ehlisunnnetde - H KARAMAN 24-25

ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

Birlik mi beraberlik mi ve nasıl?
04:007/01/2024, Pazar
G: 7/01/2024, Pazar

Yirmi yıl kadar önce bir okuyucum Ensar Vakfı’nın İslâm hizmetine yönelik birleştirici ve kuşatıcı hareket anlayışını söz konusu ederek şöyle diyordu: “Görebildiğim kadarıyla mevcut cemaatler ve vakıflar da kendileri için aynı şeyleri söylüyorlar. Böylece bir kısır döngü oluşuyor. İşte benim üzüldüğüm konu da bu. Bu ortam içinde herkes kendi cemaatini ve vakfını öne çıkarıyor, diğerleri bize gelsin diyorlar. Tabii bu, tabandaki kişilerin sözleri. Bilmiyorum bunları baz alarak mutaassıplıktan söz edebilir miyiz? Üst kademelerde birleşme ile ilgili görüşmeler yapılıyor mu?”

Ben de şöyle demiştim:

“Okuyucumun temas ettiği ve yakındığı durum bugün -hatta tarih boyunca- İslâm dünyasına musallat olmuş en önemli musibettir; geri kalma, zayıflama, yenilme ve çürüme amillerinin başta gelenidir. Hâlbuki Kitap ve Sünnet Müslümanları ictihada ve tefekküre teşvik etmiş, farklı görüşlerin tartışılmasını, her şahsın veya grubun benimsediği ictihada göre amel etmesini serbest bırakmış, hatta teşvik etmiş, fakat tefrikayı, bölünüp parçalanmayı nefretle karşılamış ve şiddetle yasaklamıştır.

“Tefrika Müslümanların, farklı görüş, düşünce, tercih, coğrafya, ırk, iktidar esasına göre gruplara ayrılması ve her bir grubun kendi tercih, konum ve anlayışını İslâm’la aynılaştırması, diğer anlayışları ve konumları İslâm dışı sayması ve bunlara karşı olumsuz tavır takınması (işte taassup da budur) ile başlar, araya başka unsurların da girmesiyle gelişir, büyür, müzminleşir...

“Birleşme bir adımda oluşmaz; önce Müslüman gruplar arasında hoşgörü tavrını ve ilişkisini oluşturmak gerekir, arkadan ortak konularda ve ihtiyaçlarda işbirliği yapılabilir, bu işbirliği grupları birbirine daha da yaklaştıracağı için sonunda kısmen de olsa birlikler, birleşmeler aşamasına gelinecektir. İşte bu ‘hoşgörüden birliğe giden’ yolda yürümek üzere bütün Müslümanlara çağrı yapacak, bu yolculuğun başlamasına öncülük edecek bir grubun ortaya çıkmasına ve çalışmalarına ihtiyaç vardır.”

O günlerde mesela “İslâm Âlimleri Vakfımız” vb. yoktu, mevcudun maksada en uygun olanı Ensar Vakfı ile Gönüllü Kuruluşlar Vakfı idi. Bu sebeple Ensar örneğinden yürüyerek şöyle demiştim:

“Ensar Vakfı ile Gönüllü Kuruluşlar Vakfı’nı bu hizmetin öncüleri ve gönüllüleri olarak kabul etmek mümkündür. Ensar Vakfı’nın, kendi cemaat veya kurumunu öne çıkaran gruplardan farkı şu maddelerde görüldüğü gibidir:

a) Ensar Vakfı, herhangi bir İslâmî grup mensubunu, kendi cemaatini terk ederek Ensar çatısı altına gelmeye çağırmıyor. Kişinin kendi grubuna mensubiyetine “cüz’i rabıta: parça veya grup bağı”, Ensar çatısı altındaki bağına ise “külli rabıta: bütüne ait bağ” adını veriyor ve her bir Müslümanı, istiyorsa cüz’i rabıtasını koruyarak Ensar çatısının altında külli (çeşitli grupları birbirine bağlayan İslâm) bağı ile bağlanmaya ve ortak İslâm hizmetine çağırıyor. (Diğer gruplar -genellikle- ya çağırmaz yahut da kişinin bulunduğu yerden koparak gelmesini ister.)

b) Ensar Vakfı, bütün Müslümanlar arasında ortak olan kutsallara ve değerlere dayanır. En büyük ve eşsiz örnek Allah Resulü’dür (başka eşsiz ve en büyük örnek yoktur). En büyük ve eşsiz kitap Kur’an-ı Kerim’dir (başka en büyük ve eşsiz kitap yoktur; yani başka şahıslar ve kitaplar için böyle bir iddia ileri sürülemez).

Doğru İslâm anlayışı belli bir şahsın veya grubun inhisarında değildir; doğruyu bulmanın yolu usule göre ana kaynaklara başvurmak ve asırların bilgi birikiminden de yararlanmaktır. Bu yoldan yürünerek üzerinde ittifak edilen bilgi ve hükümler bütün Müslümanları, ihtilaf edilenler ise benimseyenleri bağlar, diğerlerine müsamaha edilir. (Herhangi bir şahsın, grubun İslâm anlayışı mutlak İslâm ile aynılaştırılıp diğer anlayışlar ve gruplar İslâm dışı, batıl, sapık... kabul edilemez. Böyle kabul edilmek için -bir gruba mahsus olmayıp bütün İslâm âlimlerinin benimsediği ölçütler kullanılır.)

c) Ensar Vakfı, İmam-Hatip mensup ve mezunlarını bu hizmetin öncüleri ve/veya hadimleri olarak kabul eder; ancak İmam-Hatipçi değildir, deyim yerinde ise İslâmcıdır, ona göre kardeşlik, birlik, dayanışma ve değerlendirme ölçütü İslâm’dır.

Henüz tavanda, sıralamaya çalıştığımız esaslar dâhilinde bir hoşgörü, işbirliği ve birlik çağrısı faaliyeti görülmedi. Bu başladığında bir inkılap başlamış olacaktır, Ensar Vakfı’nın faaliyetlerini ‘bu çağrıya’ çağrı olarak algılamak mümkündür...”

İşte bu cevabı yazmıştım (azıcık güncelledim).

Günümüzde olabilecek kadar birlik sağlayıp ortak değerlere odaklanmış güçlü bir eğitim-öğretim ile kayıplarımızı bulup kazanmak için çalışan sivil toplum kuruluşları yalnız Ensar değil; çok şükür işbirliği, hizmet paylaşımı, kardeşçe dayanışma içinde çalışan Önder, İlim Yayma Cemiyeti vb. kuruluşlarımız var. Bu kervana katılmayanları İslam’dan ve kardeşlikten dışlamadan yolumuza devam etmemiz gerekiyor. Dediğim gibi, birlik bir adımda oluşmaz, ama bir yerden başlamak ve yürümek gerekir.

Peki, bu ülkede başka inanç, ideoloji ve dava peşinde koşanlar da var, onlarla ilişkimiz ve bu topraklar üzerinde beraberliği yakalayıp sürdürmemiz nasıl olacak?
Gelecek yazıda da bu konudaki düşüncemi sunayım.

.Niçin tefrika, nasıl uzlaşma
04:0014/01/2024, Pazar

muzda farklı dinlere mensup gruplar arasında gittikçe derinleşen ve eskiden olana nispetle -bu bakımdan- farklı bir değişme görülmüyor.

Bir dinin içindeki mezheplere mensup guruplar içinden de yalnızca Sünniler ile Sünnî olmayanalar arasında, iki tarafın da hikmet yoksunu veya kötü niyetli sözde önderleri sebebiyle nispeten dozunu arttıran bir farklılaşma şuurundan söz edilebilir.

Asıl nispeten derinleşen ve genişleyen farklılaşma -benim görebildiğim kadar- laik Müslümanlar ve dinsizler ile laik olmayan Müslümanlar arasında söz konusudur. Kavmî kökenleri farklı gruplardan yalnızca Türkler ile Kürtler arasında gittikçe derinleşen bir farklılaşmadan söz ediliyor, ancak bütün Türkleri ve Kürtleri içine aldığını söylemek mümkün değildir, hatta iki zümrenin de ucunda ve kenarında bulunan az sayıda insanlarda böyle bir şuur güçlenmesinden bahsetmek vakıaya daha yakın olsa gerektir.

Ekonomik ve sosyal konumlar bakımından toplumun farklı tabakaları arasında mevcut farklılaşmanın da nisbi olarak kayda değer bir derinleşme arz ettiği izlenimini taşımıyorum.

b) Var olduğunu düşündüğümüz alanlarda ve gruplar arasındaki farklılaşma ve bunun gittikçe derinleşmesinin genel ve özel sebepleri vardır:

Genel sebeplerin başında millî eğitim ve kültür politikası gelmektedir. Bugün mevcut İslâm ülkelerinde, ümmet yapısından ve kültüründen ulus yapısına ve kültürüne geçmeye karar verilmiştir. Çoğu hariçten birçok plan, program ve uygulama sonucu oluşan bu ve uygulama ümmet bütünlüğünü sağlayan bağları ve tedbirleri bir kenara atmış, hatta bazılarında, bunlara karşı olumsuz, bazen düşmanca tavırlar takınılmıştır. Buna karşı düşündükleri ulus için tutarlı bir tanım ve birliği kuracak yeterli bir bağ da getirememişlerdir. Kavramlarda ve yapıdaki bu tutarsızlık, temelsizlik, yetersizlik hatta çelişki, ülkelerin eğitim ve kültür politikasına da yansımış, okuyanlar gelenekten uzaklaşmış, gelenekten uzaklaşanlar -toplumu kenetleyen- millî ve manevi değerlerden de uzak kalmışlardır. Geleneğe dayalı değerlerimizin yerine ikame edilmek istenen modern değerlerin tabiatında yalnızlaştırma ve parçalama vardır.

Farklılaşmanın diğer sebepleri arasında iç ve dış tahrikleri, haksız ve ölçüsüz kazançları, ölçüsüz harcamaları ve tüketim çılgınlığını, millî gelirin paylaşımı, sosyal adalet ve hukuki adalet alanlarındaki aksamaları, dengesizlikleri, medyanın ilkesizliği ve tahriklerini, hürriyetlerin kötüye kullanılmasını ve çeşitli baskıları saymak mümkündür.

2. Toplumsal farklılaşma toplum için zenginlik, güzellik veren renkler, mükemmeli yakalama yarışının saikleri ve dayanışma aracı olmaktan çıkıp bölen ve parçalayan duvarlar haline geldiğinde toplumun birlik ve bütünlüğünü tehdit eder, bunun arkasından zayıflama, gerileme ve ülkenin bölünmesi tehlikesi gelir.
3. “Devlet ve sistem tek belirleyici olduğu halde farklılaşma neden?” sorusunun cevabını ararken öncelikle devlet ve sistemin belirleyicisini aramak ve sorgulamak gerekir.
Devletin ilkelerini, amaçlarını, işlevlerini ve yapısını halk mı belirlemiştir yoksa kendilerini halktan üstün gören ve ellerine geçirdikleri gücü halkı sindirme ve kendi ideolojilerini dayatma aracı kılan bir aristokrat veya jakoben azınlık mı?

Eğer birinci şık gerçekleşmiş ve halk uzlaşarak devletin ve sistemin temel özelliklerini belirlemiş olsaydı farklılaşmanın suçluları arasında devlet ve sistemin bulunmaması gerekirdi. Ne yazık ki devlet ve halk adına (diyerek) belirlemeleri yapanlar halktan, onun değerlerinden uzaklaşmış ve ona yabancılaşmış bir zinde güçtür, bir baskı zümresidir; bunların ektikleri tohumdan şikâyet konusu olan farklılaşma ve parçalanmaların çıkması da kaçınılmazdır.

4. Toplumsal uzlaşmanın ön şartı, toplumu oluşturan kişi ve gruplardan hiçbirinin kendi çıkar, düşünce, inanç, ilke ve ideolojisini diğerlerine dayatmamasıdır. İkinci şart, kişi ve grupların ileri sürecekleri uzlaşma şartlarının ülkeyi bölecek ve parçalayacak cinsten şartlar olmamasıdır. Bu iki şartı bütün gruplar kabullendikten sonra sıra müştereklerin (ortak değer, istek ve kabullerin) tespitine gelir. Yapılacak ön çalışmalar ile müşterekler tespit edilince bunlar ülkenin ana ve detay kanunları ve kuralları haline getirilir. Üzerinde birleşme sağlanamayan, dolayısıyla müşterekin dışında kalan konularda ülkenin ve toplumun zararına olmadıkça, umumi ahlakı, sağlığı, kamu düzenini ve güvenliği bozmadıkça şahıs ve gruplar hür olacaklardır.
Meseleye İslâmî açıdan bakılacak olursa, yukarıda özetlemeye çalıştığımız uzlaşma modeli bir geçiş dönemi modelidir. Müslümanların nihai hedefi ise zora başvurmadan, insanları ikna ederek, iyi örnekler göstererek (örnek bir İslâmî hayat ve toplum modeli sunarak) modelin İslâmîleşmesini sağlamaktır. Modelin İslâmîleşmesi halinde toplumun, gerçek mânâda barış, hürriyet, istikrar, adalet ve huzura kavuşma; kurt ile kuzu, Müslüman ile gayrimüslim, güçlü ile zayıf... yan yana, adalet ve hakkaniyet çerçevesinde yaşama şartları gerçekleşmiş olacaktır.

Şartlar gerçekleşince sonuç da otomatik olarak hâsıl olmaz, hâsıl olan da kendiliğinden devam etmez; bozucu ve bozulmaya açık insan unsuru sebebiyle iyi insanların devamlı gayretleri gerekir.

Bir de kardeşlik ve eşitlik konusu var:

“Bütün insanlar eşittir”, “Hepimiz kardeşiz” sloganları kulağa hoş gelmekle beraber gerçekleşen, gerçek olan insan hayatında eşitlik ve kardeşliğin yeri ve boyutları çok farklıdır. Dünden bugüne insanlar, olması gereken alanlarda bile eşit olamamışlar, okuyan-okuyamayan, zengin-fakir, asil-sıradan, yöneten-yönetilen, akıllı-saf, güçlü-güçsüz, kadın-erkek, Doğulu-Batılı, dinli-dinsiz, siyah-beyaz... arasında hep farklar, farklı konumlar ve değerlendirmeler olagelmiştir. Bütün insanlar kökte bir ana-babadan geldikleri halde birbirlerini kardeş bilmemişler, Âdemoğullarının birbirlerine ettiğini canavarlar etmemiştir. İslâm tabiî, fıtrî (insanın fıtrat ve tabiatına uygun, Allah Teâlâ tarafından ona göre tasarlanmış) bir din olduğu için eşitliği de, kardeşliği de gerçekleşme şansı en çok, en tabii olan alanlara inhisar ettirmiş, bu alanlar dışına taşırmamıştır.

İslâm’a göre hak ile batıl, âlim ile cahil, ahlaklı ile ahlaksız, faydalı ile faydasız, İslâm’a inanan ile inanmayan (mümin ile kâfir), günahsız ile günahkâr arasında eşitlik yoktur; bunlardan birinciler üstün, makbul, saygıya ve mükâfata layıktırlar; ikinciler davete, ıslaha, gerektiğinde cezaya muhataptırlar. Buradaki eşitsizlikler, insan olmaya bağlı insan hakları (statü hakları) alanında olmadığı, liyakat ve ehliyete (hak etmeye) bağlı haklar alanına ait bulunduğu için “insan hakları” açısından da bir mesele, bir ihlal söz konusu değildir.

Fazilet toplumunda genel ahlak, fazilet temeline oturur ve bu ahlaka aykırı davranışların alenen (açıkça) ortaya konması engellenir.

Dünya cennet olur mu?
04:0021/01/2024, Pazar
G: 21/01/2024, Pazar

Cennet mutlak (kayıtsız, şartsız, görecesiz…) ve ebedî mutluluk olduğuna göre dünyada ferdin, topluluğun ve insanlığın refah, sıhhat, afiyet ve saadeti zirvede bile olsa -ki, bu da mümkün değildir, olmamıştır ve demek ki, olmayacaktır- muhal farz olsa bile geçici, göreceli ve kimilerine özel olacağı için dünya cennet olmayacaktır.

Mecâzî olarak “dünya cenneti”, “işte o zaman dünya cennet olur” gibi ifadeler kullanılır, biz de kullanmışızdır; lakin bundan maksat, “bizim dünyadaki idrak kabiliyetimize göre anlatılan cennet hayatını” andıran geçici bir durumdur, bunu anlatmak için öyle denir.

Cennette olanın aslına, ne ve nasıl olduğuna geldiğimizde, hadislerdeki anlatışa göre “onu ne dünyadaki gözler görmüş, ne kulaklar işitmiş, ne diller tatmış ne de hayal edilebilmiştir”.

Geçicidir bunda şüphe yok, bin yıl yaşasa insan yine ölecek, dünya hayatı iyi kötü son bulacaktır.

Görecelidir; çünkü “kime göre” sorusu hep karşımızdaki levhada yazılı ve asılı gibidir.

İşte bu yazının konusu da bu “göreceli” olma ile ilgilidir.

Yedek subay iken Sarıkamış’tan Ankara’ya Gülhane Askerî Hastanesine gelmiştim, narkozsuz bir operasyon yapılıyordu, doktor yüzbaşıya “Çok acı çekiyorum” dedim; yüzüme bakarak, “Öyle mi, ben hiç duymuyorum” dedi.

Dün akşam (Bugün, şu yazıyı yazarken perşembe günündeyiz), dinlenirken çok kere yaptığım gibi TRT Belgesel’e bakıyordum. İsviçre olmalıydı, yetmişer yaşlarında iki kişi, dünya cenneti diye ifade edilen yerlerden birinde (orman, muhteşem bir tabiat manzarası, tertemiz bir akarsu…) ellerinde birer olta, balık tutuyor ve konuşuyorlardı. Biri diğerine:

-Bir gün öleceğiz, ama bizim cennete ihtiyacımız yok; çünkü biz zaten cennette yaşıyoruz.

Dedi.

Diğeri:

-Evet, doğru söylüyorsun, biz cennette yaşıyoruz diyerek onu onayladı.

Doktor yüzbaşının duyarsızlığı orada dursun.

Bu ikili konuşma hakkında felsefeden kelama, oradan dinler tarihine geçerek çok şey söylenebilir, ama ben mutluluğun maliyeti ve göreceliği kısmına dair bir şeyler yazacağım.

Yanlarında olsaydım onlara şunları sorardım:

Siz bu zenginliği, mutluluğu kimden çalarak elde ettiniz? Siz, ABD dâhil Batılılar, hangi toplulukları aç-açık bırakarak, kanlarını dökerek, el ve avuçlarında ne varsa alarak bu refahı elde ettiniz? Meşhur ifade ile “İnsanların ellerine İncilleri tutuşturup elmaslarını almadınız mı?”

Şimdi o insanlar hâlâ yoksul, hâlâ aç ve çıplak, çıkarıp satıp da istifade edemedikleri maddi değerlerini sömürmeye devam ediyorsunuz. İçlerinden uyanan olursa kafasına vurup (ya darbe yaptırıp ya birbiri ile savaştırıp) tekrar uyutuyorsunuz… Peki, bu durum sizin şu konforunuzu birazcık olsun gölgelemiyor mu? Bunlara acıyıp insafa gelecek, haklarının geri verilmesini isteyecek kadar vicdan kırıntısı da mı kalmadı sizde!?

Siz balık tutuyorsunuz, balık acı çekmesin diye önce kafasına vurarak bayıltıyor da sonra oltanın iğnesini çıkarıyorsunuz (bunu bir seyahatimde gördüm), peki balık acı çekmesin diyorsunuz, balık acı çekerse dünya cenneti konforunuz zedeleniyor; yahu insaf! İnsan mısınız nesiniz, biz ve siz başka köklerden mi geliyoruz!!!

Şu Ortadoğu diye uydurduğunuz coğrafyada, şu anda en acısı Filistin’de ve dünyanın, pis çizmelerinizle kirlettiğiniz başka yerlerinde bunca tarif edilemez acılar çeken insanların balık kadar da mı değerleri yok, bunlar da acımaya layık varlıklar değil mi!!!

Onların cennete ihtiyacı olmayacakmış; çünkü dünyada cennette yaşıyorlarmış; akla bakın!

Yahu öleceksiniz, öldükten sonra hâlâ dünyada cennette yaşamaktan söz edecek kadar, bu yaşta-demek ki, toplum olarak- bunadınız mı?

Hele bir ölün de bakalım; cennete ihtiyacınız olacak mı, olmayacak mı?

Ve ebedî cennete amansız ihtiyacınız olduğunda inlettiğiniz mazlumlar karşınıza çıkıp yollarınızı keserek sizi, hak ettiğiniz yere (cehenneme) yönlendirmeyecekler mi?

İşte bunları sorardım, daha neler sorar, neler söylerdim de birazı bende kalsın.

Asla dönmenin vakti
04:0028/01/2024, Pazar

“Asla dönmeyi, insanı yaratan, özlerini huzurunda toplayan, şuur verip onlarla konuşan, ‘Ben sizin Rabbiniz değil miyim’ diye soran, ‘Evet Rabbimizsin’ diye cevap verdiğimiz, bu sözleşmeyi ruhumuza işleyen, sonra binlerce hikmetle insana dünya hayatını uygun gören…” varlığın huzuruna geri dönmek diye anlarsak, ölümle asla dönüş herkesin nasibidir, kaderidir; yaşarken -ölmedenölmek ve asla rücu etmek ise bu maksatla yola düşen ve emek çekenlerin nasibi olur.

Bu yazıda daha farklı bir asla dönüşten söz etmek istiyorum ki, bu dönüşe başlık olarak “evli evine köylü köyüne” desem daha uygun olurdu.

Bizim bir akrabamız vardı, bir köyde yaşardı, çok güçlü, çok çalışkan, tükenme bilmez enerji sahibi bir genç idi. Tarlalar ekti, bol tahıllar kaldırdı, yedi, içti, sattı, ihtiyaçlarına harcadı. Bağ dikti, üzüm yedi, pekmez yedi, yedirdi. Arı besledi bal aldı, yedi ve yedirdi. Süt veren hayvanları vardı, en temiz ve doğal süt ürünlerini elde etti, yedi, içti, yedirdi içirdi. Artık ona köyünde “ağa” denebilirdi; insanları köle gibi kullanan ağa değil, misafir ağırlayan, ikram eden manasında ağa.

Gerektikçe şehre gelir, teyzesinde misafir olur, işi bitince, cenneti hatıra getiren yuvasına dönerdi.

Derken bir zaman aklına “bir şehir sevdası” düştü. Niçin diye soranlara verdiği cevap tatminkâr değildi, ama kararı karardı; davulun sesi uzaktan hoş gelmişti!

Köyde nesi var nesi yok ucuz pahalı sattı, satamadıklarını (birkaç parça tarlayı, ortak eken olmadığı için) boş bıraktı. Şehirden, bütün parasıyla bahçeli bir eski ev satın aldı.

Neyle geçinecekti?

Burası, onun sultan olduğu ülkeye benzemiyordu. Başını her taşa vurduktan sonra “sultan”, bir çeşit köleliğe razı olup bir doktorun özel muayenehanesinde hizmetli oldu. Her hizmeti görüyor, bu arada hastaların atılması gereken şeylerini de toplayıp uygun yerlerine atıyordu…

Bilmem ki, pişmanlık mı vurdu onu, hastaların atıklarından mikrop mu kaptı, tahtından inip bir çeşit köle olmasını mı nefsine yediremedi… derken hastalandı, bir süre perişan günler yaşadı, ölüp gitti.

Şimdi, köylerinde fiilen veya imkân olarak sultan nicelerine bakıyorum, bir şehir sevdasına kapılıp bizim akrabanınkine benzer bir maceraya atılıyor, şehre gelip bir gecekonduya veya varoşa yerleşiyor, şehrin sahte, büyülü, alına moruna kapılıp sözde yaşıyor, en ağır veya derecesi düşük işlerde en az parayla çalışıyorlar. Çalışırken de, emekli olunca da aldıkları ücret köydeki refahın eşiğine yetişmiyor, ağlıyor, sızlıyorlar.

İşin garibi mi değil mi dersiniz; şehirliler de nefes almak ve yaşadığını anlamak için kendilerini köylere atıyorlar.

Ne demek istiyorum?

Köyde daha iyi geçinecek kadar veya daha fazlasını elde etme imkânı olanlar köylerine (asla) dönseler, gittikçe altın değerini kazanmakta olan çeşitli ürünleri kooperatifler kurarak ve bütünleşmiş topraklarda, bilim ve teknolojik yardım alarak yetiştirseler, şehirde olan her iyi şeyin köylerde de olduğu, kötü olan birçok şeyin ise şehirlerde bırakılabileceği günümüzde, bir başka mutlu hayat yaşasalar ve yaşatsalar nasıl olur, daha iyi olmaz mı, bu asla dönüşün zamanı gelmedi mi?

Peki, tedavi var, öğretim var?

Tedavi için şehirlerde oturanların da mahallelerinde hastane yok. Şehirde olan da yetmiyor çevredeki daha büyüklerine gidiyorlar. Sağlık ocakları ve gezici sağlık ekipleri her zaman her yarda mümkün.

Okul ve öğretim konusu zaten bütün Türkiye için önde gelen mesele.

Gençler üniversitelerin önünde yığılmış durumdalar; talih çeker gibi fakülte çekiyor, girip mezun oluyor sonra da okudukları alanla hiç alakası olmayan işlerde -onu da bulabilirlerse- çalışıyorlar. Bir levha asmak için evin duvarına çivi çakmayı da bilmiyorlar. Fabrikalar, atölyeler, ziraat sektörü… kalifiye ara elemana, teknisyene ihtiyaç içinde, arıyor bulamıyorlar.

Köyünde, bölgesinde istediği okul yoksa köylerde oturan vatandaşlar, üçü beşi şehirde bir ev kiralayıp ağabey kardeş dayanışması içinde çocuklarını pekâlâ şehirlerde okutabilirler. Şehirlerde oturanların da çocukları daha çok başka şehirlerdeki okullarda okuyorlar.

Bektaşi’ye “Niçin namaz kılmıyorsun” diye sormuşlar da “İstemek şart” demiş.

.Nasıl parti?
04:004/02/2024, Pazar

Siyasi partilere İslâmî hüküm ve değerlendirme penceresinden bakıldığında şunları görmek/söylemek mümkündür:

Siyasi partiler on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıktığı için bundan önceye ait İslâm bilgi ve hüküm kaynaklarında partilerle ilgili açık, doğrudan bilgi ve hükmün bulunmaması tabiîdir. Siyasi partilerle ilgili hüküm, İslâm’ın genel ilkeleri ve kaidelerinden çıkarılacaktır. Hükme varılırken teori ile pratik (teoriyi uygulama) zaruretlerini ayrı ayrı değerlendirmek kaçınılmazdır.

Teorik olarak siyasî partiler daima farklı ideolojik bölünmelere paralel olmamıştır. Bir zamanda, bir ülkede, solcu, sağcı ve dinci ideolojiler çerçevesinde; yönetim, öncelik, ağırlık, araçlar gibi nispeten detay sayılabilecek ayrılıklara bağlı birden fazla solcu, birden fazla sağcı... parti kurulmuş ve bunlar birbirleriyle, farklı ideoloji partileriyle olduğu ölçüde mücadele etmişlerdir. Ortak iktidar da kimi zaman sağcılar, kimi zaman da sağcılar ile solcular arasında olabilmiştir.

İslâm’ı bir hayat düzeni olarak benimsemiş toplumlarda, bu düzene temelden aykırı ve karşı olan toplulukların kendi ideolojilerini iktidar yapmak üzere parti kurmaları İslâm’a da eşyanın tabiatına da aykırıdır. İzzetin Allah’a ve müminlere ait bulunduğunu (Nisa: 4/139, Münâfikun: 63/8), Allah’ın tarafını tutanların (O’nun hizbinden olanların) üstün ve hâkim olacaklarını (Maide: 5/56, Mücâdile: 58/22), Allah Teâlâ’nın hak dini ve Peygamberini bütün dinlere hâkim ve üstün olsun diye gönderdiğini (Tevbe: 9/33), Allah’a iman eden, iyiyi ve iyiliği hâkim kılarak kötülüğü ortadan kaldırmak için çaba gösteren ümmetin insanlara örnek ve rehber olarak hazırlandığını ve görevlendirildiğini (Âli-İmrân: 3/110), başka dinde olanların müminlerin başına yönetici olarak geçirilmesinin caiz olmadığını (Mümtehine: 60/13, Maide: 5/51,55; Ali-İmran: 3/28...)... bildiren naklî deliller (âyetler) ile İslâm’ın sosyal, siyasî, dinî ve ahlâkî amaçları İslâm toplumunda başka ideolojilerin hâkim olmasına izin vermez.

Temelde İslâm’a karşı ve aykırı olmamakla beraber İslâm’ı anlama ve uygulama, problemleri değerlendirme ve uygun çözümler üretme bakımlarından farklı düşünen şahısların, gruplar oluşturarak kendi düşünce ve çözümlerini iktidara taşımak üzere siyasî faaliyet göstermeleri, muhalefet etmeleri ve -İslâmî değerler çerçevesinde oluşacak böyle bir faaliyet grubuna parti adı verilecekse- “parti” kurmaları caizdir. Ancak bu partilere mensup olanlar, seçimden ve iktidara gelecek grup belirlendikten sonra başkana itaat sözü verecekler (bey’at), iktidarın başarısı için yardımcı olacaklardır. Bu vazife, yönetimi denetlemeye, tenkit etmeye ve gerektiğinde, yetersiz ve başarısız olduğunda düşürmek için-korunması zorunlu olan maddi ve manevi değerleri tehlikeye düşürmeden- faaliyet göstermeye mani değildir. Ancak atılacak her adımın, söylenecek her sözün, dine ve ahlaka aykırı olmaması şarttır. Hâkim din birdir, ahlak da göreceli değildir.

Böyle bir toplumda diğer din ve ideoloji mensupları ancak, mecliste guruplarını temsil etmek ve haklarını savunmak... üzere parti kurarlar ve meclise üye seçilirler.

Laik, seküler düzenlerde tek partili veya çok partili dönemlerde iktidar ile muhalefet ve genel olarak partiler arasındaki ilişkilere, bu ilişkilerde ahlakın, kamu ve ülke menfaatinin yerine bakıldığında, yukarıda özetlediğim parti anlayış ve uygulaması ile bir mukayese yapmak faydadan hâlî değildir.

Zekâtın ihyâsı ümmetin ihyâsıdır
04:0311/02/2024, Pazar

İslâm’ın ibadet ve sosyoekonomik düzeninin sütunlarından biri olan zekât, hemen bütün İslâm dünyasında felçli bir vücut haline gelmiştir.

Çeşitli mallarda nisabın doğru hesaplanması, havaic-i asliyenin doğru tespiti, zekât matrahındvan nelerin düşüleceği (en önemlisi de alacak ve borç konusu), günümüz şartları ve gelişmeler karşısında zekâtın nasıl, kimlere, nerelere ödeneceği, (temlîk) zekâtın sarfedileceği sekiz yerin bugünün şartlarında yeniden tanımlanması… işte böyle birçok konu çözülmemiş durmaktadır. Her kafadan bir sesin gelmesi çözüm değildir. Çözüm, güven ve itaat sağlayacak kurum ve kuruluşlar (bugünkü şartlarda sivil örgütlenme) sayesinde olabilecektir.

Burada meselemiz, zekât ibadetini yerine getirmek isteyen bir ferdin, itimat ettiği bir kaynaktan bilgi alarak uygulama yapması değildir; bu elbette yapılacaktır. Bu yazıda meselemiz düzensiz, fertlerin “keyfine bırakılmış” uygulama değil, “ümmeti ihyâ edecek” zekât uygulamasıdır.

Zekâttan önce “İslâm kardeşlik ve dayanışma düzeninde zekâttan başka ödeme yükümlülüğü var mı” konusuna kısaca temas edip geçeceğim.

“Komşusu aç iken tok yatan bizden değildir (“Cennete giremez”, “Bana iman etmiş olmaz” ifadeleri de vardır)” mealindeki hadis, bu konuda fazla söz söylemeye yer bırakmıyor.

İslâm toplumunda herkes, maddi refah seviyesi bakımından eşit olacak değildir; ama herkes temel ihtiyaçlarını sağlayacaktır; bu “herkese” dini, mezhebi, etnik kökeni… ne olursa olsun her “İslâm toplumunda yaşama hakkı olan” kişi dâhildir.

Bu seviyeyi zekât sağlarsa ne a’lâ, sağlamazsa sıra kırkta ikiye gelir ve devam edip gider.

Peki, zekât yukarıda işaret ettiğim felçli durumdan çıkarılıp ihya edilse bu ihtiyaca cevap verebilir mi?

Hesaptan anlayan bir zata bazı ön bilgiler sunarak bunu sordum, şöyle kabaca bir hesap yapmasını rica ettim.

Verdiği bilgiyi ve aramızda geçen soru ve cevapları sunuyorum:

Türkiye Ekonomisi ve Değerleri (2023)

GSYH (Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla): 1 trilyon 154,6 milyar dolar. ( Bu oran IMF tahminidir. TÜİK henüz açıklamadı) Bu tutarın yaklaşık 300 milyar dolarlık kısmı kârı temsil ediyor.

Yastık Altı Altın: Değeri yaklaşık 300 milyar dolar.

Vadeli ve Vadesiz Mevduatlar: Toplamda 502 milyar dolar.

Türkiye’de Yoksulluk Durumu (2023-2024)

Asgari Ücret Alanlar: 6 milyon 390 bin kişi, aylık maaş 17.020 TL.

İşsizlik Sigortası Alanlar: 409 bin kişi, aylık maaş 7.933 TL.

İşsizler: Toplam 2 milyon 961 bin kişi.

Toplam Yoksul Sayısı: 9 milyon 760 bin kişi.

Türkiye 2024 Açlık Sınırı

BES-AR göre, 4 kişilik bir memur ailesinin 2024 Ocak ayı açlık sınırı 21.953 TL.

Zekât ve Potansiyel Etkisi

Birinci maddede belirtilen değerlerin zekâta tabi olacak kısmının toplamı 1 trilyon 102 milyar dolar.

Bu tutarın %2,5’i, yani 27 milyar 550 milyon dolar, yoksullara dağıtıldığında kişi başına 2.822 dolar düşer. Bu, Türk lirası ile 85.281,91 TL yapar. Aylık olarak hesaplandığında kişi başına 7.206 TL olur.

Asgari ücretlilerin maaşına 7.106 TL ilave edilirse, aylık maaşları 24.126 TL olur.

İşsizlik sigortasından maaş alanların aylık maaşları, 7.106 TL ilave ile 15.039 TL olur.

Türkiye’de işsizler için aylık olarak 7.106 TL destek sağlanabilir.

Hocam esasında iş adamları bu %2,5 direkt mal üzerinde vermekte zorlanıyor ve vermek istemiyorlar.

Kâr üzerinden hesaplama daha iyi olur ama yine de genel temel ne ise ona bir şey diyemem hocam. Fakat hiç almamaktansa almak daha önemli, ben bunu bilerek böyle yaptım ve sizin dikkatinizi çekmek istedim.

Muhterem hocam; birçok iş adamı bunu bu şekilde vermiyor. Tedrici olarak acaba böyle iki aşamalı bir çare mi üretmek gerekir? Çünkü çok büyük servete ulaşıldığında bunu vermek çok zor oluyor. Ben bizim camiadan birçok kişinin takvalı olmasına rağmen böyle yaptığını bilirim. Bunu nasıl değerlendirmek lazım.

Hocam; bugün 1 milyar mal değerine sahip bir firmanın yıllık zekâtı 25 milyon TL yapar, bunu bu zor zamanda bir işletme kasasından nakit nasıl çıkarır? Buna katılımdan para kullanmaya kalksa 1 yıl sonunda geri ödenecek katılım payı 13,5 milyon TL ana para 25 milyon. Toplamda 38, 5 milyon geri ödeme olur. Bunu hangi firma yapar bilemiyorum. Bu sebeple kârdan yürümek daha mı iyi olur? Biliyorsunuz vergiler kârdan alınıyor.

Şu cevabı yazdım:

Zekât kârdan değil de zekâtlık mallardan veriliyor.

Zekâtlık mala sermaye veya ticari mal dâhildir. Mesela bir AVM’deki bütün mallar zekâtlıktır. Ayrıca AVM’nin kasasında nakit varsa bu da zekâtlıktır. Bir kimse otomobil, arsa, hayvan alım satımı yapıyorsa elindeki mal zekâtlıktır…

Maldan zekâtın paraya çevrilme mecburiyeti yok. Maldan mal borçlusu olur. Yoksullara dağıtılacak cinsten mallar mal olarak dağıtır. Kısa sürede alınıp satılan malları paraya çevirirken maliyetinden çevirir.

Bir de bu bakımdan hesaplasanız.

-Emeklileri koymadım hocam. Bunlar kabaca verilerdir. Eğer spesifik veriler elimizde olsa bu oran daha da yükselir.

Yine de veriler %95 doğrudur. TÜİK 2024 GSYH henüz açıklanmadı. Onu IMF tahmininden aldım.

Bir de malların hepsini değil satışın kârını dikkate aldım. Ciroyu kıstas alsaydım kişi başına 7.206 yerine 12.546 TL düşerdi.

Şu cevabı yazdım:

Zekât vermeyenlerin çoğu verilecek meblağın çok olmasından vermiyor değil, başka sebepler var!

Bu konuda bir araştırma yapmalıyız.

Gelecek yazıda örgütlü ihyâyı ele alacağım, inşallah.

Gelin şu zekâtı bir düzene koyalım!
04:0018/02/2024, Pazar

Geçen hafta sonu çıkan yazımı şöyle bitirmiştim:

“Birinci maddede belirtilen değerlerin zekâta tabi olacak kısmının toplamı 1 trilyon 102 milyar dolar. Bu tutarın %2,5’i, yani 27 milyar 550 milyon dolar, yoksullara dağıtıldığında kişi başına 2.822 dolar düşer. Bu, Türk lirası ile 85.281,91 TL yapar. Aylık olarak hesaplandığında kişi başına 7.206 TL olur. Asgari ücretlilerin maaşına 7.206 TL ilave edilirse, aylık maaşları 24.226 TL olur. İşsizlik sigortasından maaş alanların aylık maaşları, 7.106 TL ilave ile 15.139 TL olur” (Bir iki rakam tashihi yapıldı).

Böyle bir sonucun Türkiye’mizde hâsıl edeceği ekonomik, sosyal, psikolojik, ahlâkî… müspet sonuçlarını bir düşünelim!

Aklı, vicdanı, millet ve memleket sevgisi olan bir kimsenin böyle bir sosyal adalete, sosyal refaha, adil ve makul paylaşıma razı olmaması, böyle bir sonuca ulaşmayı cânıgönülden istememesi mümkün olmamalı. Mümkün oluyorsa, “kendine iyi bakmak” ve “öteki cehennem” felsefesini hayat düsturu edinmiş ise onu yeniden “insan” haline getirmek için sil yeni baştan bir eğitim seferberliğine ihtiyacımız var demektir.

Evet, dediğim gibi, ya hep beraber mutlu olacağız veya hep beraber bir dizi sosyal problemi beklememiz kaçınılmaz olacaktır.

Hep beraber mutlu olmak için servet ve refahın eşit olması gerekmez ve böyle bir sonuç insanlık tarihinde olmamıştır, olamaz. Ama maddi ihtiyaç ve eksiklik yüzünden mutsuz olanları, ihtiyaçlarını karşılayarak mutlu kılmak mümkündür.

“Efendim devlet yapsın, sadaka vermek insan onurunu zedeliyor” şeklinde bir itiraz hep dile getiriliyor.

Önce devlete bakalım:

“Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, aile bütünlüğünün korunması, güçlendirilmesi ve sosyal refahın artırılması yönünde çalışmalar yürütüyor. Bu kapsamda ‘aile, engelli-yaşlı, barınma-gıda, sağlık, eğitim ve proje destekleri’ olmak üzere 6 ana başlıkta, ihtiyaç sahiplerine destekler sağlanıyor. Hükümetin doğum yardımı, öksüz ve yetim yardımı, afet-acil durum yardımları, Sosyal Ekonomik Destek (SED), gıda ve barınma yardımı, aşevleri, doğal gaz ve elektrik tüketim desteği, yaşlı ve engelli aylığı, kronik hastalık yardımı, şartlı eğitim yardımı ve anaokulu yardımının da aralarında olduğu yaklaşık 49 kalemde sosyal destek paketleri bulunuyor…”.

Evet, bulunuyor da bu, yukarıda sözünü ettiğim sonucu hâsıl etmiyor; hepsi güzel, hepsi olmalı, ama yetmiyor. Amaca ulaşmak için devletin, bütün temel ihtiyaçlarını sağlayamamış vatandaşlara -yaptıklarına ek olarak- her yıl “27 milyar 550 milyon dolar” dağıtmasının yan etkileri başka arızalara sebep oluyor.

Hâlbuki biz Müslümanız, bu ülkede yaşayanların yüzde doksanı Müslüman ve bizim zekât diye bir ibadet-vergi borcumuz var; bunu ödersek mutlu sonuca arızasız ulaşacağız.

Sadaka ve onur meselesine gelelim:

Bir kere zekât, belli ölçüdeki zenginin, ihtiyaç sahibine olan dini borcudur; borcun ödenmesi ve alacağın tahsili söz konusu olunca onur zedelenmesi oluşamaz, oluşmamalıdır.

Zekât borcunu kişiler, elden ele verince böyle bir sakınca düşünülebilir. İşte hem bu sakıncayı aşmak hem de ödenmeyen borcun ödenmesini sağlamak için zekât örgütlenmesine zaruret vardır.

Bu örgütleme işini “laik devlet” yapamaz. Keşke Anayasada uygun yeri bulunsa da devlet, vergi gibi zekâtı toplasa, ayrı bir zekât bütçesi yapsa ve hak edenlere maaş gibi verse!

Devletin şöyle bir şey yapabileceğini düşünüyorum:

Adı zekât olamayan, “sosyal yardım vergisi” gibi bir adla vergi koyar, bunu “zekât vermesi gerekecek kadar” maddi imkânı müsait olanlardan” alır, genel bütçeye katmaz, özellikle sosyal refahı sağlamak için kullanır. Devlet bunu yaparsa bu vergiyi ödeyen Müslümanlar, zekât borcundan düşebilirler.

Sivil toplum ayağına gelelim:

Sivil toplum örgütlerinin ana gövdesi vakıflar, dernekler ve tarikatlardan oluşuyor. Bu kuruluşlar zekât topluyorlar, ancak hem toplanan az, hem dağıtım amaca hizmet etmeyecek şekilde oluyor; çünkü toplanan meblağlar ya “ihtiyaç sahipleri” dışındaki yerlere sarf ediliyor veya başkalarının önceliği olsa bile kendi sınırları içindeki ihtiyaç sahiplerini tercih ediyorlar.

Sivil toplum kuruluşları da ortak bir zekât örgütlemesi yapabilirler. Bu bir ortak sandık, fon vb. olabilir. Bir de her birinden temsilci bulunan bir danışma kurulu oluştururlar. Her birine gelen zekât vb. ibadet ödemeler bu sandığa gelir. Danışma kurulu eş dost ilişkisini değil, ihtiyaç önceliğini belirleyici kılarak dağıtım planına onay verir. Her bir kuruluşun (oluşumun) zaruri olup zekâttan ödenebilir giderleri de buradan karşılanır.

Böyle bir örgütleme olursa zekât borcunu ödeyen Müslüman sayısının artması muhtemeldir.

İş mi yok, işçi mi yok?
04:0025/02/2024, Pazar

Kimileri konuyu istismar için kimileri de kendi bildiklerinden hareketle işsizlik konusunda konuşur ve yazarlar. Geçende bir konuşma dinledim, konuşan “bugün en büyük sorunumuz işsizliktir” diyordu.

Ben de merak edip biraz sağı solu kurcaladım.

Bana göre de işsizlik hem var hem yok, işçi de hem var hem yok.

Hiçbir işe yaramayan, hiçbir bilgi ve beceri elde etmemiş, yük taşımaktan başka bir şey bilmeyen (vasıfsız işçi) için iş yok; vasıflı işçi için ise iş çok, işçi açığı var, işverenler gece gündüz böyle işçi arıyorlar ve bulduklarına da hakkını veriyorlar (Bazıları hak ve adalet adına veriyorlar, diğerleri ise arz az, talep çok olunca buna mecbur oluyorlar).

Problem eğitim-öğretim sistemindeki sakatlıktan başlıyor:

2022 yılında TÜİK’in açıkladığı işgücü istatistiklerine göre, yükseköğretim mezunları arasında işsizlik oranı yüzde 11,3 olmuştu. Buna göre geçen yıl 1 milyon 79 bin üniversite mezunu işsiz kaldı. Yükseköğretim mezunu işsizlerin oranı, 2022’de yüzde 10,4 olan genel işsizlik oranının da üstünde bulunuyor.(21 Haziran 2023).

Çocuklarımız tombala çeker gibi üniversite çekiyor, hangisi tutarsa onu okuyorlar; amaç üniversite mezunu olmak. “Ben istiyor muyum, mezun olunca bu tahsil ne işime yarar…?” diye düşünen az. İşte böyle olunca da üniversite mezunu bir işsiz ordusu oluşuyor. Bunlar duvara çivi çakmayı beceremiyorlar. Fabrikalar ise mavi gömlekli peşinde koşuyorlar. İşte iki örnek:

1.Kayseri’den Sayın Ahmet Şan yazıyor:

“…Yani adam ‘İşsizim’ diyor kalkıp tramvaya binip organize sanayi sokaklarını gezse iş bulacak, ama onu da yapmıyor. İnternetten başvuruda bulunuyor. Bekliyor da bekliyor… Sonuç yok… Niye işveren gözle temas etmek istiyor… Büyük yatırım yaptığı tezgahını teslim edeceği kişiye ne kadar güvenebilirim sorusuna cevap bulmak için… Bugün organize sanayi bölgesine gidin, cadde ve sokaklarda fabrika kapı ve duvarlarında ‘İşçi aranıyor, işçi alınır ve hatta bazılarında asgari ücretten yüksek maaş, yol parası olmaması için servis ücreti artı yemek’ gibi ayrıntılar bile var… Hal böyle iken işçi, iş bulamıyorum diyor, işveren işçi bulamıyorum…”

2. “…Büyümek için yol haritalarını hazırladıklarını söyleyen Ş.K. önlerindeki en büyük engelin personel sıkıntısı olduğunu anlatıyor: Hammadde tedariki, üretim, satış gibi ana faaliyetlerimizde yılların verdiği tecrübeyle sıkıntı yaşamıyoruz ama personel sıkıntısı sektörü maalesef zorluyor. Halen mavi ve beyaz yakadan oluşan 1.400 kişilik istihdamımıza ek olarak 150 kişilik mavi yaka personel arayışımız mevcut. Şirketimiz Lastik İş Sendikası’na bağlı ve bu nedenle ücretlerimiz yüksek. Adaylarımıza gerekli eğitimleri vererek onların gelişimlerine katkı sağlıyor, en büyük yatırımı insan kaynağına yapılan yatırım olarak değerlendiriyoruz. Buna rağmen açık kadrolarımız hâlâ mevcut, bu durum üretimi olumsuz etkiliyor…”

Durum böyle olunca hem işsizliği hem de işçi kıtlığını azaltacak iki tedbiri önemli buluyorum:

1. Endüstri meslek liselerini ve dileyen mezunlarının devam edebilecekleri ilgili mühendislik okullarını teşvik etmek. Meslek liselerinde stajı ciddiye almak, mezunları ara eleman olacak kalitede yetiştirmek.

(İşverenler, burs vererek ve burs alan öğrencilerin yetişme sürecini takip ederek ara eleman yetiştirme işini teşvik edebilirler).

2. Kırsal bölgeden gelen ve şehirdeki ihtiyaca göre vasıfsız sayılan ve bu yüzden işsiz kalan nüfusun, terk edip geldikleri tarla ve bahçelerine geri dönmelerini teşvik etmek

Köyler boşaldı, tarlalar, otlaklar boş duruyor, sular boşuna akıyor. Ülkemizde ve yabancı ülkelerdeki şehirliler zirai ürünlere muhtaç. Kırsalın gençleri için zirai faaliyeti öğrenmek zor değil. Arazi toplamaları yoluyla ekonomik ve verimli zirai faaliyet, kooperatifler yoluyla pazarlama ve baştan sona yardımlaşma mümkün. Devlet de önemli ölçüde destek veriyor.

