorsa; dini ekonomiyle karıştırmak da, aynı derecede olumsuz sonuçlar vermektedir. Siyaseti de, ekonomiyi de işlevsel rasyonellikle bağdaşmayan yollara yöneltmekte, asıl işlevinin dışına taşırmaktadır. Bu tür sapmalar kısa dönemde keyif verici olabilir, geçici başarılarla süslenebilir, fakat uzun dönemde sıkıntılara yol açmaları kaçınılmaz olur. Faizin dini gerekçelerle reddedilmesi, ekonomik rasyonelliği engelleyen unsurlardan birisi oldu. Faiz, yalnız İslam''da değil, Hıristiyanlık''ta ve Musevilik''te de yasaklanmıştı. Ama işlemedi. Sırf dini (veya dine dayalı ideolojik) nedenlerle faizi yasaklamaya çalışmanın bazı olumsuz etkileri olacaktır. Nitekim sadece dinlerde değil, Marksist anlayışta da (kapitalist sistemin bir ürünü olan ve sömürü aracı olarak görülen) faize iyi gözle bakılmadı. Sovyetler Birliği''nin ekonomik yapılanmasında faiz öngörülmedi. Fakat, faize dayanmayan kredilendirme siyaseti, rasyonel ve verimli olmayan yatırımlara yol açtığı için ekonomiyi kısa dönemde içinden çıkılmaz darboğazlara sürükledi. Faiz, paranın fiyatıdır. Bedava aldığınız bir şeyi rasyonel kullanmanız için fazla bir neden kalmaz."

"Diğer dinlerde ve komünizm gibi ideolojilerde faiz yasağı tutmadığı, ekonominin işleyiş ve gelişmesine zarar verdiği gibi İslam''da da tutmaz, hem dine, hem ekonomiye zarar verir" şeklindeki karşılaştırmalı hükme bazı itirazlarımız olacaktır:

1. Hristiyanlar dinlerine bağlı olarak faiz yasağına dayalı bir sistem geliştirdiler de başarılı olamadılar demek mümkün değildir; onlar dini sosyal ve ekonomik hayatlarından, önemli ölçüde uzaklaştırdılar, laikliği ve sekülerliği tercih ettiler.

Yahudiler''de faiz, kendi aralarında alınıp verilmez. Eldeki Tevrat''a göre başkalarından (Yahudi olmayanlardan) alınabilir. Yahudiler bu ayrımcılığa dayanarak faizcilik yoluyla başkalarının iliğini, kemiğini kurutmuşlar, tefeciliğin lideri olmuşlardır.

Komünizmde başarısızlığın sebebi, faiz yasağında değil, üretim araçlarının mülkiyeti, artık değer, adaletin eşitlikle bir tutulması gibi "işlevsel rasyonelliği" olmayan düşünce ve tutumlarda aranmalıdır. İslam bu konularda ekonominin işlemesini ve insani ölçüler içinde gelişmesini engelleyecek bir kural getirmemiştir.

2. "Bu tür sapmalar kısa dönemde keyif verici olabilir, geçici başarılarla süslenebilir, fakat uzun dönemde sıkıntılara yol açmaları kaçınılmaz olur." cümlesindeki "sapma" nitelemesine katılmıyoruz. Faiz yasağını benimseyen sistemlere göre faizcilik bir sapmadır. Başarısızlığa örnek gösterilen ve buradaki hükme temel kılınan uygulamalar, işlerini faizsiz yürüttükleri için değil, hem ekonominin hem İslam''ın öngördüğü, başarının şartı kıldığı kurallara uymadıkları, tedbirleri almadıkları için başarısız olmuşlardır. Ayrıca "yeşil sermayeye" karşı takınılan tavır ve alınan tedbirler de olumsuz sonuçlara katkı sağlamıştır. Faizci şirketlere ve bankalara para aktaranlar, faizsiz çalışanları batırmak için ellerinden geleni artlarına koymamaktadırlar. Bu ülkede yıllardır faize bulaşmadan işini rasyonel ve verimli bir şekilde yürüten şirketler, teşebbüsler vardır, uzun dönemde de sıkıntılara yol açacaklarına dair bir emare mevcut değildir. Faizciliğin başımıza açtığı sıkıntılara gelince, bunu görmemek için ideolojik körlük şartı vardır.

3. Faiz paranın fiyatıdır, ama karşılığı yoktur, o fiyatı taahhüt eden, kârını bırak faizi bile kazanamayabilir. Onca emeğe, alın terine, fikir çilesine rağmen faizli kredi ile yaptığı işten, kârı bırakın faizi kazanamayan müteşebbisten faiz talep etmek hem ahlaka hem de ekonominin tabîî işleyişine aykırıdır. Faizli kredi alanlar, en azından faizi ödeyebilmek için, ülke yararına değil, belli zamanda belli kâra yönelmektedirler, bu da ekonominin normal seyrini ve dengesini bozmaktadır. Faizli kredi ile yapılan üretimin maliyeti şişmekte, devreye giren faiz yüzünden dar gelirliler ezilmekte, kullandıkları mal ve hizmetin bedelini öderken faizi de ödemek durumunda kalmaktadırlar.

Sayın Alkan, kâr-zarar ortaklığı ile sermaye bulanların "bedava buldukları parayı rasyonel kullanmaları için bir sebep bulunmadığını" söylerken mantık, psikoloji, sosyoloji ve ekonomiye gibi disiplinlerin verilerine ters düşüyor. a) Bedava bulunan paranın ile rasyonel kullanılmama arasında bir mantık bağı, bir ayrılmazlık ilkesi yoktur. b) Faiz ödeme mecburiyeti kadar kazanma ve kâr ödeme yükümlülüğü/zevki/arzusu da müteşebbisi kamçılar, kontrol eder. c) Kâr vaat ederek topladığı parayı rasyonel kullanmayan müteşebbis sosyal itibar kaybına uğrar; bunu göze alamaz. d) Müteşebbis üretmek ve kazanmak için sermayeye muhtaçtır, faizli sermayede büyük risk vardır, bu teşebbüsü engeller. Faizsiz, kâr beklentisine dayalı sermayede risk azalır, teşebbüs artar, bu da ekonomiye çok boyutlu rahatlık ve genişleme sağlar.

İslam faizi yasaklamıştır, Müslümanlar engellenmedikleri ve oyunu kendi kurallarının tamamına riayet ederek oynadıkları takdirde, faizsiz sistemde başarılı olurlar. Olağanüstü hallerde, iç ve dış rekabetin zorlaması durumunda "zaruret ilkesi" de devreye girer.

Amerika''da geniş ölçüde uygulanan risk sermayesi uygulaması da faize değil, kâra dayanmaktadır, hatırlatılır.

Başörtüsü, azimet ve ruhsat
00:0015/04/2001, Pazar

Gazetemizde, örtünmenin dindeki yeri ve hükmü ile ilgili olup bir hafta süren bir yazı dizisi yayınlamıştık. Bu bir haftalık yazının içinden yalnızca üç satırı alan ve onu da altından üstünden koparan bazı kimseler, "H. Karaman, kızların başlarını açıp okumalarına fetva vermiş" diye dedikodu yapmışlar. İyi niyetlilerin konuyu doğru anlamalarını sağlamak için önce yazının yanlış değerlendirilen kısmını nakledecek, sonra da maksadımızı biraz daha açık ifade edeceğiz. Şöyle demiştik:

"Başörtüsü yasağına karşı direnen ve bu direnme sebebiyle zarar gören, görevden atılan veya atılma durumunda olan, öğrenim hakkını kaybeden veya kaybetme durumunda olan kimselerin önünde iki seçenek vardır: Azimet ve ruhsat.

a) Azimet zor, fakat sevaplı, onurlu, normalde olması gereken yolu tutmak, şahsi zararı, genel menfaat için (din özgürlüğünü korumak, hakkı almak için) göğüslemek, gerekirse ve imkanlar müsait ise diplomadan vazgeçmek, başka yollardan bilgi ve eğitim eksiğini gidermek, olabiliyorsa yurtdışında okumak, resmi değil ise sivil kesimde iş bulmak, hayatını meşru şekilde yaşamak ve değerlendirmek.

b) Ruhsat ise zaruret sebebiyle geçici ve sınırlı olarak yasağın kalkması hükmünden yararlanmaktır. Kadın vücudunu normal hallerde yabancıya (namahreme) göstermez, ama hasta olursa muayene ve tedavi için doktora gösterir, hatta dokundurur. Hakkı olan bir şeyi başka türlü alamayan, haksızlıktan başka şekilde kurtulamayan bir mümin rüşvet verebilir (böyle bir durumda rüşvetin alana haram, verene caiz olduğu asırlarca önce söylenmiştir). İşte bunlar, zarurete dayalı ruhsatlardır. Okumadığı veya çalışmadığı takdirde güç durumda kalacağını veya kalınacağını bilen kızlar ve kadınlar da geçici olarak ve yalnızca yasak bölgede olmak şartıyla başlarını açarlarsa ruhsat hükmünden yararlanmış olurlar.

Ruhsattan yararlananlar, azimet yolunu seçenler ve kendileri yasak kapsamına girmeseler de girenlerin dertlerini ve meselelerini paylaşmak durumunda olanlar (yani müslümanlar ve kendileri inanmasalar, inandıkları halde pratikte kusurları olsa bile insan hak ve özgürlükleri için mücadele etmeyi insanlık ödevi bilenler), evet bu üç grup, başörtüsü yasağının kalkması, haksız ve hukuksuz uygulamaların son bulması, din özgürlüğünün tanınması ve gereğinin yerine getirilmesi için –hukuk ve meşruiyet içinde kalarak– olanca güçleriyle mücadele edeceklerdir. Bilinmelidir ki, bu üç grup, milletin kahir ekseriyetini teşkil etmektedir. Yapılan kamuoyu araştırmaları, halkın yüzde yetmişine yakın bir kısmının başörtüsü yasağına karşı olduğunu ortaya koymuştur. Bu mücadelenin (aslında katılımcı demokrasinin ve genel olarak hak hukuk mücadelesinin) başarıya ulaşmasının ön şartı sivil toplum örgütleri oluşturmaktır ve ortak konularda bütün sivil toplum örgütlerinin işbirliği yapmasıdır. Başörtüsü yasağı kendi aile fertlerini ilgilendirmese bile "bütün müminler kardeştir ve birbirinin velisidir" ilkesi gereğince başörtüsü mağdurlarının yanında yer almayan, yasağın kalkması için elinden gelen gayreti sarfetmeyen müminler sorumludurlar, günah işlemektedirler, zaruret sebebiyle inançlarının gereğini yerine getiremeyenlerin de veballerini yüklenmektedirler."

"Okumadığı veya çalışmadığı takdirde güç durumda kalacağını veya kalınacağını bilen kızlar ve kadınlar"a bir iki örnek vereyim:

Kendinin veya bakmaya mecbur olduğu kimselerin geçimini sağlamak için çalışan bir kadın, başörtüsü yüzünden işini bırakınca işsiz ve ihtiyaç içinde kalırsa durumu zarurete girer.

Başörtüsünü açmamak için okulunu bırakmak durumunda kalan bir kız yeni durumuna intibak edemez, ruhsal bunalıma düşerse veya imanı, ahlakı tehlikeye girerse durumu zarurete girer. (Okumak ve iş görmek için alternatifler bulan, zulme karşı direndikçe şuuru ve imanı derinleşip güçlenen kızlarımızın durumu elbette bu çerçevedeki zarurete girmez).

Bir dindar öğretmen vazifeyi bıraktığında onun yerini, dine ve manevi değerlere karşı olan bir öğretmen alacaksa ve çocukların kafalarını, kalplerini zehirleyecekse o öğretmenin vazifeyi bırakmaması gerekir.

Örneklerden de anlaşılmış olmalıdır ki, zaruret hükmü genel değildir, kural bellidir, uygulama fertlerin özel şart ve durumlarına bağlıdır.

Kur"an dersleri
00:0022/04/2001, Pazar

Diyanet İşleri Başkanı, ilköğretim okullarına, isteğe bağlı Kur''an dersleri konmasını teklif etmişti. Bu teklife çoğu olumlu olmak üzere tepkiler geldi, bana göre en olumsuz, ters, paranoik olanı T. Saylan''a ait. Sayın Saylan, "okullara Kur''an dersi koymanın laikliğe aykırı olduğunu, bunun, yeşil kuşak projesinin bir uygulamasından ibaret bulunduğunu, eğer böyle bir şeye teşebbüs edilirse birtakım çağdaş dernekler aracılığı ile karşı mücadele verip engelleyeceklerini" söylüyor.

Laiklik bu din karşıtı bay ve bayanların elinde Demokles''in kılıcı, hemen onu dile getirerek din özgürlüğünün ve dolayısıyla insan hakları ve demokrasinin gereği olan her teşebbüse, her talebe karşı çıkıyorlar. Bağnazca din karşıtlığı gözleri kör, kulakları sağır, kalpleri mühürlenmiş hale getirince bu sözde aydınlar, çağdaş dünyadan, toplumlarından, halklarından kopuyor, kendilerine mahsus garip bir âlemde yaşıyorlar. Çağdaş dünyada isteğe bağlı din derslerinin serbest olduğunu, geniş ölçüde uygulandığını, laikliğe aykırı bulunmadığını, okulların bu ders için gün, saat ve hoca tahsis ettiğini bilmeyen yoktur (din karşıtı sözde aydınlar müstesna).

Bu bay ve bayanlar akıllarını, irtica ve yeşil kuşak "komplo teorileri" ile bozmuş durumdalar; en masum dindar istekleri bile onlara göre irticadır, laikliğe aykırıdır, ülkede ve bölgede şeriata dayalı bir düzen kurmak isteyenlerin planlı faaliyetleridir. Ama şunu bilmeleri gerekiyor ki, artık bu argümanlar, aldatmaca gerekçeler, istismarlar, samimi olmayan çıkışlar sırıtıyor, tiksinti veriyor, kimseyi tatmin etmiyor.

Kur''an İslam''ın temel kaynağıdır. Onu hem asıl dilinden ve metninden okumak, hem de mealini ve tefsirini okuyarak içeriğini anlamak Müslümanlar''ın (her çeşit Müslüman''ın) başta gelen dînî ödevidir. Laik devlet, nüfusun büyük çoğunluğunun bu talebini görmezlikten gelemez ve herhangi bir gerekçe ile engelleyemez. Ya halkı serbest bırakır, dînî ödevlerin gerekli kıldığı örgütlenmeye izin verir, sivil örgütler Kur''an ve din eğitimini de üstlenirler, yahut da okullarını, isteğe bağlı olarak bu öğrenime açar. Üçüncü bir şık mevcut değildir.

Bu bay ve bayanların alıştıkları ve bazan sonuç alarak cesaretlendikleri eylem tehditlerine gelince, milletini ve memleketini seven bir insan olarak hatırlatayım, asıl korkulması gereken milyonların tepkisi ve eylemidir; cehalet ve gaflet yüzünden onları sokağa döktüğünüz zaman kıyamet kopar ve toz dumana karışır, ülke zarar görür, dostlar üzülür, düşmanlar sevinir.

Okullarda isteğe bağlı Kur''an öğretimine karşı çıkan ve etrafına tehdit savuran bu bayanın aynı zamanda YÖK üyesi olduğunu düşününce insanın aklına Bekri Mustafa''nın hikayesi geliyor. Bilindiği gibi Bekri Mustafa akşamcıdır, namazla niyazla alakası yoktur, buna rağmen öyle bir adam kıtlığı meydana gelir ki, onu Sultan Ahmed Camii''ne imam yaparlar. Bir gün cenaze namazı kıldırması gerekir, bir ara tabuta yaklaşarak gizlice bir şeyler söyler, sonradan bir meraklı ne söylediğini sorunca şu cevabı verir: "Âhirete gittiğinde sana, dünyada ne var, ne yok diye sorarlarsa onlara ''Bekri Mustafa Sultan Ahmed Camii''ne imam oldu'' dersin, gerisini onlar anlar!"

Düzeltme:

Geçen hafta çıkan "Ekonomide Laiklik" başlıklı yazımın ilk cümlesi yanlış yazılmış olup doğrusu şöyledir:

"Sayın T. Alkan, bankaların batması ile şeriatçı olmamak arasında ilişki kuran bir yazıya cevaben kaleme aldığı yazısında, Jet-Pa ve İhlas örneklerini zikrettikten sonra şöyle diyor:.

İnsan hakları
00:0013/05/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bugünlerde herkes insan haklarına atıfta bulunuyor, insan haklarına riayet etmeyen ülkeler dışlanıyor, kendilerine yaptırımlar uygulanıyor. Bizde de insan haklarından sorumlu bakanlık ve bu hakların uygulanmasını denetleyen kurul var. Bütün bunlar güzel, insanın elbette hakları vardır, ancak insan hakları kavramı ve uygulamasının tarihi anlatılırken ve bu evrensel değeri insanlığa kazandıran merciler/kaynaklar araştırılırken başlangıç olarak Magna Carta''nın zikredilmesi, bunu bizimkilerin de yapması güzel, doğru ve insafla bağdaşır değildir. Çünkü insana ödevler veren, bu ödevlerini yerine getirebilmesi için hak ve özgürlükler de bahşeden Allah''tır; Allah bunu ilk peygamberinden itibaren yapmıştır, yarattığı insanların yine kendi koyduğu kanunlar çerçevesinde gerçekleşen gelişmelerine paralel olarak -daha sonra gönderdiği peygamberler aracılığı ile- hak ve ödevleri de genişleterek açıklamıştır.

Önce Magna Carta''ya bakalım:

"Kral "Yurtsuz" John ile baronlar arasında Runnymede çayırında imzalanmış olan belge. Kıran kırana bir savaşın sonucunda, kralın baronlara yenilmesiyle kabul edilmiş olan ''Büyük Özgürlük Fermanı''.

Magna Carta''yı oluşturan 63 madde İngiliz feodal toplumunun çeşitli sınıf, katman ve kurumlarının geleneksel olarak sahip oldukları hak ve özgürlükleri güvenceye bağlamaktadır. Bu sınıflar içinde en önemlisi baronlardır.

Magna Carta zikrettiği bu temel hak ve özgürlükleri güvenceye de bağlamıştır. Bu haklar, 1) Adalet satılmaz, reddedilemez, geciktirilemez, 2) Suçsuza ceza verilemez, 3) Ceza suçla orantılı olmalı, 4) Zoralım yasak, 5) Kendilerinin izni olmadan uyrukların araçları kullanılamaz, 6) Ülkeye giriş ve çıkış serbesttir, 7) Tam bir ticaret serbestisi vardır..."

Bu fermanın tarihi 1215''tir. İslam ise 610 yılında vahyedilmeye başlamıştır. Yirmi üç yıl devam eden vahiy, hem sözleri hem de içeriği Allah''tan olan Kur''an ile, sözleri Peygamberimiz''e, içeriği Allah''a ait bulunan hadislerde kaydedilmiştir. Bu iki kaynağa baktığımızda şunları görüyoruz:

1. Hz. Peygamber kanalıyla ilan edilen insan hak ve ödevleri, bunu isteyen ve bunun için savaşan fert ve gruplara yenilerek, mecbur kalınarak değil, insan buna layık olduğu için verilmiştir ve İngiltere''de olanların aksine, bu hakların verilmesine karşı çıkanlarla mücadele edilmiştir.

2. Hz. Peygamber''in açıkladığı ve uyguladığı insan haklarına göre, toplumun lideri ve devletin başı olan kendisi, yakın dostları ve sıradan insanlar arasında haklar bakımından bir fark, bir ayrıcalık yoktur. Nimetler de külfetler de eşit paylaşılmaktadır.

3. İslam''ın insan ve insan hakkı anlayışında -temel, insan olmaya bağlı haklar bakımından- soy, ırk, renk, bölge, ekonomik seviye ve din farkına bağlı ayrımlar ve ayrıcalıklar yoktur. Her insanı bir tek Allah, aynı maddeden yaratmıştır, bütün insanlar, kök bakımından bir ana ile bir babanın çocuklarıdır. Renklerin, dillerin, sosyal gurupların (kavim, kabile, sonraları milletlerin) yaratılmasının hikmeti kimlik edinmeyi, tanınmayı, tanışmayı kolaylaştırmak ve dayanışmayı mümkün kılmaktır. Arab''ın başkalarına, beyazın siyaha, erkeğin kadına -insan olma, ödev alma ve haklardan yararlanma yönünden- bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ve fark ancak güzel ahlak ve bazı haklara (liyakate bağlı olanlarına) kişiyi ehil (uygun, elverişli) kılacak niteliklerin kazanılması ile elde edilebilir.

4. Kişinin canı, malı, namusu, şerefi, özgürlüğü, meskeni, özel hayatı korunmuştur, dokunulamazdır. Din ve düşünce, seyahat, sığınma, çalışma, ticaret yapma, kamu hayatına katılma ve görev alma hak ve özgürlüğü vardır. İslam öncesinden gelen köleler özgürlüğe kavuşturulur (bunun için tedbirler alınmıştır). Müslüman olmayanlar İslam''a girmeye zorlanamaz, kamu düzenini bozmadıkları ve güvenliği tehlikeye sokmadıkları sürece kendi inanç ve hayat tarzlarını sürdürürler.

5. İçerde ve dışarda haksızlığa uğrayan, güçsüz olduğu için güçlü tarafından ezilen, sömürülen ve baskı altında tutulan insanların (Müslüman olsun olmasın) imdadına koşmak, haklarını korumak Müslümanlar''ın (toplumun, ümmetin, devletin) vazifesidir.

6. Hem İslam toplumunun içinde hem de dünya yüzünde Müslüman olmayanların, başta hayat hakları olmak üzere temel insan hakları vardır, bunlara dokunulamaz, uluslararası sözleşmelere riayet edilir, barış isteyenle barış yapılır, savaşın sebebi ne zorla İslam''a sokmak ne de maddi menfaat elde etmektir; sebep karşı tarafın haksızlığı, tecavüzü ve barışa yanaşmamasıdır.

Buraya kadar sıraladığım ve sıralamadığım hak ve özgürlüklerin kaynağı vahiydir, isteyenler bunu kaynaklarda görebilirler. Bu hak ve özgürlükler kağıt üzerinde de kalmamış, bazı kusurlarla beraber genel olarak İslam tarihi boyunca uygulanmıştır. 15. yüzyılda, İspanya''dan kaçarak canlarını kurtaran Yahudiler''in Fatih''e sığındıklarını bilmeyen yoktur. Gerçek bundan ibaret iken, tarihte insan hakları uygulamasını 1215 tarihli bir sözleşme ile ve Batı''dan başlatmak büyük haksızlıktır. Buna Müslüman aydınların (bakanların, öğretim üyelerinin, yazarların...) katılmaları ise, haksızlığa ek olarak büyük ayıptır.

Namazda suç unsuru
00:0020/05/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir futbol takımı 3. lige yükselince sâhada saf tutarak iki rekat namaz kılmışlar, arkasından da diğer yenen takımların yaptıkları gibi hoplayıp zıplayarak, sâhada tur atarak sevinçlerini ifade etmiş, zaferlerini kutlamışlar. Bu olay bizim dışımızda bir ülkede olsa çok tabîî bulunur, fazla ilgi çekmez, görülür geçilirdi. Biz nev''i kendine mahsus bir ülke ve toplum haline geldiğimiz, ne doğulu ne batılıl, ne müslüman ne gayr-i müslim... olduğumuz için bunu da mesele yaptık. Derhal savcılık harekete geçerek "sâhada namaz olayında" bir suç unsuru olup olmadığını araştırmaya koyuldu. Medya bir yandan "rejim muhafızlarına", bir yandan da hocalara (İlâhiyatçılara) başvurarak olayın çeşitli yönlerini aydınlatmaya (değil, didiklemeye, öküzün altından yeni doğmuş bir buzağı çıkarmaya, şapkadan güvercin çıkarmaya da denebilir) çalıştılar. Her ağzı olan konuştuğuna göre biz de birkaç cümle yazalım dedik.

Laiklik, hukuk, hak ve özgürlükler, demokrasi yönünden meseleye bakıldığında görülen manzara şudur: Bir dine inanan kimseler, inançlarına uygun ibadet ve ayini, tek başlarına veya toplu olarak serbestçe yaparlar. Devlet, belli bir dini veya din kurallarını göz önüne alarak ibadeti değerlendiremez, doğru veya yanlış diyemez, bu bakımdan soruşturma da açamaz. Eğer yapılan ayin veya ibadet başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar verirse, kamu düzenine, sağlığına, yararına, umumi ahlaka aykırı olursa engeller. Sâhada namaz kılanlar diğer futbolcuları veya seyircileri yahut da bütün vatandaşları sâhada namaz kılmaya zorlarlarsa bu eylem laikliğe aykırı olur, kimseyi zorlamadan, "herkes böyle yapmaya mecburdur" demeden ibadet ederlerse bu, laik-demokratik sisteme aykırı olmaz, rejim için tehlike teşkil etmez. "Başkalarına örnek olur, gençler imrenebilirler, bu bakımdan rejim için tehlike teşkil eder" diyecekler çıkarsa onlara Türkiye''nin bir İslam ülkesi olduğunu, burada yaşayan insanların yüzde doksan dokuzunun müslüman olduklarını, yüzde yetmiş, sekseninin eksik veya tam olarak namaz kıldıklarını, namazın kötü bir davranış örneği olmadığını, namaz kılanların kötü olmalarının daha zor olacağını... hatırlatmak gerekir. İslamcı, milliyetçi, medeniyetçi -her ne ise- olan kimselere de millet ve memleket için kötü örnek ve tehlikeli olan nice açık davranışları engellemeyi niçin düşünmedikleri hatırlatılmalı.

Bazılarının "aynı şeyi, benzerini Amerikalı, Avrupalı sporcular da yapıyorlar" demelerini, onların davranışlarını meşruluk delili olarak göstermelerini de kendine güvensizliğin, kendisi olamamamanın, aşağılık duygusunun tipik bir tezahürü olarak görüyorum. Başkası yapsın veya yapmasın biz, bizim için -bizim değerlerimize göre- meşru, doğru ve güzel olanı yaparız. Başkaları da bundan isterlerse ders ve örnek alırlar, istemezlerse kendi uygulamalarında kalırlar; bu onların bileceği şeydir.

Gelelim hocalara: Tabii hepsi değil, ama bir kısmı konjontüre, durum ve vaziyete göre cevap vermeye bayılıyorlar. Bunlara göre dince doğru olan, siyasi veya başka otoritelerce doğru olandır, istenendir. Madem ki bu namazda suç unsuru aranmaya başlanmıştır şu halde dince de bunun makbul (değilse, pek makbul) olmadığını söylemeli, ihtiyat redbirini almalıdır. Neymiş efendim, "şükür namazı böyle olmazmış, o bir secdeden ibaretmiş, sâha temiz değilmiş, orayı çiğneyen ayaklar ve ayakkabıları kimbilir nereye basmışmış, nafile namaz evlerde, gözlerden uzak ve gizli yerlerde kılınırmış. Peygamberimiz böyle yaparmış, bu namazda bir şov tarafı varmış..."

İslam''a göre yeryüzü mesciddir, temiz olan her yerde namaz kılınır.

Pis olduğu bilinmeyen yer temizdir.

Futbol sâhası hela değildir, elbette temizdir.

Pisliğe basan kimse bir müddet temiz yerde yürüyünce ayakkabılar dince temizlenmiş sayılır.

Müslümanlar Allah''a şükürlerini ifade etmek üzere istedikleri zaman ve yerde, istedikleri kadar namaz kılabilirler, bu meşrudur.

Peygamberimiz nafile (farz ve vacip olmayan) namazları evde, camide, sahrada, bineğinin üstünde... kılmıştır.

Peygamberimiz nafile namazların bir kısmını evlerde kılmamızı isterken "evler mezara dönmesin, oralarda da namaz kılınsın" diye bunu istemiştir. O çağda namaz her yerde kılınıyor, İslam''ın sembolleri âfâkı kaplıyordu. Şimdi mezara dönen yer ev değil, ülke zeminidir.

Bir kimse bir ibadet yaptığında ona "şov yapıyor" demek kötü zandır, kötü zan İslam''da menedilmiş, çirkin bulunmuştur.

Hocalar sahada kılınan namazın doğru ve iyi olmadığını isbata uğraşacak yerde, hem sahada hem de türbünlerde yapılan çeşitli çirkinlikleri dile getirseler bu onlara daha ziyade yakışır.

Kadının laikleşmesi
00:0027/05/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Akademisyen bir köşe yazarı şöyle diyor: "Kentleşme, eğitimin yaygınlaşması, Medeni Yasa, ekonomik gereksinmeler, kültürel değişimler.. derken şimdi kadın toplumsal yaşamın neredeyse tüm kılcal damarlarına nüfuz etmiş durumda. Bu toplumsal yaşamda demokratikleşmeyi, katılımı ve laikleşmeyi de birlikte getirecek bir değişimdir. Kendisiyle aynı işi yapan, aynı sorumlulukları paylaşan, aynı geliri kazanan kadına, ''Mirasta sana yarım pay düşüyor, istersem seni döverim, ticaret davasında erkek varken sen tanıklık yapamazsın, istersem sokağa çıkmana izin vermem,'' diyecek erkek sayısında bir düşme olmalıdır. (''Kadın yönetici fitneye yol açar,'' diye Çiller''in başbakanlığına karşı çıkanlar oldu, ama pek ciddiye alınmadılar. Gerçi Çiller yönetiminin bu yargıyı haklı çıkardığını söylemek de mümkün gözüküyor!) Kızlarımız okumalı ve iş sahibi olarak toplumsal yaşama katılmalıdır. Kadının özgürleşmesi ve toplumun laikleşmesi için daha iyi bir formül bilmiyorum."

Bu ifadeden anlaşıldığına göre yazar, laikliği bir devlet tavrı olarak değil (veya bununla beraber) bireysel bir tutum olarak görüyor. Devletin ve çağdaş toplum hayatının da katkıları/zorlamaları sayesinde kadınların gittikçe laikleşeceklerini, yani hayatlarını yöneten kuralların din ile bağlantısını koparacaklarını bekliyor. Yazara göre bu beklentinin hem meşruiyet hem de imkan yönünden dayanağı ise din kuralları ile çağdaş hayatın bağdaşamaz oluşudur.

Bize göre din kuralları ile çağdaş hayatın bazı yönlerinin bağdaşmaz oluşu din adına bir kusur değildir, dinin varoluş amaçlarından biri de, geldiği ve uygulandığı zamandaki (çağdaki) çirkin, kötü, uygunsuz, İslam insanına yakışmayan kural ve uygulamaları ortadan kaldırmak, ıslah etmek, düzeltmektir. Faizcilik, eşcinsellik, zina, sömürü, alkollü içki ve uyuşturucu kullanımı, kumar, israf, hukuk ve ekonomide adaletsizlik... çağdaş ve yaygın diye dinin de bunlara uyum yapması, bunlarla uzlaşması, bağdaşması beklenemez.

Laik tavırlı bir devlet düzeni içinde başka inanç ve hayat tarzlarına sahip insanlar gibi Müslümanlar''ın da, kendi inanç ve hayat tarzlarını sürdürme imkanları olmalıdır. Bunun ötesi eğitim ve güzellikte, iyilikte yarış meselesidir. Laikleşme adına Müslüman ve dindar kadınların, kendilerine çağdaş diyen diğer kadınlar gibi olmalarını ve yaşamalarını istemek haksızlıktır; din ve vicdan özgürlüğü ilkesi ile bağdaşmaz.

Verilen örneklere gelelim:

İslam miras hukukundaki kadın erkek farkı, yükümlülük ve sorumluluk farkına bağlıdır. Bu ikisi arasında bir denge kurulmuştur.

Müslüman erkek karısına, "canım isterse döverim, dışarı çıkmana izin vermem..." diyemez; bunlar erkeğin canının istemesine bırakılmış değildir. İslam kadın dövmeyi farz veya sünnet kılmıyor ki, bu kötü davranış ortadan kalkınca din gitmiş, laiklik gelmiş olsun. Tam aksine İslam''ın amacı, kadının dövülme ve ezilmesini engellemek olduğu için bunlar gerçekleştikçe İslâmîleşme de gerçekleşmiş olur.

Namaz, öğrenme, ana baba ziyareti gibi dînî ödevler, aile yuvası kurulurken yapılan sözleşmeler, örf ve âdete bağlı uygulamalar, izin konusunda da geçerlidir.

Ticaret davalarında kadının şahitliği, erkeğin bulunmamasına bağlı değildir. Hakkın zayi olmaması için, tanıklığını ifade eden kadının yanında, yanılırsa düzeltmek üzere bir kadının daha bulunması -belki de o günün şartları böyle gerektirdiği için- istenmiştir. Öte yandan kadın mahkemede hakim bile olabilmektedir.

İslam''da kadının devlet başkanı olmasını yasaklayan kesin (ihtilafsız, yorumu tek olan) bir nas yoktur. Ancak uygulamada kadının devlet başkanı olmasına hoş bakılmamış, imkan tanınmamıştır. Çağdaş dünyada devlet başkanı ve başbakan olan kadın sayısı ile erkek sayısı göz önüne alınırsa Müslümanlar''ın tutumlarının çağdaş olduğu da ortaya çıkmaktadır.

Sayın yazara bir bilgi notu vereyim.

İslam''a göre bir Müslüman, bağlayıcı bir din kuralını uygulamaz ise günahkâr olur, inkar ederse (ben bunu kabul etmiyorum derse) Müslümanlık''tan ayrılmış bulunur. Herhangi bir çağdaş uygulamayı, din kaynaklarına göre meşru bulur, yorumla meşrulaştırır ve uygularsa laik olmaz ve dindarlığına da zarar gelmez. Şu halde laik tavırlı bir devlet düzeninde dindar bir Müslüman (kadın ve erkek), bazen devletin -bağlayıcı ve zorlayıcı olmayan- kurallarını uygulamayarak, kendi kurallarına uygun bulduğunu ise uygulayarak dindarca yaşamaya devam eder, edebilir, hayatını yönlendiren din kurallarını başkalarıyla değiştirmek durumunda kalmaz.

Anasayfa
Yazarlar
Hayreddin Karaman
İki mesele
00:003/06/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yurt içinden ve dışından gelen mektuplarda iki konu çok sorulur oldu: Süt bankası ve kiralık rahim (anne).

Süt bankasından maksat, kadınlardan alınan sütlerin, ihtiyacı olan bebeklere verilmek üzere uygun ortamda korunması ve korunduğu ortamdır. Verilen bilgiye göre bu sütler ayrı ayrı verildiği gibi birbirine karıştırılarak da verilmekte, hangi kadının sütünün hangi çocuğa verildiği bilinmemektedir. Başka dinlerde ve topluluklarda "süt anneliği" ve bundan doğan evlenme engeli (süt anne ve bazı yakınları ile onu emenin evlenmesinin haram olması hükmü) bulunmadığı için böyle bir uygulamada sakınca görülmemiş, bebekler için en uygun gıda olan kadın sütünden yararlanmak tercih edilmiştir. İslam''da ise süt anneliği ve bundan doğan evlenme engeli vardır. Bu sebeple bebek, ilk iki yaşı içinde emdiği kadının "süt çocuğu" olur, o kadınla, onun usulü, fürûu ve bazı yan akrabası ile evlenemez. Eskiden emzikli kadınların fazla sütünü alıp uygun bir ortamda korumak ve gerektiğinde ihtiyacı olan bebeklere vermek mümkün değildi, bu yüzden geçmiş fıkıhçılar bu konu üzerinde durmadılar. Günümüzde süt bankası uygulaması başlayınca bazı fıkıhçılar, "sütler birbirine karıştığı ve kimin sütünü kimin emdiği bilinmediği, ayrıce süt kadının memesinden değil, biberon vb. bir şeyden verildiği için bu uygulama sonunda süt anneliği ilişkisi doğmaz" demişler.

Bize göre kimin olduğu bilinmeyen bir kadın sütünü bebeğe vermek için zaruret bulunması; yani verilmediği takdirde çocuk için hayati tehlikenin bulunması gerekir. Bu takdirde süt, zaruret sebebiyle verilmiştir, annenin kim olduğu da bilinmemektedir, insanlar bilmeden yaptıkları şeylerden sorumlu olmazlar. Zaruret hali dışında eğer kadın sütü alınacak ve bebeklere verilmek üzere bir yerde bekletilecekse bu sütün kime veya kimlere ait olduğu hem kabının üzerine hem de uygun bir yere kaydedilmelidir. Süt bir bebeğe verilirse bebeğin de kimlik kayıtları süt anneninkinin yanına kaydedilmeli, ayrıca ailesine bilgi verilmelidir. Bir bebek ayrı zamanlarda veya birbirini takiben birden fazla kadını emse bu kadınların hepsi bebeğin süt annesi olur. Buna göre sütleri karıştırılarak verilmiş kadınlar da verilen bebeğin süt annesi olurlar. Süt anneliğinin oluşmasında etkili/belirleyici olan, sütün bebeğe nereden ve nasıl verildiği değil, sütün bebeğin midesine girmesidir. Süt bankalarından yararlanmak isteyen Müslümanlar''ın bu konularda hassas davranmaları gerekir.

Birbiriyle evli ve normal yoldan çocuk sahibi olamayan bir çift için, erkeğin (kocanın) spermi, karısının yumurtası ve rahimi kullanılmak üzere yapılan tüp bebek uygulamasında sakınca yoktur. Birbiriyle evli olmayan kimselerin yumurta, sperm ve rahimlerini kullanarak tüp bebek uygulaması yapılamaz. Koca yerine bir başka erkeğin spermi, karısı yerine -nikahlısı olmayan- bir başka kadının yumurtası alınamaz veya böyle bir kadının rahimi kullanılamaz. Çünkü İslam''a göre meşru bir çocuk sahibi olmanın yolu, aralarında evlenme engeli bulunmayan bir kadınla bir erkeğin önce evlenmeleri, sonra da bu evlilik içinde çocuk sahibi olmalarıdır. Çocuğun oluşumuna, erkeğin karısı veya kadının kocası olmayan birinin bir unsuru (spermi, yumurtası, rahimi) girerse çocuk bu evli çiftin meşru çocuğu olmaz.

Sperm ve yumurtanın yabancıya ait olamayacağı konusunda görüş birliği vardır. Bazı çağdaş fıkıhçılar, rahim konusunda farklı düşünmekte; tüpte oluşturulan embriyonun, erkek ile evli olmayan bir kadının rahimine yerleştirilmesinin ve böylece çocuk sahibi olmanın da caiz olduğunu, bu takdirde çocuğu doğuran kadının da -süt anne gibi- çocuğun annesi olacağını ileri sürmektedirler. Bize göre yabancı bir erkeğin spermini kadının rahimine koymak caiz değildir. Çift, bir başka kadının rahimini kullanarak çocuk sahibi olmakta ısrarlı iseler (yani kadının rahimi çocuk doğurmaya müsait değilse) bu takdirde yapılacak şey, rahimi kullanılacak kadının da erkek tarafından nikahlanmasıdır. Erkeğin spermi ile aşılanmış yumurtayı, aynı erkeğin ikinci eşinin rahimine yerleştirmekte bir sakınca olmasa gerektir. Doğacak çocuk, doğuranın kocasına ait olduğuna göre her iki kadın da onun (doğan çocuğun) biri öz, diğeri üvey annesi olur, üvey anne ile de evlenmek caiz olmadığı için süt anneliği gibi ayrı bir bağ aramak gerekmez. Müslümanlar''ın bulunduğu bir ülkede "baba ile evli olmayan kadının rahmini kullanmayı mümkün kılan" bir kanun çıkarılacak olursa bu kadınla babanın, ikinci eş olarak evlenmesine de izin verilmelidir. Aksi halde Müslümanlar''ın bu işi, yine "dini nikah veya imam nikahı" denilen özel akitle yapacakları bilinmelidir

İmam Hatipler için yeni baştan
00:0017/06/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Bu ümmet baştaki usûl ve yol ile düzelir" buyurulmuştur. Müslüman ferdi ve topluluğu örnek topluluk (ümmet-i vasat) yapan yol, yöntem, eğitim ne idiyse onu ortaya çıkarıp bugünki hayat ve şartlarımıza uyguladığımız zaman düzelmenin ideal formulünü, yolunu ve modelini bulmuş olacağız.

İmam Hatip Okulları''nın açılmasında ve ilk yıllarında amaç neydi, öğrenciler, öğretmenler ve idareciler nasıldı, veliler ne bekliyor ve ne yapıyorlardı? Bu soruların cevabını arayıp bulmamız ve yeniden o ruha dönmemiz gerekiyor.

Devleti yönetenlerin muhtemelen iki amaçları vardı: Oy almak ve "aydın din adamları" yetiştirmek. Aydın din adamından maksatları da çağın değerlerini, dini kullanarak halka mal etmek isteyen, bunu vazife olarak üstlenmiş bulunan din görevlisi idi.

Halkın amacı ve beklentisi din konusunda kendilerine hizmet verecek, hem öğretecek hem de uygulamada rehberlik edecek din hizmetlisi yetiştirmekti. Bu amaca zaman içinde okumuş dindar vatandaş, bürokrat ve siyasi temsilci... yetiştirme unsurları da eklendi.

Öğrenciler halkın amacına paralel maksat ve niyetler taşıyor, bu beklentiyi gerçekleştirme aşkıyla çaba gösteriyorlardı. İlk sekiz yılında İmam Hatip mezunlarını Ankara''daki yegane İlahiyat Fakültesi bile kabul etmiyordu. Mezunların önünde imamlık ve müezzinlik mesleği dışında bir imkan ve hedef yoktu. Yüksek tahsil yapmak isteyenlerin, hemen bütün derslerden -dışarıdan- imtihana girerek ortayı ve liseyi bitirmeleri gerekiyordu.

Fen ve kültür dersleri hocaları diğer orta öğretim kurumlarından geliyorlardı. Meslek dersi hocaları ise derleme idi; eski Dârulfünun''dan, medreselerden, yurt dışındaki din öğretimi yapan kurumlardan mezun olanları, hususi okuyup yetişmiş bulunanları vardı. Bu hocalar için İmam Hatip okulları yeni bir ümit idi, "Bu iş bitti" dedikleri bir zamanda Mehdi gibi gelip yetişmiş bir güç, bir imdat idi. Çoğu bu duygu ve düşünce içinde, hiçbir şey beklemeden hizmet ediyorlardı.

Halk bu okullara hem çocuklarını veriyordu hem de malı ve bedeni ile yardımcı oluyor, korumak ve geliştirmek için elinden geleni yapıyordu. Baştan beri bu okullara karşı olan malum zihniyet, defalarca okulları kapatmak veya geriye götürmek için teşebbüste bulundu, ancak karşılarında azimli, okullara sahip çıkan, onları kendi evi, iş yeri, mâbedi gibi koruyan halkı buldular ve geriye adım atmak mecburiyetinde kaldılar. İktidara talip olanlar ve iktidarda kalmak isteyenler İmam Hatipler''e dokunmamak ve onları daha iyi imkanlara kavuşturmak mecburiyetinde idiler.

Bir iki parti İslam adına ortaya çıkıncaya kadar İmam Hatip Okulları belli bir partinin tabanına mal edilemiyor, bütün Müslümanlar''ın ortak malı ve değeri olarak görülüyordu; Müslümanlar da -partileri hangisi olursa olsun- İmam Hatipler''e sahip çıkıyorlardı.

İmam Hatip Okulları''nın öğrencisini, hem mesleğe hem de yüksek öğrenime hazırlar hale getirilmesi bazı çevrelere göre bardağı taşıran son damla oldu. Pekçok diğer amiller ve kusurlar yanında işte bu olgu, çeşitli bahaneler ileri sürülerek İmam Hatipler''in sonunu getirme azminin en güçlü motoru olmuştur.

Bugün bazılarına göre İmam Hatipler''in işi bitirilmiştir, bitmiştir, bize göre ise âdeta "daha yeni başlıyoruz". Bitirilen, biten bir şey yoktur; yeter ki biz (İmam Hatipliler ve onlara gönül verenler) bitmeyelim! Ne olmuş, orta kısımları kapanmış; kapansın, temel eğitimin sekizinci sınıfından mezun olanlar da İmam Hatipler''e geliyorlar. Ne olmuş, lisesinden mezun olanlar Milli Eğitim''in ve YÖK''nun haksız karar ve tasarrufları yüzünden istedikleri yüksek öğrenim kurumlarına giremiyorlarmış; olsun, imamlık ve hatiplik gibi çok yüce bir görev imkanı var, yine de iyi çalışıp üniversitelere girenler var, İlâhiyat Fakülteleri var, yurt dışında üniversiteler var, buralarda okumak isteyenlere destek veren hamiyetli Müslümanlar var.

İmam Hatipler öğrencisi ve öğretmenleriyle adam gibi adam olurlarsa halk onları, yine başta olduğu gibi sahiplenir ve yürekler toplu vurdukça onları top ve tüfek sindiremez, ellerinden alınmış bulunan bütün haklarına yeniden kavuşurlar.

Dünyada rüzgâr İmam Hatipliler''in lehine esiyor, demokrasi ve çoğulcu hayat düzeni tektipleştirmeyi dışlıyor, tektipçiler dinozorlaşıyor, işleri de her geçen gün biraz daha zorlaşıyor. Bu rüzgârı da arkasına alıp gemiyi terketmeyenler, doğru bildikleri yönde ilerleyenler er geç hedefe ulaşacaklardır.

İmam Hatiplerimiz''e sahip çıkalım, binalarını koruyalım, kaptırmayalım, bir albümde bütün fiziki imkanları resimleyelim ve tarihe not düşelim, okullara öğrenci bulalım, öğrencileri destekleyelim, mezunlara iş bulalım, yüksek öğrenim yapmak isteyenleri yurt içinde ve yurt dışında destekleyelim ki Allah''ın rahmetine nail olalım!

Günahı kimin boynuna
00:0023/06/2001, Cumartesi
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geçtiğimiz Pazar üniversiteye giriş imtihanı (Öğrenci Seçme Sınavı) yapıldı; baktım, uygulama yönergesinin beş yerinde, Türkiye''nin en önemli ve hayati konusuna yer verilmiş, "imtihana girecek kızların başlarının açık olması gerektiği" tekrarlanmış. İmtihan yöneticileri ve gözeticilerin büyük bir kısmı, en önemli memleket ödevini aşk ve şevk ile yerine getirdiler, kızların başlarını açtırdılar, açmayanları imtihana almadılar. Açıp girenler günahı yönetici ve gözeticilere, bunlar YÖK''e, kurum da -mensupları içinde günaha sevaba inananlar var ise- karar organlarına ve ilahiyatçılara yüklediler, "günahı varsa onların boynuna" dediler.

Gerçekten ortada bir günah var mı?

Evet, hem ayıp, hem kusur, hem de günah var.

Ayıp var; üniversite imtihanına girecek kadar okumuş, öğrenmiş ve daha da okumaya karar vermiş memleket çocuklarının, inançları gereği başlarını örttükleri için öğrenim haklarını ellerinden almak ayıptır; bugün yaşanan dünyada, demokrasi ayıbıdır, insan hakları ayıbıdır, çağdaşlık dışıdır, insanların kılık kıyafetleriyle uğraşma ilkelliğidir.

Burada üniversitelerin, başları örtülü diye kabul etmedikleri kız öğrencilerimiz, Amerika ve Avrupa''nın çeşitli üniversitelerinde başları örtük olarak okuyabildiklerine göre Türkiye''nin yaptığı bir hukuk, bir demokrasi kusurudur, eksikliğidir; böyle kusurları olan bir ülkeyi onlar aralarına almazlar, "kusurlu ülkeler" kategorisine dahil ederler.

Günahtır; çünkü İslam, kadın ve erkek müminlerinden tesettüre uymalarını (belli yerlerini örtmelerini) istemektedir. Bu istek kesin bir emirdir, aykırı davrananlar ilâhî emre karşı çıkmış, ona uymamış olurlar, bilerek ve isteyerek din kuralını çiğnemek ise günahtır.

Bu günahı boyundan boyuna atanların içinden hangileri haklıdır?

Bu soruya cevap vermeden önce bir fıkrayı, biraz yumuşatarak hatırlayalım. Cehennemi teftiş edenler bir mesleğe mensup olanların acılar içinde kıvrandıklarını görünce "Vah vah, ne yaptınız da bu kadar azap çekiyorsunuz?" demişler, günahkârlar ise şu cevabı vermişler: "Bizim durumumuz yine iyi sayılır, siz bir de bizim altımızda olan filan meslek erbabına bakın!" Benim değerlendirmeme göre bu günahkârlar yığınının en altında bazı ilahiyat profesörleri var. Çünkü bu profesörler, hem ilme hem de hukuk ve ahlaka aykırı olarak ısrarla "dinde örtünme yoktur" dediler, başörtüsü zulmüne fetva hazırladılar, destek verdiler. Bu ilme aykırı idi, çünkü din ilminde başörtüsü emri vardı, bu çağa kadar bütün âlimler bu konuda ittifak etmişlerdi, bazı çağdaş yorumcuların (!) temelsiz, yöntemsiz iddiaları müminleri bağlamazdı. Hukuka aykırı idi; çünkü laik demokrasilerde birinin ilmî ve dinî kanâatini başkalarına dayatması caiz değildi, evrensel hukuk bunu kabul edemezdi. Ahlaka aykırı idi; çünkü bu çağdaş fetvayı verenler, dinde başörtüsünün var olduğunu biliyor, basit dünya menfaatleri için bile bile hilaf-ı hakikat açıklamalar yapıyorlardı. Kur''an-ı Kerim''de, insanları yanıltan, eğri yollara yönlendiren toplum önderlerinin acı akıbetlerini dile getiren pekçok âyet vardır.

Boyunlarında ağır vebal ve günah bulunan katmanlardan biri de, laik demokratik bir ülkede, ülkenin selahiyetli makamları "dinde örtünme vardır" dedikleri halde başörtüsünü yasaklayanlar ve bu yasağı uygulayanlardır.

Günahkârlar yığınının en önemli halkası, bu günahları demokratik yoldan engellemeyen, inanmışların dinlerine göre yaşama hakkına sahip olabilmeleri için üzerlerine düşeni yapmayan halktır, inanmışlardır, en azından cami cemaatidir. Seçimler gelip geçiyor, siyasiler -bölgelerine- gelip geçiyor, onlara olmadık yağcılıklar yaparak veya sert çıkarak maddi isteklerini dile getiriyorlar, sıra din ve vicdan özgürlüğü ile ilgili şikayetlere gelince, birisi kalkar da eğile büküle bir şey söylerse "Şimdi sırası mı?" teraneleriyle onu susturuyorlar, susturmazlarsa, sihirbaz siyasetçilerin aldatıcı konuşmalarına ve cevaplarına mukabele etmiyorlar...

Günahın en azı da başını açıp imtihana giren kızlarımıza aittir. Çünkü bunlar kendilerini çaresizlik (zaruret) halinde görmekteler, durumlarını böyle değerlendirmekteler. Bu değerlendirme isabetli de, hatalı da olabilir; işe nefis ve geçici dünya menfaati karışmıyor veya bu amiller ağır basmıyorsa, ortada hafifletici unsurlar var demektir.

Ülkede yoksulluk, işsizlik, yolsuzluk kol geziyor. Gırtlağımıza kadar iç ve dış borç batağına saplanmışız, bu yüzden bağımsızlık ve egemenliğimiz yara almış durumda. Milli değerlerimiz ve bunlar arasında ahlakımız durmadan erozyona uğruyor... Bunca dert ve mesele var iken kendilerini uygar, aydın ve akıllı bilen karar ve icra organlarının/elemanlarının uğraştıkları ve birinci mesele edindikleri şeye bakınca insanın hüngür hüngür gülesi geliyor.

İslamcılık
00:001/07/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslamcılık kelimesine, belli bir dönemde ortaya çıkışını ve çıktığı dönemdeki temsil edilişini/örneklenişini gözönüne alarak "İslam elbisesi giydirilmiş modernizm" mânasını verenler var ise de bana göre İslamcılık, klasik "tecdid" kavramının belli zaman ve mekan şartları içinde temsilinden ibarettir. İslamcılar dinden vazgeçmiyorlar, dini "inanç, ibadet ve ahlak" çerçevesine hapsetmek de istemiyorlar, ancak içinde yaşadıkları zamanda Batı''nın temsil ettiği uygarlık, daha doğrusu bilim ve teknoloji ile bunlara dayalı ekonomik ve askeri gücü de görmezden gelemiyorlar. Batı''nın bu güç ve imkanlarına karşı kendi medeniyetlerinden doğan güç ve imkanlar edinmek yerine, bazı unsurları -İslam''a uygun bularak, uygunlaştırarak, uyarlıyarak- alma yolunu tercih ediyorlar. İslamcılar''da ortak sayılabilecek bir hedef, İslam''ı yabancı katkılardan arındırmak, İslam dünyasını güçlendirmek, birleştirmek ve İslam medeniyetinin nimetlerini insanlığa sunmaktır. Bu hedefi gerçekleştirelim derken iktibaslar yüzünden bir başka karışma ve kirlenmeye de engel olamıyorlar.

İslamcılık kelime ve kavram olarak neden bir asır kadar önce ortaya çıktı? Bu sorunun cevabı, İslamcılığın meşruiyeti bakımından oldukça önemlidir. Bana göre bunun sebebi ihtiyaçtır. Daha önceleri mesela Osmanlı ülkesinde İslam''dan başka bir referans, bir temel değer yoktu ki, İslamcılık diye bir dâva ortaya atılsın. Tanzimat''tan sonra gelişen olaylar, ülkede referanslar ve değerler karmaşasını ve diyalektiğini getirdi, boynuzun kulağı geçmekte olduğunu hisseden bazı Müslüman münevverler de bir tedbir olarak "İslamcılık"ı ortaya koydular.

İslamcılık''a, "İslam''ı fert, cemiyet ve dünyada hakim veya etkili kılma, azami sınırlar içinde hayata sokmak için çaba gösterme dâvası" manasını verdiğimizde bu dâvayı Hz. Peygamber''in (s.a.) başlattığını kabul etmemiz gerekir. O başlatmıştır; çünkü Kur''an bunu emretmektedir.

Laik, seküler, demokratik düzenler günümüz dünyasında ağır basmaya başlayınca bu düzenlerin taraftarları (bu düzenleri ideoloji haline getirmiş olanlar, kendi ideolojilerini korumak için İslam''a savaş ilan edenler, onu dünyanın en önemli tehlikesi olarak gösterenler) ile İslamcılar arasında çatışma da alevlenmiş oldu. Çağdaş İslamcılar iki farklı hedefe yönelmiş idiler: a) Ülkelerinde siyasi ve sosyal düzen olarak da İslam''ı hakim kılmak; bu dâvayı güdenlere göre, İslam devletinde, başka inanç ve hayat tarzlarına sahip olanların da temel insan hakları vardı, genel ahlak "İslam ahlakı" olduğu için buna göre bazı kısıtlamalar sözkonusu olabilirdi, bu da "evrensel insan haklarına" aykırı sayılmazdı. b) Medine Vesikası çerçevesinde kurulan düzene benzer bir düzen kurmak, farklı inanç ve hayat tarzlarına sahip olanlarla ortak bir alan oluşturmak, bu ortak alan dışında grupların kendi inançlarını yaşamalarına imkan tanımak. Birinci hedefe yönelen İslamcılar Pakistan, İran, Sudan gibi ülkelerde önemli tecrübeler yaşadılar. Hem karşıt ideoloji bağlılarının engellemeleri, hem de kendi hataları yüzünden kısmen başarısızlıklar ve strateji değiştirmeler ortaya çıkınca "Siyasal İslam''ın iflas ettiği" açıklandı. Bize göre bu açıklama bir vakıayı değil, bir temenniyi, karşı tarafın hedefini ifade ediyordu. Birinci hedefe yönelen İslamcılar''ın tecrübeleri devam etmektedir ve edecektir, hüküm için vakit erkendir. İkinci hedefe yönelenlerin tecrübeleri de devam etmektedir. Her iki hedef de "Siyasal İslam"dır, içinde Müslümanlar''ın siyasi talepleri vardır. Şu halde ne İslamcılık, ne de siyasal İslam bitmiştir; dünya var oldukça ve bu dünya üzerinde Müslümanlar yaşadıkça onların tek istedikleri, özel alanlarında namaz kılmak olmayacak, Kur''an''ı hayatlarının merkezine yerleştirmek için mücadele edeceklerdir. Bu arzuyu ve uğrunda mücadeleyi istismar ederek toz koparmak, iş kotarmak, kendi ideolojilerini -tek başına- hakim kılmak isteyenlerin yanlışları (!) olmazsa Müslümanlar''ın din özgürlüğü taleplerinin kimseye zararı olmayacaktır.

Temel Meselelerimiz (1)
00:007/07/2001, Cumartesi
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye''nin, Türk dünyasının ve daha genel olarak da İslam dünyasının temel problemlerini kimlik bunalımı, bilimde ve teknolojide geri kalış, ekonomik olarak da kalkınmamışlık şeklinde sıralamak mümkündür. Bu problemlerin çözümü için girişilmesi gereken fikri ve ameli hareket, Batı''da olandan; yani Rönesans ve Aydınlanma''dan farklı olmalıdır; çünkü bu hareketler öncesinde Batı''nın durumu ve içinde bulunduğu problemler ile bugün İslam dünyasının içinde bulunduğu durum ve problemler aynı değildir. Batılı toplumlar bozulmuş bir dinin, bu dini istediği gibi yorumlayıp kullanan kilisenin, kilise ile işbirliği yaparak halkı sömüren, köleleştiren iktidar ve servet sahiplerinin zulmüne, nefes aldırmayan baskısına isyan etmiş, başkaldırmışlardır. Aydınlanma bu isyanın fikri yönünü, Fransız İhtilali ameli yönünü temsil etmektedir. İslam dünyasında mevcut problemlerden sorumlu olan -en azından bir asra yakındır- ne dindir, ne de toprak ve servet sahiplerinin zulmü ve baskısıdır. Sorumlu önce Batı''nın sömürgeci tutumudur, sonra -siyasi sömürgecilik nihayete erince- yine Batı''nın yetiştirip İslam dünyasında işbaşına getirdiği ve ekonomik sömürmede maşa gibi kullandığı bir kısım aydınlar ve yöneticilerdir. Aslında toplumu kendine getirecek, yabancılardan bünyeye sızmış bulunan mikropları temizleyerek hastayı ayağa kaldıracak olanlar bu aydınlardı; ne yazık ki İslam dünyası, kendi aydınlarının inayetine mazhar olacak yerde ihanetine maruz kalmıştır. (İhaneti gerçekleştirenlerin kimi kötü niyetlidir, haindir; kimi ise iyi niyetlidir, toplumu için iyi olanı bulmakta hataya düşmüş, yolunu şaşırmıştır; ıslah için, iyileştirmek için ağaca, uygun aşılar yapmak yerine hurmaya çam aşılamaya kalkmıştır.) Misal olarak Türkiye''yi alalım: Yetmiş yıldır bu ülkede "siyasette, hukukta, eğitimde, ekonomide ve sosyal hayatta" Batı modeli uygulanmaktadır. Artık ne medreseler var, ne tekkeler var, ne şeriat var, ne de saltanat var. Bu dönem içinde en az iki yeni nesil (iki Cumhuriyet nesli) yetişti. Batılılaşma (bu manada çağdaşlaşma) yetmiş yıl boyunca devlet politikası olarak takip edildi. Bütün bunlara rağmen hâlâ bilimde, teknolojide ve ekonomide Avrupa''nın en geri ülkesinden daha geri isek, kapılarında boynu bükük bekliyor, bizi içeri almaları için yalvarıyorsak ortada bir yanlış var demektir. Ölçüsüz vaadlerle iktidara gelip bir şey yapamayınca durmadan geçmiş iktidarları suçlayarak kendine mâzeret arayan siyasiler gibi, bizim aydınlarımız da durmadan şerîati, Osmanlı''yı suçlayacak, geçmişi karalayacak yerde akıl ve insaf ile olanları bir "yeniden gözden geçirmelidirler", "nerede yanlış yaptık" diye düşünmelidirler.

Bizim her alanda kalkınmamız, güçlenmemiz, kazanabilmemiz için Batılı olmaya değil, biz olmaya ihtiyacımız vardır. "Biz olmak", kimliğimizi bulmak, kimlik bunalımını aşmaktır. Kimliğimiz bellidir; biz Müslümanız, İslam ümmetiyiz. Tarihi zaruretlerle ayrı milli devletler oluşturmuş bulunsak da yeniden ümmet caimasını -şu veya bu şekilde- kurabiliriz. Yapılacak şey, yanlış yoldan dönmek, yeniden Müslüman olmak, Müslümanca davranmak ve yaşamaktır. Bunun için gerekli eğitim programını ve seferberliğini yapmaktır. Evet yol budur; çünkü müslüman olmak kainatta her şeyi doğru tanımak, yerine koymaktır. Allah''ı tanımak ve O''na iyi bir kul olabilmek için kendini ve kainatı her an yeniden düşünmek, okumak ve keşfetmektir (düşüncedir, ilmi araştırmadır, bilim üretmektir), insanın ruhu ile bedeni, aşkın boyutu ile toprak boyutu arasında ideal dengeyi kurmaktır, toplumda sosyal adaleti ve refahı gerçekleştirmektir, dünyada hak ve adaletin (insan hak ve hürriyetlerinin) hakim olmasını sağlamaktır (bunun için çalışmaktır, cihaddır), maddi ve manevi değerleri korumak, ruhu ve tabiatı temiz tutmaktır... Bütün bunları yapmayan, yapmak istemeyen, gerçekleştirmenin tedbirlerini almayan, bilmeyen, öğrenmeyen... Müslüman değildir (adı Müslüman olmak yetmez). Müslümanlar''ın elinde yetiştirilecek insan, işlenecek yeraltı ve yerüstü servetleri, yollarına ışık tutacak Kur''an-ı Kerim ve Sünnet, kendilerine örnek olacak Kamil İnsan Son Peygamber vardır. Müslümanlar''da eksik olan şuurdur, kendini ve değerini bilmemektir, kendisi için ve kendinden olan yöneticidir, aydındır. Eğer zinde güçler fırsat verirse dünyanın şurasında veya burasında örnek bir İslam toplumu oluşacak, kültürünü ve medeniyetini tecdid ederek yaşayacak ve dünyaya örnek olacaktır (alternatif medeniyet).

Not: Bu yazı ve gelecek haftaya kalan devamı on yıl önce yazılmıştı, size bugün yazılmış gibi gelmedi mi?

4. Abant Platformu
00:0022/07/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gittikçe gelenekleşen, oturan ve kurumsallaşmaya doğru gelişen Abant Platformu''nun 4.''sü de bu Temmuz ayında yapıldı. Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı''nın başka birkaç sivil toplum kuruluşunun da desteği ile tertiplediği toplantının bu seneki konusu "Çoğulculuk ve Toplumsal Uzlaşma" idi.

Vakıf yalnızca organizasyon ve finansman işini üstleniyor, danışma kurulunun tavsiyeleri istikametinde katılacaklar listesi hazırlanıyor, katılacaklar seçilirken konu ile ilişki, tartışma kültürü, kişinin toplumdaki yeri ve konumu gözönüne alınıyor. Mümkün olduğu kadar farklı görüşleri savunanların biraraya getirilmesine çalışılıyor. Toplantının amacı farklı kimlik ve kişiliklerin yaşadığı, bu farklılık içinde bir birlik ve beraberliğin vâkıa olarak gerçekleştiği ülkemizde "birlik ve beraberliği sağlam bir teorik zemine oturtmak"tır. Bu zeminin "hukukun üstünlüğüne, insan hak ve özgürlüklerine dayalı demokratik, laik bir sistem" olduğu öngörülmektedir. Bundan önceki toplantılarda "din-devlet, akıl-vahiy ilişkileri, hukukun üstünlüğü ve demokrasi konuları görüşüldü. Görüşler ve tartışmalar kitaplaştırıldı, ya ittifakla veya çoğunluğun reyi ile ortaya çıkan sonuçlar da bildiriler halinde kamunun bilgisine sunuldu.

Biz daha önceki yıllarda tartışılan konularda görüş ve düşüncelerimizi yazmıştık. Bu yıl tartışılan konunun ana hatları ile bunlara ilişkin görüşlerimiz şöyledir:

1. Toplumsal uzlaşma: Sağlanan mutabakata göre bundan maksat, farklı toplum kesimlerini birleştirmek, farkları ortadan kaldırmak ve tektip bir toplum yapısı oluşturmak değildir. Uzlaşma, diğer kesimi tanıma, ona hakkını verme, karşılıklı anlayış ve güven içinde birarada yaşamaya karar vermedir.

2. Çoğulculuk: Devletin belli bir dini veya ideolojisi bulunması halinde "farklı kimliklerin, kültür gruplarının eşit hak verme ve değerlendirmeye tâbi tutulmayacakları, devletin dini veya ideolojisi yönünde bir tektipleştirme karar ve faaliyetinin kaçınılmaz olacağı tabîîdir. Modernitenin getirdiği ulus devlet modelinde de kimlik ve nitelikleri ile ulus esas alınmış, ulusal ideoloji yönünde bir tektipleştirme söz ve fiil konusu olmuştur. Buna karşı postmodernite çoğulculuk düşüncesini savunmuştur. Çoğulculuğun felsefi temelinde "bütün din ve düşüncelerin eşitliği" vardır; hiçbir din, düşünce, ahlak diğerinden üstün veya aşağı değildir; hepsi eşit değerdedir ve eşit derecede gerçektir; çünkü mutlak bir gerçeklik ve değer yoktur.

Platformda bu maddenin muhtevası çeşitli başlıklar altında ve farklı yönlerden tartışılmıştır. Bizim inanç, görüş ve değerlendirmemiz şudur:

Dinlerde ve ideolojilerde başkalarına (ötekine) bakışın, öteki ile ilgili değerlendirme ve hak tanımanın olumsuz olduğu, ötekine ya tahammül edilmediği veya geçici olarak tahammül edilse bile tektipleştirme ve değiştirme amacı güdüldüğü bir gerçektir. Ancak din olarak İslam''a geldiğimizde ötekinin varlığının tanındığı, din ve ahlakına göre ona bir değer verildiği, temel insan haklarından onun da eşit olarak yararlanmasının sağlandığı görülmektedir. Bu iddiamızın delili hem teorik bilgiler hem de uzun İslam tarihi boyunca görülen uygulamadır. Bir Müslüman''a göre onun inancı mutlak hakikati yansıtır, ahlakı ve hayat tarzı da buna zıt olanlardan güzeldir, değerlidir. Tevhid ile şirk, evlilik ile zina, helal kazanç ile haram eşit değildir. Ancak yine bir Müslüman''a göre kendisi gibi inanmayan ve yaşamayanların da topluluk içinde, temel insan haklarından yararlanarak yaşama hakları vardır. İslam''daki çoğulculuğu ve toplumsal uzlaşmayı bu çerçeve içinde anlamak gerekir.

3. Farklılıklar ve kamusal alan: Platformda çok tartışılan ve mutabakat sağlanamayan bir konu da farklılıkların kamusal alana yansıması, burada temsil edilmesidir. Az sayıda katılımcıya göre kamusal alanda "yurttaşık" dışında bir kimlik yoktur ve olamaz; kamusal alan "dilsiz, dinsiz, ahlaksız, etnik aidiyetsiz...dir." Ben bu yaklaşıma karşı şunu söyledim: "Böyle bir kamusal alanda yalnızca İslam değil, insan da yoktur." Katılımcıların çoğuna göre kamusal alana farklı kimliklerin, kültürlerin, taleplerin yansıması mümkündür, çoğulculuk kamusal alanın kimliklerden arındırılması ve farklılıkların yalnızca özel alanda tanınması ile gerçekleşemez; çünkü mevcut şartlarda özel alan diye bir şey kalmamaktadır. Tartışılması gereken husus, farklılıkların kamusal alana nasıl taşınacağıdır. Hâlâ birlik ve beraberliğimizi sağlayan ortak tarihi ve kültürel değerlerimiz bu konuda rehber olabilecek niteliktedir.

Bana göre demokrasiye ve çoğulculuğa aykırı olan şey, belli bir kuralı veya değeri ötekine dayatmak, onu uyum göstermeye ve değişmeye zorlamaktır. Dayatma ve zorlama bulunmadığı takdirde devletin farklı kesimlere haklar tanıması, yalnızca onların yararlanabileceği, başkalarını mecbur etmeyen düzenlemeler yapması demokrasiye, insan haklarına ve çoğulculuğa aykırı olmak bir yana bunların gereğidir.

Siyasi sorular
00:0029/07/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bugünlerde nerede birkaç kişi ile bir araya gelsem siyasi sorular arka arkaya sıralanıyor:

-Nihayet olan oldu, parti bölündü.

-Gelenekçiler (yaşlılar) bir tarafa çekilip gençlere imkan ve fırsat verselerdi ne olurdu?

-Filan gitmiş filanlarla anlaşmış, dâvayı satmış diyorlar, siz ne dersiniz?

-Bu bir ihanet ve itaatsizlik değil midir, böyle bir davranış meşru olur mu?

Daha nice sorular, değerlendirmeler, zanlar ve tahminler...

Daha önce birkaç defa yazdım, laik, çok partili demokratik cumhuriyet sisteminde hangi dinden, mezhepten, gruptan olursa olsun bir araya gelip parti kuranlar, mevcut sistemin kabul edebileceği bir program sunarak siyaset yapanlar, bu sistem içinde, sistemin kurallarına göre ve izin verdiği sınırlar içinde siyaset yaparlar. Bu siyaseti, başka din ve sistemlerin siyaset kuralları ile karıştırmamak gerekir. Siyasi grupların maksatları, kendi din, ideoloji ve dünya görüşlerine hizmet olabilir, ama bu maksat, yukarıdaki gerçeği değiştirmez. İslam''dan bir örnek vermek gerekirse mevcut sistemde parti kuran ve lider olan kişi ne halifedir, ne de halife namzedidir; laik demokratik cumhuriyette iktidara talip olan bir partinin başkanıdır. Kendi değerleri ve amaçları ile mevcut sistemin vazgeçilmez ilkeleri arasında sıkışıp kalan lider ve partililer çeşitli taktikler uygular, yol ve yönteme başvururlar. Bunların tamamını İslam''ın zaruret kuralı içine soksak bile ortada bir ictihad vardır; bu da isabetli de hatalı da olabilir. Bir partili siyaset tarzını veya belli bir kararı ve davranışı hatalı bulur da ona itiraz ederse, onu değiştirmek için mücadele ederse ne hiyanet etmiş olur, ne ülü''l-emre itaatsizlik söz konusudur.

Daha özelde şunları söylemek mümkün ve belki faydalıdır:

Siyaset tarzı ve aktörlerin değişimi parti içinde gerçekleşebilseydi bölünme olmazdı, gerçekleşemedi, bölünme oldu, şimdi ah tuh demenin faydası yoktur.

Dün bir yola başkoymuş, birbirlerine inanmış ve güvenmiş, aralarında akrabalık derecesinde yakınlık, sevgi ve saygı oluşmuş kimseler, siyasi faaliyette (amaçlar, usul, öncelikler, çözümler, aktörler... gibi konularda) görüş ayrılığına düştüler ve bunu da başka türlü gideremeyerek farklı partilerde siyasete karar verdiler diye tu kaka yapılamazlar. Önceki duygu ve ilişkileri samimi inanç ve değerlendirmelere dayanıyorduysa şimdi de ancak birbiriyle dost olabilirler. İthamlar, iftiralar, karalamalar, düşmanca tavır alışlar asla tasvip edilemez. Şimdi bir yarış başlamıştır, bu yarışta geçer akça, tabanı ikna edecek kadro, program, hedefler, öncelikli meseleler ve çözüm tarzlarıdır. Bunları bir tarafa bırakıp atışmaya girişmek veya bazı tabuları kullanmak/istismar etmek ahlaki değildir. Dileriz iki taraf da bunları yapmaz.

Tabana gelince: Dün kendilerine beraber gelen, kurşundan bir duvar gibi elele, gönül gönüle gelen kimselerin bugün siyasi görüş ayrılığına düşmüş olmaları ve farklı gruplar/partiler halinde gelmeleri tabanın aklını karıştırmamalıdır. Bu bir siyasi görüş ve ictihad farkıdır. Dün bu partiye oy vermiş olan taban bugün iki gruptan birine -veya başkalarına- oy verecektir. Tercih objektif bilgiye ve ikna olmaya dayanacak, bilinçli olacaktır. İyi niyet, millet ve memleketin menfaati esas olduktan sonra (tabanda da bu düşünce hakim ise) sandıkta ayrılanlar camide, cemaatte, ictimai hayatta birleşecek, kardeşçe duygular içinde dayanışmaya devam edeceklerdir, etmelidirler.

Bu bir ahlak imtihanıdır, bu imtihanı kazanmak seçim kazanmaktan daha önemlidir.

İki milyon dolar için
00:005/08/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son yıllarda ülkenin ve ekonominin kötü idaresinin halkımıza 200 milyar dolara malolduğu, bu işi bilenler tarafından defalarca ifade edildi. İşi ehline verdiğimiz, genel ve siyasi ahlakı öncelikli liyakat ölçüsü olarak aldığımız takdirde önce kayıplardan (kaybetmeyerek) kazanacağız, sonra da milli servetimizi artırarak kazanacağız. Sorumlular asıl bu problemin üzerine eğilecekleri yerde bakın, para kazanmak için hangi yola başvurmuşlar.

"Geçen yıl 6 Eylül''de 800 gay (eşcinsel), Tura Gemi Acentesi''ne bağlı Olympie Voyager gemisiyle Kuşadası''na gelmiş, Efes ve Meryemana''yı ziyaret için yola çıktıktan kısa süre sonra durdurulup geri çevrilmiş. Zorla gemilere bindirilmeleri uluslararası skandala yol açan gay''ler, Arap ülkelerinde bile böyle bir yasakla karşılaşmadıklarını belirterek tepki göstermişler. Kuşadası Belediye Başkanı''nın limanda çiçeklerle ziyaret ederek özür dilediği gay''ler, İstanbul''da kırmızı halılar ve lokumlarla karşılanmış, İçişleri Bakanlığı, Türkiye''ye toplu girişi engelleyen genelgenin kaldırıldığını açıklamış. Yasağın kalkması üzerine seyahat acenteleri de ABD''deki gay kulüplerine yazı göndererek özür dilemiş ve Türkiye''ye gelmeleri durumunda en iyi şekilde ağırlanacaklarını bildirmişler. Bu gelişmelerin ardından Türk seyahat acentelerine yanıt veren gay kulüpleri bu yıl 2000''in üzerinde eşcinsel turisti getireceklerini belirtmişler. Ancak bu gerçekleşmemiş, eşcinseller Yunanistan''da kalacak, Türkiye''ye küçük gruplar halinde girecek ve para harcamadan döneceklermiş, bu sebeple Türkiye bu yıl 2 milyon dolar zarara uğramış..."

Bu habere göre Türkiye, önce kendine yakışanı, ahlak ve geleneğine uygun olanı yapmış, ahlaksızlıklarını açıklayarak ve kendi aralarında bir grup oluşturarak ülkemize turist olarak gelmek ve burada da mel''anetlerini icra etmek isteyen eşcinselleri geri çevirmiş. Fakat sonradan nerelerden hangi rüzgâr esti ise ilgililer yaptıklarına pişman edilmişler, mevzuatı veya kararı değiştirmişler, eşcinsellerden özür dilemişler... bütün bunlar 2 milyon dolar kazanmak içinmiş.

Bir İslam ülkesi olan Türkiye, liberalizm, kapitalizm, insan hakları, çoğulculuk, küreselleşme ve daha bilmem neler adına -ya bu kavramları yörüngesinden saptırarak veya kötü maksatlar için kullanarak- kutsal kitapların lanetlediği bir fiili âdet haline getirmiş kimselere (eşcinsellere, karı koca gibi yaşayan erkeklere), 2 milyon dolar kazanmak için hizmet edecek duruma geldiyse, bizim haberimiz olmadan çok şey olmuş, altımız oyulmuş demektir. Ama gerçek bu değildir, Türkiye halkı bu duruma düşmemiştir, hâlâ başta dinleri olmak üzere geleneklerine ve değerlerine bağlıdır, bir eşcinsele kız vermez, bir eşcinsel ile arkadaşlık etmez, bir eşcinseli, normal insanlara denk tutmaz... Durum böyle olunca bu halkın temsilcileri, onlar adına mevzuat çıkaran, karar alan, halılar üzerinde çiçeklerle eşcinselleri karşılayan, özür dileyen kimseler acaba kimleri temsil ediyorlar? Yaptıklarını halkın onaylayıp onaylamadığını nereden biliyorlar? Anket mi yaptılar, araştırma sonuçlarını mı gördüler? Diyelim ki bir grup menfaatçi, ahlaka ve maneviyata arkasını dönerek böyle bir hizmeti üslenmeye talip olmuş; bu ülke onların babalarının mülkü mü? Ülkeye kabul ederken, ülke adına hareket ederken ülke bütününe danışmak, çoğunluğun tasvibini almak gerekmez mi?

İnsan hakları ve çoğulculuk, çoğunluğun ağzına kilit vurmak, hayatına anlam veren değerlerini çürütmek ve azınlığın (bir avuç aykırının) giderek ülkenin kimliğini belirlemesini sağlamak için kullanılacaksa, çoğunluğun hak ve değerlerine sahip çıkması zorunlu hale gelir. Eğer çoğunluk üzerine düşeni yapmaz, maddi ve manevi varlığını tehdit eden gelişmeler karşısında hareketsiz kalırsa geleceği de olamaz.

İçki servisi ve belediyeler
00:0012/08/2001, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden kendi inançlarını (Müslümanlıklarını) olabildiğince tam yaşamak isteyenlerin kamu hizmetinde/görevinde veya iktidarda olmaları halinde ya inanç veya uygulama olarak İslam''dan uzak olanların itiraz sesleri yükseliyor: Bunlar demokrasiyi (şeriat düzenine geçiş için) araç olarak kullanırlar, demokratız demeleri samimi değildir, fırsat bulduklarında kendileri gibi inanmayan ve yaşamayanların hak ve özgürlüklerini kısıtlar, hatta tamamen ellerinden alırlar, bunlara fırsat vermemeli, dolayısıyla kendilerine kamu hizmeti, görevi ve iktidar da verilmemelidir...

Bu itirazı seslendirenler insan haklarına saygılı ve demokrat olduklarını söylüyor, bu değerleri korumak için inananların hak ve özgürlüklerini kısıtlamayı caiz görüyorlar. Eğer ortada gerçek, ciddi ve fiilî veya hemen fiile dönüşebilir bir tehlike olsa, birileri memur veya yönetici olduğunda, iktidara geldiğinde başka birilerinin hak ve özgürlüklerinin son bulacağı kesin veya ona yakın ihtimal içinde bulunsa bu refleksi makul görmek mümkündür. Ancak kesin olan bir vehimden, anlamsız ve temelsiz bir korkudan ibaret; böyle bir dayanaktan yola çıkarak hak ve özgürlük kısıtlamak ise demokrasi ve insan haklarına saygı ile birlikte olamaz.

İstanbul Büyükşehir yönetimini, yukarıda tanımladığım türden Müslümanlar kazanınca birkaç hafta sokaklar çeşitli dedikodularla çalkalandı: Otobüslere başı açık olanlar alınmayacakmış, ince çorap giyenlerin bacaklarına jilet vuracaklarmış, bunlar şöyle yapacaklar, böyle edeceklermiş... Birkaç hafta sonra balonlar, söndü, yalancıların mumları karardı, İstanbul''a on yıllardır yapılmayan hizmetler yapıldı, ülkemizde ve çağımızda olabileceği kadar da dürüst bir yönetim örneği sergilendi.

O günden bugüne İstanbul ve benzeri yerlerde Müslüman dünya görüşüne sahip ekiplerce yürütülen yerel yönetimler değerlendirilirken bir tenkit üzerinde ısrar edildi: "Bunlar, bazı kamuya açık yerlerinde (lokantalarda, konaklarda) içki servisi yapmadılar, içki isteyen vatandaşların bu arzularını yerine getirmediler; işte bu onların kusurudur, içki vermeleri gerekirdi..." dediler. Bunu diyenler farkında olarak veya olmayarak bir kesimin arzusunu, hak ve özgürlüğünü diğer kesiminkine tercih ediyorlardı. Çünkü dinin emir ve yasakları konusunda hassas olan Müslümanlar içki içilen yerde oturamaz, yeyip içemez, huzur bulamazlar. Ya oralardan mahrum olacaklar, ya başkaları onların bu hassasiyetlerine saygı gösterecek, yahut da bir kesim diğer kesime karşı en azından kalben nefret duyacaktır. Türkiye''de uzun yıllar içenlerin hak ve özgürlüğü diğerlerine tercih edildi, içmeyen ve içmek haramdır diyenlere "ya sev, ya terk et" denildi. Halbuki onlar da ikinci sınıf vatandaş değildi, onların da güzel yerlerde oturmak, yemek, içmek ve dinlenmek hakları vardı. Bir orta yol bulunabilirdi, bazı yerlerde içki verilmez, oraya herkesin gelip yararlanması sağlanır, ille de içmek isteyenlere başka mekanlarda bu imkan tanınırdı. İşte uygulamada hassas Müslümanlar bu orta yolu bulup uyguladılar, yıllarca o güzel yerlerden mahrum olanların da yararlanmasına imkan verdiler.

Hep hoşgörüden, çoğulcu yaşama tarzından, başkalarının hak ve özgürlüğüne zarar vermemeye itina göstermekten söz ediliyor. Bunlar, bir tarafın "olmazsa olmaz neviden olmayan" arzularını yerine getirip, diğerlerini mahrum etmekle gerçekleşmez, tarafların ortaklaşa yaşayabilecekleri ortamlar ile her bir grubun kendi inanç ve dünya görüşü çerçevesinde yaşayabileceği zeminleri oluşturmakla gerçekleşir. İşlediğimiz konuda hoşgörü ve fedakârlık içmeyene değil, içene düşer, çünkü içen bunu başka yerde yapabilir, belli bir yerde başkalarının inançlarına saygı göstererek terkettiğinde maddi ve manevi olarak zarar görmez. İçmeyen ve içmeyi haram sayanlar ise yanlarında içen Müslüman''a hoşgörülü olamazlar, onların yanında huzur içinde oturamazlar ve bu duygular, davranışlar canları böyle istediği için değil, onların hayatlarını mânalandıran inançları yüzündendir, bundan kaynaklanmaktadır.

Dayatma yoluyla tek tip insan yaratacağız diye insanımızın gönüllerini ve bedenlerini parçalayanlar meseleye bir de yukarıda yazılanlar köşesinden baksınlar.

Siyasal İslam
23:0025/08/2001, Cumartesi
G: 13/09/2019, Cuma
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam kelimesine "siyasal, liberal, köktenci, ılımlı" gibi kelimeleri, başkaları böyle yapıyor diye değil de bilerek ekleyenler, Müslümanlar'ın kafalarını karıştırmak, din özgürlüklerini kısıtlamak ve onları yönlendirmek istiyor olmalılar. İslam hakkında doğru ve yeterli bilgiye sahip olanlar, birden fazla İslam bulunmadığını, Allah'ın Hz. Muhammed'e vahyettiği ve onbeş asırdır yaşanan bir tek İslam'ın mevcut olduğunu, onun olmazsa olmaz kurallarının ve parçalarının eksiltilemeyeceğini, değiştirilemeyeceğini, değişime açık bulunan kurallarının değişmesi halinde de ortaya -adı da değişen- yeni bir İslam'ın çıkmayacağını bilirler. İslam'da değişmeye açık bulunan kurallar ancak ictihadla değişir. İctihad da birinci sınıf Müslüman alimler tarafından yapılabilir. İctihad, kendileri Müslüman olmayan veya Müslüman olup da dinin kurallarına göre yaşamaktan yan çizen (fasık) kimselerin arzuları yerine gelsin ve onların beğenecekleri, işlerine gelen, kendilerini rahatsız etmeyen bir İslam ortaya çıksın diye yapılmaz, ictihad alim için veya Müslüman halk için -onların dine göre yaşamalarını mümkün kılmak, problemlerini çözmek ve din hayatını kolaylaştırmak... için- yapılır.
İctihad yoluyla İslam'ın, siyasetle alâkasını kesmek ve sıfırlamak mümkün değildir; çünkü Müslümanlar, hayatlarının bütününde -hem özel hem kamusal hayatlarında- Allah'ın irade ve rızasına uygun yaşamak mecburiyetindedirler. Allah'ın irade ve rızasını, neyi istediği ve neden hoşnut kaldığını anlamanın yolu O'nun kitabına ve Peygamberi'nin (s.a.) açıklama ve uygulamalarına bakmaktır, yani vahyi referans olarak almaktır. Müslümanlar'ın, ülü'l-emr diye bilinen yöneticileri de vahyi temel kaynak olarak almaya din yönünden mecburdurlar. Klasik İslam siyaset bilimi kaynakları, vahyi kaale almayan, din kurallarına uymayan yöneticinin görevden alınmasının farz olduğunda ittifak etmişlerdir; tartışılan husus bunun ne zaman ve nasıl yapılacağı konusudur. Şu halde İslam'ın bir siyasal olanı, bir de böyle olmayanı, Müslüman'ın da bir köktencisi bir de daldan veya yapraktancısı yoktur.Müslüman bir siyasetçinin, İslam'a göre meşru ve makbul (kabul edilebilir) olan değişmesi, her işinde olduğu gibi siyaset işinde de Allah rızasına uygun faaliyet gösterme yolunda ilerlerken güç, imkan ve şartları göz önüne alarak gerekli stratejik ve taktik değişiklikleri yapmasından ibarettir. Allah kullarını, güçlerinin yetmediği veya faydası zararından çok olan şeyleri yapmakla yükümlü kılmamıştır. "Emir bilmaruf..." denilen dinî ve ahlakî denetim ve iyileştirme yükümlülüğünü örnek alırsak, yaptırım uygulayarak bu vazifeyi yapmak devlete veya görevli sivil kuruma (hisbe) aittir, dil ve gönül yoluyla yapmak ise -güç ve imkanlara göre- müminlere düşer. Eli ile düzeltemeyen dili ile, bunu da yapamayan gönül ilişkisi ve duygu yoluyla bir şeyler yapmaya çalışır. Keza ibadetlerle veya haram helal konularıyla ilgili bir yanlışı düzeltme teşebbüsü kişinin imanına zarar verecekse bundan vazgeçilir, imanını koruması tercih edilir. Her iki durumda da işin gereğine göre hareket eden mümine "değiştin" denemez, dinine de yeni bir isim verilemez.Farklı inanç ve hayat tarzlarını benimsemiş insanların bir arada yaşadığı bir toplumda Müslümanlar için en iyisi, kendi ahlak anlayışlarına aykırı davranışlara, kamuya açık alanlarda izin verilmemesidir. Günah ve ayıp olan davranışların -olacaksa- gizli, erdemli davranışların ise açık olmasıdır. En kötüsü, başkaları kendi inanç ve dünya görüşlerine uygun hayat tarzlarını serbestçe yaşarken ve bu yüzden hiçbir hak kaybına uğramazken Müslümanlar'ın inançlarına uygun yaşamalarına izin verilmemesi, eğer bunda ısrar ederlerse bazı haklardan mahrum bırakılmalarıdır. Ortası ise herkesin, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermedikleri sürece kendi inancına, dünya görüşüne ve ahlak anlayışına göre serbest yaşamasıdır. En iyiyi veya ortayı sağlamak ve kötüyü engellemek üzere, ülkenin siyasi rejimi, imkan ve şartları içinde siyaset yapmak, bunu yapanların İslam inanç, ahlak ve değerler sisteminden ayrılması ve bu mânada değişmesi demek değildir

Ölülere saygı gösterilmeliymiş, ya dirilere!
00:002/09/2001, Pazar
G: 13/09/2019, Cuma
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Temelli, düzenli ve ilkeli bir eğitim yerine "uydum kalabalığa, el ne yaparsa biz de onu yaparız" kabilinden bir eğitim anlayışı sürdüğü müddetçe çelişkiler de kaçınılmazdır. Bunlardan birini daha son günlerde gündemi işgal eden elim cinayet sebebiyle görüyoruz. Bir özel TV ekranında, cinayetin işlendiği mezarlık gösteriliyor, mezar taşlarına uygunsuz yazılar yazılmış, bazı çiftler, kendilerini daha iyi gizleyen mezarları seçmiş, uygun bir yerine oturmuş veya uzanmış, uygunsuz davranışlarda bulunuyorlar... Haber spikeri güya ısyan ediyor, halkı ve yöneticileri insafa, edebe, ilgiye davet ediyor, "mezarlarımıza sahip çıkın, ölülerimize saygı gösterin, bu durumdan utanıyoruz..." diyor. Bu ısyan yerinde olmakla beraber o spikerin, çalıştığı televizyonun ve benzerlerinin, "dirilere, yaşayanlara saygı bakımından neden gevşek, vurdumduymaz olduklarını, bu bakımdan çifte standarda düştüklerini" anlamak zorlaşıyor veya kolayca anlayanlarda buruk bir tebessüm oluşuyor.
Ölüye saygı sebebiyle kabristanda, sevişmek, öpüşmek, içmek, kumar oynamak gibi günah ve ayıp olan şeyleri yapmamak, yapılmasını kınamak ve yasaklamak üç sebebe dayanabilir: 1. Bunlar dince günahtır, ahlakça ayıptır, kabristanda günah ve ayıp olan şeyleri yapmak caiz değildir. 2. Ölüler bu gibi davranışlardan rahatsız olurlar. 3. Gelenek ve göreneklerimize göre kabristanlarda bu gibi fiiller çirkin görülmüştür.Aynı fiilleri yaşayanların yanında, gördükleri ve bulundukları yerlerde (özel mekanlarda değil de kamuya açık yerlerde) yapmak caiz, mübah, ahlaka, gelenek ve göreneklerimize uygun mudur ki buna itiraz ve isyan edilmiyor? Üç sebebi bir de dirilere uygulayalım:Evli olmayanların evliler gibi yaşaması, yarı çıplak elele, omuz omuza dolaşması, daha ileri seviyelerde temasları dinimizce günahtır, ahlak anlayışımıza göre ayıptır, çirkindir, rezalettir. Bunların açıkça yapıldığını gören müminler ya engellemek veya protesto etmek, olumsuz tavır takınmak durumundadırlar.Bu gibi davranışlardan ölüler değil, hassas müslüman diriler rahatsız olurlar.Gelenek ve göreneklerimize göre bu davranışlar, yalnızca kabristanlarda değil, kamuya açık olan her yerde ayıp, çirkin ve rezalet olarak değerlendirilmiştir ve muamele görmüştür. Kozmopolit, iğdişleşmiş, uyuşmuş, sinmiş, böylece medenileşmiş (!) büyük şehirlerden küçüklerine, ilçe ve kasabalara, köylere doğru gidildikçe bu davranışların, azdan çoğa değişen şiddetlerle reddedildiği, engellendiği görülür; işte bu tepkinin verildiği yerler; yani Anadolu'nun çok yeri hala biz olan, biz kalan, bizim öz değerlerimizi temsil eden yerlerdir.Kabristanlarda ölülere saygı gösterilmesini isteyen, bunu isterken manevi değerlerimizi kullanan televizyonlar, küçük büyük herkesin seyrettiği yayınlarında zinayı (evli olmayanların sevişmelerini, beraber olmalarını, evli gibi yaşamalarını) allayıp pullayarak, hiçbir olumsuz değerlendirme yapmadan (ayıplamadan, kınamadan) vermiyorlar mı? Böylece zinayı, meşru olmayan ilişkiyi teşvik etmiyorlar mı? Bu yoldan kenar mahalle çocuklarını (medeni yollardan karşı cinsle tanışıp kolayca zina etme imkanından mahrum olanları) tahrik edip sonra da bunların taciz cinsinden suçlarını ayıplayarak, kınayarak tekrar be tekrar yayınlamıyorlar mı? Öyle anlaşılıyor ki her şey reyting için, para için, daha fazla kazanmak için; manevi değerlere sığınmak da, kabristanlara saygı istemek de, paparazi yayınları da, zeminini oluşturmaya katkı sağladıkları adi suçları ve suçluları teşhir de para için, hiçbiri samimi değil, hiçbirinin dini, ahlaki, milli bir saiki yok.Milyonların inançları ve buna dayalı hayat tarzları gereği rahatsız olmalarına aldırmayanlar, "kamuya açık yerlerde dinî kimliği açığa vuran semboller kullanmak diğer inanç sahiplerini rahatsız eder ve özgürlüklerine zarar verir" diyerek okullarda, dairelerde başörtüsünü yasaklıyorlar. Bu da çok açık ve çarpıcı bir çelişki, bir çifte standart örneğidir. Başını örten müslüman başkalarını/örtmeyenleri buna mecbur etmiyor, başını açan ve başkalarının da başlarını açmalarını isteyen ise buna mecbur ediyor; mecbur etmeyen ve etmemek mi özgürlüğe zarar verir, mecbur etmek mi? Taassup, dar görüşlülük, ideolojik saplantı insan mantığını ve vicdanını bu kadar işlemez kılabiliyor demek ki, hayret doğrusu!

.Ulusal Güvenlik
00:009/09/2001, Pazar
G: 13/09/2019, Cuma
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ulusal güvenlik, ulusa yönelik tehlikeleri belirlemeyi, bunlara karşı alınacak tedbirleri ve bu tedbirlerle ilgili kararları alacak, uygulamayı yapacak kurumları içeren bir kavramdır.
Ulusa yönelik tehlikeleri, bunların önem sırasını ve alınacak tedbirleri kim, hangi kurum ve kuruluş belirleyecektir? Şüphe yok ki, ulus adına, ulustan aldığı yetki ile ona vekaleten karar alma selahiyetine sahip olan kurum; bu da demokrasilerde yalnızca siyaset kurumudur, seçilmişlerdir, iktidarı ve muhalefeti ile meclistir. Siyaset kurumu dışında kalan bürokratlar ile sivil toplum örgütlerinin fonksiyonları farklıdır. Sivil ve asker memurlar, karar alma durumunda olan kurumun isteği üzerine -veya önceden çıkarılmış kanun, alınmış karar gereği- raporlar hazırlar, bilgi verir, görüş bildirirler, alınan kararları uygularlar. Sivil toplum örgütleri ise -bir mânada siyaset kurumunun parçası olarak- ulusal güvenlik bakımından iktidarların aldığı kararları, uygulamaya koydukları tedbirleri izler, denetler, takdir, teşvik, tenkit, protesto... ederler. Ulusun, kendini yönetmesi (güvenlik tedbirleri almak da buna dahildir) için seçtiği siyasiler (meclis) dışında bir resmi veya sivil şahsın ve kurumun, "rapor, bilgi, fikir verme ve görüş bildirme" haricinde, ulusa yönelik tehlikeler ve alınacak tedbirler konusunda, seçilmişlerin iradesini sınırlayacak, baskı altına alacak ve yönlendirecek bir faaliyette bulunmaları, hem demokrasiye, hem de ulusal güvenliğe aykırı olur, zarar verir. Çünkü günümüzde ulusal güvenlik kavramı o kadar genişletilmiştir ki, bunu siyaset kurumunun elinden aldığınız zaman geriye hemen hiçbi siyasi faaliyet alanı kalmamaktadır. Bu da siyaseti seçilmişlerin elinden almak, atanmışlara -veya kendilerini atamışlara(!)- vermek demektir.Güvenlik tehlikenin karşıtıdır, tehlike de ulusun maddi ve manevi varlığının fiilen zarar görmesi veya zarar görmesi ihtimalinin (vehminin değil) bulunmasıdır. "Ulus için neyin faydalı ve neyin de zararlı olduğuna kim karar verecektir?" Soruyu bu şekilde bir daha sormuş olalım. İnsanı birey olarak alırsanız, yetişkin bireylerin kendileri, henüz reşid olmamış çocukların ise hukuki temsilcileri, kendileri için faydalı veya zararlı olanı belirleme hak ve yetkisine sahiptirler. Nasıl yetişkin bireyin yetki vermediği birisi, onun için faydalı, doğru ve iyi olan şeye ve davranışa karar verme hakkına sahip değilse, yetişkin bireylerin ve himayelerinde olanların oluşturdukları ulus hakkında faydalı, iyi, uygun ve doğru olan şeye/davranışa/uygulamaya karar verme hakkına da, onlardan başkası (dolayısıyla ulusun yetki verdiği siyaset kurumundan başkası) sahip olamaz. Sahip olsun derseniz o sistemin adı demokrasi değildir, o güvenlik de ulusal (milli) değil, kendini milletin vasisi sayan bir avuç "kerameti kendinden menkul" çok bilmişlerin güvenliğidir.Bazı uygulama örnekleri konuyu daha açık hale getirebilir:Son birkaç yıldır ülkeye yönelen en büyük ve öncelikli tehlikenin ne olduğu konusunda, seçilmişler ile atanmış veya kendini atamışlar arasında görüş ayrılıkları vardır. Seçilmişler ile bazı sivil toplum örgütleri ülkemize yönelik tehlikeleri "hak ve özgürlüklerin demokrasiye sığmayacak ölçüde kısıtlanması, borç batağı, gelir dağılımındaki adaletsizlik, ahlaki çöküntü, kötü ekonomi yönetimi, buna bağlı olan işsizlik, açlık ve sefalet, uluslararası ilişkilerde yalnızlaşma" olarak sıralamakta iken mesela milli güvenlik kurulu -ki, bu kurulda hakimiyet, hem kuruluş satüsü hem de sivil üyelerin ürkeklik ve korkaklığı yüzünden seçilmişlerin değildir- irtica ve bölücülüğe ağırlık vermiş, bu tehlikeleri olduğundan büyük göstermiş, ağırlıklı ve millete pahalıya mal olan, zarar veren tedbirleri bunlara yöneltmiş, diğer/asıl tehdit ve tehlikeleri gölgede bırakmış, görmemiş, görmezden gelmiştir.Bu konuda tartışılması gereken bir sürü mesele daha vardır: Küreselleşme olgusu karşısında güvenliğin ve güvenlik tedbirlerinin ulusla sınırlanması doğru mudur, vakıaya uygun mudur? İçerideki tehlikeler bile kökeni, dinamikleri ve tahrikleri bakımından içeriden midir? Menfaatlerini küreselleştiren uluslararası güç odakları, ulusların güçlü, huzurlu ve mutlu olmalarını, milli politikalar oluşturmalarını ve bu politikalarda -küresel güç ve menfaat odaklarının çıkarları ile çatışsa bile- ısrar etmelerine izin verirler mi? Vermezlerse -ulusal güvenlik kurumlarını yönlendirmek de dahil olmak üzere- neler yaparlar ve yapıyorlar? Bu durum karşısında küçük ve zayıf ulusların ne yapmaları gerekir?