.Geçmiş zaman olur ki, hayali iç karartır
04:003/03/2024, Pazar

Bir zamanlar askerler, TSK İç Hizmet Kanunu 35. Maddede yer alan “Silahlı kuvvetlerin vazifesi; Türk yurdunu ve anayasa ile tayin edilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti’ni kollamak ve korumaktır” hükmünü bahane ederek, dayanak yaparak sivil yönetimlerin tepesinde hegemonya kuruyor, bu maddeyi Demokles’in kılıcı gibi idarecilerin tepelerinde sallayıp duruyorlar; daha doğrusu durmuyorlar, ortalama on yılda bir ayaklanarak bir çuval inciri berbat ediyorlardı.

Önce “İç Hizmet Kanunu” bir kanun, onun üstünde anayasa var, kanunun anayasaya aykırı olması da, aykırı olarak işletilmesi de demokrasilerde mümkün olmamalıdır, ama bizde oluyordu. Bir zamanlar Anayasa Mahkemesi yoktu, gerçek demokrasiye geçmeden veya ara rejimlerde var olanı da birçok şekilde aşmışlardır.

İkinci olarak:

“Türk yurdunu ve anayasa ile tayin edilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti’ni kollamak ve korumaktır” cümlesinin “Türk yurdunu” kısmına kimsenin diyeceği olamaz. Ancak Türk yurdu nasıl korunur, mesela korumak için harice asker göndermek, üs kurmak vb. gerekmez mi, gerekirse vaktiyle buna niçin itiraz ettiler…?” soruları da var da şimdilik şurada dursunlar.

“Anayasa ile tayin edilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti’ni kollamak ve korumaktır” cümlesine gelelim: Anayasada sivil hükümetin yetki ve görevleri, yurdun ve düzenin nasıl korunacağı maddeler halinde bellidir; iç hizmet kanunu bu maddelere göre anlaşılmak ve uygulanmak durumundadır, nasıl oluyor da anayasanın üstüne çıkıp sivil demokratik yönetimi tepeleyebiliyordu?

Dedim ya, “geçmiş zaman olur ki, hayali ruh karartır”.

Gelelim 28 Şubat’a.

Dayanak nedir?

Laiklik için kesin ve yakın tehlike, irtica tehlikesi!

Ve tedbir olarak sivil hükümete dayatılan MGK Kararlarının şu maddelerine bakın:

“8 yıllık kesintisiz eğitime geçilmeli.
Kur’an kursları Diyanet İşleri Başkanlığına bağlanmalı, kaçak kurslar önlenmeli.
Tarikatların faaliyetlerine son verilmeli.
Kılık kıyafet yasası ödünsüz olarak uygulanmalı.
Yeşil sermayeye kısıtlama getirilmeli.
İrtica nedeniyle ordudan atılanları savunan ve orduyu din düşmanıymış gibi gösteren medya kontrol altına alınmalı.
Kurban derileri derneklere verilmemeli.
Tevhid-i Tedrisat uygulanmalı.
Atatürk aleyhindeki eylemler cezalandırılmalı.”
Önce bu maddeler için toptan bir değerlendirme yapalım:

Son iki madde hariç diğerlerinin tamamı kaldırıldı, ne laiklik tehlikeye girdi ne de Cumhuriyet; çünkü bunlar bahane idi, bazılarına göre asıl tehlikeye giren “cebrî kültür ve medeniyet değişimi” idi. Askeri de kullandılar, astılar kestiler ama bu cebir tutmadı; halk Batı uygarlığına geçmeye razı olmadı, ama örselendi, değerler zedelendi. 1950’den sonra sivil toplum cebir metoduna baş kaldırdı, ama silahla filan değil, Batılılaşmış veya Batı taklitçisi tarafın dillerinden düşürmedikleri, ama şartınca uygulamaya da yanaşmadıkları demokratik yöntem ile!

İşte elliden sonra bu sebeple demokratik yürüyüşe karşı tanklı yürüyüş harekete geçirildi!

Tek tek bakalım:

“Kur’an kursları Diyanet İşleri Başkanlığına bağlanmalı, kaçak kurslar önlenmeli.”
Kur’an kursları zaten Diyanete bağlıydı, ufak tefek serbest öğretim ve eğitimin ise bahsedilen tehlike ile alakası yoktu.

“Tarikatların faaliyetlerine son verilmeli.”
Verilemez, bu görüş bir cehalet eseridir, tarikatlar dinî ve sosyal hayatın vazgeçilmezleridir, benimsemek ayrı bahis, ama böyledir; yapılması gereken serbest bırakılıp otokontrol düzeni kurmaktır.

“Kılık kıyafet yasası ödünsüz olarak uygulanmalı.”
Allah aşkına şu naifliğe bakın: Şöyle giyinirsek yurt ve düzen tehlikeye giriyor, zorla şöyle giydirirsek kurtuluyor!

“Yeşil sermayeye kısıtlama getirilmeli.”
Sermayenin yeşili bize göre helal olanıdır, kırmızısı da haram olanıdır. Zorla haram yedirerek mi ülkeyi kurtaracaklardı.

“İrtica nedeniyle ordudan atılanları savunan ve orduyu din düşmanıymış gibi gösteren medya kontrol altına alınmalı.”
Medya hiçbir zaman ordumuzun din düşmanı olduğunu söylemedi ve söylemez. Halkımızın diliyle “ordu, Peygamber ocağıdır”. Orduya sızmış ve geçici olarak duruma hakim olmuş din düşmanları vardı, medyanın hedefinde olanlar da onlardı.

Kurban derileri derneklere verilmemeli.
Şimdi veriliyor, yurt düşmanların eline mi geçti, rejim mi değişti!

“Tevhid-i Tedrisat uygulanmalı ve Atatürk aleyhindeki eylemler cezalandırılmalı.”
Bu maddeler önce de sonra da uygulanıyor, sanki ihmal edilmiş gibi kanunsuz, hukuksuz kalkışmaya bahane edilmesi asıl kınanası bir davranıştır.

Neyse geçmiş olsun, şimdi, bugünün dünyasında hakkın, adaletin, faziletin temsilcisi olmaya, bunun için dünyaya sözümüzü dinletecek bir maddi ve manevi güç edinmeye bakalım!

Toklar acıkacak açlar doyacak
04:0010/03/2024, Pazar

Tam insanın bir ruhu/nefsi bir de bedeni vardır. Din dilinde “kalb, ruh, nefs” aynı manada da kullanılır. Bedenin doymaya/beslenmeye ihtiyacı olduğu kadar ruhun da beslenmeye ihtiyacı vardır.

Tam insanlığını idrak edememiş ham adamlar yalnızca bedenlerini beslerler, ölünce bu bedenler kabirde çürür. Tamlığını idrak etmiş olanlar ise az çok ruhlarını da beslerler; ölünce bu ruh/nefs çürümez, yok olmaz, Berzah âlemine gider orada beslenmenin keyfiyet ve kemiyetine göre muâmele görür.

Tam insanlar yalnızca kendi beden ve ruhlarını doyurmazlar, başkalarına da yardım eder, onların da açlık ve tokluk hallerinden istifade etmesini sağlarlar.

Ramazandan Ramazana oruç tutanlar (bunu da tutmayanlar var da, Allah onlara orucu tattırmayı nasip etsin) o ay hariç yıl boyu bedeni beslerler, elbette diğer ibadetlerle ruhu da beslerler, lakin ruhun oruçla beslenmesinden on bir ay mahrum kalırlar.

Hamiyetli Müslümanlar, zekât, fitre ve kurban gibi farz ve vacip ibadetler dışında da ihtiyaç sahiplerine yardım ederek “bedence açların doymasını” sağlarlar, âlimler ve mürşitler ise “ruhların açlığını giderirler, bu manada açlar da tok olur, doyarlar”.

Ruhları beslemenin, insanın ta kendisi olan nefisleri eğitmenin, emmâreden rıza makamına kadar yükseltmenin genel ve kişilere özel yolları vardır ama bir eğitim aracı olarak açlık hemen her eğitilende ortaktır.

Az yemek, az uyumak, az konuşmak (yani bunları kontrollü yapmak) ve ibadetler, bedenin günahlara karşı zayıflamasını sağlar, ruhun/nefsin ise yücelere doğru tırmanmasını kolaylaştırır.

Hz. Mevlânâ’nın bir temsîli var:

“(Kurşun kalemi gibi) sivri uçlu bir kalem toktur, onu mürekkebe batırırsanız aldığı kadarıyla birkaç kelimeyi zor yazarsınız, (dolma kalem ucu gibi) divit ucu ise açtır; onu mürekkebe batırınca satırlarca yazarsınız…”

Ruhu beslemek, nefsi eğitmek maksadıyla bedence aç kalmak insanı divit ucu gibi yapar, insanın kemal yolculuğunda güç kaynağı gibi olan feyz (mürekkep) işte bu aç divite dolar, tok olana dolamaz.

Biz kullar eksik veya tam olarak yapabildiğimiz bütün ibadetleri Allah’a yaparız, peki niçin “Oruç benim içindir…” demiş!

Birincisi belki oruç görünmediği için ihlas (sırf Allah için olma) haline daha uygun olmasıdır.
İkincisi ise Ezel Bezmi’nden (Kâlû Belâ’dan) beri Rabb’inin hasretini çeken ruhumuzun, beden hazlarının engellerini aşarak vuslat devletinden nasip alma imkânıdır.
Şimdi merhum olan bir arkadaşımın, ayakkabı tamircisi bir tanıdığı varmış, yemek yeyince, “Şükür bugün de nefsi körelttik” dermis. Arkadaşım bana bunu anlatınca şöyle demiştim: Asıl insan aç olunca nefis körleşir, günaha mecali kalmaz, bedeni besleyince nefis gözlerini dört açar ve harama helale sarkıntılık etme gücü bulur.

Bu nefs-i emmâre ile ilgili bir açıklama idi.

Nefis oradan birkaç basmak yukarıya çıkınca kemal yolcusu, günah işleme gücüm zayıflasın diye aç kalmaz (oruç tutmaz), yeme içme, cima vb. zevkinden âzâde kalarak Rabb’ine yaklaşmanın tarifsiz zevkine ermek için oruç tutar, açlığı tokluğa tercih eder.

Gelin ey ruhu aç, bedeni toklar, şunu tersine çevirelim!

Bulamadıkları için açlık çekenleri ise doyurarak ruhun ve nefsin açlığını düşünme fırsatı verelim.

Biz şükürden aciziz işte boynumuz bükük

Senin affın rahmetin günahımızdan büyük

Lütfettin üç ayları rahmet ayını gördük

Bu rahmet deryasına soyunup dalmak yeter

Nefsimizi yarattın o bizim özümüzdür

“Kâlû Belâ” ezelde verilmiş sözümüzdür

Namazla seni anmak aydınlık gözümüzdür

En büyük mutluluğu kullukta bulmak yeter

Nefsimin ruha bakan penceresini açtım

Oruçluyum mutluyum hâlbuki susuz açtım

Fânîden kurtuldukça Bâqî olana kaçtım

Yemek içmek yerine huzurda kalmak yeter

Nefis fâni olunca huzura açlık başlar

Huzur sevinci olur gözden dökülen yaşlar

Mâsivâdan huzura göç edelim kardaşlar

Bu mutlu göç yolunda sararıp solmak Cumhurunittifakı biz bize yeteriz
.

Allah sormaz mı!
04:0017/03/2024, Pazar

Hayatın her adımında en güzel örneğimiz olan Efendimiz (s.a.) duaların en güzelini ve şüphesiz makbulünü yapardı, Bedir harbinden önce ellerini iyice semaya kaldırarak yaptığı içten duâ Hz. Ebû Bekir’in içini yakmış, “Yeter Ya Resulellah, Allah duanı kabul edecek ve bizi muzaffer kılacaktır” mealinde konuşarak O’nu teskin etmeye çalışmıştı.

Evet O, duaların en güzelini ve en makbulünü yapıyordu, ama tedbirde de kusur etmiyordu, “Din Allah’ın o korusun, ben develerimi kurtarmaya bakarım” demiyordu, O biliyordu ki, Allah Teâlâ rızkı da, dini ve ümmeti korumayı da, diğer lütuflarını da kulları vasıtasıyla veriyor ve yapıyordu. Şu halde kullar hem sözlü dua edecek hem de gerekli tedbirleri alacak, üzerlerine düşeni eksiksiz yapmaya çalışacaklardı.

O’nun zamanında en etkili savunma ve taarruz gücü okçular ve atlı birlikler idi; bu sebeple Allah Teâlâ “Allah’ın ve sizin düşmanlarınızı korkutup caydıracak ne kadar güç hazırlayabilirseniz eksiksiz hazırlayın…” (Enfâl:8/60) buyuruyordu, Resulü de bunu kemaliyle yapıyordu.

İsrail zulmünü dinlemekten, görmekten kalbimizde yanacak takat kalmadı, ama sözlü dua ile yetinmek olmaz ve yetmez. Elbette başka şeyler yapanlar da var, ancak yetmiyor, zulüm devam ediyor.

Bir whatsapp grubunda aşağıdaki sözleri yazdım:

Ramazan cümlemizi Yaratana layık kullar eylesin. Bu eylemeye bizim katkımıza Rabbim yardımcımız olsun.

Gazze konusuna gelelim; aslında hiç gitmeyelim de gelmeye hacet kalmasın!

Bu çağın uluslararası ilişkilerde felsefe ve ahlakı iki temele dayanıyor: Çıkar ve bunu sağlayacak güç.

BM dahil Batı ve Doğu her gün İsrail’i kınıyor. Yapmayın etmeyin diyorlar. Müslümanlar dua ediyor, siyonistlere lanet okuyorlar… Şu ana kadar tatmin edici bir sonuç oluşmadı. Çünkü İsrail’in elinde çok zora düşerse kullanabileceği nükleer silah gücü var, bir de arkasında ABD; yani güç ve sınır tanımayan bir çıkar (amaç) hırsı.

İşte bu iki sâik varsa insaf ve merhamet dilemenin faydası olmuyor.

Peki ne yapalım?

Açlıktan ölmemeleri için elimizden ne geliyorsa fert, kuruluşlar ve devlet olarak onu yapalım; tekrar ediyorum “elimizden ne gelirse!”

Tabii orta vadede olur ama mutlaka atom bombamız olsun. (Kenevir de ekelim)

Her dem sözünü ettiğimiz şu birlik; evet daha küçük sayılacak ayrılık sebeplerini paranteze alarak ne kadarı oluyorsa o kadar birliği vazgeçilemez amaç ve gayret konusu edinelim

Bütün dünyada çok adamımız var. Düzenli lobi faaliyeti yapalım ve bu maksatla örgütlenelim…

Tabii daha yapılacaklar da vardır ama öncelikli gördüklerimi yazdım.

Ramazan rahmet ayı ise ki öyledir bu yalnız Allahtan kullarına değil kulları arasında da olsun.

Selam ve dua ile

Şimdi şunu hatırlatmak üzere ekliyorum:

“En kolay cihad” adını vermiştim boykota.

Etkili olduğu da kesinlik kazandı.

Peki niçin her Müslüman bunu yapmıyor; bu “elimizden gelen bir şey” değil mi? Kim mani olabilir. Bir malı, zaruret yoksa almazsınız vesselam, az çok onun yerini tutanı alırsınız vesselam, yahu bunu niçin yapmıyoruz, Allah sormaz mı!!!

.Din, kültür, medeniyet sapkınları boş durmazlar
04:0024/03/2024, Pazar

Bize göre hak dinden olmayanlar ile ahlaksız olanları ikiye ayırmak gerekiyor:

Bir kısmı inancına, görüşüne, ahlak tercihine… göre yaşar da herkesin kendisi gibi olması için çalışmaz; böyle bir derdi yoktur.

Bir kısmı ise farklılığa tahammül edemez, herkesin kendisi gibi inanması, düşünmesi ve yaşamasını amaç edinir, bunun için elinden geleni geri koymaz.

Çok zaman geçmedi, bir ara “yaratılış mı” “evrim mi” konusunu ele aldılar, birkaç yıl insanları bu saçma tartışma ile meşgul ettiler. Okullara, kitaplara, görüntülü görüntüsüz yayınlara el atarak evrim teorisini bir bilimsel veri gibi takdim, telkin ve hatta icbar etmeye çalıştılar.

Son birkaç yıldan beri de bütün dinlerin ve adına uygun ahlak sistemlerinin kabul etmesi mümkün olmayan, insanın yaratılıştan, varoluştan gelen (fıtrî olan) en temel özelliğini yok sayan “cinsiyesizlik” sapmasına daldılar. Bu yazıda iki alıntı ile işin hangi boyutlara vardığına dikkat çekmek istiyorum ve inanıyorum ki, başta Milli Eğitim ve Aile… bakanlıklarımız olmak üzere ilgili bakanlıklar ve cihetler her şeyin farkındadırlar, gerekli tedbirleri almaktadırlar. Tedbirler konusunda ara sıra kamuoyunu aydınlatmanın faydalı olacağını da eklemek isterim.

Birinci alıntı:

“ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, bakanlık personeline sözde ‘cinsiyetçi’ dil kullanmayı yasakladı. Blinken’ın yasakladığı ifadeler arasında ‘anne ve baba’ bile bulunuyor. Bakan Blinken’ın, LGBT dayatmasıyla personeline yasakladığı kelimeler; “Erkek iş gücü, siz adamlar, bayanlar ve baylar, anne/baba, oğul/kız, koca/eş.”

İkinci alıntı:

“UNICEF Epstein Pedofili Ağı, Cinsiyet Eşitliği ve Okul Öncesi Eğitim”

“…UNİCEF’i bilmeyen yoktur sanırım. Nedir, ne iş yapar sorularına bu yazıda biraz cevap var. Fakat daha geniş cevap bulmak isteyenler Türkçe internet sitesine başvurabilir. Dediklerine göre UNICEF, dünya çocuk hakları merkezli, çocukları koruma, geliştirme, yetiştirme ile ilgili uluslararası yasal bir kuruluş. Türkiye de bu kuruluşa üye. Sözleşmeleri imzalamış ülkeler başta olmak üzere bu kuruluş temsilcilikleri vasıtasıyla raporlar hazırlıyor hatta denetlemeler de yapıyor. Bağışlar dâhil devlet gibi bütçesi var.

“Türkiye ölçeğinde bakarsak (Türkçe internet sitesinden özetliyorum) UNICEF; çalışmalarını çok sayıda bakanlık ve hükümet kuruluşu ile birlikte sürdürmektedir. Bunların arasında Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Gençlik ve Spor Bakanlığı ve GAP İdaresi ile birlikte Belediyeler, Kızılay gibi sivil toplum kuruluşları, UNICEF Türkiye Milli Komitesi ve diğer ulusal ve uluslararası STK’lar yer alıyor. Ne iş yapıyor? Şunları:

“UNICEF, Türkiye’de çocuk koruma sistemlerinin güçlendirilmesine ve tüm çocuklar için toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmeye odaklanmaktadır. Dayanağı da şu cümle: “Türkiye’de, başta savunmasız durumdaki gruplara mensup kız çocukları olmak üzere pek çok çocuk, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerini yerine getirmeleri konusunda baskı altındadır. Buna özellikle çocuk yaşta evlilikler olmak üzere toplumsal cinsiyete dayalı şiddet de dâhildir. Yasal çerçeveye rağmen, sosyal normlar kadınların ve kız çocuklarının toplumdaki rollerini ve güçlenmelerini kısıtlamaktadır…”

Bunlara şunu demek isterim:

Bizim insanımız vesayete ve güdülmeye muhtaç cahil, aklı ermez, sözde uygar toplulukların rehberliği olmadan doğru yolu bulmaları mümkün olmayan bir insan çeşidi değildir. Evet, milletine ve milli değerlerine yabancılaşmış inanlarımız da vardır ama büyük kitleye göre bunlar marjinaldir, ne uzar ne kısalırlar. Ama hemen eklemeliyim: Gafil olursak uzarlar, aklımızı başımıza devşirir gerekli tedbirleri zamanında alırsak daha da kısalırlar; zorla değil, yolları çıkmaz olduğu için kısalırlar!

Yeri gelmişken bir hususa daha işaret etmek istiyorum:

Evet, henüz evlenme çağına gelmemiş, maddi (biyolojik) ve manevî (akıl) bakımından evlenecek yaşta ve başta olmayan “küçük” kızları zorla veya akılları ermediğinden evlendirmek asla tasvip edilemez, böyle bir evlilik ve aile “ilk ve en önemli İslam okulu” olamaz. Ama ortada bir problem daha var ve küçüklerin evlendirilmesi konusunda hassas olanlar bu meseleye ilgi duymuyorlar:

Mesele, giderek artan evlenme yaşı ve tek çocukla yetinme olayı.

İslam, ailenin oluşması ve amacına ulaşması, nüfusun sağlıklı bir nicelik ve nitelikte olması için hem otuz-kırk yaşına kadar evlenmemek hem de tek çocukla yetinmek sakıncalıdır. Önemli bir mazereti olmadan bunu yapanlar, dinî bakımdan da sorumlu olurlar.

Ağır ve yüz kızartıcı suçlara bile verilen ceza böyle oldukça
04:0031/03/2024, Pazar

İlk gençlik yıllarımda bir köyde şöyle bir olay gerçekleşmiş ve dilden dile dolaşmıştı.

Kocası vefat etmiş, çocukları olan bir dul kadın ziraat faaliyetini üstlenmiş, yalnız başına, köyden biraz uzak tarlasında çalışıyor. Kadına göz koymuş bir soysuz geliyor bıçak vs. tehdidi ve erkek gücüyle kadına tecavüz ediyor. Kadın çekinmiyor, karakola oradan da mahkemeye gidiyor. Soysuza yedi buçuk yıl hapis cezacı veriyorlar. Bir iki yıl yattıktan sonra bir af çıkıyor, pislik, elini kolunu sallayarak köye geliyor, kadın köy çeşmesinde komşularıyla imece usulü yün yıkıyor, adamı görünce “yahu bu soysuza yedi buçuk yıl hapis cezası verilmedi mi” diye yakınıyor, “af çıktı, hükümet affetti” diyorlar. Hemen koşarak eve gidiyor, tabancayı alıyor ve soysuz henüz evine ulaşmadan karnına yedi kurşun yerleştiriyor ve dönüp kadınlara “Bu adam hükümete değil, bana tecavüz etti, hükümet onu nasıl affedermiş, asıl beni affetsin” diyor ve gidip karakola teslim oluyor.

Olay bu.

Gün geçmiyor ki sudan sebeplerle öldürme ve yaralama olaylarına, küçük büyük, erkek kadın demeden işlenen, vicdanlarımızı yaralayan cinsel tecavüz suçlarına ait haberlerle, üstelik görüntülerle perişan olmayalım.

Felsefe, gerekçe ne olursa olsun suç teşkil eden öldürme, yaralama ve cinsel tecavüz suçlarına verilen cezalar artırılmadıkça biz daha çok yanacağız, mağdurlar da daha ziyade kahrolacaklar.

TC. Ceza Kanunu’na şöyle bir baktım. Bu iki konuya ait suç-fiil tespiti oldukça tatmin edici, ama cezaya gelince, hayata karşı işlenmiş suçlarda ceza “ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını” geçmiyor.

Cinsel taciz suçunun hem basit halinin hem de nitelikli halinin üst sınırı 10 yılı geçmediği için görevli mahkeme de, ağır ceza mahkemesi değil, asliye ceza mahkemesi oluyor.

“Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkında kanun” var. Bu kanun sayesinde, zaten az olan cezalar daha da aşağıya iniyor, “sözde denetimli serbestlik” ile suçlular aramızda dolaşıyorlar.

Bir kimse “yaralarsam yaralanırım, haksız ve kasten öldürürsem beni de devlet öldürür, aç açık olmadığım halde ve hayatın zorunlu kıldığı miktarı aşarak çaldığım zaman bir daha bu suçu işlemeyecek hale getirirler” demedikçe, böyle bilmedikçe, kanun ve uygulama böyle olmadıkça adalet, yukarıda anlattığımız kadın gibilere kalır, siz buna anarşi de deseniz bu böyle olur; gücü yeten bizzat adaleti sağlamaya kalkışır ve tabii bu da ayrı ve önemli bir sosyal problem oluşturur.

.Gösteriş ve istismar
04:007/04/2024, Pazar

Önce Ramazan bayramınızı tebrik ediyorum; ediyorum çünkü bayram, Allah Teâlâ’nın kullarına bayramlık ödüllerini lütfettiği günlerdir, bize ve size o lütuflar nasib olsun!

Hayat, dünyada olandan ibaret değildir; o ödüllerin bir kısmı bu dünya hayatında, bir kısmı da ebedî hayatımızda çok işimize yarar, bereket, bağışlanma, kurtuluş vesilesi olur.

Fıkıh kitaplarının “helal-haram” bölümünde şöyle bir ölçü vardır:

Bir dükkan sahibinin, elinde tesbih ve dilinde açık zikir (Allah, Lâ ilahe illallah, elhamdlillah, hû…) âdeti olsa, bunu bir kimseye göstermek ve duyurmak için değil, samimi ve âdet edindiği için yapar olsa, dükkâna müşteri geldiğinde bunları gizlemesi gerekir, gizlemezse kazancı mekruh olur. Eğer bunları, müşteriye dindar gözükmek ve onu ticaretine çekmek için yaparsa kazancı haram olur.

Şu halde din istismarı haramdır.

Bu fiilin ihlas ile de yakından ilişkisi vardır; yapılan sırf (başka hiçbir amaç, emel, menfaat… olmaksızın) Allah için olmazsa, ibadete başka bir muhatab veya menfaat karışırsa ihlas ortadan kalkar, gizli şirk gerçekleşir.

Bu sebepledir ki, farz ibadetlerin teşvik için açıkta, nafilelerin kimse görmeden yapılması uygun bulunmuştur.

Şimdi bakalım:

Bir kimse halkın beğenisini, oyunu, parasını… almak için -aslında yapmadığı, âdeti ve hayat tarzı olmadığı- ama halkın hoşuna gideceğini bildiği bir ibadet veya daha geniş manada dini davranışta bulunursa işte bu “din istismarıdır”.

Mesela insan Cuma namazına, cemaatle namaza iki maksatla ve saikle gider:

1. Allah rızasından başka bir amacı, beklentisi yoktur ve imkan, fırsat elverdikçe bunu öteden beri yapmaktadır. Bu davranışta “din istismarı” yoktur.

2. Öteden beri –mesela siyasete girmeden önce- yapmadığı bir ibadeti veya dini davranışı halka göstermek, halkı aldatmak için yaparsa işte bu “din istismarıdır.

Aklımızda bulunsun!

Birkaç soru ve cevap
04:0014/04/2024, Pazar

Soru
Ekonominin böyle olması Rabbimin bize bir gazabı mı?

Cevap
Rabbimiz Kitabında, başımıza gelen kötü durumların (musibetlerin) bizim kusurlarımızdan kaynaklandığını açık ve kesin olarak beyan buyuruyor (Nisâ: 4//9; Şûrâ: 42/30…) İnsanlar her azıp sapınca Allah Teâlâ gazap edip dünyada ceza verseydi kötülük ve imtihan olmazdı. Allah’ın muradı, hür iradeye sahip insanların iyi de kötü de yapabilmeleri ve bunun karşılığını dünyada ve ahirette görmeleridir. Duanın, ibadetlerin, adaletin, paylaşmanın, elden geleni usulünce yapmanın … güzelliklere, bunların tersini yapmanın da kötü sonuçlara -Allah’ın izni ve kanunu ile- sebep olacağında şüphe yoktur.

Soru
Eşim faizli kredi çekmez isem boşanmak ile tehdit ediyor. Annemler ile aynı apartmanda oturuyoruz ve 2+1 ve kendi evimiz. Daha büyük başka bir ev istiyor. Ne yapmalıyım.”

Cevap
Böyle bir eş ile yaşamaya devam etmeyelim.

Soru
Survivor izlemek ve katılmak günah mı?

Survivor, kadın erkek beraber bir adada yaşayan bir yarışma programıdır.

Mahrem olan kadın ve erkek aynı yerde yatabiliyor, mahrem yerleri açık ve vücutlarını görebiliyor, yarışmayı kazandıklarında birbirlerini öpebiliyor, sarılabiliyor. Bu tür programlara katılmak veya izlemek caiz mi, kazanılan para helal mi?

Cevap
Bu yarışma bizim dini ve ahlaki kural ve değerlerimize göre, ayıptır ve günahtır. Bu yarışmaya katılmak elbette caiz değildir. Günah işleyerek kazanılan para da helal olmaz. İzleyen de günah işlemiş olur.

Soru
Sendikalar memurlardan ayda 30-40 lira para alıyor. 3 ay sonra 400 TL üyelerine veriyor. Bu caiz mi?

Cevap
Sendika, topladığı parayı hangi yetki ile ve nasıl arttırıyor ona bakmak gerekir. Meşru olan ortaklık veya vekalet usulüyle ticaret, üretim ve yatırım yaparak kazanıyor ve onu paylaşıyor, onun kârından veriyorsa bu helal olur. Faiz ise haram olur.

Soru
Kur’an’da neden tecavüzcünün nasıl tespit edileceği yazmıyor?

İnsan hayatını düzenleyen ve evrensel olan Kur’an-ı Kerim’de zina suçu ile ilgili şahit getirmek gerektiği ve zina iftirası ile ilgili ayetler olmasına rağmen neden tecavüz suçunun nasıl tespit edileceği, şahit gerekip gerekmediği ve cezası yazmıyor? Sonuçta tecavüz ve zina aynı şey değil. Kur’an insan hayatının bütün noktalarını düzenlemiyor mu yoksa? Bu konuda kesin bir hadis veya ayet olmazsa nasıl tecavüz suçu ile ilgili Şeriat kanunları, hukuk oluşacak? Kamer suresi 37 veya Yusuf suresi 26 bu konudan mı bahsediyor? Bu durum İslam alimleri tarafından nasıl anlaşılmıştır?

Cevap
Tecavüz suçu ve cezası diğer birçok hüküm gibi Kur’an’da, Sünnet’te ve ictihadda (fıkıhta, mezheblerde) mevcuttur.

Tecavüzcü zina yapmış ise Kur’an ve Sünnette var olan zina suçunun cezasını çeker.

Tecavüzcü mağdura zarar vermiş ama tarife uygun zina yapmamış ise Kur’an’da ve Sünnette mevcut olan “zulmetme, dokunulmaz olan cana, mala, namus ve şerefe tecavüz etme” suçunu işlemiş olur. Bu tecavüzler hem günahtır, hem de suçtur; cezasını tayin, gerekli kanunları çıkarma ve infaz vazifesini de İslam, yönetime (ülü’l-emre) bırakmıştır. Bu tecavüzler, ülü’l-emrin af yetkisinin de dışında bırakılmıştır.

Bütün bu söylediklerim hakkında ya ayet ve hadis vardır veya dinin gayesi ile birçok nassın ortak mana ve hedefinden ictihad ile çıkarılmıştır.

Yûsuf suresinde (12) suçlunun tespiti için bir bilen kişi, bir usul teklif etmiş ve o usul ile suçlu tespit edilmiş; bu Kur’an’da naklediliyor, başka bir Peygamber ve şeriata ait olsa da Kur’an bunu reddetmiyor, alimlerimiz bundan da istifade ediyorlar.

26. Yûsuf, “Asıl kendisi benimle ilişkiye girmek istedi” dedi. Kadının akrabasından biri şöyle bilirkişilik yaptı: “Eğer gömleği önden yırtılmışsa, kadın doğru söylemiştir; bu ise yalancılardandır.
27. Eğer gömleği arkadan yırtılmışsa, kadın yalan söylemiştir; bu doğru söyleyenlerdendir.”
Kamer suresinde (54) bir mucize var, suçluların gözlerinin kör edilivermesi ve arkasından kalıcı bir azabın gelmesi normal hayatta ve ispat usulünde olağan değildir. Bu olay, işlenen günahın ve suçun, dünyada ve ahirette ceza göreceğine delil olarak anlaşılabilir.

36. Aslında Lût, kendilerini bizim amansız yakalayışımıza karşı uyarmıştı; ama onlar bu uyarıları şüpheyle karşıladılar. 37. Üstelik onun misafirleriyle ilgili çirkin bir talepte bulundular. Biz de gözlerini silme kör ediverdik; tadın bakalım azabımı ve uyardığım sonuçları! 38. Ve nihayet bir sabah, kalıcı bir azap onları yakalayıverdi. 39. Tadın bakalım azabımı ve uyardığım sonuçları.

Tebliğ mi temsil mi?
04:0021/04/2024, Pazar

Bu yazının başlığı “nesiller arasındaki mesafe”, “kendi söyler kendi dinler”, “iletişim dilini biliyor muyuz” gibi birçok ifade olabilirdi.

Niçin yazdım?

Bir WhatsApp grubunda bir okumuş yazmış hanım kızımızın, kendi zamanının okumakta olan kızı ile diyalogu.

Kız annesine diyor ki:

Tebliği bırakın, temsile geçin!

Ben daha başta fikrimi açıklayayım:

Ne tek başına tebliğ ile olur, ne de tek başına temsil ile sonuç alınabilir.

Bunlar paralel, el ele yürümelidir.

Ama mesele burada bitmiyor. Nasıl temsil, nasıl tebliğ soruları da anlamlı, gerekli ve üzerinde çalışılması gereken sorulardır.

Öyle “temsil” vardır ki kaçırır, öyle “tebliğ” vardır ki muhatabın ruh ve düşünce dünyası ile alakası yoktur.

Her ağzı olan konuşmamalı, boşluğa konuşanlar coşmamalı!

Hayli zaman önce bir fıkra dinlemiştim:

Bir dede torununu karşısına almış ve tebliğe başlamış, öyle konuşmuş ki kendi de beğenmiş, konuşmanın şehvetine kapılarak devam ediyormuş. Torunu dinler gibi yaparken elinde bir karton varmış, onu bir boru haline getirmiş, bir gözünü yummuş, diğer gözünü borunun bir ucuna dayamış ve dedesinin, kendisini hiç ilgilendirmeyen konuşmasını keserek “Dede, buradan seni görüyorum” diye seslenmiş, zavallı dede ne yapacağını bilemez olmuş ve susmuş.

Bir başka fıkra:

Bir köyün imamı değişmiş, yeni imam ezanı okumuş camiye gelen olmamış. Birkaç vakit böyle geçince köylünün toplandığı kahve veya odaya gitmiş, camiye niye gelmediklerini sormuş, “Giden imam, çarıkla camiye girilmez deyip tutturdu, bizim de çarıklarımız çözüp çıkarmak zorumuza gidiyor, o yüzden camiye gelmiyoruz” demişler. Yeni imam “Yahu gelin, çarıkla girin, sakıncası yok” deyince cami dolmuş, namazlar cemaatle kılınır olmuş. Derken bu imamın da süresi dolmuş, bir başkası gelmiş, devir teslim namazı için ezan okumuşlar, cemaat çarıklarıyla camiye doluşunca yeni imam “Bu ne iştir yahu, camiye çarıkla girilir mi, sen niçin bunlara mani olmadın” diye feryad etmiş, muhatabının cevabı şöyle olmuş: “Ben çarıklarıyla camiye soktum ve namazlarını cemaatle kılmalarını sağladım, sen de camiyi boşaltmadan yapabilirsen çarıklarını çıkar! demiş.

Bu konuda, eski nesil için aruz vezinli bir şeyler de yazmıştım

Eğit Nesli

Derûn-i dilde ahvâl-i perişanım bilen yoktur

Bu hâlin derdine yanmış meded Yâ Rab diyen yoktur

Dayanmaz dağlar emmâ bencileyin dert çeken yoktur

“Gel ey nâsih ko pendi hâl-i dilden bî-habersin sen”

Benim derdim benim ufkum seninkinden uzak bilsen

Boşa atmak ve tutmaktan geçip dünyamıza gelsen

Bana hemdert olup gözyaşlarım zahmet edip silsen

Dilin kalbin bana uymaz, rahat vermez, ne dersin sen

Bugün gençler oyun oynar sanal âlemlere dalmış

Mürebbîler bu dünyaya Fransız hem yaban kalmış

Değerler, din ve ahlak düşmanım bizden neler ç’almış

Muhatap başka yerde hangi vâdîde gezersin sen

Ağaç gelmez sana sen zahmet et, yaklaş ağaç şurda

Silahlan ilm-ü irfanla ve kaptırma avın kurda

Şu sosyal medya âfettir saçar mikrop güzel yurda

Eğer iman ve irfandan nasip varsa ezersin sen

Hulâsa Hayri der kardeş nesil gitmekte ellerden

Şikayet düşmüyor akşam sabah her yerde dillerden

Şikayet çare olmaz gel usul öğren de ellerden

Eğit nesli, olur bizden ve alnından öpersin sen

8 Nisan 2024

Niçin Diyanet
04:0028/04/2024, Pazar

Cuma namazı için gittiğim bir camide, izinli imamın yerine hutbeyi irad edip namazı kıldıracak olan kişi elindeki, Diyanet’in hazırlayıp gönderdiği hutbeyi kısmen okuduktan sonra irticali olarak bir cemaatin önderinden nakiller yaptı. Görebildiğim kadarıyla bundan rahatsız olan cemaat kesimi de oldu.

Hatipler irticalen konuşmaya meraklılar ama pek çoğu bunu beceremiyor, saçmalıyor, dinleyenleri rahatsız ediyorlar. Aşağıda bu hutbe konusuna döneceğim.

Türkiye’de bir kesim, kendilerini tavizsiz Müslümanlar diye takdim ederek veya böyle bilerek eskiden beri Diyanet’i taviz vermekle, düzenin uydusu olmakla itham eder ve eleştirirler. Bunlar, ara rejimlerde yuvalarına çekilip seslerini kısarlar, mevcut şartlarda olabildiği kadar din ve düşünce hürriyetinin bulunduğu zamanlarda ise kendilerinin de yapamayacakları şeyleri, bu hürriyeti sağlayan iktidarlardan ister, bıkıp usanmadan konjonktürel olarak yapılamayacak şeyleri iktidardan talep eder ve yapmadı, yapmıyor diye yıpratıcı propaganda yaparlar.

Ben 1954 yılında henüz İmam Hatip öğrencisi iken Konya’da imam ve hatiplik görevine başladım. Sonra vaizlik, sonra ortaöğretimde öğretmenlik ve sonra üniversitede hocalık yaptım. Tek parti sultasından sonra ve demokrasinin kesintiye uğramadığı zamanlarda mevcut düzen, kanun ve diğer mevzuata rağmen istediğimizi söyledik. Ucuz kahramanlık yoluyla bir yerlere tırmanmak istemeyenler, Diyanet cihetinden bir engelle karşılaşmadılar, Diyanet de dini grupların kendilerini sınırladığı kadar kendini sınırladı ve asla düzene itaat edeceğim diye Allah’a âsi olmadı. Allah Teâlâ kullarını, güçlerinin üstünde bir fiil ile yükümlü tutmuyor, hikmeti emrediyor, fitneyi yasaklıyor; Diyanet de işte bu talimata göre hareket etti (kısa süreli askerî dikta zamanlarında zorlama ve zorlanmalar olmuş, bunu da en az zararla atlatmaya çaba gösterilmiştir).

Hâsılı elimizde vakfıyla beraber Diyanet gibi muazzam bir kurum var, bu kurum vasıtasıyla halkın sağlıklı İslâmlaşma yolunda adımlar atması mümkün, iyi niyetli ve gerçekçi eleştiriler dışında Diyanet karşıtlığı, daha sıkı ve tavizsiz dindarlığa bağlanamaz.

Şimdi gelin Diyanet’in genel olarak hizmet hacmine ve özel olarak da hutbe hazırlama işine bir bakalım. Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Sayın Selim Argun Hoca’ya atfedilen, Diyanet’in içeride ve dışarıda nasıl takip edildiği ve hutbelerin nasıl hazırlandığına dair bir bilgi notuna göre:

“Türkiye’deki 90.000 camide irad edilen Cuma hutbeleri ülkemizde yaklaşık 25 milyon kişiye ulaşmaktadır… Başkanlığımızca her hafta düzenli olarak yedi farklı dilde hazırlanan hutbeler hem yurt içinde hem de yurt dışında birçok resmi ve gayri resmi kurum ve kuruluş tarafından yakinen takip edilmektedir.”

“Öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yüz yıllık tarihinde hutbe hazırlanması ve iradı konusunda bugüne kadar birçok farklı yol ve yöntem denenmiştir. Bir dönem inisiyatif tamamen imamlara bırakılmış ve her imam kendi hutbesini hazırlayarak cemaatine okumuştur. Şüphesiz bu yöntem din görevlisinin mesleki gelişimine katkı sağlayan bir yöntemdir. Ancak yeteri kadar hazırlık yapmadan hutbeye çıktıkları gibi, imamların şahsi husumeti olan kişilere minberden ayet ve hadislerle mesaj verdikleri de vaki olmuştur. Bir dönem il müftülükleri bünyesinde Hutbe Hazırlama Komisyonları kurulmuş ve il merkezinde hazırlanan hutbeler ilçe ve köylere ulaştırılmıştır. Belli dönemlerde Başkanlık Merkez’de sadece konular belirlenmiş taşraya gönderilmiş bazen de bugün olduğu gibi hazırlanan ortak hutbe tüm camilere gönderilmiştir. Bugün de güncel gelişmeler, toplumumuzun, İslâm âlemi ve insanlığın içinden geçtiği süreçler, talep ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak ihtiyaç duyulan konulara göre hutbeler Başkanlığımız bünyesindeki uzman bir ekip tarafından hazırlanmakta ve ülkemiz genelindeki camilerde okunmaktadır.”

“Bütün camilerde aynı hutbenin okunması Anayasanın Başkanlığımıza tevdi ettiği milletçe dayanışma ve bütünleşmeyi amaç edinmek görevi temeline dayanmakta ve dinin bütün konularına yıl içerisinde orantılı olarak yer verilmeye gayret edilmektedir. Ayrıca, yedi farklı dile tercüme edilen hutbeler, görme ve işitme engelli kardeşlerimiz için de seslendirilmekte ve işaret diline aktarılmaktadır.”

“Hutbe komisyonunca hazırlanan hutbe, önce daire başkanına, sonra genel müdüre, ardından ilgili başkan yardımcısına ve en sonunda da Sayın Başkanımıza arz edilmekte ve son okumayı bizzat kendisi yapmaktadır. Gerekli gördüğünde başkalarına da göndermekte ve onların da teklif ve tavsiyelerini almaktadır. Bütün bunlara rağmen, herkesi her zaman memnun edecek bir hutbeyi kaleme almak mümkün değildir.”

İslâm’da kadının değeri üzerine
04:005/05/2024, Pazar

“Birkaç sorum var. Elimden geldiğince kısa tutmaya çalıştım” diyor, bir bayan, sorular da soru değil, itham ve iftiralardan oluşuyor.

Cevaplarımla beraber paylaşıyorum.

1. Hamilelik dolayısıyla kadına verilen ödül nedir? Çünkü bildiğim kadar bir kadın ancak anne ise değerlidir ve bu durumda bile erkekten sadece yüzde 1 daha iyi duruma geliyor.
Cevap
Hz. Aişe hiç anne olmadı, ama Peygamberimizin (s.a.) en sevgili ve değerli eşi idi.

Kadının da erkeğin de çocuk yapmaya müsait yani biyolojik ve fizyolojik durumu tam olması her yerde, her devirde istenen bir durumdur. Çocuğu olmayan erkek ve kadın bu bakımdan eksik sayılır ama İslâm’a göre insanlık değeri eksilmez.

2. İslâm, kadının duygusal ihtiyaçlarını neden ihmal eder? Kadınlar duygusal olduğu için bin kısıtlamaları vardır ama söz konusu faydalanma objesi olduğu zaman hiçbir şeyde kısıtlama yoktur. Örnek: Bir erkek cinsel isteklerini kontrol etmekte zayıf olduğu için dört kadınla evlenebilir ama kadınlar da duygusal olduğu halde onların sorunu kimsenin umurunda değil.
Cevap
Kadının cinsellik ve duygusallığı İslâm’da gözden uzak tutulmamıştır. Örneğimiz olan Peygamberimiz (s.a.) eşleri ile yakından ilgilenmiş, onları mutlu etmek için nezih eğlencelere götürmüş, gönüllerini hoş etmek için koşu yapmış, yarışmış, cinsel temasta onların da tatmin olmaları için gerekenin yapılmasını istemiştir. Erkeklere hitaben “Ailenizin de sizin üzerinizde hakları vardır…” buyurmuştur. Eşine karşı yükümlülüklerini yerine getirmeyen erkekten zarar gören kadının ayrılma ve tazminat talep etme hakkı vardır.

İslâm’da erkek, sırf cinsel arzusunu tatmin için değil başka mücbir sebeplerle birden fazla kadınla evlenebilir. Buna maddi ve manevi gücünün yeterli olması ve evlendiği takdirde adalete riayet etmesi şarttır. İlk kadın razı olmazsa ya evlenemez veya o kadının (tahammül edemediğinde) ayrılma hakkı doğar. İkinci kadınla evlenmek farz değil, vacip değil, dîne dâhil sünnet de değildir; âdettir ve bir âdete sınırlayarak şartlı izin verilmiştir… Böyle olmasaydı bir kadınla yetinen bütün erkekler dînî sünneti terk etmiş sayılırlardı; hâlbuki böyle bir anlayış yoktur. Sosyal şartlar ve âdetler değişip de ikinci evlilik nadir hale gelince ilk hanıma etkisi daha yıkıcı olur, sırf doyma bilmez şehveti için bunu yapan kimse makbul bir Müslüman sayılmaz.

Kadın birden fazla erkekle aynı zamanda evli olamaz; çünkü bu olduğunda aile olmaz; aile olmazsa cemiyet, millet, ümmet olmaz.

3. Kadını neler motive etmelidir? Çünkü onlara özel hiçbir şey yoktur. Bir şey istemeyelim mi?
Cevap
Erkeğe olup da kadına olmayan özel şey nedir? Böyle bir şey yok. Tam aksine kadın çalışmaya ve evi geçindirmeye mecbur değil, erkek mecbur. Kadın asker olmaya mecbur değil, erkek mecbur. Kadın, yakın akraba erkekleri için diyet ödemeye mecbur değil, erkek mecbur. Erkek altın ve gümüşü ziynet olarak kullanamaz, kadın kullanabilir…

4. Erkeklere huri var. “cennette kıskançlığın kaldırılması durumu” da sadece kadın içindir.
Bunun anlamı, erkeğin istediği kadına sahip olması ve bu yakınlaşmanın kolay hale getirilmesidir. Ama kadın hiçbir şey hissetmez. Bu önlem neden kadın için var?

Cevap
Bu tespit doğru değil.

Cennette her kişinin (erkek olsun kadın olsun) her istediği kendisine verilir. “Orada nefislerin istediği ve gözlerin zevk aldığı her şey vardır” (Zuhruf: 43/71) buyuruluyor, “erkeklerin…” demiyor.

Cennette insanlara Allah’ın lütfedeceği şeyler, teşvik için dünyada bildiğimiz dil ile ifade edilmiştir ama bu dildeki kelimelerin dünyadaki karşılıkları kastedilmemiştir; oradaki meyve, yiyecek, içecek, erkek, kadın, cinsellik, zevk, ırmak… dünyada bildiklerimiz değildir.

5. Bütün işkenceler kadın içindir; iddet, evlilik, kölelik, hamilelik… nedeni ne olursa olsun cehennem onu bekliyor. Çünkü orada biraz kalması gerekiyor. Kadının İslâm ile kazandığı onur budur.
Cevap
Bu soru değil, İslam’a iftira, ona duyulan nefretin kusulması olarak görünüyor.

Ne demek “Bütün işkenceler kadın içindir…” hangi işkence? İddet işkence değildir; çocuk doğuran ve âdet gören kadının tabii bir özelliğinin sonucudur. Hamilelik bir şeref, bir değer, bir özen gösterme, ilgi ve şefkat sebebidir. Kölelik kadınlara mahsus değildir ve İslâm onu kökten yok etmek için tedbirler getirmiştir. Kadının mutlaka cehenneme gireceğine dair bir inancımız, bilgimiz, ilâhî bir bildirim yoktur da, bu soru şeklindeki iftirayı yapan kadının oraya girme ihtimali vardır.

6. Kadın çok şeyi feda eder (bedeni-özgürlüğü) ama İslâm dininde kimse bunu konuşmaz. Ancak sadece kadın olduğu için lanete uğraması gündeme gelir.
Cevap
Bu da bir önceki soru gibi iftiradır. Kadın da erkek de lanetlenemez. Büyük İslâm kadınları (evliyası) vardır, onlardan saygı ile bahsedilir.

7. Hamilelikte vücut çatlakları çok olur (bedensel tahrip) ve hiçbir erkek veya İslâm dini bunu dikkate alır mı?
Ama adamın 2. kadınla evlenerek zaten yorgun ve bitkin olan anneyi daha da kötü ve değersiz yapmasına sebep olur.

Cevap
Hamilelikte kadının vücudunda bazı değişmeler oldu diye İslâm’da onun değeri eksilmez, tam aksine artar, eğer erkekler, kadın hamile olunca ve vücudunda çatlak yarık olunca ikinci kadınla evlenselerdi tarih boyunca her erkeğin en az iki eşi olurdu, buna da mevcut kadınlar kâfi gelmezdi. Böyle bir şey hiçbir yerde ve zamanda olmamıştır.

Osmanlı’da ikinci kadınla evlilik oranı yüzde on civarında olmuştur.

Laik ülkelerde ve dinle alakası olmayan erkeklerde, ikinci kadınla cinsel ilişkinin (zinanın, aldatmanın) oranı bu sayının çok üstündedir.

Prof. Tarhan’ın aldatma ile ilgili tespiti şöyledir:

“Günümüzde cinsel aldatma çoğu toplum için sosyal bir sorun haline gelmiştir. Tarihin hiçbir döneminde eşlerin birbirini aldatması, modern dünyadaki kadar yaygın olmamıştır. Örneğin Amerika’da yapılan bir araştırmaya göre evli her yüz kadından 25’i en az bir kere başka bir erkekle cinsel ilişkiye giriyor. Yine evli her yüz erkekten 70’i de başka bir kadınla eşini aldatıyor.”

Yukarıya aynen aldığım sorularla kafası karışanlar olduğu ve olacağı için kısa da olsa cevaplarıyla paylaştım.

Köle ve cariye meselesi
04:0012/05/2024, Pazar

İslâm’ın yumuşak karnı sanılan veya böyle takdim ve telkin edilen bazı konular vardır, bunlardan biri de kölelik ve cariyeliktir. Bu konuda kafası karıştırılmış veya kendisi kafa karıştırmak isteyen bir kişiden gelen sorularla cevaplarını takdim ediyorum:

Ahzab 59. ayette tefsirde cariyelerin başörtüsü takmaması gerektiği belirtiliyor. Burada hür kadınların şeref durumları daha yüksek olduğundan dolayı örtmek zorunda olduğu yazıyor. Şimdi benim sorularım şunlar:

1) Tesettür fıtrî ise neden cariyelere de olmuyor?
2) Birçok dini kitapta Allah’ın insanların dış görünüşüne, makamına bakmadığı belirtilir ama burada sırf cariye olup şeref açısından az olduğundan dolayı başörtüsü takılmıyor. Bu Allah’ın insanların makamına baktığını hâşâ göstermez mi?
3) Ahzab 59. ayette rahatsız edilmemeleri için tesettür getiriliyor, hâşâ Allah niçin getirmemiş? Onlar da rahatsız edilecek ama tesettür olmadığından ötürü, öyle mi?
4) Bu bir net köle, cariye ayrımı değil mi?
5) Allah’ın hâkim olup abes iş yapmayacağı söyleniyor, hâşâ yüz bin defa hâşâ! Allah cariyelere ve topluma fayda sağlayacak bir şeyi neden yaptırmaz?
6) İslâm’da köle ve cariye Allah katında neden eşit değil, başörtüsü takmıyorlar.
7) Allah katında eşitse toplum katında neden değil? Allah’ın ne dediği daha önemli değil mi?
8) Allah, hükümlerinde toplumun hakkını mı gözetmiş? Çünkü toplum öyle görüyordu ya.
9) Halkın iyiliğini gözetiyorsa başörtüsü getirilmesi daha iyi olmaz mı, zina önlenmiş olur böylece.
10) Sonradan cariyeler tesettüre girdi mi?
Lütfen, detaylı bir açıklama istiyorum.

Cevap
Sorularınızın cevaplarını içinden çıkarabileceğiniz bir açıklama yapacağım:

Köle ve cariye hür bir insanın malı olan, kendilerine ait hakları yok denecek kadar kısıtlı bulunan kadın (cariye) ve erkek (abd, rakik) insanlardır. Kölelik ve cariyelik İslâm’dan çok önceki devirlerden beri vardır. İnsanların köle ve cariyelere bakışı, onlara tanıdıkları haklar ve muamele biçimleri de değişik olmuştur. İslâm geldiğinde dünyada ve Arabistan’da kölelik çok yaygın bulunuyordu. Köleliğin birden kaldırılması sosyal ve ekonomik birçok probleme yol açacaktı; köle sahiplerinin ekonomik ve sosyal hayatları kölelerin varlığı üzerine kurulmuştu. Hayatlarında hürriyeti tanımamış ve tatmamış olan köleler de birden serbest bırakıldıklarında ne yapacaklarını şaşıracak, belki eski efendilerine başvurarak köle olmalarını isteyeceklerdi. Bu yüzden İslâm, köleliği birden kaldırmak yerine önce kölelerin durumunu ıslah etmeyi, onlara -kendi iradeleriyle çalışıp bedellerini ödeyerek hür olmak dâhil- bir takım haklar tanımayı tercih etti. Zaman içinde köleliğin tamamen ortadan kalkması için de tedbirler aldı, kurallar koydu.

Kölelerin durumlarını ıslah için alınan tedbirlere bazı örnekler vermek gerekirse: Kölelere hakaret ve işkence etmek yasaklanmış, sahipleri ne yiyor ve giyiyorlarsa onlara da onların yedirilip giydirilmesi istenmiş, güçlerinin yetmediği veya zorlanacakları işlere koşulmamaları, koşulurlarsa sahiplerinin onlara yardım etmeleri emredilmiştir. Bu haklar o kadar geniş tutulmuştur ki Cevdet Paşa bu yüzden şu vecize cümleyi ifade etmek durumunda kalmıştır: “İslâm’da köle almak, köle olmak demektir.”

Zaman içinde köleliğin tamamen ortadan kalkmasına yönelik tedbirler içinden şu kadarını hatırlatalım:

a) Bir köle bedelini ödeyerek hür olmak isterse -kölenin durumu müsait olduğu takdirde- sahibi bu teklifi kabul edecek ve ona bazı günler bu maksatla çalışması için izin verecektir.
b) Kölelerin bedelleri ödenerek azat edilmeleri için zekât bütçesine ödenek konmuştur.
c) Sahibi, kadın köle ile karı koca hayatı yaşar da cariye çocuk doğurursa bu çocuk hür olduğu gibi anasının da statüsü değişmekte, “ümmü’l-veled” adını alan cariye artık alınıp satılır olmaktan çıkmaktadır.
d) Devamlı köleleştirmenin kaynakları ortadan kaldırılmış, geçici olarak ve daha ziyade misilleme zorunluluğu yüzünden savaş esirlerinin gazilere dağıtılması, yönetimin kararına bağlı bir seçenek olarak uygun görülmüştür. Bunun dışında hür bir insanı köleleştirmek şiddetle yasaklanmış, Hz. Peygamber (s.a.), “Bunu yapanlar kıyamette karşılarında dâvacı olarak beni bulacaklar” buyurmuştur. Harp esirlerine yapılacak muamele hakkında karar vermek devletin yöneticilerine bırakıldığı için yöneticilerin “karşılıksız salma, bedel ile serbest bırakma, Müslüman esirler ile değişme” gibi bir karar vermeleri halinde köleliğin hiçbir meşru kaynağı kalmamış olacaktır.
e) Yemin edip vazgeçme, Ramazan orucu tutarken cinsel temas yaparak oruç bozma, kaza yoluyla adam öldürme gibi birçok durumda kölesi olana köle azat etme mecburiyeti getirilmiştir. Böyle bir mecburiyet olmadığı halde köle azat edenlere büyük mükâfatlar vadedilmiştir...
Bütün bunlara rağmen İslâm tarihinde köleliğin devam etmesi ve bu insanlık ayıbını başka milletlerin, oldukça geç de olsa Müslümanlardan önce kaldırmaya teşebbüs etmeleri Müslümanların kusurudur; dinlerini iyi anlamamaları, Allah ve Resulü’nün maksadını gerçekleştirme konusunda titiz davranmamaları, dünya menfaatini ahiretinkine tercih etmeleri yüzünden bu böyle olmuştur.

Sorunuzda geçen Ahzâb sûresinden sonra inen Nûr sûresindeki örtünme, devamlı ve iffeti korumaya yönelik bir farzdır. Burada emredilen cilbâb giyme ise asayişi korumayı ve tacizi önlemeyi hedefleyen geçici bir tedbirdir. Toplum içinde câriye kalmayınca veya hür-câriye farkını ortaya koyacak başka bir işaret bulunduğunda ya da tâcizi engelleyecek farklı tedbirler alma imkânı hâsıl olunca dışarı çıkarken, usulüne göre tesettür (kapanması gereken yerlerin örtülmesi) yapıldıktan sonra bir de, hür kadın alâmeti olarak cilbâb vb. elbiseler giymek gerekli olmaktan çıkmıştır. Fıkıh kitaplarında tesettür anlatılır, cilbab şartı yoktur. Elbisenin teni gösterecek kadar ince olmaması, vücut hatlarını ortaya koyacak kadar dar olmaması vb. anlatılır.

Cariyelerin namazda ve namaz dışında, yakınlara ve yabancılara, bu arada karşı cinse karşı nasıl giyineceği, örtüneceği konusunda, onları hür kadınlardan ayıran bir âyet veya hadis yoktur. Hz. Ömer yönetiminde -o günkü şartların gerekli kıldığı içtihada dayalı olarak- yapılan bazı uygulamalar; yani onların hür kadınlar gibi giyinmelerinin yasaklanmış olması, daha sonraki içtihat ve düzenlemelere örnek olmuştur. Müçtehitlerin bir kısmına göre onlar da hürler gibi örtüneceklerdir. Bir kısmına göre ise, işleri ve hayatlarının zorunlu kıldığı ölçüde açılabileceklerdir.

Bugün dünyayı birkaç kapitalist dev şirket yönetiyor, onlar efendi, başkaları modern kölelerdir. Siyasi ve ekonomik hürriyeti tercih edenler sopa (darbe, suikast, tehdit, ambargo…) yemektedirler. Bu zulümdür ve İslâm buna karşıdır. Müslümanlar madde ve manada güçlenerek bu zulmü ortadan kaldırmakla yükümlüdürler ve onlardan başka da bunu yapacak (ümmet) yoktur

.Birliğe çağrı
04:0019/05/2024, Pazar

-Bursa’dan bir okuyucum, benim de yakından ilgilendiğim bir vakfın, “İslâm hizmetine yönelik birleştirici ve kuşatıcı hareket anlayışını” söz konusu ederek şunları kaydediyor: “Görebildiğim kadarıyla mevcut cemaatler ve vakıflar da kendileri için aynı şeyleri söylüyorlar. Böylece bir kısır döngü oluşuyor. İşte benim üzüldüğüm konu da bu. Bu ortam içinde herkes kendi cemaatini ve vakfını öne çıkarıyor, diğerleri bize gelsin diyorlar. Tabii bu, tabandaki kişilerin sözleri. Bilmiyorum bunları baz alarak mutaassıplıktan söz edebilir miyiz? Üst kademelerde birleşme ile ilgili görüşmeler yapılıyor mu?”

Okuyucumun temas ettiği ve yakındığı durum bugün -hatta tarih boyunca- İslâm dünyasına musallat olmuş en önemli musibettir; geri kalma, zayıflama, çürüme amillerinin başta gelenidir. Bu yüzden Kitap ve Sünnet, Müslümanları içtihada ve tefekküre teşvik etmiş, farklı görüşlerin tartışılmasını, her şahsın veya grubun benimsediği içtihada göre amel etmesini serbest bırakmış hatta teşvik etmiş, fakat tefrikayı, bölünüp parçalanmayı nefretle karşılamış ve şiddetle yasaklamıştır.

Tefrika, Müslümanların, farklı görüş, düşünce, tercih, coğrafya, ırk, iktidar esasına göre gruplara ayrılması ve her bir grubun kendi tercih, konum ve anlayışını İslâm’la aynılaştırması, diğer anlayışları ve konumları İslâm dışı sayması ve bunlara karşı olumsuz tavır takınması (işte taassup da budur) ile başlar, araya başka unsurların da girmesiyle gelişir, büyür, müzminleşir, bazen “düşmana yarar, ümmete zarar” harekete de sebep olur.
Birleşme bir adımda olamaz. Önce Müslüman gruplar arasında hoşgörü tavrını ve ilişkisini oluşturmak gerekir, arkadan ortak konularda ve ihtiyaçlarda işbirliği yapılabilir, bu işbirliği grupları birbirine daha da yaklaştıracağı için sonunda kısmen de olsa birlikler, birleşmeler aşamasına gelinecektir. İşte bu hoşgörüden birliğe giden yolda yürümek üzere bütün Müslümanlara çağrı yapacak, bu yolculuğun başlamasına öncülük edecek bir grubun ortaya çıkmasına ve çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Kendi cemaatini, grubunu, kurumunu tek başına öne çıkaran gruplardan farklı olan bu “Birliğin” özellikleri şöyle olacaktır:

a) Herhangi bir İslâmî grup mensubunu, cemaatini terk ederek kendi çatısı altına gelmeye çağırmayacak.
Kişinin kendi gurubuna mensubiyetine “cüz’î rabıta: parça veya grup bağı”, birlik çatısı altındaki bağına ise “küllî rabıta: bütüne ait bağ” adını veriyorum.

Birlik, her bir Müslümanı, istiyorsa cüz’î rabıtasını koruyarak küllî (çeşitli grupları birbirine bağlayan İslâm) bağı ile bağlanmaya ve ortak İslâm hizmetine çağıracak. (Diğer gruplar genellikle ya çağırmaz yahut da kişinin bulunduğu yerden koparak gelmesini ister.)

b) Birlik, bütün Müslümanlar arasında ortak olan kutsallara ve değerlere dayanacak. En büyük ve eşsiz örnek Allah Resulü'dür (başka eşsiz ve en büyük örnek yoktur). En büyük ve eşsiz kitap Kur’an-ı Kerim’dir (başka en büyük ve eşsiz kitap yoktur; yani başka şahıslar ve kitaplar için böyle bir iddia ileri sürülemez).
Doğru İslâm anlayışı belli bir şahsın veya grubun inhisarında değildir; doğruyu bulmanın yolu usule göre ana kaynaklara başvurmak ve asırların bilgi birikiminden de yararlanmaktır. Bu yoldan yürünerek üzerinde ittifak edilen bilgi ve hükümler bütün Müslümanları, ihtilaf edilenler ise benimseyenleri bağlar, diğerlerine müsamaha edilir. (Herhangi bir şahsın, grubun İslâm anlayışı mutlak İslâm ile aynılaştırılıp diğer anlayışlar ve gruplar İslâm dışı, batıl, sapık... kabul edilemez. Böyle kabul edilmek için -bir gruba mahsus olmayıp bütün İslâm âlimlerinin benimsediği- ölçütler kullanılır.)

c) Birliğin mayası İmam Hatip, İlâhiyât ve Diyânet mensuplarından seçilerek oluşturulabilir, İslam Âlimleri Birliği Vakfı da bu mayayı oluşturabilir, ancak bunlar kurumcu, kurulcu, grupçu değil, deyim yerinde ise İslâmcı olacak, ona göre kardeşlik, birlik, dayanışma ve değerlendirme ölçütü de İslâm olacaktır.
Henüz tavanda, sıralamaya çalıştığımız esaslar dâhilinde etkili, kabul görmüş bir hoşgörü, işbirliği ve birlik çağrısı faaliyeti görülmedi.

Bu başladığında bir inkılap başlamış olacak ve diğer ülkelere taşarak ümmet birliğine doğru yol alacaktır.

Not
Birliğe ekmek ve su kadar muhtaç olduğumuz şu günlerde, yıllarca önce yazdığım bir yazıyı âdeta yeniden yazarcasına güncelleyerek takdim ettim.Üç sarhoşun hikâyesi

04:0026/05/2024, Pazar

Ehl-i Sünnetin iman-amel anlayışına göre bir fiilin haram veya helâl olduğunu inkâr etmeden haram ise onu işleyen kimse dinden çıkmaz ve cehennemde de devamlı kalmaz.

Allah Teâlâ lütfen samimi tevbeleri kabul buyurur.

Pek çok kulunu tevbe şartı da olmadan dilerse cennetine koyar ve bu istisnâî bir lütuftur, O’nun engin rahmetinin bir tecellîsi olur.

Bir mümin insanlardan gizleyerek bir günah işliyorsa onu gören ve bilen kimse âleme yaymayacak, ortalığa açıklamayacak, uygun usul ile din kardeşini ıslah etmeye çalışacak ve dua edecektir.

Görünüşte tam Müslüman olan nice günahkâr ve görünüşte amelsiz olan nice “iyiliği günahını silmiş” mümin vardır…

Gelelim üç sarhoşun hikâyesine.

BOSNALI MESTAN
Bunu bir vâizden dinledim, anlatırken ağladı ben de doluktum.

Köyünde herkes ondan bîzar olmuş, her gün sarhoş, sağı solu rahatsız ediyor. Derken bir gün muhtarın kapısını çalmış, heyecan içinde “Muhtar, ben rüyamda Peygamberimizi (s.a.) gördüm, ‘Yeter artık, bırak içmeyi ve bana gel’ dedi. Beni O’na götür” demiş. Muhtar, içki parası koparmak için yalan söylediğini düşünmüş, biraz para verip savmış. Bizim Mestan köyü dolaşmış, rüyasını anlatmış, “Beni Efendimize götürün” demiş ama kimse inanmamış, para verip savmışlar. Tekrar muhtara gelmiş, sonunda muhtar inanmış, onu Medine’ye götürmüşler. Otele inince bavulunu filan yerleştirmeden Ravza’nın yerini sormuş, kavuşunca Sevgilisine, cennet bahçesi denilen mekânda yer bulmuş, üç gün yememiş, içmemiş, ibadetle meşgul olmuş, yalvarmasına dayanamayan ilgililer de onu gece Ravza’dan çıkarmamışlar. Sonra acından ölecek diye çıkarmaya karar verince “Beni O’ndan ayırmayın” diye diye oracıkta can vermiş ve Baqî’ mezarlığına defnedilmiş.

İZMIRLI GAZELHAN
Güzelyalı (Hâkim Efendi) Camii İmam-Hatibi İbrahim Ethem Sunar ile dost olmuştuk. Eşi az bulunur bir imam, bir eğitici idi.

Denizi ve balık tutmayı severdi, bir motorlu teknesi de vardı. Bu sebeple balıkçılar kahvesini keşfetmiş. Burada nasıl faydalı olabilirim diye düşünüp bir formül bulmuş. Hemen her sabah namazdan sonra bir aralık kahveye uğruyor, bir köşedeki masasına oturuyor ve kahvecinin aldığı gazetelere göz atıyormuş. Malum bu yörenin balıkçıları içki içerler, yarı sarhoş sabahlar ve kahvehaneye gelerek kahve içip ayıkmaya çalışırlar. Namazla niyazla pek alakaları yoktur. Hoca bunlara göz dikmiştir ve ne yapıp edip onlara da dinden bir pencere açmak istemektedir. Başta formül pek işe yaramamış gibi görünür ama günler geçtikçe bazılarının merak saikasıyla masaya geldikleri, onu tanımaya çalıştıkları görülür. Hoca işe balıktan, denizden başlar, sohbet koyulaştıkça masanın müdavimleri artar, hoca dozuna dikkat ederek araya dinî-ahlâkî konuları da sokmaya başlar, derken balıkçıların bir kısmı içkiyi bırakıp birer ikişer camiye (başta cuma namazına) gelmeye başlarlar. Şimdi adını hatırlayamadığım bir usta balıkçının sesi çok güzeldi, yaşlandığı için balığa çıkmıyor, meyhanede sarhoşlara gazel okuyordu. Hoca ile o kahvehanede tanışmış, aşıyı alınca da içkiye tevbe ederek camiye gelmeye başlamış. Fahri olarak müezzinlik yapar, güzel de ezan okurdu.

KONYALI SARHOŞ
Konya İmam-Hatip Okulunda okurken bize Allah’ın lütfu olan bir hocamız vardı; Allah’a, Peygamber'e âşık ve vuslat vesilesi namaza düşkün bir kâmil insan idi: Hacıüveyszade Mustafa Efendi. Asıl vazifesi Aziziye Camii imam hatipliği idi. İtimad ettiğim bir vak’a şahidi anlattı:

Camiden Mevlânâ türbesine doğru giden yolda (bu yol Hoca’nın evinin de yolu idi) içki içilen bir mekan varmış, içkiye müptela bir şahıs, Hoca’nın oradan geçeceği zamanı kollar, dışarı çıkar, duvara yaslanır, onu beklermiş, Hocamız onun önünden geçerken -daima sağa sola selam verdiği için- ona da selam verirmiş ama ek olarak sarhoşun yüzünü okşar, “Geçecek babam, geçecek” dermiş. Bir süre sonra o kişi içkiyi bırakmış ve Hoca’nın cemaatine katılmış.

SONUÇ
Günahı önemseyelim ve işlememeye çalışalım ama günahkâra şefkat ve merhamet edelim, ona, ıslah için en uygun yoldan yardımcı olalım

BM değil, Mekke Sözleşmesi
04:002/06/2024, Pazar

Cumhurbaşkanımız sıkça tekrarlıyor: “Dünya beşten büyüktür”. Ne yazık ki, dünya düzeni “adalet, hak, hukuk yerine güç ve korku dengeleri üzerinde” durduğu için iki yüz civarındaki devlet içinden beş tanesinin dediği oluyor. Bu beş tanesi de kendi çıkarları ve bağlantılarından başka bir şey düşünmüyor, kime dokunmuş olursa olsun zulmü engellemek için hareket etmiyor, edenleri de engelliyorlar.

Peki bu kalabalık niçin direnip adaleti gerçek kılamıyorlar?

Çünkü güçleri yetmiyor(!)

Benim bu kabule itirazım var. Güç silah gücünden ibaret değil ki! Bu beş devletin, diğerleriyle mesela ekonomik, mesela jeo-stratejik, politik... menfaatleri var. Bu menfaatleri kısarak, çeşitli ambargolar ve boykotlar yaparak da etkili olabilirler.

Bunu da niçin yapamıyorlar?

1. İman, vicdan, merhamet eksik.

2. Devletler olarak çeşitli yerlerinden öyle bağlanmışlar ki hareket edemiyorlar. Bu bağlanmaların başında, gerçek manada demokratik olmayan yönetimlerin, iri devletlerin kölesi haline gelmiş olması var. Bırakın başkalarının zulmüne başkaldırmayı, kendileri, sözde değil özde bağımsız olmak istediklerinde darbeye, suikasta, ambargoya… maruz kalıyorlar.

Yakınlarda Çin, Filistin’in bağımsız bir devlet kurma haklarını teyit etti.

Koca dünyada ancak üç beş devlet Filistin’i tanıdı. Bunlara da şükür. Lakin arkası gelmiyor, bir hafta içinde iki yüze yakın devlet tanıyıvermiyor.

Ve beş iri devletin veto hakkı Demokles’in Kılıcı, yerinde duruyor.

Dedim ya:

“…mesela ekonomik, mesela jeo-stratejik, politik... menfaatleri var. Bu menfaatleri kısarak, çeşitli ambargolar ve boykotlar yaparak da etkili olabilirler”. İşte bunun, halka düşen tarafını/kısmını onların yapmasının önünde engel yok. Halklar, esir yönetimleri de bir şekilde etkileyebilirler. Her ülkede Tahrir Meydanı ve eli baltalı katiller yok ya!

Hele şu gençlerin, daha çok Batı’da yaptıkları protesto yürüyüş ve toplantıları yok mu, gözlerim yaşarıyor ve “Ey yaşlılar, bunlardan şikayet edip duruyoruz ama kendimizden utanalım” diyesim geliyor!

Gelin size, Sevgili Peygamberimizin (s.a.) vahye muhatap olmasından önce katıldığı “örnek birleşmiş milletler mayası saydığım” bir oluşumdan söz edeyim:

Mekke’de haksızlığa uğrayan Yemenli bir tâcir, Ebûkubeys tepesine çıkıp yüksek sesle mağduriyetini dile getiren bir şiir okuyor. Peygamber’imizin (s.a.) amcası Zübeyr b. Abdülmuttalib şehrin en zengin, yaşlı ve nüfuzlu kabile reisi durumundaki Abdullah b. Cüd’ân et-Teymî’ye başvurarak onu bu işin görüşülmesi için bir toplantı yapmaya ikna ediyor. Toplantıda hazır bulunanlar uzun tartışmalardan sonra haksızlığı önlemek için yemin ediyorlar ve gönüllülerden oluşacak bir grup kurmayı kararlaştırıyorlar (daha önce buna benzer yeminli gruplar oluşmuş ama bunlar, günümüzdeki BM gibi işe yaramamış, adamcağıza yardımcı olmamışlar), tekrar edeyim: O sırada yirmi (bir başka rivayette otuz beş) yaşında ve henüz kendisine peygamberlik gelmemiş bulunan Efendimiz de (s.a.) bu antlaşmaya katılmışlardır.

Antlaşma metni genel hatlarıyla şöyle imiş:

“Allah’a andolsun ki Mekke şehrinde birine zulüm ve haksızlık yapıldığı zaman hepimiz, o kimse ister iyi ister kötü ister bizden ister yabancı olsun, kendisine hakkı verilinceye kadar tek bir el gibi hareket edeceğiz; deniz süngeri ıslattığı ve Hira ile Sebîr dağları yerlerinde kaldığı sürece bu yemine aykırı davranmayacağız ve birbirimize malî yardımda bulunacağız”.

Bütün kaynaklarda Efendimizin, peygamber olduktan sonra da bu ittifaktan övgüyle bahsettiği, İslâmiyet’in onu daha da pekiştirdiğine inandığı ve bu yemini kızıl tüylü bir deve sürüsüyle de olsa asla değişmeyeceğini, tekrar çağrıldığı takdirde de tereddüt göstermeden derhal icâbet edeceğini söylediği kaydedilmektedir.

Mekke’deki bu oluşumlara, veya birine “hilfü’l-fuzûl” deniyor, ben “Mekke Sözleşmesi” dedim.

Sözleşme sözde kalmıyor, birçok haksızlığı engelliyor. Örnekler için TDV İslam Ansiklopedisi’ndeki ilgili maddeye bakılabilir.

Cuma cemaatine duyurulur!
04:009/06/2024, Pazar

Cuma namazı için camiye gidildiğinde şu manzara görülüyor:
Cami içinde ya caminin imam hatibinin ya şehrin vaizinin veya müftüsünün konuşması var. Cami cemaatinin azami üçte biri içeride, diğerleri elden geldiğince geç katılmak üzere yolda belde, gelenlerin önemli bir kısmı da cami dışında ellerinde, çok kimsenin akla ziyan kullandıkları telefonlarla vakit öldürüyorlar veya faydalı faydasız konuşuyorlar. Ezan okunurken bu durum devam ediyor, ezan bitince bi zahmet camiye giriyorlar, sünnet kılınıyor, bazıları yarıda kalan -ki, hep yarıda kalır, hiç bitmez- telefon meşguliyetine devam ediyorlar. Hatip konuşuyor (okuyor) -iyi ki okuyor, konuşsa kalkıp camiden çıkasım geldiği de oluyor- uyumayanlar dinliyorlar, cumanın farzı kılınınca âdeta birbirlerini çiğnercesine dışarı fırlayıp dünya işine dalıyorlar…

Bu, olan.

Peki, olması gereken nedir?

İşi gücü olmayan, dışarıda vakit öldüren (ömrünü boşa harcayan) birçok insan var; bunlar cuma günü camiye en önce gelip ön sırada yerini alarak Sevgili Peygamberimizin (s.a.) müjdesine nail olmayı tercih etmeliler.

İşi gücü olanlar da bir an önce camiye gelmeye, içeri girip aşağıda sıralayacağım ibadetleri yapmaya çalışmalıdırlar.

Camide konuşma varken, melekler beklerken dışarıda durup boş şeylerle vakit geçirmek ne kadar yakışıksız bir davranış!

Camiye girenler dilerlerse iki rek’at camiyi selamlama namazı (tahiyyetü’l-mescid) kılmalı sonra önden arkaya doğru boş yerlere oturmalıdırlar.

Konuşmacının anlattığı şeylere ihtiyacı olanlar onu dikkatle dinlemeli, asla telefon vb. ile meşgul olmamalıdırlar, hele telefonu sessize almayıp namaza durulunca cıngılım havası dinletenler var ya onlara diyecek söz bulamıyorum...

Diyelim konuşma yok veya kişinin ilgisini çekmiyor, ihtiyacına cevap vermiyor, o zaman sıra tefekkür, zikir ve duaya gelir.

Zikrin başında Kur’an okuma, tevbe ve istiğfar, Lâ İlâhe İllallah, Elhamdülillah, Sübhânellah, Eş-şükrü lillah vardır.

Tefekkür imanı güçlendirecek, hayatın manasını hatırlatacak, tercihlerde önceliğin doğru belirlenmesini sağlayacak, kalan ömrün ebedî hayatımız bakımından daha faydalı kullanımına zemin oluşturacaktır…

Dua başlı başına ibadettir.

Eller kaldırılıp bilinç Allah’a özgü kılınıp kalp de O’nu misafir edince çok has bir ibadet başlar; hastır; çünkü eller kaldırılmazsa ihlas bakımından en uygun ibadettir, kimse kimsenin dua ettiğini bilmez.

Duada Allah’tan istemek O’nun razı olduğu bir davranıştır; isteneni vermek veya vermemek ise kesinlikle kulun faydasına olmak üzere Allah’a kalmıştır.

Unutmayalım ki, cuma günü, duaların kabul edildiği bir vakit vardır; ne kadar çok dua, o kadar bulma ihtimali!

Cumanın farzı kılınınca camiden kaçarcasına kapıya hücum etmek âdâba aykırıdır. Bunun makul bir sebebi, vazifesi icabı erken çıkması gereken kimselerin, başkaları geçit yollarında namaza duracağı için önlerinden geçmeden çıkabilmektir. Şu halde camide kalıp son dört rekât namazı (sünnet) kılmak isteyenler biraz bekleseler, biraz zikir, biraz dua ile meşgul olsalar, acelesi olanlar çıktıktan sonra namaza dursalar, geri taraflarda, çıkış yollarında değil ön taraflarda dursalar bu sakınca da ortadan kalkar.

Cuma namazı farzdan önceki dört rek’at sünnet, iki rek’at farz, dört rek’at da farzdan sonraki sünnet olmak üzere on rek’attır. Son dört rek’atı, kişilerin evlerinde veya müsait ise iş yerleri ve makamlarında kılmaları daha uygundur, tavsiye edilmiştir. Durum müsait değilse camide kılınır. Daha başka namazlar kılanlar bunları kılmayanlara, kılmayanlar da kılanlara karışmasalar fitne çıkmaz.

Bu vesile ile vâiz, imam, hatip ve müezzinlerden istirhamım olacak:

Konuşanlar lütfen şu kavga üslubunu bırakın, dışarıdakilere kızıp içeridekileri hırpalama anlamsızlığını terk edin. Usulünce öğretme, şefkat, merhamet, kalpleri tamir, sevgiyi paylaşma… yollarını tercih edin.

Okuyanlar lütfen cami içindeki insanların beyinlerini ve kulaklarını zedeleyecek ölçüde yüksek ses kullanmayın.

Kanaatime göre namaz ve içeride okunanların, dışarıda cemaat yoksa minareden filan dışarıya verilmesi de uygun değildir, iyi sonuç vermiyor.

Hayırlı nice cumalara kavuşmak niyazımla.

İki bayram hatırası
04:0016/06/2024, Pazar

Güzel bir bayramlaşma usulüne Yalova’nın bir köyünde (Termal’in bir mahallesi oldu şimdi) şahit olmuştum; o zamanlar yazları o köyde geçirdiğim için takip eden yıllarda alıştık ve uygulama devam etti.

Bayram namazını kılınca cami imamı veya köyün en saygın yaşlısı çıkıp bahçede ayakta duruyor, rütbesi -diyelim- ondan sonra olan imam veya yaşlı kişi gelip onunla bayramlaşıyor ve sağ tarafına geçip ayakta duruyor, ondan sonra üçüncü kişi bu iki kişi ile bayramlaşıp sağ tarafta yerini alıyor, cemaat meratib silsilesine göre sıraya geçip bekliyor, sırası gelen baştan başlayıp bayramlaşma nereye kadar uzamış ise oraya kadar herkesin bayramlarını tebrik ediyor, büyükleri sırada oldukları için ellerini öpüyor ve sırasına geçiyor… derken bütün cemaat bu şekilde birbiri ile bayramlaşmış oluyor. Bayramlaşma bitince cumhur cemaat kabristanın yolunu tutuyoruz -benim anam da orada medfun- kabristanda önce sesli okuyoruz, sonra birimiz açık dua yapıyoruz, sonra cemaat dağılıyor ve herkes kendi yakınlarının mezarına gidiyor, ziyaret ve dua ediyorlar, sonra evlerinin yolunu tutuyorlar.

İlk tanıklığım 1975 yılında olmuştu, vaaz etmiş, bayram namazını da kıldırmıştım, arkasından anlattığım bayramlaşma başladı, cemaat, caminin pek de büyük olmayan avlusunu ancak dolduruyordu. Son yıllarda sıra avluyu taştı, uzadı, uzadı kabristana kadar ulaştı. Bu da nüfus artışı hakkında apaçık bir görüntü oluşturuyor. Tabii bu cemaat, köyde devamlı oturanlardan oluşmuyor, bayramlaşmak, bayramda yakınlarıyla beraber olmak içim gelenler asıl kalabalığı teşkil ediyorlar.

İlk yıllarda bütün köy halkı yedişerli gruplar teşkil etmişlerdi, büyükbaş hayvan kesiyor, namazdan ve kabristan duasından sonra her bayram, sırayla bu yediliden birinin evinde toplanıyorlar, kavurma ve başkaca yemekler yiyor, güzel vakit geçiriyorlardı.

İkinci hatıra:

Konya’da İHL’de öğrenci iken -lise kısmında- evlenmiş, imamlık vazifesi almış, bir mahallede ev tutmuştum. İlk bayram gelince, namazdan sonra gördüm ki, mahallenin -birkaç sokak olarak mahallenin- en saygın kişisinin evinde birkaç komşu toplanıyor, o kişi durumuna göre bir ikramda bulunuyor, sonra sokağa çıkıp sırayla zengin, fakir, namazlı namazsız vb. demeden her evin kapısına gidiliyor, evin sahibi çıkıyor, kapıya gelenlerle bayramlaşarak ucuz Konya şekeri dağıtıyor -içeri girmek, külfete sokmak yok- sonra o da kafileye katılıyor, son eve varıldığında hoş bir kalabalık toplanmış oluyor. Bu usulde de mahallenin zenginleri, hocaları, kanaat önderleri en yoksul komşunun da evine gidiyor, kapısında durup basit ikramını alıyor ve tebrikine mukabele ediyorlardı.

Canlı temasların gerçekleştiği bayramların birçok cihetten müspet etkileri, bereketi, mutluluğu… oluyordu. Şimdi telefondaki ses veya insan yerine geçen telefondaki mesaj canlı temasların, ziyaretlerin, sohbetlerin, toplu faaliyetlerin… yerini aldı.

Ne diyelim!

Keşke bu da ortadan kalkmasa, bu kadarcık bir bayram neş’eciği de devam etse!

Evet

Gazze’yi unutmuyoruz! Bir ibadet olduğu için bayram yapıyoruz ama Gazze’yi de, Uygur Müslümanlarını da, hâsılı dünyanın neresinde zulüm varsa ve mazlumlar varsa onları da unutmuyoruz; ancak unutmamakla, konuşmakla kalmamalı, elimizden ne geliyorsa onu yapmalıyız ki, onlar da bir gün bayram yapabilsinler!

.Bir hadiste İslâm ve kardeşlik
04:0023/06/2024, Pazar

Ebû Hureyre bize aktarıyor Resul’den ‘Bir Müslüman tarifi’, düşmesin kalpten dilden:

“Birbirinize haset etmeyin, buğzetmeyin

Almak değilse niyet artırmaya gitmeyin,

Öfke ile sırtları dönmeyin aranızda

Razı olup bekleyin bozmadan sıranızda

Bir kardeşiniz alım satım yapmışsa eğer

Aman onu bozmayın, artırıp fiyat, değer

Kardeşler olarak siz Hakk’a gözel kul olun

Müslüman Müslümanın kardeşi makul olun

Müslüman kardeşine zulmetmez ve bırakmaz

Kardeşini yardımsız, kendi işine bakmaz

Kardeşine hakaret eder mi hiç, bir mümin

Onu küçük görüp de ezer mi hiç, bir mümin

Efendimiz üç kere şunu tekrar ediyor

Kalbini göstererek takvâ burada diyor

Sonra konuya dönüp şunları buyuruyor

Kardeşlik hukukunu ümmete duyuruyor:

Bir Müslüman kişiye ‘kötü’ olarak yeter

Müslüman kardeşini hakir görürse eğer

Müslüman bütünüyle haramdır Müslümana

Dokunamaz malına, kanına şeref şâna”

Bu hadise bakınca “yazıklar olsun bize”

Diyorum biz kötülük etmişiz dinimize

O sağı göstermiş de biz sola yürümüşüz

Bu yüzden sürünmüşüz ve hatta çürümüşüz

Bu güzel dini temsil etmek ilk vazifemiz

Tarifine uymazsak nasıl temsil ederiz!

H.K.

.Dört ayaklı ısırıyor, iki ayaklı yakıyor
04:0030/06/2024, Pazar

Başlıktaki dört ayaklıdan köpekleri, iki ayaklıdan da anız yakan insan suretindeki yaratıkları kastediyorum. Canlının konuşur olması, yemesi içmesi, cinsel hayat yaşaması, üremesi… insan olması için yetmiyor; akıl, ahlak, din ve san’at ile ilişkisine de bakmak gerekiyor; çünkü bu dört özellik hayvan-larda yoktur, diğer maddi, biyolojik özellikler onlarda da var.

İşte bu dört özellikten mahrum olan mahlûklar anız yakıyorlar, yaptıklarının önemli bir cinayet olduğunun farkında değiller. Belki bir farkındalığa sebep olur diye önce anız yakmanın zararları hakkında sağlam kaynaklardan bilgi aktaracağım. Sonra da insanları ısıran, yaralayan, öldüren, sokaklara hâkim olan köpeklere dair bir şeyler yazacağım.

Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün açıklamasına göre:

“1. Anız yakmanın genel zararları:
“a- Anızın yakılması sonucunda; gerek tarımsal ekosistem, gerekse doğal ekosistem tahrip edilmektedir.

b- Özellikle topraktaki Karbon (C) ve Azot ( N) dengesi yok olmakta ve tarlalar verimsizleşmektedir.

c- Organik madde miktarı azalmaktadır.

ç- Mikrobiyolojik aktivite gerilemektedir.

d- Omurgasızlar yok olmaktadır.

e- Toprağın su tutma kapasitesi azalmaktadır.

f- Toprak verimliliği düşmektedir.

2. Anız yakmanın çevreye etkileri:
-Yangınlar sırasında hava kirlenmektedir.

-Karayolu civarındaki anız yangınları görüş mesafesini azaltarak, trafik kazalarına sebep olmaktadır.

- Kontrolsüz olarak yakılan anızlar komşu tarladaki hasat edilmemiş ürünlerin yanmasına sebep olabilmektedir.

- Yangınlar bazen çitleri, tarla içerisindeki direkleri, meyve ağaçlarını yakabilmektedir.

- Orman ve konut yangınlarına sebep olabilmektedir.

- Yaban hayvanları ya yok olmakta, ya da yuvalarını kaybetmektedir

ANIZ YAKMA VE EROZYON
-Anız yakmanın en önemli etkilerinden birisi de kurak ve yarı kurak bölgelerde erozyonu artırıcı rol oynamasıdır.

- Anız yakmanın hem eğime dik hem de eğime paralel sürümde erozyonu ve su kayıplarını arttırdığı belirlenmiştir.”

Evet, anız yakmak işte bu kadar zararlı.

Bunca zararı olan bir suçu işlemenin caiz olduğunu söyleyecek bir ilim adamı ve din mürşidi olamaz.

Köpek konusu
Köpeklerin toptan öldürülmesi, azgın ve saldırgan köpeklerin öldürülmesi, köpek dâhil hayvanlara eziyet verilmemesi ve onların ihtiyaçlarını gidermenin de sevap olduğu… konusunda ilk bakışta karşıt gibi görünen hadisler var.

Bu hadisler vürud sebep ve ortamları göz önüne alınarak toplu bir yoruma tabi tutulduğunda şu sonuçlar çıkıyor:

-İnsana faydası olmayan köpek edinmek istenmiyor.

-İnsanlara zarar veren, saldıran bütün canlıların gerektiğinde öldürülmesi caiz görülüyor.

-Bugün sokaklarda serbest dolaşan köpekler ve sahiplerinin gezdirirken serbest bıraktıkları veya ipini uzun tuttukları köpekler -tabii bir kısmı, ama hangileri olduğunu biz bilemiyoruz- insanlara saldırıyor, yaralıyor, hatta öldürüyorlar.

-İşte bunları en az acı vererek yok etmek caiz ötesi gereklidir.

-Köpek barınaklarında toplamak ve kısırlaştırmak çare oluyorsa elbette denenir. Ama çare olmadığı ortada.

Şeriat niçin tartışılıyor yâhû
04:0014/07/2024, Pazar

Ülkeye şeriat düzeni mi geliyor, ufukta böyle bir ihtimal (ötekilere göre tehlike) mi var? İnsanlar Müslüman olacak da şeriat buna mani mi oluyor? Modern insanın takıldığı, hocaların da çare aradığı birkaç konu var, bunlar şu veya bu yöntem ile şeriattan kaldırılsa, değiş-tirilse; “içki, zina, kumar, yolsuzluk, hırsızlık, zulüm, israf, faiz, çıplaklık… yasakları şeriatta/İslam’da var oldukça, namaz, oruç, hac, zekat, güzel ahlak, hukuki ve sosyal adalet… emri/farzları şeriatta var oldukça modern insan bazı cezalar şunlar bunlar bir yorumla kaldırıldı diye şeriata (İslam’a) koşacaklar mı?

Önce insanlara iman ve İslam’ı sevdirilecek; bunun yolları aranacak ve bulunacak.

Bizdeki modernler taklitçi, asıl modern olanlar ABD ve Avrupa’da doğup büyüyenler; peki bunlar Kur’an mealini okuyorlar, hiçbir şeye takılmıyorlar güzelliklerine bayılıyorlar ve Müslüman oluyorlar; bilim adamı var, san’atçı var, filozof var, sıradan insanlar var bunlar arasında!

Kur’an’daki şeriat kuralları bunlara mani olmuyor!

Eğer “şeriatı İslam’dan ayırıp atarak din; iman, ibadet ahlaktan ibarettir” diyerek İslam’ı insanlara sevdirmek istiyorlarsa bazı kimseler, bunda samimi iseler bilsinler ki, Molla Kasım-vârî dini makaslamakla bu sonuca ulaşamazlar, yalnızca kendilerini heder ederler, bir avuç marjinalin alkışı ile avunurlar!

İşin doğrusu nedir?

1. Zamansız ve gereksiz şeriat tartışmasını terk etmektir. Sosyal, siyasi, hukuki, ideolojik… ortam müsait olur da halk şeriatın uygulanmasını ister ve bazı konulara takılırsa iyi niyetli ve iyi yetişmiş alimler bir araya gelir, usulünce ictihad ve uygulamalar ile çaresini bulurlar; “Şeriatta çare tükenmez.”
2. Din Allah’a iman, ibadet ve itaattir. Allah vahyettiği kitapta sosyal, hukuki, siyasi, uluslararası hukuk ve ilişkiler… hakkında ayetler vahyetmiş ve bunların bir kısmı tavsiye olsa da bir kısmı için “mutlak itaat” istemiştir. Şeriatın geniş manası dindir, dar manası da dinin, işaret ettiğim amel ile ilgili kısmıdır. Bunlar din değildir diyen neye dayanarak diyor. “Allah, iman, ibadet ve ahlaktan başka bir şey vahyetmiş değildir” mi demek istiyorlar; böyle diyorlarsa bunlar Kur’an okumuyorlar mı?
3. Dar manada şeriat kuralları -ki, beşeri ictihad ve yorumlarla düzenlenmiştir- gerekli hale geldiğinde yine ictihad ve yorumlarla değişebilir” diyelim, ictihad ve yorumlar ilâhî kaynağa dayanmıyor mu, müctehid, Allah’tan ve dinden bağımsız olarak mı ictihad ediyor ve değişiklik teklifinde bulunuyor!
Hayır, böyle yapmıyor.

“Mevcut şartlarda benim anladığıma göre dini hüküm bu olmalıdır” diyor. İctihad laik, seküler bir faaliyet değil ki, onun ortaya koyduğu sonuç dinden bağımsız olsun!

4. Samimi Müslümanların, davetçilerin, ilahiyatçıların bugün vazifesi, itirazı olmadan dinini yaşamak isteyen, bu arada hayatı, dini, aklı, malı, nesli korumak mecburiyetinde olan Müslümanların yollarını açmak, usul içinde problemlerine çözüm sunmaktır.
5. İslam’a soğuk veya yabancı yahut da yanlış bilgilendirilmiş kimselere de doğru İslam’ı anlatmak, öncelikle temsil etmek ve anlatımda, davette tedrice riayet etmek ve muhatabın, hedef kitlenin durumunu göz önünde bulundurmaktır.
Vesselam

RUHLARI ŞAD OLSUN!
15 Temmuz, nesiller boyu konuşulması gereken bir destandır. Şehitlerine Allah’ın ikramı bol olsun. Gazilerine de bu kutlu madalyayı şerefle ve kulca taşıma başarısı diliyorum.

Ahlâk kirli bilgi kirli
04:0021/07/2024, Pazar

Ne evrensel ahlâk kaldı ne de İslâm ahlâkı. Kimileri, artık Batılıların Müslümanlardan daha ahlâklı olduklarını söylüyor ve onları övüyorlar. Ahlâka hayat düzeni, disiplin, bireysel dürüstlük vb. kriter- lerinden bakarsanız buna bir ölçüde hak verebilirsiniz ama genelleme yanlıştır. Oralarda bilhassa ABD’de her türlü ahlâk kirliliği kol geziyor.

Uzun yıllar ABD’de kalan ve din hizmetinde çalışan bir arkadaşım anlatmıştı: Bilmem hangi şehirde, bir iki siyah derili tenhada bir adamı duvara yaslar ve ceplerini ararlarmış. Elli dolardan aşağı para çıkarsa emeklerine (!) değmediği için adamı döverlermiş, fazla çıkarsa parasını alıp salarlarmış, bu esnada oradan tek bir polis geçse başını öbür yana çevirip sıvışırmış.

Mış mış diye anlattım da milattan öncesinden söz etmiyorum, daha geçen hafta torunumun arabasını çaldılar, bir yerde pert olarak bulundu. “Sigorta öder” dedim, “Çalma olayının sigortası çok pahalı idi, onu dâhil etmemiştik” diye cevap verdi. Peki, niçin çalma olayının sigorta primi pahalı? Çünkü olay çok, şirketler iflas noktasına gelmemek için primi artırıyorlar.

Asıl benim üzerinde durmak istediğim ise Batı’da siyaset, toplum ve devlet ahlâkıdır. En yakın ahlâksızlık, vicdansızlık ve zulüm. Gazze zulmü karşısında Batı’nın tutumudur. Geriye doğru gittiğimizde asırlar boyu askeri gücü ve bilgisi yetersiz devlet ve topluluklara uyguladıkları sömürgecilik/sömürü, zulüm, soykırım ve daha nice ahlâksızlıklardır.