.Avrupa İslam Üniversitesi
00:0023/09/2001, Pazar
G: 16/09/2019, Pazartesi
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hollanda'da Rotterdam İslam Üniversitesi adıyla bir öğretim kurumunun açıldığını işittiğim ve gazetelerde okuduğum zaman ilgilenmiş, hayırlı olması için dua etmiştim. Rektör olarak adı geçen arkadaşımız beni de açılışa ve öğretim üyeliğine davet etti. "Türkiye'de başlanmış işlerim bulunduğunu, bunları bitirmeden böyle bir işe girmeyi düşünmediğimi, ama nasip olursa açılışa geleceğimi ve birkaç gün de seminer ve konferans verebileceğimi" söyledim. Açılışa gidemedim, birkaç ay sonra diğer vaadimi yerine getirdim. Bu arada dostum ve değerli ilim adamı Süleyman Ateş de o üniversiteye intisap etmişti. Rotterdam'da kaldığım birkaç günde sohbetler ve istişareler yapıldı, üniversiteyi kuran ve yönetimi de elinde tutan kişiden şikayetçi idiler. Ya kurumu devralarak onun ilişkisini kesmeye veya ayrılmaya karar verdiler. O günlerde birincisinin mümkün olamayacağı anlaşıldığı için birlikte ayrılarak yeni bir üniversite kurmayı kararlaştırdılar, yabancı hocalar da onlara katılmıştı. Faaliyet yürürken arkadaşlardan birinin guruptan ayrıldığını, eski üniversitenin kurucusu ve kendisinin de şikayetçi olduğu zat ile anlaşma yaparak orayı satın aldığını ve beraber mücadeleye girdiği arkadaşları dışlayarak Rotterdam Üniversitesi'nde yeniden derlemeye çalıştığı bir kadro ile öğretime devam ettiğini bana haber verdiler; olan bitene üzüldüm. Hollanda gibi küçük bir ülkede ve aynı şehirde iki üniversitenin fazla olduğu ortada. Dileğim yanlış anlamaların ve varsa başka hesapların ortadan kaldırılarak birlik ve beraberlik içinde bu hayırlı teşebbüsü başarıya ulaştırmalarıdır.
Ben güvendiğim arkadaşlarımın sahip olacakları veya yeniden kuracakları üniversiteye katkıda bulunacağıma söz vermiştim. Bu katkımı her yarı yılda onbeş gün yoğun ders vererek yapmak şeklinde belirledim. Süleyman Ateş ve arkadaşlarının kurdukları benim de misafir hoca olarak vazife aldığım üniversitenin adı "Avrupa İslam Üniversitesi" oldu, şu günlerde buradayım bu yazıyı da burada kaleme alıyorum.Avrupa'da yaşayan dindaşlarımızın İslam eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmak, bu arada Avrupalılara da İslam'ı doğru anlatmak ve tanıtmak maksadıyla böyle kurumlara ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Bu konuda farklı düşünenler de var. Onlar "Türk olmayan Müslümanlar bizi ilgilendirmez, Türk olanlara da din görevlisi ve öğretmeni Türkiye'den gitmeli, böylece hem dine hem de Türk kültürüne hizmet verilmiş olur" diyorlar. Bu da saygıya değer bir görüş olmakla beraber, hem diğer müslümanları dışlaması hem de giderek Türkiye'den görevli gönderme ve Avrupa ülkelerinde Türkçe öğretim yapma imkanları daraldığı için kendi düşüncemizin daha uygun olduğu kanaatimizi muhafaza ediyoruz.Dostlarımın şunu bilmelerini istiyorum: Türkiye hâlâ İslam aleminin ümididir. Orada yanlış giden bazı şeyler varsa bunlarla mücadele etmek bu ülkenin nimetiyle beslenmiş insanların ödevidir. İmama kızıp camiyi terketmeye niyetimiz yoktur. Kısa süreler için ayrılsak da devamlı hizmet yerimiz Allah'ın lütfu ve ecdad yadigarı olan ülkemizdir.

Adalet, zulüm ve terör
00:0030/09/2001, Pazar
G: 17/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Terör ne kadar kötü, çirkin, kabul edilemez, insanlık dışı bir davranış, bir fiil ise adaletsizlik (bu mânada zulüm) de o kadar kötüdür, çirkindir... Ahlakın üçüncü şahıslara ve bu mânada ötekine uygulanması, onu da kapsamı içine alması mânasına gelen, böyle de tanımlanan ve bu sebeple "makro etik" diye de ifade edilen adalet, dünya yüzünde hiçbir insanın haksızlığa uğramaması, acı çekmemesi, mutsuz olmaması, ihtiyaç içinde kalmaması konusunda her bireyin kendini sorumlu bilmesi ve bu sorumluluğun gereğini yerine getirmesidir. İhtiyaçtan veya arzu edilen bir şeyi elde edememekten doğan acı, ıztırap ve mutsuzluk insanların içinde bulunduğu şartlara göre çok değişken olduğundan adalet de bir noktada kemaline ulaşan, gerçekleşen bir kavram değildir; arka arkaya önümüze çıkan, her birini aştıkça bir yenisi ile karşılaştığımız tepeler gibidir, insanlar yaşadıkları sürece adaletin peşinde koşmaları gerekecektir.
Bugün yeryüzünde yaşayan insanların tamamı veya çoğu adaletten nasibini almış değildir. Adaletin zıttı olan zulüm insanları acıların ve ıztırabın içine gömmekte, dünyayı kendilerine zindan etmekte, bu yüzden insanlar tekamüllerini tamamlama, insanlıklarının amacını gerçekleştirme yolunda ilerlemekten mahrum bulunmaktadırlar.Zulmün çeşitleri vardır; emeği ile hak ettiğini elde edememek, emeği söz konusu olmadan insan olduğu için hakkı olanı alamamak, elde ettiği ve kullanmakta olduğu hakkına başkalarının haksız olarak el koymaları ve kişiyi hakkından mahrum etmeleri zulmün en çok görülen şekilleri ve çeşitleridir. Güçlünün, gücüne dayanarak –zeka, beden veya sermayece– zayıf olanın zayıflığından yararlanarak hakkına tecavüz etmesi zulümdür; ferdin veya gurubun (mesela bir milletin) toprağını elinden almak, yurdunu yuvasını istiyla etmek zulümdür; bir kültür grubunun kültürünü yok etmek veya yozlaştırmak için çalışmak zulümdür; zayıf ve geri kalmış toplulukların bu durumlarından yararlanarak emeklerini ve mallarını ucuza kapatmak ve onlara –tek satıcı olarak– kendindekini pahalı satmak zulümdür; muhtaç olanları ihtiyaçtan kurtarmak için yardım etmek yerine faizle ödünç para vererek borç ve ıztıraplarını arttırmak zulümdür; ayartılmış tüketicileri yaşatırken tüketici ve dolayısıyla ayartılabilir olamayacak kadar yoksul olanlara hayat hakkı tanımamak, onları insan saymamak zulümdür; topluluğunu olsa olsa israftan tasarrufa yöneltecek olan bir ekonomik krizi atlatabilmek için kemer sıkmaktan belleri incimiş başka toplulukların ülkelerinde krizler icat etmek zulümdür; kendi toplum çıkarlarını arttırmak veya korumak için başka toplumların içine fitne, fesat, ihtilal, terör sokmak zulümdür...Adalet mülkün (devletin, bağımsızlık ve iktidarın) temelidir; zulüm ile abâd olunmaz ve devlet payidar olmaz; zalimin zulmü varsa mazlumun Allah'ı vardır; "Zalimlere bir gün dedirtir Hazret-i Mevlâ: Tallahi lekad âserekellahu aleynâ."Eşeğin canı acıyınca atı geçer.Kedi hayatından ümit kesince köpeğe saldırır (Şirazlı Sa'dî).Zulme uğrayanlar adaleti gerçekleştirmenin başka bir yolunu bulamazlarsa –normal şartlarda yanlış olan, yanlış sayılan– yollara da başvurarak, hukukun, ahlakın, geleneğin dışına çıkarak ihkak-ı hak etmeye, intikam veya sonuç almaya kalkışabilirler.Söz ve kanâatleri muteber olan fertlerin veya grupların "zulüm, haksızlık, adaletsizlik" olarak değerlendirdikleri işleri yapıp edenler; şikayetlere, uyarılara, öğütlere kulak vermeyenler birgün başkalarının elinden bir felakete uğrarlarsa, hem onlar hem de felakete ağıt yakanlar bir de dönüp "sebep" üzerinde durmalı, sâikleri düşünmeli, tedbirleri bu yöne de kaydırmalıdırlar. Aksi halde zulüm zulme, şiddet şiddete kapı açabilir ve açıyor.

Şükür Hayır Günü"
00:002/07/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bu başlıktan ilk okuyuşta bir şey anlamanın zor olduğunu biliyorum. Hemen açayım. "Allah'a, lutuflarından dolayı şükretmek için tertip edilmiş olup hayır yani karşılıksız, Allah rızası için iyilik yapılan gün" demek. Böyle bir günü, böyle bir güzel âdeti ve bize ait kültürü yazarak okurlarımla paylaşmak istedim.

Geçici olarak bulunduğum Edremit yakınlarında, Yenice yolunda bir köyün "şükür hayır günü"ne davet edildim. Köyün adı Kalabakbaşı (Duma da deniyor). Bu âdet bölgenin başka köylerinde de varmış. Yılın belli bir gününde (daha ziyade ürünlerin bir yandan yetiştiği bir yandan toplandığı mevsimde) hayır yaparak Allah'a şükretmek için böyle bir gün düşünülmüş. Çevre köyler (kadın, erkek, çocuk, yaşlı, genç, zengin, yoksul...) hayır gününe davet ediliyor, güzel (bol, kaliteli ve doyurucu) yemekler hazırlanıyor, yemekler hazırlanırken köyün uygun bir yerinde (Kalabakbaşı'nda bu yer, köyün camiinin hemen yanındaki alan) halk toplanıyor, kadınlar da yolun karşı tarafında, yakın evlerin önlerinde yer alıyorlar, Kur'an okunuyor, mevlid okunuyor, ilahi ve kasideler seslendiriliyor, dualar ve konuşmalar yapılıyor. Bunlar bitince oldukça düzenli ve lüks lokantalardan çok daha hızlı bir şekilde yemekler geliyor, güle söyleye yeniyor, köyün muhtarı ve sözcüsü sonunda bir teşekkür konuşması yapıyor ve gelecek yıla da halkı davet ediyor.
Bu âdetin içindeki unsurlara bir bakalım.Şükür: Nimeti Allah'tan bilmek ve ona teşekkür etmek, şükranlarını sunmak.Hayır: Şükrü yalnızca dil ile (şükürler olsun, teşekkür ederim diyerek) yapmakla yetinmeyip onu bir hayra dönüştürmek; yani içlerinde yoksulların da bulunduğu konu komşuya yemek vererek fiili, ameli şükür yapmak.Yalnız yemek yedirmekle yetinmeyip müsafirlere bir de Kur'an tilaveti, mevlid, ilahi, kaside ve konuşmalardan oluşan manevi ziyafet vermek.Toplumu (İslam cemaat ve cemiyetini) var eden değerleri canlandırmak, bağları güçlendirmek, sevgi ve ilgiyi yaymak.Gençler ve çocukları değerlerimizden, geleneklerimizden haberdar etmek, kültürün kesintisiz ve gelişerek devamını sağlayacak eğitimi vermek.Bu kadar güzelliği içinde toplayan böyle bir âdeti icad eden ve devam ettirenlerden Allah razı olsun. Bu irfanlı köylülerin yaptıkları başkalarına da ibret ve örnek olsun dilerim."Bana 15-20 dakika kadar konuşsanız yeter" demişlerdi, köye biraz erken gittik, ezana elli dakika vardı ve ilahi söyleniyordu. Biz gidince hemen kestiler ve mikrofona buyur ettiler. Ben böyle bir havada/ortamda bir saate yakın bir konuşmanın çekilemeyeceğini düşünerek "Vakit uzun, ben biraz konuşayım, sıkılırsanız hemen araya bir ilahi, bir kaside koyarız" dedim ve konuşmaya başladım. "Laik düzen içinde dinimizi yaşayabilmek için yapılması gerekenler" konulu bir konuşma yaptım, bu şükür hayır gününü de konuya bağladım. Arada bir iki kere "Sözü burada kesip bir ilahi söyletelim" dedim, kabul etmediler, konuşmaya devam etmemi istediler ve ilgileri hiç eksilmedi, kavrama, algılama ve tepkileri de mükemmeldi.Hasılı halkımızın içine girdikçe gönlümüzde ümit çiçekleri açılıyor, Ankara'ya ve medyaya baktıkça da içimiz kararıyor.Gayret edelim de birincisi ikincisine galip gelsin.

Ah Filistin!
00:009/07/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Siyonist İsrailliler ile ABD yönetimi ve bir kısım kamu oyu dışında İsrail'in Filistin'e yaptıklarını haksız bulmayan, zulüm saymayan yok gibidir. Yaklaşık altmış yıl önceki kuruluşundan bugüne kadar İsrail'in yaptıkları zulümdür ve -o tarihten beri- başta İngiltere ve ABD olmak üzere ona destek verenler bu zulmün ortaklarıdır.

Zulmün özeti:
Siyonizm ideolojisine bağlı bulunan Yahudiler (Siyonist olmayan Yahudileri hariç tutuyorum) ellerinden gelse Filistinlilerin tamamını yok etmek ve ülkede onlara bir karış toprak bırakmamak istiyorlar. Bu olmazsa bir avuç toprak içine hapsedip dünyanın gözü önünde giderek yok olmaları için gerekeni yapıyorlar. Amaçları Kudüs'ün başkent olduğu, Nil nehri havzasından Fırat havzasına kadar uzanan "Büyük İsrail Devleti"ni kurmak ve Mescid-i Aksâ'yı yıkarak onun yerine Süleyman Mabedi'ni inşa etmektir. Filistin ve İsrail gezilerimde bu amacın hem propaganda afişleri hem de maketler halinde açıkça ifade edildiğini gördüm. Siyonistler bu amaca ulaşmak için Filistin topraklarının büyük bir kısmını işgal ettiler, Filistinlilere bıraktıkları topraklarda ise sulara hakim oldular, verimli toprakları "güvenlik gerekçesiyle" kullanım dışına çıkardılar. Yerlerinden yurtlarından edilmiş mültecileri, beş altı metre yükseklikte tel örgülerle çevrilmiş yerleşim yerlerinde âdeta hapsettiler; birer oda, nefes alamazsınız, tuvaletlerin giderleri sokak ortasındaki açık arklardan akıyor, giriş çıkış kontrollü, iş yok, aş yok, İsrail tarafına geçip çalışmak isteyenler her gün arama ve bekletme işkencesine tabi tutuluyorlar, en küçük bir olayda derhal geçiş noktaları kapatılıyor ve günlerce açılmıyor...Şimdi düşünelim, Filistinliler ne yapacaklar?Adına İslam dünyası denilen kitle zayıf, dağınık, birbirine düşmüş, emperyalistlerin oyuncağı ve âleti olan yönetimlere mahkum bir heyûlâ; kendilerine medetleri yok ki, Filistin'e imdad etsinler! Dünya kamu oyu ve BM de aciz; yalnızca kınamakla, "İsrail şuralardan çekilmelidir" diye karar almakla yetiniyorlar, ABD ve İsrail'e karşı bir şey yapamıyorlar (isteseler, işlerine gelse, biraz fedakârlığı göze alsalar yaparlar, ama niçin yapsınlar!?). Bu durum karşısında Filistinliler oturup da yok olmayı beklemek yerine bir şeyler yapmaya çalışıyorlar: Tank ve toplara karşı çocuklar taş atıyorlar, canından bezenler canlı bomba olup bir yerlerde patlıyorlar, arasıra "file sinek kabilinden" füzecik fırlatıyor, havan mermisi atıyorlar. Bunlarla önemli bir zarar veremedikleri halde her eylemden sonra yaşlı, çocuk, kadın ayırmayan bire beş, on, yirmi kayıp verdikleri İsrail saldırılarına maruz kalıyorlar; evleri başlarının üzerine yıkılıyor, kıt kaynakları tahrip ediliyor. Dünya bunları seyrederken ABD başkanı çıkıyor "İsrail meşru savunma yapıyor" diyerek işi geçiştiriyor. Halbuki -olaya baştan itibaren bir bütün olarak bakıldığında- "İsrail zulmün savunmasını, Filistin ise hakkın (hakkının) savunmasını yapıyor".Bu gidişin sonu ne olur, ne yapılmalı?Bu soruya verilecek en kısa cevap şu olabilir:Zulmün sonu yoktur, "Zalimlere birgün Mevlâ layık oldukları cezayı verir", bundan başkaları da zarar görür, Ortadoğu'daki istikrarsızlık ve huzursuzluğun da dünyaya çıkardığı fatura ortada. İsrail dünya kamu oyunun kabul edebileceği bir sınıra çekilmeli, Kudüs'ü başkent yapmaktan vazgeçmeli, başka bir başkentli İsrail devletine razı olmalı, Filistinliler de "Siyonist emellerinden vazgeçmiş olan" İsrail devletini tanımalı, iki devlet sulh içinde yaşamalıdır. Başta ABD olmak üzere bütün dünya bu çözümü geçekleştirmek için işbirliği yapmalı, bu manada Filistin'e yardımcı olmalıdırlar; tabii bu vazife başta İslam ülkelerine düşüyor. Ayrıca İslam ülkeleri, çözüme kadar Filistin halkının ayakta kalabilmesi için ellerinden gelen yardımı yapmalıdırlar

Abant-2006
00:0014/07/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı"nın öncülüğünde daha başka bazı sivil toplum örgütlerinin de katılım ve desteği ile yapılan ve hem ülkede hem de ülke dışında ilgi çeken, dikkatle izlenen "Abant Platformu" toplantılarından biri daha 14-15/Temmuz/2006'da Bolu-Abant'ta yapılacaktır. Siz bu yazıyı okurken toplantının birinci günü olacak, ikinci günü Cumartesi, gündüz toplantı, akşam da yolda olacağım için toplantıda olup bitenleri okuyucularıma aktarmam bir hafta sonraya kalacak. Bu yüzden hiç değilse "bu Abant toplantıları"nın ne idüğü konusunda, bu yazıda kısa bilgi vermeyi gerekli gördüm.

Abant toplantılarını başlatan "Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı" olmakla beraber daha sonraki yıllarda başka sivil toplum örgütleri de tertip komitesi içinde yer almıştır. Buna rağmen, adı geçen vakfın ilgi içinde olduğu söylenen cemaate yönelik tavırlardan Abant toplantıları da nasibini almış, müspet olanlar yanında menfi değerlendirmelere de maruz kalmıştır.
Baştan beri bu toplantılara katılıyorum. Bir süre sonra tertip komitesinde de yer aldım. Toplantının konusunu, toplantıya katılacak şahısların seçimini bağımsız olarak bu heyet belirlemekte ve vakıf yetkililerinin imkan hazırlama dışında hiçbir etki ve yetkileri bulunmamaktadır. Heyette yer alan şahısların da cemaatle bağlantıları söz konusu değildir; bırakın cemaatle ilgiyi, bu heyette inanç ve uygulama bakımlarından İslam ile ilgileri oldukça zayıf bulunan ilim ve fikir adamları bile vardır. Amaç cemaatle ilgili bir menfaat elde etmek olmadığı, ülkemizin önemli meseleleri üzerinde, farklı kesimlerden ilim ve fikir adamlarının müzakereler yapmaları, meselelere açıklık getirmeleri ve çözüm teklifleri oluşturmaları, bu arada inanç ve hayat tarzları farklı da olsa bu ülkenin okur-yazar (entellektüel) insanlarının birbirini tanımaları, farklılık içinde birlikte yaşamanın ve kavga etmeden konuşma ve tartışmanın mümkün olduğunu göstermeleri.. hedeflendiği için hem katılanlar hem de toplantının formatı bu amaca göre düşünülmüştür.Burası rûhânîler meclisi (konsil) filan değildir; Abant Platformu, beyin fırtınası yapılan, hür ve bağımsız insanların düşüncelerini açıkça ortaya koydukları, ortak noktalara ulaşılsa bile ortak olmayan düşünce, görüş ve tekliflerin de yer aldığı, kayıt altına alındığı bir toplantıdan ibarettir. Orada kim ne diyorsa kaydedilir ve sonradan kitap olarak yayımlanır.Belli konularda paralel düşünen, inanç ve hayat tarzları da birbirine yakın olan insanlar sıklıkla toplanıyor ve birçok meseleyi görüşüp tartışıyor, gerekirse kararlar alıyorlar. Bu kolay ve faydalı olmakla beraber, günümüz dünyasında ve Türkiye'sinde yeterli değildir. Farklıların bir arada (bir dünyada, bir ülkede, bir ulus olarak) yaşamak durumunda olduğu dünyamız ve ülkemizde zor olanı yapmak, farklı kesimlerin düşünen adamlarını bir araya getirmek, karşılıklı konuşturmak, birbirlerini anlamalarını ve ortak noktalar ve çözümler aramalarını sağlamak da gerekiyor.İyi zan beslemek, öküzün altında buzağı aramak yerine açık beyanlara itibar etmek, komplo teorilerine saplanıp kalmamak, kişiler hakkında hükme varmak için objektif kanıtlara itibar etmek hem dinimizin hem de ahlakımızın gereğidir."Küresel Politikalar ve Ortadoğu'nun Geleceği" konulu XI. Abant Platformu toplantısının da hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Töre veya namus cinayeti
00:0016/07/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başka yerlerde de görülmekle beraber daha çok Doğu'da insanlar, zina yapan veya yaptığından şüphe edilen kızı/kadını aile kararı ile veya aile fertlerinden birinin kendi başına verdiği karar ile öldürüyorlar. Ölen mezara, öldüren hapishaneye gidiyor, sözüm ona namus kurtuluyor; yani çevre, "Aşk olsun adama, namusunu kurtardı, kadını öldürdü!" diyorlar. Öldürmezse de aleyhinde konuşuyor, onur kırıcı dedikodular yapıyorlar.

Peki bu fiilin din ve ahlakta yeri ve değeri nedir?
İnsan ve İslam ahlakı, sebep ne olursa olsun, haksız yere (çünkü hakimin hükmü olmadan kimse kimseyi öldürme hakkına sahip değildir) insan öldürmeyi erdem mi sayar yoksa çirkin bir cinayet mi? Şüphe yok ki, cinayettir, asla erdem değildir.Dine gelince -ki din ile ahlak birbirine ters düşmez- bırakın şüpheyi, dedikoduyu, kişi karısını zina yaparken yakalasa bile onu öldüremez; öldürürse cinayet işlemiş olur ve cezasını görür.Peki ne yapacak?Cevabını Kur'an-ı Kerim veriyor:Kazf (kadını, yalan yere zina etmekle suçlamak) suçu ile ilgili âyetler gelince -ki, bu âyetlerde bir kadına zina isnad eden kimsenin bunu dört şahidle ispat edememesi halinde seksen sopa cezasını çekeceği ifade edilmektedir; Nur: 24/4- birçok kimsenin zihninde sorular oluşmuş, bunu gelip Hz. Peygamber'e açmışlardır. Bu cümleden olarak Sa'd b. Ubâde "Yâ Resûlellah, karımla bir erkeği yakaladığım zaman dört şahit bulacağım diye onları bırakır mıyım? Vallahi sorgusuz sualsiz kafasını uçururum!" demiş ve şu cevabı almıştır: "Sa'd'ın kıskançlığı ve namusuna düşkünlüğü sizi şaşırtmasın, ben ondan daha kıskancım, Allah da benden daha kıskançtır" (Buhârî, "Nikâh", 107; "Hudûd", 40). Hilâl b. Ümeyye Peygamberimize gelerek Şerîk isimli birisi ile karısının zina ettiğini iddia etmiş, o da dört şahit getirmezse kendisine iftira cezası vereceğini bildirmişti. Hilâl, "Ey Allah'ın elçisi, bir kimse karısının üzerinde bir erkek görürse şahit arar mı?" diye savunma yapmışsa da Peygamberimiz, "Ya dört şahit veya sırtına sopa" diyerek ısrar etmişti. Hilâl doğru söylediğini ifade ederek işi Allah'a bıraktı, O'nun vahiy ile durumu aydınlatacağı ümidini dile getirdi, arkasından da mülâane (lânetleşme) âyeti diye anılan âyetler geldi (Ebû Dâvûd, "Talâk", 27).Yalan ve iftirayı engellemek maksadıyla öngörülen mânevî müeyyidelere ek olarak lânetleşmenin camide yapılması uygun görülmüş, böylece alenîlik de sağlanmıştır. Aksini de câiz gören ictihadlar bulunmakla beraber mülâaneye, âyetteki sıraya göre önce erkek başlar, Allah'ı şahit tutarak, karısını açık ve seçik bir şekilde zina ederken gördüğünü dört defa söyler, beşincisinde "Eğer yalan söylüyorsam Allah'ın lâneti üzerime olsun" der. Sonra karısı dört kere, Allah'ı şahit tutarak kocasının yalan söylediğini ifade eder, beşincisinde "Eğer o doğru söylüyorsa Allah'ın gazabına uğrayayım" der. Hâkim ve dinleyici topluluk huzurunda bu yeminleşme yapılınca bazı müctehidlere göre evlilik bağı da çözülmüş olur. Bazı ictihadlara göre ise tarafları hâkim karar vererek ayırır, evliliği sona erdirir. Mülâane yoluyla ayrılmış bulunan çiftin tekrar evliliğe dönmelerinin câiz olup olmadığı konusunda da farklı ictihadlar vardır (İlgili âyetler Nûr sûresindedir. 24/6-9).Hem âyetler hem de hadisler ve uygulama açıkça ortaya koyuyor ki, hiçbir kimsenin, kendi başına karar vererek namus/töre uğruna insan öldürmesi caiz değildir, öldürürse cinayettir, günah ve suç işlemiş olur ve cezasını çeker.

Abant-2006
00:0021/07/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

14-15/ Temmuz/ 2006 günlerinde Bolu-Abant'ta yapılan toplantının (platform) konusu "Küresel Politikalar ve Ortadoğu'nun Geleceği" idi. Aylarca önce bu konuya karar verilirken Temmuz ayındaki patlamayı hiçbirimiz önceden görmüş değildik. Son olaylar (İsrail'in Lübnan'ı işgali, burada ve Gazze'de âdeta katliam yapması) tabii olarak toplantıya katılanların duygu, düşünce ve konuşmalarını etkiledi.

Yurt içinde yapılan bu sekizinci toplantıdan izlenimlerimi aktaracağım. İlk yazıda, medyanın haber oluşturmak üzere üstüne atlamak istediği ve gereksiz yere insanların kafalarının karışmasına sebep olduğu "basın bildirisi"nin" son paragrafını açıklığa kavuşturacağım.
Daha önceki toplantılarda bir "sonuç bildirisi" yazılır, madde madde tartışılır, maddelere ittifaklı veya çoğunlukla kayıtları konarak basına açıklanır, platform kitabında da bu bildiri-bütün konuşmalar olduğu gibi verildikten sonra- yerini alırdı. Sonuç bildirisinin faydaları olmakla beraber ortaya çıkarılmasında büyük güçlükler vardı; uzun tartışmalar, gerginlikler olur, bazı maddelere itiraz edenlerin şikayetleri devam edip giderdi. Bu yüzden "Abant Yönetim Kurulu" son toplantıda sonuç bildirisinden vazgeçmişti. Bir toplantı yapılıyor, medya yoluyla halkımız onu takip ediyordu; medyadan bölük pörçük bilgi edinilse de ne olup bittiği konusunda derli toplu bir açıklama yapılmasının uygun olacağına karar verilmişti, bu sebeple "yönetim kurulu imzalı" bir basın bildirisi yazıldı. Bildiri katılanları bağlamıyordu, onların karar ve intibalarını değil, yönetim kurulunun intibalarını ve genel havadan ilham alarak ortaya koyduğu temennilerini yansıtıyordu. Bunlar ne idi? "Ortadoğu'da dayatmalara ve toplum mühendisliği girişimlerine son verilmesi, demokrasiyi ve değişimi Ortadoğu halkının bizzat kendilerinin gerçekleştirmesine fırsat verilmesi, Filistin-İsrail ihtilafının hukuk, adalet ve hakkaniyet kurallarına uygun bir barışla sona erdirilmesi, şu anda akan kanın derhal durdurulması ve Kudüs'ün, yalnızca bir dinin mensuplarının kutsal mekanlara girip ibadet edebildiği, diğerlerinin mahrum edildiği bir kent olmaması..."İşte bu son maddeye Mısır ve Ürdün'den katılan siyaset ve hariciye mensubu kişiler, "Kudüs Filistin'in başkenti olacaktır" diyerek itiraz ettiler." Kudüs'ün Müslümanların elinde kalması ve gücümüz yeterse Filistin devletinin başkenti olması bütün Müslümanların arzusu, rüyası ve kesin talebidir, bunu kimse tartışmaz, ama bir de gerçek var; bugün Kudüs'te yalnızca Yahudiler serbestçe kutsal mekanlarına giriyor ve ibdatlerini yapıyorlar. Hristiyanlar rahatsız ediliyor, Müslümanlar ise Mescid-i Aksâ'da ibadet edebilmek için her gün işkence görüyorlar. Bildirideki temenni, Kudüs'ün hükümranlık hakkından söz etmiyordu, orada üç dinin mensuplarının engellemeye maruz kalmadan ibadet etmelerine izin verilmesini istiyordu. Arap kardeşlerimiz fiil ve fedakârlık söz konusu olduğunda gevşekler, nutuk ve şov bahis konusu olduğunda maşâallah önde gidiyorlar. Gereksiz bir tartışma olmasın diye "bu son cümleyi kaldıralım" dedik, ona da razı olmadılar, "tamamını müzakere edelim" dediler. Bu bir sonuç bildirisi olmadığı, toplantıya katılanları bağlamadığı için müzakeresi de gerekli değildi, basına vermeden önce katılanlara bilgi vermek için dağıtılmıştı. Her ne ise tatsızlık çıkmasın diye itirazcılar ile görüşmeler yapıldı, bu esnada ben oturum yönettiğim için konuşulanları bilmiyorum, sonunda onların da rızaları alınarak, istemedikleri ifadeler çıkarılarak basına bir bilgi notu verildi.Filistin'e Yahudilerin yerleşmesi ve yerleştirilmesi altmış yıldır sürüyor, burada bir İsrail devletinin kurulması da başta İngiltere ve ABD olmak üzere Batılıların marifeti. Eğer baştan beri İslam ülkeleri ve toplulukları Filistin davasında samimi olsalardı ve gereken fedakârlığı yapsalardı bugün Filistin bu acınası durumda olmayacaktı. Herkesin sorumluluğunu idrak etmesi, taca top atmak yerine kusurunu itiraf etmesi, bugünden itibaren bu davaya samimi olarak katkıda bulunması söz düellosundan, trübünlere oynamaktan evlâdır, hayırlıdır ve sonuç alıcıdır.

Abant-2006 (2)
00:0023/07/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yapılan konuşma ve tartışmalardan benim zihnime yerleşen kısımları aktarmam gerekirse şunları söyleyebilirim:

-Küreselleşme bazılarına (bunların başında ABD var) avantajlar sağlarken, geniş halk kitlelerine ve zayıf ülkelere de zararlı oluyor. Bu zararların içinde dünyayı sarsan siyasi ve ekonomik krizler ile çevre felaketleri başta geliyor. 95 ten itibaren bu olumsuz gelişmeler yeni arayışlara yol açtı ve "bir küresel mimara" ihtiyaç bulunduğu ortaya kondu. Bu küresel mimar belli bir devletten ziyade "küresel demokratik yönetişim" olmalı ve bu yönetişimin üyeleri adalet ve huzuru sağlayacak şekilde belirlenmelidir.
-Ortadoğu coğrafyası da adı da Osmanlı'dan sonra Batılılar tarafından icad edildi. Bu coğrafya eskiden Osmanlı'ya bağlı bir bütün idi. Sun'î parçalama ve parçalanma devam ediyor. Küresel aktörler, başta enerji kaynakları olmak üzere birçok ihtiyacı karşılamak üzere bu bölgeye egemen olmak istiyorlar. Bunun için başvurdukları son taktik "demokratlaştırma". Bu bir taktikten ibaret olduğu ve hariçten empoze edildiği için başarılı olma şansı yok. Evet bu coğrafyaya demokrasi gelmelidir, demokratik dönüşüm mutlaka gerçekleşmelidir, ama bunu yapacak olanlar bu coğrafyanın insanlarıdır.Peki öncü güç veya sınıf kimler olacak ve bu dönüşümde İslam'ın yeri ve rolü ne olacak?Bazı konuşmacılara göre bu dönüşümü sağlayacak olanlar "orta sınıf" mensuplarıdır. Bu ülkelerde bir orta sınıf oluşmaktadır, onların menfaatleri de demokratlaşmayı gerekli kılmaktadır.Diğerlerine göre ise bu "orta sınıf ve onlar vasıtasıyla değişim" batıya ait bir paradigmaya dayanır. İslam Batılı paradigmalara göre değil, kendi değer ve dinamiklerine göre modernleşmede ısrar etmektedir. Değişim için Batı'da orta sınıf vardır, bizde ise din vardır; İslam dünyasında din başka bir şeyle ikame edilemez. Bu âlemde demokratikleşmeyi (bu manada değişim ve dönüşümü) liberaller de sosyalistler de sağlayamazlar; bu değişime öncülük edecek olanlar dindar Müslüman entelektüel tabakadır. Gerçi İran'daki Abdulkerim Sürûc örneğinde olduğu gibi engellemeler olacaktır, ama yine de bu yolda ısrar etmek gerekir; engellemelerin bir gün sonu gelecektir. En önemli dinamikler eğitim, sivil toplum örgütlenmesi ve kadınlardır. Ali Bulaç'ın ifadesiyle "üzerimize giydirilmiş bulunan deli gömleğinin atılması, özgüvenin kazanılması, din ve tarihle barışılması ve tabîî mecraların önündeki engellerin kaldırılması" gereklidir.İslam dünyasındaki demokratik dönüşümde İslam'ın yeri ve rolü konusunda ben de bir şeyler söyledim, bunu gelecek yazıya bırakarak Filistin-İsrail ihtilafı konusuna geçiyorum:İsrail'den katılan iki akademisyen ve yazarın, bütün haklı itirazlara ve ispat delillerine rağmen İsrail'in yaptığı işgal ve katliamı "kendini savunuyor, sebep karşı tarafın eylemleridir" diyerek savunmaları miğde bulandıran tavırlardı. Mısır, Ürdün ve Lübnan'dan gelenlerin "İsrail barış istemiyor, barış Siyonistlerin varoluş amaçlarına aykırı, onların hedefi Kudüs başkentli olup Nil'den Fırat'a uzanan bir İsrail devleti kurmak ve Filistinlileri bu topraklardan kovmaktır" şeklindeki iddialarına karşı İrailli bir konuşmacının "Evet, önceden böyle idi, ama sonra Siyonistler bu amacı terk ettiler ve iki devlete razı oldular" demesi, bunu belgelendirmeye çalışması da ilgi çekici idi.Bugün dünyada dengelenemez güce sahip olanlar ahlak ve hukuk kurallarını çiğneyerek menfaatlerinin peşinde koşuyor ve dünyayı mahvediyorlar. Bunlara dur diyecek "insanlık vicdanının temsilcisi olan güçlü bir kurum, güçlü bir topluluk" yok. Adalet ve hakkaniyetin yalvarma ve dilenme ile elde edilemediği de açık. Geriye bir çare kalıyor: Zayıflar arasında dayanışmak ve "belli sayıya ve direnme şuuruna ulaştığı zaman sineklerin bile fili yenebileceği" gerçeğini fiilen ispat etmek.

Abant-2006 (3)
00:0028/07/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam ülkelerinde demokrasiye geçiş sürecinde dinin yeri ve rolü tartışılırken yine "din-dünya-devlet" ilişkisi ele alındı ve Hristiyanlık'la İslam karşılaştırıldı, Hristiyanlığın dünya işlerini (siyaset ve devlet işlerini) siyasilere (Sezar'ın hakkını Sezar'a..." bıraktığı bu sebeple Batı'da laik demokrasiye geçişin daha kolay olduğu tekrarlandı. İslam'da da laik demokrasiye geçişi kolaylaştıracak yorumlara ihtiyaç bulunduğu ifade edildi. Konuşma sıram geldiğinde şunları söyledim:

Batı'da laik demokrasiye geçiş kilise ile anlaşarak gerçekleşmedi. Hristiyanlık'ta da din-devlet ayrılığı konusu tartışmaya açıktır. Onsekizinci asrın sonlarına kadar kilise, yalnızca iman ve ibâdet işlerine değil, dünya işlerine de karışmış, hem din hem de dünyaya ait otoriteyi elinde tutmaya çalışmıştır. Büyük ihtilâlden ve aydınlanma hareketinden itibaren kilise, dünya hükümranlığını kaybetmeye başlamış, giderek başta kürtaj olmak üzere bir elin parmak sayısı kadar mesele dışında dünya işleri ile ilgili taleplerinden de vazgeçmiştir. Kilisenin bu değişimi fazla zorlanmadan gerçekleştirebilmesinde Eski Ahd'in getirdiği şerîatın Pavlus tarafından neshedilmiş olması, papaların din kuralı koyma ve yorumlama konusundaki selâhiyetleri, kilisenin duvarları içinde kalarak da olsa varlığını sürdürebilmesi için başka bir çarenin kalmamış bulunması gibi âmillerin önemli rolleri olmuştur.
İslam toplumlarında laikçilik ideolojisine bağlı kalarak (dini toplum hayatından dışlayıp ferdin vicdanına ve özel alanına hapsederek) hiçbir olumlu değişim gerçekleşemez.İslam ülkelerinde değişimin belirleyici dinamiği ve referansı din olmalıdır (olmak durumundadır).İslam ülkelerini laik olan ve olmayan diye ikiye ayırırsak her ikisinde de, İslam'ın kaldırabileceği (Müslümanların fazla sıkıntı duymadan tahammül edebilecekleri veya benimseyecekleri) bir değişimin nasıl, hangi aktörlerin aracılığı ile gerçekleşeceğini belirlemek için -dışarıya bağlı ve bağımlı olmayan, yerli, İslâmî, ilmî- sivil kuruluşlara, faaliyet ve teşebbüslere ihtiyaç vardır.Ben böyle bir kuruluşun içinde yer alsam ve demokrasiye geçiş konusundaki düşüncemi özetlemem gerekse şunları söylerdim:Demokrasi de İslam da tek bir yorum ve uygulamaya bağlı değildir; birden fazla demokrasi anlayışı ve İslam yorumu (mezheb, ictihad vb.) vardır. İslam ile uzlaşacak bir demokrasi yorum ve uygulaması bulunabilir.Laik bir ülkede uygulanan demokrasi dindar Müslümanları iktidara getirirse buna herkes saygı göstermeli ve bunu içine sindirmelidir.Dindar Müslümanlar iktidara gelince azınlıkların ve muhaliflerin hak ve özgürlüklerini korumalıdırlar. İslam'ın buna uygun yorumu ve tarihi uygulamalar vardır. Mesela Osmanlılar'da gayr-i Müslimlerin ya kendilerine mahsus mahkemeleri olmuştur veya İslam hakimi onlara kendi şeriatlarını uygulamıştır.İslam'ın siyasi ve ictimai taleplerinin Müslümanlar tarafından hayata geçirilmesi vazifesi güç ve imkanlar yanında fitnenin önlenmesi kuralına da bağlıdır. İmkanlar elverdiği takdirde Müslümanların demokrasileri, laik demokrasilerden farklı olur: Temel referans Kur'an'dır, yöneticiler seçimle iktidara gelir ve halkın veya temsilcilerinin iradeleriyle iktidardan düşerler, hür iradeleriyle Müslüman olanlar kamuya açık yerlerde İslam'a aykırı davranamazlar (özgürlüğü sınırlayan genel ahlak kuralları İslam'a uygun olur), Müslüman olmayanların hak ve özgürlükleri, ülkenin genel ahlakını, bağımsızlık, birlik ve bütünlüğünü bozmadıkça korunur...İmkanlar bu kadarına elvermediği takdirde ise "başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden dini, özel ve kamusal alanlarda olabildiğince kamil yaşama özgürlüğü" elde edilirse Müslümanlar bununla da yetinebilirler; tabii başka türlü düşünen ve yaşayanlar da hür olurlar.Bu ikinci şeklin de gerçekleşmediği, laikçiliğin egemen olduğu ülkelerde değişim olmaz, demokrasi benimsenmez, yalnızca baskı ile şekil korunur, gönüller ve kafalarda muhalefet büyür ve şiddet kazanır

Ortadoğu, demokrasi ve İslam
00:0030/07/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ortadoğu bize (Müslüman kültürü, medeniyeti ve tarihine) ait bir terim değil, Batı'dan bakılarak, Batı esas alınarak yapılmış bir coğrafi taksimin sun'î sonucu. Bizim inancımıza ve kitabımıza göre doğu da batı da Allah'ındır; buralarda yaşayan ve tamamı yaratılış bakımından Allah'a ait olan insanların vazifesi doğusu ve batısı ile bütün dünyada Allah'ın hoşnut olacağı bir yaşama düzeni kurmak, insanların yaratılış amaçlarını hür iradeleri ile gerçekleştirmelerine fırsat oluşturmaktır.

Müslümanlar dünyanın yalnızca doğusunda yer almıyorlar, her yerde Müslüman nüfus var, İslam devletleri de yalnızca Ortadoğu'da değil, uzağında da mevcuttur. Bu sebeple bizim tercih edeceğimiz terim "İslam dünyası, Müslüman ülkeler vb." olmalıdır.
İslam ülkelerinin başta gelen ihtiyaçları nedir?Bu soruya birçok platformda cevap aranıyor ve farklı cevaplar veriliyor. Bana göre başta gelen ihtiyaç, Müslümanların kendi tarih, kültür, medeniyet değerlerine sadık kalarak, onları bozmadan ve başkalarıyla değiştirmeden çağdaşlaşmalarıdır.Değerlere sadık kalmak ve çağdaşlaşmak bir arada nasıl gerçekleşir?Tabii başta bir başka medeniyeti taklit etmemek, onun değiştirici etkisine kapılmamak gerekiyor.İkinci olarak dinin değişmez ilke ve kuralları, çağın durum ve ihtiyaçları göz önüne alarak yorumlanmalı ve uygulanmalıdır.Bilim, teknoloji, ekonomi ve askeri güç olarak ötekine muhtaç olmadan ayakta kalabilmek için gerekli tedbirler alınmalıdır.Yaşayan medeniyetler içinde bir medeniyet olarak İslam medeniyeti, başkalarının anlayıp örnek alabilecekleri veya saygı duyacakları, takdir edecekleri bir formatta dünyaya sunulmalıdır.Bütün bunların olabilmesi için İslam dünyasında, ister kral, sultan, ister cumhurbaşkanı ismiyle olsun, Batı'nın işbirlikçisi despotlar değil, aklı, ruhu, ahlakı ve ilmi ile Müslüman olan seçilmişler işbaşında olmalı, onların sözü geçmelidir.Bunun için de şuurlu Müslümanlar, İslam dünyası ölçeğinde işbirliği yapmalı, bir sivil hareket çerçevesinde eğitim ve öğretim yapılmalıdır.Ekonomi ihmal edilerek bir şey yapmak mümkün olmadığı için yine -öncelikle- İslam ülkeleri arasında ekonomik işbirliğine ihtiyaç had safhadadır.İçeriden ve dışarıdan vaki olacak engellemeleri bertaraf edebilmek veya etkisini asgariye indirebilmek için de sivil örgütlenmeye, dünyadaki denge unsurlarını kullanmaya ve hukuk çerçevesinde mücadeleye ihtiyaç vardır.Peki demokrasi bunun neresindedir ve hangi demokrasi?Bu soruya gelecek yazıda cevap verelim.

İslam ülkelerinde demokrasi
00:004/08/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslâm bugüne kadar bilinen ve uygulanan siyasî sistemlerden/rejimlerden birini isim vererek ve tanımlayarak öngörmemiş, emretmemiştir. Ancak bu, her siyasî sistemin İslâm'a uygun düşeceği mânâsına da gelmez. İslâm'ın ortaya koyduğu, iman edenleri bağladığı esaslar, kurallar, amaçlar siyasî sistemlerin de İslâm'a uygun ve meşrû olup olmadıklarını belirlemede yol göstericidir, belirleyicidir. İslâmî siyaset sisteminin ve devletin yapısında, her biri Kur'ân'da defalarca zikredilen ve Kur'ânî anlamları da belli olan şu unsurlar vardır: Tevhîd, itâat, hilâfet, bey'at, şûrâ, emir bi'l-ma'rûf nehiy ani'l-münker, velâyet, mülk, hüküm, adâlet, ehliyet ve emanet. Bunları ihtivâ eden sistemler İslâmîdir.

İslâm devleti veya İslâmî devletin terim olarak farkı oturmuş değildir, bunları ayrı mânâlarda kullanan kimselerin maksatlarını açıklamaları gerekir. Nisbeten oturmuş olan iki terim, İslâm ülkesi devleti ile İslâm devleti veya İslâmî devlettir. Bunlardan birincisi halkının çoğu Müslüman olan, Müslüman nüfusun hâkim bulunduğu devleti ifade etmektedir; böyle bir devletin İslâmî tanımlamasına uyması da, uymaması da vâkî olmaktadır. İslâm devleti veya İslâmî devletten maksat ise devletin temel referansının İslâm olduğu bir yapıdır. Eğer İslam ülkesi (halkının çoğu Müslüman olan bir ülke) kamusal alanı (herkese ait, herkesi bağlayan alanı) İslam'ın emir, yasak, tavsıye ve tercihlerine göre düzenliyorsa burada iki terim (İslam ülkesi ve İslâmî devlet) örtüşmüş olur. Eğer demokrasi laiklik ilkesinden ayrılmayacaksa, devlet bütün dinler ve inançlar karşısında eşit mesafede olacaksa, herhangi bir din kuralı devletin düzenine kaynak olmayacaksa bu demokrasinin İslam ile bağdaşacağı hükmü/değerlendirmesi doğru olmaz. Böyle bir devlet İslâmî olmamakla beraber Müslümanların problem çıkarmadan onun vatandaşı olabilmeleri ve farklı olanlarla birlikte yaşayabilmelerinin vazgeçilmez şartı, "başkalarının hak ve özgürlüklerine, açık ve kesin olarak zarar vermediği sürece" inançların ve din hayatının özgür olmasıdır, kamusal ve özel alanlarda bireylerin dine uygun davranmalarının engellenmemesidir; Türkiye'nin böyle bir demokrasi anlayışı ve uygulamasına ihtiyacı vardır.
Aynı ihtiyacın diğer İslam ülkeleri için de var olduğu söylenemez. Bugün şeriatla yönetildiği iddia edilen, gerçekte ise şeriata aykırı saltanat ve dikta rejimleri ile yönetilen ülkelerde, adına demokrasi demek mümkün ise şöyle bir siyasi sisteme ihtiyaç vardır: Yöneticiler mutlaka seçimle iktidara gelecek ve yine millet iradesi ile iktidardan düşeceklerdir. Halkın iradesi mümkün ise doğrudan, değil ise yine onların seçecekleri temsilcileri vasıtasıyla belirlenir. Halkın iradesi veya yöneticinin tasarrufları İslam'ın değişmez hükümleri ile çatışamaz; çatıştığı halde halkın iradesi egemen olursa o devlet "İslâmî" niteliğini yitirmiş olur.Peki İslamî devlette farklı inanç ve din sahiplerinin durumları (hak ve özgürlükleri) nasıl olur?Böyle bir devlette hiçbir kimse Müslüman olmaya zorlanmaz, gayr-i Müslimler kamil manada din özgürlüğünden yararlanırlar. Müslümanlar, herkese açık yerlerde İslam'a aykırı davranışlarda bulunamazlar. Müslüman olmayanlar ise ancak kamu düzenine aykırılık, ülkenin bağımsızlık ve bütünlüğüne zarar verme gibi sebeplerle özgürlük kısıtlanmasına tâbi olurlar; böyle bir sebep bulunmadıkça İslam'a aykırı diye inanç ve davranışlarına müdahale edilemez.Adına İslâmî dediğimiz bu devlet rejimi (buna İslamî demokrasi diyenler de oluyor) halen laik olmayan İslam ülkelerinde uygulansa, bu ülke halklarının çağdaşlaşmalarına, kalkınmalarına, dünyaya farklı bir medeniyet ve hayat tarzı örneği sunmalarına engel olmaz, aksine buna uygun bir zemin teşkil eder.İslam ülkelerine demokrasi götürme bahanesiyle oraları işgal edenlerin, bu manevralara aldanarak onların dümen suyuna girenlerin bunları bilmelerinde fayda vardır.Önemli not:MAZLUM DER'in, 5 Ağustos Cumartesi günü saat 17:00'de Ankara Sıhhiye'de yapacağı Filistin ve Lübnan ile Dayanışma Mitingi'ne katılmayı ihmal etmeyin.

İsrail devlet terörü yapıyor
00:006/08/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

The Guardian'da David Clark'ın, İsrail-Filistin-Lübnan çatışması bağlamında terör üzerine söyledikleri (Radikal, 2-Temmuz)), tarafsız bir yazara ait olması bakımından önemli. Yazı 'Terör işimize geldiği gibi adlandırılmamalı" başlığını taşıyor. Başta ABD ve İsrail olmak üzere bazı çevreler ağız birliği ederek Hamas ve Hizbullah'ın teör örgütleri, yaptıkları eylemin de terör eylemi olduğunu iddia ediyor, İsrail ve diğer "mağdurların" bunlara karşı savunma haklarının bulunduğunu ileri sürüyorlar. Benim ikna olduğum değerlendirme ise böyle değil, ABD ve İsrail'in devlet terörü yaptıklarını, karşı tarafın bazı eylemlerinin uluslararası hukuka göre suç teşkil ettiğini, fakat bunlara da sebep olan asıl haksız ve terör sayılacak eylemlerin karşı tarafa ait olduğunu düşünüyorum. Hele son Lübnan harekatı zulmün ve devlet terörünün üstüne tuz biber ekti; buna rağmen Güvenlik Konseyi ve AB'nin bir kınama kararını bile esirgemesi, Batı uygarlığının (bu uygarlığa ait ahlak ve insani değerlerin) iflasını ilan ediyor.

Gözlerin ve kulakların yanında vicdanların da kör ve sağır olduğu böyle bir ortamda D.Klark'ın sözleri insana, "Demek ki, Batı'da da akl-ı selim ve vicdan taşıyanlar var, inşallah bütün dünyada böylelerinin sesleri duyulur ve bütün insanlar için mutluluk arayan bir dünya düzeninin kurulmasına vesile olur" dedirtiyor.
İşte bazı cümleleri:"Lübnan'daki çatışma, savaşın başladığı yerde gerçeklerin son bulduğunu bir kez daha gösterdi. Ortadoğu'daki trajedinin tarafları tezlerini güçlendirmek için tarihin tahrifine ve yanlış bilgilendirmeye başvuruyor. İsrail, Lübnan bombardımanını 'ölüm kalım meselesi' olarak meşrulaştırdı. 'İsrail'e topyekûn savaş ilan edildi, öyleyse İsrail'in nefsi müdafaa için topyekûn savaş yürütme hakkı var.' Bu doğru olsaydı, mantıklı sayılabilirdi; fakat tümüyle yanlış. Çatışmayı, Hizbulllah'ın İsrail askerlerinden ikisini kaçırıp üçünü öldürmesi tetikledi. Dürüst olalım, bu topyekûn bir saldırı değildi. Bu yüzden de İsrail'in Lübnan toplumunun dokusunu darmadağın eden bir saldırıya girişmesini haklı çıkarmaz. Evet, Hayfa'ya yönelik roket saldırıları ciddi bir suç, fakat İsrail'in çatışmayı tırmandırma kararı sonrasında gerçekleştirildiler; İsrail'in stratejisi için meşruiyet sağlayamazlar."Krize, 'terörizm' kavramının seçici biçimde ve uygunsuz kullanımı eşlik ediyor. İsrail'in izinden giden ABD Başkanı George W. Bush ve Britanya Başbakanı Tony Blair, çatışmayı 'teröristlerin' çıkardığından dem vurdu... ABD ve İsrail'in Hizbullah ve Hamas'a yönelik terörizm suçlamaları, askeri olmayan hedeflerin vurulmasının ötesinde. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın yıllık terör raporları, İsrail Savunma Güçleri'ne karşı operasyonları da terör örnekleri Hizbullah ve Hamas'ın bazı eylemleri, cezalandırılması gereken savaş suçları. Bu tür suçlar sadece devletler tarafından değil, örgütlerce de işlenebilir ve uluslararası hukukun konusudur. Ama örgütler cezalandırılabilirse, devletlerin haydi haydi cezalandırılabilmesi gerekir. Lübnan ve Gazze'de görüldüğü gibi, İsrail doktrini orantılı güç kullanmıyor ve ceza da almıyor. İsrail'in sivil kayıplardan kaçınmaya çalıştığına dair açıklamalarına rağmen, stratejisinin Lübnan halkına azami zararı vermek üzerine kurulu olduğu ortada. Genelkurmay Başkanı Dan Halutz'un 'Lübnan'ı 20 yıl öncesine döndüreceklerine' dair sözleri bunu gösteriyordu ve Kana'daki katliam son kanıt oldu... Aynısı Gazze'de de geçerli. Filistinli siviller, hiçbir askeri meşruiyeti olmayan ablukalara ve şiddete maruz bırakılıyor. İsrail'in Lübnan ve Gazze'de yaptıkları terör değil mi? Bunlar kesinlikle savaş suçu."

Türkiye ve İran
00:0011/08/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Suudi Arabistan Kralı'nın Türkiye seyahati üzerine birçok şey yazılıp çiziliyor, daha da yazılacak ve konuşulacak, ama benim dikkatime çarpan ve endişe içinde kalbimi hoplatan yazı, Londra'da çıkan eş-Şarku'l-Evsat'ta neşredilen ve bazı televizyon kanallarında da özetlenen bir makale. Yazarın dile getirmeye çalıştığı, geveleyerek ifade etmek istediği husus, ABD-İngiltere-İsrail üçlüsünün İslam dünyası ile ilgili planlarının yürümesi ve amacına ulaşması için Türkiye'ye biçilen elbise veya verilen rol.

Türkiye ne yapmalıymış?
Tarih boyunca İran'a karşı Sünniliği koruyan Türkiye bugün de o rolü üstlenmeli, son çıkışları ile İslam dünyasında lider olmaya doğru önemli adımlar atan İran'ın eline bu konumu kaptırmamak ve gerekirse gücünü kullanarak İran'ı durdurmak için sorumluluk üstlenmeliymiş.Buna benzer bir başka plan da yine bugünlerde, İsrail tarafından dünya kamuoyuna telkin ve teklif ediliyor: İçlerinde Türkiye'nin de bulunacağı bir barış gücünün İsrail ile Güney Lübnan arasında bir tampon bölgeye yerleştirilmesi, Hizbullah'ın İsrail'e karşı direnmesini kırması ve engellemesi; tabii bu arada Hizbullah'ın mutlaka silahtan arındırılması.Peki bu çirkin plan Müslümanlara nasıl meşru/güzel/uygun gösteriliyor?Açık veya kapalı bir biçimde mezhep farkı kullanılarak, Müslümanları mezhepçilik belasına sürükleyip birbirine düşürerek.Tarih boyunca sırf mezhep dayatması ve mezhep yayma yüzünden iki Müslüman grubun/devletin birbiri ile savaştığı olmamıştır. Sebep böyle gösterilse de işin içinde mutlaka maddi çıkar ve siyasi hegemonya amilleri vardır. Bu arada ortak düşmanın tarafları birbirine düşürmek için başvurduğu hileler, tuzaklar, tahrikler, tertipler hiç eksik olmamıştır.Bugün önümüze konan tuzak karşısında nasıl bir anlayış ve davranış içinde olmalıyız?Önce İran. Bu ülke Müslüman, kendi değerleri ile ayakta kalmak ve çağdaşlaşmak için çaba sarfediyor. Mezhepler farklı, ama dinimiz aynı. Türkiye ile İran'ın ortak menfaatleri ve bunun yanında ortak düşmanları var. Türkiye İslam ile alakasını sıfırlamadıkça veya tamamen etkisiz hale getirmedikçe öteki bakımından İran gibidir; ona karşı tavır farkı öncelik sırası ve mücadele yöntemi ile ilgilidir. Bu durum karşısında iki ülkeye (tabii bütün İslam ülkelerine) düşen vazife, farklılıkları arka plana atarak, herkesin mezhebini kendine bırakarak ortak zeminde; yani İslam kardeşliğinde buluşmak, Müslüman olmayanlara da "aynı Allah'ın yarattığı insan kardeşler" nazarıyla bakmak, böyle yaklaşmak, kim olursa olsun zalimin karşısında, mazlum ve mağdurun yanında yer almaktır.Bugün "medeniyetler, kültürler, dinler arası diyalog" başlığı altında birçok faaliyete şahit oluyoruz. Bu faaliyetlerin hedefi dinleri farklı da olsa insanlar arasında ortak değerler ve menfaatler üzerinde buluşmak, bu zeminde yakınlaşmak ve daha huzurlu, adil, insana yaraşır bir dünya düzeninin kurulmasına yardımcı olmaktır. Peki bu diyalog ötekilerle (dini, kültürü, tarihi... daha farklı, aradaki yarıklar daha büyük olanlarla) olabilecekse Müslüman topluluklar arasında niçin olmasın, niçin olmuyor?!Her iki ülkenin halkına ve yöneticilerine hitaben "tahriklere kapılmayalım, aklımızı başımızda tutalım ve İslam bağının yerine hiçbir şeyin konamayacağını bilelim" diyerek bu yazıyı noktalayalım ve gelecek yazıda Hizbullah'a karşı, barış gücü konusunu ele alalım.

Yeni Ortadoğu’da “Büyük”ten “Yeni”ye
00:0013/08/2006, Pazar
G: 9/08/2019, Cuma
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam ülkelerinin normal yoldan, halkların hür iradesiyle ve kendi bünyelerine uygun çeşidi ile demokratikleşmesi emperyalistlerin işine gelmez; çünkü böyle olduğunda Müslüman halk, hangi mezhepten olursa olsun yabancı hakimiyetine karşı direnir. Şu halde İslam ülkelerinin malında, canında, gücünde gözü olan, bunları yok etmek veya zayıflatmak isteyenlerin yapacakları şey, rejimin adı ne olursa olsun önce kukla yönetimler oluşturmak, sonra uzun vadede "ılımlı, çağdaş vb. diyerek" İslam'ın temel yapısını bozmak, halkı -başka bir dine girmeseler bile- gerçek İslam'dan uzaklaştırmaktır.

"Yeni Ortadoğu"dan maksadın ne olduğu hem söylenenlerden hem yapılanlardan anlaşılıyor: Güç kullanarak Ortadoğu ülkelerini dize getirmek, İsrail'i tanımalarını, hatta ona tabi olmalarını, dünya egemenliğine oynayan ABD'nin politikalarına karşı direnmemelerini sağlamak.

Şu anda Ortadoğu'da emperyalistlere ve İsrail'in haksız işgaline karşı direnen ülke ve toplulukların başında İran, Filistin'deki direnişçi guruplar ve Lübnan'daki Hizbullah var. Bu yüzden hedefte olanlar, silahsızlandırılmak ve kitle imha silahlarından arındırılmak için çaba gösterilenler de bunlar. ABD ve İsrail, içlerinde Türkiye'nin de bulunacağı ülkelerin barış gücü oluşturmalarını, bu gücün Hizbullah'a karşı kullanılmasını istiyor; yani yine Müslüman müslümana karşı olacak, İsrail bu maşa sayesinde elini yakmadan ateşi tutabilecek.

Şimdi bakalım, elinde silah, kendinde güç olduğu zaman tarihte ve günümüzde bu imkanlarını başkalarına zulmetmek; yurtlarına, canlarına, namuslarına, dinlerine, medeniyetlerine kastetmek için kullananlar kimler? Müslümanların böyle bir sabıkaları var mı?

Tarih şahittir ki, Müslümanlar güçlerini emperyalisyt emellerle kullanmamışlar, fethettikleri yerlerde temel insan haklarına riayet etmişler, fetihleri de güvenlik ve din hürriyeti tesis etmek için yapmışlardır. Eğer bundan sapma olmuşsa -dine aykırı olduğu için- tepki görmüş, uzun ömürlü olamamıştır.

Geçmişte Hristiyanların ve daha başka din mensuplarının, günümüzde bunlara ek olarak İsrail'in eline güç geçtiğinde, zayıflara karşı neler yaptıklarını herkes biliyor.

Durum böyle olunca, eğer silahsızlandırmak, kitle imha silahlarından arındırmak gerekiyorsa buna ABD, Rusya, Çin, İsrail, bazı AB ülkelerinden başlamak gerekiyor. Kurdun dişleri çelikle kaplanıyor, kuzunun ise yumuşacık boynuzları bile sökülüyor; bu nasıl bir hak, adalet ve sulh anlayışıdır.

Hizbullah'ın şîî olması, Sünniler için ikinci planda kalmalıdır. Bugün Lübnan'da Hizbullah demek halk demektir; hem mensupları halkın içindedir hem de baş destekleyicileri din ve mezhep farkına bakılmadan halktır. İsrail'in elindeki Müslüman esirleri ve tutukluları kurtarmak için yapılan asker kaçırma eylemi de dahil bütün yapılanlar işgale ve zulme karşı direnme ve savunmaya yöneliktir. Eğer uluslararası kamu oyu ve güçler haktan, adaletten, insanlıktan yana olsalardı bu eylemler olmayacak, Ortadoğu kana bulanmayacaktı.

Dünya'da yeni bir düzen ve uluslararası bir güvenlik sistemi ve bu sistemi koruyacak güç oluşturulmadıkça güçlü olan, zayıf olanı yemeye devam edecek ve dünyada barış, huzur, güven yaşanamayacaktır.

Alimler Bildirisi (Hizbullah’ın Yanında İsrail’e Karşı)
00:0018/08/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İçlerinde Hurşid Ahmed, Gannûşî, Fethî Yeken gibi ülkemizde de tanınan kişilerin bulunduğu Arap ve İslam ülkelerinden 170 civarında Müslüman alim, siyaset ve fikir adamı, İsrail saldırılarına karşı Lübnan ve Filistin’in yanında olduklarını beyan eden bir bildiri yayınladılar. İslam ülkeleri yöneticilerinin derin ve üzücü sessizliği, hatta bazılarının cılız da olsa, Hizbullah karşısında İsrail’den yana tavır almaları Müslümanların kanını dondurmuş idi, bu bildiri ve benzeri diğer açıklamalar ise yüreklere su serpti. Dikkatlerden kaçmış olacağını düşündüğüm için bildirinin özünü bozmadan bir özetini sunmayı gerekli gördüm; çünkü bu bildiri yalnızca gelip geçici bir olay ve onun tarafları karşısındaki tutumla ilgili olmayıp, İslam’ın ve Müslümanların ötekine karşı tavır ve tutumları ile bu dünyada yüklendikleri misyon hakkında da önemli bir belge niteliğitaşıyor. Biz aşağıda ismi geçen İslam Ümmetinin alim, davetçi, düşünür, siyasetçi ve aydınları olarak Lübnan ve Filistin’de yaşanan olaylarla ilgili olarak sorumluluğumuzun bir gereği ve tarihe tanıklık etme adına bu bildiriyi sunuyoruz:

Bizler öncelikle Arap ve İslam halklarımıza, çeşitli cemiyet ve kuruluşlarımıza, sonra Arap ve İslam ülkelerinin yöneticilerine, özgür ülke halklarına ve yöneticilerine, en son olarak da birtakım şeytani emeller uğruna dünyayı yakıp yıkmaktan çekinmeyen İsrail ve Amerika ile onların işbirlikçilerine ve uşaklarına sesleniyoruz:

1-Bizler, haksız saldırı ve işgale karşı direnen Lübnan ve Filistin halkına tam ve mutlak desteğimizi ilan ediyor ve tüm Müslüman halklarını Lübnan ve Filistinli kardeşlerimizin yanında olmaya, mümkün olan tüm yolları kullanarak maddi ve manevi olarak onlara yardım etmeye, destek vermeye ve bu konuda dini ölçüleri yerine getirmeye çağırıyoruz.

Şu an zulmün, katliamın, sürgün ve kuşatmanın en merhametsiz türlerine maruz kalan Filistin ve Lübnan halklarına yardım etmek en öncelikli bir farizadır. Her iki halk da bu kahramanca direnişiyle aslında dinin ve ümmetin mukaddesatını, kişilik ve kimliği ile yakın ve çıkarlarını savunmaktadır. Bizler Filistin ve Lübnanlı kardeşlerimizi selamlıyor, onlara düşman karşısında sabır, sebat ve zafer diliyoruz. Cenabı Hakkın şu kavlini hatırlatıyoruz: (Gerektiğinde savaşmayı ve direnmeyi emreden Hacc, 39, Nisa, 104, Tevbe, 14 âyetleri zikrediliyor.)

2- Bizler ümmetin tüm kesimlerini, hiçbir istisna yapmaksızın kendisini yok etmek isteyen düşmana karşı gayretlerini birleştirmeye, saflarını sıklaştırmaya, ihtilaf ve çekişmeleri bırakmaya çağırıyoruz. Şu an düşman mezhep ve meşrebine bakmaksızın ümmet olarak hepimizi hedef almış durumdadır. Irak topraklarında yaşanan kör mezhep çatışmalarını başka alanlara taşımak caiz değildir. Doğru olan fitneyi çıkış mahalline hapsetmek ve orada yok etmektir. Halk ve idareciler nezdinde birliği sağlamak zorundayız. Olayların vahametini kavramalı ve bilinçli olmalıyız. Meşru tüm vasıtaları kullanarak ümmetin değişik taife ve kesimleri arasındaki ayrılıkları gidermeye çalışmalıyız. Yüce dinimiz ve ali çıkarlarımız bize düşmanla çarpışma anında gücümüzü kıracak, düşmanın işini kolaylaştıracak, durumu aleyhimize çevirecek her tür tefrikayı yasaklamaktadır. (Burada Müslümanları birliğe çağıran ve tefrikayı yasaklayan bazı âyetler naklediliyor: Enbiya, 92, Saf, Enfal, 46).

3-Arap ve İslam ülkelerinin yöneticilerini halkları ve gelecekleri konusunda Allah’tan korkmaya, Dinleri ve Rableri ile barışmaya, Allah’tan başka her türlü bağımlılıktan ve tabiiyetten kurtulmaya, işgalci düşmana güvenmekten kaçınmaya, düşmanın ve şer güçlerin baskılarına boyun eğmemeye çağırıyoruz:

Hak Teala şöyle buyurdu: “Allah, yalnız sizinle din uğrunda savaşanları, sizi yurtlarınızdan çıkaranları ve çıkarılmanız için yardım edenleri dost edinmenizi yasaklar. Kim onlarla dost olursa işte zalimler onlardır.” (Mümtehine, 9) (Devamı gelecek yazıda)

Alimler Bildirisi (2) (Hizbullah’ın Yanında İsrail’e Karşı)
00:0020/08/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Ey Müslüman ülkelerin liderleri! Ümmetin gücü Rabbine itaatte, dinine bağlılıkta, düşmana karşı birlik olup tek bir beden hissini yaşamaktadır. Haçlı Siyonist tufanın zararlarında ancak Allah’ın ipine sarılarak ve ümmetin birliğini temin ederek korunabiliriz. Bu tufan önlenemez ise zararını hepimiz çekeriz fakat bu durumda hükümetlerin zararı, halkın zararından daha büyük olur...

“Bizler sizlerden İsrail ile yaptığınız gizli açık tüm siyasal ve ekonomik ilişkileri kesmenizi ve bizlere ölüm, yıkım, zillet ve tefrikadan başka hiçbir şey getirmeyen ‘Barış Evhamları’ndan vazgeçmenizi istiyoruz.

“Aynı şekilde sizleri ulema heyetleri ve fetva komisyonlarının Siyonist oluşumu tanımanın, Filistin topraklarından bir avucunun bile düşmana tesliminin ve düşman İsrail ile ilişkileri normalleştirmenin haram olduğunu bildiren fetvalarına uymaya çağırıyoruz. Biliniz ki gasp/işgal edilen haklarımızı ancak Cihad ve direniş ile elde edebiliriz. Aynı şekilde sizleri diğer ülkeler ve özellikle ABD ve BM ile ilişkilerde başta Filistin davası olmak üzere temel meselelerimizin gerekleri doğrultusunda hareket etmeye davet ediyoruz.

“Ayan beyan ortadadır ki, İsrail varlığını ve zulmünü ancak ABD’nin ve onun kontrolündeki BM’nin mutlak desteği ile sürdürmektedir. İsrail’in yaptığı her şeyden aynı şekilde ABD de sorumludur.

“4-Beşer olarak aynı geminin içinde bulunduğumuzun bilinci ile tüm dünya ülkelerini ve halklarını, İsrail ve ABD’nin bu insanlık dışı saldırılarını kınamaya ve buna karşı durmaya ve tüm beşeriyetin ortak geleceğini, dünya barışını tehdit eden bu saldırıların önlenmesinde bizlere yardımcı olmaya davet ediyoruz. Bu iki devletin yönetiminde diğer tüm din, inanç ve milletlere düşmanlık güden son derece aşırı gruplar bulunmaktadır. Şundan eminiz ki bu aşırı grupların önüne geçilmediği takdirde tüm yeryüzü kan ve gözyaşına bulanacaktır. Bilinmeli ki dünya bugün Hülagü ve Hitler’den daha beter saldırganlarla karşı karşıyadır.

“Bizler İslam Ümmeti olarak barış ve dayanışma elimizi, bizlere düşmanlık gütmeyen herkese uzatıyoruz. Zulmün giderilmesi ve haklarımızın geri alınmasında yanımızda yer alacak olan halkları hiçbir zaman unutmayacağız. Bunu dinimizin bir gereği olarak söylüyoruz... ( Mümtehine,

“5- Amerika ve İsrail’e gelince: Biz onlara Allah’ın zalimlerden intikamının şedid olduğunu hatırlatıyoruz. Kendilerinden önceki zalimlerden ders ve ibret alsınlar. Şüphesiz Allah zalimlerden uzak değildir... (Hud, 102)

“Şunu bilinsin ki bizler Allah’ın izniyle halkımıza, değerlerimize ve dinimize yönelen her tür saldırıyı püskürtmeye ve zulmü gidermeye güç sahibiyiz... Zulüm geceleri ne kadar uzun sürerse sürsün elbette zafer şafakları gelecektir... (Bakara, 214).

“Bizden zorla gasbettiklerinizi/işgal ettiklerinizi elinizde tutamayacaksınız. Zaman ne kadar uzarsa uzasın, bu hal devam etmeyecek ve ümmet haklarına sahip çıkacaktır. Geçmişte ve yakın zamanda yaşanan Haçlı Seferleri ve sömürü hareketlerini ve Filistin direnişimizi hatırlayın. Allah’ın izniyle ümmet haklarına sahip çıkacak ve zulmü bitirecektir... (Araf, 128)

“Bizler savaş, fitne ve ırkçılık çığırtkanlığı yapmayız fakat bununla beraber zulme teslimiyet ve zilleti de asla kabul edemeyiz.

“Buradan yeryüzündeki akıl sahibi Yahudiler ile özgür ve akıllı Amerikan vatandaşlarına da sesleniyoruz: Sapkın dini hurafeler, sömürü ve siyasal hedefleri uğruna tüm bir beşeriyeti felakete sürükleyen liderlerinizin önüne geçin! Onlara engel olun! Liderleriniz sizlerin Müslüman halklarla olan gelecek ilişkilerinizi tahrip ediyor, düşmanlık tohumları ekiyorlar, gelecek nesiller bu cinayetlere engel olmadığınız için sizlerden nefret edeceklerdir.

“Bizler özgürlük, adalet ve bağımsızlık davetçileriyiz.

“Bizler iman, güven ve barış davetçileriyiz.

“Bu değerleri benimseyenlere elimizi uzatıyoruz. Fırsat geçmeden önce bu çağrımıza kulak verecek yok mu?!”

.Üfürükçülük
00:0025/08/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dinin toplum hayatında yeri olmasını istemeyenler, dini –sanki mümkünmüş gibi- ferdin vicdanına bırakmak, özel alanın –sınırı neyse- dışına çıkarmamak için çırpınanlar, çok tabîî bir dini uygulama veya din özgürlüğünü kullanma karşısında bile “laiklik elden gidiyor” yaygarası koparanlar son günlerde, İstanbul Müftülüğü’nde çalışan bir danışmanın Kur’an okuma ve dua tavsiyesine taktılar, ortalık toz duman, bu eleman atılırsa ve bir daha insanlara dua ve şifa için Kur’an okuma tavsiye edilmezse Türkiye çağdaşlaşacak, kalkınacak, bütün problemler çözülmüş olacak!

Olay:

İstanbul Müftülüğü’nde bir aile danışma birimi var (başka birkaç müftülükte daha var), aile ile ilgili problemi olan vatandaşlar birçok resmi veya sivil, laik ve seküler mercilere başvuruyorlar, bazıları da -belki oralara da başvurduktan sonra- bir de müftülüğe geliyor, müftülükte bu konuda nisbeten yetişmiş, ilgili kurumlarda ders almış, formasyon kazanmış elemanlar var, bunlar da gelenlere yardımcı olmaya çalışıyorlar. Bu arada bir danışman, kocasından şiddet gören ve çare soran bir kadına boşanmayı, kendi başına ayakta durmanın çarelerini aramayı, kocasını tedavi ettirmeyi, polise başvurmayı... tavsiye ettikten sonra -kadına tahammül gücü vermek, moralini takviye etmek için- dua etmeyi, namaz kılmayı ve Kur’an okumayı da tavsiye ediyor. Olayın üzerinde en fazla durulan, âdeta kıyamet koparılan kısmı ise “Felak ve Nas surelerinin okunup suya üfürülmesi ve bu suyun aile fertlerine içirilmesi.”

Maksat:

Olayı medyaya yansıtan, Diyanet yetkililerine soru üstüne soru yağdıran, basına açıklamalar yapan, konuyu Meclis’e taşıyıp ilgili bakana soru yöneltenlerin maksadı ne? Üzüm yemek mi (yani bir yanlışın düzeltilmesini ve dinde olan ne ise onun yapılmasını sağlamak mı) yoksa bağcıyı dövmek mi (yani Diyanet’i yıpratmak, faydalı hizmetler veren danışma birimlerini kaldırtmak, dini hayatın güçlenmesini engellemek, insanları dinden soğutmak mı?)

Maksadın ikinci şık olduğunu ispat eden davranış ve ifadeler var.

İşte bazı örnekler:

Milliyet, 19.8.2006

“Hurafe soruşturması. Diyanet, İstanbul Müftülüğü Aile Bürosu’nun ‘okunmuş su’ öğüdüne soruşturma başlattı. CHP’liler ‘Hurafelerle uyutuyorlar’ derken, kadın kuruluşları büroların Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürdü.”

Birten Gökyay (Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği Başkanı): “Atatürk’ün çağdaş ilkeleri varken, hurafelere inanmıyoruz. Dini inanç, toplumsal yönetim şeklinde ele alınamaz. Yoksa nasıl Ortaçağ zihniyetine götürdüğü malumdur. Üyelerimiz bu bürolara gidip denetimler yapacak.”

“CHP Kırklareli Milletvekili Mehmet Kesimoğlu, ‘üfürükçülük’ yapıldığını iddia ettiği danışmanlık büroları konusunu soru önergesiyle Meclis’e taşıyor.”

Gazeteci, başkan yardımcısına soruyor:

“2 yıldır hizmet veren bu bürolar 6 bölgede açılırken, 20 bölgeye çıkarmak isteniyor. Hizmetin kalitesini kontrol edemediğinizi söylüyorsunuz. Neye dayanarak büroların sayısını çoğaltmaya çalışıyorsunuz?”

Konuya devam edeceğim.

.Üfürükçülük (2)
00:0027/08/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Prof. Dr. Aysel Ekşi yüksek perdeden şöyle buyurmuş: “Ülkeyi İslam dininin kurallarıyla yönetmeye kalkışan ülkelerde yöneticilerin etkilemeye ve değiştirmeye ilk çabaladıkları kişilerin kadınlar olduğunu biliyoruz. Çünkü gelecek kuşaklara şekil verecek olan onlardır. Ülkemizde kadınların sorunlarına çözüm arayan çok deneyimli, yetişmiş, güvenilir binlerce uzman var. Çok sayıda gönüllü kuruluş veya özel kurumlar da kadınların ve çocukların sorunlarıyla uğraşmakta. Bu kadar sayıda uzman dururken İlahiyat Fakültesi mezunlarının bu alanda işi nedir? Aile içi eğitim, neden din adamlarının insafına bırakılır? Öyle görülüyor ki bu tamamen planlı, ideolojik ve çok tehlikeli bir tercihtir.”

Laikçi oldukları için bu kelimeyi sevmeyenler “laikçilik diye bir şey yok, laiklik var o kadar” diyorlar. Onlara tavsiyem yukarıdaki satırları dikkatle okumalarıdır; çünkü bu satırlar aynı zamanda bir “laikçi fotografı”dır. Evet bizim laikçi adını verdiğimiz tipin fotoğrafı bu, tanımı ise şudur: “Dinin sosyal hayatta yerini kabul etmez, ona göre laiklik din karşısında bir din, bir ideolojidir, onun uğrunda demokrasi, insan hakları ve hürriyetleri kurban edilebilir, oluk gibi kanlar akıtılabilir, insanlar asılabilir. Din bireyin özel alanında, vicdanında olmalı, sosyal hayatta görünür bile olmamalıdır...”

Tamamının laikçilerden olduğu anlaşılan yaygaracıların dayanakları çürük; şöyle ki:

1. Ülkeyi İslam ile yönetmek isteyen ilk mürşid Hz. Peygamber’dir ve o kadınları kölelikten kurtarmış, insanlıkta ve fırsatta eşit hale getirmiştir. Bugün şeriat ilan eden bazı ülkelerin kadını değiştirme teşebbüsünden değil, dört duvar arasına mahkum ettiğinden söz etmek daha doğru olur.

2.Bugün Diyanet’in başında bulunan zat aynı zamanda bir hukukçudur, neyin kanunlara aykırı olduğunu gazetecilerden iyi bilir, aile danışma birimlerinin hukuki dayanağı mevcuttur.

3.Sivil ve resmi birçok kurum ve kuruluş aile problemleri ile meşgul oluyor, problemin hacmı karşısında bunların faaliyetleri ve çareleri devede kulak kabilinden olsa bile takdire değer. Buralarda bulunan uzmanlar her şeyin alimi olmadıkları gibi birçoğunun, toplum değerlerimize yabancılaşmış oldukları da bir gerçektir. Onların teklifleri, tavsiye ve çözümleri çoğu zaman dinle çatışıyor; Freud’a takılıp kalanları, Müslümanlara zina yolu gösterenleri olduğunu da biliyoruz. Evet buralarda bir ilahiyatçıya büyük ihtiyaç var; bu ilahiyatçı hem o uzmanlara İslam’ı öğretir (gerektiğinde İslam hakkında doğru bilgi verir) hem de problemi olan vatandaşlar içinden dinine bağlı olanlara yardımcı olur, dini kullanarak yanlış yollara yönlendirilmiş olanların yolunu düzeltir, hurafe ile dinin gerçeklerini, selahiyetle birbirinden ayırır.

4.“Öyle görülüyor ki bu tamamen planlı, ideolojik ve çok tehlikeli bir tercihtir” cümlesi tehdit ve jurnal kokuyor; laikçiler bunu hep yaparlar.

Diyanet yetkililerinin tavrı:

Kendilerini baskı altında ve taarruz karşısında hisseden yetkililer bence gereğinden fazla savunmaya geçmişler. Ortada bir komplonun olduğu açık. Evet uzman “suya sure okuyarak içme ve içirme” tavsiyesinde bulunmuş, ama bu o kadar büyütülecek bir olay değil ve medyanın düzenlediği gibi de değil; önce herkesin söyleyebileceği makul şeyler söylenmiş, sonra dua ve sonra okuma tavsiye edilmiş. Ayrıca daha sonra yapılan bir görüşmede aynı uzmanın verdiği cevapların da değerlendirmeye alınması gerekirdi:

-N.M. (Uzman): Buyrun sizi dinliyoruz, sorununuz nedir?

- Evleneceğim adam başımı kapatmamı istiyor, sizce ne yapmalıyım?

N.M.: Bu konuyu aranızda konuşarak halletmelisiniz?

- Beni hiç dinlemiyor ki!

N.M.: Onunla konuşmalısınız, sizi böyle kabul ediyorsa evlenin, etmiyorsa evlenmeyin.

- Aslında iyi bir insan. Sırf bu yüzden ayrılmak da olmaz ki. Okunmuş su içsem faydası olur mu?

N.M.: Olmaz öyle şey. Okunmuş suyla sorun çözülmez.

- Ama gazetede sizin okunmuş su tavsiye ettiğiniz yazıyor. Ben de denesem faydası olmaz mı?

N.M.: Biz üfürükçü değiliz, burası devletin resmi kurumu. Biz buraya gelenlere dua etmelerini söylüyoruz ama böyle okunmuş su falan gibi şeyler söylemeyiz.

- Suya dua okusam olmaz mı?

N.M.: Olmaz, sorunlarınızı çözemiyorsanız bir aile terapistine başvurun, mutlaka bir uzmandan yardım alın. Biz psikolog değiliz, yalnızca dini konularda yol gösterebiliriz.

Bu konularda gazetecilerin değer hükmü vermeden önce yetkililere, öğrenmek için sormaları gerekir. Onlar sormadan hükme varıyor, abartıyor, yayıyor, mahkum ediyor, sonra linç girişiminde bulunuyorlar.

Geriye bir konu kaldı, o da dua ve Kur’an âyetlerinin şifa için okunması, üflenmesi ve nihayet suya üflenerek içilmesi. Bunu da gelecek yazıda ele alalım.

Üfürükçülük (3)
00:001/09/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birkaç maddeci, pozitivist, inkarcı gürültü çıkardı diye hemen “duanın ve şifa için Kur’an okumanın, namaz kılmanın, umreye gidip orada dua etmenin...” dinde olmadığından, hurafe olduğundan söz etmek gerekmiyor. Onları memnun veya tatmin etmenin yolu dini inkar etmek, mümkünse yok etmektir. Onlara göre “asılsız, akla aykırı, bilime ters, çağdışı” olan yalnızca okuyup suya üfleyip içmek değil, “imanı, ibadeti, helal-haramı, sosyal düzeni ve ahlakı ile dinin ta kendisi”dir. Biz inananların anlayışı ve tavrı bence şu olmalıdır: İnanma/iman bir hidayet meselesidir, hidayetin bir ucu kulun iradesine diğer ucu da Allah’ın -kulun iradesi doğrultusunda olacak- muradına bağlıdır. Bu dünyada kimse inanmaya zorlanamaz ve zorla iman olmaz. İnananlar inandıkları gibi, inanmayanlar da kendi dünya görüşleri çerçevesinde yaşamakta serbest olurlar ve herkes din/dinsizlik özgürlüğüne saygı gösterir.

Duanın birçok maddi hastalığı iyi ettiği, hastanın iyileşmesinde tartışmasız etkileri bulunduğu konusu sayısız tecrübe ile sabit olmuştur. Bize ahlakı, davranışı kötü birinden bahsedildiğinde “Allah ıslah etsin!” diye dua ediyoruz. Bu duanın manası nedir? Duanın, kötü huyun değişmesinde bile etkili olacağı değil midir? Karısını döven bir adamı yola getirmek ve kadını kurtarmak için bütün tedbirlere başvurduktan sonra adamın ıslahı için dua etmek neden dine aykırı olsun! Duanın kabul şansını arttıran ibadetler vardır; bunlardan biri namazdır; bu sebeple namazdan sonra dua ederiz. Bazı müctehidlere göre namaz içinde ve özellikle secde halinde de dua edilebilir. Diğerleri hac ve umredir; orada da çeşitli durumlarda duanın kabul edileceğine dair hadisler vardır. Ayrıca umrenin, insanlar üzerinde güzel etkileri olduğu da yüzlerce tecrübe ile ortaya çıkmıştır.

Kur’an’ın bazı âyetlerinin ve surelerinin hem şifa için hem de korunmak için okunacağına, bazı sureler okunduktan sonra avuca üflenip vücuda sürüleceğine dair de sayısız sahih hadis mevcuttur. Bunları Peygamberimiz (s.a.) hem yapmış, hem de tavsiye etmiştir. Bırakalım inkarcılar yalnızca maddi tedbirler ile korunsunlar, iman edenler de bunlara ek olarak Allah’a sığınma, okuyup üfleme tedbirine de başvursunlar. Biz onları kınamayalım, onlar da bizi kınamasınlar.

Evet, suya üfleyip içme ve içirmeye dair bir Peygamber tavsiyesini veya uygulamasını ben de bilmiyorum. Ama ele üflemeye oldukça yakın bir uygulama olduğu için geleneğimizde uygulanmıştır.

Peki dinde yasak olan üfürme nedir?

Dinde yasak olan üfürme, ne idiği bilinmeyen sözleri tekrarlayarak üfürmektir, bir takım rakamları ve ilmî-dinî dayanağı olmayan formülleri kullanmaktır. Maddi ve tabîî tedbirleri ihmal ederek yalnızca okuma ve dua ile yetinmektir. Dinde bir de üfürükçülük yasaktır; bundan maksat ise yukarıda açıkladığımız “yasak üfürme” işini meslek edinmek ve bununla geçinmektir. Büyü yaparak, cinleri kullandığını iddia ederek, maddi ve gerekli tedbirleri engelleyerek bu yoldan para kazanan, insanımızı aldatan, mal ve canlarını zarara sokan bu üfürükçüleri engellemenin bir yolu da dinde meşru olan manevi tedbirleri, ehliyetli din görevlilerinin tavsiye etmesi, halkın moralini bu yoldan da güçlendirmesi ve onları büyücülere, cincilere muhtaç etmemesidir.

İslam ve Kadın
00:003/09/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Akademik titri de olan bir köşe yazarı, kadın hakkındaki şeriat hükümleri ve bunların günümüzde uygulanabilirliği konusunda şöyle diyor:

''Diyanet İşleri Başkanlığı, aile içi sorunları çözmek için danışmanlık hizmetleri veren bürolar kurunca aklıma şu soru takılmıştı: Bir erkek birden fazla eşle evlenmek isterse, kadına erkeğin yarısı kadar miras bırakmak isterse, serkeşlik eden karısına dayak atarsa, karısını tek başına evden dışarı bırakmazsa.. bu danışma merkezinde görev yapanlar ne diyecekti? Bunlar, şer''an erkeğin hakkı olan şeyler değil midir? Ama günümüz toplumunda uygulanması pek de mümkün olmayan kurallar.''

''Bunlar şer''an erkeğin hakkı değil midir?'' cümlesini, (Kesin olarak böyledir manasında) tekitli hüküm/haber cümlesi olarak değil de soru cümlesi olarak almak ve bir cevap denemesinde bulunmak istiyorum.

Sayın yazar özellikle birkaç hükmü seçmiş, bunlar günümüz insanlarının bir kısmına ters geleceği için uygulanamaz olduğunu ileri sürmüş ve buradan da hareketle günümüzde kadınların problemleri ile ilgili olarak dinden makul, adil, uygulanabilir bir çözüm beklenemeyeceğini ima etmiş.

Birinci olarak söyleyeceğim şey, İslam''da kadınla ilgili hüküm, değerlendirme ve talimatın bu dört konudan ibaret olmadığıdır ve çağdaş hukuk sistemlerinin bile henüz ulaşamadığı veya oldukça yeni zamanlarda ulaşabildiği birçok hükmün İslam''da baştan beri bulunduğudur. İslam kadının dinî, ferdî, sosyal, siyasi... haklarını asırlarca önce tanımış, bahşetmiş ve Müslümanlar da farklı eski kültürlerin verdiği imkan nispetinde bunları hayata geçirmişlerdir.

Şimdi yazarın özellikle seçtiği dört konuya gelip ''danışma merkezlerinin ne diyebileceği''

sorusuna cevap arayalım.

''Bir erkek birden fazla eşle evlenmek isterse''

Danışma merkezindeki uzman, dine aykırı düşmeden şunları söyleyebilir: Birden fazla evlenme izni (emir değil, izindir) şartlara bağlıdır. Bugün tek kadınla evlilik genel olarak uygulandığı için (uygulanan ülkelerde) birden fazla kadınla evlenmenin ilk kadına ve yakın çevresine getirdiği manevi yük (eziyet, sitres, üzüntü, ruh çöküntüsü...) dayanılamaz boyuttadır ve İslam''a göre bir müminin, bir başkasına, sırf zevkini tatmin için bunları yapma hakkı yoktur. Sen buna karşı direnebilirsin, bu günah değildir, nitekim Hz. Peygamber de kızı Fatıma''nın üzerine evlenmek isteyen Ali''ye itiraz etmiş, kızının buna tahammül edemeyeceğini, bu yüzden günaha girebileceğini söyleyerek evliliğe karşı çıkmıştır.

''Kadına erkeğin yarısı kadar miras

bırakmak isterse''.

Kur''an-ı Kerim bütün kadınlara her durumda, erkeğinkinin yarısı kadar miras hissesi vermiyor. Mesela bir kimse ölüp de mirası paylaşılırken anne ve babası hayatta ise ikisine de eşit olarak altıda birer hisse verilir. Miras paylaşımında ölenin kızları ile oğulları bulunursa bu durumda kızlara, oğul hisselerinin yarısı kadar pay verilir. Ama buna karşı kızların mali yükümlülükleri azaltılmış, buna karşı erkeklere ''askerlik, mehir, yalnızca karı ve çocuklarına değil, yakından uzağa akrabasına nafaka yükümlülüğü, akrabanın ödeyeceği bazı kaza tazminatlarına katılma'' gibi malî (mal ve para harcama ile yapılan) yükümlülükler getirmiştir. Sonuçta kızlar, erkek kardeşlerinden daha avantajlı duruma gelmektedirler. Bugün erkekler kız kardeşlerine ve diğer akrabaya karşı bu yükümlülükleri yerine getirmiyorlarsa mirastan daha fazla pay alarak bunu (başkalarının haklarını) yemeleri meşru olmaz.

Dayak ve izin meseleleri için de bir yazı daha yazalım.

İslam ve Kadın (2)
00:008/09/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Serkeşlik eden karısına dayak atarsa...” İslam''da kadın konusuna bakılırken bu dayak meselesi birçok yönden pekçok kimseyi meşgul etmiş, İslam''a bir şekilde yan/şaşı bakanların da istismarları için bulunmaz bir fırsat oluşturmuştur. Okumadan alim, tahsilini ve stajını yapmadan uzman kesilenler “Kadına kocanın dayak atmasına Kur''an izin veriyor, bu ise ilkelliktir...” gibi klişe cümlelerle söze girmiş, kendilerince İslam''ın imajını kendi nursuz çehrelerine benzetmek için uğraşmışlardır. Çabalarının amacı dine saygısızlık ve sermayeleri de cehalet olmasa, gerçekten “kadının haklarını korumak ve mağdur edilmesini önlemek” isteseler bunlara katılmamak için insanlıktan nasip almamış olmak gerekir, ama amaç bu değil (bu amaçta samimi olanları saygıyla istisna ediyorum).

Diğer konular gibi kadına dayak konusunu da ilgili ayet ve hadisler ile örnek uygulamanın ışığına tutacak olursak karşımıza çıkan gerçek manzara şudur:

Peygamberimiz kadına dayağı getirmemiş, hem sözleri ve Kur''an''a yönelik yorumları hem de uygulamasıyla o devirde çok yaygın olan (ne yazık ki, günümüzde de yaygın) dayağı ortadan kaldırmak için çalışmıştır. Kur''an''da izin verilen dayak, Veda Hutbesi''nde açıklandığı üzere yalnızca bir duruma aittir; o da kadının iffete aykırı davranışa ve zinaya sapmasıdır. Zina yapıldığında dayak ise yalnızca kadına değil, erkeğe de uygulanan bir cezadır. Bunun dışında sebep ne olursa olsun karısını dövenler, ona karşı şiddet uygulayanlar İslam''a ve örnek Peygamberimiz''in sünnetine aykırı davranmış olurlar.

“Karısını tek başına evden dışarı bırakmazsa...”

Kadının tek başına “evden dışarı çıkamaması” değil de, seyahat etmesi sınırlanmıştır. Bu sınırlama da o zamana mahsus yolculuk şartları düşünüldüğü zaman yadırganamaz. Düşünelim, kadın yaya veya deve, at, katır gibi bir binek ile tek başına yola çıkacak ve üç gün sürecek bir yolculuk yapacak. Gecesi var, gündüzü var, yollarda otel yok, güvenliği sağlayacak düzenleme ve sorumlular yok... Böyle bir macerayı göze alacak kadın bulunmaz ya, bulunduğunda buna kim izin verir ki, ana-baba, koca, kardeş vb. izin versin. Buna rağmen Peygamberimiz (s.a.), yolda güvenlik bulunduğunda kadınların tek başlarına seyahat edecekleri zamanların da geleceğini ifade buyurmuşlardır.

Evli kadının evden çıkarak bir yerlere gitmesi konusunda sınır, yalnız başına olmaya bağlı değildir. Yalnız olsun, yanında bir başkası bulunsun, evli kadın evinden çıkıp bir yere gidecekse bunu kocasına bildirmesi ve o razı olmadığı takdirde gitmemesi gerekir. Bu kural İslam''ın –ya mutlak veya belli sosyal ve kültürel şartlar içinde- aile düzeni için uygun bulduğu bir tedbir mahiyetindedir. Koca, meşru ve makul bir gerekçesi olmadan kadının evden çıkıp bir yere gitmesine izin vermezse, bu tutum kadını zora sokar, bunaltırsa elbette birçok çözüm devreye girer ve sonunda kadın mağdur edilmez, kocanın meşru olmayan buyrukları altında ezdirilmez.

“Allah''ın kadın kullarını Allah''ın evleri olan mescitlere gitmekten engellemeyin” buyuran Peygamberimiz''dir. Mescitte, erkeklerin öne geçmesi yüzünden yeterince istifade edemeyen kadınların isteği üzerine onlara özel ders ve sohbet zamanı ayıran da O''dur. Peygamberimiz''in zamanında kadın, olması gereken her yerde, olması gerektiği kadar bulunmuş, ev hapsinde yaşamamıştır.

İslam ülkelerinde yolsuzluk
00:0010/09/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Üstad gazetecilerden Sayın Haluk Şahin “Müslüman ülkelerde yolsuzluk niçin bu kadar yaygın?” sorusuna cevap arayan ve aranmasını teşvik eden bir yazı kaleme almış (Radikal, 30-8-2006).

Uluslararası Saydamlık Örgütü''nün Yolsuzluk Endeksi''nde yerimiz utanılacak noktada bulunuyor. Bunun sebepleri üzerinde çeşitli değerlendirmeler var. Malezya Başbakanı A. Bedevî''ye göre sebep yoksulluk ve kötü yönetim. İKO Genel Sekreteri Ekmeleddin İhsanoğlu''na göre baş sanık, bu ülkeleri ahlaksızca sömüren Batılı çok-uluslu-şirketler ve ''haksız küreselleşme''dir.

Sayın Şahin bu sebeplerin de önemsenmesi gerektiğini kaydettikten sonra şu düşündürücü tahlili yapıyor: “(İhsanoğlu''nun) söyledikleri kısmen doğru, ama gene bir soru çıkıyor karşımıza: Bu şirketler niçin Müslüman ülkelerde daha rahat iş tutuyorlar? Belli ki, konuyu derinlemesine kavrayabilmek için bu ülkelerdeki egemen kültüre ve bu arada dinin algılanmasına inmek gerekiyor. Örneğin şu soruya: Acaba Müslüman ülkelerde dinin içselleştirilmiş bir ahlak ve yaşam tarzından çok, bir ibadet tarzı olarak algılanması nedenlerden birisi olabilir mi? Özden çok biçime değer veren bir tarzın egemenliğinin rolü ne? Eylemden çok sözün ve görünüşün ödüllendirildiği ve cezalandırıldığı bir ortam asıl etmen olmasın?”

Uzun zaman içinde oluşmuş bir sosyal vakıayı tek sebebe bağlamak doğru olmadığı gibi sebeplerin tamamını bulmak da, sebeplerin birbiri ile ilişkisini tahlil etmek de oldukça zordur. Ama İslam toplumlarında baştan beri böyle bir ahlak bozukluğunun bulunduğunu kimse söyleyemez. Eskilerden kalma bazı hasletlerimiz, geçmişimizi keşfetme bakımından da belge niteliği taşıyor. Bugün hâlâ bazı Anadolu ilçe ve kasabalarında esnaf, ezan okununca dükkanını kilitlemeden namaza gidiyor. Kul hakkı deyince titreyen ve kılı kırk yaran çok sayıda dindaşımız var. Geçmiş zamanlarda, çocuğunda gördüğü bir kusurun sebebini arayan, yolda bulduğu bir elmayı ısırdıktan sonra bunun helal olmadığı ihtimalini düşünerek geri çıkardığını, bu arada suyundan yutmuş olduğunu, çocuktaki kusurun bundan kaynaklanmış olabileceğini düşünen takva sahibi Müslümanlar yaşamış. Seferde yabancıların bağlarından üzüm yiyen, parasını da asma dallarına bağlayan ordu mensuplarımızın olduğunu menkıbelerinde okuyoruz... Ama bugün oldukça yaygın bir ahlaki yozlaşmanın olduğu apaçık ortadadır. Ben başka toplumlarda (din ve kültür mensuplarında) da başka yozlaşmaların bulunduğunu ileri sürerek, kusur ile kusurun meşrulaştırılmasına karşıyım, “Kötü misal emsal olmaz” hikmetini benimsiyorum; bu sebeple o yola gitmeyeceğim.

Sözü uzatmadan sonuca gelmek gerekirse, “bizde ahlaki yozlaşmanın baş sebebi dinin doğru anlaşılıp yaşanmasının şartlarının yokluğu veya eksikliğidir.” Din öğretim ve özellikle eğitim yoluyla anlaşılır, içselleştirilir ve yaşanır. Bu doğru anlama ve yaşamanın içinde “şekilden vazgeçmemekle beraber ruh ve özün esas olduğu, ruh ve özden uzak ibadetlerin değerlerinin bulunmadığı” da vardır. Hz. Peygamber''in (s.a.) bu mealde sayısız hadisi mevcuttur. Kur''an''da yalnız Mâ''ûn suresine bile bakmak bunun için yeterli olabilir. Ama İslam''a göre “öz ve ruh” da ancak onlara mahsus şekil (vücut, maddi kap) içinde bulunur. Hiçbir kimse namazın şeklini yerine getirmeden onun ruh ve özüne ulaştığını iddia etmesin, ispat edemez. Ve Kur''an''a göre işte bu bildiğimiz şekliyle kılınan (ancak böyle var olan) namaz ibadeti (yalnız namaz bile) insanı ferdi ve ictimai kötülüklerden, ahlaki yozlaşmalardan uzak tutar, kulun kesintisiz olarak Allah huzuru içinde yaşamasını sağlar. Bugün de teorik olarak Müslümanlar şekilperest değildir, ruh ve özün önemine vurgu yapıp dururlar, ama uygulama eğitime bağlıdır.