Halen Batı’da İslamofobi, ayrımcılık, faşizm dalga dalga büyüyor. Bizim insanımızı en adi, zor ve sağlıksız işlerde en az para ile çalıştırdılar, insanımız yine de mülk edinince, maalesef vatandaşları oldu, fakat ihtiyaçları kalmayınca kovuyorlar, ülkelerine dönmeleri için çeşitli baskıları var…

Batı böyle.

İslâm dünyası da ne yazık ki, kilise ile cami, kendi kültürü ile ötekinin kültürü arasında kalmış milyonların utanç verici halleridir; evet, Müslümanların demiyorum, adları Müslüman olan o zavallıların halleri diyorum.

Mevcut iletişim ve bilişim teknolojileri hem iyi hem de kötü olanı ışık hızı ile yayıyor. Genel olarak ahlâk kirli ve bilgi de kirli olunca yayılan daha ziyade kötü ve zararlı olanıdır.

Savaştan ticarete, siyasetten ideolojik mücadeleye kadar her alanda başımıza bir de “algı operasyonu” belası musallat oldu. Bir haber yayılıyor, yayan bunun yalan ve asılsız olduğunu biliyor, amacı ilgilileri gözden düşürmek, yıpratmak, seçim veya savaş kazanmak, ticari rekabette fayda sağlamak… Mağdur haberi yalanlasa bile, yalanlamanın ulaşamadığı milyonlar, algıcıya yetiyor. Sözde akıllı telefonlar ve başka iletişim araçları hava kirliliğinden daha çok bilgi kirliliği yayıyorlar, engellemek de neredeyse imkânsız.

Yine de Allah Teâlâ’nın şu buyruğu önemli ölçüde çaredir:

“Ey iman edenler! Bilmeden birilerine zarar verip de sonra yaptığınıza pişman olmamanız için, yoldan çıkmışın biri size bir haber getirdiğinde doğruluğunu araştırın” (Hucurâr, 49/6).

Müslüman kadın evde tutuklu değildir
04:0028/07/2024, Pazar

İnsanları İslam’dan korkutmayalım; İslam korkulacak, kadınların, güzel olan, hayırlı olan, meşru olan çalışma ve davranışlarını, sosyal hayata ev dışında katkılarını engelleyen bir din değildir.

Birçok güzel örmek var. Güzel olmayanı da var.

Güzel olmayandan başlayalım.

Belirgin makyaj yapıp, uzaktan hissedilen parfümler sürünüp, vücuda oturan elbiseler giyip başını örterek kamusal alana çıkanlar iyi örnekler değildir. Çıplaklar zaten bizim konumuzun dışındadır.

Eli yüzü, kılık kıyafeti işine ve görevine uygun, düzgün, ama frapan olmayan, davranışları nazik, zarif olan ama seksî olmayan, uygun görevler alıp bunu başarı ile yürüten, aile hayatı da kuran, aileye hakkını veren kadınlarımız iyi örneklerdir.

Hâlâ kadın evinden çıkmamalı, namazları bile evinde kılmalı, mecbur olduğundan daha fazla okumamalı… diyenler var. İşte bunlar, İslam’dan korkutanlardır. Bunları dinleyen genç kızlar “İslam bu ise aman gelmesin” derlerse vebali kime ait olur!

Bir başka güzel örneğe biraz daha yakından bakalım; haber şöyle:

“Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, İbn Haldun Üniversitesi (İHÜ) Etkinlik ve Medya Merkezinde düzenlenen TercihFest 2024 etkinliğinde öğrencilere, başörtüsü taktığı gerekçesiyle doğup büyüdüğü Belçika’daki öğrenim ve siyaset döneminde yaşadığı zorlukları anlattı.

Avrupa’nın ilk başörtülü milletvekili olan Göktaş öğrencilerden üç şeyi unutmamalarını istedi:

Öncelikle hayatta bir idealiniz, bir amacınız olsun. Başarılı insanların ortak özelliği her zaman bir ideale sahip olmalarıdır.

İkinci tavsiyem, daha büyük bir şeyin parçası olduğunuzu unutmayın. İnsan yalnız yaşayamaz, sosyal bir varlıktır. Ve dünyada farklı yerlerde bize ihtiyacı olan birileri var. Hayatı değerli kılan birlikte başarmaktır.

Üçüncü şey, hayat amacınızı gerçekleştirmekten asla korkmayın.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, öğrencilere, ‘Bazen tüm dünya size karşı çıkabilir. Eğer değerlerinize sahip çıkarsanız, tarih, karşıtlarınızın değil sizin hikâyenizi yazar’ diye seslendi.”

Mahinur Hanım, okumuş hem de iyi okumuş, Avrupa’da milletvekili olmuş, oradaki Müslümanların haklarını savunmuş, şimdi de Türkiye’de “Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı” olarak görev yapıyor ve şöyle diyor:

“…değerlerinize sahip çıkarsanız, tarih, karşıtlarınızın değil sizin hikâyenizi yazar”.

Bir dönem fukaha, yakışıklı genç erkeklerin de dışarı çıkmalarını sakıncalı bulmuştu; şimdi biz de böyle mi diyelim; dersek İslamlaşmaya hizmet mi etmiş oluruz!

Peygamberimiz (s.a.) her bakımdan örneğimizdir ve O’nun örnekliği vazgeçilemezdir.

Peki, bakalım, O’nun yaşadığı zamanda kadınlar evde tutuklu mu imişler (rivayetler şöyle veya böyle) ama uygulama ve hayat nasılmış?

Kadınlar camiye geliyorlar, erkeklerden fırsat bulamadıkları için Peygamberimiz (s.a.) onlara ayrıca zaman ayırıyor, sorularına cevap veriyor, dertlerine çare oluyor, eğitim ve öğretim yapıyor.

O devirde Mescid, yalnızca namaz kılma yeri değil, kadın ve erkek Mescide geliyor, ticaretten aileye ne problemleri varsa Efendimiz’e arz ediyor ve çözüm istiyorlar. Öyle ki, bunlar arasında Mescid’e gelip Peygamberimiz’e evlenme teklif eden kadın da var. O, kabul etmiyor, yoksul bir delikanlı ile evlendiriyor.

Kadınlar kocalarına yardım ediyorlar. Meselâ Efendimiz’in baldızı, Hz. Ebu-Bekr’in (r.a.) kızı Esmâ: Kocası Hz. Zübeyr fakir bir insandı. Evlendiğinde bir atından başka hiçbir şeyi yoktu. Hz. Esmâ, Resulullah’ın ganimet mallarından verdiği uzak bir hurma ağacından başının üzerinde hurma taşırdı. Ev işlerini yetiştirir, hurma çekirdeklerini öğüterek yem haline getirir, uzak yerlerden su taşırdı.

Kadınlar savaş faaliyetine sağlık vb. hizmet için katılıyor, gerektiğinde kılıçla düşmana karşı savaşıyorlardı.

Çarşıda pazarda erkek de var kadın da var. Hatta Medine pazarında hisbe (ahlak zabıtası) vazifesi yapan kadın var. Semrâ bt. Nüheyk, elinde kırbaç pazarı teftiş ediyor, suç işleyenleri de anında kırbaçlayarak cezalandırıyor…

..Bu acılı günde
04:004/08/2024, Pazar

Bu acılı günde, bu üslupta çözüm konuşmak birçok kimsenin hoşuna gitmez ama ben de bu acıyı yüreğinde, ciğerinde hisseden biri olarak ve bu acının artık bir son bulmasını canı gönülden isteyerek çözüm üzerine aklımın ve bilgimin erdiği kadar bir şeyler söylemek istiyorum.

Bu günler artık sözün tükendiği günlerdir, olabilir çözümlere odaklanmanın vakti geçiyor.

İsrail’i her nefeste lanetlesek, Filistinli kardeşlerimizin zaferi için her nefeste dua etsek sonuç almamıza yetmez; ister savaş, ister barış yoluyla olsun sonuç almak için durum değerlendirmesi, plan, program, müzakere ve her cihetten hazırlık yapmaya ihtiyaç vardır.

Bir avuç kahraman, eşi benzeri pek görülmemiş iman, adanmışlık ve yöntem ile İsrail’e karşı savaşıyorlar, ama karşılarında yalnız İsrail olsa melese yok, karşılarında ABD var, önlerinde engeller var, önemli bir engel de Batı Şeria yönetimi ile ihtilaf ve ayrılık.

Bilindiği gibi “FKÖ içerisindeki en etkin grup olan el-Fetih ile Hamas’ın giriştiği mücadele 2007 yılında Gazze’de Hamas’ın kontrolü ele geçirmesi ile sonuçlandı ve teritoryel olarak Gazze ve Batı Şeria yönetimleri birbirinden fiilen koptu”.

Elde kalan bir avuç Filistin toprağı da böylece ikiye bölündü.

Batı Şeria’nın mücadele hedefi ile Hamas’ın hedefi de farklı.

Önce bu önemli engelin ortadan kaldırılması ve bu iki kardeş gücün/grubun aynı hedefte birleşmeleri gerekiyor.

Bu birleşmenin önemi, Netanyahu denen katilin, bunu asla istememesi ve teşebbüs edenleri bile ortadan kaldırması ile açığa çıkıyor.

Türkiye bu birleşmeyi sağlamaya çalışıyor, Allah muvaffak eylesin.

Gazzesiyle, Batı Şeriasıyla Filistin, birçok cihetten İsrail’e bağlı ve muhtaç durumda. Eğer hedef bağımsız bir Filistin ise bu takdirde sözünü ettiğim ihtiyacın ikame edilmesi şarttır.

Savaşa gelelim:

Bugün ne yazık ki dünyanın en büyük askeri gücü ABD denilen baş katil ve soyguncunun elindedir. Karşımızda ABD’nin mutlak manada desteklediği bir İsrail ve herhangi bir devlet doğrudan İsrail’e saldırdığı takdirde İsrail’i korumak için müdahale edeceğini açıklayan bir ABD var. Bu yüzden Filistin’e dost devletler, yıllardan beri konuşuyorlar ama açıkça İsrail’e saldırmaya cesaret edemiyorlar; çünkü bu saldırının sonu, ABD’nin müdahalesi yüzünden felaket üstüne felaket olabilecektir.

ABD’ye karşı güç dengesi hem İslam ülkeleri hem de Çin ve Rusya gibi nispeten güçlü ülkeler arasında birleşme ve antlaşmaları zorunlu kılıyor. Bazı analistlerin ifadesiyle bir “korku dengesine” ihtiyaç var; ABD ancak böyle bir birliği karşısında görürse korkabilir. Ne yazık ki, henüz ufukta bu da görülmüyor.

Hasılı önce iki Filistin’in birleşmeleri, mücadele amacının makul ve meşru çerçevede revize edilmesi, sonra tarafsız ve/veya dost ülkelerin araya girerek ateşkes ve barış için çalışmaları gerekiyor.

.

.Güç dengesi şart
04:0011/08/2024, Pazar

Geçen hafta sonu yazımı şöyle bitirmiştim:

“ABD’ye karşı güç dengesi hem İslam ülkeleri hem de Çin ve Rusya gibi nispeten güçlü ülkeler arasında birleşme ve antlaş-maları zorunlu kılıyor. Bazı analist-lerin ifadesiyle bir “korku denge-sine” ihtiyaç var; ABD ancak böyle bir birliği karşısında görürse korkabilir. Ne yazık ki, henüz ufukta bu da görülmüyor. Hâsılı önce iki Filistin’in birleşmeleri, mücadele amacının makul ve meşru çerçevede revize edilmesi, sonra tarafsız ve/veya dost ülkelerin araya girerek ateşkes ve barış için çalışmaları gerekiyor.”

Bu minvalde biraz daha devam etmem gerekiyor…

Adam diyor ki:

“İsrail’i yarım saatte felç ederiz”, sonra İsrail’in önemli altyapı tesislerini ve maliyetlerini sıralıyor, bunların dolar karşılığını söylüyor ve “İşte bunları imha ederiz ve İsrail felç olur” diyor.

Adını vermiyorum ama sıradan bir adam değil, bir lider.

Ben de diyorum ki:

Bunu bir psikolojik savaş taktiği olarak söylüyorsan bilinen durum karşısında hiçbir faydası yok. Bugün herkes çok şey biliyor, kül yutmuyor.

Bunu ciddi söylüyorsan ne duruyorsun Allah’ın kulu, ne duruyorsun, daha neyi bekliyorsun!!!

İran tarafına geçelim:

İntikam alacak olan İsrail olsaydı bu kadar bekler miydi?

Peki, İran niçin bekliyor?

Şu haber bir fikir verebilir:

“Tahran, bölgedeki gerginliği topyekûn bir savaşa yol açabilecek şekilde tırmandırmamak için yoğun diplomatik baskıyla karşı karşıya olduğu için seçeneklerini değerlendiriyor… İran’ın çarşamba günü suikastı görüşmek üzere toplantıya çağırdığı İslam İşbirliği Teşkilatı görüşmesinde, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, İsrail’e yönelik bir İran saldırısına karşı çıktı ve Haniye’nin ölümünün hesabının sorulması gerektiğini, fakat İran’ın ‘Binyamin Netanyahu’nun daha geniş bir savaş için planını gerçekleştirmesine izin vermemesi gerektiğini’ söyledi…”

Demek ki neymiş?

İsrail-ABD’ye karşı topyekûn bir savaş için hazır değilmişiz. İntikam saldırısı da olursa bu endişenin gölgesinde olacakmış!

Bir hoca diyor ki:

“Reis bir yardım gemisi, yanına üç de savaş gemisi alsın, Gazze’ye çıksın, kimse bir şey yapamaz…”

Peki, 2010 yılına göre bizim saldırı ve savunma gücümüz ABD-İsrail’i dengeleyecek hale mi geldi?

Bakın ne olmuştu?

“Altı gemiden beşi, büyük bir olay olmadan İsrail tarafından ele geçirildi. 800 yolcusu bulunan Mavi Marmara gemisinde ise 10 yolcu gemiye çıkan İsrailli komandolar tarafından öldürüldü. Saldırıda 10 İsrail Savunma Kuvvetleri komandosu ve yaklaşık 60 aktivist yaralandı.”

ABD’den, İsrail’den korkalım, zalime karşı pasif davranalım demiyorum elbette. Ama neyi yapabileceğimizi doğru bilelim, onu ihmal etmeyelim (Yahu bir boykot bile hakkıyla yapılmıyor!!!), aynı zamanda yapabileceklerimizi nicelik ve nitelik olarak artırmak için gece gündüz çalışalım.

Bana göre en önemli caydırıcı güç nükleer başlıklı füzelerdir. Savunma gücü de Patriot ve S-400 füzleri benzeri füzelerdir.

Haydi İslam dünyası! Önce birleş, gücünü ve ilmini birleştir, sonra bunları sen de yap, bak o zaman intikam saldırısı nasıl oluyor, daha doğrusu intikam almanı gerektiren bir saldırı olabiliyor mu!?

Sosyal medya aynasından
04:0018/08/2024, Pazar

Sosyal medya birçok cihetten bir ayna da ben, dini hayat, bilgi ve irşad cihetinden, genci ve yaşlısı ile toplumun durumu hakkında, canlı ayna oluşu ile ilgili bir örnek üzerinde duracağım.

Vaktim yeterli olmadığı için sosyal medya ile fazla meşgul değilim, ara sıra bakıyorum, facebookta, sevdiğimiz bir kişinin adına açılmış grupta bir tartışmaya rastladım, konu şort ile namaz kılmak. Diz kapaklarının biraz üstü de açık kalan şort ile namaz kılan birkaç gencin arkadan fotoğrafı çekilmiş ve (bu yazıda isim vermeyeceğim) bir hanımefendi şunları yazmış:

“Yazın sıcağını bahane ederek şort giyen kardeşlerimizin dikkatine:

Namazın kabul olması için şartlardan biri avret yerini örtmektir.

Âlimlerin çoğunluğuna göre, dizleri açıkta bırakan şortlarla namaz kılmak namazı geçersiz kılar. Ayrıca, namaz için güzel giyinmek tavsiye edilir.

Bu nedenle, namazlarınızın kabul olması için şortlarınızın dizlerinizi örtmesine veya dizlerin altına kadar uzanmasına dikkat edin. Dünyalık bir iş için hâkimin karşısına çıkarken en düzgün kıyafeti itina ile seçip giyen Müslüman,

seni yoktan var eden, her türlü nimetleri ile donatan Rabbinin huzuruna çıkarken nasıl özen göstermezsin.”

Bu yazı üzerine çok yorum var da yerim yok, bir kısmını vereyim:

-Bilerek böyle yapıyorlar …dinde reform.. diye ya da bu adamlar gerçek İslâm’ı bilmiyorlar.

-Bu hıyarların derdi namaz kılmak olsaydı namazın nasıl kılındığını da bilirlerdi.

-Namazın şartlarına uymazsan namaz olmaz, şartlarında göbek deliğinden diz altına kadar kapalı olması gerekir.

-Bunlar domuzun doğurduğu kefereler, ulan .... Allahın huzuruna çıkıyosun!

-İslam’da böyle konuşmak var mı domuzun doğurduğu kefere ne demek, belki senden benden daha iyi insan, Allah katında daha iyi bi kul, insanları böyle itham etmek var mı, Allah’ın huzurundasın. Belki adam tam anlamıyla bilmiyor, böyle namaz kılınmayacağını edeple ikaz etmek varken domuzun doğurduğu ne demek!

-Allah (cc) ıslah eylesin, İslamiyet’i yok etmek için ellerinden geleni yapıyorlar. Bir de hesabı toprağın altında vereceklerini düşünün.

-Lütfen bu kadar ağır yorumlar yapmayın çocuklar. Namaza heveslenmişler maşallah diyorum ben. Allah mübarek etsin inşallah, kabul de etsin. Belli ki bilmiyorlar bir yerde görürler, bir yerde duyarlar, belki de bir yerde okurlar belki de birisi uygun bir dille uyarır. Mevla’m o kadar merhametli ki bu gençleri huzurunda hazır bulundurduğuna göre nasıl kılmaları gerektiğini de şüphesiz öğrenmeyi nasip edecektir. Rabbim bütün gençlerimize namaz kılmayı nasip etsin. Yanı sıra benim çocuklarıma da namaz kılma hevesi versin, amiiiin!

İşte böyle, yorumlar, atıp tutmalar uzayıp gidiyor.

Aynalar yalan söylemez; durumumuz budur. Bu yoldan (küfrederek, ayıplayarak, itham ederek, azarlayarak…) gençleri kazanmak mümkün diyen, aklı başında bir Allah’ın kulu olamaz.

Bir de herkes maşallah her konuda uzman gibi konuşuyor, bir kısmı kulaktan dolma bilgi ile fakih ve müftü olmuşlar da bizim haberimiz yeni olmuş(!)

Eh meseleyi bu noktaya getirince bizim de bir şeyler söylememiz gerekiyordu, şöyle yazdım:

“Bu tavsiye güzel. Lakin, dizleri örten şort giymek bulundukları ortam veya yaptıkları faaliyet yüzünden kendilerine zor gelen gençler, diz kapağını ve baldırı örtmeyen şortlarla namaz kılarlarsa bunlara ‘namazınız kabul olmaz’ demek uygun mudur. Diz kapağını ve biraz da yukarısını avret saymayan müçtehitleri taklit caiz değildir denebilir mi? Mürşit kendi halini dayatmaz muhatabı, meşru oldukça, haline göre yönlendirir.”

Helaller-Haramlar isimli kitabımda da şunu yazmıştım:

Dizkapakların yukarısı (fahiz) cumhûra göre avrettir. Taberî, Dâvûd, İbn Hazm, bazı Mâlikî ve Hanbelîlere göre avret değildir. Evzâî’ye göre de yalnız hamamda avret değildir. Her iki grup da hadislere dayanmıştır; Buhârî avret değildir diyen hadislerin daha sahih; avrettir diyen hadislerin ise daha ihtiyata uygun olduğunu ifâde etmiştir. (el-Aynî, Umdetu’l-Kâri, C. II, s. 243, 406; eş-Şevkânî, Neylu’l-Evtâr, C. II, s. 64; S. Sâbık, Fıkhu’s-Sünne, C.I, s. 125.).

Bir ilmihalden veya bir hocadan mesela namaz bahsini öğrenmek başkadır, namaz konusunda fetva vermek, ahkâm kesmek başkadır; bu ikincisi ilim ister, âlim olmayı gerektirir. İki tarafı da uygulanabilir olan bir konuda birbirine kâfirlik nispet edecek kadar cahil ve gergin insanlardan “bir, beraber, diri, hep beraber Türkiye” nasıl oluşacak, oturup kalkıp bunu düşünmemiz gerekiyor.

Batı’da yaşayan Müslüman
04:0025/08/2024, Pazar

Tesettür, spor dersinde erkek ve kızların aynı havuzlarda yüzmeleri, dışarıdan duyulacak şekilde ezan, din dersleri ve dili gibi birçok konuda Batı’da yaşayan Müslümanlara baskı yapılıyor ve inançlarının gerektirdiği gibi yaşamaları önüne engeller konuyor.

İslam ülkesinde bir kanun çıkarılsa ve “bütün dinlerin mabetlerine ve okullarına erkekler sarık sararak kadınlar da çarşaf giyerek girecekler” dense Batı’nın buna tepkisi nasıl olur!?

Bir dinin mensubu tesettürün farz, namahrem yanında açılmanın haram olduğuna inanıyorsa ona “ya açılarak okuyacaksın ya da seni okula ve vatandaşlığa kabul etmeyiz, hatta ceza da veririz” demenin insan hak ve özgürlükleri bakımından yeri nedir!? Bu nasıl Batı’dır, bu nasıl “İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’ne” imza atmışlıktır.

Peki, Batı bunu niçin yapıyor?

Batılılar sözde entegrasyonu, uygulamada ise asimilasyonu hedef edinmiş bulunuyorlar.

Avrupa’da yaşayan milyonlarca Müslüman ile barış, huzur ve bir çeşit bütünlük içinde yaşamanın yolu onları dinlerinden ve dillerinden ayırmak mıdır, farklılıklarını koruyarak bir ülkede beraberliği yaşamanın kurallarını koyup ona riayet etmek midir? Elbette ikincisidir. O zaman bırakın Müslümanlar, Hristiyanlar ve diğerleri inançlarına uygun yaşasınlar, her grup diğerine bu hakkı tanısın, “Avrupa kültürünü” değil, kamu düzenini korumada birleşsinler, kimseye zararı olmayan alanlarda her inanç ve dünya görüşü kendini temsil etmekte serbest olsun!

Buraya kadar muhatabım Batı’dır.

Şu var ki, son yıllarda Batının Müslümanlara karşı tutumunda iki önemli değişme oldu:

1.“İslam tehlikesi” efsanesini bahane ederek Müslümanlara zulmeden aşırı Batılı gruplar var, oralarda Müslümanca yaşamak daha da zor hale geldi.

2. Batı, ucuz işçi, zor işlerde çalışacak işçi ihtiyacını gidermek için açtığı kapıyı, ihtiyacı kalmayınca kapadı, bu arada bizimkiler esnaf, tüccar, akademisyen filan da oldular; bu yüzden Batı bunları ülkelerinde istemiyor.

Gelelim oraya göçmüş, vatandaşlığa girmiş veya devamlı kalan Müslümanlara, onlara da diyorum ki:

Müslümanın, vatandaşı olduğu bu ülkeler, daha önce Müslümanlar tarafından fethedilmiş veya İslâm hukukunu kabûl etmiş olmadıklarına göre İslâm ülkesi (dâru’l-İslam) olamazlar. Bir Müslümanın “küfür ülkesi”nin vatandaşı olması, İslâmî bir vatandaşlık olmayıp, zarûret veya Müslümanların (milletin, ümmetin) menfaati gereği yapılmış bir ikili anlaşma olarak kabûl edilmelidir.

Bu bakımdan oradaki Müslümanlara soruyorum:

“Niçin Almanya ve diğer Batı ülkelerine göçtünüz ve orada yaşıyorsunuz?

Türkiye’de yaşamaları mümkün ve sıkıntısız olan kimselerin halkı Müslüman olmayan ülkelerde yaşamalarının birçok sakıncası vardır; kendilerini koruyabilseler bile çocuklarını, torunlarını ve sonrakileri, bize ait iman, ibadet, ahlâk, zihniyet ve hayat tarzı içinde korumaları imkânsız derecede güçtür. Evet, bunları korumak Türkiye vb. ülkelerde de zordur, ama bu zorluk diğerleriyle kıyas kabul etmez.

“Öte yandan, İslâmî faaliyeti eksik olmayan devleti, cemaati ve (kendiniz dâhil) ferdi nerede bulacaksınız?” sorusu da var.

Bulunduğunuz yerin, İslâm’ı daha iyi yaşamak için uygun olması konusunda titizlik göstermek ve bu amaçla göç etmek -imkân bulunduğunda- elbette meşrudur ve bazen gereklidir. Ancak bulunduğunuz yerde Müslümanlığınız zarar görmüyor, orayı ıslah için de bir şeyler yapma imkânına sahip bulunuyorsanız bundan kaçmak da sorumluluk getirebilir. Hizmet tek başına yapılamaz. Küçük-büyük cemaat faaliyetine ihtiyaç vardır. Siz cemaatlerle ilişkinizi, İslâm’ı (ahkâm ve ahlâk ile) önde tutarak kurun, hiçbir menfaati; İslâm’ın sabit, kesin, değişmez kurallarını çiğneyerek elde etmeyin, İslâm’ı cemaate göre değil, cemaati İslâm’a göre değerlendirin, çizgiden sapanları ıslaha çalışın, bu mümkün olmuyorsa onu bırakın başkalarıyla çalışın.

Bundan sonra, Allah’ın bildiği -bizim bilemediğimiz- bir zamana kadar Müslümanların, İslâm hukukunun uygulanmadığı ülkelerde fert, aile ve cemaatlerin yaşayacakları anlaşılmaktadır. Müslüman cemaatler, insan haklarına riâyet edilen ülkelerde din özgürlüğünden azamî derecede istifade ederek kendi kimliklerini ve menfaatlerini korumak için çaba göstermelidirler. Bu ülkelerin kanunlarının verdiği imkânlar ölçüsünde, dinlerini yaşamalı, başkalarına bilhassa iyi Müslümanlar olarak İslâm’ı tanıtmalı, hidâyetlerine sebep olmaya çalışmalıdırlar.

Bunları yapamayanlar, bir zaruret halinde de olmayanlar tası tarağı toplayıp dinini ve neslini daha iyi koruyabileceği yere göçmelidirler.

Üç günlük dünya menfaati için dinini ve neslini tehlikeye atanlara ahireti unutmamalarını hatırlatıyorum.

İmansız akıl uygarlığı
04:001/09/2024, Pazar

Yazıma, İstiklal Marşı Derneği’nin arşivindeki bir yazının bir parçasını alarak başlıyorum.

“Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar,

‘Medeniyet’ dediğin tek dişi kalmış canavar?

sözünden anladığım manayı söylemek içindir. Onun burada ‘Medeniyet’ dediği şey elbette, bu kelimenin lûgatlarda veya sosyoloji kitaplarında yazılı olan umumî mânasına değil… On sekizinci Asrın ikinci yarısında, hele on dokuzuncu yüzyıldaki Garb medeniyetinin müesseseleridir. Herkes bilir ki, bu devirde Garb medeniyeti dediğimiz şeyin en büyük vasfı sömürgecilik, yani çok çabuk ilerleyen sanayie iptidai madde bulmak, mahsulleri için pazarlar elde etmek üzere geri denilen memleketleri kendilerine tâbi kılmaktır. Akif, ‘tek dişi kalmış canavar’ demekle medeniyetin bu vasfını kast etmiyor mu? Hem, rica ederim, arkadaşlarınız içinde İngilizce, Fransızca, Almanca bilenler var. Aynı sözü, başka, hattâ bazan daha ağır söyleyen Fransız, İngiliz ve Amerikan, Alman fikir adamları yok mu: Sömürgeci devletler vatandaşı oldukları halde?...”

Mehmet Emin Erişirgil, Mehmet Akif İslamcı Bir Şairin Romanı,

Güzel İstanbul Matbaası, Ankara, 1956, s. 434-444.

Önce çok yaygın bir yanlış okunan kelimenin yukarıdaki mısrada doğru okunmuş olmasına dikkat çekmeliyim;

“Ulusum korkma…” değil, “Ulusun korkma…”

Millet niçin ulu?

Âkif’in o gün hitab ettiği toplum, Osmanlı bakıyesi, dişi ve tırnağı ile vatanını korumuş, kusurları olsa da değerlerine bağlı, yozlaşmamış, Batı taklitçiliği yüzünden levantenleşmemiş, yoksul fakat onurlu bir insan topluluğu. Bu topluluk (millet) bir kısmını saydığım erdemlerine ek ve onlara da hakim olarak imanlı, Müslüman; hayatı, aklı, medeniyeti imandan ve İslam’dan besleniyor.

Batı uygarlığı ise akla ve bilime dayanıyor. Çoğu sözde Hristiyan olan Batı’da din bir aksesuar, ferdi ve toplumu yönlendirme ciheti ya yok veya çok zayıf. Dindar olanlarının da kitabı bozuk.

İş akla ve bilime kalınca bu iki değer, insanların doymak bilmeyen arzularını azamî tatmin için birer araç haline geliyor; yani insan ve uygarlığı canavarlaşıyor.

İşte Âkif merhum bu durumu da şu mısralarla tasvir ediyor:

Ne irfandır veren ahlâka yükseklik, ne vicdandır;

Fazîlet hissi insanlarda Allah korkusundandır.

Yüreklerden çekilmiş farz edilsin havfı Yezdân’ın...

Ne irfânın kalır te’sîri kat’iyyen, ne vicdânın.

Hayat artık behîmîdir ... Hayır ondan da alçaktır;

Ya hayvan bağlıdır fıtratla, insan hürr-i mutlaktır .

Behâim çıkmaz amma hilkatin sâbit hudûdundan,

Beşer hâlâ habersiz böyle bir kaydın vücûdundan!

Okumuşları bu şiiri doğru okuyup anladıkları zaman bu millet, İstiklal Marşına muhatap olan “millet” olacaktır.

“Allah korkusu”: O yüce, seven, koruyan, rahmeti âlemleri kaplayan… Allah’a nankör olma ve saygısızlık etme korkusudur, imandan kaynaklanır. Allah’a imandan kaynaklanan fazilet (erdem) hissi medeniyetin ruhudur ve İslam medeniyeti imanlı akıl, vicdan ve bilim medeniyetidir.

Batı uygarlığı canavardır, tek dişi kalmıştır, onu da doymaz saldırıları ve sömürgeciliği yüzünden düşürecektir.

Yazıyı Aliya’dan iktibas ile bitirelim:

“Bunu hiç unutma evlat!

Batı hiçbir zaman medenî olmamıştır ve bugünkü refahı; devam edegelen sömürgeciliği, döktüğü kan, akıttığı gözyaşı ve çektirdiği acılar üzerine kuruludur…”

Bu mel’un amacı nasıl engelleriz
04:008/09/2024, Pazar

Otuz yıl kadar önce (1995) üç arkadaşımla, İslam İlimleri Fakültesi’nin daveti üzerine Filistin ve İsrail’e gitmiştik. Dönünce Siyonistlerin “mel’un” hedefleri konusunda şunu yazmıştım:

“Arz-ı Mev’ud özlemi Yahudiler’de bütün canlılığı ile yaşıyor. Bunu Yahudi mekteplerinde ders kitaplarında, sofu Yahudiler’in hareketlerinde, tavırlarında, ondan sonra haham yetiştirmek üzere gözden ırak ama aynı zamanda mükemmel okullarda görmek mümkün. Ayrıca turistlik bölgelerde, eski Kudüs’te, bizim Kanuni’nin yaptırdığı kale ve mescitte –ki o mescit şimdi müze haline getirilmiş- o müzenin içerisinde yapılan sinevizyon gibi gösterilerde yaptıkları beyin yıkama çalışmalarında açıkça görülmektedir. Orada, devamlı İsrail’in tarihi, Filistin, Osmanlı dönemi, daha önceki dönem, Osmanlı-İsrail arası dönem, sonra İsrail dönemi belli bir bakış açısıyla anlatılıyor. Bunların anlatım tarzı, bayrakların indiriliş kaldırılışları, hep o fikri yansıtıyor. Sonra bu Kanuni mescidinde yanında resim çektirdiğim bir levhada açıkça hem İngilizce hem Arapça olarak “Fırat’tan Mısır’a kadar İsrail” yazısını yazmalarında, açıkça bunu görürsünüz...”

Aradan otuz yıl geçti, Siyonistler, ABD ve Avrupa’nın desteği ile mel’un hedeflerine doğru ilerlemeye devam ediyorlar. Son aşamada ise kendilerinin iddia ettikleri Nazi zulmünü gölgede bırakan bir soykırımına başlamış bulunuyorlar.

Türkiye herhalde elinden geleni yaparak bu zulmü ve mel’un gidişi engellemeye çalışıyor, lakin etkili olup sonuç almak için bu gayretler yetmiyor, ya İslam dünyası birleşecek, Çin ve Rusya ile de işbirliği yapacak veya Türkiye nükleer başlıklı füzelere ve silahlara sahip olarak sınıf atlayacak.

Türkiye’de konvansiyonel yeni silahları da içeren savunma sanayiinde önemli adımların atıldığını biliyor ve seviniyoruz.

Dünyada beş ülke, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması uyarınca “nükleer silahlı devlet” olarak kabul edilmektedir: ABD, Rusya, Birleşik Krallık, Fransa, Çin.

Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve İsrail de nükleer başlıklı füzelere sahip oldukları bilinen ülkelerdir.

Garip olanı şu:

Antlaşmaya göre ya bütün ülkelere bir şekilde kontrollü nükleer silah edinme imkanı tanınmalı veya beşinde, dokuzunda da olmamalı iken niçin beşinde antlaşmaya dayalı oluyor, dördünde olduğu biliniyor (göz yumuluyor) da diğer ülkelerde yasaklanıyor, niçin!?

Bence sebep şudur:

Hain, hıyanetinin karşılığını göreceğinden korkar; bu iri devletler sömürgeci, pozisyonlarını güç ile koruyorlar, sömürdükleri ülkeler nükleer silaha sahip olurlarsa zulümlerine devam edemezler.

Ben bir asker değilim, ama yazdıklarımı teyit eden bir asker konuşmasını iktibas ederek yazımı bitireceğim:

“Eğer S-400 problemini bitirme konusunda uzlaşırsak, eminim yeni talepler olacaktır. İran’la anlaşma yapma, eğer buna ‘evet’ dersek sonrasında ‘tamam, Suriye’nin kuzeyinde bir Kürt devleti kuracağız, buna muhalif olma’. Eğer buna ‘hayır’ derseniz, size ‘Kıbrıs’ta gaz ya da petrol arama hakkınız yok’ diyeceklerdir. Yani problem bana göre S-400 ya da F-35’lerin Türkiye’ye verilmemesi değil. Amerika Türkiye’nin bağımsız dış politikasından memnun değil ve Türkiye’nin bölgesel bir güç olmasını istemiyor’’.

Amerika’nın, S-400’lerin Türkiye’ye konuşlanması halinde F-35’lerle ilgili gizli bilgilerin açığa çıkacağı iddiasına da katılmayan komutan, bu uçakların özelliklerinin Rusya, Çin ya da teknoloji casusluğunu kullananlar tarafından bilindiğini söylüyor.

Ve devam ediyor:

‘’Türkiye’nin F-35 projesinden dışlanması 10 yıl önce dış ilişkiler komisyonunda tartışıldı. Çünkü Türkiye F-35’leri alırsa bu Ortadoğu’daki dengeleri değiştirecekti. İsrail hava üstünlüğünü kaybedecekti. Amerika ve Batı için Ortadoğu’da iki önemli konu var. Biri İsrail’in diğeri de enerji kaynaklarının güvenliği. Ortadoğu’da İsrail’e dost ülke yok. Bir tane yaratabilirler. Bağımsız bir Kürt devleti. Bu yeterli mi hayır, düşmanlarını da elemeniz gerekiyor… Suriye ve Irak’tan sonra sırada Türkiye var. Bunu tüm kalbimle söylüyorum. Bunu söylerken de çok üzgünüm. Ama doğru olan bu. Eğer Amerika sizi düşman olarak görüyorsa asker olarak kendimi savunmalıyım. Amerika’ya karşı da kendimi Amerikan silahıyla savunacağımı bekleyemezsiniz. Eğer Amerika’dan bir şey alırsanız, bunun kaynak kodlarını alamıyorsunuz. Amerika gizli tutuyor. Yani eğer kullanmanızı istemiyorsa sahip olduğunuz her silahı kilitleyebilir’’.

Çare:

Tam bağımsız ve düşmanı caydıracak kadar güçlü bir Türkiye.

Geçici olarak da etkili ve yaygın boykot.

Aile âh aile (Mehir Vakfı)
04:0015/09/2024, Pazar

Altmışlı yıllarda merhum Bekir Topaloğlu ve daha birkaç arkadaş, M. Akif Bey’in aziz dostu Hâfız Yusuf Bey’den özel Arapça ders alıyorduk (Mütenebbî divanını vb. okuduk). Hâfız Yusuf Bey, annesine hizmet edebilmek için evlenememişti, tek başına yaşıyordu, yaşlanmıştı, medeniyetimizin üç dilinde yektâ idi, 1962’de küçük oğlum dünyaya geldi, eşim evde yalnız ve çocuklu olduğu için dersten sonraki sohbet faslında doğumu haber vererek izin istedim, “Tabii, buyurun” dedi, sonra kapıya kadar arkamdan gelip cebime bir şey soktu, ilk fırsatta baktım Reşad altını idi, ata dedikleri altını kullanmazdı. Sonra yerine dönmüş, sohbete başlamadan “âh aile âh” demiş.

Allah rahmetine daldırsın cennetine aldırsın!

Merhum hocamızın aile hasreti başka (şahsî), bizim bugün aileye ihtiyaç ve hasretimiz başkadır (biz olan neslin devamı). Ama aile, omazsa olmazdır.

Evlenme yoksa aile de yoktur.

Te’dîbi (eğitimi), ta’lîmi (öğretimi) bizden olan “ilk okul aile” yoksa bize ait nesil de yoktur.

Şu halde ilk ihtiyaç evlenmedir ki, bugün gençler ya evlenmeden zina ederek yaşıyorlar, ya zina etmeden bekâr yaşıyorlar, ya kırkından sonra evleniyorlar, makbul aile oluşumu geç kalıyor…

Niçin evlenmiyorlar?

Elbette bunun birden fazla sebebi var, onların üzerinde durmak, çare aramak, çözümler sunmak dertlilerin vazifesidir.

Sebeplerin önemlice biri de gittikçe masrafı artan evlilik için maddi durumun yetersizliği.

İşte bu sebebi ortadan kaldırmak için “bize ait neslin devamını isteyen, gençlerin savrulmalarından dert yanan” sivil toplumun vazife alması gerekiyor.

Bu yazıda yıllardır bıkmadan bu vazifeyi yapan ve çok güzel sonuçlar alan bir vakfı, örnek olsun ve desteklensin diye tanıtacağım (Varsın bilenleri bilsin, ben bilmeyenlere tanıtacağım.)

Kendilerinden bilgi notu istedim, gönderdiler, biraz kısaltarak sunuyorum:

“MEHİR VAKFI (Gençleri Evlendirme ve Mehir Vakfı)

“Mehir Vakfı 1996 yılında resmi olarak kuruluşu gerçekleşen ve 28 yıldır faaliyetlerini devam ettiren gönüllü bir teşekküldür. Mütevelli Heyeti Başkanımız Sayın Mustafa Özdemir Beyefendinin riyasetinde Yönetim Kurulu yani Mütevelli Heyetinin bir kısmı tüccar ve esnaftan, diğer kısmı ilim ehlinden oluşan bir vakıf organizasyonudur. Vakfın Başkan Vekili Prof. Dr. Saffet Köse’dir.

“Mehir Vakfı tabiri caizse çift kanatlı etkinlik yürütmektedir. Asli amacı, ana görevi olan ihtiyaç sahibi nişanlı genç çiftlerin düğün yapmalarına destek olmak amacıyla bir evde olması gereken ne tarz ve ne tür eşya gerekiyor ise ve bir düğünde ihtiyaç olan gelinlik, damatlık, kıyafet ve benzeri 103 kalem eşyayı sıfır ürün olarak ihtiyaç sahibi gençlere takdim etmektedir. 18-40 yaş arası ihtiyaç sahibi nişanlı çiftler ilk evlilikleri olmak şartıyla başvuruda bulunabilirler. Aynı zamanda diğer görevimiz de vakfımızın uzun yıllardır yayınladığı değişik akademik ve kültürel yayınlardır. 28 yıllık süre içerisinde en başta Konya merkez ve ilçelerinde başlayan bu evlendirme, çeyiz yardımını ülkemizin 63 iline ve yurt dışında 28 ayrı ülkeye ulaştırmanın mutluluğunu yaşamaktayız. Bireysel ve toplu nikâh merasimleri şeklinde bugüne kadar toplamda 15.000 çiftin izdivacına vesile olmuştur Mehir Vakfı. Aynı zamanda ulusal ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren diğer sivil toplum kuruluşları ile ortak hareket etmekteyiz… Vakıf aynı zamanda 2013 yılından itibaren kendi çatısı altında 4 ayrı dernek kurarak faaliyetlerini daha pratize etme noktasına gelmiştir. Özellikle evlilik yardımlarını Mehir Aile Derneği üzerinden, gençlik faaliyetlerini Genç Mehir Derneği üzerinden, vefa ve dostluk üzerine faaliyetleri Konya Dostluk Derneği üzerinden ve ayrıca Vicdan ve Merhamet Platformu adıyla 4 ayrı dernek yapılanması ile sürdürmektedir. İstanbul’da, Kütahya’da, Bursa’da ve Konya’da il temsilcilikleri vardır. İlmi olarak İslam Hukuku Araştırmalar Dergisi İHAD, 43. sayısını çıkarmış ve 22. yılına dönmüştür, uluslararası hakemli akademik bir dergidir. Bunun dışında Mütevelli Heyet Başkan Vekili İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Rektörü Sayın Prof. Dr. Saffet Köse Hocamızın kaleme aldığı Genetiğiyle Oynanmış Kavramlar ve Aile Medeniyetinin Sonu isimli eser 14. baskısı ile 206 bin adede ulaşmıştır ve daha birçok eserimiz muhataplarına ücretsiz takdim edilmektedir ve ulaşmaya devam edecektir. Ayrıca 2018 yılı sonu itibariyle Türkiye Diyanet Vakfı ile imzalanan protokol kapsamında 81 ilde 100’er çiftin mutluluğuna vesile olmak üzere yola çıkılan faaliyetlerimize pandemi ve deprem sonrasında Hatay’dan başlayarak devamında Kahramanmaraş ilimizde olmak üzere depremzede ihtiyaç sahibi 100’er çiftin mutluluğuna vesile olduk. İnşallah en yakın zamanda Malatya’da depremzede 100 çiftin daha mutluluğuna şahit olacağız. Bu çalışmalarımız devam edecektir. Bunun yanı sıra nasip olur ise Filistin’de 1000 (bin) çiftin izdivacına vesile olmak üzere hedefimiz vardır. Bir sonraki hedefimiz Azerbaycan Şuşa’da şehit düşen ve gazi olan ailelerimizin çocuklarından 100 gencimize destek olmak üzere hedeflerimizi yakın zamanda planlamaya aldık ve 28 yıldır olduğu gibi gönüllü kayınpederlerimiz diye tanımladığımız hayırseverlerimizin bereketli destekleriyle bize emanet edilen yardımları ihtiyaç sahibi nişanlı çiftlere ulaştırıyoruz, biz bir vesileyiz elhamdülillah. Bir de ilmi olarak yeni bir kitap hazırlığımız yine Muhterem Saffet Köse Hocamızın kaleminden “Modern Çağın Sorunu: Baba Yoksunluğu” adıyla tamamlandı ve ilk baskısı 5 bin adet olarak gerçekleşti. Ayrıca Mütevelli Heyeti Başkanımız Mustafa Özdemir’e ait “Siyasi, İktisadi, Sosyal Tavsiyeler” kitabımızın da 3. baskısı tamamlandı, okuyanları ile buluşmaya hazır. İşte bu özel 4 hedefimizi ve yeni ilmi eserlerimizi sizlerle paylaşmak isteriz.”

.Söndüremezler
04:0022/09/2024, Pazar

Hidâyet rehberi Kitabımız diyor ki:

“İsterler ki Allah’ın nurunu ağızlarıyla söndürüversinler; ama inkârcılar hoşlanmasalar da Allah nurunu muhakkak tamamlamayı istiyor./ Bütün dinlerin üzerindeki yerini alsın diye resulünü, doğru yol rehberi ve hak din ile gönderen O’dur; müşrikler hoşlanmasalar da!” (Tevbe 9/32-33).
Olup bitenlere bakarak bazen bunalıyoruz, “Ya Rabbi, bize, tahammülümüzü aşacak yükü yükleme” diye niyazda bulunuyoruz ama doğru olanı, bir zaman ve bir mekânda olup bitene takılarak bunalmak yerine daha geniş, daha derinden bakmaktır.

Bize sıkıntı veren “olupbiten” nedir?

Genç neslin hal ve gidişi.

İslâm dünyasının (ümmetin) zillet ve perişanlığı. İman, amel, şuur, davet, cihad… bakımından zayıflama seyrinin devamı…

Ama dönüp bakalım, Rabbimiz ne diyor,

“Söndüremeyecekler, İslâm bütün dinlerin üstüne çıkacak veya üstünlüğü ortaya çıkacak” diyor.

Biz buna iman ediyoruz.

Peki, bu iman bir rüya mı, hayal mi, kuruntu mu?

Aşağıda, kısa bir araştırma sonucu elde ettiğim, dünyada İslâm’ın hâli ve geleceği ile ilgili rakamları sizinle paylaşacağım, Kur’ân’ın bir mucizesi daha ortaya çıkacak:

“Batı’da İslamofobi’nin yükselişi, G. W. Bush’un, Müslümanları kasti olarak hedef tahtasına oturttuğu 9/11 olaylarına dayandırılsa da… Batı’da Müslümanlara ve İslâm’a karşı yapılan saldırılar her geçen gün artmaktadır. ABD (eski) Başkanı Donald Trump’ın ırkçı söylemleri, Fransa, Hollanda, Almanya gibi Avrupa ülkelerinde yükselen aşırı sağ hareketler Müslümanlara yönelik tehdit algısını sürekli beslemektedir… Buradan yola çıkarak Müslümanlara yönelik Avrupa’da ve Amerika’da gelişen şiddet hareketlerinin kahir ekserisinin Batılı yönetici elitler tarafından hararetlendirildiğini söylemek yanlış olmaz…

Yapılan çalışmalar, Batı’da Müslüman nüfusta artış yaşandığını göstermektedir. Bu yükselişin sebeplerinden biri, Avrupa ve Amerika’da yaşayan Müslüman topluluğun, Batı’da İslâm’ın ne olduğu konusunda merak uyandırmasıdır. Bu ilgi, birçok kişinin İslâm’ı araştırmasına, akabinde de birçoğunun Müslüman olmasına zemin hazırlamaktadır. 1950’li yılların başında 400 bin civarı Müslümanın yaşadığı Avrupa’daki Müslüman sayısı, 2010 senesinde 20 milyona yükselmiş, bu rakam 2016 yılında 25 milyona ulaşmıştır. Tahminler, 2050 senesinde Batı’daki Müslüman nüfusun 75,6 milyona kadar çıkacağına işaret etmektedir.