Gazlı içecekler
00:0015/09/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir süt ürünü olan, bir insanın normal olarak içebileceği miktarı (hatta daha da çoğu) asla sarhoş etmeyen, içine dışarıdan alkol katılmayan, mayasında kendiliğinden oluşan bir miktar etil alkol bulunmakla beraber bu da başka maddelerle karışık ve bileşik olarak bulunan, üründe tad, renk ve koku olarak alkolun hiçbir izi bulunmayan kefire -canları öyle istediği veya bilgileri yetersiz olduğu için- haram diyenler olmuştur. Son günlerde de Ezher Üniversitesi''ne bağlı bir heyetin, “Coca Cola ve Pepsi Cola''ya domuz eti karıştığı için içilmesinin haram olduğu”na dair bir fetva verdiği haberi yayılıyor. Bu yazıda ise eski ve muteber fıkıh kitaplarından İbn Âbidîn diye meşhur olan kitabın metin, şerh ve haşiyesinden bazı nakiller yapacağım. Bu nakillerde yalnızca kefir ve kola ile değil, kadınların normal akıntıları, tavukların sulu yolumu, koruyucu maddeler gibi çokça sorulan sorulara da cevap teşkil edecek fıkıh bilgilerini aktaracağım. Burada nakledilen hüküm ve değerlendirmelerin bazıları fıkıhçıların ittifakı ile bazıları da bir kısmının kabulü ile sabittir. Bir sonraki yazıda da özellikle kola cinsinden içecekler ile İslam''a ve Müslümanlara düşman olan ülkelerin mallarını satın alma konusunu ele alacağım.

Dince pis olan nesne az suya veya az sıvı maddeye karıştığı zaman su ve sıvı pis olur; içilmez ve onunla dînî temizlik yapılmaz. Çok suya pislik karıştığı zaman ise suyun rengi, tadı ve kokusundan biri, katışan pislik belli olacak şekilde değişmedikçe su pis olmaz. Çok su Hanefîlere göre yeri köşeli ise yüzeyi 10x10 arşın, yuvarlak ise 36 arşın, derinliği ise bir karışa yakın yerdeki sudur. Arşın yaklaşık iki karıştır. Şâfiîlere göre iki kulledir (büyücek küp), İmam Malik''e göre ise az su, içine düşen pisliğin rengi, tadı veya kokusu belli olan sudur, belli olmayan su ise çok sudur. Buradaki ölçülere göre çok sayılan suya mesela sidik veya şarap karışsa o su pis olmaz, onunla abdest alınır ve o su içilir (İbn Âbidîn, 1984 Kahraman Yayınları, C.I, s. 185,188).

Yenmesi ve içilmesi haram olan bir nesneyi, onda iyileştirme özelliği varsa tedavi maksadıyla yemek ve içmek caizdir, nitekim susuz kalan kimsenin –başka bir şey bulamadığında- şarap içmesi de caizdir (210).

Kadınların vaginalarındaki normal (hastalıktan kaynaklanmayan) ıslaklık (İbn Hacer bunu şöyle tarif ediyor: Erkeklerin mezisi ile ter arası beyaz bir su/akıntı) temizdir, dışarı çıktığı ve kilota bulaştığı zaman yıkanması gerekmez.

Erkeklerin menisi (spermi) kilota bulaştığı ve kuruduğu zaman yalnızca çitilemek/öfelemek/ovmakla temizlenir, izi ve rengi kalsa da kilot temizlenmiş olur. (Burada dikkat edilmesi gereken husus, dini temizliğin kimyevi temizlik olmadığı ve dinin kolaylığı tercih ettiğidir).

Karışma, yanma, pişme, kaynama vb. sebebiyle değişikliğe uğrayan pis nesne temiz olur, kullanılır, yenir ve içilir. Bazı örnekler: Pis olan zeytin yağı sabun olunca, eşek veya domuz tuz gölüne düşüp tuza dönüşünce, şarap sirke olunca, kuyuya düşen kuş, fare vb. çürüyüp çamura karışınca, pis üzüm kaynatılıp pekmez yapılınca, pis susam öğütülüp un ve susam yağı olunca temizlenmiş olur (316).

Yolların çamuruna ve akan sularına pislik karıştığında bu yollardan yürüyenlerin sıçrantıdan ve bulaşmadan uzak durmaları çok zordur, bu sebeple yollardaki pis su akıntısı ile bulaşan elbiseler ile namaz kılmak caiz görülmüştür, onları yıkamak gerekmez ( 324).

Süt, bal, yağ ve pekmez üç kere kaynatılınca temizlenmiş olur. Bunlara kaynatmadan önce bir miktar (beşte biri kadar) su katılır. Yağın kaynatılması şart değildir(334).

Et şarap ile pişirilmiş olsa üç kere temiz su ile kaynatılıp soğutulunca temizlenmiş olur.

Tüyü kolay yolunsun diye sıcak suya batırılan bir tavuk, böylece kaynatılıp bir süre de kaynar suda bırakılmış olmazsa, tüyü yolunduktan sonra temiz su ile yıkanınca temizlenmiş olur (334).

Papaya rağmen diyalog
00:0017/09/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Papanın yaydığı zehirli gaz, gazlı içecekleri gölgede bıraktığı için o konuya ara verip bununla ilgilenmek gerekti.

Gayr-i Müslimlerle ilişki konusunda teorik olarak üç seçenek var: 1. Çatışma, 2. İlgisizlik, 3. Diyalog.

Dinimiz çatışmayı, şiddete başvurmayı, savaşmayı mutlak (kayıtsız şartsız) olarak değil, şartlı olarak caiz görüyor; şart da, karşı tarafın bizimle din veya toprak yüzünden savaşa girmesidir; yani Müslümanları dinlerinden döndürmek veya topralarını ellerinden almak için savaş açmalarıdır (Mümtehine suresi: 8-9). Bu takdirde Müslümanların kendilerini korumaları zorunludur, farzdır. Böyle bir durum yoksa Müslümanlar, gayr-i Müslimlerle barış içinde yaşarlar. Gayr-i Müslimler yönünden açık ve kesin bir tehlike varsa bu tehlikeyi ortadan kaldırmak için gerekli tedbiri almak da tabiidir. Ortada meşru ve zaruri bir durum/sebep olmadıkça çatışma, şiddet, savaş İslam''ın tercihi değildir. Hristiyanlık tarihi, Hristiyan veya aynı mezhepten olmayanları dinlerinden ve mezheplerinden döndürmek için yapılan baskılar, savaşlar ve katliamlarla doludur, ama İslam tarihinde “Ya Müslüman ol, ya da boynunu kılıca uzat” şeklinde bir dayatmanın tek örneği bulunamaz. Cihad ve fetihler din (zorla dine sokma) savaşı değildir.

Hz. Peygamber devrinde bile çeşitli gayr-i Müslimlerle birçok ilişki kurulmuş, kimileriyle savaş, kimileriyle barış, kimileriyle antlaşma yapılmıştır. Bugün ise dünya küçülmüş, milli sınırlar şeffaflaşmış, uluslar ekonomik, ticari, siyasi, kültürel... bakımlardan adeta iç içe girmişlerdir. Böyle bir zeminde gayr-i Müslimlere karşı ilgisiz kalmak mümkün değildir.

Geriye üçüncü yol kalıyor ki, bu da farklı gruplar arasında diyalogdur. Diyalogun amacı, “dinler ve kültürler arası çatışmanın kaçınılmaz olduğu” tezine karşı, “farklı grupların bir ülkede ve bir dünyada hürriyet ve adalet içinde beraber yaşamalarının mümkün olduğu”nu ispat etmektir, bunu yaşayarak göstermektir. Diyalog ne tavizdir, ne de başkalarını hoşnut kılmak için değişmezleri değiştirmektir; diyalog karşılıklı olarak, tam da yukarıda yerini gösterdiğimiz âyette Kur''an''ın dediği gibi “gayr-i müslimlerle iyilik ve adalet çerçevesinde ilişki kurmak”tır.

Papanın Almanya''da yaptığı açıklama işte bu diyalogu kurşunlamaya yöneliktir veya maksat bu değil ise de konuşma aynı sonucu doğurmaktadır. Ölen papa diyalog yanlısı idi, bu papanın diyaloga soğuk baktığı biliniyordu, konuşmasında işte bu soğuk bakış yankılanmaktadır.

Peki papanın amacı Müslümanlar ve ötekilerin lehinde midir, aleyhinde midir? Yani diyalog yerine çatışma, dışlama, nefret konduğunda bu tutum dünyamızı daha iyi bir noktaya mı götürecektir? Elbette ki hayır. Ama ne yazık ki, unvanı ve yeri itibariyle koskoca papanın gözünü din taassubu bürümüş, basireti yok olmuş, insanlığı şiddete sürüklüyor. Bu oyuna gelmeli, “al sana şiddet” diyerek onun ekmeğine yağ mı sürmeliyiz, yoksa basiretli hareket ederek, gerçekleri uygun yollarla anlatarak papanın oyununu bozmalı mıyız? Bana göre ikincisi.

Şimdi gelelim papanın söylediklerinin gerçek ile ilgisine.

(Gelecek yazıda)

İslam ve akıl
00:0022/09/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Papa''nın Almanya''da yaptığı konuşma üzerine hayli konuşuldu, yazıldı, tartışma yapıldı, ama yine de bazı şeyler yazmam gerekiyor.

Bazı köşe yazarları Papa''yı savunma sadedine “Konuşanların çoğu Papa''nın konuşma metnini okumamışlardır, adamın kendi bir şey söylemiyor, yalnızca bir alıntı yapıyor..” kabilinden sözler söylediler.

Bir kimseye “Senin annen fahişe” demekler, “Filan şahıs senin annenin fahişe olduğunu söylüyor” demek birbirnden farklı olmakla beraber o annenin oğluna olan etkisi bakımından eşit derecede tahrik edici, üzücü ve yaralayıcıdır. Bir de bunu nakleden kişi olmayacak bir yerde ve zamanda nakletmişse, sözü naklettikten sonra aklayıcı veya kendisinin katılmadığını ifade yahut ima eden bir şey söylememişse buna “masum bir nakil” olarak bakmak mümkün olmaz.

Metni tercümesinden okudum, Papa yapılan konuşmanın (diyalogun) tamamını değil bir kısmını naklediyor ve niçin bu kısmı naklettiğini de şöyle açıklıyor: “Zira bu beni çok etkiledi ve de bunu konuya ilişkin düşüncelerim için bir kalkış noktası olarak kullanacağım.”

Papa''nın, 14. asrın sonlarında Bizans imparatoru ile bir Farsî müslüman arasında yapılan konuşmadan naklettiği sözler arasında bugün müslümanları rencide eden iki husus var: 1. İslam-akıl ilişkisinde aklın etkisiz olması. Onun ifadesi şöyle: “Ama Müslümanlık öğretisinde ise Tanrı mutlak anlamda aşkındır. Onun iradesi bizim kategorilerimizden tümüyle bağımsızdır. Buna akıllılık, makuliyet de dahildir.” 2. İslam''ın kılıç zoruyla dini yayma dışında bir yenilik getirmediği iddiası. Bunu da şöyle ifade ediyor: “Hadi bana Muhammed''in yeni olarak ne getirdiğini göster! Bu konuda, kendisinin vaaz ettiği dini kılıç ile yayma emri türünden kötü ve insanlık dışı şeylerden başka bir şey bulamazsın... Tanrı kandan hoşlanmaz. Akla göre davranmamak, Tanrının doğasına zıttır. Din, bedenin değil, ruhun ürünüdür. Dolayısıyla birini dine çekmek isteyen kişinin, şiddet veya tehdide değil, iyi konuşmaya ve doğru bir şekilde akıl yürütmeye ihtiyacı vardır. Makul bir insanı ikna edebilmek için, ne kola ihtiyaç vardır, ne vurabilecek bir şeye, ne de bir insanı ölümle tehdit etmeye yarayacak başka bir araca!”

Bu yazıda İslam-akıl ilişkisini özetleyelim. Gelecek yazıda da İslam cihadının mana, amaç ve şeklini açıklamaya çalışalım.

Müslümanların bilgiye ulaşma yolu ve davranış kuralları arasında aklın vazgeçilemez bir yeri vardır. İslam''da aklı olmayanlar (akıl hastaları) yükümlü değildir. Müslümanlar “Babaları, dedeleri böyle inandı, böyle söylediler veya Allah böyle söylüyor diye değil, kendi düşünceleri, akıl yürütmeleri sonunda iman ederler. Peygamber dine inanmaya çağırdığında yalnızca bu çağrı ve bunun vahye dayanması imana götürmez, tebliğ edilen dinin ve onu tebliğ edenin “doğruluğu, tutarlığı, uygunluğu...” konularında muhatabın düşünmesi (aklına ve kesin bilgilerine başvurması) gerekir. İslam inanç öğretisinde (akaid kitaplarında) insanı doğru bilgiye ve imana götüren üç kaynaktan (esbâb-ı ilim) söz edilir; bunlar “havâss-i selîme, haber-i sadık ve akıl”dır. Birincisi duyu organlarının verileri olduğuna göre bunu da “akıl ve bilim” içine sokabiliriz.

“Beşer aklı ile Allah''ı sınırlama, tanımlama, onun irade ve fiillerini beşer aklına göre değerlendirme” başkadır, Allah''ın vazettiği, peygamberin de tebliğ ettiği dinin (bunun içinde cihad ve dine davet de vardır) iman ve amel alanlarının beşer aklına uygun olması başkadır. İslam düşünce tarihinde birinci husus tartışılmış olabilir, ama ikinci hususta bir tartışma yoktur; yani müslümanlara göre dinin iman ve amel alanındaki buyrukları akla, fıtrtata, insanın yaratılış amacına, insanın kemale doğru yol almasına uygundur. Bu uygunluğu akıl ve bilim de –güçleri ve sınırları içinde- onaylar. Bazı hanbelî ve zâhirî alimlere karşı müslümanların kahir ekseriyetinin tabi olduğu mezhepler ve alimlere (kelamcılara) göre beşer aklına (aklın kesin hükümlerine) aykırı gözüken naslar, akla uygun olarak yorumlanır, akla uygun manalarla açıklanır (tevil edilir).

Dine zorlamak
00:0024/09/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İnsanları kılıç vb. zoruyla inanmaya zorlamayı yasaklayan âyetin meali şöyledir: “Dinde zorlama yoktur. Doğru eğriden açıkça ayrılmıştır. Artık kim sahte tanrıları reddeder de Allah''a inanırsa kopmayan sağlam bir kulpa yapışmıştır. Allah her şeyi işitir ve bilir.” (Bakara: 2/256)

Papanın naklettiği metinde bu (dinde zorlama olmadığına dair) âyetin, Müslümanların zayıf olduğu ilk dönemde geldiği, daha sonra ise dine zorlamak için savaş emrinin verildiği iddia ediliyor. Halbuki içinde bu âyetin de yer aldığı Bakara suresi Medine döneminde gelmiştir. Bu âyetin ilk yıllarda gelmiş olması ihtimali yoktur. Cizye kabulü söz konusu olmaksızın savaş emri getiren âyetler ve bu mânada olmak üzere “Lâ ilâhe illallah deyinceye kadar insanlarla savaşma emrini aldım...” (Buhârî, “Îmân”, 17; Müslim, “Îmân”, 32) diyen hadisler bu âyetten önce idi. O zaman Arabistan''da şirk hâkim bulunuyordu. Araplar dedeleri İbrâhim''in tevhid dininden sapmışlardı. Allah Teâlâ bu bölgenin şirkten, Kâbe''nin de putlardan temizlenmesini, diğer kavimler ve topluluklar için örnek bir tevhid ümmeti ve merkezinin oluşmasını istiyordu ve bunun gereğini emretti. Arap yarımadası şirkten temizlenip İslâm yerleşince artık evrensel düzenin gerçekleşmesi lâzımdı. Evrensel düzen “bütün halkı Müslüman olan bir dünya değil, hakların ve hürriyetlerin bekçiliğini Müslümanların yaptığı bir dünya” idi. Bunun için de diğer din ve vatan sahiplerinin yalnızca Müslümanların hâkimiyetini kabul etmeleri yeterli idi. İşte bu âyet o düzeni getirdi.

Dinde zorlamanın yasaklanması “hakkın bâtıldan açıkça ayrılması” gerçeğine bağlanmıştır. Bu gerçek değişemeyeceğine, Kur''an ortada bulundukça yeniden hak ile bâtıl birbirine karışır hale gelemeyeceğine göre buna dayalı bulunan hükmün değişmesi de (neshi) söz konusu olamaz. Resûlullah ehl-i kitap olmayan kâfirlerden de cizye almıştır. Kâfirler barış isterlerse bunun kabul edilmesi emrolunmuştur (Enfâl 8/61). Kâfirlerle savaş emri “fitnenin ortadan kalkması ve dinin Allah için olması” (Enfâl 8/39), Müslümanları dinlerinden ve yurtlarından çıkarmak için kâfirler tarafından savaş açılması (Mümtehine: 60/ 8-9) gerekçelerine bağlanmıştır. Fitne zulümdür, düzensizliktir, anarşidir. “Dinin Allah için olması”, bütün insanların İslâm''a girmeleri şeklinde anlaşılamaz; çünkü en azından ehl-i kitabın cizye vererek de olsa gayri müslim olarak yaşamalarına izin verildiğinde ittifak vardır. Bütün bu naslar, gerçekler ve uygulamalar bir araya getirildiğinde ortaya çıkacak sonuç ve nihaî hüküm şu olmaktadır: İnsanların zorla din değiştirmeleri hem imkânsız hem de hükümsüzdür, bu sebeple de yasaklanmıştır. Savaş insanları zorla İslâm''a sokmak için değil, din yüzünden baskının ortadan kalkması, din ve vicdan hürriyetinin hayata geçirilmesi, güçlü olanların hukuku çiğnemelerinin engellenmesi içindir. Müslüman olmayanlar bu hak, hukuk ve hürriyet düzenine uydukları müddetçe kendi inançlarında kalma ve onu yaşama hakkına sahiptirler.

Dinde zorlamayı yasaklayan birçok âyetten birinin daha mealini ve kısa açıklamasını verelim:

“Artık sen öğüt ver, çünkü sen ancak bir uyarıcısın. / Onlara egemen bir zorba değilsin.” (Gaşiye: 88/21-22)

Allah Teâlâ resulüne, hiçbir baskı ve zorlamaya meydan vermeden insanları uyarmasını ve gerçekleri onlara tebliğ etmesini emretmektedir. Çünkü iman ve ibadet ancak kişinin ikna olmasına, gönülden isteyip benimsemesine bağlıdır. Zor karşısında kalan kimsenin “inandım” demesi ve ibadet etmesi sadece bir aldatma ve durumu kurtarmadır. Bu yüzdendir ki muhtelif âyetlerde Peygamber''in görevinin insanları mutlaka hidayete erdirmek değil, sadece Allah''ın gönderdiği vahyi tebliğ etmek olduğu bildirilmiştir (meselâ bk. Âl-i İmrân 3/20; Nahl 16/82; Kasas 28/56; Şûrâ 42/48). Bazı müfessirler bu âyetin neshedildiğini yani hükmünün kaldırıldığını söylemişlerse de bu görüş/yorum isabetli değildir; çünkü meşrû savunma ve hakların korunması için savaş emri geldikten sonra da Hz. Peygamber inanmayanları imana zorlamamış, yalnızca topluma zarar verenleri sürgüne göndermiş, diğer gayr-i müslimlerle hukuk çerçevesinde aynı ülkede yaşamış ve yaşanmasını istemiştir. Tarih boyunca uygulama da buna göre olmuş, Müslüman olmayan teb''a dinini, kültürünü, değerlerini koruyarak İslam ülkelerinde yaşamıştır.

İslam cihadı
00:0029/09/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Papanın, zamanlama, nakil taktiği, seçilen konular bakımından hesaplı kitaplı olduğu anlaşılan konuşmasında istismar edilen konulardan biri de İslam''ın cihad kavramı ve uygulaması idi. İddiaya göre İslam''da cihad, silahlı savaş manasına gelmekte ve müslüman olmayanları zorla İslam''a sokmayı hedeflemektedir.

Bu çirkin iftiranın reddi, az çok İslam bilgisine sahip olanlar için kolay olmakla beraber, yeterli bilgiye sahip olmayanlara yardımcı olur diye bazı hususları hatırlatalım.

Kur''an ve Sünnet''te cihadla ilgili açıklamalar ile uygulamayı göz önüne alarak bu kavramı açıklayan İslam alimleri, cihadın yalnızca savaş manasına gelmediği, “müslümanların mal, can ve dinlerine kasteden düşmanlara karşı savaş, nefis ve şeytanın mümini Allah yolundan uzaklaştırma gayretlerine karşı da engelleme çabası” manasına geldiği hususunda ittifak etmişlerdir.

Savaş manasındaki cihadın da insanları zorla müslüman etmek gibi bir hedefinin olmadığını bundan önceki yazılarda ortaya koymuştuk.

Cihadın çeşitleri içinde hangisinin daha önemli olduğuna bir hadis ışık tutmaktadır. Peygamberimiz (s.a.) bir savaştan dönerken “Şimdi küçük savaştan büyük savaşa dönüyoruz” buyurmuşlar, büyük savaştan da “Allah yolunda ilerlemek için her türlü engeli aşma çabasını” kastetmişlerdir.

Aynı manada bir ayetin açıklaması bile bizim maksadımız için yeterlidir:

“Ey iman edenler! Allah''tan korkun, O''na yaklaşmaya vesile arayın ve O''nun yolunda çaba harcayın ki kurtuluşa eresiniz” (Maide: 5/35)

Bu âyette Allah Teala müminlere hitap ederek yalnız iman etmekle yetinmemelerini, Allah''ın buyruklarını yerine getirmelerini, kötü huylardan ve yanlış davranışlardan sakınmalarını, Allah''a yaklaşmak için vesile aramalarını, yani farz, nâfile ve benzeri ibadetlerle O''nun sevgi ve rızâsını kazanmaya çalışmalarını emretmekte; müminlerin bunu gerçekleştirerek kurtuluşa erebilmeleri için gerek nefislerine gerekse dış engellere karşı mücadele etmelerini istemektedir.

“Çaba harcayın” diye çevirdiğimiz câhidû fiilinin masdarı olan cihad kelimesi İslâmî terminolojide, düşmana karşı uygun vasıtalarla savaş yanında -burada olduğu gibi- insanın Allah yolunda göstermiş olduğu her türlü hayırlı gayretleri, kararlı davranışları da ifade eden bir kavram olarak kullanılır. Âyetin ifadesine göre iman, Allah korkusuyla ve kişiyi Allah''a yaklaştıracak vesileyi araştırmakla, vesile talebi de belirtilen anlamdaki cihadla tamamlanmaktadır. Kısaca kişiyi Allah''a yaklaştıran yollardaki engelleri ortadan kaldıracak en etkili unsur cihaddır. Bu sebeple âyet-i kerîme, insanları Allah yolundan alıkoyan, Allah''tan başkasına kulluk etmeye zorlayan her türlü iç (nefis, şeytan) ve dış engele (kişi, grup ve güç) karşı mücadele edilmesini emretmektedir.

Sakin olalım
00:001/10/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son günlerde üzüntü ve endişe içinde izlediğimiz gerginlikler, söz düelloları, ne olacak sorusunu doğuran şüphe “kara bulutları” büyük ölçüde sun''î (yapay). Birileri amaçlarına ulaşmak veya başkalarını engellemek için bir şeyleri istismar ediyorlar, zaten var olan, olacağı belli olan siyasi, sosyal, ekonomik olayları/gelişmeleri “beklenmedik birer felaket veya mesele” olarak takdim ediyorlar, toplumda huzursuzluğa sebep oluyorlar.

Nedir bunlar?

AB''nden gelen tenkitler ve talepler.

Kıbrıs meselesi.

ABD ile ilişkiler.

PKK terörü ve şehitler.

Cumhurbaşkanlığı seçimi.

İrtica tehlikesi

Gelir dağılımındaki adaletsizlik…

En çok istimar edilen konular bunlar. “İstismar edilen” diyorum: çünkü bu meseleler yeni değil, birkaç günde çözülecek meseleler değil, bunları bahane ederek iktidarı yıpratmak ve belli kesimler üzerinde baskı oluşturmak isteyenlerin elle tutulur, gözle görülür, uygulanabilir, sonuç alması kuvvetle muhtemel… teklifleri yok; yalnızca tenkit, teşhir, takbih, belli odaklara ve/veya trübünlere mesaj…

Evet “sakin olalım”, menfaatler veya taassuplar gözlerimizi kör etmesin, ülkenin ve milletin ortak menfaatlerini ön planda tutalım, gemiye zarar vermeyelim; çünkü hepimiz onun içindeyiz. Meseleleri istismar etmek yerine samimi olarak çözüme katkıda bulunmaya çalışalım. hayal peşinde koşmak yerine olabileceklerin en iyisini kotarmaya çalışalım. Unutmayalım ki, bu ülkede iyi kötü demokrasi vardır, iktidarlar beş yıllıktır ve demokrasilerde son sözü halk söyler.

Şimdi yukarıda sıraladığım birkaç konuya bir de soğukkanlı, sakin ve çözüm yanlısı olarak bakalım.

AB''den gelen talepler ve tenkitler:

Bu taleplerin bağlayıcı, ciddi ve vazgeçilemez olanları baştan beri bellidir (kriterleri okuyalım). Bunlar bilinerek yola çıkılmıştır, yeni karşımıza çıkmış gibi gürültü koparmanın manası yoktur. Vaktiyle ölçülüp biçilmiş, sakıncalarına rağmen faydası galip görülmüş ve çoğunluk tarafından tercih edilerek bu yola girilmiştir. Elbette baştan beri muhalif olanlar da vardır, onların “Biz demiştik, bakınız oluyor” demeleri haklarıdır, ama kimsenin “bilinmedik bir durumla karşılaşma” pozisyonuna girmesi ve konuyu istismar etmesi masum değildir.

Ermeni vb. topluluklarla ilgili talepler ise kriterlerde mevcut değildir, bulanık suda balık avlama taktikleridir, bunlara da kimsenin pabuç bıraktığı yoktur.

Kıbrıs konusu bir yılan hikayesidir, her tarafı tatmin edecek bir çözümü yoktur (yıllar içinde bu hale getirilmiştir), en az zararla bir an önce sonuca bağlanması en faydalı sonuçtur (çözümsüzlük çözüm değildir). Tek taraflı, haksız ve dengesiz talepler karşısında Başbakan''ın tavrı sakinleştirici olmalıdır. “Gerekirse müzakerelerden vazgeçeriz” bile demiştir.

ABD ile ilişkiler, “ayı ile yatağa girmek” kadar güç bir iştir. Mevcut şartlarda kendi gücüne güvenerek veya bir başka güç odağına yaslanarak ABD ile kapışmak akıl kârı olmadığı gibi onun peşine takılarak bütün dünyanın nefretini kazanan eylemlerine ortak olmak da vicdan kârı değildir. “Ne onunla, ne onsuz” kabilinden bir yol, bir ilişki biçimi südürmek zorunlu gibi gözüküyor.

Diğer konulara başka yazılarda devam edelim, ama sakin olalım!

PKK terörü ve şehitler
00:006/10/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir istismar konusu da budur. Sanki şu kadar yıldan beri, PKK terörü yokmuş, otuz binden fazla cana mal olmamış, bugün, bu iktidar döneminde ortaya çıkmış gibi takdim edilerek terör ve şehitler istismar ediliyor, huzursuzluk, karamsarlık ve yıpratma kampanyasına malzeme olarak kullanılıyor.

Bazı siyasetçiler çıkıp "Terörü sıfırlamıştık, bu beceriksiz iktidar zamanında yeniden hortladı" diyorlar. Bu söz bile hem terörün sıfırlanmadığını hem de sıfırladık sananların yanlış değerlendirmeler yaptıklarını, yetersiz, sonuç alıcı olmayan yöntemlerle yetindiklerini gösteriyor. Hepimiz biliyoruz ki PKK terörünü çıkaran ve besleyen amillerin tamamı içeride değil; içeride, yıllardan beri içiçe, kardeş kardeş yaşadığımız Kürt unsurunun bazı problemleri ve talepleri istismar ediliyor, ama dışarıda bu terörü, siyasi, stratejik ve ekonomik amaçlarına ulaşmak için besleyen, destekleyen, bitmesini engelleyen devlet ve gurupların daha etkili olduğunu düşünüyorum. Çözüme bu geniş perspektiften bakmak, tedbirleri de buna göre planlamak ve yürütmek gerekiyor.

İçeride emniyet ve asayişi, dışarıya karşı da sınır güvenliğimizi koruyan emniyet güçleri ve askerimizin burnu kanasa bizim de gözlerimiz yaşarır, ayaklarına diken batsa biz de bunu ciğerimizde hissederiz, ama bu işin tabiatında tehlike, kan, sakatlanma ve ölüm de vardır. Bunlar gerçekleşince kıyameti koparmak, beklenmedik bir olay birilerinin hatası yüzünden olmuş gibi tavırlar sergilemek normal değildir. Evet devleti yönetenlerin, güvenlik güçlerinin daha korunaklı olmasını sağlayacak tedbirleri almada kusuru varsa bunun açıkça ortaya konması ve tedbirlerin acilen alınmasının sağlanması herkesin vazifesidir. Her şeye rağmen kayıp kaçınılmaz olduğundan bir polisimiz veya askerimiz yaralandığında, şehit düştüğünde bunu bile siyasi istismar aracı kılmak ise çirkindir.

Şehitlik konusunda daha başka çelişkiler de var. Bir yandan cumhurbaşkanı ve kuvvet komutanları "mistik ve dogmatik düşünceleri, bu düşünceleri içeren eğitimi" mahkum ediyor, mutlaka engellenmesini istiyorlar, bir yandan da "şehit" diyorlar, "bayraklara sarıyor", "saygı ile arkasında yürüyorlar". Şimdi onlara sormak gerekiyor: İmam hatip okullarında, Kur''an kurslarında Kur''an okunuyor, Din Kültürü dersinde de Kur''an''dan söz ediliyor. Kur''an kutsal kitabımız, şehitliğin değerini de ondan öğreniyor ve ona dayanarak iman ediyoruz. Şehitlik niçin değerli? Çünkü -Kur''an''a göre- şehitler ölmüyorlar, Allah katında lutuflara mazhar olarak bir başka boyutta hayatlarına devam ediyorlar. Çünkü onların mazhar oldukları lutuflar o kadar doyumsuz ki, bir hadiste ifade edildiği gibi, "yeniden dünyaya dönmek, savaşmak ve yine şehit olmak" istiyorlar. Peki bütün bu inanç, duygu ve bilgiler "akıl ve bilimden" mi geliyor, dinden mi geliyor. Başka türlü soralım: Dogmatik ve mistik mi, rasyonel ve bilimsel mi? İmana dayanan, akla aykırı olmamakla beraber aklı aşan konuları "dogmatik ve mistik" damgası vurarak hayatımızdan atmak, sonra da "şehitlik" kavramına, inancına, değerine sarılmak çelişki değil mi? Cumhurbaşkanlığı seçimi, irtica tehlikesi ve gelir dağılımındaki adaletsizlik konularını da başka yazılarda ele alacağım

Cumhurbaşkanlığı seçimi
00:008/10/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ortamı germek, huzuru kaçırmak, insanımızı ümitsizlik ve karamsarlığa düşürmek, ekonomiyi rayından çıkarmak gibi birçok kötü sonuç doğuran, buna rağmen seçime bir yıldan fazla vakit var iken ortaya atılan ve tartışılan bir konu da budur. Arkalarına orduyu, Cumhurbaşkanı''nı, üniversiteleri ve bazı bürokratları alarak siyaset alanını daraltmak, yetki alanlarına girmediği halde ülkeyi yönetmek, iktidarı etkisiz kılmak isteyenler, son yazılarımda ele aldığım konulardan biri olarak da bu cumhurbaşkanlığı seçimini dillerine doladılar. Hukuka göre bugünkü Başbakan''ın cumhurbaşkanı olmasına bir engel bulamadıkları için, eşinin başının örtük olması, kendisinin gerici bir geçmişe sahip olması gibi hukuk dışı gerekçelere sarılıyor, bunlar da fayda vermeyince erken seçim, istifa vb. yollar arıyorlar. Bu arada, gelecek cumhurbaşkanına kalmasın diye YÖK Başkanı, bazı rektörler gibi kritik elemanların istifa ettirilmesi, mevcut Cumhurbaşkanı tarafından yenilerinin veya yeniden tayini gibi formüller de -fısıltı halinde- gündemde.

Bütün bunları açıklayacak birkaç kelime şunlar olabilir: Hazımsızlık, demokratik ahlak ve terbiye eksikliği, farklılığa tahammülsüzlük, kendi menfaatini ülke menfaatinin önünde tutma alışkanlığı, dogmatik ideoloji köleliği…

Meseleye siyasi ihtiras ve tarafgirlik dışında bakarsak, bir iki gün önce İsmet Berkan''ın da yazdığı gibi "Anayasa''nın 104. maddesini tadil ederek, sorumsuz cumhurbaşkanının yetkilerini de azaltmak" bir çaredir. Ama şu günlerde yapılabilir mi? Ayrıca demokrasiyi hazmedemeyenler, yetkileri biraz daha arttırılmış Meclis ve başbakan kendi adamlarından olmazsa onu da hazmedemez, ona da itiraz eder, çıngar çıkarırlar

Cumhurbaşkanını halkın seçmesi de düşünülebilir. Bu takdirde yarı veya tam başkanlık sistemine geçiş gündeme gelecektir. Halkına güvenmeyenlerin buna da direneceklerini sanıyorum.

Çözüm nedir?

Önce kafaların değişmesi gerekiyor. Demokrasiyi kabul etmiş bir ülkede rejimi korumak için de anayasal tedbirler alınmış olur. Hukuka ve buna dayalı hiyerarşik yetki makamlarına iş bırakılır. Asker, sivil kim olursa olsun durumdan vazife çıkararak rejim koruyuculuğuna soyunmaz. Yoktan tehlike icad edilip, hukuk ve mantık dışı tehlike tarifleri yapılıp bunları istismar edilerek siyaset yapmaz. Hasılı halka ve hukuka güvenilir, kimse kendini halkın üstünde görmez, hukukun verdiği yetkilerinin dışına çıkmaz.

Cumhurbaşkanının özel hayatı, aile hayatı, inancı, ibadeti kendine bırakılır. Halkın yadırgamadığı, ayıp ve günah sayılmayan, uluslararası ilişkilerde kabul edilebilir olan davranışları dile dolanmaz, engel olarak değerlendirilmez. Merhum Özal namaz kılardı, alkol almazdı, Demirel cuma ve bayram namazları kılardı. Bunlar evin içinde olup biten şeyler değil, kamuya açık alanlarda oluyor. Başkanın dinle, gelenekle ilgisi bakımından da başörtüsünden farkı yok; her ikisi de bir dini aidiyet sembolü. Buna rağmen kimsenin itirazı -en azından Erdoğan''a olduğu ölçüde- olmadı.

İkinci olarak da iktidarın, mevcut şartlarda daha yatıştırıcı bir tavır içinde olması gerekiyor. Karşı taraf haksız, Başbakan da cumhurbaşkanlığını anasının ak sütü gibi hak ediyor olsa da başka formüller de düşünülmelidir; sonunda ne şiş yanmalı, ne de kebap.

İrtica tehlikesi
00:0013/10/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yalnızca son yıllarda (mesela 28 Şubat''tan sonra) değil, daha öncesini bir yana bırakırsak Demokrat Parti iktidara geldikten sonra, imkan verdiği Arapça ezan, radyoda Kur''an ve İmam Hatipler, o günlerin CHP''si ve laikçi basını tarafından, irtica yaygarası için ele geçmez birer araç olarak kullanılmıştır. İrtica devamlı olarak iki kesim tarafından istismar edilmiştir: 1. Muhalefet. Maksatları iktidarı yıpratmak, kendilerinin iktidar olmalarını sağlamak, bunu demokratik yoldan yapamazlarsa askeri devreye sokarak yapmak. Burada iktidar derken yalnızca siyasi iktidarı değil, bürokrasi ve ekonomide çevre ile merkez (bu alanları tekellerine almış seçkinler ile köylü ve esnaf çocukları) arasındaki iktidar çekişmesini de kastediyorum. 2. Dine inanmayan, bununla da kalmayıp inananlardan, onların dindarca yaşamalarından rahatsız olan, buna tahammül edemeyen din karşıtları. Taraflar ve gerekçe belli olunca, irticanın ne demek olduğu ve ortada böyle bir şeyin var olup olmadığı önemini kaybetmekte, irticanın tarif edilmemesi konusundaki direnme de anlam kazanmaktadır. İrtica yoksa icad edilecek, bu icad yapılırken de devamlı kılık (anlam, karşılık) değiştirecektir.

Yakın tarihe baktığımızda irtcanın şu manalarda kullanıldığı ortaya çıkıyor: 1.Cumhuriyet ve demokrasi yerine şeriat düzeni. Bu düzeni getirmek için çalışanlara da mürteci deniyor. 2. Cumhuriyet ve demokrasi içinde din özgürlüğünden yararlanarak, başkalarının din ve düşünce özgürlüğüne zarar vermediği sürece ve alanlarda dinin gereklerine göre yaşamak, davranmak, uygulama yapmak. Son zamanlarda, cumhurbaşkanı, komutanlar ve daha başkalarının dilinde irticanın bu ikinci manada kullanıldığı anlaşılıyor.

İrtica ile laiklik arasında, tanım ve var oluş bakımından sıkı bir ilişki var. Bu yüzden laiklik de bağlayıcı yasalarda tarif edilmiyor, muğlak bırakılıyor, Demokles''in kılıcı oluyor ve gerektikçe kullanılıyor. Son günlerde laiklikle ilgili bazı tarif tartışmaları ve teklifleri oldu, bunları başka bir yazıda ele alacağım. Bu yazıyı ise irtica ile ilgili iki alıntı ile noktalayacağım:

“…bugün iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi için ''laiklik karşıtı parti'' denebilir mi? Ben bugüne kadarki tecrübem ışığında bunu diyemem, demem. Sadece ben değil, ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi bile bu cümleyi söylemiyor, onun yerine ''Laikliği aşındırıyor'' diyor AKP için… Birileri, dini savunmanın kendi tekellerinde olduğu izlenimini yayıyor ve her türlü eleştirel cümle ''din karşıtlığı'' gibi takdim ediliyor. İşte, ''laikliği aşındırmak'' aslında tam da bu. Dinle, dinin sosyal hayat içindeki rolüyle ilgili konuların akıl ve edep sınırları içinde tartışılmasına izin vermemek yani...” (İsmet Berkan, Radikal, 11-10-06).

“Türkiye''nin bugün boğuşmak zorunda kaldığı en önemli sorunu ne irtica, ne kimin Cumhurbaşkanı olacağı ne de bu türden diğer şeyler. Türkiye''nin bugün en önemli sorunu cari açığın finansmanı. Türkiye, geçmişte hayal dahi edilemeyecek büyüklüklerde cari açık veriyor. Bu rakam şu an 30 milyar doları aşmış durumda. İşte bu 30 milyar dolarlık döviz açığının her yıl bir biçimde finanse edilmesi gerekiyor… Sadece Türkiye-AB ilişkileri de değil. Türkiye''nin askeri darbe konuşması zaten ayıp ama bunun birilerinin hayalinden geçmesi bile bu ülkeye bu aşamada yapılabilecek en büyük ihanettir. Sadece darbe ve Türkiye-AB ilişkileri de değil. Bütün bunların ötesinde, Türkiye''nin her türlü siyasi gerilimden de uzak durması gerekir. O bakımdan büyük bir gerilim potansiyelini içinde barındıran Cumhurbaşkanlığı meselesinin incelikle ve herkesin üstünde üç aşağı-beş yukarı uzlaşacağı bir isimle mümkün olduğunca erken bir vakitte çözülmesi gerekir. Ama bu saydıklarım hep bir felaketi önleme amaçlı. Bunları mutlaka yapmalıyız ama yetmez. Bizim cari açığın finansman kalitesini yükseltmemiz…” (İ.Berkan, 12- Ekim)

“Sezer''in kazanım olarak sunduğu ümmetten ulusa geçme iddiasını en fazla baltalayan da bu irtica söyleminde gizlenmiş muhtevadır. Sanılanın aksine, irtica çerçevesinde toplumun tümünü karşısına alma pahasına yürütülen proje, irticayı nasıl önlediğini bir an için bırakalım, modern anlamda ulus olmanın zeminini ortadan kaldırmaktadır.” (A.Emre, Yeni Şafak, 12 Ekim)

Laikliğin tarifi yapılmalı mı?
00:0015/10/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Laikliğin tarifi yapılmalı mı?” sorusunun cevabında anlaşma sağlanamadı. İlk bakışta tartışılması bile abes olan bir konu, hatta “Allah Allah, tarifi yapılmamış mı, nasıl olur, tarifi olmayan muğlak bir kavrama nasıl hüküm bina edilebilir?” diyerek derhal tarifinin yapılması ve ilgili kanunlara, resmi belgelere geçmesi konusunda ittifak beklenir. Ama nerede beklenir, normal ülkelerde, toplumlarda beklenir. Biz normal değil miyiz? Elbette değiliz. Bizde demokrasi yarımdır, hürriyetler ve haklar -olması gerekenden daha fazla- kısıtlanmıştır, devletin erkleri birbirine karışmıştır, atanmışlar siyaset yapar, siyasiler atanmışlardan çekinirler, silahın ucunu görünce emaneti terk edip çekilirler, egemenlik bölünmüş, halkın ve Meclis''in elinden alınmış, sorumluluk taşımayan bazı şahıs ve kurumlara verilmiştir, bu şahıs ve kurumlar ve bunlarla Meclis ve iktidar arasında gerilim ve çatışma yaşanmaktadır… Bu duruma, demokratik yönetim açısından bakarak normal diyen kimse de normal değildir.

Laikliğin tarifi niçin istenmiyor?

Bunun bazı sebepleri şöyle açıklanabilir: 1. Tarif isteği islami kesimden de geliyor; şu halde -farklı kesimler olarak- buna karşı çıkmak ve bundan şüphe etmek gerekir. 2. Laiklik tarif edilir, sınırları belli hale gelirse onu “din özgürlüğünü daraltmak” için kullananların önemli bir argümanı ellerinden alınmış olur. Tarif edilirse önlerine gelen her dini talep, davranış ve uygulamayı, “bu laikliğe aykırıdır” diye damgalayıp yasaklayamaz, veto edemez, aleyhte hükme bağlayamazlar.

Bu ve benzeri sebeplerle laikliğin tarifine karşı çıkanlar yanında buna taraftar olanlar ve hatta “tarif teklifleri” sunanlar da var.

Önce “tarif edilmelidir” diyenlere biri yargı biri de entelektüel kesimden iki örnek vereyim:

2006-2007 Adli Yılı başında yapılan törende konuşan Yargıtay Başkanı Osman Arslan, laiklik ilkesinin yeniden tanımlanması gerektiğini savunarak şunları söyledi: “Laiklik, dinin devlet işlerine, devletin ise din işlerine karışmaması demektir… Anayasa laikliğe özel önem ve değer vermiş, bu bağlamda ''Başlangıç'' bölümü ile 2,4,6,10,14,15 ve 24. maddelerinde, laiklikle ilgili hükümlere yer verilmiş ise de laikliğin açıkça tanımı yapılmamıştır. Bu nedenle, ülkemizin taraf olduğu milletlerarası bildiri ve sözleşmeler ile Anayasa hükümleri birlikte değerlendirilerek, laiklik ilkesi ile din ve vicdan özgürlüğünün açıklanması zorunlu görülmektedir.”

H.Bülent Kahraman da “Laikos''suz laiklik olur mu?” başlıklı yazısında (Radikal, 7-6-2004) şöyle diyordu: “…Oysa, bugün, demokrasi alanında evrensel düzeyde kendisini gösteren gelişmeler artık onsuz bir modernleşme olamayacağını kanıtlıyor. Dolayısıyla, demokrasi temelinde, böyle bir genişleme söz konusu. Bu da demokrasi-laiklik ilişkisinin daha önceki modellerini değiştirmeyi gerektiriyor. Yani, sadece antilaik oluşumlara referansla bir modernleşme tanımı mümkün değil. Bugünkü modernleşme mantığı ancak demokrasiye referansla kurulabilir. Öyleyse, ister istemez mevcut yapının değişmesi gerekecektir.”

H.B. Kahraman yapının değişmesi gerektiğini söylediğine göre, yeni yapıya uygun bir tanımı da kaçınılmaz bir gereklilik olarak ileri sürüyor demektir.

Gelelim tarif tekliflerine, ama gelecek yazıda.

Gazlı içecekler (2)
00:0020/10/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Laikliğin tarifi ile “son zamanlarda ortalığı bulandırmak ve bulanık suda balık avlamak” için istismar edilen konular dizisine devam edeceğim. Ancak acil hale geldiği ve bana çok sorulduğu için 15 Eylül 2006 tarihinde birincisini yazdığım “gazlı içecekler” yazısına devam edeceğim.

Yıllardan beri bazı yiyecekler ve içeceklerin (gazozlar, kolalar, koruma maddesi içeren yiyecek ve içecekler, sana ve diğer bazı margarinler, sulu yolum yapılmış tavuk, kefir…) haram olduğu şayiası dolaşır. Biz de gerektikçe bu konularda açıklamalar yaptık. Şimdi sıra “yeniden” gazlı içeceklere geldi. “Yeniden” diyorum; çünkü gazozla ilgili olarak, bunun ekstrası etil alkol içinde eritilerek gazoza katıldığı için –yani içinde bu sebeple alkol bulunduğu için– haram olduğu daha önce söylenmiş, içilmesi caiz olduğuna dair gerekli açıklamalar yapıldığı için de halk, içmeye devam etmişti. Yakın zamanlarda bu alkol karışma meselesi kolalar için tekrar gündeme sokuldu, derken bütün gazlı içecekler sıraya girdi. Türkiye medyasında ben ilk haberi “koka kolada domuz varmış” şeklinde okudum, kaynağını araştırdım, medyada el-Ezher fetva heyeti zikrediliyordu. Bu kurumun sitesine girdik ve 21.02.2006 tarih, 4310 numaralı fetvaya ulaştık. Bu fetvada özetle şunlar var: “Adı geçen kola ile ilgili örnekler üzerinde yapılan araştırma sonunda uzmanların verdiği rapora göre kola içinde, domuz midesinden alınarak yapılmış bir protein veya enzime rastlanmamıştır, buna binaen mezkür kolanın içilmesinde bir sakınca yoktur.”

el-Ezher''in ilgili biriminin bundan başka bir fetvasına rastlamadım.

Şimdi gelelim genel olarak gazlı içeceklerin içinde alkol bulunması ve bu yüzden içilmesinin haram olması konusuna.

15 Eylül''deki yazımda, fıkhın muteber kaynaklarından şu bilgileri nakletmiştim: Necis olan veya yenmesi, içilmesi haram kılınan bir nesnenin azı da, çoğu da yenmez ve içilmez, ama bu nesne, temiz olan bir başka nesneye karışır, karıştırılırsa, keza yanma vb. şeklinde değişime uğrarsa hüküm değişir; yani o nesne haram ve necis (dince pis) olmaktan çıkar. Bizim konumuz karışma ile ilgili olduğuna göre, temiz suya karışma durumunda alkolün, o suyu (gazozu, kolayı) harama çevirmesinin şartına bakalım:

Bütün fıkıhçılara göre az olan haram, belli miktarda çok olan helale katıldığında karışım haram olmaz. Peki buradaki çok ne kadardır?

Önceki yazımızda bu konuda şu bilgiyi vermiştik:

Dince pis olan nesne az suya veya az sıvı maddeye karıştığı zaman su ve sıvı pis olur; içilmez ve onunla dînî temizlik yapılmaz. Çok suya pislik karıştığı zaman ise suyun rengi, tadı ve kokusundan biri, katışan pislik belli olacak şekilde değişmedikçe su pis olmaz. Çok su Hanefîlere göre yeri köşeli ise yüzeyi 10x10 arşın, yuvarlak ise 36 arşın, derinliği ise bir karışa yakın yerdeki sudur. Arşın yaklaşık iki karıştır. Şâfiîlere göre iki kulledir (büyücek küp, iki kule su, yaklaşık 200 kg. sudur), İmam Malik''e göre ise az su, içine düşen pisliğin rengi, tadı veya kokusu belli olan sudur, belli olmayan su ise çok su sayılır. Buradaki ölçülere göre çok sayılan suya mesela sidik veya şarap karışsa o su pis olmaz, onunla abdest alınır ve o su –sağlığa zararı yoksa– içilebilir (İbn Âbidîn, 1984 Kahraman yayınları, C.I, s. 185,188).

Dinde hüküm yukarıda yazıldığı gibidir. Bir sıvının içine alkol karışınca hemen “bu sıvı haramdır” denemez, haram olmasına hükmetmek için yukarıda açıklanan şartların gerçekleşmesi gerekir.

Gazlı içecekler büyük tanklarda yapılıyor, bunların içindeki sıvı/su, müctehidlerin birçoğuna göre “çok”tur. Buna göre gazlı bir içeceği elinize aldığınızda koklayınca alkol kokmuyorsa, tadınca alkol tadı vermiyorsa, bakınca alkol rengini almamış ise, o içecek temizdir, helaldir.

“Çoğu sarhoş eden içeceğin azı da haramdır” kuralına göre de baktığımızda, piyasadaki gazoz ve kolaların içilebilecek çok miktarı sarhoş etmediğine göre bu bakımdan da bir sakıncası yoktur.

Gazlı içeceklerin içilmesi konusunda bir de “sağlığa tesiri” ile Müslümanların servetlerinin yabancılara –bazen de Müslümanların düşmanlarına– akması açısından bakmak gerekir. Bu bakımlardan bir sakınca varsa ilgili içecekten uzak durmak kaçınılmazdır.

Laikliğin tarifi (2)
00:0022/10/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cumhuriyet''in 15''inci yılı dolayısıyla, Atatürk''ün direktifiyle, CHP tarafından hazırlanmış olup 611 sayfalık bir durum raporu mahiyetindeki Onbeşinci Yıl Kitabı''nda laiklik şöyle tarif edilmiş: “Türkiye Cumhuriyeti dinlerden ve dinlerin koyduğu naslardan değil, hayatın kendinden ve onun müspet icap ve ihtiyaçlarından mülhem olarak işleyen bir devlet mekanizmasıdır. Devlet ve dünya işlerinde dinin hiç bir tesiri yoktur. İşte bu prensipe laiklik derler.”

Atatürk''ün öldüğü yıl hazırlanmış olan bu kitaptaki laiklik tarifinde, katı/radikal laiklik taraflarının anlayışını yansıtan önemli bir kayıt (ek) var, o da “… ve dünya işlerinde” şeklinde ifade edilmiş. Bu tarif, klasikleşmiş bazı tariflerdeki gibi yalnızca “din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması” ile yetinmiyor, “dünya işlerinde de dinin hiçbir tesiri yoktur” diyor. Bu tarifin uygulanması, CHP''nin tek parti iktidarı günlerinde ortaya konduğu gibi, dinin toplum hayatından çıkarılması sonucunu verecektir; çünkü “dünya işleri” yalnızca siyaset ve devlet işleri değildir, cemiyet içinde yaşayan insanın bütün sosyal, kültürel, ekonomik, ahlaki, estetik…” işlerini kapsar. Bu tarifin hedefi bütün bu alanlarda dinin tesirini sıfırlamaktır.

CHP''nin bu tarif ve anlayışına akademik bir destek/dayanak Taha Parala''nın yazısında var. “Bonarpartizme ve devlet dinciliğine karşı demokrasi ve laiklik” başlıklı yazısında (Radikal 2, 15-10-2006) Parla, şöyle diyor: “Laikliğin bir üçüncü tanımı veya boyutu, dinin devletten, siyasetten, kamusal alandan (hukuk, eğitim, teamül, ahlak -sosyal ve bireysel-, psikoloji, epistemoloji vs.) gerçekten çıkarılmasıdır. Türkiye toplumunun bu boyutla henüz uzaktan yakından alakası olmadığına göre, bunu hızlı geçiyorum. (Oysa, önümüzdeki çeyrek yüzyılda asıl üzerinde duracağımız şey, tam da budur.) Şu kadarını not edeyim ki, bu tanımın/yaklaşımın bir gereği de -yine hiç itibar etmediğimiz- devletin tüm dinlere/mezheplere/ din temelli olmayan, örneğin hümanist, vicdani inançlara eşit mesafede duran, hiçbirine ayrıcalık tanımayan bir hakemlik ve trafik memurluğu yapmasıdır. Eşit mesafede durmak, dini resmen de fiilen de siyasetten/kamudan ihraç etmektir. Bu doz sekülerlik ve sekülerlik ötesi için bir ara istasyondur. (Ama daha çok yolumuz var.)”

Türkiye''nin geleceğinde bir hedef olarak beklenen bu laiklik anlayışı bir hususa açıklık getirmesi bakımından da önemli. “Devletin … eşit mesafede durması”nı içeren tarifler, en azından dindar kesimde “dinin sosyal hayat içinde, devletin güdümü, baskısı ve desteği olmaksızın -inananların hür iradeleriyle ortaya koyacakları faaliyetler ve kurumlar ile- yaşayacağı, böyle bir toplum dindarlığına (aynı zamanda dinsizliğine) zemin hazırlayacağı şeklinde anlaşılıyordu. Parla ise bu laiklik anlayışı uygulandığı takdirde sonucun “(hukuk, eğitim, teamül, ahlak -sosyal ve bireysel-, psikoloji, epistemoloji vs.)dinin gerçekten çıkarılması” şeklinde olacağını ifade ediyor.

Bu laiklik anlayışı ve tarifinin belki hiçbir dinle ama kesin olarak İslam ile bağdaşmadığında şüphe yoktur. Ilımlı İslam yorumcularına göre bile dini, siyaset ve devletten ayırmak düşünülebilir ama toplum hayatından dışlamak düşünülemez.

Peki Cumhuriyet tarihi boyunca devlet-din ilişkisi nasıl olmuş ve bu ilişki anayasalarda nasıl ifade edilmiştir? Buradan yola çıkarak bir laiklik tarifine ulaşırsak bu tarif nasıl olur?

Cevabı gelecek yazıda.

Laikliğin Tarifi (3)
00:0027/10/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Önceki yazımız şöyle bitiyordu: “Peki cumhuriyet tarihi boyunca devlet-din ilişkisi nasıl olmuş ve bu ilişki anayasalarda nasıl ifade edilmiştir? Buradan yola çıkarak bir laiklik tarifine ulaşırsak bu tarif nasıl olur?”

1924 Anayasası''nda laiklik maddesi bulunmadığı gibi “devletin dininin İslam olduğu” açıkça yer almış ve bu madde 1928 yılına kadar yürürlükte kalmış, bu tarihte “devletin dini” maddesi kaldırılmış, ama laiklik yine konmamış, 10-Kânunu evvel-1937 tarihinde (Atatürk''ün ölümünden bir yıl kadar önce) yapılan değişiklikle laiklik ilkesi de Anayasa''ya girmiş, ama tarifi yapılmamıştır. Bu maddeler, tadilleriyle beraber şöyledir:

MADDE 1.- Türkiye Devleti bir Cumhûriyettir.

MADDE 2.- Türkiye Devletinin dîni, Dîn-i İslâm''dır; resmî dili Türkçe''dir, makarrı Ankara şehridir.

11 Nisan 1928 tarih ve 1222 sayılı Kanunla aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

MADDE 2.- Türkiye Devleti''nin resmî dili Türkçe''dir; makarrı Ankara şehridir.

10 Kânûn-u-evvel 1937 tarih ve 3115 sayılı Kanunla aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

MADDE 2.- Türkiye Devleti, Cumhûriyetçi, Milliyetçi, Hâlkçı, Devletçi, Laik ve İnkılâpçı''dır. Resmî dili Türkçe''dir. Makarrı Ankara şehridir.

Bundan önceki yazıda CHP''nin hazırladığı 15. yıl kitabında bir laiklik tarifinin de yapıldığını ve burada geçen “dünya işleri” ifadesi ile dinin bu işlerden, dolayısıyla insan hayatından atılmak/uzaklaştırılmak istendiğini kaydetmiştim.

Bugün yürürlükte olan Anayasa''nın başlangıç kısmının tadili ile 24. maddede yer alan “din hürriyeti” konusu birlikte ele alınırsa laikliğin, CHP''nin tanımından daha yumuşak ve din hürriyetinin sınırları bakımından daha geniş olduğu görülür. Maddelerin tarifle ilgili kısımları şöyle:

“…lâiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının, devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı;

…Kimse, devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasî veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.”

24. madde, bu sınırlamaları düzenlemeden önce “inanç, ibadet, dini tören ve ayin hakkı ile zorunlu din kültürü ve ahlak dersine ve isteğe bağlı olarak din eğitim ve öğretimi hakkına, bunların yanında bazı sınırlamalara” yer veriyor.

Buradan hareketle bir laiklik tarifi yapılacak olsa tarifin içinde şu unsurlar bulunur: “İnanma, ibadet, dini tören, ayin, isteğe bağlı din eğitim ve öğretimi hakları, devletin temel düzenini din kurallarına dayandırma ve dini istismar etme, politikaya karıştırma yasağı”.

Bu unsurlar içinde, CHP''nin tarifinde yer alan “dinin dünya işlerine hiçbir tesirinin olmayacağı” hususu yoktur. Çünkü böyle bir şeyin olması mümkün değildir, fert ve toplum olarak insanın yapısına aykırıdır.

Son haliyle Anayasa maddelerinin engellediği husus, bütün vatandaşları mecbur eden, bağlayan devlet düzeninin (mevzuat ve talimatın) dine dayandırılmasıdır. Açıkta kalan, yasaklanmamakla beraber açıkça serbest olduğu da ifade edilmemiş bulunan husus ise “başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermemek, başkalarını mecbur etmemek şartıyla herkesin, inancına uygun bir hayat tarzında ve dünya işlerinde serbest olduğu”dur. Bu da anayasaya veya laikliğin tarifine girdiği zaman “insan hakkı olan din özgürlüğünü gereksiz ve aşırı kısıtlamayan” laiklik anlayışından, demokrasiye yakışan bir laiklik tarifine ulaşılmış olacaktır.

Yine gazlı içecekler
00:0029/10/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Bedbaht ona derler ki, elinde cühelânın

Kahrolmak içim kesb-i kemalü hüner eyler"

Evet bunca okur yazarsınız, Müslümanların dini meselelerini, dinin maksadına en uygun şekilde halletmek için geceni gündüzünüze katasın, sonra cahiller çıkar, ileri geri söz eder ve insanı kahrederler. Buna "haddini bilmezlik" diyelim ve bunu edep kusuruna kaydedelim.

Bir de ahlak ve dindarlık bakımından kusurlular var; onlar bilmedikleri konularda konuşmakla yetinmez, "sizin menfaat sağlamak için yanlışa doğru, harama helal dediğinizi" söyler veya ima ederler. Bunların hesabını da Allah''a havale etmek en iyisi olsa gerek. Bunlardan bazıları "Hocam, ümmetin vebali omuzlarınızda" diyorlar da, kendi yaptıklarının vebalini hiç düşünmüyorlar.

Her ne ise,insanların kafaları karışmasın diye bir daha açıklayalım:

"Bir oturuşta, içişte, bir defada, bir bardağın etkisi geçmeden diğerini içmek suretiyle belli bir sürede içilebilecek çok" sıvı insanı sarhoş ediyorsa bunun azını içmek de caiz değildir. Mesela bir litre bira içilince, bunu içen sarhoş oluyorsa biranın bir bardağı da içilmez. (gerçi bu konuda da fıkıhçıların ihtilafı vardır ya buna girmek gereksizdir ve benim tercihim yukarıda yazdığım gibi, "çoğu sarhoş edenin azının da haram olduğu" yönündedir.

Ama bizim konumuz bu değil, bizim konumuz, içilmesi haram olan (şarap gibi) bir şeyin, içilmesi helal olan (su gibi) bir şeye karıştığı, karıştırıldığı veya içinde oluştuğu takdirde içmenin helal olup olmadığıdır. Bu konuda İslam alimlerinin söylediklerinin özeti şudur: Karışan veya helal nesnenin içinde oluşan (alkol gibi) bir şey az, karıştığı helal nesne (mesela su) çok ise bakılır; suyun rengi, tadı, kokusu karışan pis ve haram olan şey gibi olmuş ise bu içilmez, olmamış ise, suda belli olmuyorsa içilir.

Bu hükmün fıkıh kitaplarındaki ifadesine örnek olmak üzere önceki yazımda İbn Âbidîn''den nakilde bulunmuştum. Şimdi de yine Hanefî fıkhı kaynaklarından Bedâyiu''s-sanâyi'' simli kitaptan alıntı yapacağım:

"Su akıcı (akan) su ise içine düşen pis/içilmesi haram nesnenin rengi, kokusu, tadı belli olacak kadar çok karışma olmadıkça akar su pis ve haram olmaz. Bir kimse bir testi/kırba şarabı Fırat''a dökse, bir başkası da onun alt tarafında (suyun aktığı yönde yakın bir yerde) abdest alıyor olsa, suyun rengi, tadı ve kokusu değişmedikçe abdesti sahih olur (su pis ve haram olmaz)… Eğer haram ve pis olan şeyin karıştığı sıvı akar değil de bir kabın veya yerin içinde durgun/durmakta ise bu takdirde karışan az, karıştığı sıvı çok ise yine karışım haram ve pis olmaz. Burada çok suyun miktarı konusunda müctehidlerin farklı ictihadları/takdirleri vardır. İmam Malik''e "renk, tad ve koku" değişmedikçe karışımda su (temiz olan) çok sayılır. Şâfiî''ye göre temiz olanın iki kulle (yaklaşık 200 litre) olması gerekir, Hanefîlere göre ise karışan haram nesne, temiz olanın her tarafına ulaşıyor ise bu temiz (su) az sayılır, ulaşmıyorsa çok sayılır. (Hanefiler, bu her tarafa ulaşmanın gerçekleşmesi için temizin ölçüsü üzerinde farklı açıklamalar yapmışlardır.)…(Beyrut, 1997 baskısı, C. I, s. 402-405).

Kefir, boza, gazoz ve kolalarda, çoğunun içilmesi durumunda sarhoş etme özelliği/etkisi yoktur. Bunlarda temiz olan su çok, içinde oluşan veya aromasını eritmek için kullanılan etil alkol azdır, bunların içinde alkolün rengi, tadı ve kokusu yoktur. Bunlara haram diyenler helal olan bir şeye haram demiş olurlar ki, bunun da büyük sorumluluğu vardır.

İnsan-şeytanlar
00:003/11/2006, Cuma
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dini kaynaklardan öğrendiğimize göre normal/sıradan insanların göremedikleri şuurlu bir varlık türü daha vardır ki, bunlara şeytan denir. Yine görülmeyen şuurlu varlıklar olan meleklerden şeytanları ayıran en önemli fark, şeytanların insanları Allah rızasına uygun yoldan ve hayat tarzından saptırmak için çalışmaları, meleklerin ise insanlara, Allah rızasına uygun davranmaları konusunda yardımcı olmalarıdır.

Şeytanlar iki çeşittir; biri cin asıllı şeytanlar ki, işte bunlar gözle görülmezler, diğeri insan-şeytanlar ki bunlar diğer insanlarla aynı yaratılış ve beşer özelliklerini taşımaktadırlar, ancak ruhlarını şeytana satmış, şeytana uymuş, şeytanın vazifesini görev edinmişlerdir.

İlgili naslardan anlaşıldığına göre ezan okunurken şeytanlar bundan rahatsız olurlar ve işitmemek için sesin gelmediği yere kadar kaçarlar. Kur''an okunurken bundan da rahatsız olur, ilim, Kur''an ve zikir meclislerinden uzak durur, bunların yok olmasını isterler. İbadet ve tâatında daim olan, insanlara iyilik etmek için çırpınan, her türlü kötülükten uzak durmak için elinden geleni yapan (cihad eden) müminlerden hiç hoşlanmaz, bir gafletlerini, zaaflarını, gevşek yanlarını yakalayarak onları yoldan çıkarmak için pusuda beklerler…

Aynı ülkeyi ve sosyal hayatı paylaştığımız insanlara bakıyorum; inananları var, inanmayanları var, inanıp da amel etmeyenleri (dine uygun yaşamayanları) var, edenleri var, inanmadığı veya amel etmediği halde kendisinden bu konuda farklı olanlardan rahatsız olamayanları, onları engellemek gibi bir düşünceye sahip olmayanları var, olanları var. İşte bu sonuncular “insan-şeytanlar”dır, cin şeytanlarıyla –bilerek, bilmeyerek- işbirliği yapmakta, vazifelerini yerine getirmek için her fırsatı değerlendirmektedirler. Aradaki benzerlik, bilenler ve inananlar için hiç de şaşırtıcı değildir; insan şeytanlar da.

Ezan sesinden rahatsız olur, duymamak için tedbirler alırlar.

Kur''an''dan rahatsız olur, onun okunduğu yere gelmezler.

İnancından dolayı örtünenlerden rahatsız olur, onların örtüsünü açmak için uluslararası çalışırlar.

İmam Hatip Okullarından ve din derslerinden nefret eder, bunları kapatmak ve kaldırmak için dışarıdaki yoldaşlarıyla işbirliği yaparak çalışırlar.

Dinin haram kıldıklarından uzak durmaya çalışan dindarlara nefretle bakar, mümkün olsa vücutlarını ortadan kaldırmak ve hepsini Akdeniz''e dökmek isterler.

Dindar olan veya öyle görünen kimselerin günaha ve hataya düşmelerinden memnun olur, bunu etrafa yayar, kötü önekleri genelleştirir, duruşlarını meşrulaştırmak için bunları kullanırlar.

Başta cinsel arzu (şehvet) olmak üzere insanoğlunun bütün zaaflarını en geniş ölçüde tatmin edebilmeleri için modernlik ve özgürlük adına meşruiyet alanları açar, dini ve ahlaki değerleri aşındırırlar.

Demokrasiden ve din özgürlüğünden hazzetmezler, dini ve dindarlaşmayı kontrol altına alan/engelleyen laikliği ön planda tutarlar…

Sevgili Peygamberimiz (s.a.), cin şeytanlarının şerrinden kurtulmak, bunları engellemek için güçlü iman, samimi ibadet ve Allah''a dayanıp güvenme yanında “Âyetü''l-kürsî”, “Felak ve Nâs”, “Fâtiha” ve bazı dualar okumamızı tavsiye ediyorlar.

İnsan şeytanlarının kötülüklerini engellemek için de onlara ıslah ve hidayetleri için dua etmemiz, kötülüklerine iyilikle karşılık vermemiz, akıl ve ilim nasıl gerektiriyorsa öyle ilişki kurmamız, etkili sözlerle öğüt vermemiz ve müminlere yakışan edep, insaf ve şefkat erdemleri çerçevesinde onlarla tartışmamız öğütleniyor.

İnsanlık bitmiş
00:005/11/2006, Pazar
G: 27/08/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dün (Cuma) akşam haberlerinde İsrail''in, bir caminin yıkılmasını engellemek için yürüyen kadınların üzerine ateş açarak ikisini hunharca katletmelerini görüp işitince kanım dondu ve “insanlık ölmüş” dedim. Bu “insanlık”ın içinde bütün inanan ve inanmayanlar dahil. Böyle bir zulme göz yumacak din, ahlak ve hukuk bulunamaz. Ama insanlık ölünce, onlar eliyle hükmünü icra edecek olan din, ahlak ve hukuk da ölmüş oluyor.

Eğer ölmeseydi Müslümanlar, Allah''ın şu buyruğuna uyarlardı:

"Size ne oldu da Allah yolunda ve “Rabbimiz, bizi halkı zalim olan bu şehirden çıkar, bize tarafından bir sahip gönder, bize katından bir yardımcı yolla!” diyen çaresiz erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz? İman edenler Allah yolunda savaşırlar, inanmayanlar ise bâtıl dava uğrunda savaşırlar. Şu halde şeytanın dostlarına karşı savaşın. Şüphe yok ki şeytanın planı (tuzağı) daima zayıftır." Nisa: 4/75-76)

Hicrî 6. yılda yapılan Hudeybiye Antlaşması''nın bir maddesi, bundan sonra müslüman olup Mekke''den kaçanların iade edileceğini ifade ettiği için, henüz hicret imkânı bulamayan müslümanlarla bu madde gereği iade edilenler, bunların eşleri ve çocukları Mekke''de kaldılar, müşriklerin çeşitli zulüm ve baskıları altında yaşamaya devam ettiler. Bu müminler, işkence ve baskı dayanılamaz hale geldikçe Allah''a yalvarıyor ve bir kurtarıcı göndermesini istiyorlardı. Âyetler bunların dua ve niyazlarına bir cevap olmakla beraber anılan tarihî ilişkiyi aşan boyutları da vardır; çünkü savaş nerede ise insanlıkla yaşıttır. İdam cezasını kaldırarak suçsuz, günahsız insanların hayat hakkını korumak nasıl mümkün olmazsa savaşı kaldırarak, yok ederek, hesap dışı tutarak barışı ve uluslararası ilişkilerde adaleti sağlamak da öyle mümkün değildir. Yapılması gereken, savaşın hukukî ve ahlâkî amaçlarını belirlemek ve onu bu amaçtan saptırmamaktır. Savaşla ilgili âyetlere bakıldığında İslâm''ın, ancak zulmü, din yüzünden baskıyı ve haksız saldırıyı ortadan kaldırmak için buna izin verdiği görülmektedir. Bu âyetlerden burada gördüğümüz ikisi, savaşın iki önemli amacını ortaya koymaktadır: a) Allah rızâsını elde etmek, b) Zulmü engelleyip adaleti sağlamak. “Allah rızâsı” da fayda bakımından kullara dönmektedir. Allah Teâlâ''nın hiçbir şeye ihtiyacı bulunmadığından, O''nun rızâsı için savaşmak, kullarının yararı, din ve vicdan hürriyetinin temini için savaşmaktır. Allah mutlak âdil olduğu ve zerre kadar zulme razı olmadığından “Allah rızâsı için savaşmak” adalet, hukuk ve hakkaniyet uğrunda savaşmaktır. Allah''a ve hak dine inanmayanların da bir tanrıları, baş eğdikleri, itaat ettikleri -maddî, mânevî- bir önderleri olacaktır. Bu önderler Kur''an''a göre tâgutturlar ve şeytanlardır. Bunlara tâbi olanların savaş amaçları ise hukuk ve adaletin gerçekleşmesi değil, egoizmin tatminidir, zulüm, baskı ve sömürüdür.

Eğer insanlık ölmemiş olsaydı bütün diğer din mensupları ve dine inanmayan ama insan vicdanı taşıyanlar, uluslararası insan hakları belgelerinde yer alan hakları korumak için harekete geçer, mazlumun elinden tutar, zalime engel olurlardı. Bunu yapmak şöyle dursun ABD ve AB, İsrail''in zulmünü dünya kamu oyundan gizlemek, kazara ortaya çıkanlara da "haklılık" kılıfı hazırlamak için çaba gösteriyorlar.

Hasılı insanlık ölmüş, Batı Medeniyeti''nin marifetleri ortaya çıkmıştır, müslümanların dirilmesi için bir diriliş soluğuna ihtiyaç var.

Rabbim bunun gecikmemesi için inayetini esirgeme!

Gelir dağılımında adaletsizlik
00:0010/11/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

1-Ekim-2006 tarihli yazımın başında şunları ifade etmiştim: “…Birileri amaçlarına ulaşmak veya başkalarını engellemek için bir şeyleri istismar ediyorlar, zaten var olan, olacağı belli olan siyasi, sosyal, ekonomik olayları/gelişmeleri "beklenmedik birer felaket veya mesele" olarak takdim ediyorlar, toplumda huzursuzluğa sebep oluyorlar. Nedir bunlar? AB''den gelen tenkitler ve talepler. Kıbrıs meselesi. ABD ile ilişkiler. PKK terörü ve şehitler. Cumhurbaşkanlığı seçimi. İrtica tehlikesi

Gelir dağılımındaki adaletsizlik... En çok istismar edilen konular bunlar. "İstismar edilen" diyorum: çünkü bu meseleler yeni değil, birkaç günde çözülecek meseleler değil, bunları bahane ederek iktidarı yıpratmak ve belli kesimler üzerinde baskı oluşturmak isteyenlerin elle tutulur, gözle görülür, uygulanabilir, sonuç alması kuvvetle muhtemel... teklifleri yok; yalnızca tenkit, teşhir, takbih, belli odaklara ve/veya tribünlere mesaj...”

Bu yazıdan sonra sıraladığım konulara dair düşüncelerimi de yazmıştım, araya başka olaylar ve bunlarla ilgili yazılar girdiği için sona kalan konuyu da bugün yazmak kısmet oldu.

Her seçimden önce belli çevreler bu konuyu (yoksulluk, gelir dağılımındaki çarpıklık konusunu) ele alır, iktidarları yıpratmak veya yoksulları tahrik etmek, zenginlere karşı kin ve nefretlerini arttırmak için köpürte köpürte işlerler. Benim ahlaka uygun görmediğim husus, yoksulluk problemine eğilmek değil elbette; bu, bırakın Müslüman olmayı, yalnızca insan olmanın bir gereğidir. Ahlaka aykırı olan ise problemi, çözmek için değil, istismar maksadıyla ele almak, gündeme getirmektir.

“Bir ülkede yaşayan bütün insanları ekonomik bakımdan eşit hale getirmek” bazı siyasi sistemlerin ve ideolojilerin amacı olsa da her şeyden önce bu adil değildir (adalete aykırıdır). Adalet, herkesin hak ettiğini elde etmesi ile içinde “yaşama hakkı” başta gelir, bunun tabii uzantısı da “normal yaşamak için bir insanın muhtaç olduğu şeylerin temini ve ona verilmesidir”. Başkalarında ihtiyaç fazlası bulunduğu halde birisi ihtiyaç içinde olursa, fazlaya sahip olanlar bu ihtiyacı gidermekten sorumludurlar (İslam''da kural budur).

“Normal yaşamanın olmazsa olmaz şartı bulunan ihtiyaç maddelerinin herkes için sağlanması” toplumun ve onları temsil eden devletin vazifesidir. İslam bunun için “zekat, fitre, nafaka, vakıf, tasadduk, komşuluk hakkı, hazineden maaş” gibi araçlar getirmiştir; bunlar normal işletildiğinde, topluluk içinde aç ve açık (temel ihtiyaçlarını karşılayamamış” bir kimse kalmaz.

Bugün adına “sosyal devlet” dedikleri kurum bunu sağlayamıyorsa -ki, böyle olduğu ortada- sosyallik bir kuru laftan ibarettir.

“Bırakalım zenginler alabildiğine zengin olsunlar, yatırım yapsınlar, istihdam alanı açsınlar, bu yoldan yoksullar da doyar” diyorlar, ama “göle su gelinceye kadar kurbağalar susuzluktan ölürler”; bunu da düşünmek gerekiyor.

Temel ihtiyaçları karşılamanın ötesinde servet ve refahı hak etmek için yalnızca insan olmak yetmez, ayrıca “kesb” gerekir; yani bilgi, gayret, çalışma, sabır, disiplin…”. Suyu getiren ile testiyi kırıp boş gelene, eşitlik adına aynı muamele yapılırsa adalet ortadan kalkar ve toplumda daha ağır problemler, krizler, yokluk ve yoksulluklar oluşur.

Belgelerde ve kitaplarda güzel şeyler yazılmış olabilir, ama bunların hayata geçmesi için ahlak eğitimine ihtiyaç vardır; dinsiz ahlak ise olmaz, olmamıştır, olanı yetmemiştir.

Tunus"ta neler oluyor?
00:0012/11/2006, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Avrupa Komisyonu, Türkiye''yle ilgili İlerleme Raporu ve Strateji Belgesi yayımlıyor, bakıyorsunuz içinde müslüman olmayan azınlıklar, kürtler, aleviler, ruhban okulu ile ilgili –kendilerine göre– insan hakkı ihlal veya kusurları yer alıyor, ama milyonlarca insanın ıztırap ve mahrumiyet sebebi olan başörtüsü yasağı es geçiliyor. İsrail''den bir asker kaçırılıyor, kıyamet kopuyor, İsrail yüzlerce masumu acımasızca katlediyor, uluslararası toplumdan, kurumlardan ses çıkmıyor; dindarlığı, namaz kılıp oruç tutması yüzünden haksızlığa uğrayan müslümanların şikayetleri, namaz kılmak için uygun bir yer isteyen üniversite öğrencilerinin talepleri bir satırla bile yer almıyor. Bütün bunları görünce Batı''nın çifte standardını, insan haklarını tek taraflı uygulama ahlaksızlığını da bütün çirkinliği ile görmüş oluyorsunuz. Aynı çifte standart Tunus için de söz konusu. Tunus''ta dindarlar üzerinde zalimce bir baskı hüküm sürüyor, demokrasi havarisi ülkelerin buna karşı hiçbir tedbirleri, hatta itirazları yok.

7-Kasım-2006, Tunus''ta zulüm ve baskı gören müslüman kadınlarla dünya dayanışma günü idi. "fctt@hotmail.com" adresli siteye girilirse Tunus''ta nelerin olup bittiği konusunda doğru bilgilere ulaşılır. Bakın neler oluyor:

1. Ele aleme karşı verilen siyasi beyanlar ile uygulama arasındaki çelişki bütün çirkinliği ile devam ediyor.

2. Tunus''ta kadınlar yalnızca siyasi temsilcilerini seçmekten mahrum değil (bundan erkekler de mahrum), aynı zamanda giyeceği elbiseyi ve tercih edeceği kıyafeti seçmekten de mahrumdurlar.

3. Polis sokakta, okulda, hastahanelerde, doğumhanelerde, kamusal ve özel alanlarda başlarını öten kadınların başörtülerini zorla açıyor.

4. Okullarda öğretmen ve öğrencilere karşı bu zalim uygulama yapılırken bayılanlar oluyor. Binlerce öğretmen ve öğrenci bu yüzden okullarını terk ettiler.

5. Yönetim bununla da yetinmiyor, öğretmen ve memurelerin evlerine adamlar göndererek ev içinde nasıl giyindiklerini tespit ediyor, örtünenlere kötü muamele yapıyor.

6. Bu yeni uygulamanın daha öncekilerden farkı, Cumhurbaşkan''nın açık desteğine ve hem Tunus anayasasına hem de evrensel insan haklarına aykırı olan 108 numaralı karara dayanmasıdır.

Bütün bunlara karşı "Tunus''ta şiddete karşı kadınlar derneği" bir yandan olayları dünya kamu oyuna duyuruyor, diğer yandan iç ve dış yargıya başvuruyorlar ve bu arada bütün Arap, İslam ve dünya insanlarını kendileriyle dayanışmaya çağırıyorlar.

Tunus ile İslam ülkelerinin çeşitli ilişkilerinin olduğu şüphesizdir; şimdi bu ülkeler, ortada hiçbir problem yokmuş gibi davranır ve ilişkilerini olduğu gibi devam ettirirlerse Allah, vicdan ve hukuk karşısında sorumlu olmazlar mı?

Eşcinsellerin aleyhinde konuşan müslüman imamları sınırdışı eden Avrupa ülkeleri, bu zulüm, bu insan hakkı ihlali karşısında seslerini çıkarmazlarsa inanırlıklarını kaybetmezler mi?

Din özgürlüğü hakkını ihlal edenlere, dine karşı veya aykırı davranışlara özgürlüğün kapılarını sonuna kadar açarken en masum dini davranış ve uygulamaları dışlayanlara ve engellemeye çalışanlara karşı en geniş bir çerçevede mücadele etmek boynumuzun borcudur ve bu borcu bir gün gelir bizden sorarlar.

.Papa geliyor
00:0017/11/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hz. İsa''nın vekili ve dini konularda yanılmaz kabul edilen, hem dini-ruhani otorite, hem de siyasi lider (Vatikan Devleti''nin başı) olan Papa, Cumhurbaşkanı''nın davetlisi olarak Türkiye''ye geliyor. Yakın zamanda yaptığı bir konuşma sebebiyle İslam dünyasını üzdü, mal ve can telefine sebep oldu, farklı inançlar arasındaki ihtilafı körükledi, barışı dinamitledi. Arkasından özür diler gibi yaptıysa da bozduğunu düzeltemedi. Bu yara henüz taze iken, kapanmamışken bir Müslümanlar ülkesi olan Türkiye''ye geliyor. Barışa huzura, farklılık içinde -bir çeşit- birlik ve beraberlik kurarak insanca yaşamaya karşı olanların ellerine önemli bir fırsat geçti. Yapılan hatayı kullanarak halkı tahrik etmek, yine boş yere Müslüman kanının dökülmesini, servetinin heba olmasını sağlamak için harekete geçmiş görünüyorlar. “Papa ekümenik sıfatını tanıyacağı Rum Ortodoks Patriği ile birleşerek Türkiye''yi bölmeye, Türkiye''nin AB''ye girmesini engellemek üzere Türkiye''de fesat çıkarmaya... geliyor” diyorlar. Bütün bunlar doğru olabilir, ama bunlara karşı alınacak tedbir nedir? Vurup kırmak, döküp saçmak, malı ve canı israf etmek midir? Yoksa dine, akla, hikmete uygun başka yollar aramak mıdır? Elbette ikincisi.

Papanın ve Patrik''in varsa kötü niyet ve maksatlarını engellemenin birinci çaresi bizim, kitabın kavlince Müslüman olmamız ve Müslümanca davranmamızdır. Müslümanca davrananlar:

1. Herhangi bir işe girişmeden önce onun ehli ile istişare ederler. Alimler, uzmanlar, stratejistler bir araya gelirler, kısa ve uzun vadeli programlar, projeler yaparlar ve bunları hayata geçirmenin yol ve yöntemlerini ortaya koyarlar. Halk da bu kararlara uyar, istişare ile alınmış kararların dışına çıkmaz.

2. Bölünmeye müsait olmayanı kimsenin bölemeyeceğini bilirler. Bu sebeple hiç vakit kaybetmeden kendi birlik ve beraberliklerini sağlam kurmak, zayıf noktaları takviye etmek, fitneye açık kapı bırakmamak için harekete geçerler. Türkiye''de bölünmeyi önlemek isteyenler ve bunda samimi olanlar her şeyden önce ayrımcılık yapmaktan vazgeçmek durumundadırlar. Halen bazı çevreler, kesimler, gruplar “din, mezhep, ırk, hayat tarzı, okul...” farklılıklarını kullanarak bölücülük ve ayrımcılık yapıyorlar. İşte size bir örnek: Birgün gelip insanlar, bir tarihte Türkiye''de İmam Hatip Okullarından mezun olanlara, başka milletin insanları gibi davranıldığına, onların kamu hizmetinde olmalarına, üniversitelere girip tahsil yapmalarına izin verilmediğine, önlerini kesmek için insan haklarının çiğnendiğine inanmayacaklar, ama bugün bu bir gerçek.

3. Müslümanca davrananlara göre, hangi ırk ve mezhepten olurlarsa olsunlar Müslümanlar birbirinin din kardeşidir. Müslüman olmayanlar da “aynı özden yaratılış” kardeşleridir, “insan” kardeşleridir. Hem Müslümanların hem de ötekilerin hiçbir kimse tarafından çiğnenemez hakları vardır, vazgeçilemez ödevleri vardır. Bunlara riayet edildiği takdirde toplumda adalet, huzur, barış, gelişme... olur. Böyle bir toplumu topla yıkmaya bile kimsenin gücü yemez.

Gelin elin papasının, patriğinin, AB''sinin, ABD''sinin, mason, siyonist bilmem ne belasının bize ne yapmak istediğinden önce, bizim ne yapmamız gerektiğini düşünelim ve tez elden buna eğilelim. Bırakalım papa gelsin gitsin, vakar içinde olup biteni takip edelim, sonra alacağımız tedbiri istişare edelim, akıl ve hikmet çerçevesinde gerekeni yapalım.

Kongo"ya kurban kampanyası
00:0019/11/2006, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Yeryüzü Doktorları Türkiye” Kongo''nun azınlıktaki fakir müslümanları için bu yıl da KURBAN kampanyası başlatmıştır.

Kurban bayramına daha vakit var denebilir, ama toplanan paraların Kongo''ya aktarılması oldukça uzun bir zaman alıyor, bu sebeple kampanya erken/vaktinde başlatılmıştır. Buraya yapılan yardım yalnızca yoksulların karnını doyurmuyor, onların ümitlerini de arttırıyor, Müslüman kardeşlerinin ilgisini yanlarında görmek onlara tarifi güç bir moral veriyor, iman ve değerlerini, bunlara düşman olan cereyan ve faaliyetlere karşı koruma güçlerini takviye ediyor.

Tabip olan oğlum, yönetim kurulu başkanı olarak içlerinde bulunduğu için bu hizmet gurubuna güveniyorum. Kendilerinin verdiği bilgiyi aşağıda sizinle paylaşıyorum:

Kongo Demokratik Cumhuriyeti, orta Afrika''da yer alan bir ülke. Kongo''da Müslümanlar nüfusun %15 ini teşkil ediyor ve dışarıdan yardım görmüyor. Ülkenin kuzeydoğusunda yer alan iç karışıklıklar sebebiyle güneydeki 500 bin kilometrekarelik ve 7,2 milyon nüfuslu Katanga eyaleti bol miktarda iç göç alıyor. Yeryüzü Doktorları, Katanga eyaletinde kadın-doğum ve çocuk klinikleri kurup çalıştırmak, değişik bölgelerde hastane ve mobil sağlık merkezleri açmak, sünnet kampanyaları gerçekleştirmek şeklinde faaliyetlerle Kongo halkına yardımcı oluyor. Bugüne kadar 40.000 den fazla çocuk sünnet edildi, binlerce hasta tedavi edildi, yüzlerce doğum yapıldı. Ayrıca geçen yıl yapılan kampanyada 2700 kadar kurban bağışı toplanıp Kongo''da kesildi ve 20.000 e yakın fakir aileye dağıtıldı. Bu kampanyanın ayrıntılarını ve resimlerini www.yyd.org.tr adresli web sitemizde görebilirsiniz.

Daha önce, Sudan, Açe-Sumatra, Keşmir, Endonezya, Lübnan ve Filistin gibi felaket bölgelerinde yaptığı faaliyetlerle tanınan “Yeryüzü Doktorları Türkiye” şimdi de, geçen yıl olduğu gibi yine Kongo Müslümanları için kurban kampanyası başlattı. Kongo Müslümanlarının dini otoritesi olan İslam Merkezince 39 yerleşim biriminde açılmış Kuran kurslarının bulunduğu köy ve kasabalarda dağıtılmak üzere, Kongo''daki Yeryüzü Doktorları ekibince kesilecek olan küçükbaş kurban veya büyükbaş hisseleri SADECE 70 DOLAR. Evet, sadece 70 Amerikan doları veya 100 YTL karşılığında kesilecek kurbanlarınızla, fakir ve azınlık Kongo Müslümanlarının duasını almak istemez misiniz?

Kampanyamız için kurban bağışlamak istiyorsanız aşağıdaki hesap numaralarına bağışta bulunabilirsiniz. Açıklama kısmına, lütfen, adınızı, soyadınızı ve kaç adet bağışladığınızı yazınız. Unutmayın, bir kurban 70 dolar veya 100 YTL.

Bankasya İstanbul Üsküdar Şubesi:

689939-5 no lu YTL hesabı

689939-6 no lu USD hesabı

“Yeryüzü Doktorları Türkiye” irtibat telefonları: (0212) 588 25 45 ve (0533) 668 09 11 dan Şenay Hanım.

Web: www.yyd.org.tr

Ahıska Türklerinin dramı
00:0024/11/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dram bir tane değil, Filistin, Lübnan, Çeçenistan, Keşmir, yabancı ülkelerde yaşayan Müslümanlar... ile ilgili dramlar var. Türkiye''de yaşayan Müslümanların önemli bir kısmının maruz kaldığı başörtüsü yasağı ve İmam Hatiplere reva görülen muameleler ile ilgili dramlar var, bunları da yazıyoruz ve yazmaya devam edeceğiz, ama güncelliği geçmeden Ahıska Türkleri''nin dramını paylaşmamız gerekiyor.

İnsan olduğumuz için insanlara ait dramlar, ıstıraplar, zulümler karşısında duyarsız ve ilgisiz kalmamalıyız, ama benim Ahıska Türkleri ile ilgim yalnızca insanlığımdan değil, akrabalığımdan da kaynaklanıyor. Annemin dedesi Rüşdü Efendi (İstanbul medreselerinden icazet almış bir hocadır), 1877-78 Osmanlı-Rus savaşından sonra memleketi Ahıska''yı terk ederek Türkiye''ye hicret ediyor ve Çorum''da yerleşiyor. Bunlara 93 muhaciri diyorlar. Kendisinden Arapça okuduğum Server Efendi de 1937''de Rus mezaliminden kaçarak Türkiye''ye sığınmış bir zat idi.

1989 yılında Azerbaycan''a gitmiş Kuba şehrinin mescidinde Ahıska muhacirlerinin de katıldığı bir cuma namazı kılmıştık. Burada yaşadığımız heyecanı bir şiirle ifade etmiştim ve bu şiirde Ahıskalılara ait şu kıtalar vardı:

Çoğu ellisini geçmiş Kıpçaklar
Ahıska''dan gelmiş sakalı aklarEl açmış Allah''a eski topraklarYeniden can buldu Allahu ekber
Okundu salavât kılındı namaz
Bu manzaraya bir gönül dayanmazOlana görmeden kimse inanmazGözümde yaş oldu Allahu ekber
Ahıskalı bana “bacımoğlu” der
Arıyoruz burda sığınacak yerBizim kaderimiz hicretmiş meğerYine nevbet çaldı Allahu ekber
O tarihte Azerbaycan 120 bin Ahıska Türkünü ülkesine kabul etmişti; çalışkan, becerikli ve dayanışmacı Ahıskalılar hemen kollar sıvamışlar, kendilerine tahsis edilen topraklarda, kendi yaptıkları kerpiçlerle evler kurmaya, bağlar ve bahçeler dikmeye başlamışlardı. Bu köylerden birini de ziyaret etmiş ve rahmetli ebemin tatlı dilini orada bulmuştum, uzun boylu dertleşmiş ve sohbet etmiştik.

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı''na kadar Osmanlı devleti sınırları içinde Ahıska''da yaşayan ve bu tarihten sonra Rus egemenliği altına giren has Anadolu Türkleri olan Ahıskalılar, Stalin''in tehciri sonrasında hayatlarına Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan''da devam ettiler.

Özbekistan''da çoğunlukla Fergana Vadisi''nde yaşayan Ahıskalılar, bu ülkede 1989 yılında patlak veren elim ve kanlı olaylar sonrasında Özbekistan''ı terk etmek zorunda kaldılar ve bunların bir kısmı Azerbaycan''a, bir kısmı da Rusya''nın Krasnodar kentine göç etti.

Ahıska Türkleri bundan 61 yıl önce soğuk bir 22 Kasım gecesi Stalin''in emriyle birkaç saat içinde silah zoruyla evlerinden çıkarılıp hayvan vagonlarıyla Orta Asya steplerine sürülmüşlerdi. Sürülen Ahıskalıların sayısı 120 bin civarındaydı ve bunun 16 bini, 10 gün süren zorlu yolculuk sırasında açlık ve hastalıktan vagonlarda ölmüş, cenazeleri yollara fırlatılıp atılmıştı.

Bu sürgünün sebebi Ahıskalıların halis Türk ve Müslüman olmaları, bu yüzden Stalin''in, sınıra yakın bölgede Türkiye lehine faaliyetlerde bulunmalarından çekinmesi idi. Bu yüzden 40 bin kadar acemi genci Alman cephesine sevkederek kırdırdı, geri kalan kadın, yaşlı, çocukları da tehcire ve kırıma tâbi tuttu.

İşte tehcir ve işte soykırım.

Devam edeceğim.

Ahıska Türkleri"nin dramı (2)
00:0026/11/2006, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Özbekistan''da tutunan ve gerek kültür ve gerekse ekonomi bakımlarından daha yüksek bir düzeye erişen Ahıskalılar, tahrik ve kıskançlık sebebiyle kendilerine olmadık zulümler yapan Özbekler yüzünden oradan da hicret etmek mecburiyetinde kalmışlar ve Azebaycan ile Rusya''nın Krasnador şehrine yerleşmişlerdi. Azerbaycan''da oldukça rahat ettiler, ama Krasnador''da tedirgin ve birçok haktan mahrum edildiler. Gürcistan sınırları içinde kalan Ahıska''ya ise gitmelerine izin verilmedi, verilmiyor.

Ahıska Türkleri''nin yurt ve yuvalarından sökülüp sürgün edilmelerinin yıldönümü münasebetiyle A.Türkleri Dernekleri federasyonu başkanı sayın Yunus Zeyrek''in TRT televizyonlarında verdiği bilgilere göre:

Ahıska''da yerlerinin önemli bir kısmı (kuzeyde kalan bölge) boş duruyor, buraya gitmelerine izin verilse üretim yapacak ve ülkenin ekonomisine katkıda bulunacaklar.

ABD 20 bin civarında Ahıska Türk''ünü kabul etmiş, ama Ahıskalılar -bazılarının cennet dedikleri ABD''yi değil- ya anayurtlarını veya Türkiye''yi istiyorlar. (1989 sürgününde /hicretinde hiç değilse beş bin kişinin kabulü için Türkiye''ye yalvardıklarını, “evlerinizi, sokaklarınızı süpürelim, bizi kabul edin” dediklerini, ama Türkiye''nin kabul etmediğini seyahatimde bana anlatmışlardı).

Türkiye''de az sayıda Ahıskalı var, bunların gerek burada ve gerekse dünyada dağınık olarak bulundukları yerlerdeki problemlerine sahip çıkacak bir devlet birimi yok. Vatandaşlığa geçmenin önünde aşılması zor engeller var.

MEB yabancı öğrencilere kontenjan verirken Ahıskalılara sınırı çok dar tutuyor. Yüksek tahsil yapmış, meslek sahibi olmuş insanların denkliği kabul edilmiyor; doktor, mühendis, öğretim üyesi olanların burada vasıfsız işçi olmaları gerekiyor.

Federasyon AB Konseyine başvurmuş, Konsey Gürcistan''a, Ahıska Türkleri''nin haklarının iadesini sağlayacak hukuki düzenlemeler yapması için beş yıl mühlet vermiş, ama Gürcistan işe yarar hiçbir şey yapmamış.

Ahıskalılar bu dertlerine din ve ırk kardeşleri olan Türkiye Türkleri''nin eğilmesini haklı olarak bekliyorlar ve önemli iki dilekleri daha var.

1. Bizim soykırım hikâyelerimizle değil, kendi yapay soykırım hikâyeleriyle meşgul olan dünya (özellikle UNDP, UNESCO, BM gibi kurumlar) Ahıskalıların soykırıma uğradığını kabul etsin.

2. Ahıskalıların dramını kaliteli sinema filimleriyle dünyaya duyurmak için bu konu ile ilgilenenler yardımcı olsunlar.

TÜSİAD bunu hep yapıyor
00:001/12/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geçtiğimiz günlerde Çorum''da düzenlenen ''AB ve Türkiye Ekonomi Programı'' konulu toplantıya katılan TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Sabancı, 17''nci Milli Eğitim Şûrası''nda alınan ve imam-hatip liselerine üniversiteye girişte katsayı engelini aşma amaçlı tavsiye kararını sert bir dille eleştirmişti. Sabancıya göre oy kaygısıyla iktidarın aldırdığı bu karar hem kamu oyunu rahatsız etmiş hem de laiklikten taviz verilmiş ve şûra siyasete alet edilmiş.

Sabancı yaptığı konuşmada şöyle demiş: “Hiçbir Milli Eğitim Şûrası, hiçbir milli eğitim konusu laiklikten taviz verilecek konu değildir. Bunu gördüğümüz an TÜSİAD olarak bayrağı çeker doğru bildiğimizi söyleriz. Laik eğitimden yanayız, bunun karşısında olanlarla da mücadelemizi sürdürürüz. Bugün ülkemizde, sayıları yetersiz de olsa, dünya normlarında eğitim görmüş bir kitle mevcutsa, bunu laik eğitim sistemimize borçluyuz. Bu kazanımları kaybetmemek, adım adım ileri götürmek için sürekli bir çaba içinde olmalıyız.”

TÜSİAD şüphesiz bir sivil tolum kuruluşu ve ülkenin her meselesi ile ilgili görüş açıklama hakkı var, ama ilgi alanı bakımından öncelikle sanayi ve iş hayatıne eğilmesi gerekiyor; bir de dönüp dolaşıp İmam hatip Okulları ve başörtüsü konularında halkı üzecek, insan hak ve özgürlüklerine (özellikle din özgürlüğü ve eğitim hakkına) aykırı açıklamalar yapması düşündürücü. Sabancı''nın ifadesi ise yalnızca düşündürücü değil, aynı zaman “pes artık!” dedirten bir ifade, bir tavır koyuş. TÜSİAD''ı da bağlayan bu garip, çelişkili, aykırı, kışkırtıcı, savaş ilanını andıran sözlere tepkimin gecikmesi, bazı güncel konuların önceliği yüzünden oldu. Bizde TÜSİAD, Sabancı ve benzerleri var oldukça nasıl olsa bu konular, temcid pilavı gibi ısıtılıp ısıtılıp önümüze gelir diye düşünmedim de değil.

Sayın Sabancı, ne oluyoruz, kime karşı bayrak çekip “yürüyelim” diyorsun! Bu İmam Hatip Okulları laik, demokratik Türkiye Cumhuriyeti''nin resmi okulları değil mi? 28 Şubata kadar, sağcı, solcu, asker, sivil bunca hükumet gelip geçerken bu okullar yok muydu? Bu okullardan mezun olanlar yalnızca İlahiyat''a değil, imtihanını kazandıkları bütün üniversitelere giriyor değil miydiler? Sizin nasıl bir laiklik anlayışınız var ki, ona dayanarak hem ülkenin çocuklarını İmam Hatipli olan ve olmayan diye ikiye bölüyorsunuz, hem de ülkenin resmi okullarından mezun olmuş çocuklarımızı şaibe altında bırakıyor, tehlikeli madde gibi takdim ediyorsunuz!

Laiklik “devletin temel düzenini dine göre kurmamak, bu düzende dini kaynak olarak kullanmamak” manasına gelir. Yeni icad edilen bir başka tanıma veya ilaveye göre de “kamusal alanı dinden arındırmak” demektir. İmam Hatip Liselerinden mezun olan çocuklarımız giriş imtihanlarını kazanarak üniversitelere girdiklerinde ve buralardan mezun olarak ülkenin çeşitli alan ve kademelerinde vazife alarak anayasa ve kanunlara göre hareket ettiklerinde “devletin temel düzeni dine uydun hale mi geliyor veya kamusal alanı din mi düzenliyor?” Siz bu mantığı nerede okudunuz veya nasıl elde ettiniz?

Allah aşkına bir de şu “kamu oyunu” siyaset oyunu haline getirmeyin ve istismar etmeyin. Siz nereden biliyorsunuz bu kararın kamu oyunu rahatsız ettiğini? Elinizde hangi ilmi araştırma var? Tenkit ettiğiniz, sizi öfkelendiren karar, tam da katılımcı demokrasinin kurallarına uygun olarak ortaya konmuş, yetmişten fazla ilin talebi idi, bunu biliyor musunuz?

“…dünya normlarında eğitim görmüş bir kitle mevcutsa, bunu laik eğitim sistemimize borçluyuz” diyorsunuz; İmam Hatip mezunlarından çeşitli ilim dallarında yetişmiş binlerce “ilim, dünce ve sanat” adamımız var, dünya normları bakımından bunları bir incelemeye tabi tutmak isterseniz bana bildirin yeter, sizi bile gururlandıracak pek çok örneği göreceksiniz.