Bahse konu sayısal verilerdeki yükselme iki şekilde oluşmaktadır. Bunlardan ilki; Avrupa’ya sonradan yerleşen Müslüman göçmenler ve onların çocukları aracılığı ile, ikincisiyse; bizzat Müslüman olan Avrupalılar sayesinde. Örneğin, Amerika kıtasında her yıl 150 bini mescitlerde, 20 bini hapishanelerde olmak üzere 200 bine yakın insan İslâm’ı seçiyor…

İslâm’ın marjinalleştirildiği ve onlara yönelik nefret eylemlerinin had safhaya ulaştırıldığı ülkelerdeki Müslüman sayısındaki bu artışın, toplumsal bağlamda, aşağıdan yukarıya doğru bir meydan okuma olduğunu görmek önemlidir. Batı’da gerçekleşen ihtida hareketleri, İslâm’ın ölü bir din olduğunu iddia eden Avrupalı entelijansiyayı da haksız çıkarmıştır. Diğer yandan, bahsi geçen tepkisel tutumun da bir sonucu olan ve yukarıda değinilen sayısal veriler, gelecekte bir yerde, bugün sayıları fazla olmadığı halde sesleri yüksek çıkan İslamofobik kişilerden ziyade, Müslümanların ve Müslümanları sevmekte olan “İslamoHOBİK” kişilerin daha fazla olacağı sinyalini vermektedir.” (İNSAMER-Emin Emin)

İlgimi çeken bir başka (ciddi) araştırma var. Buna göre 2100 yılında dünyada dinlerin durumu hakkında şu bilgi var:

Yahudilik 19,6 milyon

Deist 224,2 milyon

Ateist 109 milyon

Hristiyanlık 3,1 milyar

Hinduizm 3,78 milyar

İslam 3,91 milyar.

Sonuç:

1. Allah’ın nuru İslâm’ı söndüremezler.

2. İslâm (Doğu ve Batı’da Müslüman sayısı) en üstün, İslâm, diğer dinlerin üstünde.

Allah’ın dediği elbette ve daima doğrudur.

.

En Kutlu Doğum
04:0029/09/2024, Pazar

En kutlu doğum kutlamasına çok küçük bir katkı olarak önce internet editörümün ilettiği bir bilgi notu ve talebi sonra da bir şiirimi sunacağım.

“Evvelce Peygamberimizin (s.a.) doğumunu 20 Nisan’da ‘Kutlu Doğum Haftası’ olarak kutlardık. Fakat birkaç yıl önceki ‘malum tartışmalar’ nedeniyle o hafta iptal edildi ve haftanın artık Mevlid Kandili’ne göre kutlanması kararlaştırıldı. Fakat böyle olunca, kandil, miladi takvim içinde her yıl 11 gün geriye kaydığı için, gittikçe okul çalışma takvimini sıkıştırmaya başladı. Mesela bu yıl haftayı kutlamak için okul açıldıktan sonra sadece bir hafta süre vardı. Malum bir de ilk hafta, okullarda yeni eğitim yılı hazırlıklarının yapıldığı yoğun bir haftadır. Dolayısıyla öğretmen ve öğrencilerin Mevlid-i Nebi haftasına hazırlanmak için çok kısıtlı zamanları oldu. Hatta önümüzdeki yıl ve devamında Mevlid Kandili ve haftası büyük ihtimalle ‘öğrencilerin okulda olmadığı’ eylülün başına denk gelecek.

Bu nedenlerle camiamız, gelecek sene ve sonrası için Peygamberimizin Mevlîd’ini okullarda rahat bir şekilde kutlamamız için bir çözüm geliştirmelidir. Bu haftanın tekrar uygun olan sabit bir miladi tarihe konulması yerinde olacaktır.”

Samimi bir tespit ve rica, çözüm ilgililere düşüyor.

EN KUTLU DOĞUM
Rabîulevvel ayı pazartesi gecesi

Âmine annemizin, meleklerden nicesi

Kuşatmış hanesini bir heyecan bir telâş

Bekliyordu kâinât varlığın bir-incisi

Sonra doğdu kâinât nura gark oldu o gün

Yerde gökte bir sevinç sanki bayram ve düğün

Nasıl sevinmesinler gelen herkese rahmet

Şefâati herkese, beklenen o büyük gün

Bir Allah’a kulluğun örneğini gösterdi

“Allah bir, ben elçisi, yolum da Kur’an” derdi

Bu en büyük lütfudur Allah’a şükredelim

Habîb’ini kullara büyük armağan verdi

Bu gelen tevhid eri bu gelen put kırıcı

Bu gelen sevgi dolu yaraları sarıcı

Çağımız O’na muhtaç başka çaresi yoktur

Bugün tek yol O’nundur O’dur hakka çağrıcı

Peygamberler zinciri onunla son bulmuştur

Zinciri onaylayan nurlu mühür olmuştur

Kitap ve Sünnetiyle hayattadır Peygamber

O’nu anan gönüller feyiz ve nur dolmuştur

Heyecan duyuyoruz bu ay bu gün geldikçe

Güzel insan oluruz O’nu candan sevdikçe

Allah da bizi sever biz Habîb’e uydukça

Her gün O’nun doğumu olur, kalbe erdikçe

Durum tespiti tedbir arayışı
04:006/10/2024, Pazar

Müslümanlar bazen birbiri ile bazen kâfirlerle savaşıyor, Müslümanların oluk gibi kanları akıyor, birlik ve/veya beraberliğin yerini tefrika doldurmuş; işte bunlar apaçık gerçekler.

Uluslararası ilişkilerde kimin yuları kimin elinde belli/belli değil, Müslümanların (devletler, topluluklar) hem zayıflıkları hem de birbirine çelme takmaları, onlar değil biz hâkim olalım sevdası, görünen ve inandırılan ile gerçeğin başka olması, algı operasyonlarının gücü ve takiyye sebebiyle gerçeği görmenin zorlaşmış bulunması… hemen akla gelen handikaplarımız.

Bazı kaçıntılar bazı gerçeklerin perdesini aralıyor.

Nasrallah’ın ölümünden sonra yayımlanan bir video kaydını dinledim; görüntü ve ses kesinlikle ona ait. Kedisinden önce öldürülen bazı Şiî komutanların adını ve rollerini anarak Putin’i, Suriye’ye müdahale hususunda nasıl ikna ettiklerini anlatıyor.

Rusya’nın müdahalesi olmasaydı Suriye’de, yıllardır Sünnilere zulmeden yönetime son vermeye ve hakkaniyetli bir yönetim oluşturmaya ramak kalmıştı.

Övünerek anlattığı o müdahale yalnızca yüzbinlerin katline ve milyonların yer ve yurtlarından olmalarına sebep olmadı, aynı zamanda Rusya Suriye’ye yerleşti, Esed’i de esir aldı.

İran Rusya ile anlaşarak Suriye’yi Şiîleştirme faaliyetine aralıksız devam ediyor. Bunu Irak’ta, Yemen’de ve daha başka yerlerde de yapıyor.

Gazetemizin değerli yazarları bu günlerde kaleme aldıkları yazılarda, benim de çoğuna katıldığım şu gerçeklere ışık tutuyorlar:

1. İran, İsrail ile gerçek bir savaş yapmıyor. Atılan füzeler kamuoyunu teskin için yapılan bir oyundan ibaret.

2. Hizbullah İran’ın amaçlarını gerçekleştirmek üzere oluşturulmuştu, Nasrallah’ın ölümü ve İsrail’in Lübnan’a taarruzu üzerine İran, Hizbullah ve Lübnan için İsrail ile savaşmaz.

3. Nasıl İsrail, Dicle’den Fırat’a kadar uzanan bir coğrafyaya hâkim olmak istiyorsa İran da uzanabildiği kadar Şiîleştirerek ve çeşitli oyunlarla kendisi için belirlediği coğrafyada bunu yapmak istiyor.

4. ABD ve İngiltere İsrail’i destekliyor ve bundan vazgeçmesi düşünülemez.

5. Zalim iri devletler, Akdeniz’de enerji yolunu kendileri için açmaya karar vermiş durumdalar, bunun nihaî engeli Türkiye’dir; bu yüzden İsrail’i veya başka maşaları kullanarak Türkiye’yi durdurmak isteyeceklerdir ve bu sebeple Türkiye, başta Suriye olmak üzere konuşlandığı askeri mıntıkaları ve üsleri çoğaltmalı ve güçlendirmelidir.

6. BM’den ve BMGK’den bize, mazlum ve mağdurlara bir hayır gelmez.

7. Gazze direnişin fitili ve bir örneğidir; onun mutlaka ve her türlü desteklenmesi gerekir.

8. İran ile birlik mümkün değildir; hiç olmazsa ortak düşmanlara karşı yardımlaşma ve dayanışma manasında “beraberlik” sağlanmalıdır.

9. İktidarın (daha doğrusu Sayın Erdoğan’ın) Türk dünyası ve İslâm ülkeleri ile yumuşama, normalleşme, olabildiğince birlik ve/veya beraberlik sağlama çabalarına destek verilmelidir.

10. Gece gündüz çalışarak savunma ve savaş gücümüzü, düşmanı caydıracak seviyeye getirmemiz farzdır; nükleer teknoloji ve silah dâhil istenirse ve usulünce çalışılırsa gereken her şey yapılabilir.

11. “Hazır ol cenge eğer istiyorsan sulh-u salâh” mısrâı bir hikmetli davranışı, bir zorunlu tedbiri ifade ediyor. Savaşa hazır olmak, savaşmaktan ziyade düşmanın cesaretini kırarak sulh ve barış içinde yaşamayı sağlamak için olacaktır. Savaş son aşamadır, savaşta yenen de yenilen de zarar görür, Allah ülkemizi savaştan korusun…

Yerinde ve zamanında olmayınca; ayetler ve hadisler okumakla, hamasetle, hikmetten uzak çareleri konuşmak ve teklif etmekle hayırlı bir sonuç alınamaz, aksine seferdekiler engellenir, işleri zorlaştırılır; “kime hikmet verilmiş ise ona bu yüzden birçok hayır da verilmiştir”.

Merhum Âkif’in dediği gibi:

Allah’a dayan sa’ye sarıl hikmete râm ol

Yol varsa budur bilmiyorum başka çıkar yol.

Nice otuz yıllara
04:0010/10/2024, Perşembe

Türkiye’de halen çıkan gazeteler siyasi ve ideolojik tutum ve taraf bakımından tasnif edildiğinde “Yeni Şafak” gazetemiz için “İslâmcılık, liberal muhafazakârlık, sağ” demişler.

Bana göre Yeni Şafak farklı düşünceler ile diyaloğa açık, duruma göre tedbirli ama kesinlikle İslâmcı bir gazetedir.

İslâmcılığı hamasetten uzak, hikmetle el ele bir İslâmcılıktır.

“Allah’a dayan, sa’ye sarıl, hikmete râm ol

Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol”

Gazete İslâmcı olduğu halde gün olmuş liberal, hatta mutedil solcu kalemlere de sayfalarında yer vermiş, gazete için olabildiğince müsamahalı çizilmiş kırmızı çizgiler aşılmadıkça yazarlarına dokunmamış, yazılarına sansür koymamıştır.

Gazetemiz henüz iki yaşında iken 28 Şubat depremine maruz kalmış, bunu takip eden askeri müdahalelerde de hedefte olmuştur; çünkü bu müdahalelerin asıl hedefi İslâm’dır, İslâmcılıktır.

Her ideolojinin, dâvanın ve genellikle siyasi hedeflerin bir: toprağa, iki: insana, üç: bağımsızlığa, dört: bunları sağlayacak ve koruyacak her türlü güce ve beş: hikmetli yönetime ihtiyacı vardır. Mutedil İslâmcılar da asıl hedef olarak ümmete ait tek bir vatan toprağı, iman ve dava ortak değerine sahip tek bir insan kitlesi (ümmet), birlikten doğacak caydırıcı ve hayırda kullanılacak güç peşinde olmuşlar, vaki durum ve zaruret öyle gerektirdiği için geçici olarak “halkı Müslüman ulusal devletlere” razı olmuşlar, bu devletlerin iş ve güç birliği sayesinde ümmete ait bir vatanın ve devletin oluşması için çalışmışlardır. Vaki durumu ve zaruretleri hiçe sayarak kazanımları harcayan, davaya zarar veren, hedeften uzaklaştıran düşünce ve çıkışlara karşı olmuşlardır.

İşte, tanımlamaya çalıştığım ve kendimi içinde hissettiğim bu İslâmcılık aynı zamanda Yeni Şafak gazetemizin İslâmcılığıdır.

Arka planda emperyalist yabancı güçlerin bulunduğu askeri müdahaleler yüzünden sıkıntılı dönemlerde gazete, İslâmcı söylem yerine, evrensel insan hakları sözleşmelerine dayalı bir savunma ve hak arama yolunu seçmiştir. İslâmcı harekete dur demek için askeri devreye sokanlara karşı bu yöntem müspet sonuçlar almış veya zulmün cesaretini kırmış, baskıyı azaltmıştır.

Otuz yıl önce “yeni bir şafak söktü”.

Bu şafağın aydınlığında meşru olana, doğru olana; din iman, ahlâk Hakk’a bağlılık icabı, olması gerekene bir yolculuk başladı. Bu şafak, kutuplara yakın bölgelerde olduğu gibi uzun ömürlü bir şafak tır. Yolcuları da, ortak değerlere sahip başka yolcularla diyalog/dayanışma içinde yorulmak bilmez bir yürüyüştedirler.

Yolları açık, ömürleri bereketli, davranışları hikmetli olarak nice otuz yıllara inşallah.

Dedikodu yüzünden günaha girmeyelim
04:0013/10/2024, Pazar

Bazı şahıslar ve çevreler yarım asırdır, bazı konularda 60 yıldır beni karalamak ve gözden düşürmek için durmadan usanmadan iftira ve gıybet ediyorlar; birkaçına kısa cevap vereyim (www.hayrettinkaraman.net adresli sitemde tamamına cevabım vardır):

1. Benim ‘Polemikten Diyaloğa’ isimli bir kitabım yoktur.
2. Bu isimde bir kitap vardır; içinde yirmi civarında ilim adamının yazısı benim de bir konuşmamın başkası tarafından yazıya dökülmüş metni vardır. Konuşma, yazıya dökülürken önemli atlamalar ve yanlış anlamalara yol açan eksiltmeler yapılmıştır.
3. Malum cemaat, bu kitabı basmış ve maalesef kapağa benim ve merhum Ömer Faruk Harman’ın isimleri yazılmıştır.
4. Ben yanlış anlamaları engellemek için ‘Diyalog ve Necat Tartışmaları’ isimi bir kitap yazdım. Bu kitap basıldı ama kasten buna bakmıyorlar.
5. Ben:
a) “Muhammed Resulullah demeyen de Müslüman olur ve cennete girer” demedim ve demem.

b) “Yahudi ve Hristiyanlar mevcut resmi itikatlarıyla cennete girerler” demedim ve demem, başka diyen de yok. O konuşmada görüşlerini aktardığım ilim adamları, “Allah’a şirksiz, ahirete şeksiz inanmadıkça ve salih amel sahibi olmadıkça Ehl-i Kitap cennete giremez” diyorlar; yani kilisenin, havranın muteber gördüğü itikada sahip olan Ehl-i Kitap, -ittifakla- cennete giremez diyoruz.

c) “Peygamberimiz insanları İslâm’a davet etmedi” demedim ve demem. Bunu dört yaşındaki çocuk bile demez.

İşte böyle bir kaç iftirayı o kitaba dayandırıp sayfa numarası veriyorlar ama ya bağlamı es geçiyorlar ya tahrif ediyorlar… (Detaylar Diyalog ve Necat Tartışmaları isimli kitabımda.)

Meselâ ben diyorum ki:

Katoliklerin İspanya’da yaptıklarını bizim Peygamberimiz yapmamıştır, insanları tek seçenek olarak (ya Müslüman olursunuz ya da öldürülürsünüz diyerek) İslâm’a davet etmemiştir. Teslim olan, sulh yapan, hâkimiyetimiz altına giren, dinimiz ve yurdumuza göz dikmeyen, bunun için savaşmayan gayr-i müslimlere de hayat ve diğer temel insan hakları tanınmıştır…”
Adam “tek seçenek olarak” kısmını atlıyor!!!

Gerçi “İt ürür kervan yürür” atasözü var, çok şükür bizim de kervanımız yürüyor, lakin sinek vızıltısı bile rahatsız eder ve bazı saf derun insanlar da bu dedikodulara inanıyorlar.

Bir bu yüzden, bir de yeni bir video yayını sebebiyle buraya kadar olan ve aşağıdaki açıklamayı yaptım.

Bu videoda düzeltilecek çok şey var da ben birini ele alacağım.

Daha önce de merhum şehit Muhsin Yazıcıoğlu’nun şehadeti ile benim ve devlet yetkililerinin ilgisini kurmak için tertipler ve iftiralar yaptılar ve benim bir yazımı da bunun için kullandılar.

Olayın doğrusu şudur:

Malum cemaat, dershanelerinin kapatılma kararı üzerine muhalefete geçip gerekli gördükleri kadar yalan ve iftiraya da saparak iktidarı yıpratmaya yönelince ben bir yazı yazdım ve mealen şöyle dedim: “Sizin ‘kapatmadan’ hâsıl olan zararınız özel menfaatinizle (cemaat faaliyeti ile) ilgili, iktidarın bu şartlarda değişmesinin zararı ise kamuya (ümmete, İslâmî gelişmelere) aittir. İslâmî (Mecelle’de yeri alan) bir kurala göre bu durumda siz zararı sineye çekmeli, bu muhalefetten vazgeçmelisiniz. Bu kurala uyanların önemli bir örneği olarak da Muhsin Yazıcıoğlu’nu rahmetle andım.

Adamlar bundan şunu çıkardılar:

Devletin menfaati için onun yok edilmesine karar ve fetva verildi!

“Dam üstünde saksağan vur beline kazmayı” kabilinden bir saçmalık.

Ben, bu kuralı uygulayan kahramandan söz ediyorum; kendisinin yok edilmesine o razı mı oldu ki, bu kuralı uygulamış olsun!

Ortada apaçık bir gerçek vardı:

28 Şubat döneminde merhum şehidimize, o gün mevcut iktidarın aleyhinde açıklamalar yapması ve tavır alması karşılığında partisine menfaat teklif edildi. O, bu teklifi ayağıyla itti, kamu yararına gördüğü iktidarın bekasını ve demokrasiyi kendi menfaatine tercih etti ve şu levhalık sözü de yine o söyledi: “Namlusunu milletine çevirmiş tanka selam durmam!”
Onu şehit eden mel’unlar cezalarını elbet çekeceklerdir.

Benim yazımın ise bu olay ile uzaktan yakından alakası yoktur; malum cemaat, konuyu saptırarak mesafe kazanmak ve fitne çıkarmak istiyor.

Dedikodunun, iftiranın, gıybetin, fitne çıkaranların, masumları suçlayanların, kendi menfaatleri için kamuya zarar verenlerin… hesaba çekileceği bir günün geleceğine imanımız var.

Muhsin Başkan’ın, karşı tarafı kudurtan duruşu hakkında şu alıntı fikir verir:

“Militarist baskı ve üstünlük Haziran 1997’de belki fiili bir darbeye dönüşecekken Refahyol Hükümeti’ni istifaya zorladı. Haziran ayı içerisinde parlamenterlerin çoğunun beklentisi fiili bir darbenin her an olabileceği yönündeydi. Çoğu milletvekili ailesini güvenli yerlere taşıdı. Çoğu milletvekili ise ortadan kayboldu!”

“Özgül ağırlıkları grupları tartacak kadar etkili olabilen Muhsin Yazıcıoğlu ve arkadaşları ise sadece Meclis’te direnmekle yetinmeyeceklerini belli edecek tavır içine girdiler. İl, ilçe, kasaba ve köy köy dolaşarak yaklaşan darbelere karşı neler yapılabileceği konusunda istişareler içerisine girdiler. Geçmişte 12 Eylül’de yaşananları yaşamak istemeyen Muhsin Yazıcıoğlu ve arkadaşları, gelecek darbeyi ‘kuzu kuzu karşılamayacaklarının’ sinyalini verdi. İşte tam o günlerde Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün çıkışında öyle bir tehdit savurdu ki insanların çoğu bunu o günlerde anlayamadı: Türkiye İran olmaz, Cezayir de olmaz. Ama Suriye olmasına da biz müsaade etmeyeceğiz.” (Güncel-BEYKOZ, 28 Şubat 2016).
Bir not daha ekleyeyim:

Videoda konuşan kişi, Yazıcıoğlu cinayetinin faili hakkında kafa karıştırırken kendilerine yönelik şaibe, şüphe ve iddiaları da unutmamalıdır.

Zekâtı “ümmeti ihyâ edecek” uygulamaya dönüştürme gayretleri
04:0020/10/2024, Pazar

Bu köşenin müdavimleri, zekâtı, fertlerin “keyfine bırakılmış” bir uygulama olarak değil, “ümmeti ihyâ edecek” bir tatbikat olarak gördüğümü ve bunu da zaman zaman bu köşede dile getirdiğimi bilir. Bilhassa bu meyanda yapılan çalışmaları elimden geldiğince takip etmekteyim. Zaman zaman bunların kayda değer olanlarını da buradan sizlerle paylaşmaktayım. Bunlardan biri, 23.05.2021 tarihli “Zekât Organizasyonu ve Kurumsallaşma” başlıklı köşe yazımda, Yunus Emre Aydınbaş’ın henüz araştırma safhasında olan “Ekonomik, Sosyal ve Hukuki Boyutlarıyla Türkiye’de Zekât Analizi” başlıklı doktora teziydi. İşte bu kapsamlı araştırma bu yıl hitama erdi ve hatta geçtiğimiz günlerde İKAM tarafından düzenlenen 12. İslâm İktisadı ve Finansı Zirvesi’nde, İslâm İktisadı Tez Ödülü’ne layık görüldü.

Zekâtın, ümmeti ihyâ edecek bir yapıya kavuşturulabilmesi için öncelikle mevcut durumunun hukuki, iktisadi, sosyal yönleriyle ortaya koyulması büyük önem arz ediyor. Ancak böylesi bir bilgi birikimiyle zekâtı, ümmeti ihyâ uygulamasına dönüştürebiliriz.

Zekâtın söz konusu boyutlarını bir asırlık uzun bir zaman diliminde ele alan ve bu kapsamda Türkiye ve ümmet yararına daha etkili ve verimli kullanılmasına yönelik dertleri bulunan yetkililere politika üretebilecek bir yol haritası sunan 10 yıllık araştırmanın mahiyeti -kendi kaleminden- özetle şöyle:

“Araştırma zekâtı Türkiye’nin hukuki, iktisadi, siyasi ve sosyal gerçekliğinde düşünmenin ve zekât politikaları geliştirebilmek için gerekli asgari koşulları tespit edebilmenin imkânına odaklanmaktadır. Bir yandan çağdaş sorunların anlaşılmasına yönelik aktüel bilgi üretmek, diğer yandan bilimsel eylemin ve akademinin kendine has kaygılarını da göz ardı etmeksizin teorik birikime katkı sunacak özgün bakış açıları geliştirmek, araştırmanın temel motivasyonlarındandır. Ele aldığı konuda yapılan ilk çalışma olmasa da konuya yaklaşımı, teorik çerçevesi ve metodolojisi bakımından ilgi uyandırması beklenmektedir. Zekât literatüründe yaygın biçimde yer bulan ve postulat olarak kabul gören zekâtın fakirliği azaltacağı, sosyal barış ve adaleti sağlayacağı, gelir dağılımını iyileştireceği vb. önermeler bu araştırmanın temel soruları arasında yer almaktadır. Bu yönüyle çalışma, ele aldığı araştırma soruları için yeni/den bir nirengi noktası belirlemektedir. Araştırmada benimsenen bu tutum, sosyal bilimlerin diğer alanlarına kıyasla henüz çok yeni bir akademik disiplin olan İslâm İktisadı bilim dalının sınırları, konusu, amacı ve yöntemi hakkında süre giden tartışmalara da katkı sunmakta, İslâm İktisadı araştırmacılarını normatif yaklaşımlardan pozitif yöntemlere davet etmektedir.

Araştırma neticesinde elde edilen bulgular, önemli bir iktisadi kaynak olan zekâtın toplum yararına, etkili, etkin ve verimli kullanılması için geliştirilecek politika önerileri için sağlam bir zemin oluşturmaktadır. Araştırmanın ayırt edici niteliklerinden biri de Türkiye’de zekâtın genel görünümüne dair güncel veri ve rakamlar sunmasıdır. Diğer yandan araştırmada zekât, yakın tarihin bir nesnesi olarak ele alınmış, Türkiye Cumhuriyeti’nin yüzüncü yılında zekâtın yüz yıllık serencamı yasama, yürütme ve yargı erklerinin hüküm ve tasarrufları ışığında ilk defa aydınlığa kavuşturulmuştur. Bu çerçevede araştırma, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin 1922’den 2024’e kadar zekâta dair hafıza ve tecrübesini, Diyanet arşivinden Meclis tutanaklarına, kamu kurumları arası iç yazışmalardan kanun metinlerine, vergi mevzuatından uluslararası antlaşmalara, mahkeme tutanaklarından yüksek yargı içtihatlarına varan çeşitlilikte ve kapsayıcılıkta uzun yıllar güncelliğini yitirmeyecek güçlü bir veri seti sunmaktadır.

Araştırmanın bir diğer bölümünde zekât toplumsal bir olgu olarak incelenmiş, Türkiye zekât pratiğini fenomen olarak mümkün kılan toplum durum ve şartları belirginleştirilmiştir. Türkiye toplumunun zekâta dair algıları, uygulama pratikleri ve zekâttan beklentileri geliştirilen ölçek yardımıyla anlaşılmaya ve anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın alt boyutları olan zekâtın yoksullukla mücadeledeki başarısı, kamusal zekât pratiği ve vergi-zekât ilişkisine dair Türkiye toplumunun algı, beklenti ve pratikleri tespit edilmiştir. Genelde İslâm iktisadı özelde ise zekât literatüründe ilk defa geliştirilen bu ölçeğin, zekâtın olgu olarak gerçekliğinin keşfedilmesine ve tüm toplum için etkin, etkili ve verimli hâle getirilmesinde izlenecek politikaların olabildiğince isabetli tespit edilmesine yardımcı olması beklenmektedir.

Araştırmanın sonunda ise Türkiye ekonomisinde diğer tüm değişkenler veriyken, zekâtın Türkiye ekonomisindeki mevcut ve/veya olası etkileri, girdi-çıktı analiziyle, sektörler arası ilişkinin yönü ve şiddetindeki değişim üzerinden gözlemlenerek zekâtın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri sektörlerin üretimlerindeki değişimler üzerinden tespit edilmiştir. Liontief girdi-çıktı modelinin literatürde muhtelif kullanım alanları olması yanında zekât girdi-çıktı analizi ilk defa bu çalışmada yapılmıştır.

Araştırma elde ettiği bulgularla, zekât hakkındaki güçlü ezberlerin birçoğunu bozmakta ve Türkiye toplumunun şaşırtıcı zekât gerçeğini/pratiklerini de gün yüzüne çıkarmaktadır. Daha da önemlisi, çalışma zekât gibi temel bir dinî meseleyi “dinin içinden” değil, dışından, iktisadi, siyasi, toplumsal ve hukuki açılardan çok yönlü ele almakta ve bunu akademik üsluptan ziyade entelektüel bir üslupla başarmaktadır. Bu yönüyle de en temel bir dinî meselenin bilim ve gerçeklikler açısından nasıl ele alınması gerektiğine dair ufuk açıcı bir numunedir. Araştırma, akademik sınırlılıkla yetinmeme iradesini ortaya koymakta ve kendine hayatın içinde yer edinmeyi ümit etmektedir.”

(Not: Bu teze, internetten ulaşmak mümkündür).

Sahte şeyhler hakkında
04:0027/10/2024, Pazar

İhramcızâde İsmail Hakkı Toprak Efendi, 2 Ağustos 1969’da ilâhî davete icabet ederek bu dünyadan ayrılmıştı. 1950’li yılların sonuna doğru, yaşayan ulema ve meşayihi ziyaret edip dualarını ve tavsiyelerini almak üzere merhum arkadaşım Ali Osman Koçkuzu ile bir seyahat yapmıştık Bu seyahatte merhumu da ziyaret etmiş, ikram ve tavsiyelerine mazhar olmuştuk. İmam-hatiplileri çok sevdiğine ve onlardan ümitvar olduğuna da bizzat şahit olmuştuk.

Şeyh diye insan suretindeki şeytanlara bağlananları ikaz sadedinde meşhur sûfîlerin kitaplık sözleri ve yazıları vardır. Bunları ihtiva eden kitaplar da vardır. Fıkıh ve Kelam ulemasını dinlemeyenler ola ki bunları dinlerler.

Aşağıdaki yazı, İhramcızâde merhumun ifadelerinden derlenmiş, ben de güncelliği sebebiyle paylaşıyorum.

Daha sonraki yazımda bir yorum yazacağım inşallah:

“Bir yer bozuksa/kaynıyorsa, oranın şeyhi şeytan ile arkadaşlık eder” derler. Bu yazı aldatılıp yanlış yöne yönelmiş/yönlendirilmiş garip/saf/biçare insanların hakkını bir gün Allah Teâlâ şeyhinden soracaktır, beyan-ı hakikati üzere hazırlanmıştır.

Şemseddin Muhammed Tebrizî kaddesellâhü sırrahu’l azîz efendimiz buyurdu ki:

“Bu şeyhlerin birçoğu Muhammed (sallallâhü aleyhi ve sellem) dininin yol kesicileridir. Bütün fareler gibi bu dinin evini yıkmaya çalışırlar. Ama Allah’ın aziz kullarından öyle kediler de vardır ki, bu fareleri temizlemeye kâdirdirler”(1).

“Gerçek bir âşığın eski pabuçlarının tozunu, bu zamane şeyhlerinin ve âşıklarının başına değişmem.

Gölge oyuncuları gibi perde arkasında hayaller gösterenler, o sahtecilerden daha iyidir. Çünkü onların hepsi hokkabazlık yaptıklarını söylerler; oyunlarının bir yalan olduğunu gizlemezler. Bu işi ekmeklerini kazanmak için yaptıklarını açıkça söylerler. Bu yönden bu hokkabazlar, o şeyhlerden üstündürler”(2).

Hz. Mevlânâ Celâleddin Rumî kaddesellâhü sırrahu’l azîz Efendimiz ise bu konuda buyurdu ki:

“Etrafta insan suratlı birçok İblis var. O hâlde her ele el vermek ve bağlanmak doğru değildir”(Mesnevî, I, b. 316).

“Kendine gel, ceylan, aslandan nasıl kaçarsa böyle kişilerden öyle kaç! Ey bilgili yiğit, sakın onun yanına gitme!” (Mesnevî, III, b. 2569).

“Her yanda bir gulyabani, seni çağırır, ‘Kardeş, gel, yol istiyorsan işte buracıkta’ diye davet ederler. ‘Sana yol göstereyim, senin mülayim yoldaşın olayım. Bu ince yolda ben sana kılavuzum’ der. Fakat o ne kılavuzdur, ne de yol bilir. Ey Yusuf, o kurt huylunun yanına az git!”(Mesnevî, III, b. 216-8).

Gavsü’l âzam İhramcızâde İsmail Hakkı Toprak Sivasî kaddesellâhü sırrahu’l-azîz de buyurdu ki:

“Gardaşlarım!

Bakıyoruz, bazı kimseler kendiliğinden şeyhlik ediyorlar. Tevbekâr olmadan ölen, fahişe kadınlar ellerinde bıçaklar ile kendilerini doğrayacaklar. Kendiliğinden şeyhlik edenlerin hali, mahşer yerinde onlardan beter olacak.

Her mürşide dil verme kim yolunu sarpa uğradır

Mürşidi kâmil olanın gayet yolu asan imiş

(Niyazi Mısrî kuddise sırruhu’l-azîz).

Kutbü’l-aktâb Hâce Ahmed Yesevî ve Tabakât Meşâyıhı (Tabakâtu’s-Sûfiyye adlı eserdeki ilk dönem sûfîleri) kaddesellâhü sırrahumu’l-azîzân şöyle demişlerdir:

“Âhir zamanda bizden sonra öyle şeyhler zuhur edecek ki; şeytan aleyhi’l-lâne onlardan ders alacak ve onlar şeytanın işini yapacaklar. Halka dost olup halk ne isterse onu yapacaklar. Müridlerine yol gösterip onları maksada ulaştıramayacaklar. Dış görünüşlerini süsleyip müridden çok hırs sahibi olacaklar ve içleri (bâtınları) harâb olacak. Küfür ile îmânı farklı görmeyecekler, âlimleri sevmeyecek ve onlara iltifât etmeyecekler. Ehl-i Sünnet ve’l-Cemâat’i düşman görüp ehl-i bid’at ve dalâleti sevecekler. Kötülüklerini öne çıkarıp Hak Teâlâ’dan iyilik umacak ve şeyhlik iddiâsında bulunacaklar. Ama şeyhlik işini de kötü yapıp müridlerin kapısında (veya istekleri doğrultusunda) yürüyecekler. Bu haldeki kişi, müride şeyhlik yapmamalı ve ondan bir şey almamalıdır. (Ama) mürid bir şey vermezse, o zorla alacak. Eğer o aldığı nesneyi lâyık olan kişiye ve yoksula vermeyip kendine ve âilesine sarf ederse, it ölüsü yemiş gibi olur. Eğer o taraftan alıp yese ve kıyâfet giyse, o giysi üzerinde (omuzunda) olduğu sürece, kıldığı namaz ve tuttuğu oruç Allah Teâlâ dergâhında makbul olmaz ve yediği her lokma için cehennemde üç bin yıl azap görür”(3).

[1] Makâlât-ı Şems-i Tebrizî: Konuşmalar (çev. M. Nuri Gencosman), İstanbul: Hürriyet Yayınları, 1974. s. 325. Yine benzer bir eleştirisinde döneminin şeyhlerini ‘din vurguncuları’ diye niteler. Bkz. Makâlât, s. 206.

[2] Makâlât, s. 57.

[3] “Yeseviliğin İlk Dönemine Ait Bir Risale: Mir’âtü’l-Kulûb”, İlâm, c. 2, s. 2, Temmuz-Aralık 1997, İst. 1998, s.41-85. Eserin orijinal metni bu makale içinde yer almaktadır (s. 49-68).

Tasavvuf, tarikat, istismar, ihtiyaç...
04:0010/11/2024, Pazar

Mahmut Bıyıklı kardeşimiz günümüzdeki bazı tarikatlarda cereyan eden ve kendileri bir yana İslâm’a zarar veren olayları anlatıp kendince çareler teklif ettiği değerli yazısını şöyle bitiriyor:

“Siyaset ve ticaretten uzak, Anadolu’yu mayalayan Horasan Erenlerinin izini süren tarikatların başımızın, gönlümüzün üstünde yeri var. Ama yanlış yola sapanlar konusunda devlet gerekeni yapmalıdır. Allah samimi Müslümanların yardımcısı olsun!”

Tevafuk olacak ben de iki hafta önceki yazımda, tasavvuf büyüklerinin, sahih tasavvuf, irşad ve şeyhler ile bunların sahteleri hakkında söylediklerini içeren bir yazı yazmış, ileride bir yorum eklerim demiştim.

Nerede para, nüfuz, itibar, sorgusuz sualsiz itaat… varsa orada taht (baş olma, başa geçme, menfaati yönetme) kavgası vardır, var olagelmiştir.

Dünya menfaatinden ve menfaat kavgasından en uzak olması gereken şahıslar şeyhler, kurumlar veya kuruluşlar da tarikatlar olmalıdır; lakin günümüzde bazı tarikatlar para, ticaret, devlete sızma, mülk edinme, siyaseti etkileyecek -çoğu gizli- güç toplama bakımından hem kendileri hem de ülke için tehlikeli hale gelmişlerdir. Yangın büyüdükçe söndürülmesi zor, bazen imkânsız hâle gelir.

İster laik ister şeriat devleti olsun tarikatları ortadan kaldırmak hiçbirinin elinde değildir; tarikatlar yok edilemez, ama ıslah edilebilir, tehlikeleri engellenebilir.

Önce tarikat ihtiyacına bakalım, insanlar niçin bir tarikata giriyorlar?

Elbette bunun tam, ilmî ve doyurucu cevabı uzunca bir makale, hatta kitaba konu olur.

Burada bir özet denemesi yapacağım.

1. Kişi, iyi bir Müslüman olmak istiyor, aslında bunun için şeriatla amel yeterlidir, lakin iradesi fiil ve terk konularında zaaf gösteriyor, nefsine yeniliyor, ihlas ve ihsan konularında eksikleri var… İlmi, ahlakı ve irşad ettikleri üzerindeki müspet etkisi sebebiyle bunları tekmil ettiği konusunda hüsnüzan bulunan bir kimsenin eğitimine giriyor. İşte bu makbul, meşru, faydalı, şeriata uygun bir davranıştır, intisaptır. Amaç iyi kul (Müslüman) olmaktır, ölçü şeriattır, yol ve yöntem bir kâmil eğitimcinin (şeyh, mürşid) müridin haline uygun eğitimidir.
2. Yorulmadan, emek çekmeden, fazlası bir yana tam ibadet yapmadan sırf şeyhin himmetiyle hem dünyada işlerinin iyi gideceği, hem de ahirette fazla sıkıntı çekmeyeceği veya doğrudan cennete gideceği inancı ile intisaptır ki, caiz değildir, böyle bir himmet ve himmet sahibi, böyle bir cennet yolu şeriatta mevcut değildir. Böyle bir yol açıp insanları kendisine bağlayan kimse şeytanın askeridir; ister uçsun, ister su üzerinde yürüsün, ister insanların akıllarından geçenleri okusun fark etmez; şeytanın askeridir.
3. Dünya hayatında nüfuz, servet, iktidar, itibar elde etmek için tasavvuf yolunu kullanan sahte şeyhlere intisap; bu intisap cahillerin kandırılması ile oluyor veya pastadan pay almak isteyenler intisap ediyorlar.
Daha başka sebepler ve saikler de olabilir; önemli olan husus şudur:

Bu üç gruba giren insanlar eksik olmazlar, bu yüzden tarikatlar yasaklanınca gizli olarak devam eder.

Çare:

1. Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı bir birim oluşturulacak. Tarikatlar resmen mevcut olmadığı için “sivil manevi eğitim irşad ve denetim kurulu” gibi bir ad konacak. Bu kurulda sahihlik şartlarını taşıyan tarikatlardan ve diğer âlimlerden kişiler bulunacak. Şer’î-ilmî denetim yapıp raporlar hazırlayacaklar, bu raporlar açıklanarak “halk bu bakımdan da aydınlatılmış” olacak.
2. Tarikatlar yasak olduğu için dernekler ve vakıflar kuruluyor, çeşitli isimler altında çeşitli faaliyetlerde bulunuyorlar, servet ve insan kitlesi gittikçe büyüyor… Bunların aslında tarikat olduğu biliniyor. İstismarı engellemek için devlet bunları sıkı denetime tabi tutacak; dernek ve vakıf malları doğrudan veya dolaylı olarak şeyhlere, çevresine geçmeyecek, gelir ve gider açık olacak, denetim de tarafsız, doğru, hakkıyla yapılacak.
3. Tarikatlar yasak olmasına rağmen bütün canlılığıyla devam ettiğine göre bu gülünç uygulamadan vazgeçilecek, tarikatlar serbest bırakılacak, açık yaraya kurt düşmesin diye bütün tedbirler alınacak.
4. Ehliyetli mürşidler, tarikat ve tasavvuf adına ortaya konan rezillikleri, istismarları, kötüye kullanımları, iğfalleri, hurafeleri, bid’atları -zaruri olmadıkça isim vermeden- çerçeve olarak devamlı açıklayacak, halkı bilgilendirecek ve uyaracaklar.

Şehid Âtıf Efendi’nin türbesini ziyaret
04:0017/11/2024, Pazar

Nasıl bir insanının türbesini ziyaret ettim?

Âtıf Hoca ile görüşen Japonya büyükelçisi Baron Uşida’nın tespiti şöyle:

“Sizin gibi birkaç hoca daha olsaydı, İslâmiyet bütün Doğu’yu bu arada Japonya’yı da fethederdi.”

Dünyaca meşhur bir İtalyan müsteşriki de Şeyhülislâmlık kapısına başvurarak bazı suallerine cevap istiyor. Onu Âtıf Hoca’ya gönderiyorlar. Âtıf Hoca ile saatlerce görüşüp ilmine hayran kalan müsteşrikin intibâı şöyledir:

“Ben Arap ve Hint illerini gezdim ve birçok din âlimi ile görüştüm. Hiçbiri beni sizin kadar doyuramadı. Yıllardır fikrimi tırmalayan en karışık ve girift meseleleri siz çözdünüz. Her tarafa yayılan şöhretinizin ne kadar haklı olduğunu şimdi anlıyorum.”

19 Şubat 1919’da Şeyhülislâm Mustafa Sabri Efendi başkanlığında kurulan ve bir ilim derneği olan Cemiyyet-i Müderrisîn’in ikinci başkanlığına getirildi. Bu cemiyet, 24 Kasım 1919’da icra ettiği genel kurulunda adını Teâlî-i İslâm Cemiyetine çevirdi. Başkanı da Âtıf Hoca oldu.

Teâlî-i İslâm Cemiyeti, İstanbul’da ve Anadolu’da pek çok şube açmış, ücretsiz olarak dağıttığı yüz binlerce kitap ile köylü çocuklarının bilgilen-dirilmesinde büyük hizmetlerde bulunmuştu. Yine Cemiyet, İzmir’in Yunanlılarca işgalinde ilk protesto sesini yükseltmiştir. Âtıf Hoca, bu cemiyet namına “Küçük İlm-i Hâl” kitabı ile “İslâm Yolu” adlı bir de tarih kitabı hazırlamış ve bunları bastırarak dağıtmıştır.

Millî Mücadele aleyhinde kaleme alınan ve Yunan uçakları ile Anadolu’ya atılan bir bildiriye arkadaşlarının baskısına rağmen imza atmamış hatta onlara muhalefet ederek yaptıkları yanlış konusunda onları ikaz etmiştir. İstiklâl Harbini alenen destekleyen Âtıf Hoca, bu cihada kalemi ile katılarak milletine ve vatanına olan sadakatini ve hizmetlerini hakkı ile yerine getirmiştir.

1923 yılında yayınladığı, Tesettür-i Şer’î ve 1924’te kitaplaştırdığı, “Din-i İslâm’da Men-i Müskîrât” adlı eserleri ile Âtıf Efendi Kütüphanesi Neşriyatından adıyla yeni bir serinin neşrine başlayan Hoca, bir taraftan ailesinin rızkını temin etmek maksadıyla kitapçılığa, diğer taraftan yeni şekillenmeye başlayan genç Cumhuriyet’e ve insanına ilmî ve İslâmî bir hizmet yapmaya girişti. Kitaplarını önce mutlaka Maarif Vekâleti’ne gönderiyor, -izin için- sonra da oradan alınan ruhsat ile basımı ve dağıtımıyla meşgul oluyordu.

İlk iki kitabının gördüğü alakadan hoşnut olan Âtıf Hoca, dizinin üçüncü kitabı olan Frenk Mukallitliği ve Şapka adlı eserini Maarif Vekâleti’nden ruhsat alarak 12 Temmuz 1924 tarihinde yayınladı. Dostlarına on yıl içerisinde elli kitap yayınlamak azminde olduğunu söylüyordu.

Fakat Frenk Mukallitliği ve Şapka adlı eseri, basımından 18 ay sonra Bakanlar Kurulu kararı ile toplatıldı, henüz dağıtılmamış 1600 nüshaya da el konuldu ve neticesi idama giden sıkı bir takibat dönemi başladı.

Hoca, Galata limanından bir kömür gemisi ile elleri kelepçeli olarak Giresun’a gönderilir. Burada İstiklâl Mahkemesinin gördüğü bir Şapka davası vardır. Zanlılar bölgenin insanı olmakla birlikte Hoca’nın da İstanbul’dan tutuklanarak buraya getirilmesi ortada büyük bir yanlışlık olduğunun en açık işaretidir. 16-18 Aralık 1925’te Hoca mahkemenin huzuruna çıkar, yargılanır. Suçsuzluğu ve masumluğu ortadadır ve bu mahkemeden beraat eder. Hoca, Mahkeme Heyetinin de bulunduğu Akdeniz adlı yolcu gemisinin ambarında -beraat ettiği halde-yine elleri kelepçeli olarak İstanbul’a getirilir.

İstanbul’a 21 Aralık günü ulaşırlar. Suçsuzluğu İstiklâl Mahkemesi kararı ile kesinleşen Hoca’nın evine dönmesi, ailesine kavuşması gerekirken o, tekrar Polis Müdürlüğüne götürülerek burada bir hücreye atılır.

24 Aralık günü bu hücreden yeni bir yolculuğa çıkarılır. Bu kez, artık dönüşü olmayan bir yola girilmiştir; 26 sanıkla birlikte trenle Ankara’ya gönderilir. Yine Şapka kanununa muhalefet vardır ve baş suçlu “Frenk Mukallitliği ve Şapka” risalesinin müellifi Âtıf Hoca’dır.

Duruşmaların birinden önce Tahirül-Mevlevî Âtıf Hoca ile bir parça konuşma imkânı bulur. Hoca, “Tealî-i İslâm Cemiye-ti’nin Anadolu’ya -İstiklâl Harbi aleyhinde- hiçbir beyanname göndermemiş olduğuna dair Vakit gazetesi ile yapılan ilanın para kesesinde gizlediği kesitini mahkemeye gösterdiğini, beyanname cürmünden cemiyetin beri olduğuna dair heyete kanaat geldiğini, Şapka risalesini kanunun neşrinden bir buçuk sene evvel tab’ ettirmiş olduğunu, ikinci bir defa basılmak şöyle dursun, ilk baskısının tamamı ile satılmadığını ispat ettiğini” söyler.

Yıllardır bazı çevreler Atıf Hoca’nın, Batı’yı taklit ve şapka konulu eseri bahane edilerek idam edildiğini kabul etmeyip onun vatan hıyaneti yüzünden cezalandırıldığını ileri sürüyorlar. Onlara göre Hoca Teâlî-i İslâm Cemiyeti’nin başkanı olduğu gibi, İngiliz mandacılığını savunan İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin de üyesidir. Fahrettin Öztoprak, Gerçeklerin Işığında İskilipli Âtıf Efendi başlıklı çalışmasında “tarafsız bir gözle, kaynaklara, belgelere, mahkeme zabıtlarına ve 1-3 Şubat 1926 arası savcının iddianamesine ve mahkemenin gerekçeli kararına dayanarak ortaya koyduğu tespitlerle bu ithamların asılsız ve iftira olduğunu ortaya koymuştur.

Herkes sorumlu
04:0024/11/2024, Pazar
G: 24/11/2024, Pazar

Yazar, çizer, konuşur kişiler bir zamandan beri içine düşmüş bulunduğumuz ahlâkî durumu biraz da abartarak tasvir ediyor, suçlu olarak mevcut yönetimi buluyor, üstelik ıslahı da ondan bekliyorlar.

Bu tespit, teşhis ve tedavi teklifinin isabetli olmadığını düşünüyorum.

Din ve buna bağlı olarak ahlâk hayatımızda bir erozyonun olduğu apaçık ortada, lakin bu yeni değil, çağdaş uygarlık diye Batı’yı taklide karar verildiği tarihten bu yana cebrî yöneticiler, insanımızı topal kargaya çevirdiler.

Derler ki, karganın da kendine mahsus bir yürüyüşü varmış, bir gün kekliğin sekişini görmüş, hoşuna gitmiş ve onu taklit ederek yürümeye çalışmış, epeyce uğraştıktan sonra onun gibi olamayacağını anlayıp kendi yürüyüşüne dönmek istemiş, bir de ne görsün, onu da unutmuş, yapamıyor, işte bu yüzden topallayarak yürür olmuş.

Aslında bu hikâyedeki keklik biziz, bizim medeniyetimiz, ahlâkımız, değerlerimiz; topal karga da Batı uygarlığı olmalıdır. Birilerinin keklik sekişi hoşlarına gitmiyor, kargaya imreniyorlar, bütün keklikleri onun gibi yürümeye zorluyorlar; bu değiştirme operasyonu fıtrata aykırı olduğu için halk örseleniyor, ne Batılı olabiliyor -ki, buna şükretmeliyiz- ne de kendisi olabiliyor ki, bunu ıslah etmeye çalışmalıyız.

İçinde bulunduğunuz dînî ve ahlâkî durumun elbette birden fazla sebebi vardır, ama bunları görmeyip, sorumluluğu belki de siyasi bir saikle bir yerlere atmanın gerçeklik ve adaletle alakası yoktur.

Her şeye rağmen halkımız direndi, dehşet atmosferinde sindi, ama değişmez duygularını içine gömdü, günü gelince oyunu kullanarak kendini meşru ve makul olmayan bir değişime tabi tutanları iktidardan indirdi, kendine dönmek için fırsat vereceğine inandığı iktidarlara hayat verdi.