Bu ülkede milyonlarca İmam Hatipli ve onların yakınları ile dostları var. Siz bayrak çekerken kimleri, ne kadar halkı karşınıza aldığınızı düşündünüz mü? Pek sanmıyorum ve düşünmeye davet ediyorum

Papa gitti
00:003/12/2006, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Medyanın traj ve reyting aşkı çok kere ülkeye ve inasımıza zarar veriyor. Bu, papanın Türkiye ziyaretinde de görüldü. Günlerce önce bu ziyaret gündeme getirildi, olmadık senaryolar ve komplo teorileri yazıldı, konuşuldu, halkımızın ve dünyanın dikkati/endişesi bu ziyarete çevirildi, dünya kadar masraf ettik, halkımız trafik işkencesi gördü… Sonunda ne oldu, papa geldi, programa uygun olarak ziyaretini, görüşmelerini, açıklamalarını yaptı ve gitti. Allah''a şükür bir çılgınlık olmadı veya buna imkan verilmedi, ele aleme rezil olmadık, kirletilmek için dört koldan çalışılan imajımız biraz daha kararmadı. Hatta aksi oldu; milyarlarca dolar döksek bu birkaç gün içinde elde ettiğimiz “ülkeyi tanıtma, güzel imaj ve İslam propagandası” sonuçlarını elde edemezdik. Bu arada hristiyanlığın tanıtılması ve propagandası olmadı mı, elbette o da oldu, ama o zaten oluyor ve bir sonuç da vermiyor, İslam dini, kültürü ve medeniyetinin sahih ve görüntülü tanıtımının ise birçok güzel sonucunu inşallah göreceğiz.

Papa gelmeden önce ziyaretin maksadı üzerine birçok şey yazıldı ve ezcümle şu maksatlar açıklandı: Fener Rum Patriği Dimitri Bartholomeos''a Ekümenik vasfı kazandırmak amacıyla, Ortadoks dünyasının lideri olduğu imajını vermek, toplantı , konferans ve ayinler düzenleyerek kamuoyunun ilgisini Fener Rum Patrikhanesi üzerine yoğunlaştırmak, kendisine rakip olarak gördüğü Moskova ve Kudüs Patrikhanesi''nin yetki alanını kısıtlamak ve Heybeliada Ruhban Okulu'' nu açtırmak, hristiyan mezhepleri arasında birlik ve dayanışmayı gerçekleştirecek adımlar atmak.

Şimdi bu amaçlara imkan, fayda ve zarar açısından bakalım:

Vatikan''ın nihai amacı Fener Rum Patriğini evrensel patrik yapmak değildir, bütün hristiyanlığı bir çatı altında toplamak ve dünyanın dini yapmaktır. Meselenin bizi ilgilendiren tarafına baktığımızda bu ekümeniklik yetkisini dini ve siyasi olmak üzere ikiye ayırmamız gerekir. Asıl tartışılan, tartışılması gereken, milli birlik ve bütünlüğümüz için zararlı olması muhtemel olanı siyasi ekümenliktir ki, bunun açık manası, patrikliğin devlet içinde bir devlet, hem de teb''ası bütün dünyanın Ortodoksları olan bir devlet olmasıdır. Lozan antlaşmasının engel olduğu ekümeniklik budur; patrikhane önce İstanbul dışına çıkarılmak istenmiş, yapılan baskı sonucu sadece Türkiye''deki Ortodoks Rumların dini liderlik kurumu olarak kalmasına izin verilmiştir.

Dini ve ruhani liderlik alanındaki ekümeniklik Türkiye''nin istemesine bağlı değildir. Bu bir inanç ve kabul meselesidir, Moskova ve Kudüs gibi kabul etmeyenlere kimse zorla bunu benimsetemez, kabul edenlere de hesap sorulamaz.

Katolik ve Ortodoks mezheplerinin birleştirilmesi, teşbihte hata olmazsa bizdeki şî''î-sünnî mezheplerinin birleştirilmesi (mezhep farkının ortadan kaldırılması) gibi olmayacak bir sevdadır. Bu teşebbüs de ilk değildir, tarih boyunca yapılmış ama bugüne kadar bir sonuç alınamamıştır. Öte yandan dinler ve mezhepler arasında diyalog yaparak, başta savaş, şiddet, yoksulluk ve ahlaksızlık olmak üzere insanlığın ortak problemlerinin halledilmesi için çalışmada dayanışma ve işbirliği karşı çıkılacak değil, teşvik edilecek bir faaliyettir. Diyelim ki, hristiyanlar birleşip Müslümanları yok etmek istiyorlar, o zaman yapılacak şey ikidir: 1. Diyalog yoluyla, kendi içlerinde insaf sahibi, aklı başında, sulh ve adalet taraftarı olan dindar ve seküler gruplarla da sıkı ilişkiler kurarak onların oyunlarını bozmaya çalışmak, 2. Müslümanlar olarak mezhep farkına rağmen dindeki birlikten hareket ederek birleşmek; bu olmuyorsa işbirliği ve dayanışma imkanlarını aramak, güçlenmek ve kendini korumak. “Aman bakın onlar bize karşı birleşiyorlar!” diye yakınmanın hiçbir faydası yok, ama bundan ibret alarak kendimize dönmenin, içimizdeki beşinci kolun oyununa gelmekten sakınmanın, birlik ve beraberliğimizi tesis edip korumanın büyük faydası var.

(Devam edeceğim).

Papa gitti (2)
00:008/12/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Heybeliada Ruhban Okulu''nun yeniden açılmasına yardımcı olmak” da papanın Türkiye ziyaretinin maksatları arasında sayılmıştı. Bilindiği gibi bu okul din adamı yetiştirmek için açılmış yıllarca bu işi yapmış -lise kısmı da bulunan- bir yüksek okul idi.

1971''de Milli Eğitim Bakanlığı''nın (MEB) emriyle kapatılan HRO, Rum azınlığın tek ruhban yetiştiren okuluydu. 8 Haziran 1965 tarih ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu''nun bazı maddelerinin 12 Ocak 1971''de Anayasa Mahkemesi''nce iptali üzerine, İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü''nün 12 Ağustos 1971 tarih ve Özel Öğretim Kurumları 101787 sayılı “gizli” yazısıyla okulun yüksek kısmı, 9 Temmuz 1971''den geçerli olmak üzere kapatılmıştır. Bu tarihten beri Rum cemaati ruhbanını Türkiye''de yetiştirememektedir. Aslında ruhban yetiştirememe şikayeti, HRO üzerinden tartışılmakla birlikte, Türkiye''nin gayrimüslimlerinin genel meselesidir. Mesela Ermenilerin ruhban okulu Tbrevank 1953''te faaliyet göstermeye başlamış, ancak 1968''de kapatılmıştır. Süryanilerin ise hiçbir zaman resmî bir okulları olmamıştır. Katolikler ve Protestanlar ise bu sorunu çok uzun zamandır, ruhban adaylarını yurtdışındaki üniversitelere göndererek çözmektedirler. Yahudi cemaatinin ise bilinen bir talebi yoktur. (Bu konuyu merak edenlerin, TESEV''in talebi üzerine Elçin Macar ve M. Ali Gökaçtı tarafından hazırlanan bir raporu okumaları tasviye edilir).

Türkiye''de yaşayan azınlıkların din adamına ihtiyaçları vardır. Ayrıca patrik ile belli sayıdaki yüksek rütbeli din adamlarının da Türk vatandaşı olmaları mevzuat gereğidir. Durum böyle olunca, ihtiyaç duyulan hristiyan din adamlarını yetiştirmek için bir okula (fakülte veya bölüme) ihtiyaç vardır. İlgililerin bu konuya eğilmeleri, diğer mezheplerin mensuplarıyla da görüşerek hepsinin ihtiyacına cevap verecek bir çare bulmaları kaçınılmazdır. Bu yapıldığı takdirde, kötü niyetli bazı kimselerin bu konuyu istismar etmelerinin de önüne geçilmiş olacaktır.

Şimdi yazdıklarımızı toparlayalım:

Papa Türkiye''ye ne maksatla gelmiş olursa olsun sonuç Türkiye''nin ve Hıristiyanlıktan ziyade İslam''ın lehinde olmuştur.

Papa kendini ve dinini/mezhebini propaganda etmeyi, kutsal görevi bildiği misyonerliği îfa etmeyi birinci amaç edinmiştir, ama Müslüman milletimize bu propaganda ve telkinin önemli bir tesiri olmamıştır; dini bütün olanlara zaten tesir etmesi mümkün değildir, dini gevşek olanlar ise her türlü sapkın, batıl ve ahlak dışı telkine açıktırlar, her gün, her saat bu zehiri almaktadırlar.

Öte yandan hem Türkiye''de hem de dünyada, papa karşısında Türk din görevlilerinin, Hristiyanlık karşısında İslam''ın iyi bir tanıtımı ve bu manada din tebliği gerçekleşmiştir.

Birçok iyi niyetli yazarımız papa ziyaretini oldukça abartılı bir tonda olumsuz değerlendiriyorlar. Papanın ölçülü ve hesaplı jestlerini iyiye yormada aşırılık ne kadar uygun değilse, kötüye yormada aşırılık da o kadar gerçek dışıdır. Papanın, bu ziyaretin etkisi ile Müslüman veya İslam dostu olmasını beklemek safdillik olur. Ama insanlar beyanlarıyla ilzam olunurlar (beyanlar bağlayıcıdır). Bu ziyarette papa, İslam''ın aleyhinde tek kelime konuşmamış, genel ifadelerle de olsa İslam''ın da barış dini olduğunu itiraf etmiş, neoconlarla ittifak içinde olduğu iddia ediliyorsa da Türkiye''de baştan sona sevgi ve barış havariliği yapmıştır. Din, kültür ve medeniyetler arasında çatışmadan değil, ittifaktan söz etmiştir. Müslümanların uyanık olmalarını, hesaplı taktiklere aldanmamalarını istemek başkadır (ve buna katılmamak mümkün değildir), güneşi balçıkla sıvamak başkadır (buna da katılmak mümkün değildir).

Dindarlaşma ve başörtüsü
00:0010/12/2006, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

TESEV''in yaptırdığı "Değişen Türkiye''de Din, Toplum ve Siyaset" anketi üzerinde birçok yorum yapıldı. Ben anketi yöneten Ali Çarkoğlu ve Binnaz Toprak ile yaptıran kurumun başkanı Can Paker''in, kendileriyle yapılan röportajlarda söyledikleri içinden üç konuya ait düşüncelerimi yazacağım: Dindarlaşmanın ekonomik kalkınma ile ilişkisi, dindarlaşmaya rağmen başörtüsü uygulama ve talebinin azalması, siyasal İslam.

Sayın Paker "ekonomik kalkınma ve modernleşme ilerledikçe dindarlaşmanın azalacağını veya mahiyet değiştireceğini" söyledi.

Bu konuda yapılan yeni araştırmalar ile dünyada görülen gelişmeler, yukarıdakine benzer sekülerleşme teorilerinin yetersiz hale geldiğini gösteriyor. Çünkü hem kalkınmış hem de kalkınmakta olan ülkelerde dine yöneliş ve dindarlaşma olgusunda patlama yaşanıyor; bu sebeple yeni açıklamalara, teorilere ihtiyaç duyuluyor.

Zenginlik ve refah ile dindarlaşma arasındaki ilişki eskiden beri dini metinlerin de üzerinde önemle durdukları bir meseledir. Hem dinin ana kaynaklarında hem de kültürde dindarlaşmayı yalnızca zenginlik ve refahın değil, yoksulluğun da olumsuz etkileyebileceği ifade edilmiş, ama eğitim yoluyla her iki kesimde de dindarlaşmanın sağlıklı olarak sürdürülebileceği öngörülmüştür. İnsanlar hem varlıkla hem de yoklukla imtihan edilirler; varlık içinde dindar olmak da, yokluk içinde dindar olmak da zordur, fakat mümkündür, vakidir; bu yüzden değerlidir ve teşvik edilmiştir. Dindarlaşmanın sebepleri aranırken insanın madde ötesi varlık ve bağlantısının, buna bağlı olarak manevi tatmin araçlarına ihtiyacının hesaba katılması kaçınılmazdır. Unutmayalım ki, yoksullar kendilerini yalnızca dinle avutmuyorlar, dünyayı huzursuz eden daha nice boşalma, ikame ve telafi yolları var.

Ali Çarkoğlu, "Siyasal İslam''ın kamusal alanda dile getirilişinin bir limitine gelinmiş durumda. Artık siyasal İslam dalgası, geriye, kişilerin özel yaşamına dönme eğiliminde. Yine siyaset üzerinde ''dini'' pek çok yeni talep olacak, ama bunlar türban gibi talepler olmayacaktır. İşin doğası değişiyor" diyor.

Bu konuda var oluş ile talebi birbirinden ayırmak gerekiyor. Mesela İslam örnek olarak alındığında dinin siyasi alanı etkilemesi bir inanç, bir din hükmü olarak daima vardır ve var olacaktır. Bunun dile getirilmesi, talep edilmesi ise şartlara ve imkanlara göre ortaya çıkar. İslam mensuplarını "güçlerinin yetmeyeceği emirlerle yükümlü kılmaz", yine İslam''a göre "iki kötüden birini seçmek zaruri hale gelirse daha az kötü olan seçilir". Bir başka kural şudur: "Hepsini alamıyorsan, hepsini terk etme; yani ya hep, ya hiç değil, alabildiğin, yapabildiğin kadar". Müslümanlar bu kuralları hiç unutmazlar, devamlı konuşur ve durum değerlendirmesi yaparlar. Değerlendirme farklarına dayalı aşırı/zamansız çıkışlar olabilir, ama büyük kitle kurallara bağlı kalır. Hasılı İslam''ın, hayatın bütününde egemen olması talebi bir inanç olarak hep vardır, uygulama ve talep ise imkanlara bağlı olarak değişir.

Dindarlaşmanın artması yalnızca bizde değil, bütün dünyada görülen bir vakıa. Bize göre bunun önemli sebeplerinden ikisi "insanın mahiyeti gereği olan ihtiyaç ve eğitimdir". Türkiye''de din eğitiminin önüne bunca engel konmuş olmasına rağmen –ihtiyaca cevap verecek bir ikame mevcut olmadığı ve olamayacağı için– sivil toplumun hem örneklik hem de hasbi (Allah rızasını kazanmak için yapılan) eğitimi sayesinde dindarlaşma artmaktadır, artacaktır.

Peki buna rağmen nasıl oluyor da başörtüsü talebi ve uygulamasında bir azalma, bir gevşeme görülüyor?

Bu soruyu ve diğer konuları gelecek yazıya bırakalım.

Dindarlaşma ve başörtüsü (2)
00:0015/12/2006, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

TESEV''in yaptırdığı “Değişen Türkiye''de Din, Toplum ve Siyaset” anketinin birkaç konusunu yorumluyorduk.

Dindarlaşmanın artmasına rağmen başörtüsü talep ve uygulamasında azalmayı “başörtüsüz dindarlaşma”, başka bir ifade ile “dindarlaşmanın, dini eksilterek modernleşmesi” şeklinde yorumlayanlar oldu. Ben buna katılmıyorum. Başörtüsünün dindeki yeri ve önemi konusunda otuz yıldır söylenenler aynıdır, farklı anlayışlar içinde büyük çoğunluğa göre başörtüsü (başı da uygun şekilde örtmek) kadının dinî yükümlülüğüdür. Bu büyük çoğunluk çocuklarını başörtülü olarak okutmak için yıllarca direndiler ve (bir kısmı) beklediler. Otuz yıldır süregelen gayretler ve bunun karşısındaki ideolojik dayatmalar ve inatlar yüzünden başörtüsü meselesi bir çözüme bağlanamadı. Otuz yılda bir nesil gelip geçiyor. Binlerce genç kızımız bu yüzden ya okuyamadı ya zorlanarak başını açıp çeşitli ruhi travmalara maruz kaldı ya hiç istemediği sonuçlara boyun eğdi. Bu durumu gören din alimlerinin bir kısmı (bunların içinde ben de varım) ferde ve cemiyete ait zaruretlere dayanarak, mesele köklü bir çözüme kavuşuncaya kadar zorunlu yerlerde ve durumlarda kızlarımızın başlarını açarak –zorunlu olmayan yerlerde ve durumlarda derhal kapatarak- okuyabileceklerine ve çalışabileceklerine fetvalar verdiler. Kimileri de peruk formülü ile çözüm teklifini ileri sürdüler. Benim kanaatime göre dindarlıklarında bir değişme olmadığı hatta daha güçlendiği halde başlarını açanlar, başörtüsündeki azalma işte bu fetvalar sonucu olmuştur. Fetvayı verenler sorumludur, ama alıp da uygulayanlar günah işlemiş (dindarlıkları azalmış) olmaz; yani dindarlık da artmıştır, mesele çözüme kavuşsa başını örtecek olanlar da artmıştır.

Sayın Toprak, “Siyasal elitler gerginlik yaratılacak ortamlardan kaçındıkları sürece, toplum rahatlayacaktır. 99 anketine göre, halkın yüzde 46''sının dindarlara baskı yapıldığını düşünmeleri beni çok rahatsız etmişti. Bugün bu oranda düşüş var, demek ki ciddi bir yumuşama var. Sanıyorum bu tür yumuşamalar kesimler arasındaki çatışmayı giderecektir” diyor.

Bana göre önceki anket zamanında baskı kem iktidardan hem de üniversite, yargı, asker gibi cihetlerden geliyordu. Şimdi ise hükumetten baskı değil, en azından samimi çözüm arzusu geliyor, karşı taraf ise biraz daha şiddetlenerek “inadım da inat” diyor. Yumuşama filan yok, ankete yansımada –soru şekline bağlı- eksiklik var.

“…cumhurbaşkanlığı üzerinden değerlendirelim. Cumhurbaşkanında olması gereken özellikler nelerdir dediğimizde, halk şöyle söylüyor; dini bütün Müslüman olsun, laikliğin korusun, yaşamı modern Türkiye''ye örnek olsun... Bunlar çelişkili gibi görünse de halk bir sentez yapıyor. Özal örneği gibi...” diyor.

Bence de çelişki yok, ama inanca, dine göre olması gerekene dayalı bir kabul, bir sentez değil, mevcut şartlarda olabileceğin ifadesi. Bir önceki yazıda da ifade ettim, Müslümanlar itikadlarını (inanç ve kabullerini) değiştirmeden, mevcut şartların zorlaması ile uygulamayı değiştirebilirler; bu, fiilen süre uzasa bile inanç bakımından geçici kabul edilen bir değişikliktir.

Sayın Çarkoğlu, “Bizim algılayışımız gerçeğin nasıl olduğundan çok daha önemli. Dolayısıyla, veriler üzerinden “irtica tehdidi yoktur, olduğunu düşünenler de hatalıdır” demek yanlış bir yorum. Çünkü onların algısında irtica var” diyor.

Açıkça ifade edecek olursak “Türkiye''de, gerçekte irtica tehlikesi yok, ama bazı kesimlerde böyle bir algılama var ve bu da görülmelidir” deniyor... Bana göre bu algılamayı da ikiye ayırmak gerekiyor: a) Propagandaların tesirine kapılarak böyle bir tehlikenin bulunduğuna inananlar; bunlar hem az, hem de etkisizdir. b) Programlarına/çıkarlarına uygun düştüğü için böyle bir algılama içinde görünenler; işte bunlar hem daha çok hem de daha etkilidirler.

Ama “cumhuriyeti ve demokrasiyi kaldıralım, yerine –sözde şeriatı uygulayacak olan- saltanatı veya dikta rejimini getirelim diyen Müslümanların sayısı yok denecek kadar azdır ve bu bir gerçektir. Şimdi Müslümanların kahir ekseriyetinin talebi şudur: Başkalarının din ve inanç özgürlüğüne zarar vermeden dinimizi mümkün olan en geniş çerçevede yaşayalım.

.

.

.

.

.
Bugün 518 ziyaretçi (1349 klik) kişi burdaydı!

Nice gitmeyen var ki...
00:0019/01/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hacca gidip dönenler genellikle ballandıra ballandıra hac hatıralarından söz ederler, “anlatılamaz, gitmeli, yaşamalı” filan derler, haccın dini ve ahlaki etkilerini kazanmış, özümsemiş gibi bir intiba uyandırırlar. Haccın teorik bakımdan ve bir ibadet olarak- güzellikleri tartışılamaz, ama onu yapanların bundan ne kadar yararlandıkları her zaman soru konusudur.

Daha uçağa biner binmez bir “hacı bey, hacı hanım” edebiyatı başlıyor, bu unvandan hemen herkesin hoşnut olduğu anlaşılıyor, dönünce de bu unvanla anılmak istedikleri belli oluyor.Orada yaptığım bir konuşmada “bir müminin yaptığı ibadeti unvan, sıfat, isim olarak kullanması uygun değildir, bu riyaya yol açar, nasıl “namazcı, oruççu, zekatçı…” diye anılmıyorsak “hacı, haccı” diye de anılmamamız gerekir” dedim, buna “ama teşvik olur” diye itiraz edenler oldu. Bana sorarsanız Allah''ın teşviki (emri) yeter, bunun ötesinde bir teşvik gerekirse o da genel olarak din eğitimi içinde verilir. Hacdan dönenler “hacı” diye anılmak yerine, hac ahlakı ve maneviyatını yaşamaya bakmalı, kendini bu bakımdan denetim altında tutmalıdırlar.

Bavullar ve çuvallar satın alınmış eşya ile dolu, kafalarda bir ay ara verilmiş dünya işlerine aynı kalite ve kantitede devam arzusu, söz ve davranışlarda böyle bir ibadetten dönenlere yakışmayan unsurlar… Bunlar var oldukça kişiye hacı dense ne olacak, denmese ne olacak! (Hatta denmesi sakıncalı değil mi?)

Yurtdışına çıktığımda fırsat bulursam kitapçılara bakarım. Medine''de bildiğim bir semtte kitapçılar vardı, bir bakayım dedim, oraları yıkıp dümdüz etmişler, her tarafa harıl harıl büyük oteller yapılıyor, daha çok para kazanmaktan başka bir hedefi, planı, düzeni olmayan yapılar. Ne ise, sora sora birkaç kitapçı buldum, biraz rafları karıştırdım ve hac ibadeti ile ilgili dört ciltlik bir kitabı satın aldım, vakit elverdikçe de süratli bir şekilde gözden geçirdim, bilgilerimi tazeledim, tamaladım, soranlara aktarmaya çalıştım. O kitapta (İbn Cemâ''a, Hidaytü''s-sâlik ile''l-mezahibi''l-erba''ati fi''l-menasik) bir menakıb okudum, size de nakledeyim:

Abdullah b. Mübarek hacca gidiyormuş, Bağdat''a girerken şehir çöplüğünde bir kadının bir ördeği yolduğunu görüp sormuş:

- O normal, kesilmiş bir hayvan mı yoksa murdar ölmüş de çöplüğe mi atılmış?

- Elbette murdar, çocuklarım evde aç duruyorlar, ne bulsam yedirmek mecburiyetindeyim.

İbn Mübarek öfkeli kadınla daha fazla konuşmuyor, uygun bir yere çekilip bekliyor, kadını takip ederek evini öğreniyor ve hac için ayırdığı bütün parasını harcayarak o ailenin bir yıllık ihtiyaçlarının tamamını satın alıyor, eve teslim ediyor, o yıl hacca gidemiyor. Fakat hacca gidenler geri dönünce birçoğu, o yılki haccın çeşitli safhalarında ve mekanlarında Abdullah b. Mübarek''i çok iyi durumda gördüklerini, onunla konuştuklarını, duasını aldıklarını anlatıyorlar.

Yine bir gönül gözü açık Allah kulu anlatıyor.

Hac esnasında Mekke''de bir rüya gördüm, rüyamda “o yıl altı yüz bin kişinin hacca geldiğini ve içlerinden ancak altısının hac ibadetlerinin kabul edildiğini” öğrendim, çok üzüldüm. Sona Medine''ye geldiğimde bir rüya daha gördüm, “Geri kalanların bu altı kişiye bağışladığını” öğrendim ve çok sevindim, Allah''a şükrettim.

Hasılı hacca gidip de gitmemiş sayılanlar da var, hacca gitmeyip gidenlerin arasına yazılanlar da var. Ne gidemeyen üzülmeli, ne de giden bunu bir imtiyaz vesilesi olarak değerlendirmeli. Haccı, tertemiz bir sayfa açarak Müslümanca hayata yeniden başlamanın vesilesi kılmaya bakmalıyız.

“Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi”
00:0021/01/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kur''an-ı Kerim kardeşler arasındaki ilk ihtilaf ve cinayetin ilk insan nesillerinde (Kabil ile Habil arasında) kıskançlık yüzünden çıktığına dikkat çekiyor. Aynı dinden olmanın yanında aynı ana babadan doğma kardeşler bile kardeşlik bağını ve şuurunu, başka duygu, düşünce ve çıkarlara kurban ederek birbirine düşman olabiliyorlar, birbirine karşı savaş açabiliyorlar. İnsan ve cin şeytanları insanların bu zaaflarını bildikleri için ihtilaf noktalarını ön plana çıkarıyor, üzeri kabuk bağlamış yaraları kaşıyor, kardeşleri birbirine düşürüyor, bu iç çatışmaların getirdiği zayıflık ve gafletten yararlanarak kendi işlerini görüyor, emellerine eriyorlar. Gökhan Çetinsaya dostumuzun da bir röportajında dediği gibi bugün bütün Müslümanlar adeta “İsrail''e çalışıyorlar”. Kürtlük, Şiilik, Sünnilik, petrol, intikam gibi ihtilaf sebepleri insan ve cin şeytanları tarafından kullanıldı, Irak paramparça oldu, Filistin''de Müslüman guruplar birbirine düştüler, her yerde Müslümanlar birbirlerini doğruyor, maddi ve manevi varlıklarını yok ediyorlar.

Sonuç kimin işine yarıyor? ABD ve İsrail''in. Olmaz ya biri galip çıktı ve her istediğini aldı; nasıl alacak? Varlığına göz dikmiş olan düşmanların desteği ve koruması sayesinde. Nasıl ayakta kalacak? Yine aynı koruma sayesinde. Düşman (emperyalist) niçin koruyacak? İstediğini elde etmek, arslan payına el koymak için. Akıl, iman, ahlak, müminin firaset ve basireti nerelerde kaldı? Ortada firaset ve basiret olmadığına göre “akıl, iman ve ahlak” da yok mu dememiz gerekiyor!

Hep İnsan ve cin şeytanlarına (İsrail, ABD vb.) atıp tutuyoruz, tedbirini almadan uyuyan, şeytanı rehber ve dost edinen ev sahibinin hiç mi suçu yok? Her namazda okuduğumuz Kur''an âyetleri, aşk derecesinde sevdiğimizi iddia ettiğimiz peygamberimizin hayatı, öğütleri ve uygulamaları neden bize rehber olmuyor?

Müslümanlar arasında bir ihtilaf çıktığında bunun nasıl çözüleceği Kur''an''da apaçık yazılmış:

“Eğer müminlerden iki gurup birbiriyle kavgaya girerse hemen aralarını düzeltin. Eğer biri diğerine haksız olarak saldırırsa, Allah''ın emrine dönünceye kadar saldırganla savaşın, eğer haksızlıktan vazgeçerse aralarını adaletle düzeltin (anlaşmazlığı halledin)…” (Hucurat: 49/9).

“Ey iman edenler! Allah''a itaat edin, Peygamber''e itaat edin, sizden olan ülü''l-emre de. Eğer bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz –Allah''a ve âhirete gerçekten inanıyorsanız– onu, Allah''a ve Peygamber''e götürün. Bu, elde edilecek sonuç bakımından hem hayırlıdır hem de en güzelidir.” (nisa: 4/59).

Her iki âyet de müminlerin tamamına hitap ediyor. Buna göre müminlerin yetkili bir kurumları olacak (ulus devletlere bölünmüş bile olsalar, birleşmiş milletler gibi ve ondan da yetkili bir kurumları olacak), ihtilaflarını –çıkarları gereği bu ihtilafları çıkaran veya körükleyen düşmanlara değil– kendi kurumlarına götürecekler, bu kurum da hak, hukuk, adalet çerçevesinde çözüm oluşturacak, ihtilafın tarafları buna uyacaklar, uymayan haksıza karşı bütün müminler cephe alacak ve onu hakkın, adaletin, hukukun yoluna sokacaklar.

İslam budur, şu anda yaşananların İslam ile bir ilişkisi yoktur, adı Müslüman olan fert ve devletlerin dine aykırı davranışlarını İslam''a yamamak, “terör, geri kalmışlık, pislik, yoksulluk, iç savaş, zayıflık…” ile İslam arasında bir ilişki kurmak İslam''a hakarettir, bu aziz dine hiyanettir.

İşe bir yerden başlamak gerekiyor. İlk merci, bütün gurupların temsilcilerini ihtiva eden bir alimler kurulu olabilir.

Farklılığın amacı
00:0026/01/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müslümanların bölge, coğrafya, kavme/ırka mensubiyet, renk, dil, kısmen kültür, mezhep, son asırda ulus devletler olarak siyaset… bakımlarından gruplar teşkil etmiş olmalarının doğuracağı sonuç ne olmalıdır? Çatışma mı, diyalog, dayanışma, farklılıkların oluşturduğu zenginlik ve imkanlardan yararlan mı olmalıdır?

Kur''an-ı Kerim maddi (renk ve ırk farkı) manevi/kültürel (dil farkı) farklılıkların, Allah''ın varlık ve kemalinin işaret, delil ve tecellilerinden olduğunu, insanların sosyal gruplara ayrılmasının, bilgi, marifet ve kültür alış-verişi (teâruf) yoluyla zenginliğe ve insanların hem grup hem de fert olarak tanınmalarına, ayırt edilmelerine vesile kılınması gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca müminler arasındaki ilişkinin, bütün diğer farklılıklara rağmen “kardeşlik ilişkisinden başkası olamayacağı”nın altını çiziyor. Önümüzde böyle bir kitap var iken Müslümanlar olarak içine düştüğümüz tefrika, çatışma, düşmanlık, İslam düşmanlarıyla -kardeşlere karşı- işbirliği durumu utanç verici, insanı badbaht edici bir tablo.

Geçen pazar yazımda bu konuyu yazmış, yazıyı şu cümle ile bitirmiştim: “İşe bir yerden başlamak gerekiyor. İlk merci, bütün grupların temsilcilerini ihtiva eden bir alimler kurulu olabilir.”

Yazıyı gazeteye gönderdikten sonra bazı Arap kanallarında dolaşırken Katar''ın başkenti Doha''da, çeşitli mezheplere mensup birçok alimin katıldığı bir “birlik toplantısı”nın yapıldığını gördüm, tabii sevindim, Allah''a şükrettim. 44 ülkeden 200 civarında alim, düşünür ve gazetecinin katıldıkları toplantıya, İran''dan Muhammed Ali Teshîrî de katılmıştı. Teshîrî, İran''daki “Uluslararası Mezhepler Arasında Yakınlaşma Kurumu”nun başkanı, kendisiyle yapılan bir röportajda söyledikleri oldukça önemli: “Şîa ile Sünnîler arasında ortak olan alan yüzde doksan beş, farklı olan alan ise yüzde beştir. Biz farklı noktaları her mezhebin mensuplarına bırakarak ortak noktalarda işbirliği yapalım, kardeşçe ilşkiler kuralım… İslam düşmanlarının yaptıkları propagandalar ve komplolar yüzünden biz Müslümanlar, gerçek düşmanı bırakıp, vehmin icad ettiği (sanal) düşmanla meşgul oluyor, birbirimize düşmanca davranıyoruz….”

Bu kurumun tarihesi hakkında kısa bir hatırlatma yapayım: Bilhassa Birinci Dünya Harbi''nden sonra İslâm ülkeleri yabancıların istîlasına uğrayıp sömürge hâline gelince her iki câmianın düşünürleri kurtuluş yolları aramışlar ve bunun ilk şartının “İslâm Birliği”nin gerçekleşmesi olduğunda görüş birliğine varmışlardır. Aynı maksatla ondokuzuncu asrın sonlarında Cemâleddin Efgânî''nin sarfettiği çabalar 1940''larda yeniden canlandırılmış, İslâm birliğine bir kapı, bir yol olmak üzere mezhebler ve mensupları arasında bir yakınlaşma sağlama çalışmalarına girişilmiştir. Bu hareket ve çalışmaları yürütenler ve destekleyenler arasında Kum''da ikamet eden merci''i-taklîd Muhammed Hüseyin Burûcerdî, Necefli merci'' Muhammed Hüseyin lü-Kâşifi''l-ğıtâ, Lübnanlı merci'' Seyyid Şerefuddîn, Ezher Şeyhi Abdulmecîd Selîm ve önemli öğrencileri, Müslüman Kardeşlerin lideri Hasen el-Bennâ gibi zevât bulunuyordu. Bu gayretlerin sonucu 1947 yılında Kahire''de “Dâru''t-takrîb beyne''l-mezâhib”in kurulması olmuş ancak milletlerarası siyaset ters istikâmetlere zorladığı için bu gayretler istenen sonuçlara ulaşamamıştır. İran devriminden sonra orada bu faaliyetler yeniden başlamıştır ve güzel sonuçlar alarak devam etmektedir.

Doha toplantısında birçok önemli mesele müzakere edilmiş, Müslüman gruplar arasında diyalogun gerekliliği vurgulanmış, gruplar arası tekfir (İslam''dan dışlama) problemi üzerinde durulmuş ve işbirliğinin önündeki engellerin teşhis ve tedavisi konuşulmuştur.

Birçok maddi ve manevi değere, nimete, zenginliğe sahip olan İslam ülkelerinde emperyalistlerin gözü var, bu nimetleri Müslümanlara bırakmak istemiyorlar, bunların hiçbiri Müslümaların iyiliği için kılını kıpırdatmaz ve metelik harcamazlar, tartışılmaz gerçek budur, bunu bilip ona göre hareket etmemiz de elzemdir.

Ümit verici gelişmeler
00:002/02/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müslüman toplulukların sosyal hayatlarından dini uzaklaştırmak, dinin etkisini sıfırlamak mümkün değildir. Rejim ne olursa olsun Müslüman halk, hayatının birçok alanında (sosyal, hukuki, siyasi, ahlaki…) dinden etkilenir, muhafazakâr (dindar, salih, takva sahibi) olanlar ise alimlere sorarak fetva alır ve adımlarını buna göre atarlar. İşte bu gerçekten yola çıkarak "İslam dünyasında seçkin alimlerin sık sık bir araya gelmeleri, mümkün olduğu kadar örgütlenmeleri, Müslümanların meselelerini görüşmeleri, problemlerle ilgili açıklamalar yapmaları, gerektiğinde tavır koymaları elzemdir" diyorum.

Yusuf Kardavi''nin başkanlığında kurulan İslam Alimleri Birliği böyle bir örgütlü teşebbüsün güzel örneğidir. Son günlerde yapılan bazı faaliyetleri de ümit verici olarak görüyorum, değerlendiriyorum.

Bizim gazetenin dünkü nüshasında, Kuzey Irak''ta 20 Kürt alimin, “Bağdat''a gönderilen iki Peşmerge tugayının, Sünnilere yönelik operasyonlara katılmasının günah olduğuna" dair bir fetva yayınladıkları haberi verildi. Bu fetva askerleri etkilemiş ve birçoğu komutanlarına başvurarak Bağdat''a gitmek istemediklerini söylemişlerdir.

Önceki yazımda sözünü ettiğim Doha toplantısında -ki bu toplantıya İslam Konferansı Örgütü''nün Genel Sekreteri Sayın İhsanoğlu ve el-Ezher şeyhi de katılmışlardı- İslam Alimleri Birliği Başkanı Kardavi ile Mezheplerarası Yakınlaşma Örgütü''nün Genel Sekreteri Teshîrî''nin önemli açıklamaları olmuştur:

Kardavî:

-Ümmetin çocuklarını (mensuplarını, aile fertlerini) birbirine yaklaştırmayı olaylar kaçınılmaz, din de farz kılıyor.

-Birbirimizi anlamaya, farklılar hakkında iyi niyet ve zan içinde, samimi ve açık olmaya, omuz omuza vermeye, aşırı gidenleri uzaklaştırmaya ve mutedilleri yakınlaştırmaya mecburuz.

-Bazıları dinler arasında yakınlaştırma faaliyeti için gayret ederken tek din ve tek kıble için yakınlaşma faaliyetinde gayret göstermemek nasıl açıklanabilir?

-Yakınlaşma ve dayanışma konusunda samimi isek, bunu engelleyen davranışlardan uzak durmamız da gerekli olur; bir grubumuz sahabeye Allah''ın rızasını dilerken bir grubumuz onlara hakaret etmemeli, hiçbirimiz diğerinin bölgesinde mezhep propagandası yapmamalıyız…

Teshîrî:

-Ümmet, gaflet ve yıpranma dönemini atlattı ve uyanış dönemine geçti; artık çözümün İslam''da olduğuna inanıyor.

-Düşman, gruplar arasındaki farklı inanç ve duruşları derinleştirerek istismar etmek istiyor, ona karşı tek bir cephe oluşturmak durumundayız. İslami uyanışı ve gizli tehlikelere karşı şuurlanmayı güçlendirmek için elimizden geleni yapmalıyız.

Suriye Alimler Birliği, Filistinli Müslümanlara hitaben yayınladıkları bir bildiride, her ne sebeple olursa olsun Filistinli grupların aralarındaki ihtilafı dondurmaları, İsrail işgalinin her an genişleyen boyutlarına, şiddetlenen saldırılarına ve son olarak Mescid-i Aksa''nın hemen yanına dört katlı bir havra yapma teşebbüslerine karşı tek vücut olmalarının zorunlu olduğuna yer vermişler, İslam Alimler Birliği de bu açıklamayı desteklemiştir.

Herhangi bir siyasi gurup, alimlerini dışlayarak amacına ulaşamaz. Alimlere de düşen gruplarla işbirliğine girmek değil, grupları işbirliğine davet etmek ve faaliyetleri ile buna öncü olmaktır. Yukarıda naklettiğim teşebbüsler bu yolda ümit veren gelişmelerdir, devamını ve etkili olmasını niyaz ediyoruz.

On Muharrem ve Aşura
00:004/02/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Günler gelip geçiyor, ömrümüzün kum saati işliyor ve bizim için ayrılan (takdir edilen) üst bölümdeki kum her an azalarak aşağıya akıyor. İnsan da gaflet hakim olduğu için hiç ölmeyecekmiş gibi dünya hayatına, dünya işlerine, dünya menfaatine dalmış gidiyoruz. Bir bakıyoruz küçükler büyümüş, tanıdık ve dostlar birer ikişer göçüp gidiyorlar, saçlar ağarmış… ama gaflet ve rutin hayat yine devam ediyor.

Geçen Ramazan''ı, On Muharrem''i unutmadan yenileri gelip geçti. Bu Muharrem ayında birkaç mektupta "Kerbela mazalimini unutturmak veya gölgelemek için On Muharrem gününe "Hz. Musa, Firavun ve İsrailoğulları" ile ilgili manalar yüklendiği" iddiası ile karşılaştım. Bu mektupları yazanlara göre On Muharrem''de ve Aşura (şûrâ) gününde yalnızca Kerbela faciası konuşulmalı ve matem yapılmalıdır; yani yine dünya, ibadet yerine siyaset.

İslam tarihinde birçok facia var, zulüm var, katliamlar var, belki bunların en büyüğü Kerbela Faciasıdır, ama bugün bizim bu tarihi facialar karşısındaki tutumumuz ne olmalıdır?

Müslümanlar parçalanmış, İslam düşmanları ve müslümanların malik oldukları maddi değerlere göz diken emperyalistler bu parçalanmışlığı kullanarak, derinleştirerek, arttırarak amaçlarına ulaşmak için kullanıyorlar. Biz onlara fırsat mı verelim, işlerini mi kolaylaştıralım; yoksa geçmişten de ibret alarak safları sıklaştırmaya, ihtilafları azaltmaya, çatışmaları sıfırlamaya, her alanda işbirliği yapmanın yollarını aramaya mı çalışalım? Elbette ikincisi. Öyle ise gelin On Muharrem''i ve Aşura gününü de bu anlam içinde, bu amaca yönelik olarak geçirelim.

On Muharrem gününde oruç tutma adeti İslam öncesinde müşrik Araplar ile Yahudiler''de varmış. Peygamberimiz (s.a.) Medine''ye hicret edince bu âdet ile karşılaşmış, niçin oruç tuttuklarını sormuş, "Bugün Hz. Musa ve İsrailoğulları Firavun''un zulmünden kurtuldular ve Firavun ordusu ile beraber denizde boğuldu, bunun için bayram yapılıyor ve şükran orucu tutuluyor" demişler. Peygamberimiz "Biz Musa''ya onlardan (yahudilerden) daha yakınız, biz de tutalım" buyurmuş, Ramazan orucu farz oluncaya kadar tutulmuş, sonra serbest bırakılmış, isteyen tutmuş, isteyen tutmamış. Bu bilgi sahih kaynaklarda mevcut, şu halde Kerbela faciasını gölgelemek için sonradan uydurulmuş değil. Ayrıca hem Muharrem ayının onuncu günü nafile bir ibadet olarak oruç tutmak, hem de Hz. Hüseyin başta olmak üzere Kerbela şehitlerini sevgi, rahmet dileği ve ibretle (güzel ahlakını ve şanlı mücadelesini örnek almak maksadıyla) anmak mümkündür; bunun birinin diğerini örtmesi, gölgelemesi söz konusu değildir.

Anma merasimlerinde bölünmeye, müslüman guruplar arasında olumsuz duygular oluşturmaya meydan vermemek için itidali elden bırakmamak gerekiyor. Mesela Türkiye''de yaşayan bazı Caferi kardeşlerimizin, zincirlerle döğünerek kan revan içinde kalmak yerine Kızılay''a kan vermeyi tercih etmeleri örnek alınacak bir itidal, hatta bir reform örneğidir.

Kerbela Faciası''nı, bugün müslümanlara fayda sağlayacak bir formatta anma işinin yalnızca şîa''ya bırakılmaması da gerekiyor. Hz. Hüseyin hepimizindir, o zulme karşı çıkmak, haklıdan yana tavır koymak, acıyı derinlerde duymak ve göz yaşı dökmek de hepimizin (sünni şii bütün müslümanların) vazifesidir. Anma toplantıları hem karma olmalı, hem de ayrıca şîîler gibi sünniler tarafından da tertip edilmelidir. Bu toplantılarda acıyı tazeleyip göz yaşı dökmekten ziyade müslümanların birliği, parçalanmanın sebepleri, tefrikanın verdiği zararlar, Hz. Hüseyin''in davranışının dini ve ahlaki saikleri, zulmün kötülüğü, zalime karşı durmanın gerekliliği ve yöntemi… üzerinde durulmalı, Hz. Hüseyin''in, Sevgili Dedesinden miras kalan ahlakının örnek alınmasına ağırlık verilmelidir.

İşte böyle On Muharremler hem ibadet olur, hem o muhteşem mücadelenin hakkını vermek, bugünkü hayatımız için de oradan meyveler devşirmek sonucunu doğurur.

Bu telaş niçin?
00:009/02/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son günlerde medya ABD, Avrupa ve Rusya''da İslam''ın hızla yayıldığını, gelecekte, belli süreler sonunda nüfusun önemli bir kısmını müslümanların teşkil edeceğini ifade ediyor. Bu gelişme üzerine yapılan araştırmaları değerlendiren bazı yazarlar ve analistler, okuyan ve işiteni korkutacak sözler söylüyorlar. Bir misal olarak meşhur yahudi tarihçi B. Lewis''i alalım:

“İsrail''de yayımlanan Jerusalem Post gazetesine verdiği demeçte Lewis, İslam''ın bu yükselişi karşısında Avrupalıların kendilerine olan güvenlerini kaybettiğini söylüyor ve ekliyor: Kendi kültürlerine saygıları yok. Çok kültürlülük, siyaseten doğruluk adına İslami değerlere teslim oluyorlar…

Avrupa''nın geleceği ''İslamlaşan Avrupa mı? Yoksa Avrupalılaşan İslam mı?'' sorusuna bağlı. Bu yükseliş, İslam''da radikalizme kayış nedeniyle endişe kaynağıdır.”

Bu açıklamasında B. Lewis Batı''da yayılması için gayret gösterilen “İslam korkusu”na destek veriyor, İslam ile radikalizm (dolayısıyla terör) arasında ilişki kuruyor, Batılıları, çoğulculuk, demokrasi gibi çağdaş değerler adına Müslümanlara verilen hak, hürriyet ve imkanlar konusunda uyarıyor (bunları fazla buluyor, verilmemesi gerektiğine işaret ediyor), Batı''ın İslamlaşması (müslüman olması) yerine Batı''da İslam''ın değiştirilmesi ve müslümanların batılılaştırılmasının kaçınılmaz olduğunu telkin ediyor. Özellikle çatışmacı neo-con kesimin akıl hocaları arasında bulunan B.Lewis''in bu açıklamasını not etmemiz ve Batı''da İslam''ın yayılması karşısındaki bu telaşın gerçek sebebi üzerine eğilmemiz gerekiyor. Birçok çalışmanın konusu olması gereken “bu gerçek sebep” üzerine bir iki acil cümle ifade etmek gerekirse şunlar söylenebilir: Batı''da İslam karşıtlığının birçok sebebi arasında önemli saydığımız ikisi “din taassubu ile ekonomik çıkar”dır. Vatikan''ın “dinler arası diyalog” açılımının sebepleri arasında, diğer dinler yanında İslam''ı da dışlamanın, İslam aleyhinde tavır almanın yarar yerine zarar verdiği ve İslam''a sempati topladığı gerçeğini keşfetmeleri de vardır. Diyalog denemesi de işlerine yaramadığında muhtemelen başka yollara başvuracaklardır. Dindarların kendi dinlerini sevmeleri, ona insan kazanmayı arzu etmeleri, dinlerini değiştirenlere karşı iyi duygular beslememeleri tabiidir, ama taassup başka bir şeydir; taassubun sebep olduğu saldırganlık ve zulüm ise daha başka (çirkin, barış ve huzur için zararlı) bir şeydir. İslam''ı sevmeyen bazı hristiyan ve yahudilerin, nüfusunun çoğu hristiyan olan Batılıları İslam''a karşı kışkırtmalarını bu taassup saikine bağlamak mümkündür.

Çıkar saikine gelince, Batı, asırlardan beri İslam nüfus ve coğrafyasını sömürerek semirdi. Bugün de başta enerji kaynakları olmak üzere birçok servet ve değere sahip olan İslam coğrafyası Batı''nın postmodern sömürgesidir. Afyonkeşler gibi bu gayr-i meşru lezzete (menfaate) alışmış olan Batı''nın büyük korkusu, müslümanların uyanması, birleşmesi, güçlenmesi ve bir gün Batı sömürüsüne “Dur!” demesidir. İslam''ın Batı''da yayılması bu bakımdan önemli bir tehlikedir; “düşman” artık karşıda, başka coğrafyada değil, içeridedir, bünyededir, ona karşı mücadele daha zor, hatta bazen imkansızdır. Ama ne demişler? “Korkunun ecele faydası yoktur”. Zor kullanmadan, bunca engellemeye rağmen İslam, Batı''da, temsil ettiği gerçeklik ve değerler sayesinde yayılıyorsa bunun önüne geçmek mümkün değildir ve güneş balçıkla sıvanamayacaktır.

Gelecek yazıda biraz da balçıktan

.Güneş ve balçık
00:0011/02/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ı karalasalar da o bunu kabul etmez manasında “Güneş balçıkla sıvanmaz” demiştim, ama insanların gözüne çamur sürüp güneşin aydınlığından onları mahrum etmek, ışığın onların önünü aydınlatmasını engellemek mümkündür; bugün en güçlü medya kuruluşları ile bazı sivil toplum kuruluşlarının yaptığı da bu. Batı toplumunu Müslümanlardan korkutmak, İslam''ın imajını kirletmek ve ona karşı düşmanca düşünce ve duyguların oluşup gelişmesini sağlamak için bir kampanya ile karşı karşıya olduğumuz açık. En etkili argümanları İslam ile terör arasında kurdukları bağ; onlara göre klasik/sahih İslam anlayışı terörü besler, bunun için İslam''ı değiştirmek, ılımlı İslam adıyla onu, Batı''nın sömürme niyet ve eylemine karşı bir engel olmaktan çıkarmak gerekmektedir.

Policy Exchange adlı düşünce kuruluşunun yaptırdığı ankete göre, İngiltere''de genç Müslümanlar, ebeveynlerine kıyasla, şeriat yasalarına, İslami okullara ve başörtüsüne giderek daha fazla destek veriyorlarmış.

Yaşları 16 ila 24 arasında değişen gençler arasında şeriat yasalarının uygulanmasını tercih edenlerin oranı yüzde 37, 55 yaşın üzerindekiler içinse bu oran yüzde 17 imiş. 16-24 yaş arasındaki gençlerin neredeyse üçte biri İslam''dan başka bir dine geçenlerin idam edilmesinden yana, her 8 gençten biri de el-Kaide ve Batı''yla savaşmaya hazır gruplara hayranlık duyuyormuş.

Bu tür anketlerin nasıl amaca göre hazırlanıp yönlendirildiğini ve gerçeği değil, istenen sonucu verdiğini biliyoruz. Bu bir yana yukarıdaki balçıklara biraz daha yakından bakarak İslam-terör bağlantısını ispat edip etmediğini tespite çalışalım.

1. Şeriat yasalarının uygulanmasını istemeyen Müslüman olmaz. Daha yaşlı kesimde bunu istemeyenlerin az olması bilgi ve eğitimle ilgili bir kusurdur. Ama şeriat yasalarını uygulamakla terör arasında bir bağ kurmak ya kasıtlıdır (balçık sürme eylemi) veya bilgisizliktir. Asıl şeriat yasaları uygulanmadığı (dinin kurallarına uygun hareket edilmediği) içindir ki töre cinayetleri işlenmekte, Allah''ın adı anılarak masum insanlar boğazlanmakta, dinin dokunulmaz ilan ettiği değerler çiğnenmekte, heder edilmektedir. Şeriata göre ihkak-ı hak (yargı hükmü ve yetkili icra olmadan hüküm verme ve uygulama) yoktur. Müslümanlar kardeştir. Başka inanç sahipleri de onların dinlerine ve yurtlarına saldırmadıkça iyi muamele ve adalete mahzar olurlar.

2. Gençlerin üçte biri din değiştirenin idam edilmesinden yana imiş, peki geri kalan üçte ikisi Müslüman değil mi? Niçin İslam üçte bir ile aynılaştırılıyor da üçte iki çoğunluk yok sayılıyor. Bu talep dinin kesin, tartışılmaz, değişmez hükmü olsa idi üçte iki çoğunluk farklı düşünür müydü?

3. el-Kaide ve diğer Batı''ya karşı savaşanlara hayranlık duyan sekizde birlik genç kitleyi Müslüman oldukları için radikal ve terörist saymak hangi insafa sığar. Onlar niçin Batı''ya (ve ABD ve İsrail''e) karşı? Savaşı başlatan, bütün maddi ve manevi değerlere saldıran, ülkeleri işgal eden, servetleri gasp edenler kimler? Bunlara karşı savaşmak ve direnmek ne zamandan beri radikallik ve terör oldu? Eğer şiddeti ve terörü kınayacaksak buna önce İsrail ve ABD''yi kınayarak başlamamız gerekmez mi?

Yukarıda zikrettim; İslam farklı din ve inanç taşıyanlara savaş açan bir din değildir, ama maddi ve manevi değerlerini savunmak da kimsenin kınama hakkı bulunmayan bir hak, bir ödevdir.

Okuyucu mektupları
00:0016/02/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gazetemizin “Sevgililer Günü” ilavesi ile ilgili pek çok mektup aldım; haklı olarak üzüntülerini bildiriyor, tepki gösteriyorlar. İlgililer de ölçünün kaçtığını fark etmiş ve bir çeşit özür dilemişlerdir. Gazete çıkarmak birçok elin devrede olduğu bir faaliyet, zaman zaman kaçaklar, dengesizlikler oluyor, ama benim vereceğim güvence hatada ısrar edilmeyeceğidir.

Bu münasebetle “Sevgililer Günü” hakkında bir iki cümle yazayım. İşin tarihi kökeni bir yana bugün “sevgililer” dendiği zaman anlaşılan şey, “evlilik ve evlenme niyeti olsun -hata daha çok- olmasın birbirini seven, bu sevginin içine cinsel ilgiyi de koyan çiftlerdir. Bu çiftlerin arasındaki ilişkinin meşrulaştırılması, örnek olarak gösterilmesi ve reklamının yapılması bizim için bahis mevzuu olmamalıdır. Ya aynı gün veya tercihen başka bir gün “sevgi ve şefkat günü” olarak ilan edilip meşru sevgiyi ve muhtaç olduğumuz şefkati medya gücü ile gündeme taşımak mümkündür, olabilir, yahut da böyle bir gün yokmuş gibi davranılabilir.

***

“Saygıdeğer hocam, muhtemeldir ki Pakistan''daki gündemi siz de takip ediyorsunuzdur.

“Duvarların Arkasında” adlı belgeselde de şahit olduğumuz üzere bu ülkede bir çok kadın tecavüz mağduru durumuna düşüyor.

Dünya Af Örgütü''nün tespitlerine göre Pakistan''da her iki saatte bir kadın tecavüze uğruyormuş. Bu durumu dört şahitle ispatlayamayan kadınlar, tecavüz mağduru olmanın yanı sıra bir de iftiracı durumuna düşüyorlarmış.

İslam''ın zina ve tecavüz suçlarına bakış açısı aynı mıdır?

Bu ülkede uygulandığı üzere 4 şahitle kendisine tecavüz edildiğini ispatlayamayan kadının mağdur duruma düşmesine İslam nasıl tahammül edebilir?

Bu konuya açılım getirirseniz çok memnun olurum.”

İslam''da tecavüzün ve zinanın cezası oldukça ağırdır. Masum kişilerin mağdur olmaması için zina isnadının ispatı da sağlam esaslara bağlanmış, fiilin dört şahit tarafından görülmüş olması şartı getirilmiştir. Ama bu, zina cezası uygulamak için öngörülen bir ispat şartıdır. Kadın bu şartlar dahilinde tecavüzü ispat edemese bile “teşebbüs, şiddet, alıkoyma” gibi suçları, dört şahide muhtaç olmadan (hukukun öngördüğü gibi) ispat ederse kendisi ceza görmez ve karşı taraf, bu fiillere uygun cezaya çarptırılır. Elinde hiçbir kanıt olmadan bir kişiyi kendisine tecavüz etmekle suçlayan kimsenin hiçbir ceza görmemesi de uygun değildir, hakkın kötüle kullanılmaması için yaptırım tedbiri yadırganamaz.

***

“İsmail Samed''in idamı, Müslümanların yoğun olarak yaşadığı Doğu Türkistan bölgesinin başkenti konumundaki Urumçi şehrinde 8 Şubat tarihinde ve yerel saate göre saat 09:00''da gerçekleştirildi. Samed''in eşi Buhejer, cenaze eve geldiğinde Samed''in kalbinin üzerinde bir mermi deliği gördüğünü söyledi. Pekin''in ''terörist'' olarak suçladığı Doğu Türkistan İslam Hareketi grubunun kurucu üyelerinden İsmail Samed, Çin zulmü altında inleyen Doğu Türkistan halkının özgürlüğü için verdiği mücadeleler nedeniyle yargılanarak idama mahkum edildi. Çin Hükümeti, Doğu Türkistan''da bağımsızlık isteyen halk üzerinde yıllardır büyük bir baskı uyguluyor. Pekin, İsmail Samed''den önce de bir çok Doğu Türkistanlı''yı idam etmişti.”

“Hocam Allah rızası için bir de Mescid-i Aksa için bir yazı yazsanız diyorum. Son olaylar malum Yahudiler mescidi yıkmak için kazı çalışması yapıyorlar. O mescid yıkılacağına ölsek daha iyi. Gidip orada İslam için cihad edeceğimize burada İsrail''in katliamlarını izliyoruz, bu yüzden kahroluyorum, Allah inşallah bu yüzden bizi helak etmez. Amin”

Son iki mektubun yoruma ihtiyacı yok.

Vatansever bir öğretmenin feryadı
00:0018/02/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ülkeler enerji için birbiriyle savaşırken biz yıllarca rüzgarı ve suyu boşa verdik. Bunların değerini yeni yeni anlamaya başladık. Bir Müslüman için farz-ı kifayeden emekli olmak mümkün değil iken biz modaya uyup emekli olduk, kahve köşelerinde pinekledik, evde eşlere yük olduk. Farzı- kifaye, birileri tarafından karşılanması gereken kamu ihtiyaçlarıdır. İçinde yaşadığımız dünyanın ve daha önce de ülkenin mahallenin, yerleşim yerinin, ülkenin ihtiyaçları varsa, bunların bir kısmı karşılanmamış duruyorsa, herhangi bir kimse de bu ihtiyaçlara el atma ve karınca kararınca karşılama imkanına sahipse -bunu yapmadığı takdirde- Allah kendisine soracak, savunması yoksa kusurunun karşılığını görecektir. Bu şuur hakim olsa hiçbir Müslüman, kendisi ve ailesi için gerekenleri yaptıktan sonra geriye kalan vaktini ve imkanını boşa geçiremez.

Neler yapabilir?

Bu sorunun cevabı bir kitap tutacak kadar uzundur, üstelik kolaydır. Burada bir okuyucunun bana yazdığı uzun mektubundan parçalar alarak güzel bir örnek sunmakla yetineceğim.

Rahim Demirbaş emekli matematik öğretmeni Konya Ereğli''sinin Beyören Köyü''nde 1940''ta doğmuş, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu''ndan mezun olduktan sonra yurdumuzun çeşitli bölgelerinde çalışmış (Dinar Lisesi, Konya Gazi Lisesi, Çiğli Hava Lisesi, Kars Çıldır Lisesi, Iğdır Lisesi, Kayseri Lisesi, İvriz Öğretmen Lisesi, Konya Sanat Okulu, Selçuk Üniversitesi), emekli olunca kahve köşelerine sığınmak yerine memleketine ve köyüne dönerek bir farz-ı kifaye ibadetine/hizmetine başlamış. Gerisini kendisinden dinleyelim:

“…Benim şu anda en büyük arzularımdan birisi de laftan ziyade orman dikme işini hızlandırmak. Çıplak arazide tek bir ağaç düşününüz, onun verdiği oksijen, onda yuvalanan kuşlar, onda serinleyen kelebekler, arılar, böcekler, onun gölgesinde gölgelenen insanlar ve de canlılar. Tek bir ağaç. Bunun milyonlarcasını düşününüz!

Köyüm ülkemizin en fakir köylerinden birisi, doğru dürüst suyu ve yolu yok. Bir zamanlar 220 hane olan köyümüz şimdi 40 haneye kadar düştü. Çoğunda tek başına yaşayan insanlar oturmakta. Öldüklerinde kapıları kapanacak. Topraklarımız kıraç… Köylerde kimse de yol gösterici olamadı. Köylümüz hâlâ ana baba usulü iki taşa bir kuşa diye toprağa tohum atıyor. Durum böyle olunca pek çok köy gibi bizim köylü de köyü terk etti. Elindeki avucundakini satarak şehre gelen insanımız 200 metrekare yerde köyü yaşamaya çalıştı. Çoğu amelelik ve seyyar satıcılık yaparak hayatlarını idameye kalktılar. Çocuklarını da çok parlak şekilde okutamadılar. Bu çocukların çoğu işsizler ordusuna katıldı. Bizim sokak çocukları veya kapkaççı deyiverdiğimiz çocuklar; şu an köyde yaşayan çocuklardan değil. Şehre göç etmiş ailelerin yavruları…

Ben bundan 40 yıl önce beş çuval meşe palamudu bulup geldim. Köylülerimizle dağımızın bir bölümüne bunları diktik. Palamutların pek çoğu yeşerdi. Ne yazık ki koruma imkanı olmadığı için hayvanlar pek azının yaşamasına fırsat verdi. Yine de bu orman sevdamdan vazgeçmedim... Allah fırsat verdi, 1998 yılında köyümde taşlık (Traktörle ziraat yapılamaz) arazi ler alıp kendi öz imkanlarımla orman dikmeye başladım. Biraz birikimimle kooperatiften temin ettiğim evimi satarak arazimin etrafını hasır telle çevirdim. 8 km mesafeden bir parmak kalınlığında bulduğum bir suyu borularla, orman diktiğim araziye getirdim. Burada havuzlarda topladım. Bu suyu ağaçlara can suyu olarak kullanıyorum. Şu ana kadar 100 çeşide yakın (sedir, çam, dişbudak, meşe, mavi servi, mahlep, ceviz, antepfıstığı vs.) on bin ağaç diktim Bu ağaçlar bugüne kadar güzel büyüdü. Boyları 50 cm ile 5 m arasında değişiyor. Fırsat buldukça dikime devam ediyorum. Tek sıkıntım suyun yetersizliği. (ormanı sadece dikmek yetmez. Koruyacaksın, sulayacaksın. En az 100 yıl bekleyeceksin). Ormanı yağmalamak ve yakmak çok kolay…

Ben şuna inanıyorum: Biz belki dedelerimiz gibi toprak fethedemeyiz, ama topraklarımızı 20 kat verimli hale getirirsek sanki 20 kat toprak fethetmiş gibi oluruz. Ülkemizin her tarafını yağmur ormanları gibi ormanlandırırsak, hem ülkemiz hem de bütün insanlar fayda görür. Biz kıyametin kopuyor olduğunu gürsek bile ağaç diken bir kültürün sahibi iken nasıl oldu da bu güzel dağlarımız çırılçıplak kaldı? …Ben ormanı dikmeye başlayalı 8 yıl oldu. O günden beri pek çok köylüm çalışma imkanı buldu. Eğer benim yaptığımı yapan insanların sayısı çoğalırsa çok kişi köyünü terk etmez. Su damlaya damlaya mermeri deler. Benim çalışmamı herkese duyurma imkanım yok. Duyurma hususunda bana yardımcı olunuz. Saygılar sunarım

(Rahim Demirbaş, Emekli matematik öğretmeni Hamidiye Mah. Anıt Cad. Ender Ap. No 2 Ereğli-KONYA Tel 0505 753 9292)

Çare din eğitim ve öğretimidir
00:0023/02/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Düşünme ve düşünceyi ifade etme hürriyeti olmalı ama “hakaret etme, aşağılama, inancından dolayı kınama, küfretme” hürriyeti olmamalı; bunları yapanlar bedelini ödemeli. Din özgürlüğü olmalı ama dini istismar ederek, insanların bilgisizliğinden ve manevi ihtiyaçlarından yararlanarak sahte peygamberliğe soyunma, insanları kandırma ve ceplerini boşaltma hürriyeti olmamalı.

Cumhuriyet nesli yeterli din eğitimi ve öğretiminden mahrum edildi. Kimi zaman tamamen engellendi, kimi zaman sınırlandı. Bugün de sınırlanma merhalesini yaşıyoruz. Çocukları -bırakın yeterli din eğitim ve öğretimi aldırmayı- Kur''an okumayı ve dinin alfabesini öğrensinler diye yazın, okullar tatil iken camilere göndermeyi bile önce 16, sonra 12 yaş ile sınırladılar. Daha önce göndermek yasak ve bu yasağı takip ederek jurnallemeyi vazife edinmiş fahri emekliler ile inkılap bekçileri var.

Bin yıl İslam''ı yaşamış bir milletin çocukları bu dinin kültürünü öğrensinler diye bir ders konmuş (zorunlu din kültürü ahlak bilgisi dersi) bunu kaldırmayı birinci vazifesi sayan ilericilerimiz atakta.

Anayasanın ilgili maddesi doğrudan İslam din eğitim ve öğretimine imkan verdiği halde yıllar geçmiş bu madde işletilmiyor.

Bu ihmallerin ve şuurlu engellemelerin sonucu din konusunda kara cahillik ve sapmalar oluyor. Kocaman diplomaları, lisans üstü tahsilleri olan sözde aydınlarımızın din ve din kültürü konusundaki bilgisizlikleri insanı hayret ve üzüntüye sevkediyor.

Yeterli din eğitim ve öğretimi almamış olan insanımız sapıyor.

Neye mi?

Büyüye, cinciliğe, sayısı belli olmayan fallara, burç kehanetlerine, sahte şeyhlerin kurdukları bazı tarikatlere, temelinde ilim, sahih iman ve ihlas bulunmayan bazı cemaatlere, sahte peygamberlerin kurdukları sahte dinlere…

Bu sahte dinlerden biri de, gazetemizin dünkü nüshasında haberini okuduğumuz “Dünya Kardeşlik Birliği Mevlânâ Yüce Vakfı başkanı V.B. Çorak''ın uydurduğu din. Kutsal kitaplardan UFO''culuğa kadar bütün din ve hurafelerden iktibaslar yaparak bir de kitap yazıp, gizeme düşkün ve cahil insanların meraklarına sunmuş.

Bir araştırma yapılsa görülecektir ki, bu hurafe yığınına gömülenler arasında, doğru dürüst din eğitim ve öğretimi almış bir tek müslüman yoktur.

“Böylesi daha iyi, insanımız müslüman olacağına sahte dinlere yönelsin bizce sakıncası değil, faydası var” diyen din ve millet düşmanları bir yana cahilliğin insanımızı sürüklediği bu sosyal hastalığı hafife alan, bu dehşet tablosu karşısında irkilmeyen bir millet ferdi olamaz.

Peki çare nedir?

Çare müslümanlar için yeterli din eğitimi ve öğretimidir. Müslüman olmayanlar başlarının çaresine kendi inançlarına göre baksınlar. Ama müslümanların çocuklarını, bu tuzaklara düşmekten korumak gibi bir vazifelerinin olduğu tartışılamaz. Çare hem tuzakları tanıtmak, hem de koruyucu bir dedektör gibi sağlam bir din bilgisi, sağlam bir iman, olgunlaştırıcı bir ibadet hayatı; hasılı din eğitim ve öğretimidir.

Devletin ihmal etmesi de mazeret değildir. Hem ihmal etmeyenleri işbaşına getirmek ve orada tutmak gerekir, hem de sivil faaliyet ve gayretler ile boşluğun doldurulması icab eder.

Teziç"in savunması
00:0025/02/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çankaya''yı, iç ve dış yargıyı arkanıza alın, millet iradesine sırtınız dönün, mazlumların ahına kulaklarınızı kapatın, sonra rahat rahat koltuğunuzda oturun, artık isyan etme kabiliyetini kaybetmiş vicdanınız da sizi rahatsız etmesin, arasıra ezberinizi tekrar etmek için medyanın karşısına çıkın ve bir virgülünü değiştirmeden sözü tekrarlayıp durun… ne güzel memleket.

Sayın Teziç söylediklerine kendi inanıyor mu bilmem, ama bir avuç "toplum mühendisi" dışında halkı ikna edemediğini -halkın içinden birisi olarak- ben kendisine haber vereyim. Şimdi gelelim iddialarına ve kanıtlarına.

Hükûmetin özellikle yeni üniversiteler için yeterli mali destek ve kadro vermediğinden şikayet ediyor. Ona göre hükûmet, YÖK''ün bütün isteklerini yerine getirecek ama kendisi, milletin seçilmiş temsilcisi olan iktidara güvenmeyecek, yeni açılacak üniversitelerin rektörleri tayin edilirken birkaç isim vermesine bile itiraz edecek.

"Üniversitelerde giyinme biçimi yargı organları kanalıyla iç hukukta çözüldüğü gibi uluslararası mahkemelerce de bir sonuca bağlanmıştır" diyor.

Şu sorulara ne cevap verecek:

YÖK üniversitelerde başörtüsünü yasaklamasaydı (din, inanç kelimelerini kullanmadan kılık kıyafet serbest deseydi) iç ve dış yargı bu işe karışır mıydı, yasağı yargı kararına bağlar mıydı?

Anayasa Mahkemesi ve daha başka bazı çevreler "üniversitelerde ve kamusal alanlarda başörtüsü giymeyi laikliğe aykırı buluyorlar". Yalnızca dini yaşamak, başkalarının hak ve özgürlüklerini kısıtlamadan din özgürlüğünden yararlanmak laikliğe aykırı bulunuyorsa bu hangi laikliktir? Din özgürlüğünün teminatı olan mı, dini toplum hayatından silmeyi amaç edinen mi? Peki bu laiklik anlayışı hür ve demokrat dünyada genel olarak benimsenmiş mi? Değilse, cevap "Hayır" ise hem halkın kahir çoğunluğunun iradesine (çünkü serbest olmasını istedikleri araştırmalarla ortaya konmuştur) hem de evrensel hukuka aykırı olan bu anlayış, bu yorum neden değişmesin?!

"Çözüldü" diyor, YÖK başkanına göre çözüm, binlerce kızı okumaktan mahrum etmek ve binlercesinin de zorla başlarını açtırmak ise bu çözüm mü oluyor, çözüm ise demokratik ve çağdaş mı oluyor?

"Katsayı Osmanlı''da da var" buyurmuşlar.

Ne maksatla olursa olsun Osmanlı''yı referans kabul etmeleri beni heyecanlandırdı. İnşaallah birgün sıra, Osmanlı ile bizim değerlerimiz arasındaki ilişkiye de gelir.

Sayın Teziç''in cevap vermesi gereken önemli soru şudur: Daha önce katsayı uygulaması yoktu, çağdaş Türkiye''de katsayı uygulamasız giriş imtihanları yapılıyor ve kazananlar istedikleri üniversitelerde okuyorlardı. Bu arada meslek yüksek okulları ve İlahiyat fakülteleri de istedikleri kadar öğrenci buluyorlardı. İşler bu manada düzgün giderken katsayı uygulamasına geçmenin asıl sebebi nedir. Laik ahlak hatırı için samimi cevap verilsin: Tek sebep İmam Hatip Liselerinin önünü kesmek, bu liselerden mezun olan gençlerin üniversitelere girmelerini engellemek değil mi? Bunun böyle olduğunu herkes bilirken ninni yerine geçen masallara kim inanır?

28 Şubat Darbesi
00:002/03/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cuma günü yapılan MGK Toplantısı''nda radikal dinci faaliyetlere ilişkin bir rapor ele alınmıştır. Bu rapordan yola çıkan askerlerin dayatması sonucunda alınan kararlara "sivil muhtıra" diyenlerin yanında daha çok tutulan değerlendirme bunun bir post-modern darbe olduğudur. BBP lideri Muhsin Yazıcıoğlu, 28 Şubat mağdurlarından Nazlı Ilıcak gibi zevatın verdikleri bilgiler, askerlerin dayanak ve gerekçe olarak kullandıkları o meşhur istihbarat raporunun, Faik Bulut isimli, tarafı belli bir şahsa ait olduğunu ve gerçeklikle alakası bulunmayan bu bilgilerin, Bulut''un kitabından alındığını ortaya koymaktadır.

Askerlerin MGK''ya dayattıkları ve hükumetin onaylayarak uygulamaya koymasını sağladıkları kararlar 18 maddedir ve tamamı Türkiye''de islamlaşma/dindarlaşma; yani dini, bilgili, şuurlu ve mümkün olduğu kadar eksiksiz yaşamak için yapılan çalışmaları baltalamaya yöneliktir. Yapılanları meşru ve mazur göstermek için dindarlaşmanın adına “irtica” denmiş, devrimleri ortadan kaldırıp demokratik cumhuriyet rejimini yıkarak yerine şeriatı getirmek Müslümanların hedefi olarak gösterilmiş, bir kısmı derin devletin tezgâhı olan bazı marjinal gruplar ve bunların akıl ve din dışı faaliyetleri İslam''a fatura edilmiştir.

Bu iddamıza delil olarak meşhur on sekiz maddeye -özetleyerek- bakmak bile yeterlidir:

1- Demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti''ni hedef alan rejim aleyhtarı faaliyetler karşısında ödün verilmemelidir…

2- Savcılar, Devrim Yasaları''nın ihlalini oluşturan davranışlar karşısında harekete geçmelidirler. Yasaları ihlal eden dergahlar kapatılmalıdır.

3- Sarık ve cüppeli giyim şeklinin özendirildiği görülmektedir. Kılık ve kıyafetleri bu yasaya ters düşen kişilerin onurlandırılmamaları gerekir.

4- Anayasa''nın 163. maddesinin kaldırılmasının yarattığı hukuki boşlukları… telafi edecek yasal düzenlemeler getirilmelidir.

5- Eğitim politikalarında yeniden Tevhidi Tedrisat Kanunu ruhuna uygun bir çizgiye gelinmelidir.

6- Temel eğitim 8 yıla çıkarılmalıdır.

7- İmam - hatip okulları toplumdaki bir ihtiyacı karşılamak üzere kurulmuşlardır. Bu ihtiyacın fazlası olan imam hatip okulları, meslek okullarına dönüştürülmelidir. Ayrıca kökten dinci grupların kontrolünde olan Kur''an kursları kapatılarak, Milli Eğitim Bakanlığı''na bağlı okullarda düzenlenmelidir.

8- … Hükümet, kökten dinci kadrolaşmanın önüne geçmelidir.

9- Cami yapımı gibi istismarlara son verilmelidir.

10- Pompalı tüfekler kontrol altına alınmalı

11- İran''ın Türkiye''deki rejimi istikrarsızlığa itmeyi amaçlayan çabaları …

12- Yargıyı hükümetin tasarruflarından koruyacak tedbirler alınmalıdır.

13- Son dönemde Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarını hedef alan tahrikler var.

14- İrticai faaliyetlere karıştıkları için TSK''daki görevlerine son verilen subay ve astsubayların belediyelerde istihdam edilmelerinin önüne geçilmelidir.

15- Partilerin belediye başkanları ve il, ilçe yöneticilerinin konuşma ve davranışları da Siyasi Partiler Yasası''nın sorumluluk alanına sokulmalıdır.

16- Tarikatların denetimindeki finans kuruluşları ve vakıflar aracılığıyla ekonomik güç haline gelmeleri dikkatle izlenmelidir.

17- Laiklik aleyhtarı yayın çizgisi olan TV kanalları ve özellikle radyo kanallarının verdikleri mesajlar dikkatle izlenmeli ve bu yayınların Anayasa''ya uygunluğu sağlanmalıdır.

18- Milli Görüş Vakfı''nın bazı belediyelere yaptığı usulsüz para transferleri durdurulmalıdır.

28 Şubat"ın devamı
00:004/03/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

28 Şubat post-modern darbesinin siyasi ve eknomik zararlarını, bu işlerin uzmanı olan arkadaşlar defalarca yazdılar. Ben de bundan önceki yazıda darbenin, din ve düşünce hürriyetine ve özellikle İslamlaşma''ya karşı yapıldığını, asıl hedefin bu olduğunu, diğer tahribatın yan tesirler olarak vücuda geldiğini ifade etmeye çalıştım. Delil olarak da, hükumete dayatılan muhtıranın onsekiz maddesini, biraz özetleyerek verdim. Şimdi bu maddelere biraz daha yakından bakalım:

“…rejim aleyhtarı faaliyetler karşısında ödün verilmemelidir…” Diğer maddeler ile uygulamaya yönelik talimat gözönüne alındığında burada, rejim aleyhtarı faaliyetlerden dindarlaşma ve din hürriyetinden yararlanma kas-tedildiği açıkça anlaşılır. Demokrasilerde rejim aleyhtarı faaliyet varsa ne yapılacağı bellidir; kanunlar vardır, savcılar ve hakimler vardır, emniyet güçleri vardır. Failler yakalanır ve faaliyet engellenir. Türkiye''de de bunlar oluyor, o zaman da oluyordu. Ortada rejim tehlikesi diye bir şey yoktu, din özgürlüğünü baltalamak için rejim tehlikesini bahane ve istismar etmek vardı.

“Sarık ve cüppeli giyim şeklinin özendirildiği görülmektedir. Kılık ve kıyafetleri bu yasaya ters düşen kişilerin onurlandırılmamaları gerekir.”

Kahir ekseriyeti Müslüman yetmiş milyona yakın nüfusu olan bir ülkede halkın yüzde biri sarık ve cüppe giyse yedi yüz bin kişide bunun görülmesi gerekir. Halbuki tamamını toplasan sarık ve cüppe ile dolaşan vatandaş sayısı bini geçmez. Bunu mesele ve darbe sebebi saymak çağın neresine düşer acaba!

Onurlandırmadan maksat da bazı hocaların ve kanaat önderlerinin Başbakanlık Köşkü''nde yemeğe davet edilmeleri olsa gerek. Orada kimlere davet verilmemiş ki! Halkın sevgi ve saygısını kazanmış beş-on kişiye bir yemek verildi diye darbe mi yapmak gerekir! Hem buraya gelen birkaç kişi takke ve sarık giyiyor diye ertesi gün halk sarıklı mı oldu!

“Eğitim politikalarında yeniden Tevhidi Tedrisat Kanunu ruhuna uygun bir çizgiye gelinmelidir. Temel eğitim 8 yıla çıkarılmalıdır.”

Bu maddenin hedefi İmam Hatip okullarıdır. Anılan kanun da radikal laikliğe göre yorumlanmakta, din eğitim ve öğretimini eğitim politikasının dışına atmaya vesile kılınmaktadır. Laiklik ilkesine göre bütün dinler ve ideolojiler karşısında tarafsız, tamamına eşit mesafede olması gereken devlet, Sünnî Müslümanlık söz konusu olduğunda karşı cephede yer almaktadır.

“İmam Hatip okulları toplumdaki bir ihtiyacı karşılamak üzere kurulmuşlardır. Bu ihtiyacın fazlası olan İmam Hatip okulları, meslek okullarına dönüştürülmelidir. Ayrıca köktendinci grupların kontrolünde olan Kur''an kursları kapatılarak, Milli Eğitim Bakanlığı''na bağlı okullarda düzenlenmelidir.”

Bu maddede “bakla ağızdan çıkarılmış”, hedef açıklanmıştır. Bir okul belli bir ihtiyacı karşılamak üzere açılmış olabilir, ama buradan mezun olanların, o amaca yönelik hizmetleri yanında istedikleri alanda yüksek öğrenim görmelerine engel olmanın bir tek sebebi vardır, o da dindarlara karşı ayrımcılık yapmak ve onlara devlet yönetiminde yer vermemektedir.

Kur''an kurslarında yapılan -rejim karşıtı- yemin hakkında düzmece bir belge ortaya çıkardılar, buna dayanarak kursları karaladılar ve birçoğunu kapattılar. Ülkede yapılan eğitim ve öğretimin devletin denetim ve gözetimi altında olmasına kimsenin itirazı yok, ama bunları laik okulların bünyesine sokmak ve kuşa çevirmek iyi bir maksattan kaynaklanmıyor. Hem köktendinci de demek, hangi Kur''an kursu bunlara aitmiş ve böyle olduklarının alametleri neymiş?

“Hükümet, köktendinci kadrolaşmanın önüne geçmelidir.”

İşte bir itiraf daha. Burada köktendinciden maksadın, “namaz kılan, alkollü içki kullanmayan, başörtülü, kadınların ellerini sıkmayan” Müslümanlar olduğu apaçık ortada. Sanki bunlar büyük suçlarmış gibi birçok vatandaş insan haklarından mahrum ve mağdur edildiler.

Söz uzadı, geri kalanı gelecek yazıya.

Dindarlaşmaya karşı muhtıra
00:0011/03/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye''nin en önemli/büyük problemi, devleti seçilmişlerin yönetmesine izin verilmemesi, başta askerler olmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşların seçilmeden, yetki almadan yetki kullanmakta ısrar etmeleridir.

Diyelim ki, ülkede irtica vardır, rejim tehlikeye düşmüştür. Bunun demokrasi yoluyla tamiri mümkün iken asker niçin müdahale eder? Hani "demokrasilerde çare tükenmezdi!"

İrtica tehlikesiyle ilgili hiçbir kesin bilgi ve belge bulunmadığı halde hukuka aykırı olarak demokarsiye ket vuran mahut muhtıranın kalan maddelerine bakalım:

"Cami yapımı gibi istismarlara son verilmelidir."

Cami bir ihtiyaçtır. Bu ihtiyacı, ömründe namaz kılmamış, babasının ve annesinin namazı kılınırken bile kenarda durup seyreden kimseler değil, Cuma ve Bayram namazlarında ıslanarak, donarak dışarıda namaz kılanlar bilir. İstismar niyetle ilgilidir; bu seküler medyumlar niyet okumaktan ne zaman vazgeçecekler?

"10- Pompalı tüfekler kontrol altına alınmalı."

Halkına bu kadar güvenmeyenlerden ne hayır gelir?

"11- İran''ın Türkiye''deki rejimi istikrarsızlığa itmeyi amaçlayan çabaları …"

Bu hikayeyi yıllardan beri dinleriz. Aslı faslı yok. Türkiye müslümanları İranlı müslümanlardan farklıdır ve bu fark değişmez. Siz gözünüzü açın da ABD ve İsrail''in, ülkemizdeki istikrarı bozmak için neler yaptıklarına bakın.

"12- Yargıyı hükümetin tasarruflarından koruyacak tedbirler alınmalıdır."

Hakimleri ve savcıları birifinge çağırıp kendilerini ayakta alkışlatanlar (alkışlayanlarda kabahat daha büyük ya!) ve talimat verenlerin söylediklerine bak!

"13- Son dönemde Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarını hedef alan tahrikler var."

Türk Silahlı Kuvvetlerine yapılacak en büyük kötülük onları darbeye teşvik etmektir ve askerin demokrasiyi kesintiye uğratmasıdır.

"14- İrticai faaliyetlere karıştıkları için TSK''daki görevlerine son verilen subay ve astsubayların belediyelerde istihdam edilmelerinin önüne geçilmelidir."

Aç kalıp eşkıyalık mı yapsınlar? Bunların çoluk çocuğu yok mu? Suçları varsa ceza görürler, görmüşlerdir; ayrıca işsiz ve aşsız bırakma cezası nerede görülmüş. Ayrıca bu kişilerin gerçekten irticaa karıştıklarını ortaya koyarak kamu oyunu tatmin etmek için iki şeyin yapılması gerekir: 1. İrticanın, bir suç olarak hukuki tarifinin yapılması. 2. Askeri mahkemelerin aldığı kararların sivil yargı denetimine açık olması. Bunlar yapılmadıkça suçlamalar ve cezalar milli vicdanda yerini bulamaz.

(Onzekisnci maddeye varamadık, hadi bir yazı daha yazalım).

Dindarlaşmaya karşı
00:0016/03/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ülkemiz halkının dindarlaşmasından, ferdin ve toplumun hayatında İslam''ın daha etkili olmasından ürken, bunu istemeyen kesimler işbirliği yaparak 28 Şubat muhtırasına hayat verdiler. Bunlara fırsat veren acemilikler, lüzümsuzluklar olmadı değil, ama bunlar demokrasiyi askıya almak için asla yeterli sebep değildir; asıl sebep dindarlaşmadır.

Bundan önceki birkaç yazıda muhtıranın diğer maddelerini bu anlayış çerçevesinde irdelemiştik, bu yazıda da son üç maddeye bakacağız.

"16- Tarikatların denetimindeki finans kuruluşları ve vakıflar aracılığıyla ekonomik güç haline gelmeleri dikkatle izlenmelidir."

Bu maddeye göre finans kuruluşları ve vakıflar tarikatların denetiminde ve bunlar sayesinde, istenmedik ölçüde dindar olmuş bazı şahıs ve şirketler zenginleşiyor, ekonomik güç haline geliyor.

Bu kadar eğrinin neresini, nasıl doğrultursunuz?

Ellerindeki irtica raporu baştan sona böyle saçmalıklarla dolu idi. Faizsiz finans kurumlarını kast ettikleri anlaşılıyor; bu kurumların sahipleri belli, bunları tarikatların denetiminde görmek körlüktür. Vakıflar da böyledir; elbette tasavvufla ilgili Müslüman şahıs ve grupların da vakıfları vardır, olacaktır, olmalıdır; ama bunlar sayesinde ekonomik güç haline gelmiş rejim karşıtı bir güç yoktur. Bu ülkede Kemalistler, masonlar, hortumcular, Batıcılar… ekonomik güç haline geliyorlarsa ülkenin öz evlatları olan diğer kesimlerin ekonomik güç haline gelmeleri ne hakla engellenmek isteniyor. Ülke menfaati sözkonusu ise bu kesimlerden hangisi bu amaca daha çok hizmet etmektedir?

"17- Laiklik aleyhtarı yayın çizgisi olan TV kanalları ve özellikle radyo kanallarının verdikleri mesajlar dikkatle izlenmeli ve bu yayınların Anayasa''ya uygunluğu sağlanmalıdır."

Rejimin vazgeçilmez nitelikleri cumhuriyet, demokrasi, sosyal hukuk devleti ve laikliktir. Muhtıranın 17. maddesi yalnızca radikal laikliği vazgeçilmez ilke olarak alıyor ve başta "hukuk devleti" olmak üzere diğer nitelikleri yok sayıyor. Eğer böyle olmasaydı, demokratik hukuk devletinde düşünce ve basın hürriyetini nelerin, nasıl kısıtlayacağı bilinir, kanunların suç saymadığı ve savcıların dava açmadığı beyanlar "engellensin" diye talimat verilemezdi.

"18- Milli Görüş Vakfı''nın bazı belediyelere yaptığı usulsüz para transferleri durdurulmalıdır."

Böyle bir vakıf varsa ve belediyelere usulsüz para aktarmışsa devletin denetim ve yargı organları vardır, harekete geçer ve gerekeni yaparlar. Onlar yapmamışlarsa kanuna ve hukuka aykırı bir şey yok demektir ve bu konuların takibi, denetimi askere düşmez.

Sonuç:

28 Şubat yanlış bilgilere dayanarak din özgürlüğünü kısıtlamak için yapılmış bir hukuk dışı darbedir, askerin siyasete müdahalesidir, hiçbir ülke meselesine çözüm getirmemiş, aksine ülkeyi perişan etmiş, büyük zararlara uğratmıştır.

Bunlar mı aydın, bunlar mı demokrat?
00:0018/03/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir süre önce, Yıldız Teknik Üniversitesinde namaz yasağı ile ilgili bir haber okumuştum. Aydınları ve demokratları “bildiğimiz gibi” olan bir ülkede bu haberler güncelliğini hiç kaybetmeyeceği için bugün haberin üzerinde durabiliriz.

Önce bir kısa bilgi:

YTÜ Kampüsü içinde 1960 yılında, öğrencilerin namaz kılmaları için yapılmış bir mescid bulunuyor. Ancak okul idaresi bu mescidi gayesi dışında, depo olarak kullanmaya devam ediyor. Söz konusu mescid ilk dönemlerde öğrencilerin namaz kıldıkları mekan olarak kullanılmış, daha sonra dönemin Rektörü Prof. Dr. Ayhan Alkış tarafından kapısına kilit vurulmuş. Öğrenciler neredeyse yıkılmaya yüz tutan eski mescidi kendi imkanlarıyla onarmayı teklif etseler de şimdiki rektör bunu da kabul etmedi. Okul yönetimi öğrencilere namaz kılmak için yakındaki camilere gitmelerini veya namazlarını kazaya bırakmalarını önerdi.

Yıldız Teknik Üniversitesi''nde üniversite yönetiminin sürdürdüğü “namaz yasağı” okul içinde gerginliğe sebep olmuş. Kampüs içinde namaz kılınmasına müsade etmeyeceğini her fırsatta dile getiren YTÜ Rektörü, öğrencilerin namaz kılmak için merdiven altında kendi imkanlarıyla oluşturduğu bölümü de demir parmaklıklarla çevirerek kapatmış.

Öğrenciler mescid yokluğundan uygun gördükleri yerlerde namaz kılmaya devam etmişler. Rektör bunun üzerine öğrencilere namaz kılabilecekleri uygun bir yer gösterme yerine, namaz kılan öğrencilere soruşturma açarak, 4 öğrenciye bir ay, 10 öğrenciye de bir hafta okuldan uzaklaştırma cezası vermiş. Ama sigara içen öğrenciler için bina içinde sigara odaları oluşturmayı ihmal etmemiş.

İçinde yaşadığımız çağda hala bu çeşit haberleri okumak gerçekten hayatı çekilmez kılıyor. Aydın ve demokrat olmanın olmazsa olmazlarından biri başkalarının hak ve özgürlüklerine saygıdır. Saygı bir yana, ellerine geçen imkanı, hakları ortadan kaldırmak veya kısıtlamak için kullananlara aydın da, demokrat da denemez.

“Müslümanlar iktidar olsalar daha kötüsünü yaparlar” diyenler oluyor.

Peki yalnızca bir örnek verelim: Hz. Peygamber ile görüşmek ve bir anlşama yapmak için Medine''ye gelen Hristiyan heyet, Pazar günü olunca uygun bir yerde ayin yapmak istiyorlar; Peygamberimiz “Buyurun, mescidimizin bir kenarında ayininizi yapın” diyor ve yapıyorlar.

Bir dinin peygamberi, başka bir dinin mensuplarına, kendi mabedinde (mescidinde) ibadet etmeleri için izin veriyor, demokrat ve laik bir ülkede koskoca rektör, öğrencilerin uygun bir yerde namaz kılmalarına izin vermiyor.

Neden?

Çünkü Cumhurbaşkanı ve anayasa mahkemesi sayesinde bizim laik demokratlar laikliği, “din özgürlüğünü azami kısıtlama aracı” haline getirdiler, böyle yorumladılar ve bunda ısrar ediyorlar.

Şucular bucular milli (bazılarına göre ulusal) birlik ve beraberlikten, değerlerden, kardeşlikten, vatan uğruna ölmekten… bahsediyorlar. Bunda samimi iseler unutmasınlar ki, “namaz kılmak isteyen bir kimseyi, başını örtmek isteyen bir kimseyi, İmam Hatip okulunu bitirdikten sonra mesela hukuk okumak isteyen bir kimseyi bundan mahrum edenlerle birlik, beraberlik ve kardeşlik olmaz.

Uzlaşma mı tahammül mü?
00:0023/03/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Lugatta “uzlaşma” şu manaya geliyor: Aralarında meydana çıkan düşünce veya çıkar ayrılığını kaldırarak uyuşmak.

Birçok konunun (meselenin) yanında daha ziyade başörtüsü ve cumhurbaşkanı seçimi konularında “toplumun uzlaşması” şartından söz edildiğini görüyoruz.

Önce başörtüsünü ele alalım.

Başörtüsünün her alanda serbest (isteyen örter, istemeyen örtmez) olması aslında Müslümanların uzlaşacağı değil, tahammül edebilecekleri bir çözümdür ve Müslümanlar yıllardan beri (en azından cumhuriyetin ilanından bu yana) buna tahammül etmektedirler. Marjinal olaylar dışında sokakta kadınlarımızın çarşafları ve başörtülerine el uzatıldığı olmuştur, ama başını açıp gezen bir kadına veya kıza müdahale eden olmamıştır, yoktur. Demokrasi ve insan hakları bakımından da bu yeterlidir.

Uzlaşmaya gelince, bunun olabilmesi için Müslümanların, başörtüsü konusundaki düşüncelerinden (yani inançlarından) vazgeçmeleri, bu konuda karşı tarafın düşüncesini benimsemeleri veya tersi gereklidir.

Peki bu mümkün müdür?

Hayır. Ne Müslümanlar, örtünmenin dinin emri ve gereği olduğu inancından vazgeçerler, ne de karşı taraf “bu, dinin gereğidir, biz yapmasak da başkalarını engellemek olmaz” noktasına gelirler.

Bu durumda “çözüm, toplumun uzlaşmasına bağlı” demek, çözüm olmayacak, taraflardan birinin dediği olacak, diğer taraf da mağdur yaşayacak demektir.

Cumhurbaşkanı kim olsun?

“Toplumun üzerinde uzlaştığı, herkesi mutlu edecek, herkesin içine sindirdiği biri olsun” diyenler var. Bunlara göre “demokrasi şekilden ibaret değil, onun bir de özü var ve bu öz işte bu toplum uzlaşmasını zorunlu kılıyor”. “Dışı süslü, içi boş bir kutu/söz, demagoji, imkansızın istenmesi” bundan başka nedir?

Cumhuriyet tarihi boyunca gelip geçmiş cumhurbaşkanları içinde toplumun üzerinde uzlaştığı ve bu uzlaşmaya dayalı olarak seçilen, seçildikten sonra da görev süresinin sonuna kadar uzlaşmaya konu olan bir cumhurbaşkanı var mı? Mesela ben, kendimi bildiğim günden bu güne kadar yalnızca bir cumhurbaşkanını içime sindirdim; o da merhum Turgut Özal''dır. Milyonlarca vatandaşın da böyle olduğunu biliyorum.

Demagojiyi bırakalım, sadede gelelim, demokrasilerde adına yanlışlıkla uzlaşma dense de olan şey, kanunlara göre iktidar olan ve başkan seçme, kanun yapma… yetkisini elde eden seçilmişlerin seçmeleri, kanun yapmaları, muhaliflerin de buna tahammül etmelerinden ibarettir.

Demokrasinin özü de şekli de budur.

Bunlar olmamalı
00:0025/03/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geçende “Bunlar mı demokrat, bunlar mı aydın” başlıklı bir yazımda Yıldız Teknik Üniversitesi''ndeki dine ve ibadete karşı tutumu yazmıştım. Bu tutumun mağdurlarından birkaçı, diğer arkadaşlarını temsilen teşekkür mesajları gönderdiler. Bunlardan bir tanesi aynı zamanda olayın bazı detaylarını daha veriyor.

Bu sebeple okuyucular ve ilgililerle paylaşmakta yarar görüyorum.

Sayın hocam bugünkü köşe yazınızda bahsettiğiniz Yıldız Teknik Üniversitesi''nin namaz mağduru bir öğrencisi olarak birileri sesimizi duyduğu için beni -ve eminim ben gibi onlarca arkadaşımı- buruk da olsa çok sevindirdiniz.

Dahası sesimizi ve acımızı duyan ve duyuran siz olduğunuz için başka bir sevindik.

Edindiğiniz içler acısı tespitler çok doğru hatta sorun daha da had safhadadır. Var olan mescidi kapatan, kartonlar üzerinde namaz kılınan ve kesinlikle kullanılamayan izbe merdiven altlarına bile parmaklık yaptıran, dahası Davutpaşa Kışlası''ndan kalan her türlü binayı bir şekilde restore edip içerisindeki yadsınamaz büyüklükteki camiyi çürümeye terk eden bir zihniyet sanki öğrencilere çok geniş teneffüs vakitleri kalıyormuş gibi en yakını otobüsle (o da yarım saatte bir kalkıyor) 15, yürüyerek 30 dakika süren camilere gidin demeyi vicdanına sığdırabiliyor..

Bizler dakikalarca boş sınıf arayıp nöbetleşe namaz kılarken teşbihte hata olmaz harp meydanındaki korku namazı kılan askerler gibi oluyoruz..

Lakin hocam biz yine de ağlanıp dövünmektense Müslüman memleketindeki bu zihniyeti değiştirebilmek için çok çalışmamız ve faydalı ilim edinmemiz gerektiğini, bunun yolunun da ''gerçek'' mü''min olmaktan geçtiğini idrak ediyor ve bu yönde gayret sarfetmeye çalışıyoruz.

Tabii bu yolda siz gibi hocalarımızın tecrübe, öğüt ve dualarına her daim muhtacız.

Rabbim bizleri kendisine hidayet verilenlerden eylesin..

Sizi Hakk''a emanet ediyor… (N.G.)

Mazlum ve mağdur olan çocuklarımız tedbir olarak “gerçek müminler olmak, baskıcı zihniyeti değiştirmek için ilim edinmek ve çalışmak”tan söz ediyorlar.

Benim yazımı protesto eden bir mesajda ise şöyle deniyor: “Okumak isteyen üniversiteye gider, namaz kılmak isteyen de camiye; artık bunu anlayın…!”

Bu iki yaklaşımdan hangisi demokratik, insani ve medeni?

Baskıcı, antidemokrat, tahammülsüz kesime göre “namaz kılma ile üniversite öğrencisi olma” bir araya gelmeyecek, aynı şahısta birleşmeyecektir. İşte değişmesi gereken zihniyet budur; ya bu zihniyet ve baskıcı tutum değişecek yahut da ülkemiz çağdaş medeniyetin gerisinde kalmaya devam edecektir. (Maksadım medeniyet değiştirmek değil, medeniyetimizi çağdaşlaştırmaktır).

Milletin olgunluğu
00:0030/03/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Allah''a şükür ki milletimiz, halkına yabancılaşmış bazı okumuşlar, siyasiler ve bürokratlara nisbetle olgunlaşmış ve demokrasinin zorunlu kıldığı tahammül kültürünü içlerine sindirmişlerdir. Bunun örneklerinden biri de mevcut cumhurbaşkanının davranış ve tutumları karşısında gösterdikleri tahammüldür. Radikal laikliğin yılmaz savunucusu cumhurbaşkanı, bir yandan dini bayramlarda konuşarak –kendi anlayışına göre laikliğe- aykırı hareket etmiş, bir yandan da bu konuşmalarında bile bir kelime ile olsun dinden, Allah''tan, bayramın –dinle ilgili- mana ve öneminden söz etmemiş, tam tersine laiklikten ve irticadan bahsetmiştir.

Bir başka örnek de vaktiyle Tokat''ta öğretmen, ama aynı zamanda bir sendika başkanı olan zatın, okullardaki şiddetin sebepleri üzerine yaptığı bir açıklama/yorum sebebiyle valiye soruşturma talimatı vermesidir.

Cumhurbaşkanının başucu gazetesi olduğunu duyduğumuz Cumhuriyet, olayı yazınca, derhal o ilin valisine, soruşturma açması için talimat veriliyor. Peki olay nedir, sendika başkanı ne demişti?

İşte sözlerinin özeti:

“Bazı okullarımız, ne yazık ki şiddet olayları ile gündeme geldi. Olaylarda gözden kaçan önemli bir husus ise, öğretmenlere yönelik şiddet uygulamaları ve saldırılardı. Şu hususu belirtmek isteriz ki, öğretmenin yaşam standardının düşüklüğü sebebiyle uğradığı mesleki imaj kaybı ile din ve ahlak eğitiminin son derece kısıtlanmış oluşunun getirdiği manevi değerlerden yoksunluk, okullardaki şiddetin 2 temel besleyici zeminini oluşturmaktadır.”

Askeri ve adli personel ile mukayese edildiğinde yoksulluğa talim ettiklerinde şüphe bulunmayan öğretmenlerin hayat standartlarının düşük olduğuna kim itiraz edebilir ki?

Din eğitim ve öğretiminin yetersizliğine gelince, cumhurbaşkanını asıl harekete geçiren konunun bu olduğu kesindir. Radikal laiklerin bütün korkuları, Türkiye halkının dindarlaşmasıdır. Dindarlaşmanın en önemli dayanağı ise din eğitim ve öğretimidir. Uluslar arası insan hakları belgelerinde din özgürlüğüne, “din eğitim ve öğretimi hakkı” da dahil olduğu halde bizim ülkemiz, ilgili maddelere çekince koyarak “devletin denetim ve gözetimi altında da olsa” serbest ve özel din eğitim ve öğretimine izin vermiyor. Geriye resmi kurumlarda verilecek eğitim ve öğretim kalıyor. Bunu da yok etmek için zorunlu din kültürü ahlak öğretiminin anayasadan çıkarılması/kaldırılması için ciddi çaba sarfediyorlar. Anayasada yer aldığı halde isteğe bağlı din eğitim ve öğretiminin de kanallarını açmıyorlar. Sonuç “Bu yıl da hac, kurban bayramına denk geldi” diyecek kadar din ve kültür cahili gazete yazarları/okumuşlar yetiştirmek oluyor.

Eğer ülkemizde yeterli din eğitim ve öğretimi verilmiş olsaydı, “Bana bir harf öğretenin kölesi olurum” diyen Hz. Ali''nin yolundan giderek, hocalarına el kaldırmak şöyle dursun, onların ellerini öpmek için fırsat kollayan okumuşlar yetiştirirdik.

Evet durum budur ve bu millet, din eğitimi isteyen öğretmen-sendika başkanlarına soruşturma açtıran cumhurbaşkanlarına bile tahammül etmiştir.

İyi ki böyle bir milletimiz var ve iyi ki onun temel değerleri hala yaşıyor

.Dizi âfeti
00:001/04/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Küresel ısınma, ABD ve İsrail belası, şiddet… âfet olarak yetmiyormuş gibi bir de başımıza tv. dizileri musallat oldu; önemli bir kısmı ahlak ve dinimizi yıpratma, bozma ve halkımızı bu bakımdan zehirleme işlevine soyunmuş gibi.

Bir kere hemen her dizide, seyredenleri etkileyecek ve gençleri imrendirecek şekilde alkollü içki (daha çok rakı) içiliyor. Bundan daha etkili bir alkol kullanma telkini ve rakı reklamı yapılamaz.

Zina meşrulaştırılıyor, zinaya ve meşru olmayan; dinimize, ahlakımıza, geleneğimize aykırı olan ilişkilere karşı çıkanlar kınanıyor, seyircilerin gözünden düşürülüyor, ahlaklının değil, ahlaksızın tarafı tutuluyor.

Din ve din alimleri, din görevlileri hakkında yanlış bilgiler veriliyor, kötü imajlar ve yıpratıcı sahneler sergileniyor.

Yüzde doksan dokuzu müslüman olan ve insanlarının hayatları içinde az veya çok mutlaka İslam bulunan bir ülkede yapılan bu dizilerde dinden haber ve eser yok.

Yakında bir kısmını izlediğim bir diziden tüyler ürpertici bir örnek vereyim:

Evin kızı, bir gençle, meşru olmayan bir cinsel ilişkide bulunmuş ve hamile kalmış. Bunun farkına varan aile ve akraba kızı cezalandırmak veya bağışlamak konusunda tereddüt içindeler; baba af taraftarı, akrabanın bir kısmı cezalandırmada ısrar ediyorlar. Baba son kararı dine bırakıyor ve bir hocaya sorarak karar vermek üzere ona gidiyor. Hoca ölüm fetvası veriyor, baba da infaz etmek üzere eve dönüyor.

Bunu yazan senarist ya cahil veya din düşmanı olmalı!

Başka yorumlar da bulunmakla beraber klasik yorum ve hükmü ele alalım; buna göre:

1. Evli olmayan (bekar, bakire) bir erkek veya kız zina yaptığında cezası yüz sopa vurmaktır. Sopanın mahkuma kalıcı zarar vermemesi şarttır. Bazı alimlere göre ise sopa semboliktir, dişi temizlemede kullanılan misvak gibi bir şeyle dahi yapılabilir.

2. Cezanın infaz edilebilmesi için yargılama ve kesinleşmiş mahkeme hükmü gerekir.

3. Şer''î cezaya hükmedecek mahkeme ancak İslam mahkemesi olur, bu da laik bir ülkede –genellikle– bulunmaz; Türkiye''de olmadığı da kesindir.

4. Mahkemeye düşmeden önce tövbe edenlere ceza uygulanmaz.

5. Yukarıdaki şartlar (mahkeme hükmü, devletin infazı vb.) bulunmadığında ceza ahirete kalır.

Peki bu durum karşısında "bir hocanın, bakire iken zina etmiş bir kız hakkında, İslam mahkemesinin kararı olmadan, babası tarafından öldürülmesinin caiz olduğuna dair fetvası vermesi mümkün müdür?

Kesin olarak ''Hayır".

Eğer bu –mümkün olup olmama şöyle dursun– olmuş gibi gösteriliyorsa ve bu gösteri milyonlara sunuluyorsa ortada, bilgisizliği aşan bir durumun, bir kötü kastın mevcut olduğu ortaya çıkmış olmaz mı?

Kesin olarak "Evet".

İşte Türkiye ve işte bazı tv. dizileri!

Siz, ey dini bütün müslümanlar, çocuklarınıza bu dizileri seyrettirmeye devam edin bakalım!

.Nur ve saadet müjdesi
00:006/04/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Peygamberimiz (s.a.) için yazılmış nesir ve şiirleri içinde bence en güzeli Süleyman Çelebi''nin mevlididir (asıl adı vesîletü''n-necât: Kurtuluş vesilesi). Bir beytinde şöyle diyor.

“Doğdu ol sâatte ol sultân-ı dîn

Nûra ğarkoldu semâvâtu zemîn”

“Doğum vakti gelince O dünyaya geldi, O dünyaya gelince yer ve gökler nur ile doldu”.

İnsanların aklı her şeye ermiyor. Bilim madde ötesini görmüyor. İnsan maddeden ibaret değil, onun bir geldiği yer, bir de gideceği yer var; bilim bu konuda hiçbir şey söyleyemiyor, “Ben bilmem, benim alanımın dışında” diyor. İnsanı bütünüye (ruh ve madde) olarak açıklamak, nereden gelip nereye gittiğimizi, bu dünya durağında asıl işimizin ne olduğunu bize anlatacak tek kaynak Allah. O''nunla insanlar arasında iletişim aracı olan tek vasıta da Peygamber. Eğer -daha önce gelip geçenler gibi bir peygamber olan, onların yaptıklarını tamamlama vazifesi almış bulunan- Son Peygamber Muhammed Mustafa (s.a.) gelmemiş olsaydı, aklın ve bilimin aydınlatamadığı alanda insanlar karanlık içinde kalacaklar ve tarih boyunca örneklerini gördüğümüz hurafeler içinde bocalayıp bedbaht olacaklardı. Yarasalar gibi ışıktan hoşlanmayanlar, işlerini karanlıkta görenler dışında kalan bütün insanlar için O''nun doğumu, işte bu bakımdan da bir nurdur; ışıktır, rehberdir, aydınlanma ve mutluluk müjdesidir.

Evet aynı zamanda mutluluk müjdesidir.

Çünkü insanın yalnızca bedene ait ihtiyaçlarını tatmin ederek mutlu, huzurlu ve dirençli olması mümkün değildir; bunun mümkün olmadığını, modernitenin krizinde müşahede ediyoruz. Ahlakın dine ihtiyacı var. San''at ise dinsiz olduğunda san''atkârı bunalıma sokabiliyor, intihara kadar götürebiliyor.

Son Peygamber insanlığa öyle bir hayat programı sunuyor ki, uygulandığı zaman yalnız ''O''na inananlar değil, inanmayanlar da -dünya hayatında- onun rahmetinden istifade ediyorlar.

İnananlar iki cihanda mutlu olmanın yolunu ve yöntemini, Eşsiz Örneğin rehberliğinde öğreniyorlar. Kendi iradelerini doğru kullanarak bu örnekliğe uyanlar, dünya hayatında, hiçbir hadise karşısında yıkılmıyor; En Büyük, En Yüce, En Güçlü, En Merhametli ve mutlak hikmet Sahibi''nin yanlarında olduğu inancı, düşüncesi ve şuuru içinde ayakta kalıyor, hatta mutlu oluyorlar.

Ahirette ise onlar için hazırlanmış olan mutluluk vesilelerini -bu dünyada- ne gözler görmüş, ne kulaklar işitmiş, ne de insanlar hayal edebilmişlerdir.

Rahmeten li''l-âlemîndir Muhammed Mustafa

Hem şefî''u''l-müznibîndir Muhammed Paksoy Mustafa

Tunus"ta başörtüsü mutabakatı
00:008/04/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Vaktiyle bir yazımda “Türkiye''de başörtüsü yasağı ancak CHP nin rızası ve gayreti ile kalkar” demiştim. Bu iddiamın dayanağı şudur: Halkın büyük çoğunluğu bu yasağın kalkmasını istiyor, öğrenciler ve memurların kahir ekseriyetinin -örtünenin örtünmeyen ile veya tersi- bir meselesi yok. Peki bu yasak niçin var, kim istiyor ve yapıyor? Bugüne kadar halka rağmen yapılanları kimler istedi, yaptı ve desteklediyse bu yasağı da onlar istiyor ve destekliyorlar.

Bunlar kim?

Bunlar bir avuç -evet, millet çoğunluğu göz önüne alındığında bir avuç- değerli olmasalar bile önemli ve güç sahibi şahıs ve gruplardır. Bunlara destek veren güçlü çevrelerden biri ve siyasi alanda en etkilisi ise CHP''dir. Eğer CHP, yasağın kalkmasından yana olan diğer partiler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapsa ve yasakçılardan desteğini çekse yasak cephesi çöker.

Peki bunları vaktiyle yazmıştım, şimdi niçin tekrar yazıyorum?

Sebep Tunus''ta yaşanan bir olay, bizdeki CHP''ye takabül eden taraf ile diğer taraf arasında varılan bir anlaşma. İşte haberin özeti:

Muslumanların, laiklerin ve komünistlerin oluşturduğu "Tunus Haklar ve Özgürlükler İçin 18 Ekim Forumu" üzerinde uzlaştığı belge 9 Mart''ta kabul edildi. Kadınlar Günü kutlamalarıyla çakışan sözkonusu belge, uzun zamandır her iki kutup arasında bir çekişme nedeni olan Tunuslu kadının başörtüsü takma hakkını öngördü.

İslami Al-Nahda (Uyanış) Hareketi''nin yöneticilerinden Ziad Ed''Devletli, "İslam dünyasında ilk kez laikler ve İslamcılar en sorunlu konulardan biri üzerinde bir anlaşmaya vardı; kadın hakları" dedi.

Belgede, "Başörtüsü bireysel özgürlük meselesidir ve Tunuslu kadınlar başörtülerini çıkarmaları için zorlanmamalıdır veya onun için cezalandırılmamalıdır" denildi. Başörtüsü takan kadınları baskı altına alan ve haklarından mahrum eden 108 nolu "keyfi" kanunun kaldırılması çağrısı yapıldı.

1981 yılında zamanın Tunus Cumhurbaşkanı Habib Burgiba (1956-1987) Tunuslu kadınların devlet dairelerinde başörtüsü takmasını engelleyen tartışmalı kanunu onaylamıştı. Daha sonraki yıllarda 1980''den 1990''larda iktidara gelen Fransa yanlısı laik hükumetler daha da kısıtlayıcı yasalar çıkarmakta herhangi bir sakınca görmediler.

Ayrıca belge kadın ve erkek için eşit iş ve eğitim fırsatlarını onaylamıştır. Belgede, "İşyerinde ayrımcılık olmaması gerekir ve işçiler maaşlarını, sağlık bakımını ve sigortayı, cinsiyetleri ne olursa olsun almaları gerekir" denildi.

Darısı başımıza.

Ali Ulvi Kurucu"nun Hatıraları
00:0013/04/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ali Ulvi Kurucu merhumu insanımızın okumuş yazmış kesiminin dindar olanları bilirler. Konyalı, benim de kendisinden okuyup istifade ettiğim Hacıveyiszade Mustafa Efendi''nin yeğeni, alim, şair, ülkesini ve milletini seven, mütevazı, zarif, cömert, hasılı uzun yıllar kaldığı Medine''nin zinet ve şerefi olan Fahr-i kâinât''ın ahlakı ile ahlaklanmış bir dava adamı idi.

Himmet ve gayret sahibi, milletimize nice faydalı eserler kazandırmış velûd yazar, güzel insan Ertuğurul Düzdağ''a Allah nasip etmiş (daha doğrusu güzel niyeti ve amelinin dünyada mükâfatı olarak lütfetmiş) Medine''de aylarca kalarak Ali Ulvi ağabeyimizin hatıralarını parça parça yazmış, sonra bunları büyük emeklerle düzene koymuş, nefis bir kapak ve baskı ile iki cilt halinde neşretmiş (İst. 2007, Kaynak Yayınları).

Dine ve dindara baskının had safhaya geldiği bir zamanda dinlerini öğrenmek ve elde edecekleri birikimle bu aziz dine hizmet etmek için binbir eziyete katlanarak Türkiye''den Medine''ye hicret eden ailenin çocuklarından biri olan Ali Ulvi ağabey, el-Ezher''de okumuş, Mustafa Sabri, Zahid Kevseri, Yozgatlı İhsan Efendi (Ekmeleddin İhsanoğlu''nun babası) gibi alimlerden özel olarak istifade etmiş, Medine''de yıllarca kütüphane müdürü olarak çalışmış, eserleri ve şöhretleri sınırları aşmış nice insanla yakından tanışmış ve görüşmüş, Akif vadisinde şiirler yazmış… bir güzel insan.

Kitabın benim için çekici olan bir özelliği de anlatılan şahıslar ve olayların önemli bir kısmı ile yakın ilgimin ve ilişkimin bulunmasıdır. Önce adını duyduğum, sonra İstanbul Y. İslam Enstitüsü''nde hocamız olan Celaleddin Ökten bunlardan biridir ve onun, Hatıralar''da geçen ve merhum Menderes ile Bayar''ın beraberliğinin arka planına ışık tutan şu sözleri sanki bugün söylenmiştir:

“Türk''ün imanının düşmanları, Celal Bayar''ı, Adnan Bey''e ayakbağı olarak koymuşlardı. Biliyorlardı ki bu millet, bütün felaketlere, musibetlere rağmen, daima imanına aşina olan kimselere rey verecek, onları kazandıracaktır. Bunun için milletin sevdiği kimseler seçimle iktidara gelseler bile, iş yapamasınlar diye, hem onların arasına kendi adamlarını soktular, hem de bir sürü engeller, kanunlar koydular. 27 Mayıs hükumet darbesinden sonra yapılan anayasalar, çıkarılan kanunlar hep, başa gelecek vatan evladı dindar insanların ayağına, eline, diline vurulan kilitler, zincirlerdir. Milleti temsil eden birileri başa gelse bile önlerinde kaç tane engel vardır. Anayasa Mahkemesi engeli, Danıştay engeli, Sayıştay engeli daha bilmem neler… Tabii bunlar, kendileri gibi düşünen, millete ve dine aykırı hükumetlere karşı kullanılmaz. Yahu şu kadar milletvekilinin, şu kadar senatörün ittifakla aldıkları bir kararı, bilmem ne mahkemesi bozacaksa, o kadar adamı seçmeye, meclisleri toplamaya ne lüzum var? Yahu bu memleket onların çiftliği mi? Maalesef bu işler, işte çözülmesi beklenen kördüğümlerdir.”

Sıkmabaş ne demek?
00:0015/04/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Bir okuyucu” diye başlasam doğru olmaz gibime geldi; çünkü tesadüfen benim yazımı okumuş olan birisine veya “Bakalım onlar ne yazıyor?” diye yazılarıma bakanlara “okuyucum” dersem, okuyucularıma haksızlık etmiş olurum. İşte öyle birisi, geçen günlerde yazdığım “Tunus''ta laik kesim ile İslamcıların başörtüsü konusu da dahil olmak üzere bazı konularda uzlaşmış olduklarına” dair yazı münasebetiyle bana gönderdiği mektupta şöyle diyor:

“Sizin başörtüsü dediğiniz, bizim anamızın, bacımızın başındaki örtüdür.

Yasak olduğunu söylediğiniz ise sıkmabaşdır. Sıkmabaş, ideolojik bir semboldür. Yasak olması doğaldır. İslam dini ile bir ilgisi yoktur.

Ha bir zamanlar ülkücüler bıyık bırakırdı, devrimciler parka giyerdi işte onun gibi bir şey. Modadır, zamanla o da gelir geçer.” (Ramazan).

Yine geçmişte yazdığım bir yazıda emekli general Hurşit Tolon''un da buna benzer sözler ettiğini nakletmiş, ona gerekli cevabı vermiş (daha doğrusu belki yararlanır diye bilgi vermiştim).

Sayın Tolon bahsettiğim konuşmasında sıkmabaş diye ifade ettiği başörtüsü biçimini, başın ön tarafını örten bir parça üzerine giyilen eşarp olarak tarif ediyor, bu kıyafetin rahibelerinkine benzediğini ve ayrıca siyasi bir sembol olduğunu söylüyordu.

Bir tv. konuşmasında Emre Kongar da ısrarla sıkmabaş ifadesini kullanıyordu.

Bu örneklerden şunu anlyorum: Gerek bu ifade ve gerekse genç kızlarımızın başörtüsü karşısındaki bu olumsuz tavır, belli merkezlerde oluşturulup yayılıyor.

Bu sivil ve asker kocaman adamların bilgi eksikliği yüzünden böyle konuştuklarını kabul etmek mümkün değildir. Bunlar, şekli nasıl olursa olsun dindar Müslüman bayanların kullandıkları başörtüsünün dinle ilgisinin bulunduğunu, örtenlerin, bunun farz olduğuna inandıklarını, bugün -onların sembolü olduğunu söyledikleri- siyasi cereyanın ve partinin namu nişanının kalmadığını, farklı cemaat, parti ve diğer gruplara mensup olan dindar Müslüman bayanların aynı örtünme biçimini tercih ettiklerini… biliyorlar. Buna rağmen hem sıkmabaş ifadesinde hem de bunun siyasi/ideolojik bir sembol olduğu iddiasında ısrar etmelerinin asıl sebebi, şehirli, okumuş yazmış ve genç kızlarımızın, kadınlarımızın örtünecek kadar dindar olmalarına tahammül edememeleridir. Bunu yasaklamayı meşru göstermek için belli bir örtünme biçimini “din dışı, ideolojik, moda…” ifadeleriyle yaftalamakta, mahkum etmektedirler.

Kadın ve kızlarımızın başörtüsünü, farz olduğuna inandıkları için giydiklerini, bunun dini dayanaklarını defalarca yazdık; burada onları tekrar etmeyecek, yalnızca “sıkmabaşın yasaklanmasını savunanların gerekçelerini” eleştireceğim.

Demokratik hukuk devletinde ve çağdaş bir toplumda ideolojik sembol, dinle ilgisi olmayan kıyafetin dini diye kullanılması, belli bir modanın tercih edilmesi devleti niçin ilgilendirir? Bunlar yasaklayıcı mevzuat, karar ve uygulamalara nasıl konu olabilir? Bu, söyleyeni küçük düşürecek, mahcup edecek sözler, mürekkep yalamış, kocaman diplomalar almış adamların ağzından nasıl çıkar? Bunlar taassuptan, peşin hükümlerden sıyrılsalar ve at gözlüklerini çıkarsalar şu gerçekleri de görecekler:

Müslüman kadınlar başlarını da örtmekle yükümlüdürler. Bu örtmenin şekli asırlar boyu ve bölgelere, şartlara göre hep değişik olmuştur. Bugün kadın ve kızlarımızın bir kısmının biri içeride, diğeri dışarıda iki örtü kullanmaları rahibelere benzemek için değil, başın ön tarafının açılmasını ve saçın görünmesini engellemek içindir; yani İslam''ın gerekli kıldığı örtünme konusunda gösterilen bir titizlikten ibarettir. Başörtüsü konusunda yazılmış yüzlerce kitap, yapılmış onlarca araştırma var; bunlara bakmak gerekmez mi? Aynı şekilde başörtüsünü Avrupa, ABD ve İslam dünyasında yaşayan yüzbinlerce Müslüman kadın da kullanıyor, onlar da mı Erbakancı, Refah ve Fazilet Partili veya radikal islamcı? Bu kadar sathî, temelsiz ve dayanaksız konuşulur mu?

Evet burası Türkiye, konuşulur ve konuşuluyor.

Demokrasiye karşı Cumhuriyet Mitingi
00:0020/04/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Vaktiyle bir İranlı karısını çok severmiş, yazıhanesinde otururken eşinin öldüğü haberini almış, çantasına para doldurup bir akşam gazetesinin yolunu tutmuş, “Baskıyı durdurun, eşimin ölüm haberini koyun, şu para sizin olsun” demiş, patron sebebini sorunca “Gazetelerde çıkan haberler hep asılsız oluyor, eşimin ölüm haberini orada okuyup, bir süre da olsa yalan olduğuna inanmak istiyorum” demiş.

Bu medyanın abartı yalanı demek oluyor ki yeni değil.

Neymiş efendim (anlı şanlı bir köşe yazarına göre) Cumhuriyet, hatta Türk tarihi boyunca böyle bir miting olmamış. İçindeki dışına vurmuş bir solcu profesöre göre “milyonlar toplanmışlar ve karşı devrimcilerin yüzüne unutulamaz bir tokat vurmuşlar”. Daha neler neler…

Ben size iki örnek vereyim:

İmam Hatiplere ve başörtüsüne getirilen kısıtlamalar sebebiyle iki eylem yapılmıştı, ben o tarihlerde öğretim üyesi idim ve bu eylemlere katılmak yasaklanmıştı, buna rağmen katıldım (ve bu yüzden soruşturma geçirdim), Sultanahmet meydanında bir de konuşma yaptım. Mitinge erken gelmiş olmama rağmen Sirkeci''den itibaren her taraf dolmuş olduğu için -görevli birkaç gencin yardımıyla- kürsüye ulaşıncaya kadar kan ter içinde kaldım. Bu miting 14 Nisan mitinginden çok daha muhteşem idi. Üstelik oraya gelenlerin bir kısmı yasağı çiğneyerek ve tamamı kendi imkanlarıyla gelmişlerdi; üniversitelerin otobüsleriyle değil.

Trakya''dan Sakarya''ya kadar elele tutuşarak başörtüsü yasağına karşı tepkilerini ortaya koyan müminlerin nicelik ve nitelik yönünden ihtişamını da çabuk unutmuş oldukları anlaşılıyor.

Bu eylemlere bir de demokrasi açısından bakalım.

Başörtüsü yasağı -hangi mahkeme ne derse desin- insan haklarına ve evrensel hukuka aykırıdır.

İmam Hatip mezunlarının puanlarını gasp ederek hak ettikleri fakülte ve bölümlere girmelerini engellemek de zulümdür, hukuka aykırıdır.

Mevcut anayasada yer alan kurallara göre daha önce de cumhurbaşkanları seçilmiş ve bunlara kimse itiraz etmemiştir. Devleti yöneten iktidar meşruiyetini mevcut anayasadan almaktadır, bu iktidar ne kadar meşru ise, onun içinden çıkacak olan başbakan ve cumhurbaşkanı da o kadar meşrudur.

Şimdi bakalım:

14 Nisan mitingini yapanlar ne istiyorlar? “Başörtüsü yasağı devam etsin, İmam Hatipler kapatılsın, Ak Parti''den birisi cumhurbaşkanı olmasın” diyorlar. Yani hakkı engellemek, hukuku durdurmak istiyorlar ve bunun adına da “Cumhuriyete sahip çıkmak” diyorlar. Bu taleplerin “Cumhuriyet ve demokrasinin kitabında yeri olmadığına göre” sloganlarıyla talepleri çatışıyor demektir. Yani slogan “Cumhuriyeti korumak”, asıl talep “her bir şahıs ve gurubun şahsi menfaati, elde ettiği makam, mevki ve imtiyazlar”ı korumak.

Tabii bunca bilgi kirlenmesi sonucu aldatılmış bir kısım halk ile taasubun kör ettiği guruplar da vardır.

Hasılı bu milletin kahir çoğunluğu ne Cumhurbaşkanı''nın “Cumhuriyet tarihi boyunca rejim hiç bu kadar tehlikeye düşmemiştir” sözüne inanıyorlar, ne de özü başka, sözü başka rektörlere ve emekli askerlere!

İspatını mı istiyorsunuz?

Seçimleri bekleyin, göreceksiniz.

İslam"da Birlik Sempozyumu
00:0022/04/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

14-15 Nisan 2007 tarihinde İstanbul Merter''de bir otelde, on beş ülkeden gelen Müslüman ilim, fikir ve hareket adamları, tarih boyunca olduğu gibi son yıllarda da yoğun olarak yaşanan ihtilaf ve tefrika konusunu görüştüler. İki gün süren sempozyumda, bu problemi yaşayan, acısını içinde hisseden, birçok değerini bu tefrika ve iç çatışmalara kurban vermiş olan insanlar konuştular, içlerini döktüler, değerlendirmeler yaptılar ve tavsiyelerde bulundular. Türkiye''de yaşayan Caferi kardeşlerimizin ev sahipliğinde gerçekleşen toplantının son kısmı, Bağcılar''da bir kapalı spor salonunda yapıldı, beş binden fazla kadın ve erkeğin hazır bulunduğu bu son toplantıda kapanış konuşmaları yapıldı ve sonuç bildirisi okundu. İşte bildirinin özeti:

1. Belli İslam mezheplerine mensup olanlar “tek İslam ümmeti”ni teşkil etmektedirler, sorumlulukları ortaktır; kanları, canları, namusları ve malları dokunulmazdır.

2. Katılımcılar Müslümanları, ortak alanları keşfederek burada işbirliğine, farklı alanlarda da birbirlerini mazur görmeye davet ederler.

3. Katılımcılar bütün İslam alimlerini, halka birlik şuur ve eğitimi vermeye, mezhep mensuplarının birbirine “kafir, fasık, sapık” demelerini engellemeye davet ederler.

4. Dini konuşmalar ve medya haberleri yeniden ele alınıp düzeltilmeli, fitne ve tefrika doğuran ifadeler terk edilmelidir.

5. Katılanlar, Irak''ta cereyan eden ve masumları hedef alan terör olaylarını mahkum etmekte ve burada cereyan eden çatışmada mezhep farkının etkili olduğunu kabul etmemektedirler.

6. Heyet, Çeçenistan, Keşmir, Somali, Filistin, Azerbaycan-Karabağ ve benzeri yerlerde Müslümanlara reva görülen zulüm ve kahrı mahkum etmektedirler.

7. Lübnan, Filistin ve Irak''ta işgale karşı direnenleri selamlamakta ve Allah''tan ümmeti, zalim işgalcilerin pençesinden kurtarmasını niyaz etmektedirler.

8. Heyet bütün İslam ülkelerini, bilim ve teknoloji alanında gelişmeye ağırlık vermeye ve barışçı amaçlarla nükleer enerjiden yararlanmaya davet etmektedirler.

9. Türkiye, İran, Suriye, Irak ve diğer ülkeleri bölmek için emperyalist ve siyonistlerin yaptıkları planlara karşı direnme ve oyunu bozmanın zaruretine dikkat çekmektedirler.

10. Toplantıya katılanlar, İslam birliği, fikirde yakınlaşma, amelde birlik, diyalog ve kardeşçe bir ortak hayatı paylaşma konularına yoğunlaşmış bir televizyon kanalı kurulmasını tavsiye ederler.

11. Farklı İslam mezhepleri arasında yakınlaşma, diyalog ve işbirliği amacını gerçekleştirmeye yönelik faaliyetleri takip ve koordine edecek bir genel sekreterlik kurulmasını uygun bulurlar.

Bunca mala, cana ve değere mal olan musibetlerden sonra da olsa son günlerde yoğunlaşan bu çeşit toplantılar ve kararlar ümit vericidir. Son toplantıda tavsiye edilen kurumlaşma da gerçekleşirse ümitlerimiz daha güçlenecektir.

Yine sıkmabaş
00:0029/04/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gaziantep''ten gelen S.Ö. imzalı bir mektupta, benim “Sıkmabaş mı” başlıklı yazımda çelişkiler bulunduğu ifade ediliyor. Mektup bir soru olmaktan ziyade itiraz, reddiye mahiyetinde. Buna benzer birçok mektupta aynı mantık yürütüldüğü, aynı şüpheler ileri sürüldüğü için bir açıklamayı hak ediyor:

Sayın hocam, başörtüsü dediğiniz, kadını bir tahrik unsuru, ayıbın ve günahın mihrakı olarak damgalayan sıkmabaşın, “dini kaynaklarını defalarca yazmışsınız” ayrıca “bu konuda yüzlerce kaynak kitap yayınlanmış” iyi güzel güzel de, ne yazılarınız ne kaynak kitap dedikleriniz sorunu çözmüyor; okuyanların araştıranların akıllarına bir sürü çelişkiyi getiriyor. Şöyle ki :

Çelişki 1) Yüzlerce kaynak kitap dediklerinizin hepsi beşeri yorumlar. Beşeri yorum, Allahın ayetlerinden önce mi geliyor? Yani Hz.Kur''an, Nur ve Ahzap surelerinin ilgili ayetlerinde, “Ey Peygamber, Müslüman kadınlara söyle, başörtülerini yakalarının üzerine vursunlar, ziynetlerini göstermesinler” yerine, saçlarını göstermesinler demekte aciz mi kalıyor da yüzlerce kitaplık beşeri yoruma ihtiyaç duyuluyor. Dünyanın en kudretli dili olan Arapça''da, saç ve örtmek kelimelerinin karşılığı mı yok?

Açıklama:

Sözünü ettiğim kaynaklar kadını “bir tahrik unsuru, ayıbın ve günahın mihrakı” olarak damgalamıyor. Ayıp ve günah kadında da erkekte de olabilir; İslam bu bakımdan bir ayırım yapmaz.

Tahrik unsuru her iki cinste de bulunur. Bu sebeple Nur suresindeki âyette (24/30) hem erkeğe hem de kadına “gözlerini haramdan sakınmaları, iffetlerini korumaları” emredilmiştir.

Kur''an-ı Kerim''de “kadınlar saçlarını göstermesinler” de denebilirdi, böyle değil de “başörtüleri ile boyun ve gerdanlarını da örtsünler” denmiş olması bir kusur değildir, bir ifade tercihidir. Ayette -araya beşer yorumu filan girmeksizin- başörtüsü vardır, boyun ve gerdanlığın da aynı örtü ile kapatılması vardır. Geriye şu kalır: Acaba başın tamamı mı kapatılacak, yoksa önden, yandan, arkadan bir kısmı açıkta bırakılabilir mi? Bu sorunun cevabı da Hz. Peygamber devrinden bu yana görülen uygulama esas alınarak açıklanmış, saçın tamamının kapanması gerektiği sonucuna varılmış, bu konuda alimler ittifak etmişlerdir (Bu konuda daha geniş bilgi için benim, İslam''da Kadın ve Aile isimli kitabıma bakılabilir, Ensar Yayınları, son baskı, 2006).

Sizin beşeri yorum dediğiniz şeyin ilmi ifadesi “ictihad ve tefsir”dir. İslam''ı bütün zamanların dini kılan özellik de budur; yani İslam, ictihad ve yoruma izin vermiş, bu faaliyet “alıştırmak için” daha Hz. Peygamber hayatta iken başlatılmıştır. Evet ictihad ve yorum beşeridir. Bunu Peygamber değil, sıradan insanlar arasından yetişen alimler yaparlar, ama delile (ayete, hadise, kıyasa vb.) dayanarak yaparlar. Yorum, beşeridir diye reddedilmez, karşı delil ile reddedilir. Her alimin ictihadı kendini bağlar, ayrıca kendisi alim olmadığı için ona sorup cevap (fetva) alanları da bağlar.

Asırlar boyunca Müslümanların alim olanları İctihad ederek, bilmeyenler ise onlara uyarak “kadının başını örtmesinin farz olduğunda” ittifak etmişler ve bunu da genellikle uygulamışlardır. Şimdi biri çıkar da “Ben de yorum yapıyorum veya Kur''an''da geçen başörtüsünü farklı anlıyorum, yalnızca benim anladığım doğrudur, herkes buna uyacak” derse asıl bu “çağdaş kişi” çağın gerisine düşmüş, hem dine hem de ilim edebine, demokrasiye ve insan haklarına aykırı davranmış olur.

İnşaallah devam edeceğim.

.

Sıkmabaş ve güncel durum üzerine
00:004/05/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Mektup''ta devamla şöyle deniyordu: Çelişki 2) Yorumcular ziyneti saç olarak yorumluyor. Saçtan daha etkileyici olan gözler, yanaklar, dudaklar, nasıl oluyor da ziynetten sayılmıyor. Kaş ve kirpikler de kıl yani saç ile aynı organik yapıya sahip değil mi? Bu durumda, kara çarşaf ve peçe ile örtünenler daha tutarlı değil mi? yoksa, kara çarşaf ve peçe türbancıların işlerine mi gelmiyor da Kur''an''ı işlerine geldiği şekilde yorumluyor?

Yorumcular (fıkıh alimleri, müctehidler) yalnız saçı değil, örtülmesi gereken bütün yerleri “zinet” olarak kabul ediyorlar. Kadının yüzü, gözleri, dudakları… elbette ilgi çekici olma bakımından kapatılan bazı yerlerden daha önde gelir, ama din, korunmak için alınacak tedbirlerin tamamını kadın müminlere yüklemiyor, onlara zor gelecek, işlerini görmelerini zorlaştıracak yükümlülükler getirmiyor, diğer yerlerini örtmelerini yeterli buluyor ve açmalarına izin verdiği yerlere kötü niyetle bakmayı erkeklere yasaklıyor, bu konuda erkekleri yükümlü kılıyor. Nur suresindeki ayete (24/30-31) dikkat edilirse burada Allah''ın, iffeti korumak ve zinaya giden yolları tıkamak için erkek ve kadın müminleri aynı ifadelerle uyardığı ve yükümlü kıldığı görülür. Kadın müminler evde ve dışarıda, toplumun bir üyesi olarak faaliyet içinde olacaktır; bu faaliyet el ve yüzlerinin açık olmasını gerekli kılmaktadır, bunların da kapatılması halinde kadınlara daha fazla yük verilmiş olacaktır, din bunu istememiştir.

Çarşaf ve peçenin gerekli olduğunu ileri süren yorumcular, bizim yukarıda açıkladığımız hususlarda farklı düşünmüşler, ilgili metinleri de farklı değerlendirmişlerdir. Bu da onların tercihidir, İslam''da farklı yorumlar birbirine dayatılamaz.

“Türbancıların işine gelme” ifadesini, soru sahibinin insaf ve edep eksikliğine veriyorum. Türkiye''de “türbancılar” yok, bir yanda böyle inandığı için örtünenler var, diğer yanda kendi dünya görüşlerini onlara dayatan “laikçiler” var; tıpkı cumhurbaşkanı seçiminde, dindar bir cumhurbaşkanı seçilmesini engellemek için hukuka (Anayasa''nın ilgili maddelerine) aykırı olarak 367 toplantı yeter sayısını dayattıkları gibi.

Söz buraya gelmişken üçüncü çelişki iddiasını ve cevabını gelecek yazıya bırakarak günün meselelerine kısa bir temasta bulunalım.

1. Laiklikle demokrasiyi karşı karşıya getirenler ve laiklik adına demokrasiden vazgeçenler, “demokrasi ve insan haklarına vurgu yapanları” “demokrasicilik oynamakla” suçlayanlar ne yazık ki, bu ülkenin sözde aydın takımıdır (istisnalar kaideyi bozmaz.)

2. Mehmetçik, adını kendinden aldığı Muhammed''ini sever. O''nun yoğun ve coşkulu bir şekilde anılmasından rahatsız olmaz. Bundan rahatsız olanlar, başka bir örnek bulamadıkları için Kutlu Doğum faaliyetlerini “irtica” örnekleri olarak sıralayanlar Mehmetçik ruhuna yabancılaşmış veya bu konuda yanıltılmış bir azınlık olabilir; askerimizin bütününü bundan tenzih ediyorum.

3. Ortada irtica (düzeni değiştirip demokratik cumhuriyet yerine padişahlık, saltanat ve herkese din dayatan bir rejim getirme teşebbüsü) filan yok.

Peki olan nedir?

Olan ülkenin normalleşmesi yolunda atılan önemli adımlar, laiklik ve demokrasinin çağdaş dünya standartlarına oturtulması için sarf edilen çabalar ile bunlar işlerine gelmediği, haksız imtiyazlarına son vereceği için normalleşmeye karşı çıkanların mücadelesidir.

Ümit veya ümitsizlik bahsinde şunu söylemek isterim:

Halkın iradesi saltanatı da yıkar, antidemokratik oluşumları da; bu iradeye karşı çıkışların ömrü uzun olmaz.

Halk dediğim zaman kastettiğim ise belli bir meydanda toparlanan bir milyon insanımız değil, 74 milyon insanımızdır.

Başörtüsü ve sıkmabaş
00:006/05/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir okuyucunun başörtüsü konusunda, kendine göre bulduğu üç üç çelişkiyi tartışıyorduk.

"Kadın ve erkek iki karşı cinstir. Kadının saçı erkeği tahrik ediyorsa, bu mantığa göre, güzel saçlı bir erkek de kadını tahrik eder. O halde, erkeğin niye saçını örtmesi gerekmiyor. Haşa, Allah, cinsiyet ayırımı mı gözetiyor? Görüyoruz siyaset piyasasındaki dinci takımını; ağustosun 45 derece nemli Akdeniz sıcağında, erkeğin üstünde, servet değerinde püfür püfür, ipek Versaje kısa kollu gömlek; zavallı kadın ise, çuvala girmiş gibi tepeden tırnağa kalın mantonun ve başına beşeri yorumun geçirdiği torbanın içinde. Türk kadınına bu müstehak mı? Anadolu''da, bağında bahçesinde çalışan Türk kadınının kıyafeti böyle mi? Yoksa, Anadolu kadınının imanında sizce bir zafiyet mi var?"

Bundan önceki yazımda, dinimizde örtünmenin dayandığı ayetin (Nur: 24/30-31) yalnızca kadınlara değil, aynı üslup ve cümle kuruluşlarıyla erkeğe de hitap ettiğini, her iki cinsin de hem iffetlerini korumak hem de bu maksatla gözlerini haramdan sakınmakla yükümlü kılındıklarını ifade etmiştim. İnsan vücudunda tahrik unsuru olan bölgeler bakımından kadınla erkeğin eşit olduğunu kimse söyleyemez. (Eğer böyle olsaydı reklamlarda kadın vücudu değil, erkek vücudu kullanılırdı. Bu onur kırıcı ticarete nasıl olur da kadın hakları savunucuları itiraz etmez, buna hep şaşarım.) İki cinsin vücutları tahrik bakımından eşit olmayınca örtülecek bölgelerin eşit olmaması da makul hale gelir. Bizim dünyamızda kadının saçları erkeğinkinden farklı görülmüş ve örtülmesi istenmiştir. Bunun ötesinde erkeğin de kadını tahrik etmemek için gayret etmesi, giyim kuşamına bu bakımdan da itina göstermesi elbette gereklidir. Eğer erkek, soruda tasvir edildiği gibi karşı cinsi tahrik etmek için veya edecek şekilde giyiniyorsa bundan sorumlu olacaktır.

Kadının örtüsünü "sıcak havada çuval gibi kalın manto", "başına geçirilmiş torba" şeklinde tasvir etmek, bunu yapanın iyi niyetli olmadığını gösterir. İslam dünyasında soğuk ve sıcak bölgeler var, mümin kadınlar bu yerlerde nasıl rahat edeceklerse öyle kıyafetlerle örtünürler; din onları çuvala sokmaz ve başlarına torba geçirmez. Türkiye''de de şehirde, köyde ve kırda kadınlarımız farklı elbiseler ve kumaşlar kullanarak hem örtünürler, hem de rahat ederler. Eğer bir vatandaş, örtünen kadınları rahatlatmak istiyorsa ve bunda samimi ise yapacağı şey, örtü yasağının kalkması için çaba sarf etmektir, kadınlarımızı asıl rahatsız eden baş ve vücut örtüleri değil bu zalim yasaktır.

"Bizce, Kur''an''ın, örtünmede getirdiği ölçü, hicab, edeb ve haya duygularının belirlediği ölçüdür. Sıkmabaş bunun mihengi olamaz."

Cümlenin birinci kısmına –bir de iffeti eklemek şartıyla- katılmamak mümkün değildir; evet "örtünmede getirilen ölçü "iffet, hicab, edep ve haya duygularının belirlediği ölçüdür". Ama bunu insanların keyfine bıraktığınız zaman vücutlarında bir karış giysi kalıncaya kadar soyunurlar ve buna sanat diyebilirler, bunu iffet ve haya konusu olarak görmezler. Dinimiz zinayı kesin olarak haram kılmış, bu yasağın geçerli ve uygulanır olabilmesi için de iki cins arasındaki ilişkilere sınırlar koymuştur. Bu sınırlardan biri de karşılıklı olarak "tahrik edici giyinme biçimi ve davranışlardan uzak durmaktır". Dinimiz, örfümüz ve geleneğimiz, edeb ve iffeti koruma vazifesinin gerekli kıldığı tedbiri böyle (örtünme ve ilişki sınırları koyarak) almıştır. Bunu böyle bilen ve böyle inananlar gerekeni yaparak kulluk borçlarını yerine getiriyorlar, farklı inananlar ve anlayanlar da kendi inanç ve anlayışlarına göre yaşıyorlar. Laik bir ülkede olması gereken uygulama, kimsenin diğerine kendi inanç ve hayat tazını dayatmamasıdır. Birileri çıkıp da başörtüsünü "sıkmabaş ve sıkmamabaş" diye ikiye ayırır, birini yasaklar, herkesin kendine uymasını isterlerse bunun sonu huzursuzluk, çatışma, bölünme… olur.

Millet düşmanları bunu ister, ama millet dostlarına ne oluyor?

Türkiye"nin gerçeği
00:0027/04/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Muhalefet lideri gerginlikten medet umanların tavrı ve telaşı içinde yaptığı konuşmada “A.Gül Cumhurbaşkan''ı, B.Arınç Meclis Başkanı ve T. Erdoğan Başbakan olursa bu Türkiye''nin gerçeğine aykırı olur, Türkiye''nin gerçeği bu değildir” diyordu. Bu konuşmaya göre demokratik hukuk devleti ilkelerine bir de “Türkiye''nin gerçeği” ilkesi eklenmiş oluyor. Seçimler mevcut Anayasa ve kanunlara göre –daha önce de olduğu gibi- yapılır ve ortaya yukarıdaki gibi bir tablo çıkarsa –ki, inşallah çıkacak- bu tablo, Anayasa ve kanunlara uygun olduğu halde “ülkenin gerçeğine” uymadığı için uygun olmayacak, millet buna tepki gösterecek ve önemli sıkıntılar olacakmış. Burada geçen “millet”, bazen “halk” kelimesinden kastedilen de, bu konuşmayı yapan gibi düşünenlerden ibaret.

Muhalefetin diline doladığı bir kavram da “temsilde adalet”tir. Onlara göre seçmen sayısına göre ancak yüzde otuz civarında oy alan iktidar, temsilde adalet ilkesine göre meşru sayılmaz. Bu iddiayı ileri sürenlerin, gerçeği yansıtmayan bir dayanakları daha var, bu da geride kalan yüzde yetmişi iktidarın veya belli bir icraatın karşısında veya kendi yanlarında göstermek. Halbuki bu yüzde yetmişin önemli bir kısmının oyunu kullanması veya başka bir partiye oy vermesinin –iktidar partisine veya onun belli bir icraatına karşı olmak dışında- sebepleri mevcuttur. Mesela başörtüsü yasağını ele alalım; yapılan kamuoyu araştırmaları göstermektedir ki, vatandaşların yüzde seksenine yakını bu yasağa karşı olma bakımından iktidarla aynı tarafta yer almaktadırlar.

Temsil adaleti konusuna gelince, ilgili madde (Ek: 23.7.1995-4121/5 md.) şunu söylemektedir: “Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir.” Bu ifade açıkça “temsilde adalet”in yanına bir de “yönetimde istikrar” ilkesini koymaktadır.

Demokratik hukuk devleti işlerine yaramadığı zaman muhalifler “kamusal alan, Türkiye''nin özel şartları, temsilde adalet, Türkiye''nin gerçeği” gibi kavramlar uyduruyor ve bunlara dayanarak demokratik hukuk devleti kurallarını çiğnemeye kalkışıyorlar.

Bu yazıda özellikle “Türkiye''nin gerçeği” üzerine, sayın muhalefet liderine birkaç soru sormak istiyorum:

Tek parti iktidarları ve darbe ile ülke yönetimine el koyanların idaresi ülke gerçeğine uygun muydu?

Cumhurbaşkanı A.N. Sezer, Başbakan B. Ecevit, Meclis Başkanı da koalisyon partilerinden birinden olduğunda bu tablo Türkiye''nin gerçeğine uygun muydu? Bu üçlünün –muhalefetin temsil anlayışına göre- temsil etmedikleri milyonlar yok muydu?

Dini bayramlarda konuşma yapan, ama yalnızca laiklikten söz eden, bir kere olsun dinden, imandan, Allah''tan söz etmeyen Cumhurbaşkanı ülke gerçeğine uygun muydu? (Eğer “laik ülkede Cumhurbaşkanı böyle şeylerden söz etmez” deniyorsa, dini bayramda niçin konuşuyordu?)

Milletin seçtiği bir milletvekili bayanı, başında örtü var diye Meclis''e kabul etmeyen, kaba kuvvetle onu dışarı çıkaran, yemin etmesini engelleyen bir iktidar, bir Meclis Türkiye gerçeğini yansıtıyor muydu?

Türk milleti adına karar veren idari yargının üst kademelerinin din özgürlüğünü kısıtlayan kararları, yüzde doksan dokuzu Müslüman olan bir ülkenin gereçeğine uygun düşüyor mu?

Oyun bozanlık etmenin anlamı yok, ya demokrat olur, hukuka boyun eğersiniz, yahut da mertçe ortaya çıkar “biz demokrasi değil, bir zümrenin egemen olduğu ve dilediği gibi ülkeyi idare ettiği bir sistem istiyoruz” dersiniz ve halktan gerekli oyu alırsanız dediğinizi de yaparsınız, aksi halde ya hayır söyler, yahut da susarsınız.

Mitingler ne diyor?
00:0011/05/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Daha önceki bir yazımda laikçi-ulsalcıların yaptıkları mitinglere katılanların sayısı konusunda abartma yapıldığını ifade etmiştim. Bu yazıda ise başka yönlerine dikkat çekeceğim.

Mitingleri yorumlayan laikçilere göre "orada millet iradesini ortaya koymuş ve şunları istemiş, şunları da istememiştir."

Peki soralım:

Bizim milletimiz iki milyon mu?

Mitinglere katılanlar 74 milyonu temsil edecek çeşitlikte mi? Yani dengeli olarak her siyasi ve ideolojik düşünce/talep orada temsil edilmiş mi?

Bu sorularn kesin cevabı, miting esnasında yapılan kamu oyu araştırması ile ortaya çıkmıştır. Buna göre mitinge katılanların yüzde sekseni, yaklaşık yüzde 65 artı 15 olmak üzere CHP ve DSP den oluşmaktadır. Bunun da manası, toplananların yüzde sekseninin, ideoloji, zihniyet ve siyasi tercih olarak Halk Partisi mensubu olduğudur. Halk Partisi''nin (çeşitli isimlerle bölünse ve ortaya çıksa da) nasıl bir Türkiye, nasıl bir cumhuriyet, demokrasi ve laiklik istediği yıllardan beri bellidir; önemli hiçbir değişiklik yoktur.

Durum ve gerçek bundan ibaret olunca her gün dinlediğimiz CHP sözcülerinin konuşmaları, temsil ve düşünce olarak neyi ifade ediyorsa, cumhuriyet adı kullanılarak yapılan mitingler de aynı şeyi ifade ediyor demektir.

Bir de korku edebiyatı var.

Halkın bir kısmı, AK Parti iktidarının güçlenmesinden korkuyormuş, bunlar Çankaya''yı da ele geçirirlerse bizim hürriyetlerimizi elimizden alırlar, ülkeyi İran''a çevirirler diye endişe ediyorlarmış.

Bu masalı bir uyduranlar var bir de okuyup/dinleyip aldananlar.

Uyduranlar kurt politikacılar ile ideoloji bağnazlarıdır. Ellerinde bulunan bütün telkin araçlarını kullanarak bu masalı anlatıyor, hem de -kendileri inanmadıkları halde- gerçekmiş gibi anlatıyorlar.

Hem Türkiye''nin ve dünyanın içinde bulunduğu şartları, hem de ülkemizde yaşayan dindar Müslümanların taleplerini gerçek tarafıyla bilmeyen, tek yönlü bilgilendirilmiş ve şartlandırılmış bulunan "aldananlar" ise masala inanıyor ve korkuyor olabilirler.

İşe yarar mı bilmem ama bir deneyeyim:

Türkiye''de yaşayan dindar Müslümanların kahir çoğunluğunun gerçek talebi, "başkalarına inanç ve hayat tarzı dayatmak değil, kendilerinin inançlarına göre yaşamalarına imkan tanınmasından ibarettir".

Bu ülkede birileri korkacak ise bunlar, laikçiler ve onların aldattığı vatandaşlar değil, dindar Müslümanlardır; çünkü onların korktukları başlarına gelmiştir: Başlarını örterek okuyamazlar, çalışamazlar, çocuklarına istedikleri yerde ve şekilde din eğitim ve öğretimi yaptıramazlar, inançlarını ve düşüncelerini açıklamada, hatta ibadetlerini yapmada sınırlara tabidirler… hasılı kendilerine belli bir dünya görüşü ve hayat tarzı dayatılmıştır.

Müslümanım diyenler arasında "haklara riayet ederek birlikte yaşama" ilkesine ters düşen sözler söyleyenler, davranışlarda bulunanlar yok mu? Elbette vardır, ama devede kulak. Bunların en hızlı ve şiddetlisinin bir iki gün içinde haklarından gelindiği de unutulmamalı. Ayrıca bunların bir kısmının özellikle -karşı tarafça- hazırlanmış olduğu gerçeği de bilinmektedir.

Bu gerçek durum karşısında tuzları kuru olanların çıkıp da korkudan, tehlikeden filan söz etmeleri traji-komik oluyor.

Yeni irtica tarifi
00:0013/05/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Danıştay Başkanı Sumru Çörtoğlu, Danıştay''ın kuruluş yıldönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada, “Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı her tür hareket irticadır” dedi.

Biz defalarca “laiklik ve irticanın tarifi yapılmalı, bu iki kelimeye farklı manaların yüklenmesi karışıklık, istikrarsızlık ve haksızlıklara sebep oluyor” diye yazdık. Hele şükür bir hukuk mensubundan irtica için bir tarif denemesi yapılmış oldu. Bu tarife katılmasak da, onu problemli, tutarsız, tarif tekniğine aykırı (efradını cami, ağyârını mani değil) bulsak da bir gelişme olarak kaydediyoruz.

Bu tarifi irdelemeye, “Atatürük ilke ve inkılapları” kavramından başlayalım.

“Atatürk ilke ve inkılapları” denince ya cumhuriyetin bütün kazanımları veya Anayasaya da girmiş bulunan inkilap kanunları kastedilir.

Biz kavramı geniş tutarak birincisini esas alalım.

Cumhuriyet, demokrasi, laiklik, milliyetçilik harf inkılabı, hukuk devrimi, Avrupa medeniyetine yöneliş, kılık kıyafet, moda vb de Batı hayat tarzının taklidi örneklerini ele alsak bunların hiçbirini -ilkenin ortaya konuşu- bakımından Atatürk''e mal etmek mümkün değildir. Daha evveline de gitmek mümkün olmakla beraber Tanzimat''tan bu yana bu ilkelerin bir kısmı Osmanlı devleti ve toplumu için bile tartışılmıştır. Sultan Mahmud fesi aldığı için “gavur padişah” diye anılmıştır. Mithat Paşa cumhuriyetten söz etmiştir. Aynı Paşa, Fransız medeni kanunun tercüme ettirmiş ve daha başka destekleyici devlet adamlarıyla beraber Osmanlı Medeni kanunu olarak kabul ettirmek için çaba göstermiştir. Celal Nuri''nin kitaplarında Latin harfleriyle ilgili tartışmalar ve teklifler vardır. Başkaları yanında özellikle Ziya Gökalp, milliyetçilik üzerinde çok düşünmüş ve yazmıştır. Demokrasi ve laiklik son Osmanlı döneminde tartışılmış ve bu sistemler Batı''da bizden önce bulunmuş ve uygulanmıştır.

Bu tarihi gerçeklik karşısında cumhuriyetin kazanımlarını ilke olarak değil, ancak uygulamanın başlatıcısı olarak Atatürk''e mal etmek doğru olur.

Atatürk, çağdaş uygarlık seviyesini aşmayı hedef gösterdiğine göre, onun uyguladığı ilkelere tarihi içerik ve şekilleriyle bağlı kalmak onun gösterdiği hedefe ters düşer. Atatürkçüyüm diyenlere yakışan, bir noktada donup kalmak, o noktayı tabulaştırmak değil, çağdaşlaşmak, hedefe doğru değişerek, gelişerek ilerlemektir.

Gelecek yazıda “Atatürk ilke ve inkılaplarını” temel alan irtica tarifini analiz edeceğim. Ama bu yazıyı bitirmeden bir örnek vermek istiyorum:

26-11-1934 tarih, 2590 sayılı kanuna göre “Hacı, Hafız, Hoca, Molla, Efendi, Bey, Beyefendi, Paşa, Hanım, Hanımefendi ve Hazretleri gibi lakap ve unvanlar kaldırılmıştır. Erkek ve kadın vatandaşlar, kanunun karşısında ve resmi belgelerde yalnız adlariyle anılırlar.”

Bu bir inkılap kanunudur. Bu lakap ve unvanlar kaldırılmış olmasına rağmen -resmi belgelerde olmasa da- halkın günlük dilinde ve hayatında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Şimdi biri diğerine “Bey, Beyefendi, Paşa…” dediğinde mürteci mi oluyor?

..Yeni irtica tarifi (2)
00:0018/05/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tarif edilmemiş irtica ve laiklikten tarif edilmiş olanları daha iyidir. Hiç olmazsa ne olduğunu bilir, ona göre tavır ve tedbir alırsınız.

Bu sebeple Danıştay başkanının irticaı tarif etmesini memnuniyetle karşılamış, bu tarifi tahlil ve tenkit etmeye başlamıştım.

Sayın başkan “Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı olan her düşünce ve davranışı irtica olarak” tanımlıyordu.

Önceki yazımda Atatürk''ün daha ziyade Batı''dan alıp benimsediği, sonra ülkede uygulamaya koyduğu siyasi, sosyal, kültürel değişikliklerin/yeniliklerin, yine Atatürk''ün gösterdiği hedefe göre değişebileceğini, gerektiğinde değişmesinin kaçınılmaz olacağını ifade etmiştim. Bugün genellikle kabul gören değişme ve yenileşme modelinin “Batı''yı taklit etmek” değil, “kendi değerlerine sadık kalarak, kendi kimlik ve benliğini kaybetmeden çağdaşlaşmak” olduğunu biliyoruz. Günümüz dünyasında paylaşılan (çağdaş) değerler vardır: Demokrasi, insan hakları, bireyin değeri, azınlıkların hakları, çoğulculuk, çevrenin korunması, sevgi, barış, şiddetin engellenmesi… bunların başlıcalarıdır. Bir de bizim asırlar içinde benliğimize işlemiş, kimliğimizi oluşturmuş, düşünce ve davranışlarımıza yön vermiş değerlerimiz var: Dinimiz (Müslümanlık) ve milli kültürümüz. Çağdaşlaşabilmek için dinimizi ve kültürümüzü terk etmemiz gerekmiyor. Çağdaşlaşabilmek için belli bir topluluğun çağdaşlaşma modelini aynen taklit etmemiz de gerekmiyor. Çerçevesi evrensel olan “insan hakları, demokrasi, özgürlük, adalet vb.” kavramların içini, her millet kendi öz değerlerinden hareket ederek yeniden üretip doldurabilir. Bunu yapabilmek için de herhangi bir beşerin düşüncesini, ilkesini, talimatını, inkılabını dondurup ebedileştirmemek gerekir. İnsanlar eşittir. Birinin düşüncesi ne kadar değerli ise diğerininki de -potansiyel olarak- o kadar değerlidir. Eski düşünceler, yenileri ile değişmeye açık olmalıdır. Eğer böyle olursa gelişerek değişmeden söz edilebilir, aksi takdirde çağın gerisine düşmüş bile olsa beşeri düşüncelerde ısrar etmiş, bunları dogma haline getirmiş oluruz ki, işte asıl irtica budur.

Ayrıca “ilke ve inkılaplara aykırı olma” kavramı da görecelidir. Yargı ve bilim adamlarının birçok konuda “aykırılık” üzerinde tartıştıklarını, kiminin aykırı dediğine kiminin uygun dediğini biliyoruz.

Benim irtica anlayışım şudur: Dinî-millî değerlerimize ters düşmeyen çağdaşlık ölçütlerine göre modası geçmiş, geride kalmış, işlerliği kalmamış düşünce ve uygulamalara saplanmak, bunlar üzerinde ısrar etmek.

.Birey laik olur mu?
00:0020/05/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İki gazeteci tartışıyorlar; biri “birey laik olmaz, devlet laik olur; bu siyaset ve hukuk biliminin alfabesidir, lütfen alfabeyi tartışmayalım” diyor, diğeri yüksek tonda ses ve heyecan ile “Elbette birey laik olur, sen nasıl böyle bir şey söyleyebilirsin, laik değilsen neden burada bu tartışmayı yönetiyorsun…” diyor.

Tartışmaların boş, sonuçsuz, hatta zararlı olmasının bir sebebi de tartışılan konunun “neden ibaret” olduğu hususunda önceden bir anlaşmanın yapılmamasıdır. Mesela “bireyin laik olup olamayacağını mı tartışıyoruz”, önce tarafların laiklikten ne anladıklarını ortaya koymamız gerekiyor. Bu yapılmayınca “birisi elma derken, diğerinin armut dediğini kastediyor” ve hedefsiz atışlar şeklinde sürüp giden tartışma abesle iştigal halini alıyor.

Birey laik olur mu?

Bu soruya cevap vermeden önce laikliğin bizde kullanılan birkaç tarifini hatırlayalım:

1. Laiklik bir devlet tavrıdır, devletin bütün inançlar ve ideolojiler karşısında eşit mesafede bulunmasıdır.

2. Laiklik din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır.

3. Devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzeninin kısmen de olsa, din kurallarına dayandırılmamasıdır.

Bu üç tarifte de dikkat çeken unsur, laikliğin devletle ilgili bir kural ve kavram olduğudur. “Dini ayıracak, din temeline dayanmayacak, dinlere eşit mesafede duracak olan” birey değil, devlettir.

Olmayacak şeyi olur saysak da “birey laik olur” desek, bakınız bundan nasıl çelişkiler doğar: Bir kimse mesela Müslüman olacak, ama dünya işlerine, dini karıştırmayacak, veya hem Müslüman olacak, hem de bütün dinlere, inançlara ve inkarlara eşit mesafede duracak, yahut da hem Müslüman olacak hem de siyasi, sosyal, ekonomik, hukuki işlerini dinden bağımsız olarak yürütecek.

Bir kimsenin bu olabilir diyebilmesi için hem bir dine inanmamış/bağlanmamış, hem de -inanmasa bile- dindarlık denen şeyin ne olduğu hakkında en küçük bir doğru bilgi ve düşünce sahibi olmamış bulunması gerekir.

Bir zamanlar Batı''da, din adamlarına (ruhban sınıfına) klerje, din adamı olmayan kişilere -ki bunların kahir çoğunluğu Hristiyandır- laik denmiştir. Ama burada laik kelimesinin manası, “dini dünya hayatına karıştırmayan insan” değil, din adamı (rahip, papaz) olmayan insan demektir.

Sözün özüne gelince:

Batı''da uygulanan demokrasilerin birçoğunda devlet laiktir, ama bireyler için böyle bir nitelik söz konusu olmaz. Bireyler bir dini seçerler veya seçmezler, seçtikleri dine göre yaşarlar, bu dinin kurallarını dünya hayatlarına da uygularlar. Farklı bir dini seçme ve ona göre yaşama hürriyeti tanımak başkadır, her dine “gerçeklik ve kurtarıcılık açısından” eşit olarak bakmak başkadır; bu ikincisinin laiklikle ilgisi yoktur.

Türkiye''de de yapılması gereken şey, insanlara inanç veya inançsızlığı seçme ve evrensel hukuk çerçevesinde buna göre yaşama hürriyeti vermek, hiçbir dini ve ideolojiyi bireylere dayatmamak, mecbur kılmamaktır. Bu yapılırsa Türkiye, çağdaş manada laik bir ülke, vatandaşları da “laik ülkenin vatandaşları” olur, ama bireyler laik olmazlar.

Kadrolaşma
00:0025/05/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geniş manada (siyasi ve ideolojik) muhalefetin iktidara yönelttiği tenkitlerden biri de kadrolaşmadır. İddiaya göre AK Parti iktidarı devletin önemli veya önemsiz kadrolarına kendi (partilerini tutan veya dindar olan) adamlarını atıyor, daha layık oldukları halde kendilerinden olmayan vatandaşları atamıyormuş.

Bu itirazın cevabını vermek elbette bana değil, iktidara düşer. Burada ele almak istediğim konu, muhalefetin tenkidine iktidar adına cevap vermek değil, gelmiş geçmiş iktidarların ve devletin özerk, bağımsız kurumlarının kadrolaşma hususundaki tutumlarıdır.

"Dinime dahleyleyen bari müselman olsa" demişlerdir; yani "dinimi, dindarlığımı tenkit eden kimsenin kendisi müslüman olsa canım yanmaz" denmek isteniyor.

Çok partili demokrasiye geçmeden önce yalnızca memurları değil, milletvekillerini bile parti tayin ediyordu ve tabii kendinden olanları seçiyorlardı.

Çok partili demokrasiye geçtikten sonra istisnasız bütün partiler, iktidara geldiklerinde kendilerinden olanları işbaşına getirmiş, az veya çok kadrolaşma yapmışlardır. Kanunlara uygun olduğu takdirde bunu engellemek de mümkün değildir; çünkü siyasetin ve ideolojinin ahlakı ve vicdanı özeldir.

Gelelim 1982 Anayasası''nın başımıza (daha doğrusu demokrasinin başına) bela ettiği, egemenlikle ilgili 6. maddenin demokrasiye aykırı yorum ve uygulamaları ile ortaya çıkmış bulunan özerk veya bağımsız kurumlar ile cumhurbaşkanına ait ölçüsüz yetkiden doğan kadrolaşmalara.

Bunların içinde en göze batanları YÖK üyeleri, başkanı, rektörler, dekanlar, öğretim üyeleri, Anayasa Mahkemesi üyeleri, yargının diğer kademelerindeki kadrolaşmadır.

Halkın, ülkeyi yönetmek üzere seçtiği Meclis ve iktidar bir yanda, bu "devletin yetkili organları" bir yanda. Birincilere güven yok; bu sebeple bazı kurumlar onların (siyasetin, siyasi iktidarın) etki ve yetki alanlarının dışına çıkarılmalı. Peki bu "dışarıya, dışta kalanlara" kim güveniyor. Bu dışta kalanlar yetkiyi kimden alıyor? Bunları kim, nasıl denetliyor? Yanlış yaptıklarında kim, nasıl engelliyor? Bu soruların makul, ikna edici, demokrasiye uygun cevapları yoktur; teoride varsa uygulamada yoktur.

"Cumhurbaşkanını –halkın seçtiği- Meclis seçiyor; şu halde yetkisini milletten alıyor" denebilir. Son on cumhurbaşkanına bakın, bunların kaçı sivildir ve Meclis bunları, çaresizlikten değil de serbest iradesiyle seçmiştir?

Son cumhurbaşkanının atama ve engellemelerine de bir bakın; bunlarda ideolojik ayrımcılık ve kadrolaşmanın en açık, tartışmasız, herkesin dilinde olan sayısız örneklerini görürsünüz.

Yargıda ve üniversitelerde ideolojik (dindarlığa karşı) bir kadrolaşma açık ve kesin olarak vardır.

Kadrolaşma iki şekilde gerçekleştirilir: 1. Belli bir ideolojiyi ve dünya görüşünü benimsemiş olanları iş başına getirme. 2. Bazı (mesela dindar; namazında niyazında, özel hayatında helal haram ayrımı yapan…) vatandaşların önemli mevkilere gelmelerini engelleme. İşte bu iki manada kadrolaşma, yetkisini milletten almayan, denetlenemez, sorumsuz "yetkili makamlar ve organlar" tarafından devamlı yapılmaktadır ve bu kadrolaşmanın sayısı ile önemi, siyasi kadrolaşmanın çok üstündedir.

Hem yapıp hem de başkalarını suçlayanlar bazen aynaya baksalar ülkemiz için hayırlı olacaktır.

Suç duyurusu: Rusya ve ABD"de irtica var
00:0027/05/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Rejimi tehlikede görüp irtica avına çıkanlara hizmet olsun diye (!) iki suç duyurusu yapmak istiyorum:

1. “Amerika''nın North Carolina eyaletinde bir mahkeme şahit ya da jüri üyelerinin yemin ederken İncil haricindeki kutsal kitaplara da el basabileceğine karar verdi.

Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği''nin (ACLU) başvurusunu değerlendiren Wake County Yüksek Mahkemesi''nden Yargıç Paul Ridgeway, mahkemelerde İncil haricindeki kutsal kitaplar üzerine de yemin edilebileceğine karar verdi. 2003 yılında görülen bir davada, davacı Seyyide Metin''in Kur''an''a el basarak yemin etmesine izin verilmemişti. Eyalet kanunlarına göre yemin eden şahitler; ''kutsal kitaplar'' üzerine el basabilecekleri gibi yalnızca ''Tanrı yardımcım olsun'' diyerek ya da hiçbir dini referans kullanmadan doğru söyleyeceklerini ikrar edebiliyordu. ACLU, 2005 yılının Aralık ayında açtığı davada, kanunun tüm kutsal kitaplar için geçerli olacak şekilde anlaşılması gerektiğini, aksi halde Hıristiyanlığı diğer dinlerden üstün tuttuğu için anayasaya aykırı olacağını savunmuştu. ABD''de 7 Kasım 2006 seçimleriyle oluşan yeni kongrede yer alan ilk Müslüman milletvekili Keith Ellison da Kur''an-ı Kerim üzerine yemin ederek görevine başlamıştı.” (Zaman, 26 Mayıs).

Mahkeme Türkiye''yedeki bazı hukukçulara göre kamusal alandır ve kamusal alanların dinden arındırılması, laikliğin olmazsa olmaz şartı. Dinden arındırmak için –yine bu hukukçulara göre- herkesi bağlayan kanun çıkarma ve uygulamada dini referans olarak almamak yetmiyor, ayrıca insanların inançlarına göre –başkalarını mecbur etmeksizin- davranmalarını da içine alıyor. Açıkçası Türkiye''de, bir müslümanın mahkemede veya mecliste Kur''an''a el basarak yemin etmesi laikliğe aykırıdır ve irticadır.

2. Her yıl 42 bin kişinin alkol yüzünden hayatını kaybettiği Rusya''da, Parlamentonun alt kanadı olan Duma, sokaklarda, parklarda ve meydanlarda alkol kullanmayı yasaklayan bir kanunu onayladı.

Mayo reklamına sınır getirmeyi ve alkolün kullanılabileceği alanları belirlemeyi/sınırlamayı “şeriat geliyor, hayat tarzımız değiştiriliyor, irtica egemen oldu” sloganlarıyla yayan, manşetlere çıkaran Türkiye''nin bazı okumuş yazmışlarına (bunlara aydın da deniyor) göre Rusya''nın yaptığı, su katılmamış bir irticadır, hayat tarzına müdahaledir.

Şimdi onlar bu yazıyı okuyunca vakit geçirmeden meşhur argümanlarını dile getirecek, “Burası Türkiye, bizim özel şartlarımız var, Rusya''da ve ABD''de şeriat tehlikesi yok, bizde var, rejim tehlikede, biz böyle bir laiklik anlayışına ve genel ahlak, genel sağlık gerekli kılsa bile “modern hayat tarzı”na müdahale edilmesine izin veremeyiz.” diyeceklerdir.

Biz de diyoruz ki, ülkemizde “insanlara din dayatacak” bir rejimin gelmesi tehlikesi yoktur, var diyenlerin ellerinde bunu ispat edecek bir delil mevcut değildir; tabii düzmece belgeler, abartılmış münferit olaylar dışında.

Bu böyle olduğu halde laikliği ve özgürlüğü bahane ederek, asılsız irtica tehlikesini yayarak “her yerde içmeye, bilmem nerelerini açarak sokaklarda gezmeye” devam edeceklerse, bunu modernlik ve laikliğin gereği sayıyorlarsa ortada bir uzlaşma noktası kalmamış demektir.

Bundan ötesi ya demokrasi, özgürlük, farklılığa tahammüldür veya gerçek manada irtica olan bir vesayet rejimine dönmektir.

Halkımızın birinci şıkkı hayata geçirmek üzere kaderine sahip çıkması hayati bir önemi haiz hale gelmiştir.

Gazetemizin armağanı (Kur"an-ı Kerim Meali)
00:001/06/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gazetemizin okuyucularına birçok kültür armağanı oldu, bunların sonuncusu, içlerinde benim de bulunduğum bir heyet tarafından hazırlanan Kur''an-ı Kerim mealidir. Bu meal hem heyet üyeleri hem de yurt içinde ve dışında yaşayan birçok müslüman tarafından defalarca okundu, birkaç baskısında tashihler yapıldı ve oldukça sahih bir meal olarak son şeklini almış oldu.

Bugün yeryüzünde, Allah tarafından vahyedildiği gibi muhafaza edilen tek kutsal kitap Kur''an-ı Kerim''dir. Bu kitap yalnızca müslümanlar için değil, ilâhî/vahye dayanan bütün dinler ve bu dinlerin müminleri için bir ilâhî lütuftur; çünkü hepsinin geldiği tek kaynak''tan; yani Allah''tan gelmiş, vahyedilmiş ve Son Peygamber ile onun ashabı tarafından ezberlenmiş, ayrıca yazı malzemesine kaydedilmiş, büyük bir titizlikle korunmuş, zamanımıza kadar eksiltme veya ilave yapılmaksızın intikal etmiştir. Bu kitap, daha önce vahyedilmiş ama zaman içinde beşer eliyle değiştirilmiş ve bir kısmı da zayi olmuş diğer kutsal kitapları (Tevrat''ı, İncil''i…) tashih etmektedir; yani onların içinde bulunan, fakat Hz. İbrahim zamanından beri kamil ve evrensel şeklini almış olan "tevhîd: Allah''ın yaratıcı, yönetici ve ibadete layık tek ilah olduğu" inancına aykırı hale gelmiş kısımlarını düzeltmekte, peygamberler aracılığı ile gelmiş kitaplara inanan bütün müminler için bir "ana kitap" vazifesini ifa etmektedir.

Bu kitap insan tabiatına (fıtratına) ve insanın yaratılış hikmetine uygun bir hayat tarzını sunmakta, iman, ibadet ve insan ilişkileri konularında hakikati ve itidali temsil etmektedir. Onu rehber edinen insanlar hem beden hem de ruh olarak kemale doğru ilerlemekte, hem dünya hem de ebedi alemde mutlu olmanın yol ve yöntemini elde etmiş olmaktadırlar.

Kur''an-ı Kerim bir "ölüler kitabı" değil, bir "diriler kitabı"dır. Onun okunacağı yer kabirler değil, müminlerin hayat alanıdır; yaşadıkları her yerdir. Evet onu okumak da bir ibadettir; ama o, yalnızca okunarak ibadet edilsin, sevap kazanılsın diye değil, içindekiler anlaşılsın, yaşansın ve böylece ibadet edilsin ve sevap kazanılsın diye gönderilmiştir.

Kur''an-ı Kerim''i anlamak için her müminin kendi dilinde yazılmış mealleri ve tefsirleri okumaya ve üzerinde düşünmeye ihtiyacı vardır. Mealler ve tefsirler işte bu ihtiyaca cevap verir.

Bana sık sık "Hangi meal ve tefsirleri okuyalım" diye soruyorlar.

Şu cevabı veriyorum:

Türkiye''de bir Diyanet İşleri Başkanlığı var ve bu kurumda bir Din İşleri Yüksek Kurulu bulunuyor. Bu kurulda yer alan birçok din alimi, Diyanet''in ve Vakfı''nın yayınlarını okuyorlar, dinin ve ilmin vazgeçilemez şartlarına aykırı olmayanları onaylıyorlar ve yayınlanmasına izin veriyorlar. Bu sebeple, meal ve tefsir okuyan müslümanlar, okuduklarını, bir de Diyanet''in yayınladığı meal ve tefsirler ile karşılaştırmalı, arada önemli bir fark varsa –kendileri din alimi olmayanlar- Diyanet''in meal ve yorumuna itimad etmelidirler.

İşte gazetemiz, son armağanı ile Müslümanlara böyle bir imkanı da bahşetmiş olmakla şayan-ı şükran bir hizmette bulunmuştur. İlgililer tebrik ve takdiri hak etmektedirler.

En büyük tehdit
00:003/06/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İsmet Berkan geçen cuma günkü yazısını şöyle bitirmiş: “Esasen eğer AKP 22 Temmuz''daki seçimi tek başına kazanamazsa veya düpedüz kaybederse de darbe tehlikesi atlatılır. O zaman nasıl bir demokrasimiz olur, bunu tartışmak mümkün ama en azından güncel darbe tehlikesi sona erer. Ama yok seçimi AKP kazanır ve yeniden tek başına iktidar olursa (bence hiçbir şart altında bugünkü çoğunluğunu koruyamaz) 23 Temmuz''dan başlayarak kasım sonuna kadar kılıçların çekildiği çok gergin günlerden geçeriz ve umarım Cumhurbaşkanı seçimine kadar da ulaşabiliriz. Ama ulaştığımızda da Türkiye''de demokrasi rüştünü ispat etmiş olur. Sandıktan Cumhurbaşkanı olarak kim çıkarsa çıksın bu böyle olur. Bu ülke tarihinde ilk kez, seçim yoluyla darbe tehlikesi bertaraf edilmiş, rejim üzerinde halen var olan asker gölgesi büyük ölçüde kalkmış olur.”

Sayın Berkan yazısının başında, mahut bildiriyi de “Gül''ü cumhurbaşkanı seçerseniz darbe yaparım” şeklinde anladığını ifade ediyor.

Eğer bu anlayış doğru ise ki, öyle görünüyor, Türkiye''de yaşayan, ülkesini ve milletini seven, selameti demokraside gören bütün vatandaşların tek bir tehlike (tehdit) üzerinde yoğunlaşmaları gerekiyor; yani ülkemizde -diğer bütün tehditlerden önemli olduğu için- tek tehdit “askerin siyasete karışması, darbe yaparak yönetimi ele alması, hala sıhhat ve kemaline erememiş bulunan demokrasimizi öldürmesidir”. Bu tehdidi örtmek, dikkatleri başka noktalara çekmek, insanları psikolojik olarak (korkutarak, ölümü gösterip sıtmaya razı ederek) darbeye hazırlamak için birçok korku ve tehdit icad edilmiş durumdadır. Bunların en önemli olan ikisi bölücü terör ile irticadır.

İrtica tehdidi konusunu defalarca yazdık; Türkiye''de dindarlaşma eğilimi ve faaliyetleri vardır, ama başkalarına İslam''ı dayatacak, mecbur edecek bir rejim peşinde koşan, bunun için örgütlenen ve faaliyet gösteren ciddi (korkulacak) bir oluşum mevcut değildir.

Bölücü terör konusuna gelince:

Terör bölücü olsun olmasın lanetlenmeli, üzerine gidilmeli ve yok edilmelidir; ama bunun da yolu demokrasiyi ortadan kaldırmak, askeri siyasete sokmak değildir; çünkü bu bela, terör kadar püsküllü bir beladır.

Bölücülü oluşumlar ve faaliyetler elbette tasvip edilemez. Ülkenin bir karış toprağına göz dikenlerin hadleri bildirilir. Ama meşru siyaset zemininde iş gören parti bölücülük istemediğini, milli birlik ve bütünlüğü de sağlayacak olan “hak talebinde” bulunduğunu iddia ediyor. Bu talepler içinden örtülü olarak bölücülüğe götürecek olanları varsa bunlar ortaya çıkarılır ve verilmez. Ezilmişlik, itilmişlik, ikinci sınıfa konmuşluk, bastırılmışlık duygularını besleyen haksızlıklar varsa bunlar da ortadan kaldırılır, gereken haklar verilir. Ve bütün bunlar demokrasi içinde olur; silah zoruyla, kırıp geçirmekle olmaz, olmuyor; olur gibi gözükse de ilk fırsatta olmadığı ortaya çıkıyor, çatlak daha da büyüyor, tamiri daha güç hale geliyor.

Şimdi yazının başına dönemlim: Muhalefetin dediği olursa demokrasi zedeleniyor, darbe olursa ülke altından kalkılamaz zararlara uğruyor, demokrasi işletilir, sandığa rıza gösterilirse hem demokrasi hem de ülke kazanıyor.

İyi niyetli muhalefetin de bu açık ve seçik sonucu gözden uzak tutmaması gerekiyor.

Tabu mu, ahlâk mı?
00:008/06/2007, Cuma
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir “sanatçı” bayan, bir erkekle evlilik dışı ilişkiye girmiş ve hamile kalmış. Bunu gizlememiş utanmamış, sıkılmamış, medyada göğsünü gere gere açıklamış. İşleri güçleri rezalet teşhiri olan bazı sözde gazeteciler hemen bu rezaletin de üstüne atlamışlar ve onlardan biri, bayana sormuş:

- Evlilik dışı bir çocuk sahibi oluyorsunuz, bu bizim toplumumuzda bir tabudur, bu tabuyu nasıl yıktınız?

- Bu benim bireysel tercihim, onun babası belli, bu kimseyi ilgilendirmez.

Bu gazetecinin ve bayanın söylediklerini ve yaptıklarını insan hak ve özgürlükleri içinde görüp “hakkıdır, bizi ilgilendirmez” mi diyeceğiz, yoksa “bütün haklar ve özgülüklerin sınırları vardır, bu da sınırı aşmaktır, böyle bir hakları yoktur, itiraz ediyor ve suç duyurusunda bulunuyoruz” mu diyeceğiz.

Bu soruya cevap verebilmek için hem bizim Anayasa''ya hem de altına imza attığımız ve bizi bağlayan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi''ne (AİHS) bakalım.

61 Anayasası''nınb 11. maddesi “ Temel hak ve hürriyetler, Anayasa''nın sözüne ve ruhuna uygun olarak, ancak kanunla sınırlanabilir. /Kanun kamu yararı, genel ahlâk, kamu düzeni sosyal adâlet ve millî güvenlik gibi sebeplerle de olsa bir hakkın ve hürriyetin özüne dokunamaz” diyordu. Yürürlükteki Anayasa''nın 13. maddesi ise “… özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa''nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasa''nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz” diyor.

Benim bu maddelerden anladığım, hakların özüne dokunulamaz; yani kısıtlama belli bir hakkı özü itibariyle ortadan kaldıramaz, ama “mesela söz hürriyetinin bazı kullanım şekil ve alanlarına” sınırlar getirebilir.

Peki bu sınırlama alanları ve sebepleri içinde ahlak ve aileyi koruma ilkeleri de var mıdır?

Eskiden Anayasa hukuku ders kitaplarında “hürriyeti sınırlayan sebepler” arasında “umumi âdâb, umumi ahlak” ilkeleri de sıkça geçerdi. Şimdilerde bu ifadeler kullanılmaz oldu; yani hürriyetin hatırını yapmak için ahlakın hatırı sayılmaz oldu.

Aileyi koruma ilkesine gelelim.

Anayasa''nın 41. maddesine göre “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. /Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.

Yazının başında naklettiğim sözler ailenin temeline dinamit koyuyor ve evlilik dışı ilişkiden çocuk peydah etmeyi (yani aile kurmadan çocuk sahibi olmayı) özendiriyor. Toplumun ayıp ve günah saydığı, yapanlara kem gözle baktığı “zina yapmayı” ve nesebi sahih olmayan (eskilerin deyişi ile piç olan) çocuk sahibi olmayı “tabuyu yıkmak” olarak değerlendiriyor.

Gelelim AİHS''ye.

Bu bağlayıcı metnin birçok yerinde, hak ve özgürlükleri sınırlayıcı unsur olarak “ahlak” ilkesine de yer verilmiştir. Mesela ifade özgürlüğü ile ilgili 10. maddenin 2. fıkrası şöyledir: “Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı biçim koşullarına, sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabilir.”

Demek oluyor ki, ahlaka ve aileyi korumaya (8. madde) aykırı olduğu ve zarar verdiği takdirde ifade özgürlüğü kısıtlanabilecektir.

Ve demek oluyor ki, Türkiye batılılaşırken, ifade özgürlüğünü, ahlak ve aileyi korumaya tercih ederek bir adım daha “ileri”yi hedeflemektedir.

Allah sonumuzu hayır eylesin!

TÜSİAD"ın "kırmızı kitabı" mı var?
00:0010/06/2007, Pazar
G: 28/08/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sürekli olarak bir “kırmızı kitap”tan (gizli anayasa, milli güvenlik siyaset belgesi) bahsedilir; kimileri var, kimileri yok derler. Devlet asıl bu kitapta yazılanlara göre yönetilirmiş ve bu kitap başbakandan başbakana intikal edermiş… Bilindiği kadarıyla bu belgede iki temel tehlikeye dikkat çekiliyormuş: İrtica ve bölücülük.

Öyle anlaşılıyor ki TÜSİAD''ın da bir kırmız kitabı var ve yıllardan beri bütün sözcüleri, bu kitapta yer aldığı anlaşılan “irtica” tehlikesinden ölçüsüz ve kışkırtıcı ifadeler kullanarak söz ediyorlar. Cuma günü yeni bayan başkanlarının Milli Eğitim Bakanlığı''nı eleştiren ifadesi de bu tutumun örneklerinden biri oldu. Başkana göre Milli Eğitim Bakanlığı''nda hakim olan zihniyet ve uygulama, “İmam Hatip Okulları dışında kalan bütün okulların ahlaksızlık yuvası olduğu” anlayış ve kabulüne dayanıyormuş.

Okumuş yazmış, o yerlere gelmiş bir insanımızın bu kadar ölçüsüz ve asılsız sözleri nasıl söyleyebildiğine şaşmak mı, yoksa oturup halimize ağlamak mı gerekiyor?

Milli Eğitim Bakanlığı''nın plan, program ve milli eğitim politikası ortada; bunların hangisinde böyle bir ifade var; bu zihniyeti hangi belge yansıtıyor?

İstatistiklere bakıldığında İmam Hatip Liselerinde uyuşturucu, içki ve sigara kullanımı, cinsel taciz ve fiiller, şiddet, öğretmenlere karşı saygısızlık ve saldırı vb. durumların, diğer okullara göre yok denecek kadar az olduğu görülüyor. Bu araştırmaların sonucunu biri söyler veya yazarsa “Diğer okullara ahlaksızlık yuvası” mı demiş olur; yoksa eğitimcilerin tedbir alması için bir bulguyu mu ortaya koymuş olur?

Evet ahlak ve asayiş bakımından İmam Hatip liselerinin durumu daha iyidir. Ben de bunu böyle biliyor, böyle kabul ediyorum; ama bunun manası diğer okulları dışlamak ve onları ahlaksızlık yuvası görmek değildir. Bütün okullar bizimdir, bütün öğrenciler bizim çocuklarımızdır, ülkemizin geleceğidir. Eğer yukarıda naklettiğim tespitler doğru ise yapılacak şey, durumu daha iyi olan İmam Hatip liselerini hedef göstererek yok etmeye çalışmak değil, orada elde edilen iyi sonuçları diğer okullara da yaymak için çabalamaktır. Ülkesini seven, gençliği korumak isteyen, geleceğinden emin olma ihtiyacı duyan her vatandaş bu amaca yönelmelidir.

Sayın başkan, insanımızın dindarlaşmasından korkmamalı ve dindarlaşma ile irticayı birbirine karıştırmamalıdır. Türkiye''de hiçbir dindar müslüman cumhuriyeti bırakıp saltanata dönmek istemez; kendi inancını ve hayat tarzını başkalarına da dayatacak ve herkesi belli bir ölçü ve şekilde zorla müslüman edecek bir rejimi istemez. Dindar müslüman sevgi ve şefkat doludur, bütün insanların iki cihanda mutlu olmaları için gayret ve dua eder.

İmam Hatiplileri, başını örtenleri, namazında niyazında olanları, haramdan sakınanları karşınıza alarak, onları dışlayarak milli birlik ve bütünlük hedefini yakalamanız mümkün değildir; sayın başkan bunu unutmayın!

Okullarda namaz odası
00:0015/06/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Şimdi durum nasıldır bilmiyorum. Ben 1966-68 arasında İstanbul Tuzla Piyade okulu, sonra Sarıkamış 28. piyade alayında askerlik yaptım. Okul''da 1034 yedek subay öğrencisi vardı, bunların 130 kadarı ilahiyat tahsili yapmış kimselerdi. İlahiyatçı olmayanlar arasında da namaz kılanlar vardı. O zaman okulda cami yoktu. Tabur komutanı (şimdi merhum oldu) Bedri Buluç''tan, namaz kılmak için bir yer istedik, üstleriyle konuştu ve bize güzel bir oda tahsisi ettiler. Hemen temizledik, sergiler getirip serdik, artık bir mescimiz vardı ve rahatça namazımızı kılabiliyorduk.

Sarıkamış''ta 17, 28 ve 30. alaylar bir arada idiler. Üçünün ortasında küçük bir mescid yapılmıştı, mescidin minaresi de vardı. Görev aksatılmadan isteyenler oraya gider, namazlarını kılarlardı.

Peki askerler arasında namaz kılan ve kılmayanlar diye bir ayrım, bir ikilik, bir gerilim, bir çatışma oldu mu?

Hayır, asla, niçin olsun ki!

Ama bakın başka bir sebeple gerilim oldu, subay gazinosunda neredeyse taraflar birbirini yumruklayacaklardı.

Sebep ne idi?

"Cumhuriyet, Milliyet, Akşam" gibi gazeteler yanında Tercüman gazetesinin de gazinoya alınıp alınmaması meselesi idi.

Alınsın diyenler ile alınmasın diyenler tartıştılar, ayağa kalktılar, araya girildi, sonra durum komutana intikal etti, komutan "Alınmasın" dedi, karşı taraf da askerce itaat etti ve mesele kapandı.

Kıssadan hisse:

İbadet bölmüyor, siyasi ve ideolojik kamplaşma bölüyor.

Defalarca yazıp söyledik:

Okullarda -yalnızca okullarda değil, inanların toplu olarak bulunup uzun süre kalmak durumunda oldukları her yerde- namaz kılmak için uygun yerler ayrılmalıdır.

Peki niçin kilise, havra, cemevi değil de namaz odası?

"Onlar değil" diyen yok ki!

İstek varsa, şartlar uygunsa elbette onlara de yer verilmelidir.

Ama bir insaf edip düşünelim:

Bu ülkede yaşayan insanların yüzde doksan dokuzu müslüman.

Alevi kardeşlerimizin dini tören yapmak için günün beş vaktinde bir mekana ihtiyaçları yok.

İhtiyaç namaz kılan ve sayıları da oldukça kabarık bulunan müslümanlara ait, talep de onlardan geliyor.

Bu talebe karşı çıkmak için siyasi, hukuki, sosyal, ahlaki, dini hiçbir engel yok; bir tane engel var: O da dar görüşlülük, tahammülsüzlük, baskıcılık, hasılı ilkellik…

Akıl için yol birdir
00:0017/06/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Eğer menfaat (çıkar), bağnazlık ve tarafgirlik akıl tutulmasına sebep olmazsa, dindar olsun olmasın her aklı başında insanın, irtica ve İslam tehlikesi propagandası karşısındaki tavır ve tutumu, bugün sütünumda müsafir edeceğim “Avrupadaki kardeşimiz”inki gibi olacaktır, olmalıdır:

Sayın Hayrettin Karaman Hoca,

Yazınızı okuyunca sizi rahatsız etmeden yapamadım, özür dilerim. Yirmi beş yıldır Batı Avrupa''da yaşayan ve pek de mütedeyyin olmayan bir Türk olarak her geçen gün şunu hayretle müşahede etmekteyim. Türkiye''de Sayın Sezer ve Danıştay, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi gibi kurumların başında olanların “irtica” ile ilgili söylemleriyle Batı Avrupa ''daki neo-fasist, ırkçı partilerin söylemleri bire bir örtüşmektedir. Fransa''da Le Pen, Belçika''da Vlaams Blok, Hollanda''da Pim Fortuyn''ın adamları, Almanya''da Republicaner partileri Müslümanlar konusunda aslında Sayın Ahmet Necdet Sezer''den farklı bir şey söylemiyorlar. Ve biz burada, Avrupalı ırkçıları eleştirirken kendi ülkemizdeki bu tür söylemlerin utancını yaşıyoruz. Aslında İslam''ı savunmak için de değil, yalnızca evrensel insan haklarını, barış ve hoşgörüyü savunmak için ırkçıları eleştirdiğimizde şu cevabı alıyoruz:

“Bak, sen Türk olarak Avrupa''da Müslümanları eleştirenlere kızıyor, onlara ırkçı-faşist diyorsun, ama senin ülkende de milyonlarca vatandaşın İslam tehlikesine karşı miting yapıyor. Türkiye''de Müslüman ana-babadan doğma bu hanımlar ve beyler İslam''a karşı bu kadar hoşgörüsüz iken, biz Hıristiyan kökenli insanlardan hoşgörü beklemeniz biraz fazla değil mi?” Haksız da değiller gerçi , ama konuya daha global bakmak gerekmez mi?

“Bu konuların Atatürk''le, Cumhuriyet''in kuruluş felsefesiyle doğrudan alâkalı konular olmadığını sanıyorum. Konu, daha güncel ve global gelişmelerle ilgili. Bütün dünyada 11 Eylül''den sonra belli çevreler tarafından pompalanan İslamofobya (İslam korkusu) yayılmak isteniyor. Açık ve net olalım; bu belli çevreler Bush yönetimindeki Evangelist yeni-muhafazakârlar akımı ve onlarla ittifak eden aşırı-milliyetçi ve maceraperest Yahudi grupçuklarıdır (dikkat edilsin, ABD ve İsrail demiyor, tüm Yahudileri de hedef almıyorum).

“Bizim CHP bürokratları ve onların sözcüleri de bu akımdan etkilenmiş olmalılar. Özünde, bu asker-sivil bürokrat yönetimi özlemcileri aslında ne Kemalizmin, ne laikliğin savunmasını yapmaktalar. Hatta onlara İslam-düşmanı veya “ateist” eleştisini yapmak da haksızlık olur. Onlar sadece ve sadece evangelist Hiristiyan köktendincileri ile Yahudi köktendincilerinin görüşlerini savunmaktalar. Bence İslamofobya ile mücadele sadece dindar Müslümanların, hatta Müslümanların görevi olmamalı, insanlar arasında barış ve dostluktan yana her dinden ve felsefeden tüm insanların evrensel bir görevi olmalı. Aksi takdirde bu Hıristiyan-Yahudi köktendinciliği dünyayı yakıp-yıkmaya niyetli görünüyor.

.Uzlaşmanın mânâsı
00:0022/06/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kurumlar kadar kavramlar da siyasete alet ediliyor; bu yüzden kırk türlü irtica, laiklik, demokrasi, hukuk devleti tarifleri ile karşılaşıyoruz. Siyasi ve ideolojik amaca uygun düşürmek için demokrasi, kimi zaman uzlaşı rejimi, kimi zaman azınlık haklarının korunduğu rejim, bazen çoğunluğun iradesinin egemen olduğu sistem, bazen de laiklik adına feda edilebilecek bir düzen… diye tarif ediliyor.

Cumhurbaşkanı seçimi, İmam Hatipler, başörtüsü, YÖK gibi konularda hep uzlaşmadan; yani iktidarın hem muhalefet ile hem de bazı devlet kurumları ile konuşup, danışıp, anlaşıp, rızalarını alıp hareket etmesinden söz ediliyor.

Peki iktidar istediği halde bu kurumlarla anlaşamazsa ne olacak?

Bunun cevabı hazır:

Elini kolunu bağlarız.

Ülke menfaatine de olsa yapacaklarını engelleriz.

Komplolar kurar, planlar yapar, ülkeyi karıştırır iktidarı alaşağı ederiz.

Orduyu darbe yaptırmaya ve yönetime el koymaya çalışırız.

Genellikle muhalefet halk tabanı olarak da meclisteki temsil oranı bakımından da azınlıkta olur. Onlarla anlaşma/uzlaşma demek onların istediğini yapmak demektir, bu da bir manada iktidarın el değiştirmesi manasına gelir. İktidar buna niçin razı olsun, iktidarı sağlayan taban buna niçin razı olsun? Buna razı olsaydı oyunu muhalefete verir, onları iktidar yapardı.

Cumhurbaşkanı seçimini örnek olarak alalım.

Mevcut anayasaya göre seçilmiş, mecliste kahir ekseriyeti teşkil etmiş bir iktidar var ve cumhurbaşkanını da kendi içinden seçmek istiyor. Ana muhalefet ideolojik sebeple buna karşı ve uzlaşmaya yanaşmıyor (Ak partiden de olabilir ama bizim istediğimiz olacak demesi de bir plandı). Meclisteki diğer partiler adaya itiraz etmiyorlar, hatta toplantıya katılacaklarını da beyan ediyorlar, ama son dakikada cayıp meclise gelmiyor, cumhurbaşkanı seçimini engelliyorlar, sonra bununla da öğünüyorlar.

Anayasa mahkemesi öyle bir hüküm veriyor ki, artık muhalefetle uzlaşmadıkça (onların dediğini yapmadıkça) cumhurbaşkanı seçme imkanı ortadan kalkıyor.

Çözüm nedir?

Muhalefet dayatma yapmadığı, makul tekliflerle geldiği, güç ve imkanını istismar etmediği sürece uzlaşma yoluna gitmek elbette tercih edilmelidir.

Bu mümkün olmuyorsa son söz iktidarın olmalı, kanuni düzenlemeler de buna göre yapılmalıdır.

Peki bu, iktidarın mutlak egemen olması ve demokrasinin ortadan kalkması sonucunu doğurmaz mı?

Belli süreler sonunda halka gidildiği ve hür seçimlerle iktidara gelindiği sürece demokrasi devam eder ve herkes buna razı olmak durumundadır

Yoga mı namaz mı?
00:0024/06/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye''de emsalinin eksik olmadığını sandığım –yurt dışında yaşayan ve neredeyse dilini bile unutmuş olan- bir doktor, medya sayesinde her yıl birkaç gün gündeme oturuyor; her gün gazetelerde okuduğumuz “sağlıklı yaşama” kurallarını, kendi buluşları gibi sunuyor, sonra bırakıp gidiyor.

Hayır, yaptıklarına itirazım yok, belki faydalı da oluyor, ama abartılacak bir tarafı da yok.

Bir yazıya konu edinmemin sebebi ise “sağlıklı yaşama kuralları arasında” yer verdiği “her sabah on dakika yoga”dır.

Yoga bizim dinimize ve kültürümüze yabancı olan, Hindistan ve Uzak Doğu kültürüne ait olup son yıllarda bir moda gibi dünyaya yayılan bir rahatlama ve stres atma aracı, bir eksersizdir; üstelik masum da değil, birçok yerde bir dinin misyonerlik aracı olarak kullanılıyor.

Yoga yapan zihninin boşaltıyor, eğer bunda muvaffak olabilirse –ki, oldukça zordur- yoga sonrasında hayata girince, olayların ve eşyanın izdihamı içinde bunalan insan ruhuna bir şey sunmuyor, bir rehberlik misyonu yok.

Buna karşı Müslümanların namazı var. Namaza duran Müslümanın ellerini kaldırması iki önemli faaliyetin sembolü: 1. Allah''tan başka her ne varsa onları arkaya atıyor, zihnini ve kalbini onlardan (mâ-sivâdan) boşaltıyor. 2. Mümin gaflete düştüğü için farkında olamadığı “her yerde hazır ve nazır olan Allah” ile beraber oluyor, gaflet gidiyor, zikir (O''nu anma, hatırlama, manevi beraberliği yaşama) şuuru geliyor. Yogada boşalma var, boşluk var; ama insan için güç, güven, huzur ve sevgi kaynağı olan Allah yok. Namazda hem mâsivadan boşalma, onun ağır yükünden kurtulma var, hem de tekrar normal dünya hayatına dönüldüğünde – muhtemelen bir sonraki namaza kadar- müminle beraber olacak, onu yalnız bırakmayacak, bunalımlarında, çaresizliklerinde, şaşırmışlıklarında O''na rehber, güven ve huzur kaynağı olacak bir şuur var.

Namazın maddi hareketleri de hem yogadan daha anlamlı, hem daha zengindir.

Namaz süresince adım adım Allah''a yakınlaşan mümin bir noktadan itibaren miracı yaşamaya başlıyor ve oturarak okuduğu “tahiyyât” bölümünde âdeta Rabbi ile söyleşiyor; selam alıp veriyor, Hz. Peygamber''e nasip olan en büyük miracın hatırlarını anıyor, namazı sayesinde kendisine de nasip olan miracın mutluluğuna ve eğitici tesirine mazhar oluyor.

Namaz hakkıyla kılındığında –ki, bunun için de namazı devamlı kılarak mükemmeli yakalamaya gayret etmekten başka çare ve yol yoktur- o, insana ahlak eğitimi verir; kişiyi kötülük, günah, çirkinlik ve suçtan alıkoyar.

Bizim imanımızda ve kültürümüzde namaz gibi bir imkan var iken, onun yerini tutması mümkün olmayan yogayı –üstelik Müslümanlara- niçin tavsiye edelim?

Bu vesile ile Peygamberimizin (s.a.), sağlıklı yaşama ile yakından ilgili bulunan bazı tavsiyelerine yer verelim:

“Acıkmadan yemeyin, acele yemeyin, midenizi doldurmayın (yaklaşık üçte birini boş bırakın; yani dört birimle doyacaksanız bunun üçünü yiyin), haram yiyecek ve içeceklerden uzak durun, imkan bulursanız gün ortasından sonra bir süre (bir saat civarında) uyuyun, yine imkan buldukça oruç tutun. Dünya hayatının geçici, amaç değil, araç olduğunu unutmayın.”

Oy kullanmak
00:0029/06/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Seçimler yaklaşınca hem belli şartlarda oy kullanmak, hem de kullanılan oyun yönü (hangi partiye oy verileceği) konuları zihinleri yormaya başlıyor.

İslam''ı, hayatın bütününü kaplayan bir din olarak görenler, böyle anlayıp böyle yorumlayanlar, laik bir rejimde -bu rejimi uygulayacak olan- bir partiye oy vermenin caiz olup olmadığını tartışıyorlar. Oy vermeyi caiz görenler de "hangi partiye" sorusunun cevabını bulmaya çalışıyorlar.

"Bu rejimi uygulayacak olan bir partiye oy verilemez; bütün partiler de bu konuda ittifak ettiklerine göre hiçbirine oy verilemez, hiçbirine oy verilmeyince de oy kullanılamaz" diyenler -ki, bunların sayıları oldukça azdır- demokrasilerde oy vermeyi, "hilafet rejimindeki bey''at" ile eş tutuyorlar. Bunlara göre nasıl bir halifeye bey''at eden onun tâbi olduğu siyasi rejimi benimsiyor ve bu rejimin uygulanmasında başkana itaat edeceğine yemin ediyorsa, laik demokrasilerde bir partiye oy verenler de o partinin uygulayacağı rejimi benimsiyor ve itaat edeceklerine söz vermiş oluyorlar. "Devlet idaresinde İslam''ı temel referans olarak almayan bir rejim İslam''a aykırı olacağından bunu benimsemek ve uygulanmasına destek vermek de caiz değildir" diyorlar.