İşte bu noktadan sonra değerlere dönüş ile değerlere karşı direniş arasında mücadele su yüzüne çıkarak devam etti.

Bir taraf zinde güçleri kullanarak demokrasi ve insan haklarını çiğneme pahasına halkın toparlanmasını engellemeye çalışıyor, halk ise ilk fırsatta zinde güçleri yuvalarına gönderip müspet yolda ilerlemeye çalışıyordu. Bu haklı direnişin asıl saiki dindarlıktı, imandı, cebir ve zulmün sebep olduğu birikmiş duygu idi…

İletişimdeki baş döndürücü gelişme, dünyanın neredeyse bir köy, bir mahalle haline gelmiş olması, köyümüze, mahallemize bu defa, silahla değil, evlerimizin içine kadar giren teknoloji deccalları ile giren öteki, din ve ahlâk hayatımızı olumsuz etkiledi ve etkiliyor.

Eğitilmemiş nefis insanı kötüye çeker. Aydınlar, sanâtkârlar, yazarlar, çizerler, bilim ve teknoloji adamları değerlerimizi koruyacak yerde ters esen rüzgârın gidişine kendilerini bıraktılar.

Müspet gidişe alan açmak isteyen iktidarlar, din ve ahlak eğitim ve öğretimi için açılmış okullar, uygulamacı kurumlar, değerlere bağlı sivil toplum kuruluşları şimdilik pek etkili olamıyor; çünkü mikrop güçlü, direnç zayıf bulunuyor.

İşte şimdi bu direnci güçlendirme cihadının zamanıdır.

Başta aileler olmak üzere sivil toplum faaliyetleri, iktidarın kendilerine açtığı alanı ve etkili araçları iyi kullanarak bunu yapmak durumundadırlar.

Bunu yapmayan her fert, her kurum, her kuruluş sorumludur.

Acı bir örnekle şimdilik bu bahse ara vereyim:

İktidar, T.C.’nin okullarına Kur’an-ı Kerim, Peygamberinizin Hayatı ve İslâm Bilgisi dersleri koyuyor. Laiklik icabı seçmeli olan bu dersleri, geçici dünya hayatında adına istikbal veya başarı denen amaçları engelliyor diye ebedî hayat için (din ve ahlâk eğitimi, asla dönüş için gerekli olduğu halde) seçmeyenler sorumlu değil mi?

Bu dersleri okutan öğretmenlerdeki bilinç, iman, aşk, düşünce, gayret zaafı sorumlu değil mi?

Bu öğretmenleri yetiştiren kurumlar sorumlu değil mi?

İslâm diye halka, akıl, bilim, sahih İslâm ile bağdaşmayan bid’at ve hurafeleri pompalayan sözde hocalar sorumlu değil mi…?

Ama ümitsizlik mümine yakışmaz; hak gelir bâtıl sıvışıp gider, iyi olan az, kötü olan çoğu yenebilir, maddi savunmada kat edilen mesafe, manevi savunma ve inşada da kat edilerek modern deccallar alt edilebilir.

Ha gayret! Aziz Müslümanlar, ha gayret!

Zaman birlik olma zamanıdır
04:001/12/2024, Pazar

İnce ipleri ne kadar birleştirirseniz kopması o kadar zorlaşır.

Diyelim ki, mazlum ve mağdur devletler, topluluklar; bilim, teknoloji, savunma ve ekonomi bakımlarından tek tek ele alındığında “zalim, hırsız, soyguncu, gâsıp, vicdansız” … yani sömürgesi iri devletlerden zayıftır.

İşte birleşen ince ipler gibi bu; mazlum ve mağdur; dinine, servetine, toprağına, ahlakına… göz dikilmiş olan devletler ve topluluklar zalime karşı birleşirlerse yeterli güç oluşacaktır.

Bunların birinde olmayan diğerinde vardır; hiçbirinde olmayıp gerekli olan da hemen üretilir.

Mazlumlardan, güç bakımından zayıf olanlardan çaldıkları, zorla aldıkları servetler ile palazlanan iri devletler sıfırı tüketme noktasına yaklaşınca yine soymak için planlar kurmaya başladılar.

Bu planların başında tefrika var.

Ne diyordu merhum Akif’imiz:

Girmeden tefrika bir millete düşman giremez

Toplu vurdukça yürekler onu top sindiremez.

İçeride parti, cemaat, mezhep, tarikat, mektep, medrese, menfaat… bölüyor, dışarıda soyguncuların, zayıflara yönelik oyunları bölüyor.

İçeride “farklılık içinde birlik” mümkündür; peki bu nasıl olacak?

Yukarıda saydığım oluşumlar kendi sınırlarını koruyabilirler, lakin tamamına yönelik bir tehlike ufukta görülünce o tehlikeye karşı birleşmek her şeyden önce akıl ve ortak çıkar gereğidir.

Kendi dar seyir ve görüşleri içinde mahpus olan gruplar büyük resmi göremiyorlar; büyük resim ortak dava (İslâm), ortak menfaat ve ortak tehlikedir.

Bazılarını da -bilhassa siyasi arenada- ihtiras kör ediyor; bakar kör ediyor. Ortak tehlike gerçekleşince kendilerinin de işlerine yaramayacak olan amaçlarına kilitleniyor, birleşmek ve ortak tedbir yerine “körlük ve inkârı” tercih ediyorlar.

Durum ne olursa olsun sağduyusunu hâlâ yitirmemiş, aklını ihtirasına, taassup ve cehaletine kurban vermemiş olan fırkalar ortak dava, menfaat ve ortak tehlike için birleşmeli, birlikte hareket etmenin yollarını açmalıdırlar.

Her birinin içinde bulunan âkil adamlar, kanâat önderleri bu sonuca ulaşmak için vakit geçirmeden harekete geçmelidirler: Zaman birleşme zamanıdır, tehlike kapıya dayanmıştır.

Dışarıya gelelim.

Amaca iki yoldan gidilebilir:

Devletler arasında belli ölçülerde birleşme, satılmamış, esir alınmamış siyasi liderler ve karar organlarının gayretleriyle gerçekleşir. Mesela Afrika’da bazı siyasi liderlerin, zalim Fransa’ya karşı duruşu ümit vericidir.

Bu devletlerin halkları içindeki âlimler ve kanaat önderleri de gece gündüz çalışarak halklarını bilgilendirir, uyarır, bilinç sahibi kılar ve siyasi liderlere baskı uygulamalarını, uygun olanları seçmelerini ve desteklemelerini sağlarlar.

Sömürgeciler elbette bu harekete (kendilerine karşı birleşmeye, birlikler oluşturmaya, tekerlerine taş koymaya) mani olmak isteyecekler ve binbir hile, tuzak, algı operasyonu, tehdit; bunlar amaca ulaştırmazsa güç kullanacaklar; üstelik ellerini yakmayacak, maşa kullanacak, zayıfları birbirine düşürüp kırdıracaklardır.

Evet, bu böyle olacaktır ama ipler birleşince onlar da bunu koparamayacak, zorlayınca ellerinin acısı yanlarına kalacaktır.

Diyalog, birlikte yaşama, hayat hakkı tanıma mı, ayrımcılık ve soykırım mı?
04:008/12/2024, Pazar

Suriye’de yönetim ve harita değişiyor gibi, Sünnî Müslümanların elde ettikleri elde kalırsa -ki, inşallah kalır- meşhur deyişle yetmiş iki buçuk fırkanın yaşadığı bir coğrafyada hâkim unsur Sünîlerin, diğerleri ile ilişkisi nasıl olacak, nasıl olmalıdır?

Diyalog, birlikte yaşama, insan hak ve hürriyetlerine riayet mi, ayrımcılık, ve soykırım mı?

Sorduğum soruya, 2006’dan önce yazdığım ve Hayatımızdaki İslam-2 isimli kitabımın 2006’daki internet baskısında yer alan “diyalog” konusundaki yazımdan kısımlar aktararak başlayacağım; bu arada beni diyalogcu ilan edenler, nasıl bir diyalogdan yana olduğumu da -istiyorlarsa- anlamış olurlar:

Bahsettiğim yazımda diyaloğun mana ve maksadını şöyle açıklamıştım: “Farklı inanç, dünya görüşü ve hayat tarzına sahip fertler ve gruplar arasında yapılan buluşma ve görüşmelerin birden fazla amacı vardır; bunlardan bazıları da şunlar olabilir: 1. Birbirlerini tanımak, doğru bilgi sahibi olmak, 2. Biri diğerini ikna ederek kendi inancına ve hayat tarzına insan kazanmak, 3. Gruplar arasında veya bütün dünyada mevcut ortak problemlerin bir kısmını çözmek, bütün taraflar için faydalı olacak bazı eylemlerde işbirliği yapmak...”
Başka yazılarımda, geçmişten günümüze, bu maksatlara da örnek teşkil edecek diyalog uygulamalarından söz ettim, örnekler verdim. Ancak geçen günlerde izlediğim bir tv programında diyaloğa karşı olanların, daha çok, 1962-1965 yıllarında yapılan II. Vatikan Konsili’nden sonra Papalığın adını koyduğu, kavramlaştırdığı ve uygulamaya başladığı diyalog üzerinde durduklarını fark ettim… Bu konuda TDV İslam Ansiklopedisi’nin Konsil ve Hristiyanlık maddelerini okumalarını ilgi duyanlara tavsiye ederim. Oradan birkaç pasaj:

“Kapsayıcı yaklaşımın (kurtuluşun Yahudilik, İslam gibi diğer ilahi dinlerle de olabileceğinin kabulünün) doğurduğu bu problemler karşısında Papalık Dinler Arası Diyalog Konsili, 1984 ve 1991 yıllarında iki doküman neşretme gereğini duymuş... bu dokümanlarda misyonerlik açısından diğer dinlerle ilgili resmi tutum belirlenmiştir” (17/359).

“Katolik Kilisesi, diğer dinlerin mensuplarıyla birbirini tanımak ve inancı paylaşmak için diyaloğa girmek durumundadır. Çünkü kilise bütün insanlık içindir; dolayısıyla diyalog, bütün insanlığı kurtuluşa ulaştırma diyaloğudur. Katolik Kilisesi, dinler arası diyaloğu, Hristiyanlaştırma misyonunun bir âleti olarak kullandığını açıkça belirtmekten kaçınmamıştır”(s.360).

“Bu yüzden Yahudiler, kilisenin diyalog yaklaşımına daima şüphe ile bakmışlardır” (s. 361).

Papalık kapsayıcı yaklaşımı benimsemekle beraber “Hristiyanlığın tek gerçek kurtuluş dini olduğu iddiasından vazgeçmemiştir. Diyaloğun, Hristiyan öğretisi çerçevesinde ‘kurtuluş diyaloğu’ olduğunu açıklayan Papalık Dinler Arası Diyalog Konsili, Hristiyan mesajının diğer kültürler içinde enkarnasyonu (diğer kültürlerin bünyesine sokularak hayat bulması ve yayılması) anlamına gelen enkültürasyonu teşvik etmiştir” (s. 363).

Yukarıdaki alıntılar, papalığın diyalogdan maksadının misyonerlik olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Ben de yukarıda, “Biri diğerini ikna ederek kendi inancına ve hayat tarzına insan kazanmak” ifadesiyle bu maksadı açıklamıştım.

Hristiyanlığın vazgeçemeyeceği vazifelerinden biri misyonerlik; yani bütün insanları Hristiyanlaştırmak için çaba göstermektir ve bunu da asırlardan beri yapmaktadır. Buna rağmen Müslümanlar onlarla diyalog içinde olmuşlar, “Hristiyanları Müslümanlaştırmak” amacı da dâhil birçok maksatlarla bir araya gelip görüşmüş, tartışmış, ortak bazı işler tutmuşlardır. Bugün yurt dışında yaşayan dindaşlarımız yoğun bir misyonerlik taarruzu karşısında bulunuyorlar ve oradaki din rehberlerimiz çeşitli maksatlarla Hristiyan din adamlarıyla bir araya geliyor, diyaloglar yapıyorlar.

Bu noktada önemli olan husus, “kırmızı çizgilere dikkat etmek, dengeyi bozmamak, kâr-zarar hesabını iyi yapmak”tır; eğer bu çeşit diyalog İslam’ın ve Müslümanların menfaatine değil, zararına olursa zinhar ondan uzak durmaktır.

Müslümanlar, “Dinler arası Diyalog İçin Papalık Konseyi misyonunun bir parçası olmak üzere” diyaloğa girmezler, kendi davalarının şuurlu bir “misyoneri: davetçisi, tarafı” olarak diyaloğa girerler.

Evet, Yahudiler ve Hristiyanlar, kendi dinlerine girmemiş kimselerin din ve inançlarından hoşnut olmazlar, ama onlar içinden İslam’a girenler hoşnut olurlar, ayrıca taraflar birbirlerinin inançlarından hoşnut olmamakla beraber dünyanın bazı problemlerine ortak çözüm aramayı isteyebilirler.

Sonuç yerine şunu söyleyebilirim: Diyalog zorunludur, kendi duvarlarımızın içine hapsolarak, tebliğ başta olmak üzere, İslam’ın çağdaş temsilini gerçekleştiremeyiz, oyunlara müdahale edemeyiz; ama oyuna gelmemek, pirinç peşinde iken eldeki bulguru da kaybetmemek için azami titizliği göstermek de ayrı bir vecîbedir, vazifedir.

Suriye’ye hâkim olan Sünnîler, ötekilerle diyalog içinde bir arada yaşamak durumundadırlar.

Gelecek yazıma buradan devam edeceğim inşallah.

Suriye bütünlüğü nasıl sağlayacak?
04:0015/12/2024, Pazar

Yeni Suriye’nin önünde birçok çözüm bekleyen durum (problem, olgu ve oluşum) var. Bunların bir kısmı etrafını saran dost ve düşman ülkelerle ilgili, Bu ayrı bir konu. Diğer kısmı içerideki farklı gruplarla ilgili. Eğer gerçek manada ve ileride ayrılma tehlikesini önleyecek şekilde bütünlükten söz ediyorsak “bütün grupların bir tek devletin halkı olarak birlik halinde olmaları” şarttır. Devlet içinde devlet veya devletimsi oluşumlar var olduğu sürece bütünlük sağlanamaz ve bölünme tehlikesi kapının önünde olur… Bu farklı grupların, Suriye özelinde farklı dinleri, mezhepleri, dilleri, grup kültürleri, siyasi tercihleri, dünya görüşleri, hayat tarzları… var. Bu grupları, cebir kullanarak “tek dil, din, mezhep, siyasi görüş ve hayat tarzında birleştirmek” hem sosyolojik ve siyasi olarak hatalı bir yoldur hem de ayrımı pekiştirmekten başka bir işe yaramaz. Doğru olan tek yol, “ortak değerler, çıkar ve tehlike” çerçevesinde birlik oluşturmak, bunların dışında kalan farklılıkları her grubun kendine bırakmak, tek/ bir devletin vatandaşları olarak farklı taraflarını yaşamalarına engel olmamaktır. Elbette “insan hakları belgelerinin de kabul ettiği” bazı sınırlamalar vardır, olacaktır. Sünnî çoğunluk insan kazanmak, daha da çoğalmak istiyorsa bunun yolu güzel ahlâk, adalet, iyilik ve çekici temsildir. Peki, dini, dili, mezhebi, siyasi görüşü… farklı olanlarla bir ülke halkı olarak birlikte yaşamak, iyi ilişkiler kurmak dinimiz bakımından mümkün ve caiz midir? Bu sorunun cevabını Kur’an Yolu isimli tefsirimizin Mümtehine (60) suresinden aktaracağım: 7. Belki de Allah sizinle onlardan düşmanınız olan kimseler arasında bir dostluk meydana getirecektir. Allah kâdirdir. Allah bağışlayıcıdır, engin merhamet sahibidir. 8. Allah, din konusunda sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayanlarla iyi ilişkiler içinde olmanızı ve onlara adaletli davranmanızı yasaklamaz. Allah adaletli olanları elbette sever. 9. Allah ancak, din konusunda sizinle savaşmış, sizi yurtlarınızdan çıkarmış ve çıkarılmanıza yardım etmiş olanlarla dostluk kurmanızı yasaklar. Kim onlarla dost olursa işte bunlar kendilerine yazık etmişlerdir. Açıklama: “... 8 ve 9. âyetlerde… 1. âyetteki anlamıyla ‘düşman’ kavramının kapsamı belirlenirken, İslâmiyet’i kabul etmeme değil, din konusunda Müslümanlarla savaşma, onları yurtlarından çıkarma veya çıkarılmalarına yardımcı olma kriterleri esas alınmıştır. 7. âyetin başında yer alan ‘umulur ki, belki de’ gibi mânalara gelen ‘asâ’ yardımcı fiilini Cenâb-ı Allah kendisi hakkında kullandığında O’nun tarafından yapılmış bir vaadi ifade eder (Zemahşerî, IV, 88). 8. âyetin tefsiri sırasında Taberî’nin belirttiği üzere -burada verilmek istenen mesaj belirli olaylarla sınırlı değildir-, âyette yer alan olumsuz nitelikler kapsamına girmedikçe hangi dine mensup ve hangi etnik kökenden olursa olsun uluslararası toplumun bütün üyeleriyle iyilik ve adalet esasına dayalı ilişkiler kurulabilir, bu hükümle ilgili nesih iddialarının da dayanağı yoktur (XXVIII, 65- 66). Bu âyetlerde Kur’ân’ın, uluslararası ilişkilerde hemen herkesin mâkul ve ikna edici bulacağı bir temel düstur getirdiği görülmektedir. Şöyle ki, aslolan barış halidir ve dostane ilişkilerin sağlıklı yürüyebilmesi için şu iki şarta titizlikle uyulması gerekir: a) İyi niyetli olma ve bunun ilişkilere yansıtılması, b) Bu alanda yapılacak düzenleme ve uygulamalarda, aynı şekilde herhangi bir ihtilâf çıkması durumunda adalet ve hakkaniyetin esas alınması. İstisnaî olan hasmane ilişkiler içine girmenin gerekçesi ise karşı tarafın din özgürlüğünü ortadan kaldırmaya yönelik savaş ilân etmesi ve ülke güvenliğini tehdit eden fiilî davranış ortaya koyması şeklinde özetlenmiştir. Dikkat edilirse Kur’ân’ın bu konuda ortaya koyduğu esaslar Müslümanlara imtiyaz tanıyan veya sübjektif değerlere bağlı ilke ve kurallar olmayıp objektif niteliktedir…” Bazen içeride iki Müslüman grup arasında da anlaşmazlık, hatta çatışma olabilir; bu durumda ne yapılacağını da şu âyetten anlıyoruz: “Eğer müminlerden iki grup birbiriyle kavgaya tutuşursa hemen aralarını düzeltin; ikisinden biri diğerinin hakkına tecavüz etmiş olursa -Allah’ın emrine geri dönünceye kadar- haksızlığa sapanlara karşı savaşın; dönerlerse aralarındaki anlaşmazlığı adaletle çözüme bağlayın ve herkese hakkını verin. Allah hakkı yerine getirenleri sever” (Hucurat:49/9). Âyet, haksız yere devlete başkaldıran gruplar ile devlet arasındaki savaştan değil, halk arasında meydana gelen anlaşmazlıklar ve kavgalardan, bunlara karşı güçlü çoğunluğun, adalet ve hakkaniyet ölçüleri içinde tarafları anlaştırma, aralarını bulma ve gerekirse güce başvurarak haksızlığı önleme yükümlülüğünden bahsetmektedir. Devlete başkaldıran, hukuka boyun eğmeyen âsi guruplar (bâğîler), kıyas yoluyla bu âyetin kapsamına alınmışlar -bazı istisnalar dışında-s aynı hükme ve muameleye tâbi tutulmuşlardır.

Niçin asgarî ücret
04:0022/12/2024, Pazar

Hem işçi hem de işveren akıllı, adil, vicdanlı, merhametli olsalardı ücretin, bu ikili tarafından serbest pazarlık ile belirlenmesi en uygun yol olurdu; çünkü her işe, zamana, coğrafyaya, genel ve özel ekonomik duruma… göre âdil ücretin farklı olması gerekirdi.

Niçin devlet ücreti belirlemeye mecbur olmuş?

Çünkü:

Ya işverenin hâkim olduğu durumlarda adil ve vicdanlı olmayan işverenler işçinin hakkı olan ücreti vermemiş, onun ihtiyacını (işe muhtaç olmasını) istismar ederek hakkını değil, en azını verip çalıştırma yolunu seçmişlerdir veya işçilerin bir şekilde (mesela sendikalaşarak, demokratik baskı yollarını kullanarak) duruma hâkim olduğu zaman ve zeminlerde işçiler, hak ettiklerinden daha fazlasını, çalıştığı işin devamını mümkün kılmayacak miktarda ücreti talep etmişlerdir.

Devlet, (işçi temsilcilikleriyle pazarlık yaparak belirlediği asgari ücretten daha fazlasını veren işvereni sınırlamamıştır, özel durumuna göre ve rızası ile istediği kadar ücret vermesini serbest bırakmıştır; ama bunu yapan veya yapabilen işverenler devede kulak kabilinden azdır.

Bu durumda problem, bir tarafta maaş, diğer tarafta ücret, çalışanın geçimine yetmediği ve sıkıntıya düşürdüğü zaman ortaya çıkıyor.

Şöyle bir parantez açalım:

Diyoruz ki;

Nesilleri korumak için aileye, ailenin okul olabilmesi için evde kalan, iyi yetişmiş anneye ihtiyaç var.

Kadın, geçim sıkıntısı dışındaki makul ve meşru sebeplerle de görev alır veya çalışır; bu başka bir konu.

Geçim sıkıntısı yüzünden çalışmaya mecbur olan kadın burada benim bahse konu ettiğim kadındır.

Evet, bir yandan böyle diyor, öte yandan yalnızca erkeğin çalışması ve elde ettiği gelir ile geçim mümkün olmadığı veya sıkıntılı olduğu halde bu derde (duruma) çare aramıyorsak çelişki içindeyiz demektir.

Bir yandan adaletten, kardeşlikten, merhametten söz ediyor, diğer yandan geçim sıkıntısına sebep olsa bile -dengeleri bozmadan daha fazlasını vermek mümkün olduğu halde- ücretin en azını veriyorsak yine çelişki içindeyiz demektir.

“Komşusu aç iken tok yatmak yok”, âmennâ.

Ama açlık kavramını doğru tarif etmek de şarttır.

Elbette kelimenin sözlük anlamıyla aç varsa onunla ekmeğini bile paylaşmak Müslümanın, Müslüman değilse vicdan ve merhamet sahibinin yapacağı şeydir, bunda şüphe yok, tartışma da olamaz.

Açlıktan bir yukarısı, “aç değil ama geçim sıkıntısı çekiyor” olmaktır. Geçim sıkıntısı, insanın içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve kültürel şartlara göre sahip olması gereken asgarî eşya ve paraya sahip olamaması demektir.

İşte bunu da temin etmek, âdil bir toplumun vazifesidir.

-Nasıl temin edecek?

-Çalıştıran mı verecek?

-Devlet mi verecek?

-Sivil toplum mu verecek?

Kısa cevabım:

Külfeti, vazifeyi üçü paylaşacaklar.

Paylaştırmayı da devlet, kanunlarla yapacak.

Çalıştıran ve devletin yapacağını kanunla belirlemek mümkündür ve makuldür.

Sivil toplumun yapacağına gelince:

Bunu bir başka yazıda biraz daha genişçe ele almam gerekiyor.

Sivil toplum ve zekât kurumu
04:0029/12/2024, Pazar

Önceki yazımı şöyle bitirmiştim:

“Açlıktan bir yukarısı, ‘aç değil ama geçim sıkıntısı çekiyor’ olmaktır. Geçim sıkıntısı, insanın içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve kültürel şartlara göre sahip olması gereken asgarî eşya ve paraya sahip olamaması demektir.

İşte bunu da temin etmek, âdil bir toplumun vazifesidir. Nasıl temin edecek? Çalıştıran mı verecek? Devlet mi verecek? Sivil toplum mu verecek?

Kısa cevabım:

Külfeti, vazifeyi üçü paylaşacaklar. Paylaştırmayı da devlet, kanunlarla yapacak. Çalıştıran ve devletin yapacağını kanunla belirlemek mümkündür ve makuldür. Sivil toplumun yapacağına gelince: Bunu bir başka yazıda biraz daha genişçe ele almam gerekiyor.”

Sivil toplumun sosyal adaleti sağlamak için yapacağı başka şeyler de var, ama en önemlisi zekât kurumudur. Bu konuda, Afyon Kocatepe Üniversitesi’nden Doğan Öztürk, kapsamlı ve özgün bir tez yazmıştır. Tezinin sonuç bölümünü biraz kısaltarak sunacağım (Bu tez, tez zamanda basılmalıdır). Bu tezde teklif edilen sivil toplum, kurumsal zekât sistemi, yükümlünün elden zekât vermesinin sakıncalarından biri olan “alanın rahatsız olması” durumunu da ortadan kaldıracaktır; çünkü kurum, ihtiyaç sahiplerine maaş verir gibi ulaştıracaktır:

İslâmî finans, risk, kâr ve zarar paylaşımı ilkeleri üzerine inşa edilmiş, finansman ödemelerinde faiz barındırmayan bir yapıya sahiptir. Bu yapı İslâmî Sosyal Finans ve İslâmî Ticari Finans kurumundan oluşmaktadır. İslâmî Ticari Finansman, İslâmî ilkelere aykırı olmayan ve ticari faaliyetleri finanse etmek için kullanılan bir finans şeklidir. Esasen İslâmî değerlerle uyumlu işletmeler ve projelere yapılan yatırımlar aracılığıyla ekonomik kalkınma ve büyümeyi öne çıkarmayı amaçlayan bir finansman şeklidir. İslâmî ticari finansman sözleşmelerine Murâbaha, İcara, Müşâraka ve Mudârebe örnek olarak verilebilir.

İslâmî Sosyal Finans ise sosyal adaleti, ekonomik ilerlemeyi ve çevresel sürdürülebilirliği teşvik etmeyi amaçlayan, dolayısıyla sosyal sorumluluk projelerine yatırım yapmak gibi finansın etik yönlerine de odaklanan bir finans şeklidir. İslâmî Sosyal Finans Vakıf, Zekât, Karz-ı Hasen, Mikrofinans, Melek Yatırımcılık, İslâmî Yatırım Fonları, Kitle Fonlaması, Girişimcilik ve Risk Sermayesi gibi kurumlar aracılığıyla sağladığı fon ile toplumsal veya bireysel refahı artırmayı amaçlamaktadır (Dirie, Alam ve Maamor 2023:3).
Günümüzde zekât, bazı ülkelerde kişinin kendi inisiyatifine bırakılmışken, bazı ülkelerde zorunlu, bazı ülkelerde ise gönüllülük esasına dayalı olarak toplanmaktadır. Bu ülkelerin büyük çoğunluğunda, devletin doğrudan ya da yönettiği STK’lar aracılığıyla dolaylı olarak zekât faaliyetlerini yönettiği görülmektedir. Devletin zekât sisteminde aktif olarak yer aldığı ülkelerde güven sorunu öne çıkmaktadır. Zira devlet siyasal bir organizasyonla yönetildiği için; devleti yöneten siyasi iktidarın karşısında muhalif bir kitlenin varlığı söz konusudur. Muhalif gruplar başta olmak üzere toplumun belli bir kesimi zekâtın hakkıyla toplanıp dağıtılmadığına inanmaktadır. Sonuç itibarıyla sebebi ne olursa olsun birçok kesim, devlet eliyle zekât toplayan kurumlara ya hiç güvenmemekte ya da çok az güvenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, zekâtın devlet eliyle yönetilmesinin toplumun tamamını kapsayamadığı aşikârdır.

Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı ve Kızılay gibi öne çıkan kurumların zekât toplaması şeklinde öneriler bulunmaktadır. Fakat devlet eliyle zekât toplayan ülkelerde olduğu gibi THK, Kızılay ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın zekât toplama veya organizasyonunu yapma arzusunun siyasi tartışmalardan ötürü başarılı olması zor gözükmektedir. Çünkü bu kurumlar, kendi iradelerinin dışında zaman zaman siyasi tartışmaların tam ortasında yer alabilmektedir. Bütün bu tecrübeler dikkate alındığında, devlet veya devletin yönlendirdiği bir STK üzerinden zekât toplama faaliyetinin başarılı olacağını söylemek oldukça güçtür. STK’lar aracılığıyla ama devletin denetlediği bir sistemin amaca daha iyi hizmet edebileceği aşikârdır.

Ülkemizde faaliyetlerini gösteren ve İslâmî Sosyal Finans’a çok büyük katkısı olan altısı dini grup olmak üzere on sekiz STK’nın zekât faaliyetlerine ilişkin yönetim kabiliyeti ve yöntemlerine ulaşmak amacıyla yapılan yüz yüze görüşme, internet sayfaları ve faaliyet raporları incelendiğinde… STK’ların zekât dağıtım politikası farklılıklar göstermektedir. Birçok STK, zekât başvurusunda bulunan ihtiyaç sahibini ön değerlendirmeye tabi tutup, bu aşamayı geçenler hakkında saha araştırması yapmakta ve müstahik olması uygun görülenlere zekât verilerek süreç tamamlanmaktadır. Fakat dini cemaat veya gruplarda durum biraz daha farklılık göstermektedir…

Zekât özelinde kamuya açıklanan her hangi bir raporlama olmayıp, sadece bazı STK’lar yıllık olağan toplantılarda üst düzey yöneticilerine konu hakkında detaylı bilgi vermektedir.

STK’ların tamamı resmi kuruluşlar tarafından mali olarak denetlenmektedir. Fakat bu denetimin dışında fıkhi ve idari bir denetim yok denecek kadar azdır. Özellikle dini grup veya bazı STK’ların üst yöneticileri ilahiyat ya da medrese eğitimi almış kişiler olduğu için onların talimatlarına göre hareket edilmektedir. Bu yüzden zekât faaliyetlerine yönelik, ayrıca bir fıkhi denetime gerek görülmemektedir. Bu durumda olmayan bazı STK’lar ise zekât dağıtım konusunda görevli olacak personele göreve başlamadan önce fıkhi eğitim vermektedir. STK’ların tamamı göz önüne alındığında mali denetimin dışında bağımsız bir birim tarafından fıkhi ve idari denetimin yapıldığını söylemek pek mümkün değildir.

Öneri: Devletten bağımsız Zekât Kurumları tarafından zekâtın toplanıp dağıtılması ve özerk bir kurum (Zekât Gözetim Merkezi) tarafından Kurumsal Zekât Sisteminin düzenlenip denetlenmesi ile bu sorunun çözüleceği düşünülmektedir...

Türkiye’de zekâtın kurumsallaşabilmesi amacıyla incelenen ülkeler ve Türkiye’nin kendi iç dinamikleri göz önüne alındığında devletin doğrudan sistemde yer almadığı ve devlete bağlı olmayan Zekât Kurumları tarafından zekâtın toplanıp dağıtıldığı, ancak her faaliyeti mali, idari ve fıkhi olarak Zekât Gözetim Merkezi tarafından denetlenen ve bütün ayrıntıları raporlanan şeffaf, denetlenebilir ve hesap verebilir bir sistemin ihdas edilmesinin daha uygun olacağı düşünülmektedir.

Sonuç olarak Türkiye’de Müslümanlar, gönüllülük esasına dayalı olarak istedikleri Zekât Kurumları aracılığıyla şeffaf ve hesap verilebilir bir sistem üzerinden gerçek ihtiyaç sahiplerine zekâtlarını ulaştırabilme imkânı bulabilecektir. Bu yönüyle Kurumsal Zekât Sistemi sadece Türkiye için değil, diğer İslâm ülkeleri için de örnek olabilecektir

Kur’ân’a doğru bakış

04:0021/12/2025, Pazar

Kimileri Kur’ân’ın mezarlıkta ölüye okunmasının meşru olduğunu ispata çalışıyor (Bu konuyu ayrıca yazacağım inşallah), kimileri de “kadın, bazı cezalar, miras” gibi bir kısmı farklı da yorumlanmış olan âyetlere takılıyor, insanları Kur’ân’dan ve İslâm’dan soğutmaya çalışıyorlar.

Ama “elin gâvuru derler ya” bir Hristiyan din adamı ve matematik profesörü de, Kur’ân’ı eleştirmek, onun vahiy olmadığını ispat etmek için okumaya başlıyor, gördükleri karşısında hayretler içinde kalıp Müslüman oluyor, bunun başka örnekleri de var.

Bu ihtidanın kısa hikayesini vermeden önce bir hikmetli hikâyeyi arz edeceğim.

Bir şahıs Mesnevî’yi okuyor, sonra gelip bir ârifin meclisinde “İçinde müstehcen hikâyeler var” diye tenkit ediyor. O ârif kişi de şöyle bir teşbîh ile nasihat ediyor:

İçinde türlü renkler ve kokularıyla insanı hayran eden bir gül bahçesinde kelebekler ve bülbüller daldan dala konarak bu güzelliği temâşâ ederler, pislik böceği ise bir gül fidanının altında bir gübre parçası bulur, ona odaklanır ve gülistandan haberi bile olmaz.

(Teşbihte hata olmaz; ârif kişi hiçbir âyete gübre demez; maksat Ku’ân’a bütün bakışa dikkat çekmektir.)

***

www.rasoulallah.net Ekibinin “Hz.Muhammed’e İnanmayanlara Bir Mesaj” adlı kitabından alınmış bilgiyi özetliyorum:

Gary Miller: Kur’ân’a Meydan Okuyan Adam

Profesör Miller, 1978 yılında İslâm’ı seçti ve kendisine Abdu’l-Ahad adını verdi. Daha sonra televizyon programları ve halka açık dersler aracılığıyla hayatını davete adadı.

1977 yılında, Toronto Üniversitesi’nde matematik ve mantık dersleri veren Kanadalı vaiz Profesör Gary Miller, Müslümanları Hristiyanlığa davet ederken kendisine ve diğer vaizlere fayda sağlayacak şekilde, Kur’ân-ı Kerim’deki bilimsel ve tarihi hataları ortaya çıkararak Hristiyanlığa büyük bir hizmette bulunmaya karar verdi. Ancak sonuç tam tersi oldu…

Profesör Miller için ilk şaşırtıcı konu, Kur’ân’ın birçok ayetindeki meydan okuyan üsluptu. Örneğin, “Hâlâ Kur’ân’ı düşünmeyecekler mi? Eğer o, Allah’ın takdiri dışında bir yerden gelmiş olsaydı, içinde birçok farklılık bulurlardı” (Nisa 4:82) şeklinde tercüme edilebilecek ayetler.

Meselâ:

“Eğer kulumuza indirdiğimizden şüphe ediyorsanız, hemen onun benzeri bir sûre getirin ve eğer doğru iseniz, Allah’tan başka şahitlerinizi de çağırın” (Bakara 2/23).

Miller’ın “Muhteşem Kur’ân” dersinde değindiği noktalardan bazıları şunlardır:

Bir kitap yazıp sonra başkalarına bu kitabın hatasız olduğunu iddia eden bir yazar yoktur. Kur’ân-ı Kerim’de ise durum tam tersidir. Okuyucuya hiçbir hata olmadığını söyler ve ardından herkesi, varsa, herhangi bir hata bulmaya davet eder.

Kur’ân-ı Kerim, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) sevgili eşi Hz. Hatice’nin (r.a.) vefatı, kızlarının ve oğullarının vefatı gibi kişisel hayatındaki zor olaylardan bahsetmez. İlginçtir ki, bazı aksiliklere yorum olarak inen ayetler zaferi müjdelerken, zafer anında inenler kibirden uzak durmaya ve daha fazla fedakârlık ve çaba göstermeye çağırır.

Kişi kendi otobiyografisini yazarsa, zaferleri abartır, yenilgileri ise haklı çıkarır. Oysa Kur’ân-ı Kerim tam tersini yapmıştır ve bu, tutarlı ve mantıklıdır: Belirli bir dönemin tarihi değil, Allah (c.c.) ile kulları arasındaki ilişkiye dair genel kurallar koyan bir metindir…

Kur’ân-ı Kerim’de Meryem adlı bir sure vardır ve bu surede Meryem’e (Allah ondan razı olsun) İncil’de bile bulunmayan bir şekilde methiyeler düzülmüştür. Aynı zamanda Hz. Aişe (Allah ondan razı olsun) veya Hz. Fatıma (Allah ondan razı olsun) adına bir sure yoktur. Hz. İsa’nın (a.s.) adı Kur’ân-ı Kerim’de 25 kez geçerken Hz. Muhammed’in (s.a.v.) adı sadece beş kez geçmektedir…

Mesed suresi, Peygamber Efendimiz’in amcası Ebu Leheb’in vefatından on yıl önce nazil olmuştur. Kur’ân-ı Kerim’in batıl olduğunu ispatlamak için tam on yılı vardı. Ancak o inanmamış, hatta inanmış gibi bile davranmamıştı. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Kur’ân-ı Kerim’in Allah’ın vahyinden olduğuna emin olmadıkça o kişinin akıbetinden nasıl bu kadar emin olabilirdi?

Bir başka örnek:

“İşte bunlar, sana vahyettiğimiz gayb haberlerindendir. Sen, ne sen, ne de kavmin bundan önce bunu bilmiyordun. Öyleyse sabret. Şüphesiz, en güzel sonuç takva sahiplerinindir” (Hûd Suresi, 49).

Miller, Kutsal Yazıların hiçbirinin bu tür bir üslup kullanmadığını, yani Kur’ân, okuyucuya bir bilgi verip sonra da bunun yeni bir bilgi olduğunu söylediğini yazıyor. Bu gerçekten de benzersiz bir meydan okuma. Ya Mekke halkı, en azından bahaneyle, bunu daha önce bildiklerini söyleseydi? Ya bir âlim daha sonra bu bilginin daha önce de bilindiğini keşfetseydi? Ancak bu gerçekleşmedi.

Profesör Miller, Çağdaş Katolik Ansiklopedisi’nin “Kur’ân” başlığı altında yer verdiği bilgilere değindi. Ansiklopedide, Kur’ân vahyinin doğruluğuna çeşitli bahanelerle saldıran çok sayıda çalışma, teori ve girişime rağmen, bunların hiçbirinin mantıksal olarak benimsenemeyeceği belirtiliyor. “Kilise, bu teorilerden hiçbirini benimsemeye cesaret edemedi ama Müslümanların Kur’ân-ı Kerim’in şüphesiz son ilahi vahiy olduğu yönündeki teorisinin doğruluğunu da kabul etmedi…”

İşte Kur’ân’a böyle bakan Müslüman oluyor, Müslüman olduktan sonra hayat kitabı olarak bakan da doğru yolu buluyor.

Not

Abdülahad Ömer’in Kur’ân’da bulduğu ve onun ilâhî bir kitap olduğuna delil kıldığı diğer âyetleri görmek için internete girmenizi tavsiye ediyorum.

Kur’an’a kıymayalım
04:0028/12/2025, Pazar

Lafzı muhkem, yalınız anlaşılan, Kur’an’ın;
Çünkü kaydında değil hiçbirimiz mânânın;
Ya açar Nazm-ı Celîl’in, bakarız yaprağına;
Yahut üfler geçeriz bir ölünün toprağına.
İnmemiştir hele Kur’an, bunu hakkıyla bilin;
Ne mezarlıkta okunmak ne de fal bakmak için!
M. Akif Ersoy

İstiklâl marşı şairimiz Âkif’in yukarıdaki şiirinde dediği gibi:

İnsanlar Kur’an-ı Kerîm’i ezberlemek, tecvidli, mûsıkîli, harfleri yerinden çıkararak (teleffuz ederek) okumak için yıllarını veriyorlar, ama manasını anlamıyorlar; okuyan da anlamıyor, dinleyen de; okuyanın sesine ve musıkîsine hayran olarak, yalnız bundan zevk alarak dinliyorlar.

Âkif de diyor ki, Kur’an’ın yalnız lafzı mı Kur’an, bunun manası Kur’an değil mi, öyle ise niçin manasını da anlamak ve öğrenmek için çalışmıyoruz.

Ve diyor ki:

Ya açıp Kur’an’ın yüzüne bakıyorlar ya da ölüler için okuyup kabirlere üflüyorlar, fal bakmak (tefe’ül) için Kur’anı kullananlar da var; halbuki bu yüce Kitap fal bakmak için de mezarlıkta okunmak için de indirilmedi.

Peki ne için indirildi?

Bu soruya cevap olan birçok âyet var da bunlardan birisi, hemen Kitab’ın başında, Fatiha’dan sonra yer alıyor ve Allah Teâlâ meâlen “Bu Kitab’ın tarafımdan vahyedilmiş olduğunda asla şüphe yoktur; kırmızı çizgilerden uzak durmaya çalışan kullarıma hayat kılavuzu olarak indirilmiştir” buyuruyor.

Hocalar kılı kırk yararak, uzak vadilerden su taşıyarak Kur’an’ın mezarlıkta veya başka yerde ölüler için okunmasının caiz olduğunu ispata çalışıyorlar. Şunu sormuyorlar:

Peygamberimiz (s.a.) bu Kitab’ı mezarda ölüler için okumuş mu?

Okunmasını tavsiye veya emretmiş mi?

Evet, “Ölülerinize Yâsîn suresini okuyun” mealinde bir hadis var, lakin âlimlerin cumhuru (çoğunluğu) bunu, “Ölmek üzere olan hastanın yanında okuyun” diye yorumlamışlardır (Süyûtî, Şerhu’s-sudûr, 1/304).

Peygamberimiz kabirde Kur’an okumamıştır ama bir şey yapmış ve tavsiye de etmiştir:

Ebû Dâvûd ve Hâkim’in kitaplarına aldıkları bir hadîse göre Efendimiz (s.a.) ölüyü defnettikten sonra başında durur ve şöyle derdi:

«اسْتَغفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَسَلُوا لَهُ التَّثبِيتَ، فإِنَّه الْآنَ يُسأَلُ»
“Kardeşiniz için istiğfar edin (Allah’tan, günahlarını bağışlamasını dileyin), şaşırmadan sorulara cevap vermesini isteyin; çünkü ona, şu anda sorulmaktadır.”

Bunu Peygamberimiz yapmış mı, hadise göre yapmış, yapın demiş mi, demiş; işe bakın ki Müslümanlar, kabir başında Yâsin okumak ihtimalli olduğu halde bunu veya başka sure ve âyetleri okuyorlar da sabit sünneti terk etmiş bulunuyorlar.

Bir de manasını anlamadan Kur’an’ı ezberleme furyası var; Kur’an’ın hakkı, onu yüzünden veya ezberden okumak, anlamak ve anladığını hayatına uygulamaktır. Bunlar bir arada olmadıkça Kur’an’ın hakkı sorulacaktır. Bir iki yılını harcayıp insanlara Kur’an ezberi yaptırılıyor da biraz daha gayret edip manasını anlamasına niçin vakit ayrılmıyor!

Birkaç hususa daha temas etmekte fayda var:

1. İbadet niyetiyle Kur’an okuyup sevabını ölüye bağışlamak caizdir diyenlere göre de bunu, ölünün yakınları bir kişiye para vererek yaptırmayacaklar, kendileri okuyacaklar; çünkü para karşılığında okumak ibadet olmaz, ibadet olmayanda sevap olmaz, sevap yoksa ne bağışlanacak!

2. Ölüye sevabı bağışlanacak nice ameller var: Nmaz, oruç, hac, fukaraya yardım, hayır için yapılacak tesisler… Niçin bunlara ağırlık verilmiyor da yalnızca Kur’an okumaktan söz ediliyor.

3. Meselenin daha vahim bir tarafı var: Ne yazık ki, ülkemizde yaşayan Müslümanların çoğu din cahili ve uygulama kusurludur. Çoğunluğun din ile yüz yüze geldikleri kandiller, dini bayramlar ve cenaze gibi birkaç vesile var. Cenaze hemen herkesin başına geliyor; burada olan, “Kur’an’ın ölüye okunmak için gönderilmiş bir kitap olduğu” algısıdır. Görüyorlar ki, Kur’an mezarlarda okunuyor, bir iki sure bilenler onları okuyorlar, başlarında takkeler, ellerinde Mushaflarla ortalıkta dolaşan ve ücret karşılığında okuma satan “tâcirler” mezarlıkta cirit atıyorlar.

Eşsiz bir hayat kitabı; iman, amel, ahlak kılavuzu

.
Filistin’in kaybı Haydarpaşa Sabotajı ve 1917 Şehitleri İstenen düzenleme
04:0014/12/2025, Pazar

İyi niyetli ve kendisine güvendiğim bir dost bana bilgi vermeseydi Haydarpaşa Sabotajı hakkında bilgisizliğim devam edecekti.

Bu çok acı veren olayı okuyucularıma bildirmek ve bugünlerde Haydarpaşa Garı’nda yapılacak imarla ilgili talebi ilgililere iletmek için bu yazıyı kaleme alıyorum.

6 Eylül 1917 günü saatler 16.30’da neredeyse bütün Kadıköy dehşete kapılmış, Kuşdili Çayırı’nda eğlenen bir kişinin başına bile parça düşmüştür.

Patlamalarda, trenlerin içindeki mücahid Türk askerleri, gar personelleri ve bölge sakinleri şehit olmuştur.

Bir tabur askerin yitirildiği patlamada şehit sayısının bine yaklaştığı tarihi kayıtlara geçmiştir.

Kudüs savunmasında tarihin akışını değiştiren kanlı olayın arkasındaki karanlık el ise hiçbir zaman ortaya çıkarılamadı.

O günden bugüne farklı tahminler ve tespitler varsa da bana kanaat veren şudur:

Birinci Dünya Savaşı sırasında Harbiye Nezaretinde kurulan ‘İhracat, İthalat ve Siparişat-ı Umumiye Dairesi’nde yedek subay olarak görev yapan A. Baha Özler, Haydarpaşa’ya sabotajın, Alman ordusunda görevli bir Fransız ajanı ve yardımcıları tarafından yapıldığını iddia etmektedir.

Baha Özler’in Yıllarboyu Tarih dergisinin Ekim 1980 sayısında “Haydarpaşa Garı’nı havaya uçuran adamı tanıdım” başlığı altında yayımlanan anılarında anlattığına göre, bu kişinin adı Georges Mann’dı.

Baha Özler’in çalıştığı dairenin Sirkeci Gümrüğü’nde yaptığı kontroller sırasında, Georges Mann, onlara yardımcı olmak ve tercümanlık yapmakla görevlendirilmiş ve kısa sürede herkesin güvenini kazanmıştı. Öyle ki, Harbiye Nezareti’ne elini kolunu sallaya sallaya girip çıkıyor, istediğiyle görüşebiliyor, bazen de kurye olarak Almanya’ya gidip geliyordu.

Baha Özler anılarında, patlamanın olduğu gün Georges Mann’ı telâşla Sirkeci’ye doğru koşarken gördüğünü, durumda bir fevkaladelik olduğunu anlayarak peşine takıldığını, daha sonra esrarengiz Almanın daveti üzerine bir motorbotla Haydarpaşa’ya gittiklerini kaydeder. Georges Mann, burada alevlerin arasına dalarak çok sayıda fotoğraf çekmiş, bu fotoğraflardan birkaç kopyayı hatıra olarak kendisine vermişti.

Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra terhis olan yazar, Georges Mann’la Beyoğlu’nda bir birahanede karşılaştığını, onun kendisine ‘Fransız ajanı’ olduğunu itiraf ettiğini, hatta kimliğini gösterdiğini belirtir.

Bu patlama neticesinde Filistin cephesine yönelik askeri mühimmat ve personel sevkiyatı sekteye uğradı.

Bu kanlı sabotaj sonrasında Suriye-Filistin cephesinde İngiliz işgaline direniş büyük kan kaybetti. Osmanlı Ordusu, 1918 yılında Şam ve Halep üzerinden Anadolu’da günümüzdeki hudutlara çekildi.

Bu ibretlik unutulmaması ve mazlum Haydarpaşa Garı’na karşı millî vazifenin îfâsı için üzerinde çalışılmakta olan proje hakkında şu bilgi ve teklif var:

“TCDD tarafından 1. Bölge Müdürlüğü ve Anadolu’ya giden trenlerin teşkil garı olarak kullanılan Haydarpaşa Gar sahası ve Sirkeci Gar sahası yakın zamanda TCDD ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında alan 29 yıllığına Kültür ve Turizm Bakanlığı uhdesine alınmıştır.