Her seçimden önce, yukarıda özetlediğim düşünceyi dile getiren, bu şartlarda oy kullanmamayı telkin eden birkaç mektup alıyorum. Bundan yirmi beş yıl önce bu fikri savunanların sayısı biraz daha fazlaydı, şimdilerde çok azalmış görünüyor.

Bugün anlaşılan ve uygulanan biçimiyle hem demokrasi hem de laiklik hakkında bazı çekincelerim olmasına rağmen ben, oy kullanmanın yalnızca caiz değil, aynı zamanda gerekli olduğunu düşünüyorum. Ayrıca "oy kullanmak caiz değildir" diyenleri de tutarsızlık ve çelişki içinde görüyorum.

Önce tutarsızlık ve çelişkiden başlayalım:

Demokrasilerde bir partinin takdim ettiği programa bakarak ona oy vermek, rejime oy vermek manasına gelmez. Takdim edilen program halkın ve ülkenin menfaatine uygun ise, dinimize göre de korunması gereken maddi ve manevi değerlerimizi koruma hususunda mevcudun en iyisi ve en uygunu ise oy verilir; bunu manası da "verili ve değiştirilemez bir rejim çerçevesinde" olabildiğince, "faydalı olanı elde etmek ve zararlı olandan kurtulmaktır" ve bu da İslam''a aykırı değildir.

Laik demokratik rejimi benimsemiş ve uygulamakta olan bir ülkede yaşamayı, bu rejimi uygulayan devletin verdiği hizmetleri ve yükümlülükleri kabul etmek, böyle bir ülkede mülk edinmek, ticaret yapmak, iş yapmak, aile kurup çoluk çocuk sahibi olmak… bu rejimi benimsemek manasına gelmiyorsa, yukarıda açıklanan niyet ve maksatla bir partiye oy vermek de rejimi benimsemek manasına gelmez. Mevcut şartlarda emaneti (milletin maddi ve manevi değerlerini) güvenilir ellere teslim etmek manasına gelir.

Böyle bir niyet ve maksatla belli bir partiye oy veren kimse, değerleri koruma niyeti ve bu niyetle bir faaliyette bulunması sebebiyle ecir de alır; ama hem iktidarların faydalı ve zararlı icraatına maruz kalan, hem de zararı azaltma, faydayı arttırma yönünde en küçük bir katkıyı esirgeyen kimseler sorumlu olabilirler.

İkinci konu, "Hangi partiye oy vermeli?" sorusu ile ilgili idi.

Onu da inşaallah Pazar günü ele alalım.

Hangi partiye...
00:001/07/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Benim “oyunuzu filan partiye vermelisiniz” dememi kimse beklemez; ben de beklenmedik bir sözü söylemem.

Burada diyeceğim, oyumuzu kullanırken göz önünde tutmamız gereken bazı hususlardan ibarettir.

Bazı itiraz mektupları almış olsam da “zararı asgariye indirmek, faydayı azamiye çıkarmak” için oy kullanmanın gerekli olduğunda ısrar ediyorum.

Siyasette uzlaşma olamayacağı gibi koalisyon da olmamalıdır. Bir sivil toplum örgütü, önce koalisyonun aleyhinde bulunurken, muhalif olduğu partinin tek başına iktidara gelme ihtimalini görünce “koalisyon da demokrasilerde meşru ve olağandır, bazı faydaları da vardır” diyerek dümen kırmıştı. Partiler bir programla, seçim bildirisi ile oy istiyorlar. Tenkit ve tekliflerinde ısrarlı oluyor, diğer partilerinkilere ise muhalefet ediyor, onların teklif ve tenkitlerinin doğru olmadığını, ülkenin menfaatine de aykırı olduğunu söylüyorlar. Peki koalisyon olunca ne oluyor? Ortak iktidar olan partiler tenkit ve tekliflerinin bir kısmından vazgeçiyorlar; yani yanlış ve zararlı olduğunu iddia ettikleri düşünce ve icraata razı oluyorlar. Bir konuda ihtilafa düştüklerinde ya biri diğerine tabi oluyor veya ikisinin de dediği olmuyor; bu yüzden en olmayacak şeyin gerçekleştiğini de görüyoruz. Birçok acil ve faydalı düzenleme ve icraatın anlaşmazlık yüzünden rafa kaldırıldığı veya sürüncemede kaldığı da cabası.

Şu halde oy kullanırken koalisyona meydan vermemeyi hedeflemek gerekiyor.

Hesapların ve değerlendirmelerin yalnızca maddeye bağlanması insanlığa aykırıdır. Haklar, özgürlükler, dengeleri gözeten bir demokrasi, din ve düşünce özgürlüğünü, “kamusal alan, ülkenin özel durumu, irtica tehdidi” gibi uydurma, hukuk ve demokrasi dışı bahanelerle daraltma/daraltmama mutlaka göz önünde tutulmalı; oy verilecek partilerin bu konulardaki söylem, tutum ve eylemleri değerlendirilmelidir.

Parti sözcüleri konuşurken bol keseden atarlar, kitlelerin duygu, ihtiyaç ve beklentilerini kullanırlar. Oy verecek olanlar söylenenlere değil, hem kendileri hem de başkaları için -dengeli olarak- en faydalı ve mümkün olana bakmalıdırlar.

Bir mümin, aynı yılan deliğinden iki kere sokulmaz; geçmiş tecrübeler unutulmamalıdır.

Ormanı unutup bir ağaca takılan, orada çakılıp kalan, sonunda ağacı da ormanı da kaybedenler olmuştur; bunların peşine düşmek akıl kârı değildir.

Muhalefette arslan, iktidarda tavşan olanlar unutulmamalıdır.

Hakkımızda hayırlısını Allah''tan dilemek kadar, hayırlı bildiğimizin gerçekleşmesine katkıda bulunmak da vazifemizdir.

Türban çözülüyor mu?
00:006/07/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Ertuğrul Özkök 3 Temmuz 2007 tarihli yazısına "Türbanın boyun kısmı çözülüyor mu?" şeklinde bir başlık atmış. Başbakan ile yaptığı Kayseri gezisinin intibalarını anlattığı yazısında, kadınların başörtülerine dikkat ettiğini ve şunları tespit ettiğini ifade ediyor:

"Kayseri''de kadınlara dikkat ettim. Çoğunluğunun başında örtü vardı. Ama bir şey dikkatimi çekti. Örtülerin çoğu klasik türban gibi değildi. Bana sanki, başörtüsü, boyun kısmından başlayarak "yumuşuyor" gibi geldi. Ayrıca kadınların ve kızların elbiseleri gayet rahattı. Tabii eski durumu çok iyi bilmediğim için karşılaştırma yapamıyorum. O nedenle genellemeden de kaçınıyorum. Ama Kayseri''de gördüğüm başörtülü kadınların, Ankara''da milletvekillerinin eşlerinde gördüklerimden çok farklıydı. Eskiden beri savunduğum görüşüm, Kayseri''de biraz daha güçlendi. Eğer siyasiler konuyu germez ve bir süre gündemden düşürürse, türban sorunu kesinlikle gündemimizden çıkacaktır."

Sayın Özkök''ün söylediklerinden şunu anlıyorum: Türban başörtüsünden başka bir şeydir; dinin değil siyasetin icadıdır, gereğidir, sembolüdür. Türban boyunu da örtüyor, başörtüsü boyunu fazla örtmüyor. Türban bir kısım kentli kız ve kadınlar ile bakan hanımlarının başörtüsüdür ve bu örtü Anadolu''daki başörtüsünden farklıdır. Probleminin çözülmesi demek "başörtüsünün yumuşaması, sımsıkı kapanma yerine daha gevşek kapanmanın gelmesi, başörtüsü yasağının kaldırılması konusunun gündemden çıkarılması ve böylece işin çözülmüş sayılması” demektir.

Söylenenler ile benim anladıklarım konusunda -bence doğru olanı- kısaca bir daha hatırlatmakta fayda var.

Müslümanca örtünen (tesettüre riayet eden) kadın ve kızlarımıza göre türban ve başörtüsü diye iki çeşit giysi yoktur; başörtüsü genel, türban dahil birçok başı örten giysi ise özeldir; yani başörtüsünün çeşitleridir.

Başörtüsünü siyaset alanına sokanlar, inançları gereği başlarını şu veya bu şekilde örtenler değil, okullarda ve devlet dairelerinde başörtüsünü yasaklayanlardır. Siyaset ve devlet yasaklama cihetine gidince önce sivil direniş başladı, bunun ardından da siyasetin zıt kutupları meseleyi farklı bakış açılarından programlarına aldılar.

Başörtüsü konusunun siyasiler tarafından en az ele alındığı dönem son iktidar dönemi olmuştur. Danıştaydan Anayasa Mahkemesi ve AİHM''ye kadar bir dizi yasaklayıcı karşısında çaresiz kalan iktidar ve başörtüsü mağdurları uzun bir süreden beri susmuş gibidirler. Ama şunu iyi bilmek gerekir ki, bin yıl sussalar, hiçbir mağdur, hiçbir siyasetçi başörtüsü kelimesini telaffuz etmese bile bu dava ortadan kalkmaz, unutulmaz; içe atılan duygular olumsuzluğa doğru yol alır, mağdurluk psikolojisi, mağdur edenlere karşı nefrete dönüşür. Uygulama da son bulmaz, İslam dini insanların hayatına girdiği günden beri çeşitli devirlerde farklı kavimler (kültür gurupları) tesettüre riayet etmişler ve kadınlar, çeşitli giysilerle başlarını ve vücutlarını örtmüşlerdir. Kur''an, hadisler ve örtünmenin farz olduğunu ortaya koyan yorumlar var oldukça örtünme de var olacaktır.

Çözüm, meseleyi unutmak ve unutturmak değildir (çünkü bu mümkün olmaz), çözüm yasağı kaldırmaktır, laikliği buna uygun bir şekilde anlamak ve yorumlamaktır.

Yangın çıkmasın diye dünyadan ateşi kaldırmak olmaz, hem ateş olacak, hem de yangın çıkmasın diye gerekli tedbirler alınacaktır. Bu benzetmede din -insanların muhtaç olduğu- ateştir, insanlara din dayatmak yangındır, herkesin -hiçbir haktan mahrum olmaksızın ve başkalarının da haklarına zarar vermeden- inandığı gibi yaşamasına imkân sağlamak ise çözümdür.

Mustafa Asım Köksal"ın eskimez eseri
00:008/07/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslâm''ı doğru anlamak ve Allah''ın muradına uygun olarak yaşamak için, Kur''an''da “güzel örnek” olarak vasıflandırılan Son Peygamber- (s.a.)''in örnekliği olmazsa olmaz bir şarttır. Örnek almanın şartı da örneğin bütün yönleriyle bilinmesi ve tanınmasıdır.

Sahabe dediğimiz, Hz. Peygamber''in devrinde mümin olarak yaşamış ve O''nu görmüş, O''ndan istifade etmiş bulunan bahtiyar insanların, örnek almanın şartı olan bilgiye kavuşmak için kitap okuma ihtiyaçları yoktu; örnek yanlarında, hayatlarının hemen her safhasında içlerinde idi. Bizim gibi daha sonra dünyaya gelenlerin ise yegane bilgi kaynağımız, başta Kur''an-ı Kerim olmak üzere kitaplardır.

Hz. Peygamber''in hayatını anlatan kitaplara “sîret” deniyor. Sîret kitaplarından başka bir de hadis kitapları var; bu ikinciler de O''nun sözlerini ve davranışlarını bizlere naklediyorlar.

Peygamberimiz''in hayatını anlatan sayısız kitap var. Her mümin, yılda bir kere olsun, değişik kitaplardan O''nun hayatını okumalıdır. Bu yazıda tanıtacağım kitap ise, uzun yıllar Diyanet''in çeşitli kademelerinde hizmet verdikten sonra Peygamberimiz''in hayatını yazmak için emekli olan ve yıllarca çalışarak amacını gerçekleştiren merhum Mustafa Asım Köksal''ın “Peygamberler Peygamberi Hazreti Muhammed Aleyhisselam ve İslamiyet” isimli eseridir. Merhum, yalnızca Peygamberimiz''in değil İslâm''ın da tarihi mahiyetinde olan bu çalışması hakkında şunları söylüyor:

“Hayatımızın en mes''ud, en mutlu devri; her türlü güçlük ve ağırlığına rağmen bu kitabı yazmakla geçirdiğimiz devir olmuştur. Çünkü başından sonuna kadar bütün bir devri, olanca çileleri ve mutluluklarıyla sevgili Peygamberimiz Aleyhisselam ve ashabının yanında yaşamış gibi idik. Kitabımızı okuyanların da bu kanaate varacaklarını sanıyoruz. Peygamberimiz Aleyhisselam''ın hayatını okumak ve öğrenmekte, erkek kadın her Müslüman için, hatta herkes için temiz, ibretli, mutlu bir hayatı örnek edinip kendilerini kötü örneklerin etkilerinden kurtarmak, başka bir deyişle İslâmiyeti öğrenmek, yaşamak, dünya ve ahiret mutluluğunu kazanmak vardır.”

Kitap daha önce de bir kaç kere basılmıştı. Bana ulaşan son baskı, Mayıs 2007''de Işık Yayınları''ndan çıkmış. Bu baskı dört kalın ciltten oluşmaktadır.

Dili sade, kaynakları sağlam, tertibi güzel bir eser.

Her Müslüman''ın kütüphanesinde bulunmalı, en az bir kere baştan sona okunmalı, sonra da gerektikçe başvurulmalıdır.

Bu arada, bir başka önemli kaynak olarak, merhum Muhammed Hamidullah''ın “İslâm Peygamberi” isimli çok değerli eserini de unutmayalım.

Siyasetçiye nasihat
00:0013/07/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Akıl, vicdan, ahlâk, imân, san''at duygusu ve dil canlılar içinde yalnızca insanda bulunmakta, bir manada insan, bu özellikleriyle insan olmaktadır. Ahlâk hem fert olarak insanı kemâle erdirmekte, hem de cemiyet içinde düzeni, adaleti, dayanışmayı, paylaşmayı sağlamakta, böylece insanlık âlemi mutluluğu artırma, mutsuzluğu azaltma imkânını elde etmektedir.

Yıllardan beri birçok Doğulu ve Batılı ilim ve fikir adamı bir tabiat ve insanlık krizinden söz ediyorlar. Bu krizin sebepleri irdelendiği zaman belirleyici olarak karşımıza ahlâk bunalımı/eksikliği çıkıyor. Vahşi kapitalizmin, emeğin hakkını kurtarayım derken insanın hakkını zayi eden komünizmin, toplumun temeli olan aileyi tahrip eden cinsel özgürlüğün; merhameti, şefkati, paylaşmayı ortadan kaldıran egoizmin... temelinde hep ahlâk meselesi vardır. Kazanmak, büyümek, egemen olmak için her vasıtayı mübah sayan (amaç, aracı meşru kılar diyen) felsefenin ahlâkı yoktur.

Son seçim kampanyalarında parti sözcülerini dinledikçe, yukarıda yazdıklarımı bir daha hatırladım.

Yaşını başını almış, yüksek tahsil yapmış, insan olsun diye yaratılmış siyasetçiler (tabiî bazıları) birbirini tenkit ederken (daha doğrusu birbirine küfrederken, tahkir ederken, iftira ederken) ahlâk kayıtlarından sıyrılıyorlar.

Halka, yapamayacaklarını bildikleri, inanmadıkları şeyleri söylerken, bol keseden vaatlerde bulunurken ahlâk ile (var idiyse) ilgilerini koparıyorlar.

İftira, itham, hakaret, yalan ahlâka aykırı olduğu gibi, mübalağa, abartı, aldatma, insanları aptal yerine koyma da da ahlâk tanımazlıktır.

Halkın ve özellikle de çocukların ve gençlerin örnek almak durumunda olduğu insanlar arasında ana-babalar, öğretmenler, aile büyükleri yanında sanatçılar ve siyasetçiler de vardır. Medya sanatçıların rezilliklerini, siyasetçilerin de ahlâka aykırı davranışlarını gözler önüne serdikçe kötü olan tabiîleşiyor, “hayatın gerçeği” oluyor, doğru değerlendirme ve iyiyi kötüden ayırarak güzeli seçme imkânsız hâle gelmese bile zorlaşıyor.

Meydanları dolduran kalabalıkların havaya girerek ortaya koydukları tezahürat siyasetçileri yoldan çıkarmamalı. Köpük söner, sel gider, kum kalır. Bir şâir:

“Ben muhibb-i lâ yezâlem lû uhibbu''l-âfilîn”

Yani:

“Ben gelip geçici olmayanın sevdalısıyım, batıp gidenleri sevmem” diyor.

Ahiretten önce dünyada, yalancıların mumu söner, kalpak düşer kel görünür; haysiyetli insanların utanacak duruma düşmekten titizlikle sakınmaları gerekir.

İnananlara göre bunun bir de ahireti var ki, orada ne bir şey gizlenebilir, ne de medya, rüşvet, torpil gibi mekanizmalar işler!

“İnsan ahlâktan ibarettir” dense fazla abartı yapılmış sayılmaz ve ahlâk başta siyasetçiler olmak üzere herkese lâzımdır.

Bu sese kulak verelim!
00:0015/07/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yoğun talep üzerine haftada iki yerine üç yazı yazmaya karar verdim. Perşembe, Cuma ve Pazar günleri çıkacak olan yazılarımın Cuma gününe ait olanı özellikle “dinî sorulara cevap” olacak.

Bugün ve önümüzdeki Perşembe, İmam-Hatip Mezunları ve Mensupları Derneği (ÖNDER) tarafından e-mail adresime gönderilen ve yıllardır dile getirdiğimiz önemli taleplerimizi özet halinde ihtiva eden bir metni, kendilerine katılarak sizlerle paylaşmak istiyorum:

Genel seçimler münasebetiyle hazırlanan ve İmam Hatip camiasının taleplerini içeren bu metin; 22 Temmuz 2007 seçimleriyle seçilecek milletvekillerine, öncelikle Milli Eğitim Bakanı''na olmak üzere kurulacak hükümetin üyelerine, ana muhalefet liderine ve tüm siyasi parti başkanlarına, kurulacak hükümetin Başbakanı''na, yeni dönemde görev yapacak TBMM Başkanı''na, Türkiye Cumhuriyeti''nin yeni Cumhurbaşkanı''na…

Siyasi süreçlere ve hukuki düzenlemelere etki edecek veya bu alanlarda karar sahibi durumunda olan; Anayasa Mahkemesi Başkanı''na, Genelkurmay Başkanı''na ve Milli Güvenlik Kurulu üyelerine, YÖK Başkanı''na ve yönetim kurulu üyelerine…

Kamuoyunun oluşmasında, sosyal barışın sağlanmasında ve özgürlüklerin yaygınlaşmasında sorumluluk sahibi olan; basın mensuplarına, aydınlara, eğitim camiasına, sendikalara, vakıflara, derneklere, bürokrasinin her kademesindeki yöneticilere ve mensubu olmakla şeref duyduğumuz; sevgili milletimize yöneliktir:

1- Eğitim sistemimizi alt üst eden, eğitim haklarına aykırı bir şekilde uygulanan farklı katsayının acilen kaldırılmasını, ayrıca İHL mezunlarının bazı yükseköğretim programlarına girişlerinin engellenmesine dair çağdışı uygulamalara son verilmesini,

2- Temel insan haklarına aykırı bir şekilde uygulanan ve sosyal barışımızı zedeleyen kılık kıyafet yasağının tüm kamuda ve eğitim kurumlarında bir an önce sona erdirilmesini,

3- Eğitim seviyemizin ve insan kaynağı verimliliğinin yükselmesi için zorunlu eğitim süresinin arttırılması ve okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılmasını, ancak ilköğretim 4. veya 5. sınıftan sonra yetenekler, iş alanları ve eğilimler gözönüne alınarak tercihli eğitime geçilmesini, böylece öğrencinin istediği üst okula devam edebilmesi hakkının verilmesini, bunun yanında örgün eğitim dışındaki alternatif eğitim seçeneklerinin artırılmasını,

4- Din eğitimi ve Kur''an eğitiminde tüm yasaklayıcı kararlara son verilmesini; yetişkinlerin ve çocukların doğru din eğitimi ve Kur''an eğitimi alabilmesi için düzenlemelerin yapılmasını,

5- Halkımızın bağışları ve çabalarıyla yapılmış ancak bugün amacı dışında kullanılan İHL binalarının yapılış gayesine uygun olarak tekrar eğitimin hizmetine verilmesini ve ihtiyaç olan yerlerde yeni İHL''lerin açılmasını,

6- Ordudaki din subaylığının gelişmiş tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi aktif hale getirilmesini ve bu çerçevede İHL mezunlarının Harp Okulları''nda okuyabilme imkanının sağlanmasını,

7- Hastanelerde din hizmetlerinin gelişmiş ülkelerde olduğu gibi sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasını,

8- Din hizmetlerinin görülmesinde ve dini düşüncenin oluşmasında ciddi işlevlere sahip bulunan İlahiyat Fakülteleri''nin düşürülen kontenjanlarının talepler doğrultusunda arttırılmasını ve kapatılan İlahiyat Fakülteleri''nin açılmasını,

(Devamı perşembe gününde)

Bu sese kulak verelim! (2)
00:0020/07/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İmam-Hatip dostlarının bu metindeki taleplere sahip çıkmaları, siyasilerle görüşerek gerçekleştirme sözü almaları ve sonra da olup bitenleri takip etmeleri dileğimle, daha önce ilk bölümünü sizlerle paylaştığım ÖNDER bildirisinin şimdi de devamını sunuyorum:

9 - Din hizmetleri sahasında görev yapacak İHL veya İlahiyat mezunlarına, görev öncesi MEB ve DİB tarafından destekleyici eğitimler verilerek din hizmetlerinde keyfiyetin ve memnuniyetin arttırılmasını ve din görevlilerinin özlük haklarında iyileştirmelerin yapılmasını,

10 - YÖK''ün haksız ve bilimsel olmayan gerekçeler ile denkliklerini iptal ettiği, değişik ülkelerdeki üniversitelerden mezun olmuş binlerce insanımızın diploma denkliklerinin verilmesini ve haklarının iade edilmesini,

11- İlköğretim ve liselerde Din Kültürü derslerinin, İslam Dini ağırlıklı olmak üzere tüm dinleri, mezhepleri ve yorumlarını kapsayacak şekilde düzenlenmesini, bunun yanında İslam Dini ile ilgili diğer derslere seçmeli ders olarak müfredatta yer verilmesini,

12- Milletimizin sahip olduğu örf, adet, gelenek, duygu, ahlak, adabın daha ilk yaşlarda davranış olarak kazanılabilmesi için tüm dünyada olduğu gibi okul öncesi eğitimde değerler eğitimine önem verilmesini,

13- Gençlerimizi kuşatan şiddet ve uyuşturucu gibi sorunları, sadece polisiye tedbirlerle önleme çabası yerine konuya aile, din, sevgi ve eğitim açısından yaklaşarak acil çözümlerin bulunmasını,

14- İmam Hatip Liselerinin ve dini konuların polemik malzemesi haline getirilmemesi, bu konuların toplumdaki sevgiyi, barışı, paylaşmayı ve güveni azaltıcı unsurlar haline dönüştürecek şekilde tartışılmaması, aksine birliğimizi sağlayıcı dinamikler olarak korunması hususunda herkesin hassas davranmasını istiyoruz.

Biz, ÖNDER ve İmam Hatip camiası olarak daha güzel bir ülke, daha verimli bir eğitim ve adil bir sınav sistemi için üzerimize düşeni yapıyoruz.

Başlangıçta tek tek saydığımız kurum ve kişilerden de, sorunların çözümü noktasında her zamankinden daha çok gayret ve kararlılık bekliyoruz.

İmam Hatipler; Anayasa, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Milli Eğitimin temel kanunları ile tanımlanmış, mesleğe ve yüksek öğretime öğrenci yetiştiren okullardır. Bu okullar, bugün fazlasıyla muhtaç olduğumuz devlet – millet kaynaşmasının bir meyvesidir. Çünkü İmam Hatip Liselerinin kurulmasında, çoğalmasında ve varlık mücadelesinde asıl unsur milletimizdir. Bu okulların %93''ünü halkımız kendi bağışları, alın teri ve imecesi ile yapmış, eğitimin hizmetine vermiştir.

Bizim çabamız, takibimiz ve hatırlatmalarımız; sıkıntılar giderilinceye, haksızlıklar önleninceye ve engeller kaldırılıncaya kadar devam edecektir.

Öğrencilerimize, mezunlarımıza, velilerimize, öğretmenlerimize, milletimize sevgilerimizi ve saygılarımızı sunuyoruz.

Siyasetçilerin imtihanı
00:0022/07/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Siz bu yazıyı okurken oy verme işlemi devam ediyor -veya bitmiş- olacak. Dilerim Mevlâ''dan, milletimiz, ülkemiz, İslam âlemi ve diğerleri için en hayırlısı ne ise o olsun!

Siyasetçi olsun olmasın çeşitli zaaflarla illetli olan insan, “en hayırlısı”nı belirlerken az çok nalıncı keseri gibi kendine doğru yontmaktan kurtulamaz. Hasbî olarak (kendinden önce ülkesinin ve milletinin menfaatini düşünerek) siyasete giren, siyasi vazifesini yapan insanların sayısının oldukça az bulunduğunu düşünüyorum. Bir de aşırıya kaçanlar, gözünü taassubun kör ettiği, kalbini ve vicdanını tarafgirliğin sağır hale getirdiği takım var. Bir taksi şoförü anlatmıştı. Taksisine binen bir emekli ile Cumhurbaşkanlığı seçimini konuşmuşlar. O günlerde sayın Gül''ün adaylığında turlar yapılıyormuş. Muhalefet onu seçtirmemek için çeşitli oyunlara girmekte, bundan da ülkemiz zarar görmekte olduğundan şoför, “Böyle yapmasalar, bu davranışın zararı faydasından büyük” demiş. Muhatabı ise “O seçilmesin de isterse memleket batsın, umurumda değil” deyivermiş.

Seçim konuşmalarında liderleri ve milletvekili adaylarını dinledik. Bana köre kahir ekseriyeti ahlak imtihanında başarılı olamadılar. Yalan, iftira, karalama, belden aşağıya vurma, abartma… havada uçuştu, toz dumana karıştı. Milletin yöneticisi ve temsilcisi olma payesini -haklı olarak- önemseyen halk hayal kırıklığı yaşadı. Bunlar mı -kazanırlarsa- bizi yönetecek, temsil edecek diye kara kara düşündüğümüz oldu.

Hem evrensel değerlere hem de İslam ahlakına göre ticari reklam olsun, siyasi propaganda olsun ahlak kurallarının dışına çıkamaz, çıkmamalıdır. Biri daha çok satmak ve kazanmak, diğeri de mutlaka seçilmek ve iktidarın nimetlerinden yararlanmak için ahlak kurallarının dışına çıkarsa o siyasetten de, o ticaretten de hayır gelmez; zaten de gelmiyor. Halkımız tüketim çılgını oldu, “mevcutla yetinme, aza kanaat etme, elindekinin kıymetini bilme, ayağını yorganına görme uzatma” gibi kavram ve kurallar baş aşağı, “köşe dönme, nasıl olursa olsun kazanma, rakibini bir şekilde bitirme, kazanmak için neyi gerekiyorsa istismar etme…” makbul sayılır, başarı hanesine kaydedilir oldu. Bütün bunların sosyal hayatımıza yansıması ise “güvensizlik, huzursuzluk, şiddet, kapkaççılık, hırsızlık, gasp, nefret, servet düşmanlığı ve yabancılaşma” şeklinde oluyor.

23 Temmuz''da hangi gurup iktidara gelirse gelsin artık şu kötü alışkanlıklarımızı ve ahlak dışı davranışlarımızı terk edelim. “Önce ülkemiz ve milletmiz, sonra ben ve biz” diyelim. Milli meselelerde mutlaka el ve işbirliği yapalım. Çözüm konusunda farklı ictihadlara sahip isek görüşümüzü açıklayalım, ama karşı tarafı yıkmak için oyun (demokrasi) kurallarının dışına çıkmayalım, sabredip bir sonraki seçimi bekleyelim. Halk kimin haklı ve başarılı, kimin başarısız olduğuna yine sandık başında hüküm ve karar verecektir.

İrademizi asker olsun sivil olsun -demokrasi dışı- bir zümrenin eline teslim edersek artık geri almak ve eğri gideni düzeltmek gücümüzü/imkanımızı kaybederiz; ağaların keyfine tabi oluruz, paşa keyifleri ne zaman istese -daha doğrusu hoşafın yağı tükenince- irademizi iade ederler ama yıkılanı, bozulanı düzletmek yıllarımızı alır ve nice canlar, mallar heba olup gider.

En kötü demokrasi en iyi antidemokratik yönetimden evladır; çünkü birincisinde yanlıştan dönmek halkın elindedir; ikincisinde ise yanlış yapanlara dur diyecek bir başka merci yoktur.

Geçmişten ibret almayanların geleceği olmaz.

Sonuç
00:0026/07/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Aman koalisyon olmasın, çatal kazık yere geçmez, koalisyonun zararı faydasından çoktur, verelim reyimizi, programı ve kadrosunu uygun bulduğumuz bir partiye, başarılı olamazsa bir sonraki seçimde değiştiririz…” demiştim, çok şükür koalisyon olmadı, daha önce denenen ve halkın yarısına göre başarılı bulunan bir parti iktidara geldi, millete ve memlekete hayırlı olması için dua edelim.

“İnanmadıkları ve/veya bilmedikleri halde konuşan, bol keseden vaatlerde bulunan konuşmacıların partilerinden uzak durulması gerekir demiştim”, öyle de oldu.

“İftira ve hakaret eden, tenkitlerinde insafsız davranan, yalnızca karayı gören -onu da olduğundan daha kara ve daha büyük gösteren- milli değerleri istismar eden sözcülerle karşımıza çıkan partilere oy vermeyelim” demiştim, oy alamadılar.

Sonuç “doğru, uygun ve hayırlı” olacağını umduğumuz bir şekilde gerçekleşti. Şimdi oy verenlere düşen vazife bir yandan kendilerine yetki verdikleri vekillerine ve hükümetlerine sahip çıkmak, diğer yandan onları adım adım takip ederek vaatlerini gerçekleştirmeleri, yanlış yapmamaları, yanıldıkları takdirde hatada ısrar etmemeleri için elden geleni yapmaktır. Vaktiyle bir yazıma “oyu vermek, koyuvermek” başlığını koymuştum; maksadım da şu idi: Demokrasilerde oy vermenin bir sorumluluğu da vardır, oy verdiklerinizi kendi hallerine bırakmak (koyuvermek) olmaz. Antidemokratik güçlerin engellemelerine karşı da, iktidarın hatalarına karşı da uyanık ve tedbirli olmak gerekir.

Sayısız değerlendirme dinledim. Bunların dün (Salı) akşam yapılan birinde üç önemli konu, ülkemizin değerli bilim ve düşünce adamları tarafından tartışıldı: 1. İktidar merkezin neresinde, 2. İktidarın baş aktörleri gerçekten gömlek değiştirdi, Milli Görüş düşünce ve inancını terk ettiler mi? 3. Parlamento dışı (antidemokratik) güçler ne yapacaklar, ne olacaklar?

Ben de bu üç konuya ait tespit ve düşüncelerimi bugün ve pazar günü çıkacak yazılarımda açıklamaya çalışacağım:

Tartışmacılar sağı da üçe ayırdılar: Sağın iki tarafında bulunan aşırı sağ ve orta sağ. İktidarı orta sağ içine koydular. Bunun benim anladığım (tartışma içinde dile de getirilen) manası şudur: İktidar radikal İslamcı ve faşist değil, ama siyasi ve ideolojik olarak yine de sağda duruyor. Maamafih içlerine sağdan ve soldan bazı şahısları da aldılar, farklı temayülleri çatısı altında toplaması bakımından Özal''ın ANAP''nı hatıra getiriyor.

Peki bunun böyle olduğuna (iktidarın baş aktörlerinin gömlek değiştirdiklerine) karşı taraf inanıyor mu?

Bu sorunun cevabını kesin ve net bir şekilde veremediler. Çünkü bunları radikal İslamcılık''la suçlayan tarafın bunda samimi olup olmadığı ayrıca çözülmesi gereken bir problem olarak ortada duruyor. Yani devamlı gündemde tutulan “tehdit ve korku” gerçekte iktidarın bu niteliğe sahip olduğundan mı, yoksa başka bir maksattan mı kaynaklanıyor?

Hem bu sorular hem de diğer iki konular ile ilgilenmeye pazar günü devam edelim.

Cuma Yazıları
00:0027/07/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Talep üzerine haftalık iki yazıyı üçe çıkaracağımızı daha önce açıklamıştık. Bu üç yazıdan ikisi (Perşembe ve Pazar yazıları) eskiden beri yazılanlar gibi olacak. Cuma yazısını ise özellikle dini konulara ayıracağım.

Aslında bir Müslüman''a göre hiçbir konu din sınırının dışında olmaz. "Din işleri, dünya işleri" şeklinde bir ayrımdan söz edilir, ama bu ayrım, laik sistemlerdekine benzemez. Onlarda din, en azından teorik olarak yalnızca bireyin hayatı içinde olur ve dünya (bu arada devlet) işlerine karışmaz, müdahale etmez, onları etkilemez. İslam''da ise din, dünya (devlet, siyaset, sosyal hayat…) işlerine de karışır, bu alanlarla ilgili bağlayıcı veya tavsiye şeklinde açıklamalar yapar, kurallara esas teşkil edecek sözlere (naslara, metinlere) ve uygulamalara yer verir. Evet insan hayatında bir serbest (mubah) alan vardır, ama bunu belirleme, sınırını çizme, mubah olduğunu açıklama yetkisi de beşere (insanlara) değil, dine (Allah''a) aittir.

Kurallar böyle olmakla beraber günlük dilde "dini olan ve olmayan", "dine ait, dünyaya ait" gibi ayrımlara yer verilir.

Bizim Cuma günleri yazacağımız yazıların "dini olması"ndan maksadımız, Müslümanların günlük hayatlarında karşılaştıkları dini meselelerdir (neyi nasıl yapacaklarına, darlıkları nasıl aşacaklarına, harama girmeden başarılı bir dünya hayatını nasıl yaşayacaklarına dair sorulardır).

Gazetede bulunan mail adresime daha önce de sorular geliyordu ve bunların önemli bir kısmını, soru sahibine hitaben cevaplandırıyordum. Bundan sonra Cuma günleri bu köşede cevap vereceğim.

Gizli kalması, başkalarına açıklanmaması gereken konulara yine özel cevaplar vereceğim veya soru sahibinin ismini açıklamadan cevap yazacağım.

Herhangi bir cami imamına veya ilmihale (din bilgisi kitabına) başvurarak öğrenilmesi mümkün olan dini bilgileri köşemde vermeyebilirim. Okuyucularımın tembellik etmeyip kitap okumalarını da istiyorum.

Aynı soruya farklı kişiler tarafından farklı cevapların verildiğinden şikayet ediliyor.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, cevap verenin ehliyetidir. Dini konularda konuşan, yazan kimseler, bu işleri bilenler tarafından "ehil" bulunuyorsa onların açıklamalarına itibar edilir. Bunlar da farklı cevaplar veriyorlarsa "usul ve anlayış" farkından kaynaklanmış olur ve bu takdirde soru sahibi kafasına ve kalbine yatanı alır, uygular, sorumluluktan kurtulur.

Bana zaman zaman şu cümleyi ihtiva eden mektuplar geliyor: "Sen şu konuda şöyle bir fetva verdin, bunun sorumluğundan korkmuyor musun?"

Elbette sorumluluktan korkuyor ve bunun için elimden gelen gayret ve titizliği gösteriyorum. Ama bir konuda bir sonuca, bir kanaate varmış isem onu açıklamam gerekir. Soruyu cevapsız bırakmak da, halktan korkarak doğru bildiğimi değil de birilerinin hoşlanacağı cevapları yazmak da caiz değildir; asıl bunun sorumluluğundan korkmak gerekir.

Sonuç (2)
00:0029/07/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ak Parti mensuplarının önde gelenleri (partinin kurucuları ve yöneticileri), siyasi ve ideolojik yelpazenin neresinde duruyorlar?

Bu soruya “orta sağ, ılımlı İslamcı, muhafazakâr demokrat” gibi cevaplar veriliyor; ancak bu kavramların da içi açılmayınca, tarifleri yapılmayınca soru yine açık cevabını bulamıyor.

Günümüzde sağ, sol, merkez gibi kavramlar da oldukça değişikliğe uğradı, gruplar arasında geçişler, tanımlarda mübhemlikler oluştu.

Bana göre Ak Parti yöneticilerini bu “isimli çerçeveler”in içine koymak yerine inanç ve düşünceleri ile mevcut şartlarda benimsedikleri siyasi hedef ve programı madde madde ortaya koymak daha uygundur. Bunu diğer guruplar için de yapmak gerekir.

Bana göre onların genel dokusu şu unsurlardan oluşuyor.

1.Samimi olarak inanmış Müslümanlardır.

2.Şahsi ve ailevi hayatları ile -mümkün olduğu ölçülerde- sosyal hayatlarında ve ilişkilerinde İslam kurallarına riayet ederler.

3.İslam anlayışları klasik ile modern arasında bir yerlerdedir.

4.Yetmişli yıllardan itibaren ivme kazanan ve bir süre gündemde kalan “ülkeyi bütünüyle İslamlaştırma, İslam''ı hayatın bütününe hakim kılma” söylem ve hedefi, çeşitli sebepler yanında dünyanın ve ülkenin şartları buna müsait olmadığı için geri plana atılmıştır.

5.Mevcut şartlarda mümkün olanın en iyisi, ülkenin birlik ve bütünlüğünü ciddi olarak tehlikeye düşürmedikçe hak ve hürriyetlerin en geniş biçimde bulunduğu ve uygulandığı demokrasidir. Bunu gerçekleştirmek için iç ve dış engellere karşı mücadele etmek gerekir.

6.Yasama ve yürütmede belli bir inancı ve hayat tarzını herkese mecbur edecek düzenlemeler ve uygulamalar yapmak laikliğe (insan haklarına) aykırıdır, ama herkesin inandığı gibi yaşamasını sağlayacak düzenlemeler de uygulamalar da laikliğe aykırı olmadığı gibi onun ve demokrasinin gereğidir.

7.Egemenlik kayıtsız şartsız milletin olmalı, devlet yönetiminde hayale yer verilmemeli, olmayacak işlerin peşine düşülmemeli, pirinç peşinde koşarken bulguru da kaybetmemelidir.

Ak Parti yöneticileri ile bu hususları görüşmüş, sorarak onlardan öğrenmiş değilim, ama yıllardır onları tanıyorum ve takip ediyorum; yukarıda, bu tanıyış ve bilişten çıkardıklarımı yazdım.

Bana göre (söyledikleri ve yaptıkları esas alındığında) Ak Parti önde gelenlerinin şu anda üzerlerinde taşıdıkları gömlek budur. Herkesin dilediği gömleği dilediği kişilere giydirme hakkının olmadığını düşünüyorum. Ayrıca, aksi sabit olmadıkça kişilerin beyanı (açıklamaları) esas alınır ve hüküm buna göre verilir.

Ak Parti lideri bir dönem Türkiye''nin en büyük şehrinin belediye başkanlığını yaptı. Beş yıla yakın da Başbakan oldu. Onun yakınları da çeşitli şekillerde denendi. Ne oldukları, ne yapmak istedikleri, “yaptıkları ile yapacağız dedikleri”nden belli oldu. Bunun ötesinde veya berisinde, vehim, vesvese veya menfaatin/istismarın ürettiği korkuluklar aramak, mağribi olup mal bulmak hem doğru değil, hem de işe yaramıyor.

Korku üretenlerin ve tehdit değneğine sarılanların asıl maksatlarını gelecek yazıda bulmaya çalışalım.

Sonuç
00:002/08/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

AKparti kadrosunun Türkiye''yi şeriat düzenine geri götürmek gibi bir amacının olmadığı kesin; asker olsun, sivil olsun buna inanan –aklı başında, ne dediğini bilen, bilinçli, karar ve hükümlerini kendisi veren- bir kimsenin bulunacağına da ihtimal vermiyorum.

"Rejim değişikliğini hedeflemiyor ama halkın dindarlaşmasına yol açıyor, destek veriyor, böyle giderse dindarlaşan halk demokrasiyi kullanarak rejimi değiştirebilir" şeklinde bir itirazın zaman zaman dile getirildiği oluyor.

Akparti iktidarının halkın dindarlaşmasına destek verdiğine dair de elde somut deliller yok. Kahir çoğunluğu Müslüman olan halkımız serbest bırakıldığı, insan hak ve hürriyetlerine aykırı engelleme ve yasaklamalar yapılmadığı takdirde kendiliğinden (kendi dinamikleri, sivil faaliyetler, imandan kaynaklanan hizmetler sayesinde) dindarlaşıyor; yani daha bilgili, şuurlu ve uygulamalı bir dini hayata doğru değişiyor. Bu arada halkın önemli bir kısmı da, içinde bulundukları şartların itmesiyle dinden uzaklaşıyor, din ve geleneğe bağlı ahlaka yabancılaşıyor, ne batılı ne doğulu bir karmaşık kimlik ve kişilik edinerek yollarına devam ediyorlar.

Akparti bir şey yaptıysa bunu "dokunmamak, baskı yapmamak, isteyenin istediği gibi yaşamasını engellememek" şeklinde ifade etmek mümkündür. Akparti, demokrasinin ve insan haklarının –hatta radikal olmayan laikliğin- gereği olan bazı tasarruflarda bulunmak istemiştir; buna örnek olarak başörtüsü yasağını kaldırmak, meslek liselerine yapılan haksızlığı gidermek, Kur''an ve din öğreniminde yaş engelini aşmak, başkalarının hak ve özgürlüklerine dokunmadan/zarar vermeden dindarların kamu yerleri ve hizmetlerinden rahatça yararlanmalarını sağlamak hatırlanabilir. Eğer Akparti bunları yapabilseydi, yine de demokrasi ve hukukun dışına çıkmadan –dinsizleşmeyi serbest bıraktığı kadar- dindarlaşmaya da destek verdiği (veya serbest bıraktığı) söylenebilirdi; ama bunları yapamadı, yaptırmadılar.

"Halk daha fazla dindarlaşırsa demokrasiyi kullanarak rejimi değiştirebilir" iddiası/korkusu/tehdidi de tutarlı değildir. Çünkü yapılan kamu oyu araştırmaları bu manada bir dindarlaşmanın işaretlerini vermiyor. Ayrıca böyle bir teşebbüs farz-ı muhal olarak ortaya çıksa bile bunu engellemenin çok kolay olduğunu herkes bilmektedir. Bugün Türkiye''de insan hak ve özgürlüklerini ortadan kaldıracak ve bütün vatandaşlara belli bir inancı ve hayat tarzını dayatacak bir sistemin gerçekleşme şansı sıfırdır.

Bütün bu gerçekler ortada olduğu halde "başı örtülü bir bayanın eşinin cumhurbaşkanı olmak istemesini, Hz. Peygamber''in doğum yıldönümünde yapılan anma toplantılarını ve çeşitli etkinlikleri, bazı partililerin geçmiş zamanlarda söyledikleri bazı sözleri, "denizin şurasında örtülü bayanlar yüzüyor, lütfen buraya erkekler gelmesin" ricasını, bazı belediyelere ait bazı mekanlarda –içki içilmesinden rahatsız olanların da yararlanabilmeleri için- içki servisi yapılmamasını (halbuki bu gibi mekanların çoğunda içki servisi yapılıyor) işte bunlar gibi insanı acı acı güldüren şeyleri ileri sürerek "irtica geliyor, ordu neredesin" diyebilmenin gerçek ve göze çarpmayan sebepleri olmalıdır.

Bunlar nedir?

1. Askere verilen ve demokrasi ile telifi kabil olmayan eğitim ve öğretim.

2. Demokrasilerde en büyük suç olan darbelerin meşrulaştırılması ve yapanlardan hesap sorulmaması.

3. Egemenliğin halkın elinde olmasını sindiremeyen seçkinlerin ve seçkincilerin seçimle iktidara gelmekten ümit kesmeleri.

4. İktidarın maddi ve manevi nimetlerinin çekiciliği ve bu cazibe karşısında tutunamayan vicdanlar, insaf ve ahlak kuralları.

5. Neyin ne, kimin kim olduğu konusunda korkunç bir bilgi kirlenmesinin etrafı sarması.

Çare, hastalığın sebeplerine bakılarak aranacaktır.

Sigara ve Kredi
00:003/08/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Günlük hayatlarında Müslümanların karşılaştıkları meselelere cevap vermek üzere başlattığımız Cuma yazılarına Allah''ın adını anarak, ona hamdimizi ve Resulüne de salât ve selamımızı ileterek başlıyoruz.

Soru:

1-Sigarayı bırakmak için çıkarılmış bir ürün olan elektronik sigara ticareti yapılabilir mi? İçinde sıvı nikotin var nikotinin buharlaşması sonucu duman çıkarıyor?

2-Yurt dışında banka kredisiyle ev veya ofis alınabilir mi?

3-Yurt dışında banka kredisi alınabilir mi; işi geliştirmek amacı ile.?

Bu konularda bizi aydınlatırsanız çok faydalı olur hocam. Allah razı olsun.

Abdullah Ersan

Cevap:

1. Sigaranın mekruh veya mübah olduğuna dair verilen fetvalar bilgi eksikliğine dayanıyor. Sigaranın zararını bilen bir alimin ona mübah (serbest) veya mekruh demesi mümkün değildir. Eğer mekruh diyecek olursa bu da tahrimen (haram hükmünde olan) mekruh olmalıdır.

Günümüzde yapılan araştırmalar sigaranın sağlığa çok zararlı olduğunu kesin olarak tespit etmiştir. Alkollü içkilerin bile üzerlerinde “sağlığa zararlıdır” yazılmadığı halde sigara paketlerinin üzerinde, “sigara içene ve çevresindekilere önemli zararlar vermektedir”, “sigara öldürür” uyarıları yazılmaktadır.

İslam beş değeri korumayı hedeflemiştir: Akıl, din, mal, hayat ve nesil.

Sigara sağlığa kesin olarak zarar verdiği için “hayatı koruma” ilkesine aykırıdır.

Sigaraya verilen para boşa değil, zarara verildiği için malı koruma ilkesine ters düşmektedir.

Hem malı hem de hayatı korumayı beceremiyen bir akıl vazifesini yapmamış sayılır.

“Müslüman eliyle ve diliyle başkalarına zarar vermeyen kimsedir.” Sigara içenler başkalarına ve çevreye ciddi zararlar vermektedirler.

Bütün bunlar bilinirken sigaraya haram demeyenin bilgisi eksiktir. Eksik bilgi ile fetva vermek ise sorumluluk getirir.

Sigara alışkanlığından vazgeçmek mümkün olmakla beraber bazı kimselere zor gelmektedir. Bunlara yardımcı olacak ilaç, tedavi şekilleri ve aletler elbette kullanılmalıdır ve bunların ticaretini yapmak da sevaptır.

2. Faizin azı da çoğu da haramdır. Müslüman, zarurete düşmedikçe faizi almaz ve vermez.

Zarurete düşmekten maksat, ciddi bir ihtiyaç içinde olmak ve bu ihtiyacı giderecek –faizli krediden başka– bir çaresi de olmamak demektir.

Oturacak, haline uygun bir evi, ekmek parası kazanacağı bir dükkanı, makinası, arabası, aleti… olmayan kimse, faizli kredi almaksızın bu ihtiyacını gideremiyorsa dara düşmüş, zarurete maruz kalmış demektir.

Yurt dışında oturan Müslümanlar, gayr-i müslimlerin bankalarından faizli kredi aldıkları takdirde şu hesabı yapmaları gerekiyor: Bu kredi ile yapacakları iş sonunda gayr-i müslimler mi kazançlı çıkıyor, Müslümanlar mı? Mesela yüzde üç ile kredi alınmış ise, bu para ile yapılan iş sonunda müslümanın, o ülkede elde ettiği yüzde üçten fazla kazancı oluyor mu? Eğer böyle oluyorsa bir ictihada göre o krediyi alabiliyor.

Egemenlik kimin?
00:005/08/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Batı ürünü olan demokrasi, egemenliği kilisenin (bu manada Tanrı''nın), imparatorun, kralın ve aristokrat kesimin elinden alarak halka veren siyasi sistemin adıdır. Halkı temsil etmeyen, halkın seçmediği, denetleyemediği, hesap soramadığı ve beğenmediği zaman usulüne uygun olarak değiştiremediği bir siyasi veya bürokratik otorite mevcut olduğu sürece egemenlik halka ait olmaz ve böyle bir sisteme demokrasi denemez.

Son yıllarda gidereke netlik kazanan ve kızışan mücadelenin konusu, iddia edildiği (daha doğrusu ızhar edildiği) gibi irtica, bölücülük, ekonomik kriz ve dış siyasette başarısızlık (ülke menfaatinin korunamaması) filan değildir, asıl konu “egemenliğin sahipliği” meselesidir.

Bazı seçilmemiş, denetim dışı, sorumsuz askeri ve sivil kurumlar devlet içinde devlet gibi davranıyor, aslında kendilerine verilmemiş, demokrasilerde mümkün olmayan yetkileri kullanıyor, halka rağmen kısmi egemenlikleri ellerinde tutuyorlar.

Bu çarpıklığa, bu antidemokratik gidişe imkan veren 82 anayasasının mutlaka değişmesi ve yerine sivil, demokratik, olabildiğince halkın irade ve rızasına dayanan bir anayasanın konması elzemdir.

Prensip olarak anayasanın değişmesi gerektiğine katılanlar (veya açıkça buna karşı çıkamayanlar), “Efendim, biz de bu anayasanın değişmesini isteriz, ama iktidarın tekliflerinin arkasındaki niyetten emin değiliz. Bunun için teklifleri görmeliyiz, korkularımızı gerçekleştirecek maddeleri engellemeli, geri kalanları onaylamalıyız” diyorlar. Bu sözün açık ifadesi şudur: “Yargıçlar devletini, askeri vesayet sistemini, demokrasiyi engelleyen tabuları, bürokrat egemenliğini ortadan kaldıran, egemenliği eksiksiz olarak halka ve siyaseti de halkın seçtiği temsilcilere bırakan bir değişikliğe karşı çıkarız. Suya sabuna dokunmayan değişiklikleri ise kabul ederiz.”

İşte mücadele, yukarıda tavır ve düşüncelerini özetlediğimiz kesim ile halkla bütünleşen ve demokrasiyi eksiksiz getirip uygulamak isteyen kesim arasında cereyan etmekte olup gerisi teferruattır.

Peki bu demokrasi dışı kesim neden -aslında halka ait olan- egemenliğin bir kısmını ellerinde tutmakta ısrar ediyorlar?

Haklarını yememek için onları da iki guruba ayırmak gerekir:

Bir gurup makam, mevki, menfaat ve imtiyaz peşinde olup bunları elde etmek veya kaybetmemek için böyle davranıyorlar.

Diğer gurup ise halka güvenmiyorlar, kendilerinin halk ve ülke için daha iyi, doğru ve uygun olduğuna inandıkları düzenleme ve uygulamaların olduğu gibi devam etmesini, halk istese de bunların değişmemesini istiyorlar. Bu istekleri tam demokrasiye sığmadığı için de eksikli demokrasiden yana tavır koyuyor ve bunu bir ölüm kalım meselesi olarak görüyorlar.

Ama korkunun ecele faydası yoktur. Bu milletin yüzde kırk yedisi değil, parti olarak muhalif olsalar bile demokratikleşme amacında iktidara ters düşmeyen daha büyük bir halk kitlesi demokrasiden yana ağırlığını koymuş, iradesine sahip çıkmış ve haksız olarak ona el koyanları tasfiye yoluna girmiştir.

Din dersi
00:009/08/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Mümkün olan en geniş katılım ile (uzlaşmayı bu manada almak gerekiyor) sivil/demokratik bir anayasayı bu millete armağan etmek hangi iktidara nasip olursa onun için büyük bir hizmet ve şeref olacaktır. Mevcut iktidarın böyle bir vaadinin olduğunu ve hazırlılara da başladığını biliyoruz.

Ülkenin hak ettiği ve hayrına olacak bir anayasanın vücut bulması için bütün ilgililerin gayret göstermesi ve katkıda bulunması gerekiyor. Az da olsa bazı teşebbüslerin, taslakların, tekliflerin ortaya çıkmaya başlaması sevindiricidir. Bu arada Sayın Üskül''e yönelik linç girişimi de demokrasiye inanan ve bu işlerden anlayanlarca itibar ve destek görmemiş, hatta Özbudun gibi tarafsız bir anayasa profesörü bazı çevrelerin davranışlarını ironik bulmuştur. Sayın Üskül belki biraz üzülmüştür, ama böyle bir tartışmayı açmış olmasının faydaları o üzüntüye değer büyüklüktedir.

Ben de karınca kararınca yeni anayasaya girecek ve girmeyecek maddelerle ilgili düşüncelerimi bu köşede dile getirmeye çalışacağım ve bugün ele alacağım konu “zorunlu din kültürü ve ahlak bilgisi” ile ilgilidir.

Sayın Özbudun''un , Neşe Düzel ile yaptığı konuşmada (Radikal, 6-Ağustos) bu konu şöyle yer almış bulunuyor::

“- Din dersleri konusunda anayasada neler olacak?

- Bilemiyorum. Taslağı, açıklamaya yetkim de, hakkım da yok. Bana göre, zorunlu din dersleri laik devlet yapısıyla bağdaşmaz. Din dersleri zorunlu olmaktan çıkarılmalı, tercihe bırakılmalı. Ya 1961''de olduğu gibi isteğe bırakılmalı, ya da muaf olabilme imkânı tanınmalı. Din vicdani bir alandır. Laik bir devletin, objektif de olsa, istemeyen birine din eğitimi vermeye hakkı yoktur. Ama isteyene verir.”

Bu konuşmada hem soran, hem cevap veren “din dersinden ve din eğitiminden” söz ediyorlar.

Mevcut anayasada zorunlu olan ne din dersidir, ne de din eğitimidir. Anayasanın 24. maddesi bu ders ile ve din eğitim ve öğretimini birbirinden ayrı tutarak ilgili fıkrayı şöyle düzenlemiştir:

“Din ve ahlâk eğitim ve öğretimi devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlâk öğretimi ilk ve orta-öğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır.”

Maddeye göre din ve ahlak eğitim ve öğretimi zorunlu değildir, yalnızca devletin denetim ve gözetimi altında olması zorunludur. Bunun nerede, kim tarafından, nasıl verileceği ise –haklı olarak- anayasada yer almamış, muhtemelen kanuna bırakılmış, fakat bugüne kadar da böyle bir kanun çıkarılmamıştır.

Anayasaya göre zorunlu olan ise “din eğitim ve öğretimi” değil, “din kültürü, ahlak öğretimi” dir. Kanun vâzıı, yalnızca belli bir dine ait olmayan din kültürü ve ahlak bilgisinin –belli sınıflardaki- bütün öğrencilere verilmesini mecburi kılmıştır. İslam dininin öğretilmesi ve eğitiminin yapılması sözkonusu olsa bunun laik bir ülkenin anayasasında zorunlu olarak yer alması elbette düşünülemez. Ama genel olarak ve kültür düzeyinde dinin, bilgi olarak da ahlakın öğretilmesi, yurttaşlık bilgisi, tarih, coğrafya, Türkçe gibidir ve laikliğe aykırı telakki edilmemelidir.

“Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi” denilince belli bir dinin “din olarak” öğretilmesi ve uygulanmak üzere de eğitiminin yapılması anlaşılır. İşte bunun, okullarda ders olarak konması, fakat istemeyenlerin çocuklarını bu derse sokmama hakkının tanınması gerekiyor.

Yeni anayasada din ile ilgili öğretim ve eğitimin yukarıdaki belirlemelere göre yer almasının uygun olacağını düşünüyorum.

Faizli kredi (ya da "mortgage") üzerine
00:0010/08/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Zarûret hâlinde faizli kredi alınabilir mi” şeklindeki bir soruya “Alınabilir” cevabını vermiş olmam -tahmin ettiğim gibi- bazı itirazlara yol açtı. İtirazların bir kısmı “peşin hüküm” ve “anlama özrü”nden kaynaklanıyorsa da tamamı böyle olmadığından dolayı, konuya biraz daha açıklık getirmekte fayda görüyorum.

“İhtiyaç; umumî olsun hususî olsun zarûret sayılır, zarûret gibi değerlendirilir ve yasakları belli ölçüde kaldırır” şeklindeki kaideyi ben uydurmadım. Bu ifade, Mecelle''nin küllî kaideleri içinde yer almış, başka fıkıh ve usûl kaynaklarında da sık sık zikredilmiştir.

İhtiyaca düşen ve bunu da, faizli kredi almadan karşılayamayan bir kimsenin faizli kredi almasının caiz olduğunu da ilk ben söylemedim. Asırlarca önce yaşamış muteber fıkıhçılar da aynı şeyi söylemişlerdir. İşte bir örnek:

Hanefî mezhebinin tanınmış fukahasından İbn Nüceym, “İhtiyaç umûmi olsun, husûsi olsun zarûret sayılır” kaidesini örnekler vererek açıklarken şu satırlara yer vermektedir:

“Gunye ve Buğye isimli fıkıh kitaplarında, ihtiyacı olan kişinin, kâr (ribih) karşılığında ödünç para almasının caiz olduğu zikredilmiştir.” (el-Eşbâh…, Sayfa 126).

Hamevî de bu ifadeyi şöyle açıklamaktadır:

“İhtiyacı olan şahıs -mesela- on altın ödünç alır ve alacaklısına, her gün için belli bir meblâğı fazladan ödemeyi taahhüt eder.”

Bu ruhsatın dayanağının da halkın ihtiyacı olduğu metin ve şerhin örneklerinden açıkça anlaşılmaktadır.

Bir çok insan “zarûret” deyince, “giderilmediği takdirde insanın öleceği veya sakat olacağı” ihtiyacı ve durumu anlarlar. Evet bu zarûrettir; ama temin edilmediği zaman insanı rahatsız eden, verimini düşüren, hayatı zorlaştıran ihtiyaçlar da (havâic-i asliyye) zaruret sayılmıştır. Mesela, bir kadının vücudunda -hatta en mahrem yerinde- bir cilt hastalığı olsa ve tedavi edilmediği sürece -öldürmediği, sakat da bırakmadığı halde- kadını rahatsız etse, bu kadının (veya erkeğin) doktora gitmesi ve mahrem yerini ona göstermesi caiz olur.

Benim açıklamama iki noktadan makûl itiraz ileri sürülebilir:

1- Bir kimse evi veya aleti kiralayarak ihtiyacını giderebiliyorsa, bir eve mâlik olmak için faizli kredi alması “zarûret”e girmez.

2- “Katılım bankaları” var; onlarla alım satım yaparak ihtiyacını gidermek mümkün iken faizli bankaya gitmesi zarurete girmez.

Bu iki itiraza da cevabım şudur:

1- Kirada durmak, sahip olunan bir evde oturmak gibi değildir. İhtiyacın kâmil (insana huzur ve güven verecek şekilde) giderilmesi, ancak uygun bir eve sahip olmakla gerçekleşir ve ben bunu bir “ihtiyaç” olarak değerlendiriyorum.

2. “Katılım bankaları”, maliyet bakımından faizci bankaların sağladıkları imkâna yakın imkânlar sağlıyorsa, elbette ki onları bırakıp faizci bankaya gitmek caiz olmaz. Ama mevzuatı ve prensipleri gereği ya imkân sağlamıyor veya ihtiyaç sahibinin altından kalkamayacağı, onu zora sokacak şartlar ileri sürüyorlarsa -onlara rağmen- ihtiyaç devam ediyor demektir. Bu sebeple ihtiyaç sahiplerinin önce katılım bankalarına başvurmaları gereklidir. Orada işleri görülmediği takdirde diğer bankalara gitmenin yolu açılacaktır.

İhtiyaç ve zarûretin ötesinde, daha fazla kazanmak ve daha lüks yaşamak için ise asla faizli kredi alınamaz.

Cumhurbaşkanı
00:0012/08/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cumhurbaşkanı seçimi gündeme girdiğinden beri muhalefetin (seçilmiş olsun, atanmış olsun, seçmen olsun, CHP zihniyetini temsil edenlerin) sırıtan bir çelişki ve tutarsızlık içinde olduğu göze çarpıyor.

İlk çelişki cumhurbaşkanının yetkileriyle ilgili.

Mevcut Anayasa''da cumhurbaşkanının yetkileri 1982 den beri belirlenmiş ve bu yetkileri kullanan cumhurbaşkanları gelip geçmiş. Bugün muhalefette olanların önemli bir kısmı daha önce de siyaset, medya ve akademi sahasında söz sahibi oldukları halde bu yetkilere ses çıkarmamışlar, hatta işlerine geldiği için "iyi ki bu yetkileri var, iktidarın elini kolunu bağlıyor, ülkeye de (bize de) çok yararlı oluyor" demişlerdir. Sıra AK Parti iktidarının cumhurbaşkanı seçiminde hakim olduğu döneme gelince hep bir ağızdan hem cumhurbaşkanını halkın seçmesine karşı çıkmışlar hem de mevcut yetkilerin çok olduğundan, azaltılması gerektiğinden söz etmeye başlamışlardır.

Bu tutumun asıl sebebinin "güvensizlik" olduğu kesin gibidir. Muhalefet hem AK Parti''ye hem de halka güvenmiyor. İçlerinden ölçüyü iyice kaybederek "AK Parti cumhurbaşkanını da seçince Türkiye''ye şeriat düzenini getirme operasyonu zirveye ulaşmış, tamamlanmış olacaktır" diyenleri bile olmuştu.

Bahanelere gelince her biri diğerinden zayıf ve ironik olmak üzere oldukça çok.

Mesela bir CHP sözcüsü "Atatürk''ün makamına, eşi başörtülü, kendisi Milli Görüş kökenli birisi oturamaz, buna izin veremeyiz" demişti. Şimdi bu cümlenin Anayasa''da, hukukta ve demokraside yeri var mı? Elbette yok, ama muhalefette yeri baş köşedir.

Bazılarına göre "olamaz"ın gerekçesi mesela Gül''ün tarafsız olamayacağıdır.

Peki şimdiye kadar gelip geçmiş ve gerçek manada tarafsız bir cumhurbaşkanı var mı? Sıra Sayın Gül''e veya AK Parti''den bir başka adaya gelince mi tarafsızlık akla geliyor ve önem kazanıyor! Elbette cumhurbaşkanı, yetkilerini kullanırken, geldiği partiden yana tavır koymayacak, bütün ülkenin, bütün partilerin, bütün halkın cumhurbaşkanı olacaktır; ama bunun manası cumhurbaşkanının duygu, düşünce, inanç, dünya görüşü… sahibi olmaması değildir. Tarafsızlık, şahsi görüş, meyil ve düşüncelerini bir yana bırakarak (terk ederek, yok ederek değil; çünkü bu mümkün olamaz) hukukun çerçevesi içinde davranmak ve görevini layıkıyla yapmakla gerçekleşir. Hiçbir kimse hakkında "O böyle yapmaz, yapamaz" şeklinde bir hüküm vermek kimsenin hakkı olamaz.

En son dile getirilen bir gerekçe de şöyle:

"Efendim şimdi yeni bir sayfa açılıyor, Meclis başkanı seçiminde de bu sayfayı memnuniyetle gördük, Sayın Gül yine aday gösterilirse bu, eskiye dönmek olur".

Dışı parlak, içi boş bir söz. Çünkü yeni bir sayfanın açılması demek, eskiye ait olup doğru, hukuka ve demokrasiye uygun düzenleme ve uygulamaların terk edilmesi demek değildir, yanlışların terk edilmesi demektir. Eskiden Sayın Gül''ün aday gösterilmesi yanlış idiyse ona dönülmemelidir, ama doğru idiyse neden dönülmesin!

Uzlaşma ve gerginliğe sebep olma gerekçeleri çok konuşuldu, onları tahlil etmeye gerek kalmadı, ama demek istedikleri şudur: Siz hakkınız olan bir şeyi yaparsanız biz, haksız olarak çıngar çıkarır, gerginlik yaratırız.!

Demokrasilerde muhalefetin çelişkiye düşme hakkı da vardır, ama iktidarın düsturu şu olmalıdır: Yolcu yolunda gerek!

Muhalefet ve husumet
00:0016/08/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ülkemizde kısa bir süre önce bütün dünyaya örnek olacak düzen ve kalitede bir seçim yapıldı, millî irade bir partiyi iktidara getirdi ve diğer partilere de muhalefet görevi verdi.

Demokratik ahlâk ve teamüle göre -seçim propagandaları sırasında da olmaması gerekirken yapılan ve ahlâka sığmayan- hakaret, iftira, abartma, yalan gibi söz ve davranışlara artık son verilmesi ve ülke menfaatine uygun bir muhalefet performansının ortaya konması gerekiyor. Bunun da özeti, iktidarın doğru ve iyi yaptıklarını takdir etmek, desteklemek, yanlış ve zararlı olan karar ve icraatını tenkit etmek; doğru olanı göstermek/söylemek, gerekince uyarı görevini yerine getirmektir.

Halk haklı olarak böyle bir beklenti içindeyken, muhalefetin son günlerde yaptıkları ise hiç de iç açıcı gözükmüyor.

Yine kriz çıkarma tehditleri var. Görüşme talepleri reddediliyor, uzanan eller geri çeviriliyor, bununla öğünülüyor, karşıda dini, dili, tarihi, temel değerleri bir olan, aynı ülkenin seçilmiş ve bu mânâda seçkin vatandaşları değil de ateşkes yapmış düşman kamplarının mensupları varmış gibi davranılıyor. Tepedeki bu tutum ve davranış tabana daha kötü olarak yansıyor, vatandaşlar düşman kamplara bölünmenin eşiğine yaklaştırılıyor. Bu yapılanın adına demokratik muhalefet diyenler varsa kesin olarak yanılıyorlar; çünkü bunun adı muhalefet değil, düşmanlıktır, husumettir.

Aklı başında, ülkesini seven bir kimsenin bu duruma rıza göstermesi kesinlikle düşünülemez. Böyle bir muhalefet, bunu yapana oy ve sempati kazandırmaz.

Lütfen entrika üreten zekâmızın (buna akıl diyemedim) yanında, vicdanımızı ve sağduyumuzu da kullanalım!

Din, savaş ve barış
00:0017/08/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bana ulaşan bir mektuptan: “Hocam, yıllardır kafamdaki soruları bir türlü çözemedim. Çok temel sorular olduğu için, içimden bir ses beni sürekli isyana itmekte. Ancak bu sorular hep kafamda kaldı. Birkaç kişiye sordum, onlardan da doyurucu cevap alamadığım için çok huzursuzum.

32 yaşındayım. Muhasebecilik yapıyorum. Üniversite yıllarımda cemaat evlerinde kaldım. Fethullah Gülen Hocaefendi ve Nurcular''ın başka bir kolu olan “Kırkıncılar cemaati” (Mehmet Kırkıncı Hocaefendi); ''Radikal'' diye tanımlanan insanlarla da tanıştım ''light'' diye tabir edilenlerle de.

Bu arada, namazlarımı kılıyorum; beş vakit olmasa da (genelde sabah namazları hariç). Elimden geldiğince dinimi de yaşamaya çalışıyorum. Okumaya çalışıyorum. Kafamdaki sorular yüzünden bazen inancımın çok zayıfladığı zehabına kapılıyorum veya gerçekten öyle.

Size iletmek istediğim sorular şunlardır hocam:

1-Dinimizin ve diğer dinlerin temel amacı dünya ve ahiret mutluluğu olduğu halde, neden birçok kavganın temelinde dinler yatıyor. Peygamber Efendimiz İslâm''ı tebliğ ettikten hemen sonra bile onun yakın arkadaşları arasında savaş çıkmıştır.

2-İslâm''da ifrat ve tefrit ne demektir? Yaşantımızın ifrat veya tefrit olacağını nereden bileceğiz?

3-Yahudiler, Hırıstiyanlar ve biz Müslümanların kavgalarının temelinde kadim din savaşlarının yattığını biliyoruz.

Neden her şey en sonunda kavgaya dayanıyor?”

Ve bu mektuba cevabım:

İnsanın duygu ve düşünce olarak itminana kavuştuğu; şüphelerin, tereddütlerin, ruhî huzursuzlukların ortadan kalktığı; varlık, oluş ve olaylar hakkında, beşer için mümkün olan bilginin kişiye yetecek kadarının elde edilmiş bulunduğu; bu bilgi ile her şeyin yerli yerinde olduğunun idrak edildiği ruh ve zihin durumuna, “nefs-i mutmainne” diyebiliriz. Bu mertebeyi elde etmiş olanlara Allah Teâlâ “Ey imanın huzuruna kavuşmuş insan! / Sen O''ndan razı, O da senden hoşnut olarak Rabbi''ne dön. / Böylece has kullarımın arasına sen de katıl. / Cennetime gir!” buyuruyor (Fecir: 89/ 28-30).

Bu ruh hâlini ve kemâlini elde edenlerin cenneti yalnızca ebedi âlemde olmaz, dünya hayatında da -burada mümkün olacak ölçüde- cennet hayatını; yani o huzur ve itminanı yaşarlar.

Bu kemâl nasıl elde edilir?

Cihadın bir mânâsı da işte bunu elde etmeye yönelik çabalardır.

Mü''min düşünür; müşahede ve tecrübelerini değerlendirir, Allah kelâmını ve Peygamberimiz''in hayatını okur, haklarında iyi zan beslenen büyüklerin tecrübelerini öğrenir; tamamında huzuru yakalamaya muvaffak olamasa bile çeşitli ibadetleri yapmaya devam eder, önüne çıkan problemlerin çözebildiklerini çözer, çözemediklerini zamana bırakır; ama bunların da bir çözümü (bir hikmeti, bir açıklaması) olduğuna inanır. Böylece yola devam ederken bir de bakar ki kalp ve ruh huzurunu elde etmiş, manevî bakımdan rahatlamış, imân ve irfanın verdiği imkânlarla mutluluğa ermiş; bununla kalmamış etrafına da aynı ruhu yansıtır olmuş.

Bu girişten sonra, birkaç yazıda soruları sırayla cevaplandıralım:

1. Kavgaların temelinde dinler yatmıyor, böyle bir iddia veya tespitin ilmî bir delili yoktur. Savaşların, kavgaların, bölünmelerin başka sebepleri var; ama din ve ona benzer kutsallar, manevî değerler, hassasiyetler istismar ediliyor, insanları belli bir eyleme yöneltmek için kullanılıyor (Tıpkı Haçlı Seferleri''nde olduğu gibi). Nitekim çeşitli maddî nimetler de savaş ve kavga sebebidir; bundan dolayı nimetleri (arazi, su, para, enerji...) suçlamak akıl kârı olmaz. Asıl suçlanması gereken şey insanın ahlâksızlığıdır, hamlığıdır.

Hz. Peygamber''in ashabı, O, dini tebliğ ettikten hemen sonra savaşmadılar. Savaşlar, ashabın azalmasından sonra, ikinci ve daha sonraki nesillerde ortaya çıktı. Ama bunun da sebebi din değildir. Onlar farklı dinlere inandıkları için değil, farklı çıkarların peşinde oldukları için savaştılar, bu arada dini çıkarlarına alet edenler de oldu. (Devam edecek)

.Demokrasi içinde güvenlik
00:0019/08/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir ülkede birliğin, bütünlüğün, içerde huzur ve asayişin sağlanmasını, ülkenin dış tehlikelere karşı korunmasını önemsemeyen kimse olmaz; olursa onu ya gafil veya hain saymak gerekir. Ama güvenlik kadar önemli, hatta onun da bir bakıma teminatı olan demokrasinin de korunmasını önemsemek gerekir; onu önemsemeyenlere de olumlu bakmak mümkün değildir.

Bu bağlamda tartışılan konu nedir?

“Ülkenin rejimi ve bütünlüğü tehlikede mi, değil mi?”

“Alınacak tedbirlerin içinde demokrasiyi askıya almak ve temel hakları gereğinden fazla sınırlamak var mı, yok mu?”

Tehlikeden söz edenler içinde buna inananlar da var, onu istismar ederek işini yürütmek isteyenler de var.

Tehlike yok veya olsa da çaresi/tedbiri demokrasi içinde bulunur diyenler bugün ülkede kahir ekseriyeti teşkil ediyorlar.

22 Temmuz seçiminden bu güne kadar, yukarıda bahsettiğimiz tartışmaya katılanların sayısız konuşmaları ve yazıları oldu. İlgimi çeken birkaçını aşağıya almak istiyorum:

“Özetle, 22 Temmuz seçimleri Türkiye''yi Ilımlı İslam''a dönüştürme gayretleri için bir milattır. Seçim sonuçları, moda kavramı ile, ABD çıkarları açısından bir devrim(!) olarak da tanımlanabilir. Kırgızistan''daki, Ukrayna''daki, Gürcistan''daki gibi bir devrim. Ancak, amacı Türkiye''de sosyal dokuyu değiştirmek,Türkiye''yi Ilımlı İslam''a dönüştürmek olan bir devrim. Adını koymak gerekirse, demokratik yöntemlerle gerçekleştirilmiş, zaman içinde Batı''nın Türkiye ile ilgili en ciddi yanlışı olarak tarihe geçecek, ''tutması garanti edilememiş'' (!) bir ''Yeşil devrim'' (Radikal, 30/7, Nejat Eslen: Emekli Tuğgeneral)”

“Yeni bir darbe ihtimal dışı değil (The Times)

“AKP önceki pek çok hükümetten daha yetkin bir yönetim sergilemiş olsa da, toplumu yavaş yavaş İslamileştirdiğine yönelik korku yersiz değil. Ordunun sokağa çıktığını düşünmek zor; ancak kadrolaşan ve cumhurbaşkanlığına göz diken AKP''ye karşı bir müdahale imkânsız da değil… Seçimler Ortadoğu''da Müslüman çoğunluğa sahip bir ülkede demokrasi adına kazanılmış bir zaferdi. Ancak bu sağduyu ve ılımlılık için de bir zafer olacak mı? Bunu henüz Türk seçmenler de bilmiyor. (24 Temmuz 2007 Radikal, Emir Tahiri)”

“Ordu Gül''ü eninde sonunda kabullenecek

“AKP''nin seçim zaferi sonrası Gül''ün yine cumhurbaşkanı adayı olması yeni gerilim yarattı. Fakat, Gül seçilirse ordunun duruma iyi tarafından bakmak dışında seçeneği yok gibi. Gül''ün bu işi iyi yapacağı da şüphe götürmez

“Ordu ve destekçilerine göre başörtüsü İslamcı militanlığın açık sembolü. Onlara göre, başörtülü bir first lady, Atatürk''ün üzerine titrediği cumhuriyet değerlerinin sonunu getirme yönünde bir adım olmakla kalmayıp İç Anadolu''dan yükselen dindar bir burjuvazinin hükmünün onaylanması anlamına da gelir. Ordu Gül''ün, cumhurbaşkanı olması halinde şimdiki katı laik cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer''in anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle reddettiği bazı AKP yasa tasarılarını da onaylamasından endişeli. Gül seçilirse başkomutan sıfatıyla ordu içindeki ve diğer atamalarda büyük söz sahibi de olacak… Yani çok daha olası bir sonuç generallerin Gül''ün cumhurbaşkanlığına iyi tarafından bakmak zorunda kalmaları olacak. Gül''ün sicili, generallerin korkmasını gerektirecek bir şey olmadığı izlenimi veriyor. Böyle yapmaları, onların gerçekten demokrasiye inandığı anlamına gelir.” (The Economist, Radikal, 16 Ağustos 2007)

''Şeriat geliyor!'' diyerek

“AK Parti, 22 Temmuz 2007 seçimlerinde halkın yarısını ikna etti. Ancak ülke elitini ikna etmekte zorlanıyor. Çankaya''ya eşi türbanlı bir Cumhurbaşkanı çıkarsa laik rejim tehlikeye girecek! Gerek Tayyip Erdoğan gerekse Abdullah Gül nefeslerinin elverdiği ölçüde “korkmayın” diyorlar: ''Anayasa''nın temel ilkelerine sadık kalacağız! Bize oy vermeyenlerin de iktidarı olacağız.''

Laik kesim bu açıklamalara değil, her iki liderin 15 yıl önce “tıfıl” siyasetçiyken söylediklerine inanmak istiyorlar:

-Bunlar şeriat getirecekler! …

Solcular bu gün de aynı geniş ufuklu yerdeler:

-Şeriat geliyor diye demokrasiyi boğazlamayın!” (Gazeteoku, 18-8, Nazım Alpman)

Ben de diyorum ki:

Asıl demokrasiyi boğazlarsanız arkasından nelerin geleceğini kestiremezsiniz!

Değişti mi?
00:0023/08/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Baykal pişmiş aşa su katma eylemine devam ediyor; ama bilmiyor ki kattığı su hemen çorbaya dönüşüyor ve bir türlü amacına ulaşıp çorbayı bozamıyor, işleri çığırından çıkaramıyor.

Grubuyla beraber Meclis''e girmeyerek “Böyle bir seçime katkı yapmaktan uzak kaldığını” söylüyor, bununla da yetinmeyip eski defterleri karıştırıyor, mağribînin bulduğu gibi bir mal bulup hemen piyasaya sürüyor, bir süre de bununla vakit geçiriyor. Son bulduğu mal, güya Sayın Gül''ün vaktiyle bir yabancı gazeteciye söylediği şu söz:

“Türkiye''de cumhuriyetin sonu geldi; kesinlikle laik sistemi değiştireceğiz”.

Sayın Gül böyle bir söz söylemediğini ifade ediyor; o Müslümana değil, ötekine inanıyor.

Sayın Gül ve siyaset arkadaşları “Bazı görüşlerimiz değişti” diyorlar. Baykal ise onlara değil, kendi vehmine inanıyor.

Müzmin CHP bağlılarına fayda vermeyeceğini bildiğim halde, başkaları için işe yarar zannıyla bazı gerçekleri hatırlatayım:

Bugün liberaller arasına katılmış ve samimi olarak değişmiş sayısız “eski kızıl veya sarı komünist” aydın var.

Sayın Erdoğan, Gül ve arkadaşlarının içinden geldikleri eski partilerinin âdil düzenini incelediğimiz zaman görüyoruz ki, onlar apaçık laik bir sistemi savunuyorlar.

Cumhuriyetin karşıtı, diktatörlük, totaliter veya aristokratik sistemdir. Ilımlı olsun, kökten olsun hiç bir Müslüman cumhuriyete karşı bu sistemleri savunmaz ve bunları tercih etmez. İstibdada cumhuriyet döneminden önce Osmanlı münevverleri karşı çıkmış ve meşrutiyeti getirmişlerdir. Yolları kesilmeseydi kopya değil, dünyaya örnek bir demokrasi de getireceklerdi.

Kökten dinciliğe ve siyasal İslâm''a örnek olarak gösterdikleri İran''ın siyasî sistemi cumhuriyettir.

“Evet orada cumhuriyet var, ama demokrasi yok” diyecekler.

Bunlara cevap şudur:

Askeri vesayet veya doğrudan askeri yönetimde demokrasi var mı?

Yoksa, niçin ikide birde üstü kapalı olarak onlara çağrı yapılıyor?

Ayrıca Erdoğan ve kadrosunun “demokrasisiz bir cumhuriyet” istediklerinin bir tek kanıtı var mı?

“Söylemedim” dediğine göre Sayın Gül böyle bir söz söylememiştir; ama söyleseydi bir bakıma doğru söylemiş olacaktı. Çünkü CHP ve yandaşlarının anladığı ve özlediği cumhuriyetin de, laikliğin de değişmesi ve demokrasi ekseninde bir yeni cumhuriyetin ve laiklik anlayışının ikame edilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir.

İnşallah yeni anayasa ile bu yapılacaktır.

Aşırılık, kavga, ihtilaf
00:0024/08/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yurtdışından yazan bir okuyucumuzun 10 kadar sorusunu cevaplandırıyorduk:

2. İslâm''da ifrat ve tefrit ne demektir? Yaşantımızın ifrat veya tefrit olacağını nerden bileceğiz?

Cevap:

İfrat ve tefrit, “aşırı gitmek, ölçüyü kaçırmak” demektir. Orta ve normal olanın daha fazlasına ifrat, daha azına tefrit denir.

Bir örnek verelim:

Sevgili Peygamberimiz (s.a.) vahiy yoluyla aldığı ve öğrendiği dini bize anlatmış ve uygulayarak da yol göstermiştir. Dinin içinde ibadetler de vardır. İbadetlerin, normal, işinde gücünde insanlar için gerekli, yararlı ve yeterli olan kısmını da belirlemiştir. Sahabeden üç kişi, Peygamberimiz''in günlük ibadetlerini öğrenince kendilerinkini azımsamış ve birisi devamlı/hergün oruç tutmaya, ikincisi sabaha kadar uyumayıp namaz kılamaya, üçüncüsü de karısı ile ilişkisini kesmeye karar vermişlerdi. Peygamberimiz bunu duyunca hemen yanlarına gitti, kararlarından vazgeçmelerini söyledi; kendisinin de böyle yapmadığını (gece bir süre uyuduğunu, bazı günler oruç tutmadığını, eşleriyle de ilgilendiğini) sözlerine ekledi.

Başka bir örnekte de “Beni Rabbim yediriyor ve içiriyor (yeme ve içme ihtiyacımı başka şekilde gideriyor, sizin durumunuz benden farklı)” buyurmuştu.

İşte bu örneklerde herkesin kendi durumuna ve şartlarına göre normal olan ile aşırı olan gösterilmiş oluyor.

Bir kimse üzerinde kendinin ve başkalarının hakları vardır. Bunlar arasında denge korundukça orta yolda yürünmüş, bazıları lehine diğerlerinin hakları verilmediğinde ifrata ve tefrite sapılmış olur.

3. Yahudiler, Hırıstiyanlar ve biz Müslümanların kavgalarının temelinde kadim din savaşlarının yattığını biliyoruz. Neden herşey en sonunda kavgaya dayanıyor?

Cevap:

Bu dinî grupların aralarındaki savaşların temelinde kesinlikle kadim din savaşları yatmıyor. Aksine, dünyevî çıkar çatışmaları yatıyor ve din de bu dünyevî kavgaya alet ediliyor.

4. Hadislerde “İnsanlar hiç günah işlemeselerdi, Yüce Allah insanları yeryüzünden siler başkalarını getirirdi” ve “Öncekilerin başına gelenler sizin başınıza gelmeden öleceğinizi mi sanıyorsunuz” buyuruluyor. Bu gibi hadisler tam olarak neyi anlatmaktadır?

Cevap:

Bizim bu iki hadisten alacağımız ders şu olmalıdır:

Allah, yaratıp dünyaya gönderdiği âdemoğullarına irade ve güç vermiş, bununla hem iyi ve rızasına uygun olanı, hem de kötü ve rızasına aykırı olanı yapmalarına imkân sağlamış, onları bu iki tutum arasında tamamen serbest bırakmıştır. Bunun da hikmeti “akıl, irade ve gücün hürriyet içinde kullanılması ve her bir bireyin insanlığını gerçekleştirmesi”dir. Sorulacak soru, “Allah niçin günah işletiyor” değil, “İyi olanı da yapmak elimizde olduğu halde, niçin kötüyü yapıyoruz” şeklinde olmalıdır.

İkinci hadis bize, Müslümanca bir hayat mücadelesinde güç veriyor, kötülüğün de var olduğu bir dünyada başımıza gelebilecekler hakkında uyarıyor ve moral çöküntüsüne düşmemizi engelliyor.

5. Şu andaki İslâm dünyasına bir bakalım. Bu bölünmüşlüğü ve keşmekeşi nasıl açıklayabiliriz? Şii Sünni''nin, bir cemaat diğerinin kuyusunu kazıyor. Ve bunları da hep dinimize dayandırarak yapıyor. Bazen dalında otorite sayılan bilim adamları bile din adına öyle şeyler söylüyor ki kanlarımız donuyor. Bütün işi araştırmak olan ve ''havas'' diye tabir edilenler böyle olursa, bizim gibi ''avam''ın hali nice olur?

Cevap:

Sözü edilen kötülükler yalnızca dinleri ve menfaatleri farklı olanlar arasında değil, dinsizler arasında da olabiliyor. Ayrıca din ve mezhepleri farklı olanlar arasında iyi ilişkiler de kurulabiliyor. Şikayet konusu ettiğiniz kötülükler dinden ve mezhepten kaynaklanmıyor; çünkü dinimiz ve mezheplerimiz, mensuplarını buna sevk etmez. İslâm''ın en temel değerlerine göre “mezhep ve cemaati hir ne olursa olsun bütün Müslümanlar kardeştir.” “Ayrıca, başka din mensupları, bizim din özgürlüğümüze ve yurdumuza saldırmadıkça, onlarla adalet ve iyilik temelinde ilişki kurmak esastır.

Laik devlet ve din eğitimi
00:0026/08/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

ABD''de Nevada Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yunus A. Çengel, benim aynı konudaki bir yazımın hatırlatmasıyla kaleme aldığı “laik devlet ve din eğitimi” başlıklı bir makale gönderdi. Makalenin “Diyanet İşleri Başkanlığı” ve “Devlet okullarında zorunlu din dersleri” gibi bazı ilginç konularını ileride verip tartışmayı düşünüyorum.

ABD''de din eğitim ve öğretiminin -din özgürlüğü ilkesine uygun olarak- hangi okullarda nasıl verildiği konusunda yazdıklarını ise aşağıya aynen alıyorum:

“....Burada tartışılması gereken esas konu, bireylerin dinlerini öğrenme ve öğretme hürriyetinin, din ve vicdan hürriyetinin ve dolayısıyla laikliğin de temel bir parçası olmasıdır. ABD gibi gerçek mânâda laik ülkelerin devlet okullarında din dersleri yoktur. Ama bu konuda bir boşluk ve sıkıntı da yoktur; çünkü isteyen herkesin din ile normal müfredatın içiçe okutulduğu ve din derslerini papaz, rahibe (İslâmî okullarda ise imam) gibi din görevlilerinin hem de dinî kisveleri içinde verdiği özel okullar açma ve çocuklarını bu okullara gönderme hürriyeti vardır. Laikliği en dar mânâda yorumlayan Fransa''da bile durum böyledir. Bu okulların mezunları hiç bir ayrıma tâbi tutulmadan üniversiteye girebilirler ve devlet de bu okullara vergi avantajları sağlayarak dolaylı yoldan destek olur.

Keza, o ülkelerde pazar günleri isteyenler için dinlerini öğrenme günüdür. Ve kiliseler, havralar, camiler sadece ibadet yeri değil, aynı zamanda bedava din eğitimi verilen, okulların bıraktığı boşluğu dolduran eğitim kurumlarıdır. Yani ''din okulları''dır. Hafta içinde de kiliselerde çocuklar ve yetişkinler için akşam din dersleri yaygındır. Hattâ, dînî bir kurum veya cemaat devlet okullarını veya üniversite salonlarını bile ders saatleri dışında -varsa- ücretini ödeyerek ibadet dahil her türlü dinî faaliyetler için kullanabilir. Yeter ki okul yönetimi dinler ve mezhepler arasında ayrımcılık yapmasın ve okullardaki normal müfredat aksamasın.

Şunu da belirtelim ki bizde öcü gibi gösterilmeye çalışılan dînî cemaatler, Batı''da saygın kuruluşlardır ve din eğitimini esas olarak onlar verir. Hattâ ABD''de bolca bulunan Methodist, Baptist, Evangelist, Mormon, ve Presbyterian gibi milyonlarca üyesi olan mezhepler aslında birer dînî cemaattir ve Hıristiyanlığı, İncil''i farklı yorumlamaya dayanır. Herkes yeni bir din veya dînî cemaat oluşturabilir, kilise açabilir, dinini öğretmek ve yaymak için radyo-televizyon kurabilir ve hattâ okullar açabilir. Yeter ki bunların çalışma politikaları şiddet içermesin ve ülkedeki genel irade ile toplumsal mutabakatı temsil eden kanunlara aykırı olmasın (ayinlerde esrar kullanmak gibi).

Orada yasakları devlet değil, etkinliklere gitmeyerek, katılmayarak halk koyar. Zaten halkın rağbet etmediği bir akım kısa sürede sönmeye mahkûmdur. Aynı şekilde, halkın rağbet ettiği bir akımı da baskıyla engellemek mümkün değildir.

Görüldüğü gibi, akıl ve bilimi esas alan modern yaklaşımla bütün sorunlar tabii seyri içinde kavgasız gürültüsüz bir şekilde halloluverir. Modern çağın bir özelliği dinin bireyselleşmesidir ve doğru işleyen bir demokraside ''cemaat'' denen şey benzer dinî anlayışı paylaşanların oluşturduğu bir sivil toplum örgütüdür. Aynen meslek odaları, spor kulüpleri ve diğer dernekler gibi.

(...) Türkiye''de din eğitimi ile ilgili tartışmaların kısırlığı ve sonuçsuz kalması tartışma zemininin darlığından ve gerçekçi olmamasındandır. Evet; laik bir ülkede devlet vatandaşlara din öğretmez; ama aynı zamanda vatandaşın dinini öğrenme işine de burnunu sokmaz ve bu konuda ahkâm kesmez. Din eğitimi için -ibadet mahallerinin aynı zamanda din eğitim merkezlerine döndürülmesi gibi- meşru bir mecra gösterilmeden ve/veya okullarda ders sonrası belli bir zamanı gönüllü din eğitimine ayırmadan, okullarda din derslerini kaldırmayı tartışmak abesle iştigaldir. Aynen, belediyelerin yeni bir pazar yeri göstermeden -haklı sebeplerle dahi olsa- semt pazarlarını kaldırmaya kalkması gibi…

Öyle görülüyor ki Türkiye ''irtica'' evhamından kurtulmak ve din merkezli kısır didişmelere son vererek toplumsal barışı, huzuru sağlamak istiyorsa, işe kafasını safsata kumlarından çıkarıp gerçek laiklikle yüzleşerek başlamalıdır. Sonra hayret ve memnuniyetle görülecektir ki din ile alâkalı bütün yapay sorunlar çorap söküğü gibi birbiri ardına çözülecek ve laiklik ve din eğitimi ile ilgili tartışmalar maziye gömülecektir. Esas meseleler halledilmeden okullarda din eğitimi gibi tâli meselelere kalıcı ve tatminkâr çözüm üretilmesi mümkün değildir. Türkiye, nihayet kurşunu ısırma cesaretini gösterip şu sorulara cevap vermelidir:

Rehberimiz akıl ve bilim mi olacak, kutsal inekler mi? Rotamızı ümit mi belirleyecek, korkular mı? Zeminimiz hürriyet mi olacak, yasaklar mı?

Ülke doğru rotaya sokulduğunda görülecektir ki müzminleşmiş bir çok sorun, aniden sorun olmaktan çıkıvermiş.”

Gül başka...
00:0030/08/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Gülü tarife ne hâcet, ne çiçektir biliriz" Çiçekler içinde gülün yeri başka olduğu gibi, Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanları arasında da Gül''ün yeri başkadır.

"Asık yüzlü Türkiye" imajı yerine "Türkiye''nin gülen yüzü" Çankaya''dan ülkemize ve dünyaya daha ilk günden pozitif duygular yayılmaya başladı; ülkemize ve dünyamıza hayırlı olsun!

Cumhurbaşkanı, cumhurun başkanı ise, cumhurun yalnızca -üstelik sayıları daha az olan- kısmını temsil etmesi, kılık, kıyafet, davranış, tutum, yaklaşım bakımından sadece onlara benzemesi, onları yansıtması çelişkili bir durum idi. Daha önceki cumhurbaşkanları arsından ikisi, cuma ve bayram namazlarına giderek, bayram mesajlarında dindarları tehdit eden ve suçlayan konuşmalar yapmayarak daha geniş bir kesimi de temsil etmişlerdi. Gül ise büyük ve küçük ailesi, şahsi tutum ve davranışları ile bu milletin öz değerlerini daha ziyade görünür kılacaktır.

Daha öncekilerin bir kısmı, "kamusal alan" diye bir kavram uydurdular, bu kavramın içini de -evrensel hukukun dışına çıkarak- ideolojik tarafgirlikleriyle doldurdular. Artık bir bakıma Türkiye''nin dünyaya görünen yüzü olan "kamusal alan"da dinden eser olmayacak, din asla görünmeyecekti. Peki demokrat dünyada da bu böyle miydi? Oralarda üst derecedeki bürokratlar ve devlet başkanlarının dindarlıkları hiç görünmüyor muydu? Onlar hep "dinleri yokmuş gibi" mi görüntü veriyorlardı? Elbette ki hayır. Bunlar arasında, din adamı eşliğinde kutsal kitaplarına el basarak yemin edenler var. Daha geçen günlerde bir Müslüman milletvekili, Kur''an''a el basarak yemin etti. Devlet başkanları ve başbakanlar arasında kiliseye ve havraya gidenler ise saymakla bitmez.

Bu ülkelerde laiklik veya sekülerlik, "kamusal denilen alanı yani devleti dinden arındırmak, devletin hiç bir biriminde dinin görünmesine, dindarın barınmasına izin ve imkân vermemek" şeklinde değil, "devletin vatandaşlarını belli bir dine, inanca ve hayat tarzına mecbur etmemesi" şeklinde anlaşılmakta ve uygulanmaktadır. Devletin, bütün dinler, inançlar, dünya görüşleri ve hayat tarzlarına eşit mesafede bulunması demek, bütün bu farklı kesimlerin gizlenmeden, kamuya açık olanlar da dahil uygun olan her yerde inancını ve düşüncesini ifade edebilmesi ve buna uygun yaşayabilmesi demektir. Belli bir inanç, ideoloji ve hayat tarzını, "kamusal alan" gibi uydurma argümanlarla herkese dayattığınız aman demokrasi, laiklik ve insan hakları ihlâl edilmiş olur.

"Efendim biz bu dayatmaları, demokrasiyi (rejimi) korumak için yapıyoruz, özel durumumuz bunu mecburî hâle getiriyor" diyenlere iki çift sözümüz şudur:

1. Bir şeyi katlederek, öldürerek, özünü ortadan kaldırarak korumak mümkün değildir.

2. Bütün totaliter sistemler de halkın yararı, ülkenin selameti gibi bahanelerle aynı şeyi yapıyorlar; öyleyse bırakın darbeler, diktatörlükler, baskıcı rejimler devam etsin!

Evet Gül başka; o, sözde değil özde, hem dindar bir Müslüman hem de demokratik-laik bir ülkenin cumhurbaşkanı nasıl olurmuş bunu gösterecek (inşâallah).

Örnek ve Mezhep
00:0031/08/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Okuyucum diyor ki:

5. Sanayileşmenin insanları sadece geçimini sağlamaya çalışan bir hayvana döndürdüğü günümüz dünyasında kimi örnek alacağız? Kimisi dinin en ufak bir emrinde bile kavga çıkarırken diğeri imanın hakikatlerinin çiğnenmesini hoş karşılamakta.

Cevap:

Sanayi devrimine ve bu devrimi yapıp yaşayan toplumun içinde yaşadığı halde düzgün Müslümanlar olarak yollarına devam eden niceleri var; buna karşı Mekke ve Medine''de yerleşmiş olduğu halde şeytana pabucunu ters giydirenler var. İnsanın eğitiminde ve müslümanca yaşamanın kolaylığında elbette çevrenin tesiri vardır. Ama bir de şu hadise bakalaım: “Herkesin benim yolumu (sünnetimi) terk ettiği bir zamanda sünnetimde sebat edenlere Allah şehid sevabı verecektir.”

Bugün, bu denli olumsuz şartlar içinde bile müslümanın vazifesi, fasıklık ve ahlaksızlığına çevreden mazeret arama yerine hem kendini hem de çevreyi ıslah etmenin yollarını aramak ve bu manada cihad etmektir.

Örnek konusunda bir zorluğun olduğunu düşünmüyorum. Çünkü Allah''ın “güzel örnek” diye bize lütfettiği Sevgili Peygamberimizin (s.a.) hayatı bütün ayrıntılarıyla bellidir. Yakınlarımızda bulunan ve örneklik konumunda olan insanları, o “güzel örnek” aynasına tutacağız. Kim ne kadar ona yakınsa örnekliğe de o kadar yakındır, layıktır.

6. Neden dört mezhep var ve bunu bire indirmenin yolu yok mu? Peygamber Efendimizin Hayatında mezhebe yer olmadığı halde neden biz onun hayatını yaşayalım derken hep bir mezheple yaşamak zorundayız?

Cevap:

Mezhep ictihad demektir. Mezhep olmasın demek de ictihad olmasın, olmamalıydı manasına gelir. Halbuki ictihad olmasaydı din, belli bir dönemde yaşayan müminlerin hayatında olur, daha sonra gelenlerin ise hayatından çekilir giderdi; yahut da bütün nesillerin aynı kültürü yaşamaları gerekirdi. Aletler, âdetler ve ilişkiller değiştikçe, Kur''an ve Sünnet''te yer alan rehberliğin (yol gösteren âyet ve hadislerin) yeniden yorumlanması, hakkında ayet ve hadis olmayan konuların ise -bunlara daha geniş bir çerçeveden bakarak- hükme bağlanması gerekir. Bunu da alimler (insanlar) yapacağına göre yorum, anlayış ve çözüm farklarının olması tabîîdir. Bunun zararı değil, faydası vardır. Müminlerin önünde birden fazla çözüm seçeneği oluşur.

Ayrıca herkesin, daha önce yapılmış bir ictihada veya bir alimin ictihadları bütününe uyması mecburiyeti de yoktur. Dileyen emek çekerek, okuyarak, çalışarak ictihad mertebesini elde eder ve başkalarının ictihadına uymaz, kendi ictihadı ile amel eder.

“Mezhepleri bire indirmek” şeklindeki bir teklif, mezhep hakkında doğru bilgiye sahip olmamaktan ileri gelir. Müctehidler, bir merkezden ayarlanan robotlar olmadığına göre onların daima aynı yorumu yapmalarını, aynı ictihadda bulunmalarını ve bu manada mezheplerin değil, bir tek mezhebin olmasını bekleyemeyiz.

Parti veya kulüp tutar gibi mezhep tutulmadığı, mezheplerin (hak olanların) tamamının hak olarak kabul edildiği, mezhebin farklı olması bir problem haline getirilmediği sürece onların faydası vardır (rahmettir), zararı yoktur.

Acil tedbir ve bir yardım çağrısı
00:002/09/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sıradan insanların duyguları, arzuları, ihtirasları akıllarına galebe çalar da göz göre göre gelen tehlikeye karşı tedbir almakta, felaket kapıyı çalmadan kurtulma çareleri aramakta kusurlu ve ihmalkâr davranırlar. Bunun en yaygın örneği sigara tiryakiliğidir. Bu ve benzeri bağımlılıkların makûl (akla dayanan, aklın kabul ettiği) bir açıklaması ve gerekçesi yoktur. Akıl, bilgi ve din sigaranın terk edilmesini emreder, alışkanlık ise bunlara karşı kor ve üzerinde "sigara öldürür" yazdığı halde tiryaki, paketi açar, bir tane de yakar.