Tasarım çalışmalardan anlaşılacağı üzere; Haydarpaşa ve Sirkeci’de milli kültürümüze ait eserler yok sayılarak Bizans havzası oluşması sağlanmaktadır.

Tasarım projede yer verilmeyen, Sultan Abdülaziz’in yaptırdığı İlk Gar Binası, Liman Binası, Gümrük Binası, Liman Karakol Binası ve benzeri tescili haiz ancak tescilsiz yapıların tescil ve ihya edilmesi sağlanmalıdır.

Haydarpaşa’ya müze yapılacaksa bunun adı Kalkedon Müzesi değil, 1917 Şehitler Müzesi olmalıdır.

Bu yapılmazsa 1917’de Filistin cephesine gidecek olan bine yakın asker ve sivilin şehit olduğu Haydarpaşa, protokol ile havaya uçurulmuş olur. Binlerce şehidimizin manevi kimliğine bir borç olarak, unutturulmak istenen bu patlamanın belleklerdeki yerinin taze tutulması gelecek nesillere aktarılması elzemdir.

Hicaz Demiryolu için yapılan istasyon binaları da hafızalarda canlandırılacak müze ile desteklenmeli, Hicaz Demiryolu hattı, tekrar faaliyete geçirilmeli ve kademeli olarak uluslararası mahiyette canlandırılmalı, YHT teknolojisi ile yurdun birçok merkezine seferler düzenlenmeli, hac yolculuğunun gerçekleşmesi sağlanmalıdır.

Özetle:

1- Haydarpaşa'daki dolgu alanının “Hicaz Demiryolu ve Harem-i Şerif Kültür Alanı, 1917 Sabotajı Şehitlik Alanı ve Filistin Kültür Alanı” olarak düzenlenmesini,

2- Diğer dolgu alanlarının “Harem-Hicaz Demiryolları Kültür Alanı” olarak ilan edilmesini ve burada bu konuları içeren müzeler yapılmasını,

3- Bu kutsal alanların eğlence merkezi olmamasını,

4- Osmanlı'dan kalan ve patlama ile yok olan tarihi binaların imkânlar ölçüsünde bu bölgede ihya edilmesini talep ediyoruz.”

.Tefsir, te’vîl/yorum ve İslam
04:0030/11/2025, Pazar

Kur’an-ı Kerim’i anlama ve açıklamayı -Allah’ın bizzat açıklamaları dışında- Peygamberimiz (s.a.) yapar, ashâb yapar ve bir de sonrakiler (Mâtürîdî’ye göre fukahâ) yapar.

Bu anlama ve açıklamalara “Allah’ın muradı, onun katındaki doğru anlayış, mutlak İslam budur, diyebilmek için ya Peygamber veya onun yanında bulunup ilgili olaylar üzerine yapılan açıklamalara şahit olmuş sahâbî olmak gerekir ve bu anlayış “tefsîr”dir.

Bunların dışında kalıp akıl, dil, usul ve diğer bilgilere dayalı olarak anlama ve açıklama yapanların hüküm, anlayış ve yorumları beşerîdir, “Allah’ın muradı budur” denemez, “Birkaç anlama yönü vardır, ben bunlardan şunu tercih ediyorum, doğrusunu Allah bilir” denir ve bu anlayış/yorum “tevîl”dir..

İmam Ebu Mansur Mâtürîdî’nin Te’vîlat isimli kitabının başına bakılırsa yukarıda yazdıklarım görülür.

Bu bilgi ne işimize yarar?

Çok işimize yarar da bazılarını sıralayayım:

1. Genel olarak tevile de tefsir denmiş, bu iki kelime -Mâtürîdî’nin tevil dediği- manada kullanılmıştır. Şu halde Kur’an’ı anlama ve anlatma faaliyeti yapan sahâbe sonrası alimler, yaptıkları için “Allah’ın muradı budur, İslam da bizim anladığımız ve anlattığımızdır, buna uymayanların anlayış ve uygulamaları değildir” diyemezler.

2. İctihad ve tefsir/tevil yapabilecek kadar alim olanlar bütün güçlerini sarf ederek anlamaya, çözüm çıkarmaya çalışırlar, çıkan sonuç her biri için –onun anlayışına göre- Allah’ın muradı ve hükmüdür, göreceli olarak İslam’dır, onunla amil olurlar, Allah katındaki mana ve murada isabet etmiş isler iki sevap, yanılmış iseler bir sevap kazanırlar; sevap kazandıran anlayışların tamamı birden İslam’dır, tek İslam’ın /Kur’an’ın, beşer fıtratının icabı olarak farklı yorumlarıdır. Meselâ itikadla ilgili açıklamalarını ümmetin kahir çoğunluğunun kabullendiği Mâtürîdî ve Eş’arî’nin farklı açıklamaları iki ayrı din değildir, bir dinin bazı konularda, meşru görülmüş iki farklı anlama ve açıklamalarıdır. Fıkıh mezhebleri de böyledir; Şâfîler de müslümandır, Hanefîler de müslümandır, dinleri birdir, İslam’dır; ictihadları da -Hanefî, Şâfiî gibi isimlerle anılsa da- göreceli İslam’dır, ictihadlar arasında, bazı konularda tabii olan anlayış farkı vardır o kadar.

3. Kadimden beri kullanılmış ve onanmış usûle dayalı anlayışlar, açıklamalar (Kelam, fıkıh, tasavvuf, İslam felsefesi) ve bunların farklı kollarından biri “İslam yalnız bizimkidir, diğerleri değildir” derlerse -fitne çıkarmak üzere yapılmış kasıtlı saptırma olmaması halinde- büyük bir hatanın içine düşmüş olurlar.

4. Şu halde İslam’ı, “Yalnız fıkıh ve kelamdan, yahut yalnız tasavvuftan, veya tek başına İslam filozoflarından öğrenin, diğerlerine itibar etmeyin” diyenler; unvanları, kılık kıyafetleri ne olursa olsun ya cahil veya bağnazdırlar, bağımlıdırlar.

İbn Ömer (r.a.)'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Resûl-i Ekrem Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hendek savaşı bitince bize şu talimatı verdi: "Hiç kimse Beni Kurayza'ya varmadan ikindi namazını kılmasın!" Birlik yolda iken ikindi namazının vakti girdi. Bunun üzerine bazıları: "Biz Beni Kurayza'ya varmadan namazı kılmayacağız" diyerek namazı kılmadı, kimisi de: "Olur mu öyle şey, biz namazı kılacağız. Bizden namazı kılmamamız istenmedi ki..." dediler. Bu durum Resûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e anlatılınca hiç birisine kızıp serzenişte bulunmadı.

Bu olay bize, yorum (tefsir, ictihad; yani usul) konusunda önemli bir ipucu veriyor: “Anlamada ve uygulamada söze mi, maksada mı yönelmek gerekir?” Efendimizin yalnız birini tercih etmemiş olması, duruma göre her ikisinin de devrede tutulması gerektiğine işaret etmektedir.

Usule uygun hangi ictihad olursa olsun İslam’ın dışında değildir ve ictihadı/tefsiri yapanlara ve onlara sorarak uygulayanlara göre Allah’ın hükmü budur, başkalarına göre de kendi yorumlarıdır, Allah’ın hükmü ve muradı inancıyla yapılan ise kulluktur, dindarlıktır, tek din İslam’ın, kulun anlayışına göre uygulanışıdır.

.Yine İslâmcılık
04:0023/11/2025, Pazar

Birileri “İslâmcılık, isimlendirme olarak yanlış, İslâmcılık bitti, Müslüman kelimesi yeterli, başka isme gerek yok…” dedikçe ben karşı görüşümü yazmaya devam edeceğim.

Yakında bir sohbet dinledim, değerli konuşmacı bir soru üzerine, mealen şöyle dedi:

1. İslâmcılar birkaç şey istiyorlardı, bu iktidar onları yaptı ve İslâmcılık bitti,

2. Ümmet Müslümandır, biz Müslümanız, İslâmcı diye bir başkası yok,

3. İslâmcı kelimesi Müslümanları azaltıyor,

4. Sporcu spor değildir, demirci demir değildir, kayıkçı kayık değildir, İslâmcı da İslâm değildir…

Ben de diyorum ki:

Ortada bir oluşum, bir vakıa, bir dâvâ, bir hareket ve bunu temsil eden değerli insanlar var; buna uygun bir ad vermek gerekiyor, aşağıda tarif edeceğim bu şeye yıllardan beri İslâmcılık denmiştir; ya böyle bir şey yok diyeceksiniz veya ismi beğenmiyorsanız siz de bir başka isim vereceksiniz.

Nedir bu İslâmcılık denen şey?

Var mı, yok mu?

İslâmcılık, “İslam dininin kâmil ve sahih temsili, tebliği, korunması ve yayılması ile Müslümanların birlik olmasını dert ve dava edinmek” demektir. Böyle bir derdi ve davası olanlara İslâmcılar deniyor.

“Müslüman kelimesi yeter, bu kelime o manayı da ifade ediyor” diyorsanız, o zaman bütün Müslümanların böyle bir “derdi, davası ve hareketi var” demiş oluyorsunuz ki, bunu Müslümanların tarih boyunca ve mevcut durumu tekzîb eder.

Müslümanlar, oldukça az sayıda ‘İslâmcı Müslümanlar’ ile ‘İslâmcı olmayan Müslümanlar’ olarak iki çeşittir. Her ikisi de Müslüman oldukları için, İslâmcı terimi Müslümanları azaltmaz.

İslâmcı, içinde bulunduğu durum ve şartlara göre bazı ıslah noktalarını öne alır; diyelim ki, başörtülü mağduriyeti, İmam-Hatiplerin mağduriyeti, okullarda İslâm dininin öğretilmesi bir zaman ve mekânda İslâmcının acil konusu olur; olur ama, bunlar halledilince ana dava sona ermez. Tarifime dikkat edilirse İslâmcılık, İslâm, Müslümanlar ve insanlar var oldukça devam eder ve edecektir; çünkü bunu Allah Teâlâ’nın emriyle Peygamberimiz (s.a.) başlatmış, “kıyamete kadar bir kısım Müslümanların bu yolda sebat edeceklerini” de Efendimiz bildirmiştir.

Evet “sporcu demek spor demek… değildir”, ama sporcu ile spor arasında bir ilişki yok mudur?

Kimse demiyor ki, İslâmcı İslâm’dır.

Peki ne diyor(uz)?

İslâmcı, “yukarıda tarifini verdiğim vazifeyi yapan”dır diyoruz, tıpkı sporcunun spor yapan olması gibi.

Rusya’da yetmiş yıllık zulme, baskıya, beyin yıkamaya rağmen Müslümanlar yok olmadılar ise, Çin'de Uygurlara ve benzerlerine uygulanan zulüm de kalplerdeki İslâm’ı -inşaallah- söküp alamıyorsa, zamanın ruhuna rağmen Müslümanlar artıyorsa, bunun, İslâmcılıkla ilgili iki sebebi vardır:

1. Kelleyi koltuğa alan İslâmcıların dahilde mücadelesi,

2. Nispeten hür olan ülkelerde yaşayan İslâmcıların karşı mücadelesi; temsil ve tebliğ faaliyetleri.

Şimdi biri çıkıp, “bunları yalnız İslâmcılar (ümmetin derdini dert, çare bulmayı vazife edinen Müslümanlar) değil, bütün Müslümanlar yapıyor” diyebiliyor mu?

Diyorsa, “dilin kemiği yok” varsın desin der geçerim.

Hayır, bütün Müslümanlar bunu yapmıyor, ama yapanlara “İslâmcı demek hoşuma gitmiyor” diyen olursa ben de, “Sen hoşuna giden bir isim söyle, bizim de hoşumuza giderse kullanırız” derim.

.Hüseyin Kâzım Bey ve Hâtırâtı...osmanlı yzsı
04:0016/11/2025, Pazar

Hüseyin Kazım Bey (1870-1934) Osmanlı Devleti’nin son yıllarında valilik ve nazırlık görevlerinde bulunmuştur. İkinci Meşrutiyet döneminin önemli siyaset ve düşünce adamlarındandır. Kurtuluş Savaşı yıllarında İstanbul hükûmetinde çeşitli bakanlıklarda bulunup İstanbul-Ankara ilişkilerinde merkezî rol oynamış, Cumhuriyet döneminde siyasetten ayrılmıştır. Dil, siyaset, din, düşünce tarihi üzerine eserleri vardır. Dört ciltlik ‘’Büyük Türk Lügati’’ adlı eseri ile tanınır (İslâmî Hareket Öncüleri isimli kitabımda bu zatın da hayat, düşünce ve hareketini yazdım).

Bu zatın, Prof. İsmail Kara tarafından yayına hazırlanan Hâtırâtını okumayan, son yüzyılın Türkiye tarihinin doğrusunu öğrenmede hayli eksik kalacaktır. Ben, okumayı teşvik için bazı nakiller yapacağım.

H. Kâzım Bey, başta 2. Meşrutiyet’in ilanına taraftar olduğu halde sonra olup bitenleri görünce “inkılapların, halkın ihtiyaç, itiyad ve menfaatlerine göre olması gerektiğini, aksi halde faydadan çok zarar getirdiğini şöyle ifade ediyor (Osmanlı Türkçesi ile yazdığı için kısmen sadeleştireceğim ve özetleyeceğim):

“Diğer taraftan halkın menfaatine olan ve sosyal bir fayda vücuda getiren kanunların ve itiyatların payidar olması zaruridir. Sünnet-i ilâhiye her zamanda ve her yerde bu tarzda câridir. Bunu da Cenab-ı Hakk’ın “İnsana fayda veren şey yeryüzünde kalır. Ra’d, 13/17” beyanından anlayabiliriz. Bu surette de elimizde yanılmaz ve değişmez bir mikyas ve mizan bulunmuş olur. Bu da her inkılabı ve bunun yarattığı her vaz u hali, şekilleri ve suretleri... “ictimai menfaat” nokta-yı nazarından mütalaa etmektir ki, bundan da hangi tarzın devam edebileceğini ve hangi şeklin zeval u helâke maruz kalacağını anlamak mümkündür.

Buharî’de tahriç edilen bir hadis-i nebevi, bize ibret ve basireti gerektiren bir hakikati bildirir. Cenab-ı Resûl-i Muhterem sallallâhu aleyhi ve sellem; “Ya Aişe! Eğer kavminin din-i İslâm’da sebat kazandıklarına kani olsaydım Kâbe’yi yıkar ve onu sünnet-i İbrahim üzerine yeni baştan yapardım” buyurmuşlardır. Halbuki Resûl-i Muhterem, Allah katından teyit edilmiş bulundukları itibariyle Kâbe’yi yıkıp yeniden yaptırmış olsalardı buna kim mâni olabilirdi? Ancak bunu dinde sebat husulüne bağlı görmeleri, her işte kâbul-i âmmenin şart olduğunu bildirmek ve her inkılâbın hakiki ve mahsûs bir ihtiyaçtan mütevellit olması lazım geleceğini anlatmak emelinden kaynaklanır. Bundan da bir ictimaî fayda temin etmeyen ve bir ihtiyaca dayanmayan inkılapların zevale mahkûm olduğunu anlamak mümkündür. Ve günün birinde; “Yaptıkları her işi ele alır, onu toz duman ederiz. Furkan, 25/23” hükm-i ilâhîsinin yerini bulacağı aşikârdır.

Meşrutiyet’in yeniden ilanından itibaren tevali eden inkılapların ne gibi acı sonuçlara sebep olduğunu anlamak için bir kere nazar-ı itibarla kendimize bakmak kifayet eder:

“Her çi kerdend ez ilâç u ez deva

Geşt renc efzûn ve hacet nâ revâ”

(İlaç ve tedavi diye yaptıkları her şey eziyeti artırdı ve ihtiyaca da cevap vermedi).

“Riyaseti, insanların el açıp beddua edecekleri kişilerin eline vermek hatadır” beyanı da bunu açıklamaktadır. Cenabı Resûl-i Muhterem sallallâhu aleyhi ve sellem “Nasılsanız öyle idare edilirsiniz” buyurmuşlardı. Hak ettiğimiz sefalet hali, maruz olduğumuz şiddet, musibet ve zulümleri ve zulmetleri Hakk’ın; “Bu, yaptığınızın karşılığıdır, yoksa Allah kullara asla zulmetmez. Âl-i İmran; 3/182” açıklamasında arayıp bulmak mümkündür…

Zaten Osmanlı hükümetinde Ebussuud’lar, İbn Kemal’ler... istisna edilecek olursa Din-i İslâm’ın inkırazına sebep olanlar, padişahlar ile din âlimleridir. Padişahlar, âlem-i İslâm’da istediklerine uygun hüküm ve tasarruf için bir “dinî otoriteye” muhtaç olduklarını anladıkları zaman ulemadan istifade ve onları kendilerine yardımcı/dayanak etmek istediler. Bunlar da dünya menfaati için bu zalimlere taraftar olmaktan ve onların, Allah’ın kullarına reva gördükleri mezâlimi tevil etmek ve meşrulaştırmaktan çekinmediler!

Ebu Bekiri’s-Sıddîk -radıyallâhu anhu- hilafete intihabını müteakip îrad ettiği hutbede, “Doğru yoldan ayrılacak olursa, Müslümanların bunu kendisine ihtar etmelerini” istemişti. O sırada kendi azatlı kölesi olan Bilal-i Habeşî -radıyallâhu anhu- yerinden kalkıyor ve halifeye hitaben; “Sen kendin doğru yoldan ayrılmamaya bak; yoksa -belindeki kılıcı göstererek- Müslümanların bu eğri kılıcı seni doğrultur!” sözlerini söylüyordu. Müslümanların eğri kılıcı, dinin, insan haklarına ve topluma ait hükümleri ve beyanlarıdır. Bu hükümleri tesirsiz bırakan ve iyâlullah olan halkı zillet u sefalete ve hüsrana düşüren zalimlere ve zorbalara karşı, İslâmî ve insânî hakları müdafaa etmek vazifesi, Cenabı Resûl-i Muhterem’in -sallâllâhu aleyhi ve sellem- “peygamberlerin varisleri” buyurdukları ulemaya düşerdi.

Tarih-i İslâm’da, dinin beyanlarını ve akidelerini müdafaa için zorbaların zulümlerine ve hakaretlerine göğüs veren İmam Ahmed b. Hanbel ve İmam Malik -radıyallâhu anhuma- gibi birkaç zata tesadüf edilmek de teselli vermektedir. Fakat ekseriyet şiddet ve kudretlerinden ürkerek bu zalimlere yardımdan hâli kalmadılar. Din-i İslâm’dan, ortada namaz ve oruç gibi bazı feraizden başka bir şey kalmadı; İslâm’ın ahlâkî, ma’şerî ve içtimaî bütün hükümleri unutulup gitti. Dinin âlimleri yalnız ahkâm-ı itikadiyeyi tefsir ve hikâyeden ve sonu gelmez mugalatalar ve safsatalarla dünyanın en basit bir dinini hurafâta boğmaktan ve âlem-i İslâm’ı derin bir akıl esaretine düşürmekten başka bir iş görmediler. Bu da müthiş bir “inhisarcılık”a meydan verdi; kendilerinden başka yolda düşünen ve Allah’ın beyanlarından daha müsait bir hüküm anlamak isteyen kimseleri “kâfir ilan etmekle” mukabele edildi, “bâb-ı ictihad” kapatılıp “bâb-ı taklid” açıldı; en büyük fazilet ve kudret-i ilmiye, eslâfın ictihadlarını nakl u rivayetten ibaret kaldı. Fikirler işlemekten, zihinler düşünmekten kaldı. İslâm’ın zevalini bu “akıl esaretinde” aramak lazım gelir.

Din-i İslâm bir “kolaylık dini” iken taşıması zor müşkilât ile dolup kaldı ve her işte bir mania ve engel gibi göründü.

Zevahire aldanıp dinin bu taklit şeklini Müslümanlık zanneden kimseler İslam’ın terakki ve tekâmüle düşman olduğunu iddia edecek gaflet ve dalalete düştüler. Din-i İslâm, Müslümanların yalnız Allah’a değil kendileri ve kendileri gibi insanlara karşı mükellef oldukları vezâifi de bildirmiştir! Ahlakıyyat ve ictimiyyatta “vazife” denilen bu mecburiyetlere de din ıstılahında farîza tabir olunur; Müslümanlar bunları ifa ile mükelleftirler. Esasen dinin ve topluma yönelik hükümleri bildiren şeriatın vaz’ından maksat da bu “fariza” ve “vazîfe”leri teminden başka bir şey değildir. Allah’a ve insanlara ait akaidi ve ahkâmı muhtevi olan dinin aradığı ahlâki gaye de “ihlas”tır. Bunu bildiren müteaddit âyetler ve hadisler vardır. Cenab-ı Resûl-i Muhterem -sallallâhu aleyhi ve sellemin Yemen’e memuren gönderdikleri Muaz b. Cebel’e -radıyallâhu anhu-, “Ya Muaz! Eğer dinde ihlasın varsa az ibadet de sana kâfidir” buyurmuşlardı.

Din âlimlerinin bir gafletleri de yapılan fenalıkların ve işlenen günahların, yalnız onu yapanlara ait olacağını zannetmeleridir. Alem-i İslâm’da içtimaî bir terbiyenin teessüs etmemesinde bunun pek büyük bir tesiri olmuştur… Bundan gafletin neticesi şu oldu ki diyar-ı İslâm’da bir ma’şerî ahlak, bir içtimai terbiye vücuda gelmedi ve “her koyun kendi bacağından asılır” itikadına kuvvet verilerek bir “vahdet ve fayda ve zararda ortaklık” olduğu unutuldu… “İnsanların işledikleri yüzünden karada ve denizde fesat çıkar; Allah da belki dönerler diye yaptıklarının bir kısmını böylece kendilerine tattırır. Rûm, 30/41) beyanından tegâfül edilebilir mi? O halde de Müslümanların asırlardan beri maruz oldukları şiddet ve musibetlerin sebeplerini yine kendi fiillerinde aramak lazım gelir. Evet, bu millet cehaleti ve bundan ileri gelen kötü ahlakı yüzünden zeval ve inkıraza mahkumdur.

Büyük üstadımız Mehmet Âkif;

Eyvah! Bu zilletlere sensin yine illet...

Ey derd-i cehalet, sana düşmekle bu millet,

Bir hale getirdin ki: ne din kaldı, ne namus!

Ey sîne-i İslam’a çöken kapkara kâbus

Ey hasm-ı hakiki seni öldürmeli evvel:

Sensin bize düşmanları üstün çıkaran el! sözleriyle bu acı hakikate tercüman olmuştu. Avamın cehli, havassın ahlâksızlığı bu milletin zevâline sebep olacaktır.

.Dünya hâlâ balığın sırtında, öküzün boynuzunda mı?
04:009/11/2025, Pazar

Bugün size bir dost mektubu takdim edeceğim. Mektubu yazan Mustafa Çalışkan, Diyanet’te üst düzey önemli ve başarılı hizmetler verdikten sonra emekli, halen sosyal medyada faal olan bir hemşehrimdir.

Mektupta anlattığı olay ibretliktir; çünkü cahil bir sahte şeyh ile ilgilidir ve bunların sayısı az değildir. Tarikat, şeyhe, sorgusuz, itirazsız teslim esasına dayanır, biz hocalar bir konuşma yapıyoruz, yazı yazıyoruz, ders okutuyoruz muhataplarımız bizi soru yağmuruna tutuyorlar, tenkit ediyorlar, karşı görüş açıklıyorlar… iyi ki de yapıyorlar; böyle olunca açık yaraya kurt düşmüyor.

Tarikat şeyhi cahil ise, sahtekâr ise ona teslimiyetin nelere mal olacağını ve tarih boyunca olduğunu bir hatırlayalım.

Bir Müslüman’ın önünde, nefsini ıslah etmek, Allah’a halis kul olmak, ibadetlerinin hazzını alabilmek, Allah Teâlâ’ya yakınlık hissinin doyulmaz mutluluğunu yaşamak için iki yol vardır:

1. Meşhur velî hadisinde Efendimiz’in (s.a.) buyurduğu “farz ve nafile ibadetlerle Allah’a yakınlaşmak (veliyullah, Allah dostu olmak),

2. Bunu yapmaya bilgisi ve iradesi yetmiyorsa kâmil bir mürşidin (ahlâk ve ruh eğitimcisinin) yardımına başvurmak. İşte bu eğitimcinin sıfatı “şeyh, mürşid, mürebbî…”dir. Bu kişinin âlim, âmil, güzel ahlâk sahibi ve kemal yolunda ilerlemiş olması şarttır.

Âlim olmayandan asla mürşid olmaz.

Âlim olup âmil olmayan ve tekmîl yetkisi bulunmayan kişiden de mürşid olmaz.

Bu girişten sonra mektubu sunuyorum:
02.11.2025 tarihli Yeni Şafak gazetesindeki "Doğrudan Doğruya Kur’an’dan Alıp…” başlıklı yazınızı dikkatle okudum. Konuyu çok güzel açıklamışsınız. Yüce Allah razı olsun!

Hocam!

Yazınızda belirttiğiniz “Ben de sussam belki olurdu; çünkü meclis özeldi, fakat susamayıp sordum” ifadeniz, bana 1968 yılı Ramazan Bayramı’nda yaşadığım garîb bir olayı hatırlattı. Şöyle ki;

Rahmetli annem, Osmancık ilçemizde ikamet eden ve “Alişıh’ın Ahmet” denilen bir kişiye “Manevi uyarıcım” derdi. Ben de bu kişiyi, hafızlığa çalıştığım 1962 yılından itibaren tanıyordum. Çorum İmam-Hatip Okulu’nun dördüncü sınıfında okurken 1968 yılı Ramazan Bayramı’nda köyüme gelmiştim. Annem, Ramazan Bayramı vesilesiyle beni, Alişıh’ın Ahmet’e gönderdi. Ben de gidip bu kişiye annemin selamını söyleyerek elini öpüp oturdum. Bu sırada adı geçenin müridleri toplanmışlardı. Konuşurken şöyle bir konu anlattı:

“Dünya ala öküzün boynuzları üzerinde duruyor. Suyun üzerinde duran dünya niçin batmıyor derseniz, bunu şöyle cevaplandırırım: Mesela; Bir pelte tabakının içerisindeki “pelte” nasıl sallanıyorsa dünya da öyle sallanıyor. Dünya dönmüyor. Bir defasında Süleyman (a.s.) bir kuşa emrederek, “Dünyanın öbür tarafını bul gel” diye emir verdi. Bunun üzerine kuş üç ay bir denizin üzerinde uçtu, bir adaya kondu. Üç ay daha uçtu, yine bir adaya kondu. Üç ay daha uçtu bir adaya kondu. O zaman balık sudan çıkarak kuşa “Nereye gidiyorsun” diye sordu. Kuş da Süleyman (a.s.)’ın emrini anlattı. Bunun üzerine balık: “Be kuş: Üç ayda kuyruğumdaki adaya kondun; üç ayda sırtımdaki adaya kondun ve üç ayda da başımdaki adaya kondun. Bu kadar kısa bir mesafeyi dokuz ayda uçabildin. Uçsuz bucaksız bir Dünya’nın ucunu nasıl bulacaksın” dedi. Bu cevaptan sonra kuş dönüp Süleyman (a.s.)’a gelerek durumu anlatıp özür diledi. Bu ifadelerden sonra Alışıh’ın Ahmet, bana hitaben: “Bizim Mahbub’un oğlu Mustafa buna inanmaz. Çünkü İmam-Hatipliler, bizin anlattıklarımızı kavrayamazlar” dedi. Ben de: “Hacı Baba! Bu anlattıklarınız nerede yazıyor” dedim. Mezkûr kişi, “Kur’an’da yazıyor. Süleyman (a.s.)’ın kıssalarının anlatıldığı surede” deyip Kur’an-ı Kerîm’in yapraklarını çevirmeye başladı. Aradı aradı, ancak bulamayınca: “Ben Arapça bilmiyorum. Bu hususlara Kur’an okurken vakıf oluyorum” diyerek sözlerini tamamladı. Ben de Çorum Din Görevlileri Derneği’nden taksitle sekiz ciltlik Ömer Nasuhi Bilmen Hocamızın “Kur’an-ı Kerim’in Türkçe Meali Âlisi ve Tefsiri” isimli eserini alıp okudum ise de Alişıh’ın Ahmet’in anlattıklarına orada rastlamadım.

Sayın Hocam! Alişıh’ın Ahmet’in, müridleri huzurunda anlattıkları bu asılsız hikâye üzerine gerçek bir yazı yazacağınızı düşünerek söz konusu hatıramı anlattım.

Selâm ve hürmetlerimi arz eder, ellerinizden öperim.

(Mustafa Çalışkan/02.11.2025)

Bu balık ve öküz hikâyesini hadis diye nakleden kitaplar da var; bu yüzden kaynağına bakmadan veya âlimine sormadan bir sözü hadis olarak kabul etmek de çok sakıncalıdır.

.“Doğrudan doğruya Kur’an’dan alıp…”
04:002/11/2025, Pazar

Yerli yersiz kullanılan, maksadından saptırılan ve merhum Âkif’in bir şiirinden alınan “Doğrudan doğruya Kur’an’dan alıp ilhamı-Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam’ı” cümlesinin doğru anlaşılmasına yardımcı olmak istiyorum.

Birçok insan farklı sebeplerle bir kanaat ve inanca sahip oluyor, önce (peşin) sahip oluyor, sonra bu inancı veya kanâati ispat için delil arıyor; doğru olanı inanç ve kanâate delil ile ulaşmaktır. Birinci yöntem taklitçilerin, ikincisi düşünür, araştırmacı ve müctehidlerin yolu, yöntemidir.

Bir önemli kusur daha var:

Bir haber duyuyorlar, dedikodu pazarı sosyal medyadan dinliyor veya okuyorlar; tahkik etmeden, ilgili bilginin kaynağını, varsa onun cevabını okumadan inanç ve kanaat sahibi oluyor, onu yayıyorlar; halbuki Allah Teâlâ bir haber aldığımızda onun doğruluğunu araştırmamızı emrediyor.

Şimdi merhum olan bir hocamızı bayram ziyaretine gitmiştik, yeri ve zamanı olmadığı halde hakkında farklı kanaat taşıdığımız bir şahıstan bahsetti ve o “Müslüman alimin”, adını verdiği bir kâfirden daha kötü olduğunu söyledi.

Ben de sussam belki olurdu; çünkü meclis özeldi, fakat susamayıp sordum:

Hocam, bu kişinin hangi sözü ve yazsını okudunuz da bu sonuca vardınız?

Cevap verdi:

Hiçbirini okumadım ve okumam, ben yeterince bilenlerden dinledim!

Şimdi Âkif merhumun o meşhur beytine gelelim:

Onu kıskananlar veya başka bağlantısı olanlar bu mısraı ele alıp Âkif’in sünneti inkâr ettiğini, her önüne gelenin ictihad edebileceğini söylemiş olduğunu iddia ediyorlar.

Halbuki onu doğru anlamak için Safahat’ta yer alan, konuyla ilgili diğer şiirlerine bakmak gerekmez mi?

Şimdi ben aşağıya o şiirlerden aktaracağım, göreceksiniz ki, Âkif, yalnızca taklide karşı çıkıyor, usulü ve sünneti inkâr etmiyor, ehlinin yapacağı ictihadı savunuyor.

Onun bu beyitte dediği şey “İslam’ı asrın idrakine yani Batı modernitesine uydurmak değildir; tam aksine sahih İslam ne ise onu, bozmadan, değiştirmeden, modernite müminleri ile rüzgâra kapılmışların anlayacağı bir dilden söylemek ve anlatmaktır. Doğrudan doğruya Kur’an’dan alıp” derken Sünneti ve usulü dışladığını sananlar yanılıyorlar:

Bakın ne günlere kaldık: Ya beş ya altı kopuk

Yamaklarıyla beraber ki hepsi kılkuyruk,

Utanmadan çıkıyor, ictihada kalkışıyor!

Bu hâle karşı tahammül hakikaten zor…

Kilitlidir kapı “ümmî duhât” için amma

Kıyâm-ı haşre kadar ictihad eder “ulemâ”

Düşünmüyor bu kopuklar ki: Müctehid geçinen

Zamanın olacak muktedası irfanen.

Kitab’ı, Sünnet’i, icmâ’ı sağlam anlayacak

Hilafı yoklayacak, ihtiyacı kollayacak

Durum böyle iken, sormak gerekmez mi?

Ya ictihada nasıl kalkıyor bu sersemler?

O ictihada ki: Dünya kadar ulûm ister!...

Sabahleyin mütefelsif, ikindi üstü fakih;

Sular karardı mı pek yosma bir edib-i nezih;

Yarın müverrih, öbür gün siyasetin kurdu;

Bakarsın ertesi gün ictihada pey vurdu ...

Hülâsa, bukalemun fitratınde züppelerin

Elinde maskara olduk...Deyin de hükmü verin!

.Modernite müminleri
04:0026/10/2025, Pazar

ABD ve Avrupa’da moderniteyi ve onun acı meyvesi olan zalim dünya düzenini kıyasıya tenkit eden önemli bilim ve düşünce adamları vardır. Bizde ise kendi din ve kültürümüze eleştirel yaklaşan ama moderniteyi bütün değerleri ve kurumları ile adeta kutsayan “modernite müminlerinden” söz edebiliriz.

Bunların iki önemli özelliği vardır: 1. At gözlüğüyle bakarlar, 2. Farklı düşünce ve inançlara karşı tahammülleri yoktur.

Ben İslam’ın diğer alanlar yanında, ana hatlarıyla bir siyasi sistemi de ihtiva ettiği inancını ve kanaatini taşıyorum. Bu siyasi sisteme hilafet adı verilmiş. Bazı zalim eller tarafından hilafet saltanata çevrilince kapıkulu “alimler” bunun da İslâmî olduğunu savunmuşlarsa da hemen her zaman ve zeminde saltanat ve istibdada karşı çıkan gerçek alimler bulunmuştur.

Osmanlı’da istibdada karşı meşrutiyet tartışmaları çıkınca Mustafa Sabri, Elmalılı, Said Nursi gibi alimler, Ahmed Hilmi gibi düşünürler meşrutiyeti savunmuşlar, bunun İslâmî siyasi düzene daha uygun olduğunu ifade etmişlerdir. Sonra bizim dünyamıza cumhuriyet ve demokrasi kavramları girmeye başlamış, Batı tipi demokratik cumhuriyeti İslam’a uygun bulmayan birçok alim ve düşünür “İslâmî cumhuriyet ve demokrasi” düşüncesini ortaya atmış ve bunu savunmuşlardır. Ben de bu zincirin bir halkasıyım.

Batı ve modernite müminlerine tavsiyem “tahammüllü” olmalarıdır. Kendilerinin inanma ve düşünme hürriyetleri varsa, farklı olanların da vardır ve olmalıdır.

Meşrutiyet öncesi ve sonrası bazı önemli ilim ve fikir adamlarının adlarını ve yanlış olarak görüşlerini naklettikten sonra beni ima ederek “Bugün ise eski fetvaları tekrarlayıp ‘vatandaşların eşitliği’ ilkesini reddeden, inanç ve hayat tarzlarına göre devletin ayrım yapmasını savunan ve buna da ‘İslami demokrasi’ diyen İslamcılarımız var! Modernitenin geliştirdiği kavramlar olan ‘hürriyet’ ve ‘eşitlik’ konularını irdelemeyen ve içermeyen bir düşünce 21. yüzyılda ‘Asrın idrakine hitap’ edebilir mi?!” diyen kişiyi de tahammüle ve nezakete davet ediyorum.

Hiçbir İslam alimi, Müslümanlara ait olan eşitlik ve hürriyetin aynıyla gayr-i Müslimlere ve İslâmî kuralları alenen çiğneyenlere de tanınması gerektiğinden söz etmemiştir, edemez, ederse meşru çizginin dışına çıkmış, dini moderniteye uydurmak için icma konusu olan usulden sapmış olur.

İslâm bugüne kadar bilinen ve uygulanan siyasî sistemlerden birini isim vererek ve tanımlayarak öngörmemiş, emretmemiştir. Ancak bu, her siyasî sistemin İslâm’a uygun düşeceği mânâsına da gelmez. İslâm’ın ortaya koyduğu, iman edenleri; bağladığı esaslar, kurallar, amaçlar siyasî sistemlerin de İslâm’a uygun ve meşrû olup olmadıklarını belirlemede yol göstericidir, belirleyicidir. İslâmî siyaset sisteminin ve devletin yapısında, her biri Kur’ân’da defalarca zikredilen ve Kur’ânî anlamları da belli olan şu unsurlar vardır: Tevhîd, itâat, hilâfet, bey’at, şûrâ, emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker, velâyet, mülk, hüküm, adâlet, ehliyet ve emanet. Bunları, Kur’an’daki manalarıyla ihtivâ eden sistemler İslâmîdir.

İslâmî demokrasi terimini kullanan ve uygun bulan ulemâdan Son Şeyhülislam merhum Mustafa Sabri Efendi’yi okuyalım:

“Bolşevizm, Masonluk, beşerî demokrasi; “eşitlik, kardeşlik, hürriyet, adalet” iddialarıyla yola çıkmış, komünizm yoksullara refah ve eşitlik, masonluk insanlara kardeşlik, demokrasi de hürriyet vaad etmiştir. Ancak bunların hiçbiri vaadlerini gerçekleştirme kabiliyetini haiz değildir. Komünizm (Bolşevizm) ekmek için insanların ellerinden hürriyetlerini almış ama ekmeği de emeğin hakkını da adaletle verememiş, kapitalizme düşman iken dev gibi bir devlet kapitalizmi oluşturmuş, servet de adaletle paylaşılmamıştır. Masonların kardeşliği dar bir sınır içinde söz konusudur. Beşerî ulusalcı demokrasinin hedefi, insanların kendi iradeleriyle elde edemeyecekleri bir etnik bağa, dar milliyetçilik çerçevesine hapsedilmiştir ve beşer, sırf vicdanı ile demokrasinin hedeflerini gerçekleştiremez. İslam demokrasisine gelince; bu demokrasi ilâhî talimata, emir ve yasaklara dayanır. Bu emir ve yasaklar, iman ve vicdan ile birleşince gerçekleşme şansı artar. Ancak İslam demokrasisinin hayat bulmasının şartı da Müslümanların, ilk nesil iman ve ahlakına geri dönmeleri ve gerçek manada Müslüman olmalarıdır. Bu takdirde her iki yönden iyi yetişmiş önderleri halkın önüne düşer, ibadetlerle camileri şenlendirir, hayırda ve iyiyi teşvik, kötüyü engellemede onlara örnek olurlar. Böylece önderler ile onları takip eden halk bir bütün olarak “ahlaki erdemleri ve insani ilkeleri” ile diğer milletlere örnek olurlar. İslâmî birlik içinde ırka ve kavme ait farklar eridiği gibi zenginleri ile yoksulları arasındaki mesafe de kısalır. (Mevkıfu’l-akl, C.I, s. 16)”

İslamcılık öldü mü?
04:0019/10/2025, Pazar

Bizim mahalleden bir akademisyen şöyle diyor: “İslamcılığın öldüğü konusunda Olivier Roy’a katılacak gibiyim.”

Bir başkası da “İslamcıların demokrasi ve cumhuriyetle dertleri nedir, neyi istediler de bu sistem engel oldu” diyor.

Bu yazıda birincisini ele alacağım.

Ben yıllardan beri “Sahih İslam’ın bütünüyle yaşanmasını, yayılmasını ve ümmetin birliğini dava edinen Müslümanlar var oldukça İslamcılık ölmez” diyorum.

Doğru İslam anlayışı; Kur’an, Sünnet, sahâbe uygulaması, bunlara dayandığı kesin olan mezheb imamlarının ictihadları kaynak olarak kullanılmadan mümkün olmaz. İslam beşer aklının ürünü değil, Allah Teâlâ’nın vahyinin ürünüdür. Akıl din kuralı koymak için değil, dini anlamak, metinleri yorumlamak, yaşanan çağda Müslümanlara çözüm üretmek için devrededir; bunu da yine Hz. Peygamberden (s.a.) itibaren örnek devirlerde uygulanan usul ile yapacaktır.

İşte bu usul ile anlaşılmış olan sahih İslam yalnızca iman, ibadet ve ahlaktan ibaret değildir; hukuk, sosyal, siyasal… hayat alanlarını da kaplamaktadır. Bu alanlara ait de emredici, yasaklayıcı veya yol gösterici kutsal metinler (ayetler, sahih hadisler, icmalar) vardır. İslam ile hemhâl olmuş İslam alimleri yorumlar ve ictihadlar yaparak İslam’ın, her hal ve kârda, her zaman ve mekânda uygulanabilir olduğunu ortaya koyarlar ve bunun nasıl olacağını açıklarlar.

Roy gibilerin temel hataları, İslam bütününü akıllarınca parçalamak ve meselâ hukukla veya siyasi sistemle veya ekonomi ile dinin alakası olmadığını iddia etmektir. Bu iddianın İslam dini, aklı ve usulü içinde yeri yoktur ve olamaz.

Şimdi Roy’un “siyasal İslam”dan ne anladığına ve niçin onun öldüğüne hükmettiğine, yazdıklarının özetini naklederek bakalım ve cevabımızı verelim.

Olivier Roy, siyasal İslam’ın (ve ona göre İslamcılığın) sona erdiği tezini ilk olarak 1992’de, “Siyasal İslamın İflası” kitabında ileri sürmüş ve bu tezini yıllar içinde tekrarlamıştır.

Bu iddiasını şu temellere dayandırmaktadır:

1. Siyasal başarısızlık: İslamcı hareketlerin siyasi iktidara geldiklerinde (mesela Arap Baharı sonrası Mısır ve Tunus deneyimleri) devlet yönetimi konusunda başarısız olmaları ve toplumsal sorunları çözememeleri.

Cevabım:

Kökten İslam düşmanları, laikçiler, ılımlı İslamcılar, dünyanın herhangi bir yerinde sahih İslam’ı bütünüyle uygulamak için gerekli alt yapıyı hazırladıktan sonra iktidara gelmek isteyen İslamcıları engellemek için ellerinden geleni arkada bırakmamışlardır. Arap Baharı, Mısır ve Tunus tecrübeleri başarısızlık sebebiyle çökmemiştir/ölmemiştir, karşı engellemelerle ve şiddet uygulamalarıyla öldürülmüştür.

2. İdeolojik dönüşüm: İslamcı partilerin ve hareketlerin iktidara gelmek veya kalmak için pragmatik politikaları benimsemesi ve dönüşmeleri.

Cevabım:

Bu durum bir dönüşüm değildir; mevcut şartlarda imkansızı zorlamak yerine, mümkün olanı kullanarak asla vaz geçmedikleri ve dönüştürmedikleri davalarını adım adım başarıya götürme siyasetidir.

3. Roy’a göre siyasal İslam (İslamcılık) sona ermiş, fakat radikallik İslamlaşmış, klasik İslamcılığın yerini almıştır. Batılılaşmış, dindar ve “gerçek” Müslüman topluluktan ziyade radikalleşmiş ve “sanal” bir topluluk ortaya çıkmıştır.

Cevabım:

İşte bu cümlelerle Roy, ağzındaki baklayı çıkarıyor.

Neymiş?

“Gerçek Müslüman batılılaşmış dindar Müslüman” imiş. “Eğer bir Müslüman veya İslamcı hareket batılılaşmış dindarlığı kabul etmez ise -ki bu, parçalanmış, eksiltilmiş, laikliğe uyarlanmış İslam anlayışıdır- evet böyle yaparlarsa radikalleşmekte ve “sanal” bir topluluk olmaktadırlar, böyle bir İslam’ın ise yaşama şansı yoktur.”

Ben de diyorum ki, mesela Ğannûşî’nin partisinin iktidara gelmesi engellenmesin, Ğannûşî sebepsiz yere hapiste tutulmasın, bakalım başarılı olamıyorlar mı, toplumun ihtiyaçlarına cevap veremiyorlar mı?

Mesela İsrail, yetmiş yıldan fazladır Filistin’de yaptıklarını yapmasa İslamcılar savunmak için silaha başvuracaklar mı?

Suriye’de Esed rejimi tarihte emsali az görülmüş zulmü Sünnî Müslümanlara uygulamasaydı, Tunus’ta Müslümanca yaşama imkânsız hale getirilmeseydi o gence kendini yakacak, İslamcılar silahla yollarını açmaya teşebbüs edecekler miydi?

Niçin İslam’ı istismar eden aşırı hareketlerin bazılarına ve İslam adını kullanarak saltanat süren bazı yönetimlere dokunulmuyor da gerçek İslamcı hareketler öldürülüyor, sonra da çıkıp utanmadan “İslamcılık öldü” deniyor.

Müslümanın gelecek (istikbal) endişesi
04:0012/10/2025, Pazar

Sosyal medyada meşhur bir doktora soruyorlar:

-İnsanın mutlu ve sağlıklı yaşaması için size göre en önemli şeyler nelerdir?

Cevap veriyor:

-1.Neşeli olmak, 2. Sağlıklı beslenmek, 3. Yeterli ve kaliteli uyku, 4. Egzersiz.

Bu cevaba döneceğim.

Bir de hem Arapçadan şöyle çevrilmiş bir beyit var:

“Geçti mâzî çekme istikbâle ğam- Gün bugün sâat bu sâat dem bu dem”.

Allah Teâlâ’nın sözü (Kur’ân-ı Kerîm) ile Peygamberimize ait olup dini anlatmaya yönelik bulunan sözler (hadisler) dışında söz kime ait olursa olsun doğru da yanlış da olabilir. İşte bu sözlere eleştirel bakmak gerekir.

Doktorun sözüne bakalım:

Buna göre yaşayan bir kimse sağlıklı bir dünya hayatı yaşayabilir ama sonu ölüm değil mi? Ölüm ve sonrası hakkında bir imanı, bir düşüncesi, bir tedbiri olmayan kimse nasıl neşeli olabilir?

Müslümana göre bu tavsiyeyi şöyle düzenlemek lazım: İman, ibadet, sağlıklı ve helal beslenme, sünnete/fıtrata uygun uyku, ruh ve beden için yeterli, kendisi ve toplumu için faydalı hareket. Bir Müslümanda bunlar bulununca genellikle ömrü sağlıklı geçer, ebedî hayatla ilgili tedbiri ve Allah’ın af ve rahmetine güveni sayesinde de aşırıya kaçmayan bir neşe sahibi olur; fakat “kendine iyi bakarak” da mutlu ve neşeli olamaz, yakından uzağa bütün insanların durumunu düşünür, adalet, refah ve iyiliğin yayılmasına, kötülük, zulüm ve küfrün azalmasına elinden geldiğince katkıda bulunur, bunu yapabildiği kadar da mutlu ve neşeli olur.

Beyte gelelim:

Geçti mâzî…

Mâzi geçti de silindi mi, yoksa en küçük bir ayrıntı kaybolmadan kayda geçti mi, ahirette defter açılacak ve bu mâzîde olup bitenlerin hesabı sorulacak değil mi?

Elbet böyle olacak ve bu yüzden Müslüman geçmişi hatırlayacak, başta kul hakları olmak üzere hatalarını, günahlarını tevbe ve helalleşme ile telâfi etmeye çalışacaktır.

Çekme istikbâle ğam…

Hangi istikbal?

İnsanın dünyada kalan ve süresini bilemediği ömrü mü, ebedî hayat mı?

Hali berbâd edecek ölçüde meçhul geleceğe takılıp kalmak elbette zararlıdır, fakat hali müslümanca yaşama gayreti yanında hem dünya hayatındaki geleceği hem de daha önemli olarak ebedî hayattaki istikbali düşünmemek müslümanca, hatta insanca değildir; genel olarak insan dünya hayatında geleceği düşünür, tedbirler alır, Müslüman buna ek ve asıl hedef olarak ebedî hayatı dert edinir, bunun için ğam da çeker.

Gün bugün…

Günü müslümanca yaşamaya zarar verecek şekilde geçmiş ve geleceğe dalmak/takılmak elbette uygun değildir ama bu üçü arasında bir denge kurmak elbette mümkündür.