Bu yazıda üzerinde durmak istediğim bir başka örnek ise kuraklıktır, su sıkıntısıdır. İnsanların bir yandan günahları, diğer yandan başta israf olmak üzere yağmuru engelleyen, su kaynaklarını kurutan iş ve eylemleri yüzünden dünya büyük bir kuraklık ve susuzluk felaketine doğru adım adım ilerliyor. Sera gazlarının salımını sınırlayan anlaşmaya hâlâ, bunu en fazla yapan ülkeler imza atmıyor; üretim ve kazanç sarhoşluğu yüzünden insanlara zarar vermeye devam ediyorlar.

Sevgili Peygamberimiz (s.a.), "Nehir kıyısında bile olsanız, suyu israf etmeyin" buyuruyor. "Nehir kıyısında suyu bol kullanmanın ne zararı olabilir?" diye düşünenler olabilir. Allah tarafından eğitilmiş olan o büyük eğitici biliyor ve bildiriyor ki, suyu bol bulduğunda israf etmeye alışan bir kimse, az bulduğunda da tasarruf etmeyi bilemez.

Eskiden abdest, ibrik ve benzeri bir kaptan ele dökülerek alınırdı. Bu usulde abdest alan bir kimse kullandığı suyu biriktirse ve bugün açılan ve abdest sonuna kadar kapatılmayan bir musluktan alınan abdest suyunu da biriktirip mukayese etse bir kaç misli suyu israf ettiğini görecektir.

Hasılı, tez elden tedbir almazsak kuraklık ve susuzluktan kırılacağımızı unutmayalım.

Bir de ormanları yakarak, ağaçları keserek akciğerlerimizi ve yağmura açılmış elleri yok etme günahımız/kusurumuz/suçumuz var.

Buna karşı bazı gayret sahibi insanlar büyük fedakârlıklarla ağaç dikiyor ve orman yetiştiriyorlar. Bunlardan bir tanesini bir süre önce bu köşede tanıtmıştım. Emekli matematik öğretmeni Rahim Demirbaş şimdi bir zorlukla karşılaşmış ve yardım istiyor. Mektubunun ilgili kısmını sunuyor, sergilediği gayretlere ve mağdur olduğu hususa okuyucularımızın ilgi göstermesini diliyorum:

Ben devletime ve kimseye hiç yük olmadan 9 yıldır ülkemizin bu kurak ve çölleşme ile karşı karşıya olan bölgesinde bir orman oluşturuyorum. On bini aşkın ağaç diktim. Elimdeki imkânlarla ormanı yaşatmaya ve korumaya çalıştım. Zor durumda kalmasaydım kimseyi rahatsız etmezdim. Elimden geleni yaptım. Şu sıralarda boyumu aşan bir olayla karşı karşıyayım. Ağaçları biraz fazla dikmişim. Bir de bu yıl yağışlar az olup sıcaklarda çok olunca işler zorlaştı. 9 yıldır dikip büyüttüğüm ağaçlar ateşten değil susuzluktan yanıyor. Körpe olanları kurumak üzere. Su tankı buldum, traktörle su taşıyıp onları sulamaya çalışıyorum. Fakat, dökme su ile değirmen dönmüyor.

Şuna inanıyorum ki bana bu ormanı oluşturma arzusunu veren Allah''ım, ardından suyu da verecek. Acaba ne ve kim aracılığı ile, doğrusu merak ediyorum. DSİ yetkilileri bir havuz ve 2,5 km boru ile sıkıntımın giderileceğini belirttiler (kooperatif kuyularından su alabileceğim). Şu an havuzun yerini hazırladım, inşaatını yaptırıyorum. Geriye kalıyor boru işini halletmek. Boruyu da yiğit birinin alması gerekiyor. İhtiyacım para değil, yalnızca borudur.

Aslında insanlarımızın güzel duygularını mezata çıkarıp paraya çevirenlere kin duyan birisiyim. Ben bugüne kadar kendi gücümle direndim. Ne yazık ki evdeki hesap çarşıya uymadı.

Benim problemimi 2,5 km beşlik (125 lik) ana boru çözecek. Bu boruları bana şimdi temin eden olursa makul bir zaman içerisinde bedelini geriye ödeyebilirim. Çünkü, şu anda durumum uygun değil.

Konya Ereğlisi Kaymakamlığı ya da Ereğli Orman Fidanlığı Müdürlüğü''nden bu çalışmamı araştırabilirsiniz. Saygılarımla…

Rahim Demirbaş / Emekli matematik öğretmeni

Hamidiye Mahallesi, Anıt Cad. Ender Ap No 1/2 Ereğli /KONYA (0505 / 753 92 92)

Rejim değişecek mi?
00:006/09/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bundan önceki seçimde olduğu gibi son seçimlerden önce de birçok köşe yazarı Akparti iktidara geldiği takdirde rejimi değiştireceğini ve ülkeye şeriat düzenini getireceğini yazıp durdular. Yazanların çoğu buna inanmıyordu, ama belli çevreleri korkutarak, tahrik ve teşvik ederek antidemokratik müdahalelerle bu partinin önünü kesmek istiyorlardı. Bu isteklerine kavuşamadılar, şimdi de “ılımlı, yumuşak, sinsi… İslam” tehlikesinden söz ederek yine aynı isteklerinin gerçekleşmesine meydan açmaya çalışıyorlar. Bu yazarların ortak tavır ve yaklaşımı, “demokrasinin din özgürlüğü yoluyla daha dindar bir toplumun oluşmasına zemin hazırlamasını istememek, bunu bir tehlike olarak görmektir”. Yoksa bütün vatandaşları belli bir dine zorlayacak bir rejimin gelmesi, bu manada bir rejim değişikliğinin olması ihtimalini onların da varid göreceğine inanmıyorum.

Bir iki yazımı buna ayırarak, örnek kabilinden iki yazarın düşüncelerini ele alıp tartışmak istiyorum:

Zülfü Livaneli, “Türkiye''de rejimin değişeceği tarih” başlıklı yazısında diyor ki:

“…Eğer o zamana kadar olağan dışı gelişmeler olmazsa, AKP 2007 yılında Çankaya''ya istediği kişiyi oturtacak. Devleti ve Türkiye''yi ele geçirme operasyonunda son aşama da böyle tamamlanacak. Düşünsenize, Çankaya''da Sezer yerine bir AKP''li oturduğu zaman YÖK de değişecek, Anayasa Mahkemesi de, diğer kurumlar da. Devlet kadrolarına yapılan atamalara hiç itiraz edilmeyecek. Hükümetin Meclis''ten emirle geçirdiği yasalar derhal onaylanacak. Ve Türkiye, AKP''nin istediği düzen ne ise o düzene geçmiş olacak.

Okullarda yeni kuşaklar bu düzene göre yetiştirilecek, radyo televizyon yayınları buna göre ayarlanacak ve tabi İstanbul sermayesi ile eski solcu-yeni liberal yazarlar bütün bu gelişmelere alkış tutacak. Uluslarüstü irade Türkiye''de laik cumhuriyetin sona ermesini istiyor. Bize biçilen rol Ortadoğu''da, Batı çıkarlarını koruyan bir İslam ülkesi olmak. Bu rolün oynanmaya başlanacağı tarih Nisan 2007''dir…”

Sayın Livaneli “olağan dışı gelişmeler olmazsa” diyor; bu gelişmeler ne olabilir? Tabii askerin müdahalesi, tertiplenmiş ve tahripkâr sokak gösterileri gibi antidemokratik gelişmeler; ama yazar bunları tehlike olarak görmüyor; hatta biraz da “olmalı” der gibi!

“Devleti ve Türkiye''yi ele geçirme operasyonu…”

Bundan maksat Akparti''nin mecliste yeterli çoğunluğu elde etmesi ve meclis başkanlığı yanında cumhurbaşkanlığına da istediği kimseleri getirmesi ise –ki, böyle olduğu anlaşılıyor- bu manada devleti ele geçirmekten daha tabii ne olabilir? Devleti demokrasi (meşruiyet, hukuk) dışı yollardan ele geçirenlere mi, yoksa halkın iradesiyle meşru yoldan ele geçirenlere mi karşı çıkmak gerekiyor?

Yazara göre Akparti iktidarı istediği kanunları çıkaracak, atamaları yapacak ve böylece “Türkiye, AKP''nin istediği düzen ne ise o düzene geçmiş olacak”!

Sayın Livaneli''nin ima ettiği düzen “İslami düzen”. Akparti''nin gerçekleştirmeyi vaad ettiği düzen ise “çağdaş uygarlık, eksiksiz demokrasi, insan hakları, AB normlarına uygun bir hayat standardı”. Türkiye gibi bir ülkede ikincisinin değil de birincisinin gerçekleşmesini muhtemel görmek için insanın ultra hayalci olması gerekir.

“…İstanbul sermayesi ile eski solcu-yeni liberal yazarlar bütün bu gelişmelere alkış tutacak. Uluslarüstü irade Türkiye''de laik cumhuriyetin sona ermesini istiyor. Bize biçilen rol Ortadoğu''da, Batı çıkarlarını koruyan bir islam ülkesi olmak” şeklindeki ifade çok ağır bir hakaret içeriyor. Ülkenin sanayicisi, tüccarı, bir kısım aydını ve Akparti''ye oy vermiş milyonlarca insanı, laik cumhuriyete son verecek ve Batı çıkarlarını korumayı vazife edinecekmiş!

Kafa karışıklığının sebep olduğu çelişkinin tipik örneği. Eskiden solcu şimdi liberal olan aydınlar ile mesela TÜSİAD''ın laik cumhuriyete son verilmesine alkış tutacağı nasıl düşünülebilir?

Akparti''ye oy veren milyonlar Türkiye''nin bir “İslam ülkesi” olmasını isteyebilir. Ama bunun manası cumhuriyete son vermek değildir. Laikliği de kaldırmak değildir. “Katı, radikal, din karşıtı” bir laiklik anlayış ve uygulaması yerine “insan haklarına, din özgürlüğüne dayanan, inanan ve inanmayan vatandaşların baskı altında kalmadan inanç veya inançsızlıklarını yaşamalarına imkan veren bir laiklik getirmektir.

“Ama böyle bir laiklik anlayış ve uygulaması daha Müslüman bir toplumun oluşmasına yol açar” diyen olursa ona verilecek cevap şudur:

Ya demokrasiden vazgeç veya toplumun tabii gelişim ve değişimine karşı çıkma; farklılarla beraber yaşamaya, onlara tahammül etmeye alış.

Din afyon ve iyi olmak zor mudur?
00:007/09/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Okuyucu soruyor: 7. Bunları düşündükçe Karl Marksın dediği o söz aklıma geliyor. ”Din bir afyondur.” Bu söz tamamen haksız mıdır? Din nasıl afyona dönüşür? Bunu cuma vaazlarındaki vaazlarda gözlemlediğimi sanıyorum.

Cevap:

İlahi vahye dayanan, beşer eliyle bozulmamış, menfaatini dinine değişen sözde din adamları ve alimleri tarafından “amacından saptırılmış” yorumlarla boğulmamış bir din asla afyon olmaz; aksine insanları devamlı uyarır,, aklın kullanılmasını emreder, sarhoş olmayı yasaklar, hakkın korunmasını ve adaletin ayakta tutulmasını müminlerin baş vazifesi kılar.

Başka dinlerde de olmuşsa da daha çok hristiyan din adamları bazı zaman ve mekanlarda, egemen ve zalim sınıfla işbirliği yapmışlar, çiğnenen, ezilen, hakkı yenen hristiyanları “dünyada olanlara sabrettikleri takdirde cennete gireceklerini” söyleyerek uyutmuşlardır. Din böyle kullanıldığında elbette halkların afyonu olur.

Cuma vaazlarında eğer bazı Müslüman hatipler de hakkın aranması, adaletin elbirliği ile gerçekleştirilmesi, hakkı alınıncaya kadar zayıfın ve mazlumun yanında olunması yerine “yönetenlere sorgulamadan itaat edin, sabredin, bunda da bir hikmet vardır, itiraz ve şikayet etmeyin, sabrınızın mükâfatını Allah''tan bekleyin…” demişlerse onlar da İslam''ı afyonlaştırmış olurlar. Ama İslam ülkelerinde ve Müslümanların hayatında dinin, yaygın olarak böyle kullanıldığı kanaatinde değilim.

Ve soruyor:

8. Savaşsız bir dünya olamaz mı. Neden hep olan iyilere oluyor. Neden herkesin dilinden “Kimseye iyilik yapmayacaksın” sözü revaç bulmuş. Bunun nedeni yaşamış olduğumuz İslam''mıdır. Neden tahrip çok kolay olduğu halde iyi olmak hep çok zor. Yüce yaratıcı hep savaşmamızı mı istiyor bizden. İyi olmak bu kadar zor olduğu halde savunma silahlarımız ve hareket alanımız neden bu kadar sınırlı?

Cevap:

Savaşsız bir dünya olabilir. Bunun şartı ya gerçek İslam''ın dünyaya egemen olmasıdır veya bütün ülkelerin âkıl adamlarının bir araya gelerek kararları bağlayıcı olan bir “barış ve adalet” meclisi” kurmalarıdır. Bu meclise katılmayan veya katılıp da alınan karara uymayan ülkelere karşı diğerleri tek vücut olup etkili yaptırım uygulamalarıdır.

Bu şart yerine gelmediği sürece mevcut dünya düzeninde güçlü istediğini elde edecek, güçsüz zulme uğrayacak ve güç dengesi bulunmadığı için hakkını vaya intikamını almak üzere teröre, gerilla savaşına, bütün imkanları kullanarak zalime zarar vermeye devam edecektir.

Allah bizim devamlı savaşmamızı istemiyor, ama zulme razı olup eli kolu bağlı oturmamızı da istemiyor. İslam''da savaş haksıza, zalime, yurda ve dine saldıranlara karşı yapılır. Savaş olmasın diye zulmün egemen olmasına göz yummak da insan menfaat ve şerefine yakışmaz.

“Olan hep iyilere oluyor” hükmüne katılmıyorum. İyilere de kötülere de olan olur. Eksikleri olsa bile hukuk ve sosyal itibar iyiden ve haklıdan yanadır.

“Kimseye iyilik yapmayacaksın” sözü en azından Müslümanlara ait değildir; şöyle de diyebiliriz: “Kötülüğü bile iyilikle karşıla” diyen bir kitabın bağlılarına böyle bir söz yakışmaz.

İyi olmak hem kolaydır, hem zordur. Belirleyici unsur ise çevre ve eğitimdir.

Yaşadığımız İslam''ın gerçek İslam''a göre eksik olduğu açıktır. Biz İslam''ı ne kadar doğru anlar ve eksiksiz yaşarsak durumumuz da o kadar iyileşir; dünya bir adalet, barış ve huzur iklimi haline gelir.

Rejim nasıl değişecek?
00:009/09/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Akparti iktidarının rejimi değiştireceğine inanan veya buna inanılmasını isteyen yazarların ikinci örneği Fatih Altaylı.

Sayın Altaylı bir yazısında (Gazeteoku''da okudum, 23. 8. 2007) bir Amerikalı ile görüştüğünü ve aralarında geçen konuşmayı naklediyor. Amerikalının “Darbe olur mu?” sorusuna, “Seçimlere hile karıştı gibi bir bahane ile seçim gecesi olsaydı olurdu, artık zamanı geçti” cevabını verdikten sonra Türkiye''nin zaman içinde nasıl bir İslam ülkesi olacağını şöyle açıklıyor:

“Türkiye giderek bir İslam ülkesi olur” dedim. Nasıl olacağını anlattım:

Yavaş yavaş Mısır gibi, Malezya gibi oluruz. Din etkisi artmaya başlar. Din günlük hayata girer. Sokağa iner. Yaşam biçimi olur. Gözle görünmeye, elle tutulmaya başlar. Toplum tutuculaşır. Muhafazakârlaşır.” “Bunlar niye olsun ki?” dedi. “Olur. Çünkü rol modeller değişmeye başlar. Rol model Erdoğan olur. Gül olur. Müslümanlığını gösteren, göstere göstere yaşayan işadamı olur. Çünkü iktidar kendi gibi düşünen, kendi gibi yaşayan bürokratları yukarı taşır. Kendi gibi işadamlarını ön palana çıkarır. İçki içen, eşinin başı açık olan, mayo giyen bürokratın yükselme olanağı kalmaz, işadamının iş yapma olanağı kalmaz. Kimse kimseye örtün, kapan, içki içme demez ama içmeyen iktidar dairesinin dışında kalır. Yükselemez, iş alamaz, iş yapamaz. Bürokratlar namaza başlar, işadamları ortalıkta içki içmemeye, eşlerine dekolte giydirmemeye başlar. Bu durum yoğunlaştıkça onlar gibi olmayanlar kendilerini dışarıda kalmış hisseder. Yasayla, yasakla olmaz. Ama ayıpla, günahla olur” dedim.”

Amerikalı “AB''ne üye bir ülkede böyle şey olmaz” şeklindeki itirazına da sayın Altaylı, “Bu durumu bahane ederek bizi oraya almazlar” cevabını veriyor.

Sayın Altaylı''nın tasvir ettiği İslam ülkesi, halkının çoğu ve iktidardakiler (rol-moeller) dindar olan; yani kamuya açık alanlarda dini yaşayan, başkalarının hak ve özgürlüklerini kısıtlamadan olabildiği ölçüde dinin gereklerini yerine getiren ülke oluyor. Eğer bu bir tehlike ise, olmaması gerekiyorsa insan hakları belgelerinden din özgürlüğünü kaldırmak veya dinin görünür olmasını önleyecek şekilde sınırlamak gerekir. Halbuki Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi''nin 9. maddesi şöyle diyor: “Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, din veya inanç değiştirme özgürlüğü ile tek başına veya topluca, açıkça veya özel tarzda ibadet, öğretim, uygulama ve ayin yapmak suretiyle dinini veya inancını açıklama özgürlüğünü de içerir.”

Akparti iktidarının ileri gelenleri alkol almaz, eşleri örtünür, namaz kılar, oruç tutar; bunu gören bürokratlar, iş adamları ve gençler de ya örnek alıp benimseyerek veya yaranmak ve yararlanmak için müslümanca yaşamaya yönelirlerse bu durumda herkes din özgürlüğünü uygulamış olur. “Din özgürlüğünü korumak, “din değiştirme hakkını” da içerir. Din değiştirmeyi veya eksik uygulamadan vazgeçerek dini daha kamil olarak yaşamaya karar vermeyi engellerseniz, bunu “rejim değişikliği” sayarsanız din özgürlüğünü tanımamış olusunuz.

Naklettiğim düşüncede önemli bir arıza daha var: İnsanların ya gevşeklikleri veya menfaatleri yüzünden kimlik ve kişilik değiştirebilecekleri varsayılıyor. Üstelik bu değişim İslam''ı yaşamama şeklinde olunca müspet, yaşama şeklinde olunca menfi/tehlike kabul ediliyor!

İşin doğrusu insanlara güvenmek, saygılı olmak, farklıların bir arada, özgürlük ve adalet çerçevesinde yaşamalarına imkan sağlamaktır.

Tabii Livaneli ve Altaylı gibi düşünmeyen birçok yazar var. İşte size İsmet Berkan''dan bir cümle: (21. 8. 2007, Radikal) “Hayır, burası bir ılımlı İslam devleti değil, hiçbir zaman da bir ''İslam devleti'' olmayacak; çünkü laiklik ilkesinin ortadan kaldırılması mümkün değil. Ama buna karşılık laiklik uygulamalarını mutlaka tartışmalıyız.”

Demokrasi eksiltilerek korunamaz
00:0013/09/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Almanya''da iktidardaki CDU partisi''nin genel sekreteri Ronald Pofalla, okullarda ve devlet dairelerinde uygun yerlere haç asılmasını teklif etmiş.

Müslümanlarda bunun karşılığı kelime-i tevhîd (lâ ilâhe illallah Muhammedun resûlullah: Allah''tan başkı tanrı yoktur, Muhammed Allah''ın elçisidir) yazılı levhaların asılması olabilir.

Peki bizdeki söz, düşünce ve din özgürlüğü veya kısaca demokrasi anlayış ve uygulaması böyle bir teklife cevaz verir mi?

Bence vermelidir. Bugün böyle bir demokratik çıtaya ulaşıldı mı, bilmiyorum. Ama yakın geçmişte, Refah Partisi''nin kapatılma sebeplerinden biri olarak hem iç hukukta hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nde, bu partinin ve bazı üyelerinin başörtüsü lehinde ve başörtüsü yasağının aleyhinde tavır almaları, konuşmaları sayılmıştır.

Hadi bizde laikçiler (laikliği dine karşı bir din, bir ideoloji haline getirenler) bunu yaptılar, AİHM bunu nasıl yaptı?

Almanya''nın iktidar partisi aleyhine kapatılma davası niçin açılmıyor?

Almanya''da yargı bu yüzden kapatma kararı verse AİHM bu karara katılır mı?

Almanya''da kapatma davası açılmıyor; çünkü bu yalnızca bir düşünce, bir tekliftir. Bu ülkelerde düşünce açıklama yüzünden insanlar ceza görmez, kınanmaz, haklardan mahrum edilmezler, partiler kapatılmaz.

Muhal farz olarak Almanya mahkemesi böyle bir karar verse AİHM bu kararı onaylamaz.

Sıra Türkiye''ye gelince neden bunların tersi oldu, oluyor?

İşte bu sorunun cevabı hem demokrasiye, insan haklarına, hem de hukuk devleti ilkesine aykırı olarak uygulanan çifte standarttır.

Çifte standardı meşrulaştırmak için kullanılan argüman ise “ülkemizin özel şartlarıdır”.

Nedir bu özel şartlar dendiğinde eveliyerek geveliyerek yapılan açıklamalardan anlaşılan “halka güvenmemek, fazla demokrasinin irticayı hortlatma tehlikesi ve rejimi korumak”tır.

Ben bu tutum karşısında şu cümleyi hep tekrar edeceğim:

Rejim kuşa döndürülerek, demokrasi eksiltilerek korunamaz.

Not:

Ramazan ayınızı tebrik eder cümlemiz için makbul ibadetler dilerim.

Ramazan boyunca Kanal 24''te, iftar önceleri beşer dakikalık sohbetlerim olacak.

Nasip, kader ve azap
00:0014/09/2007, Cuma

Bir okuyucunun on iki sorusu vardı; bunların son dördünü de bugün cevaplamaya çalışacağız:

9. "Dünyadaki nasibinizi de unutmayınız" ayetindeki nasip kelimesinin manası nedir? Nasibini arayan müslümanlar neden hep fakir? Nedenler hep uzayıp gitmekte.

Cevap:

Nasip pay demektir. Herkesin payına düşen onun nasibidir. Nasibin elde edilmesi için çalışmak da şarttır.

Bu âyete "dünyadan da nasibiniz unutmayın, hep ahiret için çalışmayın, dünya için de çalışıp kazanın" manası verildiği gibi, benim tercihim olan şu mana da verilmiştir: "Dünyadaki nasibinizin geçici, ahiret için vasıta ve ahirettekine nispatla çok önemsiz olduğunu unutup bütün ömrünüzü ve imkanlarınızı dünya için sarfetmeyin."

"Nasibini arayan Müslümanların hep fakir olduğu" doğru bir tespit değil. Allah mümin olsun, inançsız veya fasık olsun, usulüne uygun çalışan, gayret eden, doğru yol ve yöntemi takip eden kullarına dünyada emeklerinin karşılığını veriyor. Fakirin Müslüman olanı da var, başka inançlar taşıyanı da var.

10. Zaman her şeyi eskitmekte, yaşadığımız İslam eskimenin ve gerçekliğin neresinde?

Cevap:

İslam, temel kaynakları (Kur''an ve Sünnet) itibariyle eskimiş, yıpranmış, bozulmuş değildir.

İki şey eskiyebilir.

a) Beşeri olan ictihadlar, yorumlar. Bunların da yenileri yapılır ve İslam''ın hayatı aydınlatması devam eder.

b) İnsanların dinle iman ve amel ilişkisi. İmanlar zayıflayabilir, ameller kalitesinden ve sayısından eksilmeye maruz kalabilir. Bunun da çaresi ömür boyunca eğitimdir.

Bugün de İslam''ı doğru anlayan ve uygulayan çok mümin vardır.

11. Yüce Allah bizi dünyayı tahrip etmek için mi gönderdi? Aslında bütün sorularımın kaynağı budur. Tahribin her türlüsünü insan yapıyor. İnsan, bilim ve din; her şey bozulmaya ayarlandığı halde insanın suçu nedir?

Cevap:

"Her şeyin bozulmaya ayarlandığını nereden çıkardınız?" Bozulan, eskiyen, yok olan da vardır, bozulmayan, eskimeyen, yeniden olan ve oluşan (yaratılan), gelişen ve devam eden de vardır.

Bilim ve din ne bozar, ne de tahrip eder. Din ıslahı, düzeltmeyi, iyileştirmeyi emreder. İlim de iki tarafı kesen bir kılıç gibidir; onu hayra ve iyiliğe, şerre ve kötülüğe kullanan insandır. İnsan da kötü olsun, tahrip etsin diye yaratılmamış, ona çifte kabiliyet verilmiştir; dilerse iyi olur, dilerse kötü olur. Kader hiçbir insanı iyi veya kötü olmaya mecbur kılmaz, böyle bir programlama yoktur. İnsan –onu sorumlu kılacak kadar- hür iradesiyle, seçimi ve tercihi dilerse mümin ve iyi, dilerse kâfir ve kötü olabilir.

12. Neden herkes cehennem azabını tatmak zorunda....

Cevap:

Böyle bir genel hüküm mevcut değildir. Doğrudan cennete girecek olan nice kullar vardır. Bizim dünyada vazifemiz, Allah''ın rızasına uygun bir hayat yaşamaya çalışmak ve cenneti ummaktır.

Tahammülsüzlük
00:0016/09/2007, Pazar

Dini sorulara cevap verdiğim “Cuma yazıları”mın birinde şöyle demiştim:

“Savaşsız bir dünya olabilir. Bunun şartı ya gerçek İslam''ın dünyaya egemen olmasıdır veya bütün ülkelerin âkıl adamlarının bir araya gelerek kararları bağlayıcı olan bir “barış ve adalet” meclisi” kurmalarıdır. Bu meclise katılmayan veya katılıp da alınan karara uymayan ülkelere karşı diğerleri tek vücut olup etkili yaptırım uygulamalarıdır”.

Bu yazının yalnızca bir kısmına takılan, bütünü göz önüne almayan, farklı düşünceye de tahammülü olmadığı anlaşılan bir okuyucu bakın ne demiş:

Yazınızda "Savaşsız bir dünya olamaz mı" sorusuna kısmen vermiş olduğunuz cevapta "Bunun şartı ya gerçek İslam''ın dünyaya egemen olmasıdır" gibi bir saçmalığı yazmaya cesaret edecek kadar mantıktan uzaklaşmış olmanız utanç vericidir. Unutmayın din emperyalizmi ile kapital emperyalizmi arasında hiçbir fark yoktur. Tebrikler, niye Türkiye''de askerler tepemize biniyorlar diye sormayın”.

Hep uzlaşmadan söz ediliyor, ama uzlaşacak taraflardan biri, farklılığa böyle bakıyor, farklı düşünceyi ve inancı “saçma, mantık dışı ve utanç verici” buluyorsa, düşünceyi açıklamayı bir cesaret meselesi sayıyor, bu yüzden askerin tepemize binmesini anlayışla karşılıyorsa bunlarla nasıl uzlaşılır!

Evet, ben İslam''a iman etmiş ve yıllarca bu dini öğrenmeye emek sarfetmiş biri olarak dünyada gerçek İslam''ın egemen olması halinde adaletin, barışın, hakkaniyetin, din ve düşünce özgürlüğünün de egemen olacağını düşünüyor, böyle inanıyorum; bu düşüncemi de yıllardan beri açıklıyorum. İslam''ı bilmediği anlaşılan, İslam emperyalizminden söz eden okuyucuya –bilmem faydası olur mu ama- birkaç gerçeği hatırlatmak isterim:

İslam''da emperyalizm yoktur, aksine her türlü haksızlık, sömürü, istismar, baskı, Allah''tan başkasına kul olmak, dinleri farklı olduğu için insanları temel insan haklarından mahrum etmek kınanmış, mahkum edilmiş ve yasaklanmıştır. İslam''da savaşın iki sebebi vardır: 1. Yurdu korumak. 2. Din özgürlüğünü korumak. Bu iki değere yönelik bir saldırı veya ciddi tehlike ve tehdit varsa savaş meşru olur, yapılır, hak, adalet ve özgürlük tesis edilir, bundan sonra da insanlar (dinleri ne olursa olsun) İslam''ın himayesinde temel insan haklarından yararlanarak yaşarlar.

Tarih bu anlattıklarımın şahididir.

Şimdi ben böyle görüyor, böyle inanıyor ve bunu açıklıyorum. İnsanları isyana, şiddete, kavga ve kargaşaya teşvik etmiyor, yönlendirmiyorum; yalnızca inancımı ve görüşümü açıklıyorum.

Buna karşı okuyucunun tavrına bakın!

Bu tavır istisnai olsa aldırmaz geçersiniz, ama ne yazık ki, istisnai değil. Demokrasi ve cumhuriyet diyerek insanları belli bir düşünce, dünya görüşü ve hayat tarzına mecbur kılmaya alışmış, ülkenin sömürge gibi yönetilmesini içine sindirmiş, bununla mutlu ve huzurlu olmuş insanların gerçek demokrasiye alışmaları ve farklılığa tahammül eder hale gelmeleri biraz zaman alacağa benziyor.

Bana göre bugün utanç duyulacak bir “düşünce açıklama” varsa bu da “anayasa ve demokrasiyi çiğneyerek darbe yapanlara” meşruiyet tanımak, onları haklı bulmaktır.

Demokrasi, insan hakları ve çağdaşlığa ters düşen bir tavır alış, bir yaklaşım varsa bu da, farklılığa tahammülsüzlüktür.

Ahlaksız Teklif
00:0020/09/2007, Perşembe

Medyadan yansıyan haberler doğru ise ABD dışişleri bakanlığının üçüncü adamı Türkiye''ye "PKK''ya karşı İran ve Ortadoğu" teklifi ile gelmiş bulunuyor. Yani Türkiye, ABD''nin İran ve Ortadoğu politikasına destek verecek, buna karşı ABD de onu PKK belasından kurtarmak için yardım edecek; en azından Kuzey Irak''taki PKK varlığını temizleyecek.

İşte ben buna "ahlaksız teklif" diyorum.

Bu nasıl dostluktur?

Bu nasıl utanmazlıktır?

Bu teklif şu hususların itirafı manasına gelmiyor mu?

PKK bir terör örgütüdür ve Türkiye''ye zarar vermektedir.

Biz bunu biliyoruz ama gerektiğinde kullanmak için dokunmuyoruz, koruyoruz.

Şimdi İran''ı vurmak, Ortadoğu''da bizim ve İsrail''in çıkarlarına uygun bir düzen kurmak istiyoruz. Sen Türkiye olarak buna itiraz etmeyecek, hatta katkıda bulunacaksın. Eğer bunu yaparsan biz de PKK ya karşı harekete geçeriz. Yapmazsan bir şey yapmaz, hatta el altından desteklemeye devam ederiz.

Atalarımızın "Gâvurdan dost, domuzdan post olmaz" diye bir sözleri vardır.

Kur''an-ı Kerim de "Müslümanları bırakıp gayr-i müslimleri dost (veli; dayanışma, yardımlaşma ve korunma dayanağı) edinmeyi yasaklıyor, bu konuda müminleri defalarca uyarıyor.

“Bugün dünya değişti, artık küreselleşme dönemini yaşıyoruz, eski düzenler ve hükümlerin çağı geçti, bugün dünyada insanlığın menfaati, dostu ve düşmanından söz etmek gerekir, çatışmayı bırakıp anlaşma ve diyaloga yönelme zamanıdır…" deyip durdular, ama dönüp bakıyorsunuz hiçbir şey değişmemiş. Yine haçlılık ruhu var, yine güçlünün zayıfı ezmesi ve sömürmesi var, yine çıkarın ahlakın yerine geçmesi var, yine iki yüzlülük ve çifte standart var…

Peki ne yapalım?

Yine Kur''an-ı Kerim mealen, "Yurdunuza göz dikmeyen, dininize savaş açmayan gayr-i müslimlerle iyilik ve adalet temelinde ilişki kurmanızda bir sakınca yoktur" diyor. Bir de "Müminler ancak kardeştir" diyor.

Bu iki temel kuraldan hareket edilecek olursa çare:

1. Müslümanlar arasında daha sıkı, samimi ve etkili yakınlaşmaların, birliklerin ve birlikteliklerin kurulması.

2. Bütün dünya insanları, bütün gayr-i Müslimler -İslam''a ve Müslümanlara bakış, insanlık, hak ve hukuk anlayışı bakımında- aynı olmadıklarına göre iyileri ile işbirliği; dünyada barışın ve adaletin egemen olması için ortak hareket.

3. Hem din hem de çıkar farkı bulunan ulusların yönetimleri ile kurulacak ilişkilerde aşırı güven yüzünden ihtiyatı ve tedbiri terk etmemek.

Alevîler ve Cemevi
00:0021/09/2007, Cuma

Yurtdışında yaşayan bir Alevî kardeşimiz, "İmam" imzası ile bana gönderdiği bir mektupta hakkımdaki iyi düşünce ve duygularını ifade ediyor, kendisinin ibadetli, haramlardan kaçınan bir Alevî olarak yetiştiğini, dini uygulamaları zayıf olan Alevîlere bu konuda yardımcı olmayı istediğini söylüyor ve benden de bu konuda destek istiyor. Sonra mektup şöyle devam ediyor:

Alevî toplumundaki inançlı insanların ibadetlerini yapabilecekleri yer olan cemevlerinin yasal statüye kavuşturulması gerekiyor. Bazı sünni arkadaşlarımızın "cem evi İslam''da yoktur. Alevîler müslüman değildir, ibadet yapacaklarsa cami var" gibi düşünceleri olayları bin yıldır cözmediği gibi daha da içinden çıkılmaz hale getirmiştir. Camiye gelenler milyonda bir vardır ancak, biri de benim. Alevîlerin ailelerini alıp da gelip namaz kılacaklarına, sünni inancına tabi olacaklarına, içlerinden biri olarak hiç ihtimal vermiyorum.

Buradan yola çıkarak "bırakalım onlar bildikleri gibi yapsınlar, cemevlerine gitsinler" diyorum. Cemevine giden bir insan Allah''ın varlığına ve peygamberlere daha çok inanacak, imanı artacak, toplumla birleşecek, kendisine ve ülkesine daha yararlı insan olacaktır. Buna bir örnek vermek istiyorum. Bundan otuz yıl önce bizim köyde insanların müslümanlığını hissettirecek, yaşlıların kurban kestiğinde "bismillah" demelerinden başka bir işaret yoktu. Ama bugün köye gittiğimde gözlemliyorum; insanlar selam veriyor, oruç tutuyor, kurban kesiyor, mevlüt okutturuyor, İslam''la daha çok ilgileniyorlar. Ateistler azalmış, komünist örgütler etkilerini kaybetmiş.

İşte bütün bunlar nasıl oldu?

Tabii ki komünist ideolojiler iflas etti ama bu köyde diğer Alevî köylerden daha çok değişimler oldu neden?

Anlatayım: Ben bundan on yıl önce köyümdeki insanlara nasıl yardım ederim, bulundukları bu ortamdan nasıl çıkarlar diye düşünürken aklıma bütün Türkiye''ye örnek olabilecek şu fikir gelmişti. Amacım yüzyıllardır Allah''a inançları olduğu halde ve müslümanım demelerine rağmen ibadethaneleri olmayan, ibadet edemeyen bu insanları camiye götüremeyeceğimize göre onların dini inançlarını daha da arttıracak bir yol bulmaktı. Yüce Allah''ıma yalvardım, yardım istedim. Köyümüzün mezarlığında, bütün köylülerin ermiş olduğuna inandıkları bir kişinin mezarı vardı ve inançlı insanlar oraya gider dua ederlerdi. Zaten mezarlık da onun etrafında kurulmuştu. Bu ermiş zatın mezarı sadece birkaç taştan oluşuyordu, eğer dedim, ben bu ermiş olduğuna inanılan –ben de ermiş olduğuna inanıyorum; çünkü birçok olağanüstü olaylara şahit oldum- zatın kabri güzelce yaptırılsa, üstü de örtülüp bir türbe şekline getirilse insanların buraya ilgileri artar. Ancak benim bunu yapacak gücüm yoktu, dua ettim, birkaç yıl sonra gittiğimde bir köylümün bunu düşündüğüm gibi yaptığını gördüm, Allah''ıma şükürler olsun ve çok sevindim. İnanın bugün oradaki insanlar daha dindar ve cemevi yapmak istiyorlar. Bu imkanları olmayan köylerde daha az inançlı insanlar var, gençler komünist örgütlere ve etnik milliyetçilik yapanlara kayıyorlar ve diyorlar ki: "görüyorsunuz bu devlet size ibadetlerinizi yapacak yer yapmanıza bile izin vermiyor". Böyle diyerek onları kandırıyorlar.

Bu soruna bir çözüm getirmek için Alevîlerin sorunlarına daha çok ilgi göstermenizi sizden rica ediyorum.

Allah yar ve yardımcınız olsun!

İmam imzalı mektup bundan ibaret. Bu konudaki düşüncelerimi gelecek Cuma yazmaya çalışacağım.İki zihniyet
00:0023/09/2007, Pazar

Kim ne derse desin Türkiye''de iki farklı okumuş kesim ve bunların halk uzantısı bulunduğu açıkça ortada. Eskiden okumuşlar arasında CHP zihniyeti galip idi, halk ise ilk fırsatta, büyük çoğunluğu itibariyle DP''ye oy vererek CHP zihniyet, tutum ve uygulamalarına karşı olduğunu ortaya koymuştu. Bugün, seçimlerde kullanılan oylara bakılırsa o zihniyet seçmenlerin %20 sine tekabül etmektedir.

Okumuşlara gelince, 1950 yılına kadar onlar arasında muhafazakâr ve dindar Müslüman sayısı oldukça az idi. 1950 seçimlerinde DP iktidara geldi, az da olsa hak ve özgürlükler genişledi, İmam Hatip Okulları, din dersleri, dini yayınlar, özel okumalar ve din eğitimi faaliyetleri sayesinde okumuşlar arasında da dindar Müslümanların sayısı artmaya başladı. Bu dindarlık yalnızca iman ve ibadet konularında değil, tarih, kültür, halkla ilişkiler, haklar ve özgürlüklere bakış gibi alanlarda da önemli farklılıkları ifade ediyordu.

Eskiden tek kale oyun vardı, şimdi ise iki kesimli bir iktidar mücadelesi var.

CHP zihniyetini radikal laiklik taraftarları veya son zamanlarda yaygın olarak kullanılan laikçi kelimeleri ile de ifade etmek mümkündür.

Bu iki kesim arasında birçok fark bulunmakla beraber iktidar söz konusu olduğunda ortaya çıkan farklılık, farklılığa bakış ve farklı olanlara karşı tutumda kendini gösteriyor.

Dindar Müslümanlar, laik-demokratik-cumhuriyet rejiminin hakim olduğu bu ülkede iktidara geldiklerinde cumhuriyet ve demokrasiyi ortadan kaldırmaya teşebbüs etmiyorlar. Bu gerçek, Erbakan Hoca''nın partilerinde ve Akparti iktidarlarında açıkça görüldü ve denendi. Farklı hayat tarzlarına müdahale etmiyorlar. Laikliği ise din özgürlüğüne zarar vermeyecek, onu koruyacak ve teminat altına alacak şekilde tanımlamaya ve uygulamaya çalışıyorlar. Bunun da manası şudur: Devlet kanun çıkarırken ve uygulama yaparken dini kaynak olarak kullanmaz, ama dindarların, hiçbir haktan mahrum olmaksızın dinlerini yaşamalarına imkan tanır. Son günlerde laikçiler tarafından tekrar tartışma alanına çekilen başörtüsünden bir örnek verelim: Onlar “Ya başını açarsın veya öğrenim hakkından mahrum olursun” derler, dindar Müslümanların iktidarı ise “Dileyen örter, dileyen açar, fakat her iki kesim de hak ve hürriyetlerden eşit olarak yararlanır” derler.

Cumhuriyet, demokrasi ve laiklik her iki kesimin ortak değerleri; ama bu değerlerin içi açıldığında ve uygulamaya konulduğunda, özellikle demokrasi ve daha ziyade laiklik konusunda derin farklılıklar ortaya çıkıyor ve bütün kavga da bundan kaynaklanıyor.

Bu işin sonu neye varacak?

Makul ve meşru olanı, -modası geçmiş, çağdaş dünya tarafından terk edilmiş olanın değil- çağdaş demokrasi ve laikliğin ölçü alınarak, hakem kılınarak anlaşmazlıkların çözüme bağlanmasıdır. Bunun da meşru yolu ve usulü halk iradesine saygı göstermek ve boyun eğmektir.

Devamlı gerginlik çıkarmak, durmadan çatışmak, demokratik olmayan güçler ve usullerden medet ummak “okumuş ve aydın” niteliklerine ters düşüyor.

Tuzak
00:0027/09/2007, Perşembe

Akparti''nin teşebbüsünden önce hukukçular, siyasetçiler, sivil toplum örgütleri, önemli büyüklükte bir halk kesimi anayasadan şikayet ediyorlar, demokratik-sivil bir anayasanın yapılması gerektiğini sıkça dile getiriyorlardı. Bu istenen, gerekli ve ülke için yararlı olan işe sırf Akparti teşebbüs etti, sonuç bir ölçüde onun eseri olacak, din ve düşünce özgürlüğü Batı standartlarına kavuşacak... diye muhalefet sesleri yükselmeye başladı.

Kimi yeni anayasanın içeriğini değil, hazırlanma şeklini ve yöntemini bahane ediyor, kimi modası geçmiş, hukukta ve demokrasilerde yeri olmayan, olmaması gereken bazı ilkeleri dayanak yapıyor, kimileri de İmam Hatip Okulları, din eğitim ve öğretimi, başörtüsü gibi dindarları ilgilendiren, üzerinde tartışılmış, istismar edilmiş, taraflar oluşmuş hassas konuları gündeme getiriyorlar.

Yazının başlığını tuzak koydum; bundan maksadım, bütün bu bahanelerin bir tuzak, bir aldatmaca, bir konuyu saptırma oyunu olduğu kanaatimi ifade etmektir.

Okur, yazar olan, yükümlülük için yetecek kadar aklı bulunan bu muhalefet gurupları da mutlaka biliyordur ki, henüz muhtevası açıklanmamış olan ve sızan bilgiler ile yapılan özet açıklamalardan öğrenilen kadarıyla bu anayasa taslak taslağı, ileri sürülen sakıncalardan hiçbirini getirmiyor; ayrıca bundan daha radikali, şimdi muhalefette bulunanların bir kısmı tarafından daha önce hazırlanmış ve açıklanmış!

Durum bundan ibaret olunca bu anayasanın çıkmasını isteyenlerin oyuna gelmemeleri, tuzağa düşmemeleri gerekiyor.

Oyun ve tuzak nedir?

Anayasayı engellemek için hukuk ilmi ve çağdaş standartlar bakımından anayasanın yöntemini ve içeriğini tartışmak, tenkit etmek, karşı tezler ortaya koymak yerine şeytanca taktiklerle kafaları karıştırmak, insanları şüpheye düşürmek, işi çığırından çıkarmaya, çıkmaza sokmaya çalışmaktır.

Tuzağa düşmek nedir?

Ortaya atılan kehanetleri, niyet okumaları, anayasayı doğrudan ilgilendirmeyen bazı hassas konuların tartışmaya açılmasını ciddiye almak, bunlara muhatap olmak ve savunmaya geçmektir.

Yapılması gereken nedir?

Tuzağa düşmeden, rotayı şaşırmadan, konunun saptırılmasına meydan vermeden doğru yolda yürümek, teşebbüsü sürdürmek ve ancak iyi niyetli, bilime ve gerçeklere dayalı tenkit ve tekliflere iltifat etmektir.

Dindar kesim de tuzağa ve telaşa düşmemeli, zamanı ve yeri gelmedikçe konuşmamalı, daha çoğunu elde etme tamahkarlığına düşerek azı da elden kaçırma zararına sebep olmamalıdır.

Uygulaması yıllar sürmüş, üzerinden büyük imtiyazlar ve rantlar elde edilmiş kurumların ve kuralların bir adımda normalleşerek değişmesini beklememek gerekir. Türkiye son yıllarda normalleşmeye doğru önemli adımlar attı, bu adımlar devam edecektir, adımların geriye dönmemesi için, akıl, basiret, sabır, cesaret ve metanete ihtiyaç vardır.

Hasta tedavi edilirken bağırıp çağırabilir, şikayetlenebilir, doktora incitici sözler söyleyebilir, ama doktor bu duruma anlayış göstermek, hastayı olabildiğince teskin etmeye çalışarak işine devam etmek durumundadır.

Aleviler ve Cemevi
00:0028/09/2007, Cuma

İmam imzasıyla yurtdışından mektup yazan bir okuyucum, Alevîlerin imanlarının güçlenmesi, bilgilerinin artması ve kendi inançlarına göre yapacakları ibadetlerin aralarında yaygınlaşması (amellerinin de artması) için cemevlerinin “yasal statüye kavuşturulması gerektiğini” ifade etmiş, kendi köylerinde tamir edilen bir türbenin bile bu bakımdan epeyi iş gördüğünü misal olarak zikretmişti.

Bu mektubu yayınladığım yazıma birçok tepki aldım. Bunların çoğunda, Sünnilerin, Hz. Ali ve evladına kötülük edenleri (bunların içinde Muaviye gibi sahabeden sayılanları, Yezid gibi bir sonraki nesilden olanları da var) methetmelerinden, Alevilerin ibadetlerinin hafife alınması veya alay konusu yapılmasından şikayet ediliyor ve Sünni yaklaşım biraz da sert ifadelerle eleştiriliyor. İçlerinden biri de (Sayın Ahmet Toptaş) Cafer-i Sadık Hazretlerinin buyruk isimli kitabından nakıller yapıyor ve Alevilerin de Allah''a, Peygamber''e, Kur''an''a, ahirete iman ettiklerini, mezhep veya tarikat veya yolları ayrı/farklı olsa da onların da Müslüman olduklarını, buradan hareket ederek birlik, beraberlik ve kardeşlik içinde yaşanması, düşmana fırsat verilmemesi gerektiğini söylüyor.

Daha önce de Alevi-Bektaşi Dernekleri Federasyonu Genel Sekreteri Atilla Erdem, o zaman Devlet Bakanı olan Mehmet Aydın''ın bir açıklamasına verdiği tepkide şöyle demişti: “Cemevi bizim yüzyıllardır kullandığımız bir ibadet yerimiz. Sayın Başbakan bile kalkıp saygısızca ''Cemevi cümbüş evi'' gibi laflar söyledi. Diyanet de ''Sizin ibadet yeriniz camidir'' diyor. Kesinlikle cami değildir. Çünkü cemevine eşimizle kızımızla, hısımımızla, akrabamızla beraber gideriz. Cemevinde kurbanımız kesilir, lokma dağıtılır, sazımız çalınır, semah dönülür. Yüz yüze niyaz edilir, dualar okunur. Camiye bunları götürme olanağımız yok. Camiye gitmeye niyetimiz de yok. Diyanet bizim bu ibadetimizi anlamıyor. Kültürümüzü kendi kendilerince yok sayıyorlar ve Alevilere ''Onlar zaten Müslüman''dır, cemevine gerek yok. Camiye gelsinler'' diyorlar. Benim ibadet yerim cemevi.”

Bu tepkilerden ve ifadelerden şunları anlıyoruz:

1. Alevîler cemevlerinin camiler gibi ibadet yeri olarak kabul edilmesini ve böyle bir resmi statüye kavuşturulmasını, bunun hakları (ve/veya iman ve ibadet yönünden faydalı) olduğunu;

2. Alevîlerin, Sünnilere ait camilere gelmek istemediklerini;

3. Sünnîlerin, Ehl-i beyt''e yapılanlar konusunda duyarsız olduklarını ve zalimlerden yana tavır aldıklarını veya en azından onları suçlamadıklarını dile getiriyorlar.

Daha başka konular varsa da köşe yazılarının hacmi dar olduğu için bu üç konuyu ele almakla yetinmek durumundayım.

Bu talep ve şikayetlere laik-demokratik-cumhuriyet rejimi açısından yaklaşıldığında söylenecek söz bellidir: Din özgürlüğü ilkesi/hakkı, her ferdin ve gurubun inancını ifade etmesi ve yaşamasını da içine alır. Din ve mezhep ayrımı yapılamaz. Farklı laiklik anlayış ve uygulamaları vardır. Bunlardan birine göre devlet dine ve dini hayata karışmaz, hiçbir dini ve mezhebi desteklemez, bu işler cemaatlere bırakılır. Bir başka anlayışa göre de devlet, bir sosyal hizmet olarak dinlere, mezheplere belli bir ölçü ve denge içinde yardımda bulunabilir.

Türkiye''de sıkça tekrarlanan “özel şartlar” gereği bir yandan tarikatlar kapatılmış, diğer yandan Diyanet İşleri Başkanlığı kurularak devlete bağlanmış ve din böylece kontrol altına alınmıştır. Bu iş yapılırken dengeler kurulamadığı, bazı gerçekler yok sayıldığı için önce baskı yüzünden gizli, şimdilerde ise -demokrasi yolundaki gelişmeler sayesinde- açık şikayetler ve talepler dile getirilir olmuştur. Yeni anayasa yapılınca bu problemin çözülmesi bakımından da önemli gelişmelerin olacağı beklenebilir.

Gelelim işin dini ve tarihi yönüne.

(Önümüzdeki Cuma yazısında gelelim).

İslam ve emperyalizm
00:0030/09/2007, Pazar

Bir yazımda "İslam''da emperyalizm yoktur" demiştim. İslam ve Osmanlı ile arasının bozuk olduğu anlaşılan bir vatandaşımız içini şöyle boşaltmış:

"İslam''da emperyalizm yoktur diyorsunuz. Osmanlı''nın, ta Viyana kapılarına kadar gitmesi neydi? Padisahınız sefere çıkmakta gecikince asker isyan ediyordu. Neden? 1) İşin ucunda talan, hırsızlık vardı. Çalışıp çabalamış Hristiyanların malını mülkünü çalmak helaldi, hatta sevaptı. 2) Yeniçeriler evlenemezdi, İstanbul''da seks ihtiyaçlarını giderme olanağı yoktu. Tek çare, Hristiyan ülkelerini basıp oradaki kadınları kızları becermekti. Bunları emperyalizm ve ahlaksızlığın daniskası olarak görmemeniz mümkün değil, ama işinize gelmez. Dünyanın en büyük yalanı olan vahiy, kitap, şeytan, cinler, periler ile milleti zehirlemeye devam edin".

İnşallah faydası olur ümidiyle birkaç satır yazalım.

Ben "İslam''da" dedim, "İslam tarihinde" demedim. Fert olsun topluluk veya devlet olsun Müslüman sıfatını taşıyanların İslam''a aykırı uygulama ve davranışları olmuş ise bu İslam''ı bağlamaz.

Osmanlı uzun bir tarih denmektir; Osmanlı sultanlarının da yanlışları olmuştur, ama genel olarak bakıldığında yüzümüzü kızartacak, bizi mahcup edecek bir Osmanlı yoktur; dünyasına barış ve adalet dağıtan bir Osmanlı vardır.

Evet İslam''da emperyalizm yoktur; çünkü bu kelimenin ifade ettiği mana, başka ülkelerin topraklarına el koymak ve halkını sömürmektir. İslam''da olan ise fetihtir. Fetih başkalarının mallarını ve canlarını almak değildir. Fetih için yapılan İslam cihadında savaşanlardan başkasının malına ve canına dokunulmaz, savaşanlardan başkası esir alınmaz, işinde gücünde olan halka dokunulmaz, çocuklara, yaşlılara, din adamlarına, ekine ve ağaca zarar verilmez.. Fethedilen ülkenin halkı işine gücüne devam eder, topraklarını kullanır ve yalnızca devlete vergi verir. Fetih ve cihadın amacı yayılmak veya sömürmek değildir; zulmü ortadan kaldırmak, din özgürlüğünü tesis etmektir. Bundan sonra dileyen Müslüman olur, dilemeyen kendi dinini hür olarak yaşar.

Savaşan askerler bir ülkeye girdiklerinde talan, soygun, hırsızlık, zina… yapamazlar; yaparlarsa ağır cezası vardır. Ele geçirdikleri bir ganimeti devlete teslim etmezlerse büyük günah ve suç işlemiş olurlar.

"Vahiy, kitap, şeytan ve cinler ile milleti zehirlemek" gibi bir işimiz yoktur. Siz de Kitab''ı, peşin hükümlerden sıyrılarak okusaydınız onun zehir değil, şifa olduğunu görür, anlar ve yaşardınız. Öyle anlaşılıyor ki, bizim hiçbir dahlimiz olmadan sizi şeytan zehirlemiş. Bundan da kurtulmanın yolu Kitab''ı okumak, ondan alacağınız bilgi ve ruh gücü ile şeytana savaş açmak ve onu yenerek sağlığa kuvuşmaktır.

Allah şifa versin!

Malezya hikayesi
00:004/10/2007, Perşembe

Halkın iradesine teslim olmayı ve insan hakları temelinde bir hukuk devleti anayasasının yapılmasını içlerine sindiremeyenler, bunu çıkarlarına aykırı görenler, vesayet demokrasisinin devamı için çaba gösterenler asıl muhalefet sebeplerini ortaya koymak yerine ipe un seriyor ve her gün yeni bir hikaye (bahane) uydurarak kafa karıştırmaya devam ediyorlar. Kendilerine inanıp endişeye düşen bir kısım vatandaşlarımız da onlara alkış tutuyor, destekliyorlar.

Kamusal alan, mahalle baskısı, toplumun dindarlaşması tehlikeleri yetmedi şimdi de “Türkiye Malezya olabilir” hikayesini anlatmaya başladılar.

Ne imiş efendim, Malezya''daki laik kesim bizimkileri uyarmış, “Biz de başta tehlikeyi göremedik, ama şimdi İslam''ın, diğer dinlerin mensupları da dahil bütün halka dayatılması durumu ile karşı karşıyayız” demişler.

Türkiye ile Malezya arasında sayılamayacak kadar çok fark bulunmakla beraber yalnızca ikisi üzerinde duralım:

1. Dinlerin nüfusa dağılımı

2000 yılında yapılan sayıma göre Malezya''da İslam: 60.4%, Budizm: 19.2%, Hristiyanlık: 9.1%, Hindu: 6.3%, Konfüçyüsçülük/Taoizm/Çin dinleri: 2.6%, Diğer (Sihizm, Şamanizm, Bahailik, Animizm vb.): 2.4%''dür.

Bu ülkedeki İslâmî kuralların uygulanmasının hedef kitlesi yüzde altmışlık Müslümanlardır. Yıllardan beri aile hukuku gibi bazı alanlarda Müslümanlara İslam hukuku uygulanmaktadır ve diğer din mensupları bu uygulamanın dışında tutulmaktadır. İslam''a göre, kendileri istemedikçe, İslam devleti teb''ası olan gayr-i Müslimlere İslam Hukuku uygulanamaz ve tarih boyunca da uygulanmamıştır. 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesine bakılırsa, İslam Hukuku''nu uygulayan Osmanlı''nın, Musevî ve Hristiyan teb''aya kendi hukuklarını uyguladığı mevzuat olarak da görülür.

1. İslami hareket

Malezya''da çok güçlü, açık ve legal bir İslami hareket vardır. Bu hareketi temsil eden grupların bir kısmının siyasi partileri mevcuttur ve bu partiler, hayatın bütün alanlarında İslam''ın uygulanmasını programlarının başına koymuşlardır. Bu hareketin etkisi ile devlet, 1980 yılından itibaren resmi kurumları İslâmîleştirme faaliyetini başlatmıştır.

Bizde dini parti kurulamaz. MSP ile Refah ve Fazilet Partileri, programları laik demokratik cumhuriyet çerçevesinin dışına çıkmadığı halde başörtüsünü, İmam Hatip Okullarını savunmaları ve bazı üyelerinin konuşmaları gerekçe gösterilerek kapatılmıştır. Yüzde doksan dokuzu Müslüman olan halkımız bu kapatma kararı karşısında önemli bir tepki göstermemiştir.

Türkiye''de dindarlığın gelişip gelişmediği konusunda farklı iddialar ve tespitler vardır. Geliştiği tezini kabul etsek bile bu dindarlaşma, çoğulculuk içinde bir dindarlaşmadır. Dindar denilen kesim, dindar olmayan (yani dini eksik uygulayan) Müslümanlardan daha hoşgörülü, daha tahammüllüdür. Yapılan araştırmalar, halkın büyük çoğunluğunun “İslam''ın, devletin dini haline gelmesine ve herkese belli bir hayat tarzının dayatılmasına” karşı olduklarını ortaya koymaktadır.

Yalnızca bu iki farklı durum bile Türkiye''nin Malezya olmayacağını anlamaya yeter.

Hasılı bu da tutmadı, beyler, yeni bir hikaye yazın!

Alevîler, cemevi ve cami
00:005/10/2007, Cuma

Bazı solcu ve ateistlerin, Alevî olmadıkları halde böyle görünüp Alevîliği İslam dışı, başka bir din veya inanç sistemi olarak göstermek, bilgisi yeterli olmayanları buna inandırmak için çaba gösterdiklerini biliyoruz. Ama Alevîlerin kahir çoğunluğunun buna katılmadıklarını, kendilerini Müslüman olarak bildiklerini, Alevîliği İslam''ın bir farklı yorumu olarak telakki ettiklerini de biliyoruz ve biz de böyle olduğuna inanıyoruz. Alevîlik tarihinin bazı dönemlerinde başka din ve mezheplerden etkilenmiş olsa bile bugün “Allah''ı, Muhammed''i ve Ali''si” olan Alevîliği İslam dışı gösterme gayretleri boşunadır ve tutmayacaktır.

Alevîlerin camilere gelmek ve orada ibadet etmek istemediklerine dair iddiayı genellemek doğru değildir. Birçok Alevî Müslüman hem cem evine gider, hem de camiye gider. İçlerinden camiye gitmek istemeyen ve cemevine devam etmek isteyenler varsa -ki, var oldukları anlaşılıyor- onlara da kimse mani olmamalıdır.

Ben Alevîlikle ilgili kaynakları gözden geçirdiğimde onun, bir mezhepten ziyade bir tasavvuf okulu, bir tarikat olduğu sonucuna varıyorum. Buna göre de cemevlerinin tekke mahiyetinde yerler olduğunu düşünüyorum. Bana sorulsa tekkelerin açılmasını, tarikatların serbest bırakılmasını söylerim. Çünkü dünyada ve ülkemizde tarikatlar hiçbir zaman yok olmamış, baskı ve yasak sebebiyle yer altına inmiş, faaliyetlerini gizli yürütmüştür.

Cemevleri tekke gibi olsun olmasın, Alevîler oraya gitmek, orada ibadet etmek, ayrıca bazı kültürel faaliyetlerde bulunmak istiyorlarsa bu onların hakkıdır. Devlet emsali kurum ve kuruluşlara yardım ediyorsa onlara da etmelidir. Problem “cemevlerini caminin yerine koymak veya camiye karşı bir alternatif olarak kabul etmek” ile ilgilidir. Ben bunun gerekli olduğunu düşünmüyorum. Ne Sünnîler cemevi aleyhine konuşmalı, ne de Alevîler cami aleyhinde söz etmelidirler. Dileyen ibadetini dilediği yerde yapabilmelidir.

Aynı şeyi Diyanet-Alevîler ilişkisi için de söylemek isterim: Bu ikili arasında da çatışma ve dışlama değil, kapsama, diyalog ve hizmet alış-verişi olmalıdır. Eğer yeni anayasada Diyanet İşleri Başkanlığı muhafaza edilecekse başka mezhepler ve dini kuruluşlar yanında Alevî topluluğuna yönelik hizmetlerin de bu kurumda yapılması mümkündür, faydalıdır.

Sünnî Müslümanların, Ehl-i beyt''e yapılan zulüm karşısında duyarsız oldukları ve bu zulmü yapanlara lanet okumadıkları iddiası da genel olarak doğru değildir. Ehl-i beyt''e olan sevgi, saygı ve bağlılık istenirse bugün de iki camianın birbirine yakınlaşmasını, aynı sevgi ve saygıyı paylaşmanın hasıl edeceği duygu ortamında soğukluğun sıcaklığa dönüşmesini sağlayabilir. Ehl-i sünnet ulemasının Yezîd, babası ve Hz. Ali''ye cephe alan bazı sahabe aleyhinde söz etmemeleri, onları tuttuklarından, yaptıklarını meşru gördüklerinden değildir. Aynı alimler, Hz. Ali''ye başkaldıranların bâğî (meşru yönetinme başkaldıran asî) olduklarını kabul ve ifade etmişlerdir. Eserleri yıllarca Osmanlı medreselerinde okutulmuş bulunan büyük Sünnî alim Teftâzânî''nin (v. 792/1390) bu konuda söylediklerini önemli bir örnek olarak sunuyorum:

“Sahabe arasında geçen kavgalar ve tartışmalar açıkça gösteriyor ki, onların bir kısmı haktan sapmış, zulüm ve günah sınırına ulaşmıştır. Bunun da sebebi kin, inat, haset, direnme, servet ve iktidar talebi, dünyanın çekiciliğine (lezzet ve şehvete) meyildir. Bu böyledir; çünkü her sahâbî masum (günahsız ve günah işleyemez) değildir ve Peygamber''i (s.a.) gören, ona ulaşan herkes hayırlı (iyi) değildir... Ehl-i sünnet ulemasının bu olayları farklı yorumlayıp mazeretlere bağlamalarının sebebi büyük sahabeye dil uzatılmasını engellemek içindir. Onlardan sonra Peygamber''in Ehl-i beytine yapılan zulüm ve kötülüklere gelince bunu kimse inkar edemez, buna dağlar taşlar ve hayvanlar bile şahitlik eder, göklerde ve yerde olanlar göz yaşı dökerler; dağlar paralanır, taşlar parçalanır. Bu sebeple o kötülükleri yapanlara, buna razı olanlara veya katkıda bulunanlara Allah lanet etsin! Ehl-i sünnet alimlerinin bir kısmının, onun daha fazlasını da hak ettiğini bildikleri halde Yezîd''e lanet etmeyi caiz görmemiş olmalarının sebebi, cahil ve aşırı gidenlerin işi ileriye götürüp büyük sahabeye kadar dil uzatmalarını engellemek içindir.” (Şerhu mekasıdı''y-tâlibîn, İst. 1305, C. II, s. 306-307).

Gerginlik, kriz ve CHP
00:007/10/2007, Pazar

Ülkenin bunca işi gücü varken, meclisin ve hükumetin halletmesi gereken bir yığın problem, gerçekleştirmesi gereken yüzlerce hizmet ve reform mevcut iken bunlar üzerinde durmak, yapılanı yapıcı olarak eleştirmek, farklı teklifler sunup bunları savunmak yerine durmadan gerginlik çıkarmak, kriz oluşturmak şüphe yok ki ülke ve millet menfaatine aykırıdır, ama gerginlikten ve krizden medet uman bazı partilerin işine gelmektedir ve bunların başında da CHP var.

Örnek saymakla bitemez de şu yılan hikayesine dönen Cumhurbaşkanlığı örneğini alalım.

Hem Cumhurbaşkanını halkın seçmesine hem de sayın Gül''ün Cumhurbaşkanı olmasına karşı çıktılar; bu karşı çıkış elbette hakları hatta vazifeleri denebilir; ama bu hüküm, üslup ve yönteme bağlıdır. CHP “Biz buna şu sebeplerle karşıyız” demiyor, “Böyle olursa ülke felakete sürüklenir, Cumhuriyet, demokrasi, laiklik elden gider…” kabilinden gerginlik ve krize sebep olacak bir üslup kullanıyor.

Sayın Gül''ün seçilmesi halinde hiçbir anormal durumun ortaya çıkmayacağını bildiği halde bunu bütün gayretiyle ve demokratik teamüllerin de dışına çıkarak (meclise girmemek gibi) engelliyor. Yargının da yardımı ile seçim kilitleniyor. Parti, bu aşamada başarılı olduğu için bayram ederken iktidar kilidi çözmek için Cumhurbaşkanını halkın, beş yıllığına seçmesi, toplantı ve karar yeter sayılarının makul düzeylere çekilmesi için referandum yolunu açıyor. CHP buna da karşı çıkıyor, asık suratlı, felaket tellalı konuşmacıları halkın karşısına çıkıp “Cumhurbaşkanını siz seçerseniz o padişahlığını ilan eder, şunlar şunlar elden gider” diye kendilerinin de inanmadıklarına emin olduğum sözler söylüyorlar: Yine gerginlik, yine krize kürek çekmek.

Bu ülkede hangi bürokrat, hangi resmi makam sahibi, anayasada yer almayan bir hak ve yetkiyi kullanabilir? Bu yetkiler anayasada değişmedikçe halk seçti diye bir cumhurbaşkanı nasıl sultanlaşır!

Meclis zorunlu olarak seçime gidiyor, halk meclisi kilitleyenlere ders vererek Akparti''yi, Cumhurbaşkanı seçebilecek bir çoğunlukla tekrar iktidara getiriyor. MHP''nin de yardımı ile Cumhurbaşkanı seçiliyor ve kilit şimdilik açılıyor, ama CHP üzgün, öfkeli, yeni gerginlikler çıkarmanın peşinde.

İktidar hem referanduma giderken hem de seçimden sonra Cumhurbaşkanını seçerken siyasi ve hukuki mecburiyet içinde hareket ediyor. Birincisini yapmasa kilit çözülmeyecek, ülke boş işlerle uğraşıp duracak. İkincisini yapmasa anayasa gereği tekrar seçime gidilecek; bu da ülkeye zararlı.

“İşler duruldu, artık siyasetçileri bekleyen hizmetlere koyulmanın zamanı” derken CHP yine sert ve gerici bir üslupla ortaya çıkıyor ve referandumu geri çekmek için iktidara baskı uyguluyor. “Eğer bunu yapmazsanız 11. Cumhurbaşkanının yeniden seçilmesi başta olmak üzere birçok problem çıkar; yani biz çıkarırız” diyor.

Şimdi insaf ile düşünelim:

Meclisin 11. Cumhurbaşkanını seçmesi meşru mu değil mi? Elbette meşru, hukuka uygun.

Anayasa hükmüne uyarak meclisin seçtiği 11. Cumhurbaşkanının meşruiyetinde bir şüphe var mı? Yok.

Seçilmiş olan 11. Cumhurbaşkanını bir daha seçmek abes olacağına göre referandumunun -o günün şartlarında eklenen- ilgili geçici maddesi hükümsüz hale gelir mi? Evet.

Böyle bir durum (çözüm, yorum) varken ülkeyi germenin, meclisi boşuna meşgul etmenin manası var mı? Yok.

Ama bize göre yok; bunu bahane ederek ileride de cumhurbaşkanını halkın seçmesini, toplantı ve karar yeter sayısının krize sebep olacak boyutlarda kalmasını isteyen CHP''ye göre yaptıkları çok anlamlı ve yerinde.

Din dersinde Almanya örneği
00:0014/10/2007, Pazar

Merdan Güneş, Pakistan''da üniversiteyi bitirdi, master çalışmasını tamamladı, Türkiye''de M.Ü. Soyal Bilimler Enstitüsü''nde doktora imtihanını kazandı, doktora çalışmasını yaparken YÖK, hukuka aykırı bir kararla İslam ülkelerinden alınmış lisans diplomalarının denkliğini iptal etti, hadi bunu yaptı, ama bununla kalmadı, Türkiye''de denkliğin kabul edildiği dönemde imtihan kazanarak doktora yapmakta olanların da bu haklarını ellerinden aldığı için Merdan da da açıkta kaldı. Zalimler bir kapı kapatırsa Allah bin kapı açabilir. Merdan için de böyle oldu, şimdi Almanya''da doktorasını tamamlamak üzere. Bir yandan da İslâmi hizmet yapıyor. Kendisine -din dersinin normal program içinde yer aldığını bildiğim Almanya''da- İslam din dersleri uygulamasını sordum. Bana yazdığı bilgiyi iki yazıda sizlerle paylaşacağım.

"Rheinland-Pfalz eyaleti, Ludwigshafen şehrine bağli Pfingstweide beldesinde bir ilkokulda 2003''de başlayan islam din dersi projesi devam ediyor. Proje Kültür Eğitim Bakanlığı''nın resmi projesi olarak bakanlar kurulu tarafından 2004 yılında onaylanarak hayata geçirildi. Projenin başlaması bu beldedeki Müslüman Kadınlar Derneği''nin İslam-Hristiyan diyalog çalışma grubuyla birlikte başlattıkları ufak bir adım neticesinde bugünkü halini almıştır. Kısaca Müslüman aileler çocuklarının kendi dinlerini ve kimliklerini öğrenme imkanından mahrum olduklarını bu diyalog çalışmalarında gündeme getirmişler ve Gerold Bläse adındaki çok faal emekli bir mühendisin de yardımlarıyla orada bulunan ilkokul yönetimi ile ilişkiye geçilmiş. Başlangıçta sadece okulun yer imkanlarından faydalanmak düşünülürken, okul müdürünün de teklife sıcak bakması ve eğer Almanca ders verebilecek birini bakanlık da onayladığı takdirde, okulda böyle bir dersin verilebileceğini ifade etmiştir. Bunun üzerine bakanlıkla ilişkiye geçilerek, ders şahsıma teklif edildi. Teklifi kabul etmem üzerine bakanlıkta bir tanışma görüşmesi neticesinde bu işin olabileceği bakan müsteşarı Bayan Anne Kleinschnieder tarafından bildirildi. Ben de, ülkemle karşı karşıya gelmemek, Türkçe dil eğitimi aleyhine olmamak ve içerik olarak din dersine müdahale edilmemek şartlarıyla bu projede birlikte çalışmayı kabul ettim.

"Projenin hayata geçirilebilmesi için öncelikle bir ders planının geliştirilmesi gerekti. Şahsıma tevdi edilen İslam din dersi ile alakalı bir taslak sundum. Bugüne kadar yapılmış diğer plan ve taslaklardan da faydalanarak bir yıl içerisinde bu çalışma tamamlandı. Benim, okul müdürünün, adı geçen müsteşarın ve diğer bir eğitim bilimcinin içerisinde olduğu 4 kişilik bir komisyonda taslak son halini aldı. Bakanlar kurulunun onayı ile 2004-2005 yılında dört yıllık İslam din dersi pilot proje olarak başlatıldı. Bu arada benim 2003-2004 yılında projenin uygulanacağı ilk okulda staj yapmam öngörüldü. Ayrıca iki yıl süren başka bir eğitim sürecinden geçmem gerekti. Bu sadece benimle değil, her öğretmen adayıyla alakalı bir eğitim programı.

Hukuki duruma gelince:

Din dersleri anayasayla korunmuş bir haktır.

Her dini cemaat kendi dini eğitimini organize etme hakkına sahiptir.

Ama bu hakkı bir dini cemaatin kullanabilmesi için, o cemaatin resmen devlet tarafından dini cemaat olarak tanınması şarttır.

Eğitim meselesi federal hükümetin değil, eyaletlerin yetki ve sorumluluğundadır.

Dolayısıyla İslam din dersi anayasal bir hak olmakla birlikte, resmen tanınmış bütün Müslümanları temsil eden dini bir kuruluş olmadığı gerekçesiyle halen tam hayata geçirilememiştir. En büyük engel olarak bu durum öne sürülmektedir. DİTİB (Diyanete Bağlı Türk-İslam Birliği) en büyük sivil örgüt olmakla birlikte bu şartları haiz olmadığı gerekçesiyle bu yetki henüz verilmemiştir. DİTİB diğer büyük İslamî cemaatleri de kuşatacak çatı bir üst organizasyonla bu problemi aşma gayreti içerisinde çok ciddi bir adım atmıştır. (Devam edecek)

Din Dersinde Almanya Örneği (2)
00:0018/10/2007, Perşembe

Yeni anayasa hazırlanırken nasıl yer alacağı konusunda hararetli tartışmalar cereyan eden “din dersleri” demokrat Batı ülkelerinde farklı şekillerde de olsa okullarda vardır. Bu konuda yapılmış birçok araştırma ve yayımlanmış onlarca kitap da mevcuttur. Benim Almanya örneğini seçmemin sebebi, şu andaki uygulamanın içinde bulunan bir kaynağa dayanmasıdır.

Kaynak Merdan Güneş açıklamalarına şöyle devam ediyor:

“Şu andaki reel durum:

- İslam din dersi, farklı eyaletlerde farklı şekillerde pilot proje olarak uygulanmaktadır.

-Bazı eyaletlerde din kültürü şeklinde verilirken, Rheinland-Pfalz ve Baden-Würrtenberg gibi eyaletlerde İslam din dersinde sadece teorik bilgi değil, pratik uygulama da öğretilmektedir. Namaz hakkında bilgi verilmekle kalmayıp, namazda okunacak dualar öğretilip bizatihi çocuklara tatbik ettirilmektedir.

-Rheinland-Pfaz islam din dersi projesi, diğer Katolik ve Protestan din derslerine paralel aynı statüde yürütülmektedir. İlkokul süresi dört yıldır ve proje tüm sınıflarda uygulanmaktadır, yani 1-4 kadar. Başlangıçtan beri %95 üzerinde katılım gerçekleşmiştir. İlk İslam din dersi projesi olması hasebiyle görsel ve yazılı Alman ve Türk basınında geniş yankı uyandırmıştır.

-Bütün Müslüman veliler ve öğrenciler tarafından memnuniyetle desteklenen proje, okul idaresi ve öğretmenleri ve tüm diğer (Alman) veliler tarafından da bu güne kadar takdir ile desteklenmiştir. Müslüman çocukların bu din dersi ile okula ve derslere adaptasyonu sağlanmış, daha başarılı oldukları gözlemlenmiştir. Bu eğitim döneminde orta okul için bir din dersi program taslağı tarafımdan geliştirilmekte olup, 20 Ekim''den itibaren 5. sınıflarda da din dersine inşaallah başlayacağız.

Din dersi programının içeriği:

İlkokul çocuklarının ihtiyacı olan en temel dini bilgiler verilmeye özen gösterilmiştir. Özellikle Allah, Peygamber, inançla ilgili konuların çocukların anlayacağı bir metod ve yöntem içerisinde uygulanması esas alınmıştır. Çok bilgi aktarmak yerine çocukların dini duygularını geliştirmeye, dinlerini sevdirmeye, Müslüman olmalarının kimlik olarak gurur duyacakları bir durum olduğu işlenmeye çalışılmıştır.

Tüm program beş temel soru altında oluşturulmuştur. Bu sorular:

1.Ben kimim (Kimlik)? İnsan ve Müslüman olduğumuz özellikle vurgulanmakta, günlük hayatta kullandığımız dini terimler ve haller ışlenmektedir (Besmele, Selamlaşma, Salvele, Hamdele, Tekbir, Tevhid).

2.Nereden geliyorum? Yaratıcı''nın kim olduğu, özellikleri, Kur''an ve Sünnet çerçevesinde işlenmektedir. İlk insan Adem-Havva''nın yaratılışı anlatılmaktadır.

3.Niye yaratıldık? Yaratılış sebep ve hikmeti? İmanın şartları vb.

4.Nasıl yaşamamız lazım? İyi bir inançlı insan olmanın yolları. İslam''ın ahlak öğretisi.

5.Nereye gidiyoruz? Ölüm ve sonrası?

İlkokulu bitiren bir çocuğun neye ve niye inandığını bilmesi ve bilgilerini günlük hayatta nasıl uygulayacağını öğrenmesi temel hedefimiz. Korkutarak değil, sevdirerek öğretmek temel prensibimiz. Yaşadığı toplumun dini ve ahlaki toplumsal değerlerinden haberdar olurken, kendi inancı ve değerlerini böyle bir toplumda yaşamanın yollarını öğretmeye, hissettirmeye çalışıyoruz.

İslam din dersi isteğe bağlı. Kayıt esnasında bilgi veriliyor ve isteyen aile katılmak istediğine dair verilen bir formu imzalayıp geri okula veriyor. Dolayısıyla isteyen, hazır (matbu) dilekçeyi imzalıyor.

Din dersine katılmayan çocuklar ahlak dersine katılmak zorundalar. Bu derste, genel ahlaki değerler verilmeye çalışılıyor.

Din dersi notu diğer Almanca, matematik dersi gibi ortalamayı etkiliyor; yani karne başarı notuna direk etki yapıyor.”

“Türkiye''de nasıl olmalı?” sorusunun cevabını Pazar yazısında vermeye çalışacağım.

Hırsızlık ve ahlak
00:0019/10/2007, Cuma

Serkan Permken ABD''den yazıyor: “ABD nin Iowa State Üniversitesi''nin Eğitim Bilimeri bölümünde de doktora eğitimimin son senesindeyim. Geçenlerde eğitim psikolojisi üzerine bir kitap okurken Lawrence Kohlberg''in ahlak gelişimi (moral development) teorisi çok ilgimi çekti. Kohlberg ahlak gelişimi üç kısma ayırıyor ve üçüncü kısım ile ilgili çok enteresan bir hipotez ortaya atıyor. Hipotez şu: Eğer insanlar hukuk ile vicdan (conscience) arasında ikilemde kalırsa, daha çok vicdanın sesi ağır basar. Bu hipotezini ortaya atmasını sağlayan senaryo aşağıdaki gibi:

Bir bayan ölüme yakın ve bir tip kanseri var. Bu bayanın hayatını kurtarabilecek sadece bir ilaç var. O ilaç da bayanın bulunduğu şehirdeki bir ilaç kampanyası tarafından yapılmış. İlaç ise çok pahalı ve ilaç firması bu ilacı maliyetinin 10 katına satıyor. Bayanın kocası ilaç parasını bulmak için çok uğraşıyor, ancak gerekli parayı bir türlü bulamıyor. İlaç firmasına gidiyor ve karısının ölmek üzere olduğunu söylüyor. Bundan dolayı ilaç fiyatında indirim istiyor. İlaç firması ise ''Bu ilacı biz yaptık para kazanmak hakkımız” diyerek herhangi bir indirim yapmıyor. Çaresiz koca ise ilaç firmasının deposuna girip hırsızlık yaparak ilacı çalıyor.

Yukarıdaki senaryo bir grup insana veriliyor ve “sizce adam haklı mı, siz olsaydınız aynı şeyi yapar mıydınız, ilaç firmasının yaptığı doğru mu?” gibi sorular soruluyor. Katılımcıların bu senaryo ve diğer senaryolara verdiği cevaplara göre Kohlberg yukarıda belirttiğim hipotezi ortaya atıyor.

Sizin bu konudaki genel görüşünüzü merak ettim. Ayrıca kocanın yaptığı sizce dinimize ne kadar uygun? Ahlaki gelişim üzerine köşenizde bu teoriyi baz alarak yazı yazabilir misiniz? Eğer yazamaz iseniz kanaatinizi bana e-mail yolu ile belirtebilir misiniz?”

Eşitlik, adalet, kardeşlik, hak ve hürriyet gibi bazı değerler ard arda sıralanır ve bunların evrensel değerler olduğu, fert ve toplum hayatında geçekleşmesinin daha iyi bir dünya düzenine önemli katkıda bulunacağı ifade edilir. Ama bu kavramlara biraz daha dikkatli bakıldığında ve uygulamadan yola çıkarak tahlil edildiğinde aralarında önemli çatışma ve çelişmelerin bulunduğu da görülür. Sol ve sosyalist sistemler eşitlik ve adalet kefesine ağırlık verdiklerinde ne bunlar gerçekleşti, ne de hak ve adalet hayata geçirilebildi. Liberal kapitalist sistemler de hak ve hürriyet kefesine ağırlık verdiler, bu defa adalet, eşitlik ve kardeşlik ilkeleri zarar gördü, görüyor. Bu değerler arasında denge kurmak ve her birini, bu dengeyi bozmayacak ölçüde gerçekleştirmek için yalnızca beşeri otorite yetmiyor, bunun manevî-ilâhî-vicdanî otorite ile desteklenmesi gerekiyor.

Sorunun İslam''daki cevabına gelince:

Haklara ve sorumluklara temel teşkil edecek birçok âyeti ihtiva eden kitabımız Kur''an-ı Kerim, “insana, darda kalması, çaresiz olması, başta yaşama hakkı olmak üzere bir takım haklarını koruyup kurtarmak için başka çarenin kalmaması halinde bazı yasakları, zaruret sınırını aşmaksızın çiğneme/aşma hakkı tanıyor”.

Hz. Ömer halife iken, hırsızlık suçu işlemiş (yiyecek çalmış) birkaç köleye ceza verilmesine karşı çıkarak şöyle demiştir: “Bunları yanlarınızda tutuyor, çalıştırıyor, ama karınlarını doyurmuyorsunuz; eğer bu durumda birine ceza uygulamam gerekirse bunlara değil, sahiplerine uygularım.” İslam bir yandan -belli bir süre içinde- kölelerin hürriyete kavuşturulması için tedbirler alırken, öte yandan “Onlara yediklerinizden yedirin, giydiklerinizden giydirin ve ağır iş yüklemeyin, yüklerseniz beraber çalışarak onlara yardım edin” emrini veriyordu. Bu emirler ve örnek uygulamalardan çıkan sonuç şudur: Köleyi, işçiyi, memuru… çalıştırıp da karnını doyurmayanlar, temel ihtiyaçlarını temin etmeyenler (iş verenler, cemiyet ve devlet), onların bu yüzden –normal durumlarda hukuka ve ahlaka aykırı olan- davranışlara sapmalarına sebep olanlar bundan sorumludurlar ve hayati mecburiyetlerin sebep olduğu bazı suçlar suç olmaktan çıkar. Hayatı korumak, hayati tehlike içinde bulunan birine yardımcı olmak da ahlak gereğidir, başkalarının haklarına (mesela mülkiyet hakkına) tecavüze etmemek de ahlak gereğidir. Bu iki gereklilik çatıştığında hayatı kurtarmak, mülkiyet hakkını korumaya tercih edilecek ve bu da hukuka olduğu kadar ahlaka da aykırı görülmeyecektir.

Din dersi
00:0021/10/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Halen din kültürü ahlak bilgisi dersini okutmakta olan bir gurup öğretmenin kaleme aldıkları aşağıdaki yazı, ana hatlarıyla, son zamanlarda üzerinde ittifaka yakın bir birleşmenin oluştuğu görüşe de paralel düşmektedir:

“DKAB Seçmeli Olamaz!

“…Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi, halkımızın büyük çoğunluğu tarafından oldukça gerekli bir ders olarak görülmekte, ebeveynlerde de çocuklarının içinde yaşadıkları toplumun dini ve ahlaki değerlerini bilmeleri gerektiği düşüncesi ağırlık kazanmaktadır. Değerler içerisinde üst sıralarda yer alan ve bir milletin kültür unsurları arasında en büyük birleştirici, kaynaştırıcı harc olarak kabul edilen dini, devletin kontrolü altında sağlıklı bir şekilde bireylere öğretmek kaçınılmaz bir görev olmaktadır. İçinde yaşadığımız toplumun büyük bir kısmının kuvvetle inandığı ve bir şekilde davranış temelinde etkilendiği, hayatına onunla yön verdiği dini inanç ve uygulamaların bilgi düzeyinde dahi olsa bu milletin bireylerine öğretilmesinin bilimsel bir gereklilik olduğu göz ardı edilmemelidir.

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi tarafsız bir gözle, bilgi ve öğretim düzeyinde uzman ilahiyat mezunu öğretmenlerimiz eliyle, temel bir ders olarak işlenmeye devam edilmelidir. Dünya genelinde bireylerin ve toplulukların hayatlarında bu kadar fazlaca yer alan dini olgunun, öğretim düzeyinde bile olsa gereksiz görülmesi ve azınlık bir grup tarafından yok sayılması, çocuklarımıza karşı yapılabilecek en büyük haksızlık olacaktır.

Şayet olursa; özellikle geniş halk kitlelerinin desteğini alarak iktidara gelen ya da muhalefette yer alan kimi muhafazakar siyasi partilerin seçmenlerinin ümitlerini kırarak ve adeta onları şoklayarak, özgürlük adına “seçmeli din kültürü dersi” ihdas etmeleri bağışlanacak ve unutulacak bir uygulama olmayacaktır. Demokrasinin, çoğunluğun da haklarını koruyan bir rejim olduğu muhakkaktır. Demokrasiyi benimsemiş bir çok Avrupa ülkesinde “Hristiyan din kültürü dersinin” temel (zorunlu) statüde işlendiği hepimiz tarafından iyi bilinmektedir. Avrupa''da zorunlu din öğretimi dersi yanında, dinin ibadet ve uygulamalarına dair sakramentler (ayinler) dersinin bulunduğu ve bu dersin seçmeli olduğu, ilköğretim düzeyindeki bir çok okulda ayin ve dua odası bulunduğu, hatta bir kısım derslerin papazlar tarafından işlendiği gayet iyi bilinmektedir...

Bu bağlamda biz de temel Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin öğretim düzeyinde aynen devam ettirilmesini, dersin zorunlu (temel) olma konumunun diğer temel dersler gibi sürdürülmesini, bununla birlikte isteyenin tercih edeceği yeni “İsteğe Bağlı Din Eğitimi Dersi” oluşturulması gerektiğine inanıyoruz.

Bu Din Eğitimi Dersinin içeriği uzmanlık alanı olup bunun hakkında tabii ki akademik olarak bilim adamlarımız çalışmalı ve araştırmalar yapmalıdırlar. Örneğin: namazların uygulamalı kılınışı, Kur''anı okuma-anlama dersi, abdestin alınışı, namaz surelerinin ezberi, cami ziyaretleri gibi uygulamalar bu seçmeli eğitim dersinin konuları arasında yer alabilir. Böyle bir uygulama bir çok aileyi memnun edecek ve çocuklarının Milli Eğitim Bakanlığının çatısı ve denetimi altında, belli bir disiplin ve içerikle dini eğitime tabi tutulmaları güven verecektir. Böylece velilerin birçoğunun aile içinde tamamlayamadığı büyük bir ihtiyacın tamamlanmasına imkan hazırlanmış olacaktır. Ayrıca, ehil olmayan kişiler eliyle verilen yanlış dini eğitim uygulamaları da büyük bir oranda sonlandırılmış olacaktır.

Din Kültürü öğretmenleri olarak bizler diyoruz ki: şayet şu an işlenmekte olan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi, seçmeli hale getirilmiş olsaydı, aşağıda bir kısım örneklerini verdiğimiz sorunlar gibi daha bir çok sorun bu dersi alamamış öğrenciler tarafından nasıl çözümlenebilecekti?

Öğretmeni “Allah kimdir”diye soru sorduğunda: “O yaramazlık yapan çocukları torbasına koyup kaçıran varlıktır” diye cevap veren öğrenciye, “Allah''ın seven, bağışlayan, ikram eden, koruyan bir varlık” olduğunu,

“İslam''ın Allah inancı ile Hristiyanlığın tanrı inanışı arasında ne fark vardır?” diye soran öğretmenine: “İslam''da Allah inanışı daha kuvvetlidir çünkü İslamda 4, Hıristiyanlıkta 3 tane tanrı vardır” diyen öğrenciye, “Allah''ın bir ve en güçlü varlık olduğunu”,

“Ben Allah''a inanmıyorum çünkü ben bir Aleviyim” diyen lise öğrencisine “Aleviliğin temelinde de Allah inancının bulunduğunu”,

“Öğretmenim! Evde babam “Allah yok” demem için baskı yapıyor; siz ise O''nun varlığını anlatıyorsunuz. Şimdi ben ne yapacağım?” diye soran bir lise öğrencisine “İslam''ın özgür düşünceye ve akla değer veren , dine zorla ya da taklitle değil, araştırarak ve içten kabul ile inanmanın daha doğru bir davranış olduğunu…” kim öğretecekti? Ona öğreten bir Din Kültürü öğretmeni olmasaydı, kim öğretecekti bu yavrularımıza dinin özünün sevgi, saygı, çalışmak, kişi haklarını korumak ve güzel ahlak olduğunu...

Din Kültürü ve Ahlak bilgisi öğretmenleri başta olmak üzere ilahiyat camiasını ve geniş halk kitlelerini büyük bir üzüntüye sokacak olan dersin seçmeli veya isteğe bağlı hale getirilmesi hali, inanıyoruz ki halkın temsilcilerinin sağduyulu kararı ile gerçekleşmeyecek; bununla beraber şimdiki, öğretime dayalı “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi” dersi ile beraber “isteğe bağlı din eğitimi” dersinin de ilave ders olarak ihdas edilmesine vesile olunacaktır. Bu ilave edilmesini istediğimiz “dini eğitim içerikli” yeni dersin de, “isteyenin seçeceği değil; istemeyenin seçmeyeceği” bir statüde hazırlanması gerekir. Bizler “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” esasları doğrultusunda her fırsatta söz konusu haklarımızın sözcülüğünü yapacağız...

“Türk milleti dindardır, daha da dindar olmalıdır”, “Her fert dinini öğrenmek için bir yere muhtaçtır, orası da mekteptir” diyen Mustafa Kemal Atatürk''ün söylemine uygun olarak; en temel haklarımızdan biri olan dinini öğrenme, öğretme ve uygulama haklarımızın siyasi irade tarafından da dikkate alınacağına olan inancımızla beraber bütün vatandaşlarımızı konu ile ilgili hassasiyete, yetkilileri de istek ve hatırlatmalarımız konusunda olumlu bir yaklaşıma davet ediyoruz. Saygılarımızla.”

(Konuya devam edeceğim)

Din dersi (2)
00:0025/10/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye AB''ne girecekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine (AİHS) uyacak, anayasa ve kanunlarında ona aykırı bir madde bulunamayacak demektir.

AİHS''e ek 1 nolu Protokol''ün “Eğitim Hakkı” başlıklı 2. maddesi şöyledir:

“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”

Bu madde çerçevesinde din eğitim ve öğretimi problemini çözmek istersek hareket alanımızın sınırları şöyle görünmektedir:

1. Kılık kıyafet dahil hiçbir bahane iler sürülerek vatandaşlar eğitim ve öğretim hakkından mahrum edilemezler.

2. Küçüklerin din eğitim ve öğretimi, ana ve babalarının -istemeleri halinde- dini ve felsefi inançlarına uygun olarak yapılır.

3. Maddeyi açık ifadesine göre anlamak gerekirse devlet, yalnızca din eğitim ve öğretiminde değil, bütün derslerde, ana ve babaların dini ve felsefi inançlarına uymayan bir eğitimi mecbur kılamayacaktır (Bu sebeple bazı Avrupa ülkelerinde, kızlarını yüzme dersinde erkek çocuklarla aynı havuza sokmak istemeyen velilerin talepleri tartışılmış ve göz önüne alınmıştır.)

Durum böyle olunca yeni anayasada zorunlu din dersi nasıl yer alacaktır?

Bilindiği gibi mevcut anayasanın 24. maddesinde yer alan ders, zorunlu din ve ahlak öğretimi ve eğitimi değil, “din kültürü ve ahlak bilgisi”dir. Maddenin bir fıkrasında ise “bundan başka din eğitimi ve öğretimi düzenlenmiş, ancak bugüne kadar uygulanmayan bu ikinci ders küçüklerin ana ve babalarının isteğine bırakılmıştır.

Belli bir dinin inanç ve ibadetlerini öğretmeye yönelik olmayan “Din ve ahlak hakkında bilgilendirme” manasında din dersinin zorunlu olması AİHS''ne de, din özgürlüğüne de aykırı değildir; yeter ki, bu genel bilgilendirme, belli bir dinin veya mezhebin esaslarına ters düşmesin. Bu husus da, zorunlu olan dersin müfredatı ve kitapları hazırlanırken göz önüne alınacaktır.

Belli bir dinin inanç, ibadet ve diğer talimatının öğretilmesine, öğretilen hususların uygulama vb. yollarla sindirilmesine ait olan “din öğretim ve eğitimi”nin ise zorunlu olması düşünülemez. Bu dersin isteğe bağlı olması ve çocuğunu bu derse sokmak istemeyen velilerin isteklerinin kabul edilmesi problemi çözmeye yeterlidir.

Bu -isteğe bağlı- dersin nerede, nasıl, kimler tarafında verileceği konuları ise anayasada değil, kanun ve yönetmeliklerde belirlenecektir. Bana göre bu dersin, birçok Batı ülkesinde olduğu gibi okullarda verilmesi de mümkündür. Gerekli düzenlemeler yapılıp imkanlar verildiği takdirde Diyanet tarafından verilmesi de mümkündür.

Her iki ders için de öğretmen meselesi tartışma konusu yapılmaktadır. Ancak “önce öğretmen yetiştirilsin, sonra ders konsun” demek uygun değildir. Vaktiyle okullara din dersi konduğunda bugünkü kadar da onu okutacak öğretmen yoktu ve ilkokullarda sınıf öğretmenleri bu dersi okutuyorlardı. Şimdi binlerce İlahiyat mezunu öğretmen var. İlahiyat fakülteleri ile Eğitim fakültelerinin özel bölümleri kaliteli öğretmen yetiştirmek için sürekli gayret içinde bulunuyorlar. Gerekli tedbirle alınır ve kontenjanlar uygun hale getirilirse kısa zamanda öğretmen meselesinin de halledileceği ortadadır.

Hırsızlık ve Ahlak (2)
00:0026/10/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yukarıdaki başlık ile yazdığım bir yazı üzerine değerli bir meslektaşım şunları soruyor:

“…''hayati mecburiyetlerin sebep olduğu bazı suçlar suç olmaktan çıkar'' ifadesiyle hukuki bir kuralla çözmeye çalışıyorsunuz. Halbuki teori ve tartışma, neyin hukuki olduğu değil neyin ahlâki olduğu konusundadır. Yazınızın sonunda hukuki temellendirme yaparak bu durumun ahlâka aykırı olmadığını belirtiyorsunuz. Yani hak ve sorumluluktan yola çıkarak ahlâkî bir sorunu hukukla temellendiriyorsunuz. Böylece sorun değişik bir boyut kazanmış oluyor.

Bendeniz ve belki yazınızı okuyan çok kimse sizden şu soruların cevaplarını bekliyor:

1- Bir davranışın ahlâki olabilmesi için hukuki kurala dayanması şart mıdır?

2- Hukuken suç olan fakat vicdanın onayladığı bir davranışı hukuk suç olmaktan çıkarır mı?

(Bu soru şöyle de sorulabilir: Normalde suç olan bir davranışta bulunan kişiyi vicdani gerekçeyle suçlu bulmamak o davranışı suç saymamak anlamına gelir mi?)

3- Vicdanî ve zarûrî olmak gibi genel geçer kesinliği bulunmayan göreceli gerekçelere dayanılarak genel geçer hukuk kuralı konulabilir mi?

Değerlendirmelerinizi öğrenmekten çok memnun olacağımı bildirir…”

Önce etik öğretisinden bilinen bir pasaj aktarayım:

“Felsefenin bir dalı olan ve ahlakı sistematik biçimde inceleyen etik, çeşitli soru ve sorunları sorar ve bunları inceler; birisinin belirli (spesifik) bir durumda nasıl davranması (“uygulamalı etik”), birisinin ahlaki bir durum veya görüşü nasıl kanıtlayacağı (“normatif etik”) ve birisinin etik veya ahlakın kökten yapısını nasıl anlayacağı (“meta-etik”) gibi. Mesela, bugün ABD''de kürtajın ahlaki açıdan izin verilebilir (caiz) olup olmadığı uygulamalı etikte tartışılan güncel meseledir.. Normatif etikteki yaygın bir soru da, kişinin birisini korumak amacıyla yalan söylemesinin ahlaki olarak savunulup savunulamayacağıdır. Meta-etik ise, “iyi”nin varlığını nasıl doğruladığımızı, her şeyin göreceli olup ahlakın da sadece birisinin tercihlerinin ifadesi olup olmadığı sorularını sorar ve inceler.”

Bu ifadeden şu sonuçlar çıkıyor:

Seküler/felsefî ahlakın tanımı ve muhtevası kesin, açık ve tartışmasız değildir.

Kürtajın ahlaki meşruiyeti ve birisini korumak amacıyla yalan söylemenin ahlak kurallarına uygun olup olmadığı tartışılmaktadır.

Birinin hayatını korumak ve kurtarmak için yalan söylemek ahlaka aykırı olmazsa hırsızlık yapmak da aykırı olmaz. Tabii bunun aksini iddia etmek de mümkündür.

İslam''a gelince:

Burada hukuk, ahlak ve dini, seküler sistemlerde olduğu gibi birbirinden ayırmak mümkün değildir. Genel olarak hukuka uygun olan ahlaka ve dine de uygundur. Hukuk ahlaka aykırı bir kural oluşturmaz, ahlak da hukuka aykırı bir kuralı bünyesinde barındırmaz.

“Vicdanî ve zarûrî olmak gibi genel geçer kesinliği bulunmayan göreceli gerekçelere dayanılarak genel geçer hukuk kuralı konulabilir mi?” sorusunun cevabı şudur:

“Vicdanî” olan sübjektiftir, ama ahlaki değerlendirmelerde, objektif olan Müslüman kamu vicdanı ölçüt olabilir.

Hukuk kuralı (zaruretin suçu ve/veya cezayı ortadan kaldırması), sübjektif olan vicdana değil, onu harekete geçiren açık ve kesin o zarurete dayanmaktadır.

Başörtülüye kamusal alan ve mahalle baskısı
00:0028/10/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kamusal alanda başını ilk örten kadın 1950''li yıllarda, merhum Celal hocamızın kızı Dr. Hümeyra Ökten olmuştur. İlk başörtülü öğrenci ise 15 sene sonra, 1964 yılında, Tıp Fakültesi öğrencisi Gülsen Ataseven''dir ve Cerrahpaşa''yı birincilikle bitirdiği halde kürsüye çıkarılmamıştır.

Başörtüsünün öğrenci eylemine sebep olduğu ilk olay Hatice Babacan''ın başörtüsü sebebiyle gerçekleşmiştir. 1967 yılında, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerden Hatice Babacan derse başını örterek girmiş, kürsüdeki hoca Prof. Dr. Neşet Çağatay kendisine şöyle seslenmiştir: “Hey sen! Sen başörtülü kız! Sınıfta bu kıyafetle oturamazsın. Ya başını aç ya da dışarı çık!” Sonrasında tartışmalar devam etmiş ve olayın duyulması fakültede öğrenci eylemleri yapılmasına yol açmıştır. Bu eylem aynı zamanda öğrenci eylemlerinin ilki olarak Türkiye tarihindeki yerini alacaktır. Sonunda Hatice Babacan okuldan atılmıştır.

Ecevit''in, Meclis''e başörtüsü ile giren Merve Kavakçı''yı göstererek “Bu hanıma haddini bildirin!” diye bağırdığını, milletvekillerini kışkırttığını da unutmuyoruz.

Geçen günlerde başını örtmeyenler (dindar olmayanlar) üzerinde bir mahalle baskısının bulunduğu sanal rüzgârı estirildi; o günlerde pek az yazar “asıl başını örtenler üzerindeki mahalle ve kamusal alan baskısı”nı dile getirdi.

Ben bu yazıda, yeni anayasada başörtüsü probleminin nasıl çözülmesi gerektiği konusuna temas etmeyeceğim; çünkü hangi alternatif geçerse geçsin bunların Müslümanları tatmin etmesi düşünülemez. Başörtüsü bir aksesuar değildir, devlet istedi diye kadın başı, belli yerlerde açılıp belli yerlerde kapatılamaz. İnanan kadın, mahrem olmayanların bulunduğu her yerde başını örter. Kızlarımıza üniversitede başını örtme hakkını verip öncesinde ve sonrasında açmaya mecbur etmek “devletin dine müdahalesidir, öğrenim hakkını gasbetmektir”.

Benim bu yazıda duyurmak istediğim faaliyet, biraz da gürültü içinde kaybolup giden, hak ettiği ilgiyi çekmeyen bir araştırmadır.

Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışyma Derneği''nin büyük bir himmet ve emekle yaptırdığı araştırmanın tanıtıldığı “Türkiye''nin Örtülü Gerçeği” adlı panele Ankara Gazi Üniversitesi''nden Prof. Dr. Mümtaz''er Türköne, Prof. Dr. Naci Bostancı, ABD California Üniversitesi''nden Prof. Hilal Elver katıldı. Paneli Ümit Meriç yönetti.

Başörtüsü yasağına maruz kalanlar üzerine yapılmış ilk kapsamlı kamuoyu araştırması, Türkiye''de başını örtme yönünde değil, açma yönünde bir “mahalle baskısı” olduğunu ortaya koydu. Yasak nedeniyle başını açmak zorunda kalan öğrencilerin yüzde 70,8''i ''kişiliklerinin zedelendiğini'' hissettiklerini ve kendilerine olan saygılarını kaybettiklerini söylediler.

Türkiye''nin önde gelen kamuoyu araştırma şirketlerinden biri olan ANAR, Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği için, başörtüsü yasaklarından etkilenen bin 112 kişiyle yüzyüze görüşerek, örtünme sebeplerini, örtüyü nasıl tanımladıklarını ve yasaktan nasıl etkilendiklerini araştırdı.

(Devamı var).

Başörtülünün Başına Gelenler
00:001/11/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başörtüsü yasağının sebep olduğu olumsuz sonuçları ortaya koyan bir araştırmayı duyurmak için kaleme aldığım yazımda –ki, ona devam edeceğim- şöyle bir cümle vardı:

"Geçen günlerde başını örtmeyenler (dindar olmayanlar) üzerinde bir mahalle baskısının bulunduğu sanal rüzgârı estirildi…"

Burada geçen "başını örtmeyenler (dindar olmayanlar)" ifadesine takılan çok kişi olmuş, bana gelen mesajlarda sitemden küfüre kadar ifadeler var.

Okuyucuların çıkardıkları ve itiraz ettikleri mana, "başını örtmeyenlerin dindar olmadıkları"dır. Benim buradaki amacım ise iddia edilen baskının yalnızca başını örtmeyenlere değil, genel olarak (başka dini kusurları da bulunduğu için) dindar olmayanlara yönelik olduğudur.

Benim maksadımı bir yana bırakalım ve bir ıstılahta (terimde) anlaşalım.

Klasik din öğretisi kitaplarında İslam''a inanmayanlara "kâfir" denir. İslam''a inanıp da emir ve yasaklara tamamen veya kısmen riayet etmeyenlere "fâsık Müslüman", riayet edenlere ise "Salih Müslüman" denir.

Bu terimler zamanımızda fazla kullanılmadığı için veya daha başka sebeplerle bunların yerine "inanmayanlar, dinsizler, dindar Müslümanlar ve dindar olmayan Müslümanlar" ifadeleri kullanılmaktadır.

Buna göre "fâsık veya dindar olmayan Müslüman"dan maksat, ister bir konuda, ister birden fazla konuda dinin emir ve yasaklarına uymayan Müslüman denmektir.

Başörtüsünün bir din emri, başın ve diğer örtülmesi gereken yerlerin açılmasının haram olduğuna inanan Müslümanlara göre örtünmeyen Müslümanlar "dindar olmayan" Müslümanlar gurubuna girer.

Herkesin bilmesi gereken bir konuda bile bu kadar bilgi eksikliğinin bulunduğunu görünce "genel din kültürü dersinin ne kadar zorunlu olduğu" kanaatim daha pekişmiş oldu.

Araştırmaya geçelim:

Önce şu başa örtülen şeyin adına bakalım.

"5 Ocak-15 Şubat 2007 tarihleri arasında İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Bursa, Diyarbakır Erzurum, Konya ve Samsun''da yapılan araştırma, medyada yaygın olarak kullanılan "türban" nitelendirmesine karşı görüşlerine başvurulanların yüzde 79,4''ü "başınıza örttüğünüz nesneyi hangi isimle tanımlarsınız" sorusuna "başörtüsü" cevabını verdi. Örtülerini "eşarp" olarak adlandıranların oranı yüzde 12,8 olurken "türban" tanımını tercih edenlerin oranı yüzde 6 oldu."

Biz bu konuyu yazmaya başladığımız günden beri başa örtülen giysiye "başörtüsü" dedik. Başörtüsüne takan ve yasaklamayı "din" edinen kimseler ise ısrarla "türban" dediler. Maksatları okuyan ve kentli kızlarımızın, kadınlarımızın örtülerini dinden ve inançtan ayırmak, siyasileştirmek ve yasaklamaya zemin hazırlamak idi.

Araştırma, giysinin adının türban olmadığını açık ve kesin olarak ispat etmektedir.

Devam edeceğim.

Yalancı Pehlivan
00:002/11/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İlhan Selçuk''un "Müslümanların sahtekârlığını sergilemek" maksadıyla kaleme aldığı yazısından şu meydan okuma satırlarını (Taha Kıvanç''tan aktarıyorum) okuyunca aklıma, yazımın başlığı geldi:

"Türban da türban" diyorlarmış, ama ''dinci iktidar'' Türkiye''yi ''faiz cenneti'' yapmış, kimse sesini çıkarmıyormuş... ''Hiçbir dinci gazetede, hiçbir köşede, hiçbir dinci televizyonda şu yazdıklarımı yalanlayamazlar, ağızlarını açamazlar; hacı hoca geçinen yalancı Müslümanlar ağızlarının fermuarını kapatmak zorundadırlar...'' diyor İlhan Bey."

Ben dinci değilim ama elhamdülillah müslümanım ve ağzımı açıyor, meydan okuyana cevap veriyorum:

Türban karşıtlığını din edinenlerin ağızlarından eksik olmayan sakız cümlelerden bazıları şunlardır:

"Siz dini türbana indirgediniz."

"Türbandan başka bir konu, ülkenin bir meselesi yok mudur?"

"Türban konusunu hukuk kapatmıştır, niçin durmadan açıp kaşıyorsunuz?"

"Başı açmanın haram olduğundan söz ediyorsunuz ama başka haramları işliyor ve bunları dile getirmiyorsunuz; bu iki yüzlülüktür."

İ. Selçuk da son cümledeki mantıktan hareket ediyor. Ama söyledikleri tutarsız. Şöyle ki:

Bütün müminler günah işleyebilirler; bir günah, diğer günahları mübah hale getirmez. Bir Müslüman, "maden faiz yiyorum, başımı da açmalıyım" diyemez.

Türkiye''yi faiz cennetine çevirenler dindar Müslümanlar değil, faiz yasağını kaldıran, faizi yasaklamayı ve bunun yerine "Kârda ve zararda ortaklık" prensibini getirmeyi laikliğe aykırı sayanlardır.

Bizimki gibi laik bir ülkede iktidara gelenlerin faizi yasaklamaları mümkün değildir. İktidarın aktörleri şahsi hayatlarında dindar da olsalar ülke düzenini din kurallarına uygun hale getiremezler.

İ. Selçuk''un Müslümanlara yönelik suçlamasında haklı olabilmesi için elinde, "dindar Müslümanların mecbur olmadıkları halde faiz alıp verdiklerine dair bir istatistik, bir bilgi olması gerekir.

Ben bu ülkede yarım asra yakındır Müslümanların dini problemleri ile meşgul oluyor, sorularına cevap veriyor, anlaşmazlıklarında hakemlik yapıyorum. Şunu kesin olarak söyleyebilirim: Dindar Müslümanlar, zinadan, içkiden, kumardan, zulümden uzak durdukları kadar –hatta daha titizlikle- faiz alıp vermekten uzak durmaktadırlar.

Eğer Müslümanlar dinlerinin emir ve yasaklarını devlet işlerinde de uygulayabilecekleri bir iktidara sahip olsalardı bırakın Müslümanları, gayr-i müslimler arasında bile faizi yasak kılarlardı; çünkü –bütün ilâhî dinlerde faiz haram olduğu için- Peygamberimiz, gayr-i müslimlerle yaptığı anlaşmalarda da faizi yasaklara dahil etmiştir.

Başörtüsü ve Çoğunluk
00:004/11/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Demokrasilerde yönetim (iktidar) çoğunluğun elinde oluyor, ama azınlığın da (bireye kadar) temel hakları korunuyor veya demokrasi bunu gerektiriyor. Bireye varıncaya kadar azınlığın haklarını korumak için çoğunluğun haklarının ellerinden alınacağı da hiçbir demokraside yer almıyor. Durum böyle olunca başörtüsünden din eğitimine, çoğulculuk ve hürriyetten devlet güvenliğine kadar birçok promlemli alanın çözümünde, taraflardan birine ağırlık verip diğerini yok saymadan orta yolun bulunması, dengenin kurulması gerekiyor.

Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği''nin yaptırdığı araştırmadan söz ediyordum. Bu arada bir dost, Metro POLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi''nin (MP) yaptığı bir başka araştırmanın sonuçlarını bana göndermiş, iki araştırma arasında oldukça yakınlık var. Buna da atıflar yaparak başörtüsü konusunda çoğunluk ve azınlığın düşünce ve davranışlarına bakmaya devam edelim:

Araştırmada başörtülülerin yüzde 62,2''si örtünmeye kendilerinin karar verdiğini söyledi. Yüzde 10,6''lık bir bölüm ailesinin etkisiyle örtündüğünü, yüzde 7,9''luk bir bölüm babasının etkisiyle ve yüzde 7,6''luk bir kesim de annesinin etkisiyle örtündüğünü ifade etti. Arkadaş etkisiyle örtünenlerin oranı ise yüzde 5,6.

(MP) Sokağa Çıkarken Başını Örtme: Araştırmaya katılan kadınların % 59,8''inin sokağa çıkarken başını örttüğü, % 40,2''sinin ise örtmediği belirlenmiştir. AK Partiye oy veren kadınların % 79,1''i başını örterken, % 20,9''unun örtmediği, CHP''ye oy veren kadınların ise % 22,5''unun başını örtmesine karşılık % 77,5''unun başını örtmediği anlaşılmaktadır.

(MP)Örtünme Şekli: Dışarıda örtünen kadınların % 62,8''i geleneksel başörtüsü, % 26,3''ü türban, % 10,3''ü modern yöntem kullanırken, % 0,6''sı çarşaf kullanmaktadır.

(MP)Örtünürken Baskı Gördünüz mü? Dışarıda başını örten kadınların % 90,2''si kendi isteğiyle örtündüğünü ifade ederken, % 5,6''sı aile baskısı, % 4,3''ü bir başka kişinin yönlendirmesiyle örtündüğünü söylemiştir.

(MP)Başını Örtmeyenler Sokakta Baskı Görüyor mu? Başını örtmeyen kadınların % 91,1''i sokakta hiçbir zaman bir baskı ile karşılaşmadığını ifade etmiştir. % 6,7''lik kesim ise zaman zaman, % 2,2''lik kesim ise her zaman sokakta bir baskı gördüğünü söylemiştir.

“Neden örtünüyorsunuz” sorusuna başörtülülerin tamamına yakını “Dinin bir emri olduğuna inandığım için” cevabını verdi. Dini gerekçelerle örtünenlerin oranı yüzde 96,7, ahlakı temsil ettiği için örtünenlerin oranı yüzde 0,9 ve siyasi kimliğini yansıttığı için örtünenlerin oranı ise sadece yüzde 0,1.

Başürtülüler üzerinde yapılan araştırma, başörtüsü yasağının uygulayanların beklediği sonucu vermediğini de gösterdi. Başörtülülerin yüzde 40,5 başını açmazken, yüzde 35''i sadece yasak uygulanan yerlerde başını açmak zorunda kaldığını kaydetti. Yüzde 19,9''luk bir bölüm peruk, şapka veya bere taktığını söyledi. Başörtüsü yasağı nedeniyle “başımı açtım” diyenlerin oranı ise yüzde 1,2''de kaldı.

Başörtüsünü çıkarmak zorunda kalanlara yönelik olarak sorulan “Başörtünüzü çıkarma nedeniniz nedir?” sorusuna mağdurların yüzde 73''ü “eğitimimi tamamlayabilmek için”, yüzde 26,3''ü “sorunun kısa vadede çözülmeyeceğini düşündüğüm için”, yüzde 22,5''i “işimi kaybetmemek için”, yüzde 19,7''i “gelecek kaygısı yüzünden”, yüzde 14,6''sı “baskılardan uzak kalabilmek için” ve yüzde 11,1''i de “akademik kariyer” için” için cevabını verdi.

Ciddi sıkıntılar yaşadıklarını söyleyen başörtülülerin yüzde 91,1''i Türkiye''den ayrılmayı düşünmediğini belirtiyor. “İmkanınız olsa ABD''de yaşamak ister misiniz?” sorusuna katılımcıların yüzde 81,4 “hayır” yüzde 14,3''ü de “evet” cevabını verdi. Benzer sonuç AB ülkeleri içinde ortaya çıktı. Yüzde 23,1''i “AB ülkesinde yaşamak isterim” derken yüzde 73''ü soruya “hayır” cevabını verdi. Ankette aynı soru İran gibi başörtüsünün sorun olmadığı ülkeler için de soruldu. İran''da yaşamak isteyenlerin oranı yüzde 7,5''de kalırken, istemeyenlerin oranı yüzde 87,7 oldu.

(Devamı var).

Başörtüsü Araştırma Sonuçları
00:008/11/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başörtüsü ile ilgili olarak yapılan iki yeni araştırmanın sonuçlarını yazıyorduk.

Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği''nin yaptırdığı araştırmaya göre başörtüsünü çıkarmak zorunda kalanların hisleri şöyledir:

Kişiliğimin zedelendi 70,8, kendimi hakarete uğramış hissettim 63,2, başımı her açtığımda büyük utanç duydum 46,9, günahkar olduğumu düşündüm 46,5, kendime olan saygımı kaybettim 29,5, okulda başarım düştü 20,7, fazla etkilenmedim 14,9, başımı açmak zorunda bırakanlara öfkelendim 3,2, çok üzüldüm 1,8, diğer 3,4.

Başlarını örtenler nelerle karşılaştılar:

Aile yaşantımda sıkıntıyla karşılaşmadım 65,2, akrabalarım olumsuz tepki gösterdi 21,2, ailem başımı açmam için baskı yaptı 11,2, eşimin işiyle ilgili etkinliklere gidemedim 7,6, başımı örttüğüm için ailem mağdur edildi 3,9…

Başlarını örtenlerin aile baskısı yüzünden örttüklerini iddia edenlerin yanıldıkları anlaşılıyor.

Başörtüsü yasağı olmasaydı:

Daha iyi bir eğitim alırdım 67,6, toplumsal hayatım farklı olurdu 63,8, maddi açıdan rahat olurdum 45,1, kendime güvenim artardı 44,6, çalışıyor olurdum 36,3…

Görüşlerine başvurulan başörtülülerin yüzde 40,9''ı yasak nedeniyle üniversiteden ayrılmak zorunda kalmışlar. Yasak yüzünden üniversite sınavına giremeyenlerin oranı yüzde 24,6, lisans üstü eğitimi bırakmak zorunda kalanların oranı yüzde 15,2 ve üniversiteden atılanların oranı da yüzde 4,7. Mağdurların yüzde 93,9''ü yasağın hayatlarını ciddi biçimde etkilediğini söylemişler. Yasaktan etkilenmedim diyenler sadece yüzde 6,1.

Bu yasağın nelere mal olduğunun acı tablosu.

Metro POLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi''nin (MP) nin yaptığı araştırmada sorulan farklı sorulara alınan cevaplardan ilgimi daha fazla çekenler şunlardır:

Araştırmaya katılanların % 59''u üniversitelerde baş örtmenin serbest olmasını isterken, % 29,9''u yasağın devam etmesinden yanadır. % 11,1''lik bir kesim ise bu konuda fikir beyan etmemiştir.

AK Partiye oy verdiğini söyleyen seçmenlerin % 74,1''i üniversitelerde baş örtmenin serbest olmasını isterken, % 14,5''i yasağın devam etmesinden yanadır. Bunun tam tersi olarak CHP''li seçmenlerin % 73,1''i yasağın devam etmesini isterken, % 22,1''i başörtüsü yasağına karşı çıkmaktadır.

Yıllardır yapılan bütün araştırmalarda, üniversitede başörtüsü yasağının kalkmasını isteyenlerin oranı daima yüksek çıkmıştır.

Araştırmaya katılanların % 63,9''u üniversitede başörtüsü yasağının kalkması halinde başı açık kızlar üzerinde baskı oluşmayacağını düşünürken, % 27''lik bir kesim ise başı açık kızların örtünmeleri konusunda baskı göreceğine inanmaktadır. Bu konuda fikir belirtmeyenlerin oranı % 9,1''dir.

Bu sonuçta başörtüsü yasağından yana olanların “başını açanlara baskı olacağı” görüşünde olduklarını düşünüyorum. Başını örtenler ve yasağa karşı olanların böyle bir niyetleri bulunmadığı da bu cevaptan anlaşılmaktadır.

İrtica Tehlikesi
00:009/11/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bazı komutanlar ile sivil şahıs ve kuruluşlar devamlı iki tehlikenin altını çiziyorlar: Bölücülük ve irtica.

Bölücülük topuyla, tüfeğiyle, örgütleriyle, eylemleriyle apaçık ortada; buna kimse yok diyemez.

İrtica tehlikesi ise belli maksatlarla kullanılan bir öcü; ne tarifi belli, ne de temsilcileri.

Bir zamanlar radikal İslamcıların, kanlı veya kansız iktidara gelerek rejimi değiştirecekleri, şeriat düzeni getirecekleri söylenip yazıldı. Buna gerçekten inanan kalmayınca irticanın tanımı değiştirildi; şimdi kısaca “dindarlaşma”ya; yani isteyenlerin demokratik haklarını kullanarak ve sivil faaliyetlerle din eğitimi yaparak toplumun çoğunlukla “daha iyi Müslümanlardan oluşan” bir toplum olması için çalışmak “irtica” olarak gösteriliyor. Aşağıda bir kısmını sunacağım (MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi''nin yaptırdığı) araştırma, irtica tehlikesi efsanesinin tutarsızlığına ışık tutuyor:

Araştırmaya katılanların % 4,2''si Türkiye''nin kesinlikle Malezya''ya benzeyeceğini, % 15,5''inin ileride benzeme ihtimalinin olduğunu, % 19,2''sinin benzemeyeceğini düşündüğünü, % 45''inin ise kesinlikle benzemeyeceğini düşündüğü belirlenmiştir. Yaklaşık % 20''lik bir kesim Türkiye''nin ileride Malezya''ya benzeyebileceğini düşündüğü anlaşılmaktadır.

Araştırma grubunun % 73,1''i Türkiye''ye şeriat geleceğine inanmamakta, % 16,3''lük bir kesim ise bunun gerçekleşebileceğini düşünmektedir.

DTP, AK Parti, ve MHP''li seçmenlerin % 80''lere varan çoğunluğu ile CHP''lilerin yarıdan fazlası Türkiye''ye şeriat rejiminin geleceğine inanmamaktadır.

Türkiye''de İbadet Özgürlüğü: Araştırmaya katılanların büyük çoğunluğu (%80,3) ülkemizde Müslümanların ibadetlerini serbestçe yerine getirebildiklerini, % 16,5''i ise bu konuda kısıtlamaların olduğunu düşünmektedir.

Dindar insanlara baskı yapıldığını düşünenlerin % 61,3''ü türban konusunda, % 16,1''i ibadetlerin yerine getirilmesinde, % 5,6''sı ifade özgürlüğünün kısıtlı olmasında, % 4,2 ise imam hatiplerin önünün kesilmesi konusundaki baskılardan söz etmektedir.

Oruç Tutuyor musunuz? Araştırmaya katılanların % 75,1''i devamlı oruç tuttuğunu, % 9''u zaman zaman tuttuğunu, % 15,6''sı ise hiç tutmadığını belirtmiştir.

Orucu hiç tutmayanlar arasında en yüksek oran % 40,4 ile CHP''lilerdir.

Oruç Tutmayanlara Karşı Baskı: Araştırmaya katılanların çok büyük kısmı (% 89,8) oruç tutmayanlara karşı herhangi bir baskı ile karşılaşmadıklarını ifade ederken, % 10''luk bir kesim ise karşılaşmıştır.

Araştırmaya katılanların % 50,7''si resmi kurumlarda başörtüsünün serbest olmasını isterken, % 38,2''si devlet dairelerinde başörtüsü takılmasına karşı çıkmaktadır. Bu konuda fikir belirtmeyenlerin oranı ise % 11,1''dir.

AK Partiye oy verenlerin çoğunluğu ( %65,3) devlet dairelerinde örtünmenin serbest olmasından yanayken, CHP''ye oy verenlerin büyük çoğunluğu (% 75,5) buna karşı çıkmaktadır. MHP''ye oy verenler ise bu konuda ikiye bölünmüş durumdadır.

Şimdi sormak gerekiyor: Böyle bir ülkede mi irtica tehlikesi var!?

10 Kasım
00:0011/11/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sizin bugün okuduğunuz bu yazıyı ben dün yazdım. Yazmaya oturmadan önce televizyonu açmıştım, hemen bütün kanallarda 10 Kasım Ata''nın ölüm yıldönümü dolayısıyla anma faaliyetleri vardı. Bir üniversitenin konferans salonunda dört “bilim adamı”nın konuşmalarına azıcık kulak verdim. Yargının en üst kademesinde görev yapmış birisinin söylediği sözler arasında şunlar vardı:

-Referanduma halk alışsın diyen başbakan, bir şeyden anlamayan halka oylatarak rejimin değişmezlerini değiştirmenin hazırlıklarını yapıyor.

- Atatürk''ün düşmanları bugün Atatürk''ün meclisinde oturuyorlar.

- Biz burada Atatürk''ü anıyoruz, ama sıralar boş, sıkmabaşları ilgilendiren bir konu olsaydı katılanlar bahçeyi de doldururdu.

- Artık söylemenin zamanı geçti, engellemek için harekete geçme zamanıdır.

Bir profesör de şöyle dedi:

- Ülkeyi bölmek isteyenler getirilip meclise oturtuldu; bu, dünyanın neresinde görülmüştür!

- Laiklik seçmeli hale getirildi; “ya Müslüman olursun ya da laik” denilir oldu. Eğer bunlar demokrasi ise ben demokrat değilim, cumhuriyetçiyim…

İşte kendilerini Atatürkçü olarak tanımlayan bazı kimselerin görüşleri ve beyanları. Aynı kişiler ülkenin birlik, bağımsızlık ve bütünlüğünün vazgeçilmezliğinden de söz ediyorlar.

Bu kafalarla birlik ve bütünlük nasıl sağlanacak!

İnsanımızı “sıkma baş” olan ve olmayan, milletvekillerimizi “Ataürk düşmanı olan ve olmayan, ülkeyi bölmek isteyen ve istemeyen”, “halkımızı bir şeyden anlamayan ve anlayan” şeklinde bölüklere, düşman kamplara ayırıp sonra da birlik ve bütünlükten bahsetmenin garabet ve çelişkisine bakın!

Bu beylerin hedefledikleri birlik ve bütünlük, öyle anlaşılıyor ki, düşman bildiklerini, kendilerinden farklı inanan, düşünen ve yaşayanları yok edip, geriye kalanlarla (yalnızca kendileri gibi düşünen ve inananlarla) bir toplum, bir ülke oluşturmak suretiyle gerçekleşecek.

Ama bu hedefin ve bu sistemin sahiplerine dünyada “diktatör, faşist, zalim” deniyor ve bunu deneyenler lanetlerle anılıyorlar.

Hiç değilse cumhuriyete sahip çıkarak onu yıpratmasalar!

Şunu hep tekrarlayacağım:

Başkalarının hak ve hürriyetlerini şiddete ve silaha başvurarak ellerinden almaya kalkışmayan bütün inanç, düşünce ve hayat tarzlarına hayat hakkı tanımadıkça, bu anlayış içinde birlik ve bütünlüğün maddi ve manevi temellerini oluşturacak formülleri bulmadıkça huzur, barış, birlik ve bütünlük beklemeyelim.

Resim ve kabir ziyareti
00:0015/11/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Köşe yazarları ve televizyon yorumcularının her şeyi bilmeleri gerekmez, ama bilmedikleri konularda konuşmaları, hele ahkam kesmeleri de ayıptır.

Bir köşe yazarı, Suudi Arabistan Kralı''nın Anıtkabiri ziyaret etmemesi ile resmini duvara astırması arasında bir çelişki bularak hem Kralın hem de Türk devlet adamlarının aleyhinde veryansın etmiş, bir tv. kanalı da bunu iktibas ederek yayımlıyor.

Neymiş?

Kral Anıtkabiri ziyaret etmemiş; çünkü Vehhabi mezhebine bağlı imiş ve bu mezhebe göre kabir ziyareti şirk olurmuş, ama bunun yanında yine dinde ve mezhepte haram olmasına rağmen resmini çektirmiş ve duvara da astırmış.

Vehhabi mezhebine göre kabirleri, saygı göstermek ve ölülerden bir şeyler istemek/beklemek maksadıyla ziyaret etmek dine aykırıdır ve yasaktır; ama ibret almak için kabir ziyareti dinde ve mezhepte yasak değildir. Daha önceki krallar da Türkiye''ye geldiklerinde Anıtkabiri ziyaret etmediler; çünkü oraya, ibret almak için değil, saygı duruşu yapmak için gidiliyordu ve bu davranış Vehhabi mezhebine göre caiz değildi. Bu kralın da yaptığı bundan ibarettir.

Resim meselesine gelelim:

Putperestlikle mücadele eden ve ilk hedef kitlesini şirkten (Allah''a eş koşmak ve putlara tapınmaktan) korumak/kurtarmak isteyen İslam, canlılara ait heykel ve kabartma resim yapmayı yasaklamıştı. Bu arada çocukların oyuncağı olan küçük heykelcikleri yasaktan istisna etmişti. Daha sonra yine hadislerle gölgesi düşmeyen resimlere de izin verildi. Son yüzyılda bazı alimler, yasaklamanın gerekçesinden hareket ederek “tapınma konusu olmayan, dinlerce kutsal sayılmayan ve müstehcen de olmayan varlıkların heykellerini yapmanın da caiz olması gerektiği” ictihadında bulundular.

Kabir ziyareti ve resim konusunda dinin hükmünü kısaca açıklamış oldum.

Buna göre S.A. Kıral''ının davranışlarında bir çelişki, bir dine ve mezhebine aykırılık yok. Öyle anlaşılıyor ki, bu konuyu fırsat bilerek Kral ve Cumhurbaşkanı aleyhinde yazıp çizenlerin başka maksatları var.

Krallığın bizzat kendisi (krallık rejimi) İslam''a aykırıdır. Ayrıca S.A. Kralı ile geniş aile fertlerinin başta israf olmak üzere İslam''a aykırı birçok davranışları vardır; bunlar tenkit edilebilir. Ama iki konuda bu tenkitlere katılmamız mümkün değildir:

1. Aykırılık ve çelişki olmadığı halde var göstermek.

2. Kral olsun, sıradan bir Müslüman olsun, dine veya mezhebine aykırı bir davranışı bulunduğunda onun, başka konularda dine uygun davranmasını bir kusur, bir çelişki olarak değerlendirmek.

Gelenek mi Tabu mu?
00:0016/11/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tabular daha çok ve aslında dinlere (kutsala) ait olmakla beraber seküler tabulardan da bahsetmek mümkündür. Yapılması veya terk edilmesi bir şekilde gerekli ve kaçınılmaz kılınmış, ama akıl, bilim, fayda zarar yönünden gerekçesi bulunmayan birçok seküler tabu var; bunlardan biri de "devlet yemeklerinde liderlerin birbirlerini kadeh kaldırarak selamlamaları"dır. Eğer bu âdet isteğe bırakılmış olsaydı, terk edilmesi âdeta "bir kutsala saygısızlık" ve geleneğin ihlali gibi mesele yapılmasaydı biz de ona "tabu" demezdik.

Şimdi şu habere bakalım:

"Köşkte kadeh geleneği halktı. Devlet yemeklerinde liderlerin birbirlerini kadeh kaldırarak selamlama geleneği de dün akşamki yemekte bozuldu. Hem Gül hem de (Kral) Abdullah konuşmalarından sonra önlerinde bulunan kadehlerin hiçbirini kaldırmadan yerlerine otururken, davetliler de iki lideri kadeh kaldırmak yerine sadece alkışlayarak yetindi. Yemekte meyve suyunun yanı sıra isteyen misafirlere Güler Sabancı''nın dayısı tarafından üretilen "Gülor" marka şaraplar hazır bulunduruldu."

Haberde kadeh kaldırmaya "gelenek" deniyor.

Gelenek (an''ane) şöyle tarif edilmektedir: "Bir toplumda, bir toplulukta çok eskilerden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar, alışkanlıklar, bilgi, töre ve davranışlar."

Bu tarife göre soruyoruz:

Bu kimin geleneği, ne zamandan beri bizde uygulanıyor, uygulama genel kabul görmüş mü?

Bizim geleneğimiz değil, Cumhuriyetten sonra bize Batı''dan gelmiş (oradan alınmış) ve genel kabul görmemiştir; hala milletin önemli bir kısmı bu adete sıcak bakmamaktadır.

Hem sayın Gül hem de Kral Abdullah içki kullanmadıklarına göre eğer bu adete (tabu bozulmasın diye) orada uyulsa idi, daha birçok davetli ile birlikte her ikisi de buna tam olarak uymayacak, belki sayın Gül su veya limonata bardağını kaldıracaktı, Kral Abdullah ise bardak kaldırmayacaktı, ortada oldukça nahoş bir manzara oluşacaktı. Buna meydan vermemek için –müsafirin özelliği dikkate alınarak- başka bir uygulama yapılmış, bardaklar kalkmamış, yalnızca alkışlama yapılmış.

Bunda ne var?

Bunu mesele yapmanın, "gelenek kalktı, bozuldu" şeklinde ifadeler kullanmanın ne alemi var?

Birileri şöyle diyebilir:

Abdullah Gül kadeh kaldırmayacaksa laik bir ülkede cumhurbaşkanı da olmasın, Kral Abdullah da kadeh kaldırmayacaksa laik bir ülkeye gelmesin!

İşte bu kafayı taşıyanlar gittikçe marjinalleşmeye ve dışlanmaya mahkumdurlar. Cumhuriyetin, demokrasinin ve laikliğin alındığı ülkeler bu tabuları çoktan aşmış durumdalar; darısı bizimkilere!

Filistin"de Barış
00:0018/11/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

12 yıl önce Filistin''i ve İsrail''in işgal ve gasbettiği yerleri gezmiş, oradaki Müslümanların kayatları, sıkıntıları, ihtiyaçları konsunda hayli doğru bilgi elde etmiş, dönünce de görüp işittiklerimi Yeni Şafak''ta yazmıştım. Aradan geçen bunca yıl içinde Müslümanların durumu iyileşecek yerde daha kötüleşti, asırlardan beri düşmanın uyguladığı “böl, yönet” kuralı orada da uygulandı, Müslümanlar oyuna geldiler veya ihanete uğradılar, el Fetih ile Hamas birbirine düştü, onların kavgası İsrail''in ekmeğine yağ sürmüş oldu.

İsrail''in ve onlarla stratejik ortak olan ABD''nin Hamas''ı dışlaması ve ortadan kaldırmaya çalışması, buna karşı el-Fetih''i desteklemesi, onlarla diyaloga geçmesi, fiilen ikiye bölünmüş olan Filistin''in bir parçası ile barış yapmaktan söz etmesi, üzerinde iyi düşünmemiz gereken gelişmelerdir.

Neden Hamas''a karşılar ve niçin ötekilerle diyalog kuruyorlar?

Filistin topraklarının tamamını ele geçirmek ve oradan Filistinli Müslümanları kovmak, Kudüs''ü başkent yaparak ve Aksa''yı yıkıp yerine Süleyman Mabedi''ni inşa ederek büyük İsrail devletini kurmak, bu devletin sınırlarını Nil''den Fırat''a kadar genişletmek isteyen Siyonistler var. Bunları bir yana bıraksak ve daha mutedil Yahudilerin taleplerini göz önüne alsak bile adil bir barıştan söz etmek ve bunu ummak şimdilik hayal gibi duruyor. Çünkü adil barışın asgari şartları, İsrail''in işgal ettiği topraklardan çekilmesi, mültecilerin ülkelerine dönmeleri ve Kudüs''ü İsrail başkenti yapmaktan vazgeçmeleridir ki, bunların bile kabul edileceği çok şüphelidir.

İşte Hamas''ın bu asgari şartlardan vazgeçmeyeceğini ve muvaffak olduğu takdirde İsrail tarafından gasp edilmiş bulunan toprakları geri alarak bir İslamî devlet kurmak istediklerini bilen İsrail, ehven-i şer olarak, daha azına razı olacak ve laik bir devlet oluşturacak olan el-Fetih''e yanaşıyor, onlarla sulh yapmak istediğini ifade ederek dünya kamu oyunun dikkatini, yukarıda özetlediğim gerçeklerden başka yönlere çekiyor. ABD, AB ve İsrail''in menfaatleri, dünyanın neresinde olursa olsun İslamî bir devletin kurulmasına engel olmayı gerektiriyor. Göstermelik bahaneler (demokrasi, insan hakları, terörü önleme, barış…) ne olursa olsun asıl sebep, onların deyişi ile “siyasal, fundamantalist İslam”dır. Bu İslam''ın var olduğu yerde kapalı veya açık emperyalizmi sürdürmek oldukça zordur; şu halde hırsız, sokaklarda rahat dolaşabilmek için önce bekçileri temizlemenin gerekli olduğuna inanıyor ve dünyanın her yerinde bunu yapmaya çalışıyor.

El-Fetih ile Hamas arasındaki ihtilaf ve bölünme halledilmedikçe yapılacak barış, bazı yönleriyle Kıbrıs''taki iki kesim arasındaki ihtilafı halletmeden bir kesimi AB''ne kabul etmeye benziyor. Bu tutum çözüm yerine ihtilafın daha da derinleşmesine sebep oluyor. Olacağını pek ummuyorum ama, olur da Filistin''in bir kesimi ile barış yapılır ve sonra da diğer kesimi ezmek, yok etmek için harekete geçilirse, buna katkıda bulunan herkes sorumlu olacaktır.

Güncel dini meseleler
00:0022/11/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Diyanet İşleri Başkanlığı 16-18 Kasım 2007 günlerinde Kızılcahamam''da bir toplantı tertip etmişti. Davet edilen, çoğu ilahiyat, bir kısmı da tıp, bankacılık, ekonomi… dallarında uzman 110 ilim adamı arasında ben de vardım. Birkaç yıl önce birincisi yapılan bu toplantıda, günümüzde ortaya çıkan veya eskiden beri mevcut olup bugün farklı bir mahiyet ve boyut kazanan önemli dini meseleler üzerinde görüş alış verişi yapıldı. Toplantının amacı, tartışılan meselelerde bir ortak görüş (fetva) oluşturmak değildi; maksat görüşlerin, kanaatlerin, yaklaşımların ortaya konması, Din İşleri Yüksek Kurulu''nun bunlardan haberdar olması ve vereceği fetvalarda yararlanması idi.

Sekiz oturumda 12 ana başlık altında birçok mesele tartışıldığı için konuşmak isteyenlerin meramlarını tam olarak ifade etmelerine imkan yoktu. Bu sebeple birçoğumuzun söylemek istediklerinin bir kısmı kendilerinde kaldı, ama görüşlerin tamamının –delillendirme ve tartışma eksikleriyle beraber- ifade edildiğini söylemek mümkün.

Bundan sonraki birkaç yazımda, bu yararlı toplantıda ele alınan meseleleri sıralayacak, ortaya çıkan görüşleri kaydedecek, bu arada kendi tercihimi de belirteceğim.

Bu yazıda, değerlendirme oturumunda yaptığım konuşmayı özet olarak sunacağım:

Din için ve İslam için, farklı bilim dallarında ve farklı bakış açılarına göre çeşitli tarifler verilmektedir. Bir ülkede, halkı din yönünden aydınlatma görevi almış bir kurumu göz önüne aldığımızda İslam''ın ne olduğu ve ne olmadığı sorusuna, “yaşanan, hayatımızın içindeki” İslam''dan yola çıkarak cevap vermek gerekir. Daha ziyade cumhuriyet döneminde bazı kesimler dinin sınırını yalnızca “İman, ibadet ve ahlak”ı içine alacak bir alan olarak belirlemişlerdir. Bu belirleme/sınırlama/tarif, teorik İslam''a olduğu kadar hayatımızdaki İslam''a da ters düşmektedir. Çünkü Diyanet''in yaptığı araştırmada (benim şahsi tecrübem de bunu desteklemektedir) halkımızın İslam''ı, hayatın bütününü kaplayan bir din olarak algıladıkları ve bu anlayış içinde yaşamaya çalıştıkları, bu çerçevede meseleleri ve sorularının bulunduğu anlaşılmaktadır. Devlet laik olsa da, hukuki düzenlemelerde hayatın bazı alanlarını dinin dışına çıkarsa da inanan insanlar, iman, ibadet ve ahlak konularında olduğu kadar sosyal, ekonomik, ticari, siyasi… alanlarda da dinin hükmünü aramakta, sormakta, öğrenmek ve serbest oldukları şartlarda uygulamak istemektedirler.

Bu durum ve talep karşısında din ilmi ile uğraşanlar ve halkı din yönünden aydınlatmakla görevli olanların, dini meselelere çözüm üretirken şu ilkelere riayet etmelerinde fayda olduğunu düşünüyorum:

1. Dinin özünü bozacak, dini bütünüyle beşeri bilgi ve düşünce boyutuna indirgeyecek yorumlardan uzak durmak.

2. Dinin kitaplarda kalmaması, hayata geçmesi ve yaşanabilmesi için gerekli bulunan açılımları yapmaktan geri durmamak.

3. Ehli tarafından ileri sürülen farklı görüşlere tahammül etmek ve saygılı olmak.

4. Kur''an''a ve Sünnet''e dayanarak bir hükme ulaşan ve bunu açıklayanların her hal ve kârda ictihad ve yorum yaptıklarını unutmamak.

Evlilikle ilgili problemler
00:0023/11/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birinci oturumun ana başlığı bu idi. Bu başlık altında resmî, ve gayr-i resmî evlenme, boşama yetkisi ve iddet konuları tartışıldı.

Resmî evlenmenin İslâmî bakımdan geçerli ve yeterli olup olmadığı tartışılmadı (halbuki bundan yirmi otuz yıl önce bu konu hararetli tartışmalara ve ihtilaflara konu olmuştu).

“Resmî olmayan evlenme akdi (meşhur deyişle dini nikah veya imam nikahı) geçerli midir, nikah sayılır mı” konusunda şu görüşler ileri sürüldü:

1. Resmi olarak evlenmeyen kadınlar evliliğin getirdiği birçok haktan mahrum olabiliyorlar, koca dinin yüklediği borçlarını yerine getirmediğinde kadının başvuracağı bir merci bulunmuyor, bu yüzden kadın zulme uğruyor, İslam zulme karşı olduğuna göre bu nikahın da geçersiz olması gerekiyor.

2. Resmi olmayan evlenme akitlerini geçersiz saymak, İslam dünyasında yaşayan ve imam nikahı ile yetinen milyonlarca Müslüman kadın ve erkeğin evli olmadıklarına, meşru olmayan ilişki içinde yaşadıklarına ve çocuklarının neseplerinin de sahih olmadığına hükmetmek demektir. Evliliğin birçok sonucundan biri kadınla erkek arasındaki haramlığın ortadan kalkmasıdır. Bu bakımdan sıhhat şartlarına riayet edilmiş imam nikahını geçerli ve yeterli saymak zorunludur; aksine bir delil bulunamaz. Herhangi bir akdin, başta hedeflenmese bile bazı haksızlıklara sebep olması, bu akitlerin daha başta batıl olması sonucunu doğurmaz, ancak haksızlığın engellenmesi için başka tedbirler alınır, alınmalıdır.

Ben ikinci görüşten yanayım.

Boşama yetkisi:

Bu konuda yaygın bir bilgi eksikliği vardır. İslam''da boşama hak ve yetkisinin yalnızca kocaya ait olduğu, kadının -kocası istemedikçe- evlilik birliğini sona erdirmek için hiçbir imkanı ve yetkisi olmadığı sanılır, söylenir. Halbuki işin doğrusu bu değildir. Fıkha göre koca, tek taraflı iradesini kullanarak ve usulüne uyarak eşini boşayabilir ve bunun hukuki sonuçlarına katlanır. Kadın evlilik birliğinden memnun değilse, haksızlık, eziyet ve mahrumiyet içinde ise hakemlere veya hakime başvurarak boşanmayı talep eder, sebepleri ileri sürüp ispat ederek boşanır. Ayrıca evlenme akdi yapılırken veya daha sonra boşama (talak) hakkını alması da mümkündür.

Benim katıldığım görüşe göre, boşama yetkisinin kullanılması fıkhın çerçevesi içinde azami zorlaştırılmalıdır, buna rağmen karısını boşamakta ısrar eden bir kocayı zorla evliliğe mahkum etmenin bir anlamı ve faydası yoktur.

Resmi olarak evlenen çiftlerin daha başta (bu resmi akdi yaparken) üstü kapalı da olsa boşama hakkını mahkemeye devretmiş oldukları, bu sebeple kocanın kendi başına boşamasının geçerli olmayacağı şeklindeki görüşe katılmam mümkün değildir. Çünkü bazı Batı ülkelerinde bulunmasına rağmen Türkiye''de Müslümanların önünde “ister imam nikahı ile ister resmi nikahla evlenme” şeklinde bir seçenek yoktur. Kanuna göre evli sayılmak isteyenler tek yol olarak resmi nikaha mecbur edilmişlerdir. Bu yüzden “hür irade ile bir yetki devri” sözkonusu değildir. Ayrıca koca, serbest iradesiyle birine boşama yetkisi verse bile bu, onun yetkisini elinden almaz; yetki çift yönlü hale gelir. Boşama yetkisinin kocadan tamamen alınması ise bu yetkiyi ona veren naslara (ayetlere ve hadislere) aykırı olur.

Kadın evli kalmayı istemediği halde kocanın boşamayı reddetmesi halinde günümüzde de kadının, hakemlere başvurarak evliliği dini bakımdan sona erdirmesi mümkündür.

Dış kaynaklı dini akım ve öğretiler
00:0025/11/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İkinci oturumda bu ana başlık altında “yoga terapileri, reiki, meditasyon vb. reenkarnasyon, satanizm vb.” konuları tartışıldı.

Dinler tarihi bilim dalında uzman olan Prof. Dr. Şinasi Gündüz ve Prof. Dr. Ali İhsan Yitik bu konularda oldukça doyurucu bilgiler verdiler.

Bu bilgilerin ışığında “kökü dışarıda olan” bu cereyanların ve uygulamaların İslam''daki yeri tartışıldı.

Benim, bu toplantıda ve daha önceki okumalarım sonunda edindiğim kanaat şudur:

Bu inanç, öğreti ve uygulamalar ya başka dinlere ait ritüellerin bir parçası, bir uzantısıdır veya dini olmasa da dinin ve ibadetin yerine ikame edilmek istenmektedir.

Her iki durumda da dini hayatımız ve milli kültürümüz bakımından zararlıdır.

Gençlerimizi ve yeterli bilgi sahibi olmayan yetişkinlerimizi bu cereyanların ve modaların kötü etkilerinden koruyabilmek için şu tedbirler alınmalıdır:

1. Bu konularda doğru bilginin bütün seviyelere uygun açıklamalarla yaygın hale getirilmesi. Bu tedbir çok önemlidir; çünkü ya ideolojik ve dini veya ekonomik amaçları bulunan bazı şahıs ve kuruluşlar, bütün bu konularda yanlış, yanıltıcı, ayartıcı bilgiler vermekte ısrar ediyorlar.

2. Hiç vakit geçirmeden isteyen herkese, her seviyede din eğitim ve öğretimi yapmanın sağlam kanalları açılmalı, engeller ortadan kaldırılmalıdır.

3. Manevi yoldan tedavi olmak, manevi gücü arttırmak, günlük hayatımızın stresini azaltmak veya gidermek, hayatımızdaki mana ve anlam boşluğunu doldurmak… için dinimiz ve geleneğimizde birçok sahih, faydalı, zararsız ve yan etkisiz tedbir, çare, usul ve yöntem vardır. Ehli ve erbabı olan kişiler ve kurumlar bunları halka anlatmalı, çareyi, aslı astarı olmayan ve mutlaka zararları da görülen yabancı uygulamalarda değil, kendi manevi hazinemizde aramanın ve bulmanın yolları gösterilmelidir.

4. Reenkarnasyon (tenasüh, ruh göçü) ilim, din ve tecrübe ile bağdaşmayan, ya tertiplere veya “tesadüfe, cinlerin etkisine, ortak şuur dışına (üstüne)…” gönderme yapılarak açıklanabilecek nadir olaylara dayanan bir inançtır ve İslam inancına aykırıdır. Müminler, bu inancı yaymak için çeşitli telkin araçlarını kullanan sahtekârlardan uzak durmalıdırlar.

Haddini bilmemek
00:0029/11/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kızılcahamam toplantısı ile ilgili yazılarıma devam edeceğim, ama bazen ara vermek gerekiyor.

“İslam''ın altıncısı şartı haddini bilmektir” denir; ne güzel bir sözdür. Askeri gözden düşürmeyi kimse istemez, ama öncelikle asker istememeli ve halkı incitecek, halkın duygularını olumsuza çevirecek davranışlardan uzak durmalıdır.

Şurada ve burada, şu zaman veya bu zamanda bazı komutanların gereksiz, yetkisiz ve kaba davranışlarda bulunduklarını, bunu ne maksatla yaparlarsa yapsınlar -kendilerini alkışlayan küçük bir azınlık dışında- halkın açık veya kapalı tepkisine sebep olduklarını bilmeleri gerekiyor.

Bu ülkede halkın yüzde yetmişi başörtüsü yasağına karşıdır. Bunu bildikleri ve üstelik kendilerine düşmediği (hadleri ve yetkileri dışında olduğu) halde bazıları, başörtüsü yasağının uygulanmasını denetlemeye, hatta bizzat uygulamaya kalkışıyorlar. En son Adana''nın Kozan ilçesinde yaşanan olay bunun tipik örneğidir.

Öğretmenler Günü dolayısıyla düzenlenen programda kompozisyon dalında kazandığı birincilik ödülünü almak üzere sahneye çıkan Kozan İmam Hatip Lisesi 11-C sınıfı öğrencisi Tevhide Kütük başörtüsünden dolayı hakarete uğruyor ve zorbaca bir muameleyle sahneden indiriliyor. Bu da Kaymakam Aydın Tetikoğlu ve Garnizon Komutanı Binbaşı Hüseyin Çopur''un talimatıyla gerçekleşiyor. Halbuki normal olanı şudur:

1. Yasağın bu olayı da içine alıp almadığı tartışmalı olmakla beraber yasak çiğneniyor olsa bile ortam ve durum göz önüne alınarak (yapılan muamelenin daha ağır sonuçlar doğuracağı düşünülerek) müdahale edilmez. Daha sonra birinci derecede sorumlu olanlar uyarılır.

2. Yasağı uygulamakla yükümlü olan yöneticiler görevlerini ihmal ettikleri için merasimden sonra, yetkili makamca, gerekli işlem yapılmak üzere soruşturma açılır.

3. Her hal ve kârda lise öğrencisi bir genç kıza karşı devletin iki yüksek rütbeli memuru vazifeşinaslık gösterisine kalkışmazlar; çünkü bu -olayda görüldüğü şekilde- onların işi değildir.

Siz bütün bu yanlışları yapın, sonra da bu davranışlardan büyük üzüntü duyan ve infiale kapılan halktan sevgi ve saygı bekleyin!

İşte bu olmaz, olmuyor.

Askerin kendi vazife alanında usulüne uygun (hiyerarşiyi ihlal etmeden) yapacağı müdahaleye kimsenin bir diyeceği olmaz. Ama bunun dışında, bütün ülkede başörtüsü yasağının uygulanmasını denetlemek askerin vazifesi değildir ve onun imajına zarar vermektedir.

Askerin imajına zarar veren bir başka davranışı da (doğrudan rejimi koruma ve kollama işini de) bir başka yazıda ele alalım.

Kurbanla ilgili bir not:

KURBANLARINIZ KONGO''DA BAYRAM OLSUN!

Bağışlarınız İçin Kurban Bedeli 100 YTL'' dir.

İki yıldır kurbanlarınız Kongo''da bayrama dönüşüyor. 2005''te 3000 adet, 2006''da 5534 adet kurban Yeryüzü Doktorları tarafından Kongo''da kestirilip yoksul halka dağıtıldı. Tel:0 533 271 77 00 (Nilüfer Çetin).

.Askerin imajını korumak
00:0030/11/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

TSK İç Hizmet Kanunu''nun 35. maddesi şöyle düzenlenmiş: “Silahlı Kuvvetler''in vazifesi; Türk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti''ni kollamak ve korumaktır”.

27 Mayıs''tan bu yana yaşanan askeri darbelerde bu madde gerekçe olarak kullanılmış, yönetmelik, tüzük ve kanunların Anayasa''ya aykırı olamayacağı kuralı hiçe sayılarak -bu maddeden alınan sözde yetki ile- Anayasa rafa kaldırılmış, demokrasi askıya alınmış; sözün özeti, “cumhuriyeti kurtarmak adına demokratik cumhuriyet yıkılmıştır”. Bu antidemokratik, yanlış anlama ve uygulamaya müsait, demokrasi ile yönetilen ülkelerde benzeri bulunmayan maddenin daha büyük bir zararı da “demokratik iktidarların tepesinde bir Demokles kılıcı” olmasıdır. Demokrasiden rahatsız olan küçük bir azınlığın son ümitleri bu maddeye dayanarak ordunun yönetime el koyması olmuş, bu da demokrasiden hoşnut olan büyük halk kitlesinin askere bakışını olumsuz etkilemiştir.

Askerin de talebiyle bu maddenin kaldırılmasının zamanı gelmiştir.

Esasen Hilmi Özkök Paşa gibi akl-ı selim sahibi komutanların aynı düşüncede olduklarını beyanlarından anlıyoruz. Özkök Paşa, "koruma ve kollama" ile "demokratik hukuk devleti" arasındaki ilişkiyi şöyle ortaya koyuyor (Fikret Bilâ, Hangi PKK): "Türk Silâhlı Kuvvetleri, demokratik hukuk devleti ilkeleriyle Anayasa''ya bağlı ve bu değerlerin de kendi görev alanı çerçevesinde koruyucusudur. TSK, kendi üzerine düşen görevi Anayasa ve yasalar çerçevesinde siyasi idarenin kontrolünde yerine getirmektedir ve getirecektir."

Farzedelim ki, siyasi idare hiyanete saptı, demokratik cumhuriyeti değiştirmeye veya ülkeyi bölmeye yöneldi. Bu yönelişi daha ilk adımda durduracak demokratik kurallar, kurumlar ve mekanizmalar vardır. Parti kapatılır, iktidar düşürülür, Meclis feshedilir, seçime gidilir… Şu halde bu muhal farzın gerçekleşme ihtimali (bu manada bir tehlike) sıfırdır. Böyle sıfır ihtimalli vehim ve faraziyelere dayanarak antidemokratik yoruma ve uygulamaya açık bir maddeyi muhafaza etmek hem demokrasiye hem de askerin imajına zarar vermektedir.

Demokrasilerde rejim kendisini korumanın araçlarına sahiptir. Ordunun vazifesi ise iç ve dış güvenliği korumak, bunun için -çağın ölçülerinde- hazır olmak, sorumlu yönetimin vazife vermesi halinde yurt savunması hizmetini canla başla yerine getirmektir.

Türkiye''nin kendi değerlerini koruyarak çağdaşlaşmasının önündeki önemli engellerden biri “askeri vesayet”tir. Bunun var olanını değil, vehmini bile ortadan kaldırmak, zihinlerden silmek şarttır.

.Anayasa"da korunacak haklar
00:002/12/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

E. Özkök bir yazısında özetle "Anayasa''ya başörtüsü yasağının kaldırılmasına dair bir madde konması halinde bunun, Anadolu üniversitelerinde başını örtmeyenlere karşı bir baskı oluşmasının zeminini hazırlayacağını; başını örtmeyen, oruç tutmayan… birkaç öğrenci nerede varsa Anayasa''nın, asıl onların haklarını koruması gerektiğini" ifade ediyor.

Ülkede bir kişi de olsa farklı inanç, düşünce ve hayat tarzı hakkının korunmasının demokrasi ve insan hakları gereği olduğu malum olmakla beraber bunun mutlak olmadığı da bilinmelidir. Çocukların alacağı din eğitim ve öğretimi ile bireye ait hakların belli sebeplerle kısıtlanabilir olması yukarıdaki ifademizi teyit etmektedir.

Bütün insan hakları belgelerinde küçüklere verilecek din eğitim ve öğretiminin, velilerin isteklerine göre yapılacağı ilkesi yer almaktadır. Şu halde ana ve babanın çocukları için bir dini seçmeleri ve onun eğitimini vermeleri "pekala baskılı yönlendirme sayılacağı halde" bu baskı meşru görülmektedir.

Özgürlüklerin gerektiğinde kanunla kısıtlanması şu sebeplere dayanmaktadır:

"Kamu güvenliği, düzeni, sağlığı, genel ahlakı, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması".

Yukarıdaki sebeplerden biri oluştuğunda bireyin bazı hak ve özgürlükleri kısıtlanmaktadır. Bu da bir baskı olduğu halde hukuk bu baskıyı meşru görmekte, hakkı kısıtlanandan toplum (bazen çoğunluk) için fedâkârlık beklemektedir.

İlgili insan hakları belgelerinde "… din ya da inanca dayalı olarak insan hakları ve temel özgürlüklerin eşitlik temeli üzerinde tanınması, kullanılması ve bunlardan yararlanılması" ifadesi yer almaktadır. Buna göre de azınlığın (mesela başını örtmeyen, oruç tutmayan birkaç kişinin) hakları korunurken eşit olarak başını örten ve oruç tutan çoğunluğun da haklarının korunması insan hakları gereği oluyor.

Şimdi asıl tartışma noktasına gelelim:

Azınlık veya çoğunluk, hak ve hürriyetini kullanırken farklı olanlar bundan -yalnızca farklıların bulunması, haklarını kullanmaları ve birlikte yaşamalarından- rahatsız oluyor, kendilerini baskı altında hissediyorlarsa, bunların hatırı (hakkı) için diğerlerinin hak ve özgürlüklerini kısıtlamaya kalkışmak hangi insan hakları ilkesine sığıyor? Azınlıkta kalanlar insan da çoğunluk olanlar insan değil mi? Eğer bu kısıtlama meşru görülüyorsa sonuç, her bakımdan tek tip bir topluluk oluşturmaya, farklılıkların ortadan kaldırılmasına gitmez mi? Bunun da adı faşizm değil midir? Böyle bir gidişte insan hak ve hürriyetlerinden söz etmek mümkün müdür?

Hoşgörüsüzlük ve tahammülsüzlük bir kesimi, yaşadıkları toplumda farklı bir fert görmemeyi hedefleme noktasına kadar getirmiştir. "Baskı, bireyin ve azınlıkta kalanların hakları vb." diyerek hedeflenen yapı, farklılığın ortadan kaldırılmasıdır ve bunun ne demokrasi ile ne de insan hakları ile bir ilgisi vardır. Tek dayanağı farklılığa, belli bir kesimin din özgürlüğünden yararlanmasına karşı tahammülsüzlüktür.

Yine başörtüsü
00:006/12/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başörtüsü ile ilgili araştırmalardan ikisini ele alıp birkaç yazı yazmıştım. Bu yazılara gelen çeşitli tepkiler oldu, birisi mealen şöyleydi: "Uçak düşüyor, insanlar ölüyor, siz hala bir bez parçası ile meşgul oluyorsunuz, cehenneme en önce siz gireceksiniz!".

Daha öncesine ait tepkiler içinde ortak olan bir ifade de şöyle idi: "Sizin başka işiniz, derdiniz yok mu, neden hep başörtüsü konusu ile meşgul oluyor, kapanmış bir konunun üstünü açmaya çalışıyorsunuz?"

Evet tepkiler ve tespitler böyle ama işin gerçeği böyle değil; çünkü bu probleme sebep olanlar başörtüsünü yasaklayanlardır, mağdur olanlar çözüm istemekte, onlar buna karşı direnmektedirler. Bununla da yetinmeyip ikide birde alan araştırmaları yaptırmakta, bazıları tarafsız olmayan, hedefi belli sorular ve yönlendirmelerle belli sonuçlar elde edip bunun üzerinden tedbirler almaya çalışmaktadırlar. Hasılı işleri güçleri başörtüsü olanlar öncelikle yasakçılardır. Bunların mağdurlara dönüp "Niçin bizim çözdüğümüz (yasakladığımız) bir konu ile uğraşıyorsunuz, neden vazgeçmiyorsunuz?" demeleri, "Size işkence ediyoruz, canınız da acıyor, bunu biliyoruz, ama niçin ağlayıp sızlıyor, acı çektiğinizi belli ediyorsunuz" demek gibidir.

Başörtüsü ile ilgili son araştırmada güya, türban giyenlerin sayısının arttığı tespit edilmiş. Ben başörtüsünün dini bir vecibe olduğuna inanan bir Müslüman olarak bu sonuca sevinirim, "keşke böyle olsa" derim. Ama bakıyorum ortaya çıkarılan sonuç hem doğru değil, hem de masum (tarafsız, nötr, yalnızca gerçeğin bilinmesine yönelik) değil.

İşten anlayanların söylediklerine göre bu artış, "türban" ile "başörtüsü" kelimelerinin anlamları ve kullanılışları konusundaki karmaşıklıktan ileri gelmektedir; ortada gerçek ve önemli bir artış yoktur.

Bu sonuç masum da değildir, basamak yapılarak hak ve özgürlükler kısıtlanmak, demokrasinin şartı olan bir sivil anayasanın kabulü engellenmek istenmektedir.

Masum olmayan bu sonuç/gerekçe hukuki de değildir; çünkü kimse kimseyi başını örtmeye zorlamadıkça "bin yıldır Müslüman olan bu ülkenin çocukları kültürel genlerinin gereği olarak dine dönüyorlarsa" buna hukukun bir diyeceği olamaz. Dindarlaşma değil de dinden uzaklaşma gelişsin diye hak ve özgürlükleri kısıtlamaya kalkışmak ise ne hukuk, ne de demokrasi ile bağdaşır!

YÖK üyelerinden birine bu sonuç sorulduğunda "Bunun sebebi mevcut iktidarın tutumudur, yapıp ettikleridir" demesine hayret etmekten kendimi alamadım. Hayret ettim çünkü sebep ile sonucu karıştırıyordu bu akademisyen. Gerçekte mevcut iktidar henüz yasakları kaldıramadığı için başını örtenlerin sayısını arttıracak bir şey yapmış olamazdı. Ama ülkemizdeki dindarlaşma arzusunun, mevcut kadroyu iktidar yapan amillerin önemli birisi olduğunda şüphe yoktur; yani başörtüsü iktidardan değil, iktidar başörtüsünden çıkmış gibidir.

Bunca olumsuzluğa, engellemeye, telkine karşı hala genç kızlarımız ve hanımlarımız başlarını örtüyorlar ve yasakları kaldıracağını umdukları kadroları iktidara taşıyorlarsa siyaset ve bilim adamlarının at gözlüğünü çıkarıp "din, iman ve tarihin" ne büyük bir güç olduğu, bu güce karşı savaşmak yerine ondan istifade etmenin yollarını bulma üzerinde düşünmeye başlamaları gerekir.

Yeni anayasa
00:007/12/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Anayasa olsun, diğer kanunlar olsun zaman içinde eskir, işe yaramaz, hatta zararlı hale gelebilir, o zaman da değiştirilmesi gerekir. Bu genel hükümde herkes birleşse de uygulamaya gelindiğinde ihtilaf da başlar; "Hayır değişmemeli, değişmeli ama öyle değil, böyle olmalı…" gibi çeşitli görüşler ve teklifler ortaya çıkar. Bu ihtilafın temel yönlendiricisi ülke ve milletin menfaati olsa buna kimsenin bir diyeceği olamaz, fakat ne yazıktır ki, asıl saik çok kere ideoloji, parti, şahıs, grup… menfaatidir.

1982 Anayasası''ndan herkes şikayetçi idi, "öyle ise değiştirelim" diyerek teşebbüs eden AK Parti iktidarı olunca çoğu masum ve ülke menfaatine olmayan saiklerle karşı çıkanlar, teşebbüsü sağa sola çekenler, amacından saptırmaya çalışanlar ortalığı dolduruverdi.

Dikkatimi çeken ve devamlı tekrarlanan gerekçe "aceleye getirilmiş, yeterince düşünme fırsatı verilmemiş olması".

İktidar bir ilim heyetine hazırlattığı taslak taslağı üzerinde daha fazla çalışma yapmak için bir süre açıklamamış olabilir. Ama bu tutum, yeni anayasa üzerinde farklı çalışmaların ve tartışmaların yapılmasına mani değildir. Nitekim teşebbüsten bu yana hemen her gün bu konu medyada, akademyada, STK''da… tartışılmaktadır, ayrıca daha öncesinden başlayarak bugüne kadar birçok anayasa taslağı da ortaya konmuştur. Gerçek bu olunca, "aceleye getirildi…" bahanesinin ipe un serme maksadı taşıdığı açıkça anlaşılmaktadır. Asıl maksat, bu iktidar zamanında, bu Meclis''in bir anayasa çıkarmasını engellemektir; bunun da sebebi Meclis''e ve iktidara yönelik olumsuz düşüncelerdir ve tahammülsüzlüktür.

İktidar ve Meclis engellemeleri aşarak yoluna devam etmeli, korku ve güvenliği ön planda tutarak hak ve özgürlükleri gereksiz sınırlama yoluna gitmemeli, hak ve özgürlükleri ön planda tutan bir anayasayı ülkeye kazandırma şerefinden mahrum olmamalıdır.

Bu genel girişten sonra, ileride tartışma hakkımı saklı tutarak Sayın Burhan Kuzu''nun Radikal''in sorularına cevap verirken temas ettiği iki konudaki görüşümü açıklamak isterim:

"…hakkın kötüye kullanılmasının önüne geçmek amacıyla ''kılık kıyafet serbesttir'' ifadesine ''Devrim Yasaları'', ''ceza mevzuatı'' ve ''örf ve âdetlere'' aykırı olmama şartı getirmeyi tartıştıklarını, örf, âdet gibi kavramların göreceli olması nedeniyle henüz net bir sonuca varamadıklarını ifade eden Kuzu, "Belki de bunlar anayasaya hiç konmaz. İktidar, muhalefet el ele anayasaya yazmadan çözebilsek onu tercih ederiz, ancak bu dönem bu konuyu bir şekilde çözmeyi düşünüyoruz" demiş.

Söyledim ve söylemeye devam edeceğim:

Başını örtmenin dince gerekli olduğuna inanan ve bu sebeple örten kimseyi, herhangi bir kamu hizmetini alma ve vermeden mahrum eden her madde insan haklarına, ez cümle din hürriyetine aykırıdır; bunu yapan anayasa da kusurludur. Meclis ve iktidar daha fazlasını gerçekten yapamıyorsa denecek bir şey yoktur, ama kimse böyle bir düzenlemenin dindar Müslümanları memnun edeceğini sanmasın!

Sayın Kuzu''nun, benim de katıldığım, din dersi konusundaki açıklamasını bir başka yazıda ele alacağım.

Din Dersi
00:009/12/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Kuzu''nun Radikal''e yaptığı açıklama ile ilgili haberde yeni anayasada din dersi ile ilgili olarak şu ifadeye yer verilmiş:

“AKP yönetimi, Anayasa''daki zorunlu din dersiyle ilgili düzenlemenin, 1982 Anayasası''ndaki mevcut haliyle korunmasını, ancak dersle ilgili müfredatın yenilenmesini de kararlaştırdı. Buna göre, Anayasa''da, ''Din ve vicdan hürriyeti''ni düzenleyen 24. maddenin, ''Din ve ahlak eğitim ve öğretimi devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve orta-öğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır'' ile hemen ardından gelen, ''Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır'' fıkraları korunacak. Mevcut dersin içeriği de dinler tarihi kapsamında yeniden düzenlenecek; herhangi bir dinin eğitimi ya da buna ilişkin ritüeller verilmeyecek.”

Daha önceki tartışmalara da bakınca bu formülün bir orta yol, uzlaşmaya en yakın bir çözüm olduğu anlaşılmaktadır. Detayla ilgili bir iki konuya dair düşüncem şöyledir:

1. Zorunlu “din kültürü ve ahlak öğretimi” yeni anayasada da bu adıyla ve olduğu gibi kalmalıdır. Dersin müfredatının çerçeve olarak bile anayasada yer alması gerekmez. Bunu belirlemenin yeri yönetmeliklerdir, talim terbiyenin kararıdır ve uygulamadır. Bu isimle bir dersin -belli bir dinin ve mezhebin eğitimi yapılmadıkça- din özgürlüğüne ve laikliğe aykırı olduğu söylenemez; söylense bile tutarlı olmaz.

2. “Bunun dışındaki din eğitimi ve öğretimi…” şimdiye kadar tam olarak uygulanamadı. Bu eğitim ve öğretim belli dinlerin mensuplarına, bu dinleri öğretmek, benimsetmek, uygulamaya alıştırmak gibi unsurları ihtiva edeceği için bütün öğrencilere zorunlu olması düşünülemez; elbette isteğe bağlı olmalıdır ve öğrenci okula kayıt olurken “bu dersi istemediğini beyan edenler” dersten muaf tutulmalıdır.

3. Anayasa''da isteğe bağlı din eğitim ve öğretiminin nerede, kimler tarafından verileceğine dair bir açıklamanın yer alması uygun olmaz; çünkü uygulama sonunda bir değişiklik yapmak gerekirse, anayasa değişikliği zor olur. Bu konunun kanun ve yönetmeliklere bırakılması en iyisidir. Anayasa kabul edildikten sonra konu ele alınır, bu eğitim ve öğretimin okullarda, diğer dersler içinde mi, belli bir günde yine okullarda ayrıca mı, okul dışında başka mekanlarda mı verileceği ve kimler tarafından verileceği, müfredatının nasıl olacağı gibi meseleler müzakere edilir, gerekirse kanun veya yönetmelik çıkarılır ve uygulamaya geçilir.

Bize mâtem ona hande"
00:0013/12/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yâdında mı doğduğun günler

Sen ağlar iken gülerdi âlem

Bir ömür sür ki, mevtin olsun

Sana hande, âleme mâtem

Evet, Hakk''ın rahmetine tevdi ettiğimiz Sabahaddin Hoca''yı uğurladığımız gün hatırımdan geçen binlerle hatıranın arasında bu dörtlük de vardı. İnanıyorum ki, ölüm onun için hande (gülüş, mutluluk, vuslet sevinci), bize ise, öyle bir dosttan ayrıldığımız için mâtem oldu.

Altmışlı yıllarda idi, sanırım hoca ABD''den yenice dönmüştü, gıyabî tanışıklığımızı vicâhîye çevirmek ve bazı konularda danışmak üzere bir arkadaşımla evinde ziyaret ettik. Yapmayı düşündüğümüz hizmette kendisine gerektikçe danışacağımızı ve yardımını isteyeceğimizi söyledik. Memnuniyetle kabul etti, yararlı bir sohbetten sonra kütüphanesini ve ABD''den yeni aldığı kitaplarını gösterdi, vedalaşıp ayrıldık. O günden sonra Hoca ile beraber olduğumuz birçok hizmet, ilmi veya hizmete yönelik toplantılar, müzakereler, yurt içinde ve dışında yaptığımız seyahatler oldu. Bunlar içinde en unutulamaz olanları Türk Cumhuriyetlerine yaptığımız seyahat ile umre seyahati olmuştur.

İlim, güzel ahlak, aksiyon, dava ve hizmet aşkı "beşi bir yerde" nadir gerçekleşen erdemlerdir. Merhum bu beşi bir yerde ile müzeyyen bir güzel insan idi.

Başka münasebetlerle olanlar dışında hemen her ay, STV''nin istişare kurulunda beraber olurduk. Oturumu o yönetirdi, bir tarafında Yaşar Tunagür merhum, bir tarafında da ben otururduk. Benim sağımdan iki güzel insan, iki dost, iki ağabeyden ayrılmak –ahirete iman olmasa- dayanılamaz acı verirdi. Tesellimiz, hafifleticimiz onların, ebedi alemde mazhar olacaklarına inandığımız ilâhî lutuflardır.

Vefatından bir iki hafta önce oğlum, kendisini ameliyat etmişti. Hemen her gün ondan bilgi alıyor, onun aracılığı ile selam teâtî ediyorduk. Müsait olunca eşimle birlikte ziyaretine gittik. Sema Hastahanesi''nde çok güzel bir odada bakılıyordu. Kendisini memnun ettiğini hissettiğim için uygun bir süre oturduk, bazı hatıraları yadettik, etrafında kızı, akraba ve dostları pervane olmuşlardı, biz de gördüklerimizden memnun olduk. Vedalaşırken iki elimle yüzünü okşadım, ellerimi vücudu üzerinde gezdirerek dua ettim. Kanser olduğunu bildiğim için içimden "Rabbim, vakit geldiyse acı çektirme" diye niyazda bulundum. Kanser kemiklere de sirayet ettiğinden uzun zaman acı çekebilirdi. Allah ondan, daha bu dünyada lutfunu esirgemedi, çektirmedi, başka bir ölüm sebebi ile emanetini alıverdi.

Bu ülkenin önde gelen ihtiyacı, kendine yabancılaşmamış ilim, fikir ve hizmet adamlarıdır. Böyle birine halkın nasıl sahip çıktığını görüp örnek almak isteyenler için uğurlama günü bulunmaz bir fırsat idi.

Dilerim ektiği tohumlardan, diktiği fidanlardan daha nice yıllar ürün alınır ve merhumun defteri kapanmaz.

Laikçilerin çelişkisi
00:0014/12/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Laikçiler, karşı tarafı "durmadan başörtüsü konusunu gündemde tutuyorsunuz" diye itham etseler de asıl gece gündüz bununla meşgul olanlar kendileridir. Cumhurbaşkanı seçilecek başörtüsünü ileri sürerler, anayasa hazırlanacak başörtüsünden söz ederler, YÖK başkanı tayin edilecek başörtüsü yasağı ile ilişki kurarlar…

Dün akşam bir tv kanalında, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi''nde öğretim üyesi (ö.ü.) bir kişinin başörtüsü konusundaki görüşüne yer veriliyor. Fıkıh, tefsir, hadis gibi konu ile ilgili İslam ilimlerinde uzman olmayan bu ö.ü. "başörtüsünün gerekli olduğuna dair bir ayetin bulunmadığını, ilgili hadisler arasında çelişkilerin bulunduğunu, başörtüsünün Yahudilik''ten geldiğini…" iddia etmiş. Eh, Türkiye''de -belli alanlarda- söz hürriyeti var, o da düşüncesini açıklayabilir; ama ilim adamına yakışan haddini bilmektir, uzmanlık alanına dahil olmayan konularda iddialı konuşmamaktır.

Asıl benim üzerinde durmak istediğim husus laikçilerin tutumudur. Felsefe okutan bir ö.ü.''nün fetvasına dayanarak "İslam''da başörtüsünün farz olmadığını, bu sebeple üniversitelerdeki başörtüsü yasağının devam etmesinde İslam''a göre de bir sakınca bulunmadığını” söylemeye çalışıyorlar. Perhize bak, lahana turşusuna bak. Bir yandan "dine dayalı bir uygulama olduğu için başörtüsünü laikliğe aykırı görerek yasakla", diğer taraftan "başörtüsü yasağına, felsefeci bir ö.ü.''den fetva koparmaya çalış". Başka bir deyişle laik bir ülkede dinini yaşayan insanlara, laik kesim olarak -kendilerinden aldıkları fetva ile- dini tarif etmeye, özgürlükleri sınırlamaya, hasılı dine müdahale etmeye kalkış!

Adı geçen ö.ü.''nün dediklerini yıllardan beri söyleyen "hariçten gazel okuyanlar" hiç eksik olmamış, buna karşı bir yandan Diyanet İşleri Başkanlığı, bir yandan da konunun uzmanı olan ilim adamları gerekli açıklamaları yapmışlar, cevapları vermişlerdir. (Tarafımdan yapılmış uzun bir açıklama ve tartışma için İslam''da Kadın ve Aile isimli kitabıma bakılabilir.) Bu yazı bakımından önemli olan husus, laikçilerin din işine burunlarını sokmaları, "dinde şu var yapın, şu yok yapmayın" de-meye yeltenmeleridir.

Eğer dinden fetva alarak hareket etmeye çok istekli iseler, kendi hayatları ile ilgili yüzlerce İslami kusur (tartışmasız günah) hakkında araştırma yapsınlar; bunu yaparlarsa başkalarıyla uğraşmaya vakitleri kalmayacaktır.

"Bizim günahımızdan sana ne" diyorlarsa birileri de onlara, haklı olarak "Bizim sevabımızdan, din hayatımızdan sana ne" diyeceklerdir.

Okuyucu mektupları
00:0016/12/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yazılarımızdan dolayı dua ve teşekkür mektubu da alıyoruz, küfür ve hakaret mektubu da. Bu işin tabii neticesi olduğu için okuyup geçiyoruz. Bazı mektuplar da var ki, onlara cevap vermek, farklı sebeplerle vacib oluyor. Bugün bunlardan ikisine kısa kısa cevap vereceğim:

"Niye olayları saptırıp İslam Felsefesi dersi veren öğretim üyesini küçümsüyorsunuz ve sanki sadece Felsefe dersi veriyormuş gibi okurlarınızı yanıltıyorsunuz. Peki Beyza Bilgin de mi ilahiyattan anlamıyor? Fıkıh, tefsir, hadis gibi konu ile ilgili İslam ilimlerinde uzman olan ve ''başörtüsü teferruattır takılması zorunlu değil, tavsiyedir'' diyen İlahiyat profesörleri yok mu? Tabii ki var ama işinize gelmiyor."

Bahsettiğiniz iki Prof. Tefsir, Hadis ve Fıkıh uzmanı değil. Bu konularda iddialı konuşurlarsa ilim âdâb ve ahlakının dışına çıkmış olurlar. İlgili konularda uzman olduğu halde başörtüsü gerekli (başın açılması haram değil) diyenler olursa onların sağlam, ilmin şartlarına uygun delillere dayanmış olmaları beklenir ve konu onlarla tartışılır. Ben yalnızca ilmi usulden söz ediyorum, kimseyi küçümsediğim yok. Kişiyi küçülten veya saygıya layık kılan başkası değil, kişinin kendisidir.

"Siz yıllardan beri ilahiyatın her konusunda gazete köşenizde ve internet sitenizde adeta soru soran kişilere fetva veriyorsunuz. Peki siz ilahiyatın her konusunda uzman mısınız ki her konuda fetva veriyorsunuz?"

Benim açıkladığım meseleler genellikle uzmanlık alanıma girer. Girmeyen konularda ise uzmanlarından yardım alırım ve kaynağımı zikrederim. "Olay şudur: Her insan yaşadığı ve büyüdüğü çevreden etkilenir. Siz öyle bir ortamda yetişmişsiniz ''başörtüsü farzdır'' dersiniz, başkası da daha modern bir çevrede büyümüştür ''başörtüsü farz değildir'' der. Ayrıca 1400 yıldan beri İslami konularda erkek egemenliği vardır ve geçmiş yüzyıllardaki İslami bilginler de ataerkil toplumda yaşadıkları için, onların ''başörtüsü farz değildir'' demesini nasıl beklersiniz?"

Biz örften, âdetten, modadan söz etmiyoruz; konumuz "başörtüsünün dindeki hükmüdür". Bu hükmün alınacağı kaynak ise İslam tarihi boyunca bellidir. Bu hüküm mahalleden alınmaz, mahallinden alınır; mahalli ise Kur''an, Sünnet ve ictihaddır. İctihad ancak buna ehil (yetkili) olanlar tarafından ve usulüne uyularak yapılırsa muteber olur.

"Anlamıyorum nasıl bu kadar açık ve net ''başörtüsü farzdır'' diyebilirsiniz. Başka ilahiyat profesörleri niye farklı düşünüyor? Farz olsaydı; Kur''an-ı Kerim''de ''kadınların başörtü takması farzdır ve saçlarının tek bir teli görünmeyecektir'' ayeti olması gerekmez miydi?"

Sorularınız, konu hakkında hiçbir şey bilmediğinizi ortaya koyuyor; ben de şaşıyorum, bu kadar bilgisizlikle nasıl bir dini mesele üzerinde ileri geri konuşabiliyorsunuz?

Dini hükümlerin Kur''an''da ve sünnette nasıl yer aldığı ve bu kaynaklardan dini kuralların nasıl elde edildiği konusunda başlı başına bir ilim dalı vardır, adına "Fıkıh Usulü" denir. Anlamak için bilgi alt yapınız müsait ise bu konuda bir kitap okuyun, orada sorunuzun cevabını bulursunuz. Diğer mektup için yer kalmadı, onu da gelecek yazıya bırakalım.

Okuyucu Mektubu(2)
00:0021/12/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hem mektupların bir kısmına örnek göstermek hem de cevap vermek için sizlerle paylaştığım ikinci mektup da şöyle:

"İzninizle basit bir kaç sorum olacak:

1. Siz gerçekten Kuran-ı Kerim emirlerine uyma konusunda samimiyseniz (örneğin türban) diğer emirleri hakkında neden kaypak davranıp niçin bir şeyler yazmıyorsunuz?

2. 4 kadın almayı Kuran-ı Kerim buyuruyor, varsayalım ki kızınız var, 3 eşli birine varmak istiyor ne yaparsınız?

3. Faiz haramsa bu sistemde hepiniz günahkar değil misiniz?

4. Kuran-ı Kerim''i hiç okudunuz mu, ya da okuyor musunuz, yoksa başkalarının yorumlarına göre mi hareket ediyorsunuz?

5. Kuran-ı Kerim''de yazan cariyeler kimlere deniyor? Günümüzde var mı.? Cariye sevap mı, kullanılır mı?

Yüzlerce sorum var ama vaktinizi çok almak istemem..."

Ceyhun Aytaç

Yüzlerce soru, içtenlikle öğrenmek için ise buna şükretmek gerekir; ama kötüleyici propaganda yapmak üzere açık kapı arama maksadı güdüyorsa muhatabından çok sorana zarar verir.

Dinimizde iyi zan esas olduğu için biz soruları samimi kabul ederek kısa kısa cevap vermeye çalışalım:

1. Anlaşılan siz beni hiç tanımıyorsunuz, kimliğim, kişiliğim, kitaplarım şöyle dursun köşe yazılarımı bile okumuyorsunuz. Okusaydınız sorularınızdaki bu ifadelere yer veremezdiniz. Hiçbir konuda –elhamdü lillah- kaypak davranmıyoruz, her konuda İslam''ın emirlerini, talimatını olduğu gibi beyan ediyoruz. On yıldan fazladır bu köşede yazıyorum, yazılarımı kitapta da toplayıp yayımladım, şu ana kadar dört cilt oldu, adını da "Laik Düzende Dini Yaşamak" koyduk. Onlara bir göz atarsanız bir konuda mı, her konuda mı, kaypak mı, sağlam mı görürsünüz.

2. Kur''an-ı Kerim dört kadınla evlenmeyi emretseydi Müslümanların en az yarısının dörder karısı olurdu. Kitabımız bunu emretmiyor, belli şartlarda dörde kadar izin veriyor. Bugün bu şartların oluşmadığı yerlerde, sosyal ve kültürel ortamlarda dört kadını bırakın, ikinci kadınla evlenmek bile –birinci kadına, çocuklarına ve yakınlarına zulüm olduğu, ikinci kadının da hakları zayi olduğu için- caiz değildir.

3. Faiz haramdır. Bu sistemde günahkâr olmak için a) Sistemin İslam''a aykırı olan hükümlerini benimsemek, b) Değiştirmek için çaba göstermemek gerekir. Bunlar yoksa günah da yoktur. Allah kullarını, güçlerinin yetmediği işlere koşmaz.

4. Diyanet İşleri Başkanlığı''nın yayımladığı Kur''an Yolu isimli tefsirimiz bu sorunuza cevaptır.

5. İslam geldiğinde dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Arabistan''da da köleler ve cariyer vardı. Onlara hayvan muamelesi yapılırdı. Sosyal ve ekonomik hayat -kapitalist düzendeki faiz gibi- köle ve cariyenin varlığına dayalıydı. Bunu derhal kaldırmak makul ve mümkün olmadığı için İslam iki aşamalı bir yol izledi. Birinci aşamada köle ve cariyelere önemli haklar tanıdı, durumlarını iyileştirdi. Bu o derecelere vardı ki, Peygamberimiz "Köle ve cariyelere yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin, yapamayacakları işleri yüklemeyin, onlara ''Kölem, kulum, cariyem'' demeyin, "Oğlum, kızım'' deyin" buyuruyordu. İkinci aşama ise kölelik ve cariyeliğin ortadan kalkmasını hedefliyor, bu maksatla "ibadet niyetiyle veya mecburen azad etme, çalışarak bedelini ödemek suretiyle hürriyete kavuşma, bedeli ödemeyi kolaylaştırmak için zekat gelirinden pay ayırma, köleleştirme kaynaklarını daraltma…" gibi tedbirlere, düzenlemelere yer veriliyordu. Müslümanların ihmalleri yüzünden gecikse de zamanı gelip kölelik kaldırılınca her düzenden önce İslam''ın hedefi gerçekleşmiş oldu. Bugün cariye yoktur, İslam''a göre olması da mümkün değildir.

İslam korkusu
00:0023/12/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İyi niyetli, insana saygılı, hak ve hukuk gözeten fert ve toplulukların İslam''dan korkmak için bir sebepleri olamaz ve böyleleri İslam''dan korkmazlar.

Dikkat edilirse “Müslümanlardan” demiyorum, “İslam''dan” diyorum.

Doğru anlaşılan, doğru yorumlanan İslam ile tarih boyunca uygulanan İslam''a bakıldığında iddiamın delilleri açıktır.

Önce Kur''an''a bakalım:

Başka milletlere, din ve inanç mensuplarına karşı nasıl davranılacağı, onlarla nasıl bir ilişki kurulacağı konusunda Kur''an''ın koyduğu ölçü şudur: 1. Dininize karşı savaş açmayanlar, 2. Yurdunuza göz dikmeyen ve sizi yurdunuzdan çıkarmak için savaşmayanlar; bunlarla, dinleri ne olursa olsun “iyilik ve adalet” temeline dayalı ilişkiler kurulur.

Başka birçok din mensubunun tarihte yaptıklarına bakılınca bu konuda notlarının hayli düşük olduğu görülecektir.

Günümüze gelelim:

Aşağıda yazısından bir parça aktaracağım yazarın iddiasının aksine bugün de Batı''da, başka milletlere karşı takınılan tavır ve yapılan muamelede din farkının hala önemli bir ayırma faktörü olduğu apaçık ortadadır. ABD''nin Ortadoğu politikası ve İsrail ile işbirliğinde Evanjelik Hristiyan inancının önemli bir etkisinin olduğu bilinmektedir. Papa ikide birde AB''nin Hrisrtiyanlık temeli üzerine kurulduğunu ifade ediyor ve birçok Batılı, Hristiyan olmayan milletlerin birliğe alınmasına karşı çıkıyor. Hâlâ yüz Müslüman öldüğünde sesi çıkmayan Batılı ve İsraillilerin bir Hristiyan veya Yahudi öldürüldüğünde kıyameti kopardıklarını görüyoruz…

İşaret ettiğim yazar şöyle diyor:

“İyi ama, Müslüman olmayan ülkelerde terör ve şiddet uygulanmadı mı?” Haklı bir soru. Fazla uzağa gitmeye gerek yok: Nazi terörünü tarihte aşabilecek başka bir örnek var mıdır? İngiltere, Fransa, İspanya gibi Hıristiyan ülkelerin sömürgelerinde yaptıklarına ne diyeceğiz? Amerika''nın Japon kentlerine attığı atom bombaları? Bunlar doğrudur ve sık sık anımsatılır.

Fakat, bütün bunlar ''İslam korkusu'' iddiasını geçersiz kılmıyor. Zira ABD''nin, İngiltere''nin, İspanya''nın, Fransa''nın çağımızda uyguladığı terör ''din adına'' yapılmadı. Ortaçağ''da dini terör uyguladılar, çağımızda değil. Bu ülkelerde Hıristiyanlık adına cihat ilan edilmedi. El Kaide türü dinci örgütleri olmadı. Onlarınki ulusçu fanatizmdi, dinci fanatizm değildi. Ve en önemlisi de, bu ülkelerde uygulanan teröre karşı çıkan, eleştiren çevreler vardı.

Siz şimdiye kadar İslam ülkelerindeki ''ılımlı'' dincilerin kalkıp dinci terörü eleştirdiğini gördünüz mü?”

Bu yazının itiraz ettiğim kısımları şunlardır:

1. Herhangi bir İslamî grup (bir kısım Müslümanlar) İslam''ı farklı ve yanlış yorumlayarak diğer grupları (Müslümanları) tekfir edebilirler, hem bu Müslümanlara hem de farklı dinden olanlara karşı terör uygulayabilirler; ama bunu İslam''a ve diğer Müslümanlara (çoğunluğa) mal etmek haksızlıktır.

2. Ülkesi işgal edilmiş, dengesiz bir güce karşı savunma durumunda olan Müslümanlarla, böyle bir duruma düşmemiş oldukları halde başka maksatlarla teröre başvuranları aynı kefeye koymamak gerekir.

3. Müslüman yazarların terör aleyhinde yazdıkları ciltlerle kitap eder. Anlaşılan yazar bunları okumuyor, okumadığı için de olandan habersiz ahkâm kesiyor.

Müslümanların varlık ve vazgeçilmez değerlerine karşı savaş açmayan hiçbir kimsenin İslam''dan ve Müslümanların çoğunluğundan korkmaları için dinden gelen bir korku sebebi yoktur.

Dosta “sünnetsiz” demedim
00:0027/12/2007, Perşembe
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bayramın birinci günü çıkan “Kurban ve Bayramı” başlıklı yazım dolayısıyla bir dostun incindiği anlaşılıyor. En fazla takıldığı kelime “sünnetsiz”; kendisine sünnetsiz dediğimi zannediyor, yazıyı böyle anlamış. Halbuki yazıyı heyecansız okumuş olsaydı onun yüksek zekası böyle bir hataya düşmezdi. Orada iki farklı görüş erbabından bahsettim; birincisi “Kur''an''da yoksa İslam''da da yoktur” diyenler; bunlara sünnetsizler dedim. İkincisi ise yazıda şöyle ifade edildi:

“Sünneti kabul ettiği halde usule uymayan tevillerle, delil olmayan nakıllerle (şiir, felsefe vb.) genel olarak genç hayvan kesimine ve özel olarak da Kurban bayramında ve hac ibadetinde kurban kesmeye karşı çıkanlara, kurban kesilmeli diyenlere de incitici sözlerle mukabele edenlere gelince…”

Dosta açık ve kesin olarak bu ikinciler içinde yer verdim ve kendisine asla “sünnetsiz” demedim, diyemem.

“Kurban kesilmeli, hayvanın genci, yaşlısı fark etmez” diyenleri acı ve ağır sözler söyleyerek inciten ve bunu devamlı yapan “Dost” idi. Ben yazımda asla incitecek bir ifade kullanmadım, yalnızca kanâatimi ve delillerini açıkladım, bu kanaat genel ve vazgeçilemez olduğu için farklı şeyler söylendiğinde halkın kafasının karıştığını, başkaca bir faydasının olmadığını ifade ettim.

Dostun cevabî yazısında yeni bir delil yok, önce söylenenler tekrar ediliyor, bu sebeple ben de önce yazdıklarımı tekrar etmeyi gerekli görmüyorum. İki taraf da söyleyeceğini söylemiştir, bundan sonrasını uygulayıcılara bırakmak gerekir.

Tartışmayı, “dostun gül atmasına” atfen bir güfte ile tatlıya bağlamak isterim:

Yollarına gül döktüm

Gelir de geçer diye

Gelmedin boynum büktüm

Başka “dost” seçer diye

Bu vesile ile okuyucularımla paylaşmak istediğim bir bilgi var: geçtiğimiz kurban bayramında, hem ülkemizin Güneydoğusunda hem de başta Afrika olmak üzere yoksulların çokça bulunduğu diğer İslam ülkelerinde Kurban kesip dağıtma ibadetinin başarı ile yürütüldüğünü, çok güzel sonuçlar alındığını öğrendim. Bu işe gönül verenler bayram günlerinde ailelerinin yanında olmaya, o yoksulların yanında olmayı tercih ettiler, birçoğu kurban etlerini yoksul ailelere bizzat götürdüler, sofralarına oturup halleriyle hallendiler.

Bir doktordan şunu da öğrendim: Yılda bir kere bile kırmızı et yemek kansızlığa düşmeyi engelleyebiliyormuş. Bu doğru ise “Yılda bir kere et dağıtmanın ne kıymeti var” dememek gerekiyor. Ancak bununla yetinmek de şüphesiz caiz değildir. Bir topluluk içinde yaşayanlar arasında gelir ve refah farklılığı varsa -ki, bu kaçınılmazdır- İslam''a göre elinde fazlası olanlar onu, zaruret/ihtiyaç ölçüsünde muhtaç olanlara vermekle yükümlüdürler. Bu verme borcu, herkesin temel ihtiyaçlarını temin etmelerine kadar devam etmektedir. Malın kırkta birini zekat olarak vermekle, infak, sadaka, fitre vermek ve kurban eti dağıtmakla bu borç ödenmiyor, hala temel ihtiyaçları temin edilmemiş insanlar kalıyorsa kırkta birden daha fazlasını vermek borçtur.

Hepimizin, elimizdeki fazlayı lüks ve israf ölçülerinde harcarken bundan mutlaka sorguya çekileceğimizi ve “imkanı var iken borcunu ödemeyenlerle” birlikte muhakeme edileceğimizi unutmamamız gerekiyor.

Kubbealtı sözlüğü
00:0028/12/2007, Cuma
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İnsan düşünen ve düşüncesini dil ile ifade eden canlı olduğuna göre “diliniz yoksa veya arızalı ise insanlığınız da buna göredir” demek pek abartılı olmaz.

Dilin gelişmesi ve nesilden nesile aktarılmasının âmilleri arasında sözlük çalışmalarının müstesna bir yeri vardır. Yetkili bir heyetin de katkılarıyla otuz yılı aşkın bir çalışma sonunda meydana gelmiş ve istifadeye sunulmuş bir sözlüğü iftiharla tanıtmak istiyorum.

“Çeken bilir ayrılığın derdini” fehvasınca tanıtma işini, bu eserin çilesine katlanmış iman ve gayret insanı muhterem İlhan Ayverdi''nin takdiminden de istifade ederek yapacağım:

“Hazırlığı 1972, yazılması 1976 senesinden beri devam etmekte olan bu çok güç çalışmaya neden girdiniz denirse bizi bu yola sevkeden husus, Türk dilinin asırlardır süren çilesinin ve mâcerâsının, ''Benim bir dilim var'' şuuruna eren herkesi göreve çağırması gerçeğidir… Üniversite profesörleri, doçent ve asistanları ile çalışmalar başlatıldı. 1972-1976 arasında XIII. Asırdan XX. Asra kadar yüzlerce eser tarandı… (Bu işin) kuma istemeyen bir iş olduğu meydana çıktı ve benim üzerimde kaldı… İtişareyi gerektiren ve halli icab eden her hususta yardımcı olan, kontrol ve redaksiyon işlerini yapan, Türkçe ve batı kaynaklı kelimelerin etimolojilerini ve gramer bilgilerini veren, dil notları koyan, Arapça ve Farsça kelimelerin etimolojilerini kontrol eden, Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü''nen Prof. Dr. Ahmet Topaloğlu Bey''le beraber çalıştık…”

İlhan Ayverdi Hanımefendi''nin verdiği bilgiye göre geniş istişare heyeti dışında Prof. Mustafa Tahralı, merhum Hayri Bilecik ve Dr. Fahrunnisa Bilecik de sözlük çalışmasına önemli katkılarda bulunmuşlardır.

Her biri kendi alanında iyi yetişmiş onlarca insanın katkısı ile müellif Ayverdi ve baş yardımcısı Prof. Topaloğlu tarafından telif edilen bu sözlük milli kültürümüz için paha biçilemez bir hizmet olmuştur.

Sözlüğün telifi bitince ilk baskısı, Kubbealtı yayınları arasında üç büyük cilt olarak yapılmıştı. Bu baskı, büyük ve geniş olduğu için kullanma bakımından daha ziyade bir müracaat kitabı mahiyetinde idi. Başta öğrenciler olmak üzere Türkçe okuyup yazanların el kitabı, yanı başlarında duran, her an bakabilecekleri bir kaynak olsun diye ikinci bir çalışma yapıldı. Sözlüğün özünden fedâkârlık yapılmadan bu maksada hizmet edecek tasarruflarla yeni bir şekli daha oluşturuldu ve 2007 yılında yine Kubbealtı tarafından bir cilt (1200 sayfa) olarak basıldı. Kubbealtı Lugatı- Türkçe Sözlük''te kırk bini aşkın kelime, bu kelimelerden oluşan binlerce deyim, günümüz yazar ve şairlerinden alınmış örnekler ve ayrıntılı etimolojik açıklamalar yer almaktadır.

Okur-yazar bir şahsın kütüphanesinde bu sözlük yoksa önemli bir eksik var demektir.

Kur"an"da Başörtüsü
00:0030/12/2007, Pazar
G: 29/08/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Özdemir İnce (Hürriyet 26 Aralık 2007) Kur''an''da başörtüsü ve türbancıların iki yüzlülüğü konusunda oldukça sert bir yazı yazmış. Yazının, tartışacağım kısmı şöyle:

"Ama Azhâb Sûresi''nin 59. ayeti; Nûr Sûresi''nin 30, 31 ve 60. âyetleri dışında Kuran''da bir başka hüküm yoktur ve türban şaklabanlığı Kutsal Kitap''da yer almamaktadır. (İkiyüzlüler yan başlığını atarak devam ediyor): Bunu öğrendiğim için: Faiz ve kredi kartının İslam''a aykırı olmasına karşın türbancılar tarafından kullanıldığını; türbancıların, İslâm''a ters düşmesine karşın, Cumhuriyet''in yapı ve kurumlarına, yasalarına ve özellikle Devrim Yasaları''na uymak zorunda kaldıkları halde nasıl olup da dinden çıkmadıklarını soruyorum. Bu işte bir ikiyüzlülük var! İkiyüzlülük sadece türbancılarda değil! İkiyüzlülüğün en tepesinde Kuran çevirmen ve yorumcuları bulunuyor. Bunun en çarpıcı kanıtını, Mustafa Sağ, "Evrensel Çağrı, Kur''an Meâli" (Final Pazarlama Yayını) çevirisine yazdığı önsöz ve açıklamalarda veriyor. Mustafa Sağ''a göre geleneksel çevirmen ve yorumcular Nûr Sûresi''nin 31. ayetini geleneğe uyarak ve birbirlerini taklit ederek yanlış çeviriyorlar. Müthiş bir iddia! Mustafa Sağ''ın açıklamasını olduğu gibi aktarıyorum. Kuran ayetinde ''başörtüsü'' diye bir kelime geçmemektedir. Buna rağmen tüm Kuran tefsirlerinde ve çevirilerinde Kuran ayeti ''başörtüsü'' olarak çevrilmiştir. Halbuki ayette geçen "HIMAR'' kelimesi ''Baş örtmek'' anlamında değil, sadece ''örtmek'' anlamına gelmektedir."

Ben şaklabanlık, ikiyüzlülük gibi çirkin kelimelere mukabele etmeksizin yalnızca -bu işlere emek vermiş birisi olarak- doğru bildiklerimi açıklayacağım:

1. Türbancı "türban yapan ve satan" manasına gelir. Yazıda bahse konu edilenler türbancı değildirler, türban diye kasten yanlış adlandırılan başörtüsünü, inançları gereği örten müminlerdir.

2. İnancı gereği başını örten, namaz kılan, oruç tutan, hacca giden müminler bunları yaptık diye "Biz günahsızız" demezler, diyemezler; onların da hataları, günahları olabilir. Bu sebeple kendilerine ikiyüzlü demek uygun değildir; onlar ibadetlerini yaparken samimi, günah işlerken de zaaflarına yenilmiş beşerdirler. İbadete devam ettikçe diğer günahları terk etme mücadelesinde başarılı olmaları ihtimali, ibadetsizlere göre daha güçlüdür.

3. Faiz haramdır, onu alan ve veren günah işlemiş olur. Kredi kartı, süresi içinde ödeme yapıldığı takdirde faizli işleme sebep olmaz, süresinde ödenmez de gecikme sebebiyle banka faiz alırsa işte o zaman faiz ödenmiş olur. Yani her kart kullanan faize bulaşmış olmaz.

4. Sayın İnce, "Devrim Yasaları''na uymak zorunda kaldıkları halde nasıl olup da dinden çıkmadıklarını soruyorum." Diyor.

Onun zekası, "zorunda kalanların" dinden çıkmış olmayacaklarını kavrayacak seviyededir ama sanırım bu soruyu aceleye getirmiş.

Evet, bir mümin, baskı altında kalır, işkence, sürgün, hapis, önemli bir mahrumiyetle tehdit edilirse, gönülden benimsemeksizin "Ben dinden çıkıyorum" dese bile dinden çıkmış olmaz. Müslümanlar, İslam''a aykırı olay ve durumları güçleri yeterse elleriyle, yetmezse dilleriyle düzeltmeye çalışırlar, bunu da yapamazlarsa gönülden karşı çıkar, tavır koyarlar. Yükümlülükleri bundan ibarettir.

Kur''an''da başörtüsü var mı, Mustafa Sağ''ın iddiası doğru mu? Bu soruya da gelecek yazıda cevap verelim.

Not: Cuma günkü yazımda tanıttığım Kubbealtı Sözlüğü''nün temin adresi şudur: Peykhane Sokak, nu. 3, Çemberlitaş İst. Tlf. 0212 5162356- 5189209

.
. .

Bugün 76 ziyaretçi (124 klik) kişi burdaydı!

Bu web sitesi ücretsiz olarak Bedava-Sitem.com ile oluşturulmuştur. Siz de kendi web sitenizi kurmak ister misiniz?

Ücretsiz kaydol