.Ribâ/faiz nedir?
04:005/10/2025, Pazar

Faiz kavramını bir şekilde bozup hükmünü de değiştirmek için usûlsüz yorumlar yapanlara karşı önce kendi yazdıklarımın bir özetini sunmuştum. Bu yazıda da bu konuda salahiyetli olduklarında zerre şüphe bulunmayan iki alimin yazdıklarını aktaracağım.

Prof. Muhammed Hamîdullah, İslam Peygamberi isimli kitabında (rakamlar paragraf numaralarıdır):

800. Arabistan’ın en ideal fuar bölgesi haline getirmek üzere, hepsi bir araya getirilmiş bulunuyordu. 984. Taif şehrinde çok sayıda Yahudi de vardı 985. Burada faizcilerin pek ateşli faaliyetlerine de kaynaklarda işaret edilmektedir:

986. İster nakit, ister hububat, yıllık 100/100 faizle ödünç olarak verilirdi. Yani borçlu kimse, bir yılın sonunda borcunu ödeyemezse, aynı şartlarla borç mukavelesi yenilenmiş olurdu, yani borç olarak alınan 100 dirhemin bir yılın sonunda 200, ikinci yılda 400, üçüncü yılda 800 ilah miktarında (ed’âfen mudâ’afa) ödenmesi lazım geliyordu.

805. Mekkeli sermaye sahibi tüccarlar Taiflilere ödünç para veriyorlardı. Bu arada O’nun öz amcası ‘Abbas’ı da bu ödünç alış-verişi işleriyle meşgul görmek, bizim için şaşırtıcı değildir. Esasen Veda Hutbesi’nde Resulullah, amcası Abbas’a borçlu bulunulan faizin tamamını ilga edip yok saydığını belirtmiştir.

1615. Çok daha önemli ve temel bir ıslahat niteliğinde olanı, Onun “faiz” konusunda getirdiği reformdur. İslam ödünç verilen paradan faiz alınmasını yasaklamıştır. Bu Şer’î kanunun hikmeti üzerinde münakaşa açmak eğilimindeki kimseler için bazı izahlarda bulunalım (Burada Hamîdullah Hoca, faizin sosyal, siyasi ve iktisadi zararları konusunda önemli açıklamalar yapmıştır):

İslam, önce faizci-tefeci kapitalistlerin elinden “faizle ödünç verme hakkını çekip almak” ve sonra da “ödünç verme işlemlerini devletleştirmek” suretiyle bu problemi halletmiş bulunmaktadır: Daha ilerde de göreceğimiz gibi ihtiyaç sahiblerine ödünç para sağlamak ve bu yolda tedbirler almak esasen bir hükumet işidir ve gerçekten hükumetler fertlerden (özel teşebbüsten) daha da kolay bir biçimde, acil ihtiyaçlar içinde kıvranan vatandaşlara ödünç sağlama hizmetini yerine getirmiş olmaktan dolayı bir karşılık, bir ücret veya faiz de almaksızın bu işi gerçekleştirebilir. Fakat faizsiz ödünç para vermeye kalkışmazdan önce yeterli para, yani sermaye sağlamak gereklidir… (Bu da devletin diğer gelirleri yetmez ise vergi ile elde edilecektir.)

Elmalılı M. Hamdi Yazır Efendi’nin tefsirinden (kolay anlaşılsın diye sadeleştirilmiş baskıdan aktarıyorum):

Ribâ: Artma, çoğalma, şişme, gelişme ve yetişme, mübâdeleli akitlerde taraflardan birinin hakkı kabul edilen ve akit sırasında şart koşulan karşılıksız fazlalık anlamında bir İslâm hukuku terimidir…

Cins ve ölçüm şekli bir olan iki şey biri diğeriyle mübadele edildiğinde (değiştirildiğinde, alım satım yapıldığında) bir taraf için kabul edilen malın fazlasına ribâ veya fâiz denir (İbnül-Hümâm, Fethul-Kadîr, V, 277). Ayarları aynı olan 100 gr. altını, peşin veya vâdeli yüz yirmi gr. altınla mübadele etmek gibi... Böyle bir işlemde 100 gr. altın veren, aynı miktarda altın alma hakkına sahip olur. Burada 100 gr. altın ana para (re’sül-mâl), 20 gr. fazlalık ise ribâ adını alır (Elmalılı, Hak Dini Kur’ân Dili, II, 952, 953).

Riba sözcüğü yerine Türkçede daha çok “faiz” terimi kullanılır…

…”Ribâ; sözlükte, ziyâdelenmek, fazlalaşmak anlamına mastar olup, faiz dediğimiz özel fazlalığın adı olmuştur... Câhiliyye devrinde asıl borca “re’sül-mâl”, ziyadesine ise “ribâ” adı verilirdi. Bugünkü faiz işlemleri nitelik bakımından câhiliyye devrinin bu âdetinden başka bir şey değildir. Zaman zaman faiz miktarının ve şekillerinin azalması veya çoğalması muâmelenin niteliğini değiştirmez. İşte cahilî Arap örfünde ribâ tam anlamıyla günümüzdeki nükudun (paraların) faizi veya nemâsı tabir olunan fazlasıdır. Karzdan (ödünç para) başka borçların (düyûn) tatbiki de böyledir. Şüphe yok ki sözlükte bunun en uygun ismi ribâ, ziyade, artık olması gerekir. Buna faiz veya nemâ tabirinin kullanılması “Alım-satım ancak ribâ gibidir” (2/Bakara, 275) âyetinin delâletiyle, alım satım ve ticârete benzetilerek yanlış bir kullanmadır (II, 952, 953).

Bir şeyin nitelikleri değişmedikçe, adının değişmesi, hükmünün değişmesini gerektirmez. Buna göre, ribanın hükümleri aynı hukukî özellikleri taşıyan faize de uygulanır. Bu, icâre akdine, kira akdi demek gibidir ki, her ikisi de aynı anlama gelen sözlerdir.

İslâmiyet toplumla ilgili sosyal ve ekonomik problemleri çözerken tedric prensibine uymuştur. Faizcilik, müşrik Arapların özellikle yüksek tabakalarının yararlandıkları önemli bir kazanç yolu idi. Bunu bir hamlede kaldırmak uygun değildi. Bu yüzden, içkinin yasaklanışında olduğu gibi, ribânın yasaklanışı da belli merhaleler geçirmiştir.

Ebû Hureyre’den, Hz. Peygamber’in şöyle dediği nakledilmiştir: “Mirac gecesi, karınları evler gibi (büyük) olan bir topluluğun yanına geldim. Onların karınlarında dışarıdan görünen yılanlar vardı. Cebrâil (a.s)’e bunların kimler olduğunu sorduğumda; ‘Bunlar faiz yiyenlerdir’ cevabını verdi” (İbn Mâce, Ticârât, 58; Ahmed b. Hanbel, Müsned II/353, 363). Mirac olayı 621 m. yıllarında Mekke’de vuku bulduğuna göre, faizin ileride yasaklanabileceğine daha o günden işaret edilmiş olmaktadır. Yine Mekke’de inen bir âyette fâizin malı arttırmayacağı bildirilmiştir (30/Rûm, 39). Medine’de inen bir âyette ise Tevrat’ta Yahûdilere faizin yasaklandığı, ancak bu yasağa uymadıkları için kendilerine helâl kılınan bazı temiz ve güzel şeylerin haram kılındığı belirtilmiştir (4/Nisâ, 160,161). Şu âyetle de kısmî yasaklama getirilmiştir: “Ey iman edenler, ribayı öyle kat kat arttırılmış olarak yemeyin” (3/Âl-i İmrân, 130). Burada fâhiş ribâ adı verilen mürekkeb fâiz kastedilmiştir.

Kur’ân-ı Kerim azı ve çoğu hakkında bir ayırım yapmaksızın ribayı şu âyetlerle mutlak olarak yasaklamıştır:

“Âllah alışverişi helâl ve faizi ise haram kılmıştır” (2/Bakara, 275);

“Kim de haram olan bu ribayı helâl diye yemeye dönerse, işte onlar cehennemliktir, o ateşte ebedî olarak kalacaklardır” (2/Bakara, 275); Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve (câhiliyette işlediğiniz) faiz hesabından arta kalanı bırakın; eğer gerçek mü’minler iseniz. Yok eğer bu faizi terk etmezseniz; bilin ki, Allah’a ve Peygamberine karşı bir harbe girmiş olursunuz. Eğer ribâdan tevbe ederseniz, ana paranız sizindir. Böylece zulmetmiş ve de zulme uğramış olmazsınız” (2/Bakara, 278, 279).

Müfessirlerin çoğuna göre, ribâ âyetleri, Tâif’te oturan Beni Sakîf kabilesinin faiz problemiyle ilgili olarak inmiştir. Bu kabilenin Hz. Peygamber’le yaptığı Taif anlaşmasında faiz alacak-verecekleri lağvedilmişti. Mekke’deki Muğîre oğulları, Benî Sakîf’ten Amr bin Umeyr oğullarına olan faiz borçlarını ödemeyince, aralarında düşmanlık doğdu. Durum Mekke Valisi Attab b. Esîd (ö. 13/634) tarafından Hz. Peygamber’e yazıldı. Bu soru üzerine ribâ âyetleri indi ve Hz. Muhammed (s.a.s.), vâliye âyeti yazdı. Ayrıca hükme râzı olurlarsa ne âlâ, aksi halde onlara harp ilan etmesini bildirdi. Bunun üzerine Taifliler faiz istemekten vazgeçtiler (II, 972).

Mekke ve Taif’in fethi 8’inci, Vedâ Haccı ise 10’uncu hicret yılında vuku bulmuştur. Hz. Peygamber Vedâ Haccı sırasında Mekke’de faiz yasağı uygulamasını şu ifadelerle başlatmıştır: “Dikkat ediniz! Câhiliyye devrinden kalma faizin hepsi kaldırılmıştır. Kaldırdığım faizin ilki, amcam Abbas b. Abdilmuttalib’in faizidir” (Müslim, Hac 147; Ebû Dâvud, Büyü’ 5.)0

.Ribâ-faiz konusu
04:0028/09/2025, Pazar

Bu konuda, halkının çoğu Sünni Müslüman olan ve pek çok dini öğrenme ve öğretme kurum, kuruluş ve şahısları bulunan bir ülkede hala bu konuda kafa karışıklığının olması ve yazma ihtiyacı bulunması bana göre düşündürücü ve üzücüdür.

Halkın din anlayış ve uygulamasını daha ziyade etkileyen çevre; hocalar, şeyhler ve bunların çevreleridir.

Hocalar ister akademide, ister medresede, şeyhler ister şu tarikatta ister bu tarikatta olsunlar, ilim, ahlak ve liyakat bakımından kabaca şöyle sınıflandırılmaları mümkündür:

1. Cahil, liyakatsız, lakin menfaatinin kulu olmuş, iddialı kişiler.

2. Cahil değil, fakat ilimde veya ahlakta sapmış bu yüzden liyakatsız, saptırıcı kişiler.

3. İlmi ve ahlakı ile liyakatlı olup diğerleri kadar sosyal medyada görülmeyen, kıymetleri hakkıyla takdir edilmeyen kişiler.

Diğer dini konularda olduğu gibi faiz konusunda da bu üç sınıf insan konuşuyor, yazıyor, sosyal medya ve diğer mecralarda yayın yapıyorlar; bir kısmı ay ve güneş kadar açık, hükmü belli, birçoğu üzerinde icma oluşmuş meselelerde halkın kafasını karıştırıyor, olmadık iddialar ve “görüşler” ileri sürüyorlar.

Kapitalist ekonomi İslam dünyasını da hükmü altına alınca faiz konusu bir mesele oldu:

1. Riba başka faiz başkadır, Kur’an’da yasaklanan ribâdır, mesela banka faizi haram değildir diyenler oldu.

2. Kur’an’da yasaklanan faiz ilk kredi sözleşmesinde belirlenen ve değişmeyen faiz değil, tefeciliktir, katlı faizdir, borç ödenmedikçe faizin eklendiği ve sürenin böyle uzatıldığı, gittikçe borcun katlanmasına sebep olan faizdir diyenler var.

3. Son günlerde iki iddia, “görüş” daha dikkatimi çekti:

a) “Parada faiz olmaz, faiz mal trampasında, malın mal ile alım satımında olur, Kur’an’da para değil, mal kelimesi geçiyor” diyen, parayı geniş manasında mal saymayan.

b) Faiz dini bir konu değildir, ikinci asırda fıkıhçılar dine soktular, faiz konusunda konuşacak olanlar ekonomi uzmanlarıdır, Hz. Peygamber zamanında ticarette faiz konusu yoktu, bireysel borçlanmalar vardı, faizi ticarete sokup haram diyenler fıkıhçılardır…” diyen…

Bu iddialara karşı ben iki şey yapacağım: 1. Mukayeseli İslam Hukuku isimli kitabımın ikinci cildinde bu konuda 30 sayfa yazdım. Sonunda “tenkit ve tercih” başlığı altında yazdığımı paylaşacağım.

Gelecek yazıda da biri İslam tarihi ve fıkhı (ekonomisi dahil) konularında ilim dünyasının takdir ettiği Prof. Hamîdullah; diğeri mâziyi âtîye bağlayabilen nadir ulemadan fakih, müfessir ve mütefekkir Elmalılı Hamdi Efendi; işte bu iki zâtın konumuzla ilgili açıklamalarını paylaşacağım.

Bu yazıda benimki (biraz özetleme zarureti de oldu):

Haram kılınan, yasaklanan faizin şümulünü daraltan ve bazı faizli muâmeleleri caiz gören gurubun dayandığı deliller çeşitli yönlerden zaaflar taşımaktadır:

1. Kur'ân-ı Kerîm'in yasakladığı faiz ile Sünnet'in yasakladığı faiz ayırımı İslâm hukuku ve özellikle fıkıh usûlü ilminde kabul edilegelen prensiplere uy¬gun düşmemektedir. İslâmî hükümlerin kaynak manâsında delilleri; Kitâb, Sünnet, İcmâ', Kıyas vb. şeklinde sıralanır. Haram kılma selâhiyet ve özelliği yalnızca Kitâb'a mahsus değildir; Allah Teâlâ, Peygamberi vasıtasıyla da hü¬kümlerini açıklar veya vazeder. Şu halde Kitâb ve Sünnet'in yasakladığı faiz¬leri birbirinden ayırarak "birine asıl haram, diğerine ona yol açtığı için haram" demek gibi mesnedsiz bir yola girmek yerine, cumhûrun yaptığı gibi Kitâb ve Sünneti bir bütün olarak ele almak ve Sünnet'i, Kitabın açıklayıcısı olarak ka¬bul etmek usûl prensiplerine daha uygundur.

Faizi yasaklayan âyette faiz manâsındaki ribâ kelimesinin harfi tarifli ol-masından hareketle burada bahis mevzûu olan ribânın, cahiliyye devrinde bi¬linen katlı ribâ olduğu, diğer ribâların bu şiddette yasaklanmış olmadığı neti¬cesine varılamaz. Çünkü harf-i tarîfin fonksiyonu yalnızca bilineni ifade değildir; bütün ribâları ifade için de (istiğrak) kullanılmış olabilir. Bilinen ri-bâyı ifade ettiğini kabul ettiğimiz takdirde de bilinen ribâ yalnızca katlı, mü-rekkeb ribâ değildir. Târihi vesikalar ve nakiller cahiliyye devrinde birden fazla faiz çeşidi ve uygulamasından bahsetmektedir. İlk ödünç verirken belli bir müddet sonra daha fazlasıyla ödenmesini şart koşmak Kitâb'ın yasakladığı faize girmese idi ilgili âyette "ana malınız/paranız sizindir denmez, "anası ile ilk faizi sizindir" denirdi.

İbn Abbâs'ın "peşin olanda faiz yoktur" şeklindeki ictihadı da pe¬şin mübâdele, altın ve para bozma, değiştirme işlemlerinde geçerlidir; vâdeli borca faiz uygulamak ile bu ictihadın bir alâkası yoktur. Ayrıca Kitâb ve Sünnet'in bunca nassı bir ictihada veya rivayete terkedilemez.

Hz. Ömer'in, faizi yasaklayan son âyetin, son gelen âyetlerden olduğunu ifade ettikten sonra bunun yeterince açıklanmamış olduğundan yakınması da bir delil olamaz; çünkü o buradan hareketle bir takım faizli muâmeleleri caiz görme yoluna gitmemiş, tam aksine şüphelileri bile haram kıldıklarını, böyle telâkki ettiklerini ifade etmiştir. Ayrıca Hz. Peygamber'in (s.a. v.) açıklamala¬rını Hz. Ömer duymamış veya bilmiyor diye diğer sahabenin de bilmemesi ge¬rekmez… Ribâ konusunda Hz. Peygamber'in yaptığı ve Ebû Sa'îd el-Hudrî vb. sahâbenin rivayet ettikleri hadîsleri Hz. Ömer yeterince duymamış olabilir. Hz. Peygamber'in, son ribâ âyetlerinin gelmesinden sonra da gerekli açıklamaları yapacak kadar yaşadığı tarihî bir gerçektir.

2. Dört mezheb imamının da dahil olduğu büyük müctehidlerden hiçbiri ilk muâmelede tayin ve tesbit edilen tehir faizinin caiz ve helâl olduğunu söy-lememişlerdir. Şu halde fazlalık ve tehir faizi ayırımı bizi, bugün uygulanan tehir faizinin helâl ve caiz olduğu neticesine götürmez...

3. Orta halli insanların küçük tasarruflarını, gelir getiren yatırımlara faizle ödünç vermelerinin zayıfların korunması ve amme menfaatinin temini ma¬nâsına geldiğini, bunun haram faizin kötülüklerini taşımadığını savunan gö¬rüş de isabetli değildir. Evvelâ faizli ekonominin hem ekonomiye hem de ferd ve cemiyete zararları vardır; buna yerinde açıkladık. Saniyen İslâm’da yasaklanan, haram kılınan bir fiil veya şey, şahısların fayda zarar ölçülerine, özel durumların esas alınmasına dayanılarak caiz kılınamaz. İçkinin de bazı faydalarından ve bazı kimselere zarar vermediğinden bahsedilir, ancak onun kötülüğü ve zararı galip olduğu için haram kılınmıştır; istisnâî durumlar ha¬ramı-genel olarak- helâl kılmaz.

4. Ticaret, yatırım ve üretim şirketlerine verilen kredilerden alınan faizle¬rin, İslâm ortaklık hükümlerine göre kâr payı gibi telâkki edilmesi görüşü de İslâm hukukuna göre geçerli ve isâbetli sayılamaz; çünkü İslâm’da şirketleş¬menin hükümleri ve şartları vardır. Müşârekede sermaye sahibinin kâra olduğu kadar za-rara da iştirak etmesi bu şartların başında gelir. Önceden tayin edilen ve şir¬ketin kâr mı zarar mı ettiğine bakılmadan alınan meblağa İslâm’a göre kâr değil, faiz denir.

5. Sermaye birikimi ve üretim ihtiyacı gerekçesine gelince ihtiyaç ve zaru¬ret bahsine girmiş oluruz; biz bu bahsi ayrı bir başlık altında ele aldık. Ancak şuna hemen işaret etmek gerekir ki, zaruretler özel ve geçici du¬rumlardan değil de sistemden geliyor ve devamlılık arzediyorsa bu durumda Müslümanların vazifesi İslâm’a aykırı sistemi zaruret gerekçesiyle meşrû ve de¬vamlı hale getirmek değil, İslâm’ın getirdiği faizsiz ekonomi sistemini yerleş¬tirmek, böylece ihtiyaçlara, zaruretlere toptan çözüm getirmek, bunun için çaba göstermektir. İşte bu çaba gösterilirken bir geçiş dönemi bahis mevzûu olacaktır. Geçiş döneminin de kendine mahsus zaruret hükümleri vardır.

Kendine iyi bak” bize göre değil
04:0021/09/2025, Pazar

Bu anlayış ve uygulama bize göre değil, bunu biraz açacağım da, yapay zekâ bile bakın bu anlayışa ne diyor:

“Niyette aşırılık: Kendine aşırı yüklenmek (bulaştırıcı benlikçilik veya bencillik olarak algılanabilir) yerine dengeyi korumak önemli.

Toplumsal sorumluluk: Kendine bakarken çevreye zarar vermemek, paylaşımcı ve adil olmak gerekir.”

Demek ki, dengeyi korumak, çevreye zarar vermemek, paylaşmak ve adil olmak bütün insanlık için temel insanî-ahlaki değerler.

Bunlara da kısa kısa temas edeceğim.

İnsan; hak, adalet, merhamet, sorumluluk ve paylaşması varsa insandır veya Müslümandır:

Sevgili Peygamberimiz (s.a.) Hicretten sonra, Ensar ve Muhacirleri ikişer ikişer birbirlerine kardeş yapmış idi. Hz. Selman-ı Farisi (r.a.) ile de Ensar’dan Ebu’d-Derdâ’yı kardeş yaptı. Bir gün Selman, kardeşi Ebu’d-Derdâ’nın evine uğradı. Kapıyı Ebu’d-Derdâ’nın hanımı açtı. Fakat hali perişandı. Hz. Selman, “Nedir bu halin?” diye sordu. Ümmü’d-Derdâ, “Kardeşin Ebu’d-Derda’nın dünya ile alakası kalmadı” dedi. Ebû’d-Derdâ kendini ibadete vermiş, ailesini ve dünya işlerini ihmal ediyordu. Bunun üzerine Selman-ı Farisi (r.a.) ona şöyle dedi: “Kardeşim, Rabbinin senin üzerinde hakkı vardır. Nefsinin de üzerinde hakkı var, âilenin de hakkı var. Her hak sahibine hakkını ver.” Selman’ın bu sözü peygamber efendimize ulaştığında “Selman doğru söylemiş” buyurdu.

Yalnız kendine iyi bakan insan kendine yönelik hak ve sorumluluğunu yerine getirmiş olabilir, ama bunu bile başarabilmek için diğer varlıklara yönelik hak ve borçların yerine getirilmesi şartı yok mudur?

Şimdi moda oldu, insanlar vedalaşırken “Kendine iyi bak” diyorlar”; insan yalnız yaşayabiliyor mu, insan bütün ihtiyaçlarını başkalarına muhtaç olmadan temin edebiliyor mu, herkes yalnızca kendine iyi bakacak, başkalarının hal ve durumu onun ilgisi dışında kalacaksa “kendisi de ilgi dışında” kalmaz mı? Bu ne kadar absürt bir söz, ama moda!

Şimdi konumuz bu eğil ama, “Günaydın” da böyle, “Dağ başını duman almış…” gibi.

Yahu, normal iklimlerde gün(düz) aydın olur, gece karanlık olur, bir kimse için sabah duası veya iltifatı olarak günün karanlık değil de aydın olmasını dilemek saçma değil mi?

Diyeceksiniz ki, bu ifade mecâzîdir, maksat “ruhunu karartan, bunaltan şeyler olmasın” demektir; maksat bu olsa da ruha selamet lütfedecek olan varlığa atıf nerede, bu mutlu durum karşı tarafın böyle olsun demesi ile mi olacak. Allah, duâ, dînî içerik… nerede!

Hayır ve selamet kelimelerinde bu maneviyat vardır; sabah veya gün hayırlı olsun, selamatle gidin, Allah’a ısmarladık, Allah’a emanet… Bu ifadeleri niçin unutuyoruz da sözlük anlamı gevezelik olan “günaydın” diyoruz, doğrusu karşı taraf da buna “gece karanlık” diye cevap vermeli, sonra gökte bulutlar yıldızlar var, yerde dağlar ovalar var diye “musahabe” devam etmeli(!).

Modaya kapılıp kendime iyi bak felsefesini yaşayanlar veya birbirine temenni edenler ede dursunlar insanlık ölmedi; dünyanın birçok ülkesinden dini, dili, rengi, dünya görüşü farklı insanlar ölümü göze alarak Sumud Filosu’na katıldılar, dalgalarla boğuşarak, dronları aşarak yollarına devam ediyor, Gazze’deki insanlık dramına çare olmaya can atıyorlar. İşte bu insanlar bu dünyada var oldukça “Kendine iyi bak” felsefesi revaç bulmayacaktır, bulmamalıdır: Bu ahlak kahramanları var oldukça denge, sorumluluk, paylaşma, merhamet, adalet… yani insanlık var olmaya devam edecektir.

Din ve ahlak eğitimi (devam)
04:0014/09/2025, Pazar

Din ve ahlak eğitimi konulu yazı dizimde meselenin varıp arkadaş ve aileye dayandığını, ailenin de evlenme ile kurulabileceğini, evlenmenin de önünde bugün önemli engellerin bulunduğunu yazmıştım. Bu engellerden hareketle amaca nasıl ulaşabileceğimizi düşünüp yazmaya devam edeceğim, ancak bugüne ait bildiğimiz bir kısım engellerin pek de öyle olmadığını anlayacağımız bir konuşmayı nakledeceğim.

Sevgili Beşir Ayvazoğlu’nun Nuri Arlasez’le (1910-2000) yaptığı önemli ve okunası bir röportaj var (internetten bulup okumak mümkün). Ayvazoğlu’nun bir sorusu ve Nuri Bey’in cevabı:

 Efendim, kamuoyu sizi hemen hiç tanımıyor. Ama tanıyanlar, ne kadar farklı bir insan olduğunuzu, bu ülkenin kültürüne ne büyük hizmetlerde bulunduğunu biliyorlar. Biz daha geniş bir kitle, hiç değilse bir kültür ve edebiyat dergisini okuyan kitle tarafından da tanınmanızı istiyoruz. Bize kendinizden biraz söz eder misiniz?

“…Tek istediğim, istediklerimi yapabilmek için bol vakit, sadece bol vakit. Babam gibi avukat olsam, şöhret, yazıhane, hepsi hazır... Para kazanmak kolay. Ama ben para değil, hürriyet istiyorum. Zannedilenin aksine, hürriyetin en büyük düşmanı paradır, sizi, kendi şartlarını benimseterek esirleştirir. İstediğim gibi kendi içime dönüp düşünemedikten sonra, parayı ve şöhreti ne yapayım? Asgarî maddî imkân, fakat azami vakit! Bütün istediğim bu! Evliliğe de bunun için yanaşmadım, yanlış anlamayın, evlilik müessesine asla karşı değilim, benim hayat tarzım evliliğe hiç uygun değildi. Hangi kadın asgari maddi imkânla geçinmeye razı olabilir? Hadi kafama uygun bir hanım buldum diyelim, ailesi “Bizim damat mı? Geçin onu canım, boş gezenin boş kalfası!” deyip bizi devamlı huzursuz etmez mi? Hülasa, evladım, hürriyetimi sonuna kadar muhafaza etmek kararındaydım.”

Saha araştırmalarında evlenmeyi hiç istemeyen veya geç isteyenlerin gerekçeleri şu maddelerde toplanıyordu:

Ekonomik belirsizlikler, artan yaşama maliyetleri, eğitim sürelerinin uzaması ve kariyer öncelikleri, değişen sosyal normlar, bireysel özgürlük arzusu; psikolojik belirsizlikler ve hukuki riskler…

Kalın ve siyah yazdığım kısım yetmiş yıl önce de varmış, ama bunlara rağmen evlenmeye, aile kurmaya mâni olmuyormuş; çünkü evlilik eskiden bir zorunluluk iken, günümüzde bireysel ve toplumsal tercihlere bağlı hale gelmiştir.

Zamanın ruhu dedikleri heyûlânın en etkin engel olduğu anlaşılmaktadır.

Zamanın ruhu azgın bir sel, devirip geçen bir fırtına gibi; bu durumda “yel değirmenleri ile savaşan kahraman” gibi mi olacağız, yoksa selin ve rüzgârın deviremediği, kökü derinlerde olan çınar gibi mi olacağız?

Bence ikincisi; çünkü birincisini (zamanın ruhunu ve gidişini) bugünden yarına değiştirmek fertlerin de ailelerin de elinde değildir.

Din ve ahlak eğitimini dert edinen Müslümanlar olarak çınarımızın derinlerdeki köklerini nasıl koruyabiliriz?

Gördüklerimi ve düşünebildiklerimi yazayım:

“Helal süt emmiş” diye bir ifademiz var; şu halde bizden olacak evlâdımızın eğitimi helal süt emzirme ile başlıyor.

Henüz bir iki yaşında iken şu veya bu sebeple bir oyun açıp bebeğin önüne sözde akıllı telefonu koyan ve işine veya keyfine bakan anneler daha bu yaşta nesli bozuyorlar; bu anneler her sosyal tabakada mevcut.

Çalışacağım diye bebeğini, çocuğunu başkalarına teslim edip evden uzaklaşan anneler nesli bozuyorlar.

Okul tercihinde yalnızca dünyaya, maddeye, zamanın ruhuna göre hareket eden aileler nesli bozuyorlar.

Çocuklarının okuldaki başarılarından başka bir dertleri, bir hassasiyet ve meşguliyet alanları olmayan aileler nesli bozuyorlar.

Çocuklar, gençler bozucu arkadaşlar seçebilir; bunu dert edinemeyen aileler nesli bozuyorlar.

Evlenmenin ekonomik engellerini kaldırmak için fedâkârlık yapmayan aileler ailenin kuruluşunun anormal gecikmesine sebep oluyorlar.

Din, ahlak ve değerlerimize bağlı olmayan sebeplerle gençlerin eş tercihine müdahale eden aile büyükleri gençlere yazık ediyorlar…

Genel gidişten şikâyet edip durmak yerine biz evlerimizin önünü temiz tutmaya çalışmalıyız; bunu yapabiliriz, yeter ki yukarıda bir kısmını sıraladığım yanlışları yapmayalım.

İyi yapan, doğru yapan ve başarılı olan nice aileler var; demek ki olabiliyor!

Din ve ahlâk eğitimci aile nerede
04:0031/08/2025, Pazar

Meselemiz, dindar, bunun tabii sonucu olarak edepli ve ahlaklı nesiller yetiştirmek.

Bizim meselemiz bakımından dindar, “inancı ve ameli olabildiğince kâmil” Müslümandır.

Edep ve ahlak da İslam ahlakıdır, zorunlu ve tabîî değişim çerçevesinde geleneği temsil eden edeptir.

Hedefimize ulaşabilmek için aile ve arkadaşın en önemli ve ulaşılabilir birer unsur olduğunu düşündüğümü yazmıştım. Okul, toplum, dünya, ekonomik şartlar, sorumlu Müslümanların bireyler olarak müdahale alanına giremiyor.

Din ve ahlak eğitimi verebilen aileye ulaştığımızda, benzer ailelerin çocuklarından arkadaş seçmeyi başarırsak arkadaş unsuru elde edilmiş olur.

Asıl zorluk amaca uygun ailenin bulunması/oluşması.

Ailenin ilk adımı evliliktir; uygun bir evlilik ile başlayan hayat yolculuğu içinde elbette eğitim de vardır.

Peki gençlerin evlenme ile ilgileri nasıl?

Bu konuda internette kısa bir araştırma yaptım, elde ettiğim bilgiler hayli uzun ve detaylı, önce bir özet vereyim, sonra (belki gelecek yazıda) bu bilgilerle ilgili düşüncemi aktarayım:

Türkiye’de evlilik, uzun yıllardır kültürel ve sosyal yaşamın temel taşlarından biri olarak görülmüştür. Ancak son yıllarda genç nüfus arasında evlilik kararlarının ertelenmesi veya hiç evlenmeme eğilimi giderek artmaktadır.

Bu sonucu birçok sebebi var: Ekonomik belirsizlikler, artan yaşama maliyetleri, eğitim sürelerinin uzaması ve kariyer öncelikleri, değişen sosyal normlar, bireysel özgürlük arzusu; psikolojik belirsizlikler ve hukuki riskler, gençlerin evlilik kurumuna bakış açılarını derinden etkilemektedir. Tüm bu faktörler, evliliğin eskiden bir zorunlulukken, günümüzde bireysel ve toplumsal tercihlere bağlı olarak ertelemeye tabi tutulmasına yol açmıştır.

Sebepleri/amilleri biraz açacak olursak:

1. Ekonomik Olanlar:
*Yüksek yaşama ve barınma maliyetleri, düğün ve ev kurma harcamaları gençlerin evlilik kararını zorlaştırmaktadır.

*Gelir belirsizliği ve işsizlik, ekonomik bağımsızlık sağlanmadan evlilik düşüncesini ertelemeye yol açmaktadır.

2. Eğitim ve Kariyer Hedefleri:
*Uzun eğitim süreci ve artan kariyer hedefleri, evlilik yaşını yükseltmektedir.

*Kadınların iş hayatına daha fazla katılması, evlilik öncesinde maddi ve mesleki tatmin arayışına neden olmaktadır.

3. Değişen Sosyal Normlar ve Tutumlar:
*Geleneksel evlilik anlayışının yerini, bireysel özgürlük ve kişisel tatmin arayışları almaktadır.

*Gençler, evliliği yalnızca aile kurma zorunluluğu değil, aynı zamanda duygusal ve ekonomik beklentiler çerçevesinde değerlendirmektedirler.

4. Psikolojik ve Sosyokültürel Bariyerler:
*Boşanma endişesi, evlilikte yüksek beklentiler ve özgürlük kaybı korkusu, evliliğe yönelik güvensizliği artırmaktadır.

*Geleneksel değerlerin çözülmesi, gençlerin bireysel kimliklerini koruma isteğini öne çıkarmaktadır.

5. Kurumsal ve Hukuki Sebepler:
*Devlet desteklerinin yetersizliği ve hukuki riskler, evlilik kararlarını olumsuz yönde etkilemektedir.

*Nafaka, mal paylaşımı ve boşanma süreçlerindeki adaletsizlikler gençleri evlilikten uzak tutmaktadır.

Gençlerin evlilik konusundaki kararlarında bu çok katmanlı sebeplerin etkisi göz önünde bulundurulduğunda, toplum olarak evliliğin geleceğine dair daha kapsamlı ve bütüncül politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.

Neler yapılmalı?

Uzmanlar özetle şöyle diyorlar:

* Küresel ekonomik dalgalanmalara paralel, gençlere yönelik kamusal destekler artırılmalıdır.

*Eğitim ve kariyer planlamasında esnek yaklaşımlar sağlanarak, evlilik ile kişisel gelişim arasındaki denge desteklenmelidir.

*Toplumsal normlarda yaşanan dönüşüm dikkate alınarak, evliliğin getireceği duygusal tatmin ve karşılıklı sorumluluklar ön plana çıkarılmalıdır.

*Hukuki düzenlemelerde evlilik sürecinin daha güvenli hale getirilmesi, boşanma ve mal paylaşımı konularında adaletin sağlanması için reformlar yapılmalıdır.

Gelecek yazıda bu tespitler üzerine tahliller, yorumlar ve teklifler yapmaya çalışalım, inşaallah.

Kimin ahlâkı (ahlâk eğitimi)
04:0024/08/2025, Pazar

Evrensel bir ahlâkın bulunup bulunmadığı tartışıladursun; bizim (İslam ümmetinin ve Müslüman kavimlerin ve bu arada Müslüman Türklerin) bir ahlâk anlayış ve uygulamaları vardır ve bunun kökeninde, temelinde Kitabıyla, Sünnetiyle, ahlâk kahramanlarıyla İslam vardır.

İslam kültür ve medeniyetinden bütünüyle Batı uygarlığına cebren yönlendirilen halkımız (ve birçok İslam topluluğu) iki arada bir derede kaldılar; çok şükür Batılı olmadılar, ama ne yazık ki, kendi değerlerinden hayli kayıp verdiler.

İşte bu yüzden bir kısım insanımız (vatandaşlarımız) eşcinselliği savunurken “Bu da bizim ahlâkımız” deme noktasına geldiler.

Dünyaca gelinen noktada yaratılış gayemizi gerçekleştirerek var olmak mümkün değil miydi?

Mümkündü.

Bunun için aile, toplum ve devletin iş birliği gerekiyordu; işte bu olmadı. Cebrî kültür değişimi, halk, “aydınlar” ve devleti böldü, birbirine zıt istikametlerde yürüyüş oluştu.

Batıdan alınacaklar konusunda düşünürlerimizin farklı yaklaşımları oldu; “Bir iğne bile alınamaz” diyenler de oldu, mesela Âkif merhum gibi şöyle düşünenler de oldu:

“Alınız ilmini Garb’ın, alınız sanatını,
Veriniz mesainizi son sür’atini.
Çünkü kabil değil artık yaşamak bunlarsız;
Çünkü milliyeti yok sanatın, ilmin yalnız.
İyi hatırda tutun ettiğim ihtarı demin:
Bütün edvar-ı terakkiyi yarıp geçmek için,
Kendi mahiyet-i ruhiyeniz olsun kılavuz.
Çünkü beyhudedir ümmid-i selâmet onsuz.”
Âkif’in dilindeki san’at “zenaat ve teknoloji” demektir. “Bilim ve teknolojiyi alıp çalışın” diyor.
Son üç mısrada Batı’dan seçerek almayı ve “mahiyet-i ruhiyyemiz” derken de bizi biz yapan değerleri kastediyor, “Bu değerler kılavuzumuz olsun” diyor.

Âkif, seçme konusunda Japonya örneğine de temas ediyor:
Medeniyyet girmiş yalınız fenniyle…
O da sahiplerinin lahik olan izniyle.

Dikilip sahile binlerce basiret, im’an;
Ne kadar maskaralık varsa kovulmuş kapıdan!
Garbın eşyası, eğer kıymeti haizse yürür;

Moda şeklinde gelen seyyie gümrükte çürür

Japonya demiş iken şu alıntıya da dikkat çekmek istedim:

“Japon toplumundaki toplumsal cinsiyet normları, tarihsel olarak Konfüçyüsçülüğün etkisinden evrilen ataerkil hiyerarşilerle sıkı sıkıya bağlantılı. Bir erkeğin rolü, evin geçimini sağlayan kişi ve ailenin reisi olmakla bağlantılı. Kadınlar ise aksine, eşler ve bakıcılar olarak görülüyor ve nihayetinde aile reisine boyun eğiyor. Çocuklara bu normlar küçük yaşlardan itibaren öğretiliyor. Araştırmalar, Japon anaokulu öğretmenlerinin cinsiyetçi konuşma ve davranış kalıplarını teşvik ederek çocukları çeşitli cinsiyet rollerine konumlandırdıklarını gösteriyor. Kızlar yumuşak konuşuyor ve sevimli, tehditkâr olmayan bir şekilde davranıyor. Erkek çocuklar ise aksine daha baskın bir dil ve davranış kullanıyor. Çocuk kitapları ve TV programları genellikle bu hiyerarşik dilsel kalıp ve davranışları devam ettiriyor. Bu inanç ve değerler, hâlâ erkeğe dayalı eve ekmek getiren/kadına bağımlı modele dayanan Japon işyerindeki işe alma uygulamalarını ve örgütsel davranışı etkiliyor…”

Eğitim çevreleri arasında uyum bulunmayınca hükmümüzün geçeceği iki önemli çevre aile ve arkadaştır.

Gelecek yazıda aile ve arkadaşa bakalım.

.Âlimlerin cihadı ve Mağrib Direniş Filosu
04:0017/08/2025, Pazar

Bugün, ahlâk eğitimini kim, nerede, ne zaman, nasıl yapacak konusunu yazacaktım.

Bu ayın yirmi ikisinde başlayıp on gün sürecek olan Ğazze için âlimler faaliyetine öncelik vermek gerekti.

Evet, “İslâm âlimleri cihadı” diyorum; çünkü bu defa yalnızca konuşmak yok, Ğazze’deki zulüm kısmen de olsa duruncaya kadar bir dizi “âlimler faaliyeti” var.

Fetvalar, konuşmalar, sempozyumlar, konferanslar, köşe yazıları… elbette faydalı, ama etkili sonuç almıyor, belki bilgi ve bilinçlenme bakımından etkisi var, lakin fiili sonucu yok gibi.

Bu defa Dünya Müslüman Âlimler Birliği, Türkiye’deki “kardeşi” İslâm Âlimleri Vakfı’nın daveti ve ağırlaması ile “cihad” demeyi hak eden bir dizi faaliyeti on gün sürdürecekler.

Neler mi yapacaklar?

Zalim saldırıyı durduruncaya, giriş kapıları açılıncaya ve şerefli halkın hayati ihtiyaçlarına çare ulaşıncaya kadar her gün basın toplantıları yapacaklar, siyasi liderlerle, etkili kişilerle ve dünyanın etkili medya kuruluşlarının temsilcileriyle temaslar kuracaklar, mümkün olan her imkânı kullanarak zulmü görünür kılacaklar, geniş katılımlı toplantılar yapacaklar.

Bu faaliyet parlayıp sönen kibrit misali göregeldiğimiz faaliyetlere benzemiyor; “sonuç alıncaya kadar” niyeti ile on gün sürecek çeşitli ve etkili faaliyetlerden oluşuyor; kibrit meş’aleyi yakıyor, meş’ale yolu aydınlatıyor ve hedefe varıncaya kadar yolculuk devam ediyor.

Bu çok önemli etkinliğe aynı tarihlerde bir başkası eşlik ediyor “Mağrib Direniş Filosu”.

İşte bu da yalnız söz değil, söz yanında eylem olduğu için önemli ve inşallah etkili olacaktır.

Filonun başındaki isimlerden Dr. Muhammed Amin Bennour, Tunus’ta düzenlenen tanıtımda, gemiciler ve denizcilik ekiplerine çağrıda bulunuyor.

31 Ağustos’ta İspanya’dan başlayacak resmi hareket, 4 Eylül’de Tunus’tan devam edecek ve 44 ülkeden 50’den fazla gemi ile binlerce denizci bu cihada katılacaklar.

Dr. Bennour, “Hedefimiz tek: Gazze ablukasını kırmak ve bölgeye insani yardım koridoru açmak” ifadesini kullanmış (âlimler cihadı da bunu yapmak istiyor) ve şunları eklemiş:

* ”Dünya genelinden onurlu Arap, Avrupalı, Amerikalı ve Asyalı gönüllüler bu seferde Filistin bayrağı altında birleşiyor.”

* “Ayrıca, Tunus, Cezayir, İspanya ve İtalya gibi ülkelerde kara eylemleri de eş zamanlı olarak düzenlenecek, bu uluslararası dayanışma hareketi 2025 boyunca artan bir ivmeyle devam edecektir”.

Evet kudurmuş Siyonistler belki bunları de engelleyecekler, ama bu engelleme de onlara hayli pahalıya mal olacak.

Yılmak, usanmak, ümitsizliğe düşmek yok, yolculuğa devam; çünkü bu yolculuk da kutsal bir cihad, şerefli bir eylem.

.Âlimlerin cihadı ve Mağrib Direniş Filosu
04:0017/08/2025, Pazar

Bugün, ahlâk eğitimini kim, nerede, ne zaman, nasıl yapacak konusunu yazacaktım.

Bu ayın yirmi ikisinde başlayıp on gün sürecek olan Ğazze için âlimler faaliyetine öncelik vermek gerekti.

Evet, “İslâm âlimleri cihadı” diyorum; çünkü bu defa yalnızca konuşmak yok, Ğazze’deki zulüm kısmen de olsa duruncaya kadar bir dizi “âlimler faaliyeti” var.

Fetvalar, konuşmalar, sempozyumlar, konferanslar, köşe yazıları… elbette faydalı, ama etkili sonuç almıyor, belki bilgi ve bilinçlenme bakımından etkisi var, lakin fiili sonucu yok gibi.

Bu defa Dünya Müslüman Âlimler Birliği, Türkiye’deki “kardeşi” İslâm Âlimleri Vakfı’nın daveti ve ağırlaması ile “cihad” demeyi hak eden bir dizi faaliyeti on gün sürdürecekler.

Neler mi yapacaklar?

Zalim saldırıyı durduruncaya, giriş kapıları açılıncaya ve şerefli halkın hayati ihtiyaçlarına çare ulaşıncaya kadar her gün basın toplantıları yapacaklar, siyasi liderlerle, etkili kişilerle ve dünyanın etkili medya kuruluşlarının temsilcileriyle temaslar kuracaklar, mümkün olan her imkânı kullanarak zulmü görünür kılacaklar, geniş katılımlı toplantılar yapacaklar.

Bu faaliyet parlayıp sönen kibrit misali göregeldiğimiz faaliyetlere benzemiyor; “sonuç alıncaya kadar” niyeti ile on gün sürecek çeşitli ve etkili faaliyetlerden oluşuyor; kibrit meş’aleyi yakıyor, meş’ale yolu aydınlatıyor ve hedefe varıncaya kadar yolculuk devam ediyor.

Bu çok önemli etkinliğe aynı tarihlerde bir başkası eşlik ediyor “Mağrib Direniş Filosu”.

İşte bu da yalnız söz değil, söz yanında eylem olduğu için önemli ve inşallah etkili olacaktır.

Filonun başındaki isimlerden Dr. Muhammed Amin Bennour, Tunus’ta düzenlenen tanıtımda, gemiciler ve denizcilik ekiplerine çağrıda bulunuyor.

31 Ağustos’ta İspanya’dan başlayacak resmi hareket, 4 Eylül’de Tunus’tan devam edecek ve 44 ülkeden 50’den fazla gemi ile binlerce denizci bu cihada katılacaklar.

Dr. Bennour, “Hedefimiz tek: Gazze ablukasını kırmak ve bölgeye insani yardım koridoru açmak” ifadesini kullanmış (âlimler cihadı da bunu yapmak istiyor) ve şunları eklemiş:

* ”Dünya genelinden onurlu Arap, Avrupalı, Amerikalı ve Asyalı gönüllüler bu seferde Filistin bayrağı altında birleşiyor.”

* “Ayrıca, Tunus, Cezayir, İspanya ve İtalya gibi ülkelerde kara eylemleri de eş zamanlı olarak düzenlenecek, bu uluslararası dayanışma hareketi 2025 boyunca artan bir ivmeyle devam edecektir”.

Evet kudurmuş Siyonistler belki bunları de engelleyecekler, ama bu engelleme de onlara hayli pahalıya mal olacak.

Yılmak, usanmak, ümitsizliğe düşmek yok, yolculuğa devam; çünkü bu yolculuk da kutsal bir cihad, şerefli bir eylem.

.Hangi ahlâk
04:0010/08/2025, Pazar

Bizim neslin ya doğrudan veya dolaylı hocası oldu Prof. Dr. Tayyip Okiç (1902-1972). Bosnalı bir İslam aliminin, Doğu’da ve Batı’da okuyarak, master ve doktora yaparak iyi yetişmiş bir ilim adamı olan oğludur Tayyip Okiç.

Ankara, Konya ve Erzurum’da, Y. İslam Enstitüleri, İslami İlimler Fakültesi ve İlahiyat fakültelerinde hocalık yaptı, hadis ve tefsir kürsülerini kurdu.

Değerli ve sevgili kardeşim İrfan Küçükköy’ün “Büyük Dava Adamları” isimli çok faydalı kitabından (Konya-2016) konumla ilgili bir alıntı yapacağım:

Tayyip Hoca Konya’da, “mezun olacak öğrencileri bir salonda topluyor, onlara o tarih itibariyle öğretmen ihtiyacından bahsediyor. Dini eğitimin öneminden bahsediyor. Onları öğretmen olmaya teşvik ediyor. Bazı ahlâki öğütler verdikten sonra şu konuşmayı yapıyor: ‘Çoğunuz öğretmen olacaksınız, Değişik topluluklar içine gireceksiniz. İçlerinde ahlâk dışı davranışlarda bulunanları, örf dışı giyinenleri, öğretmen mesleğine yakışmayacak kadar aşırı makyaj yapanları göreceksiniz. Sakın ola bunlara takılmayınız, onları tenkit etmeye, onlarla tartışmaya, çatışmaya geçmeyiniz. Önünüzde, sınıflarınızda yüzlerce öğrenci olacak. Siz onlarla ilgileniniz. Din dersi hocası olarak onlara İslam’ı iyi anlatınız”. (s.230).

Merhum hocamız “Ahlâk dışı davranışlar” diyor; şu halde ona göre insana yakışan bir ahlâk var, buna aykırı davrananlar da ahlâk dışına çıkmış (ahlâksız olmuş) oluyorlar. Böyle diyen yalnızca Tayyip Hoca da değil elbette; Müslümanların ortak sözüdür (olmalıdır) bu.

Buraya bir hatırayı da eklemem gerekiyor.

En azından yirmi yıl önce yazılarına itibar edilen, eskiden solcu, sonradan liberal bir bayan köşe yazarı vardı, bir tv programında hem başını örtmek isteyenleri hem de eşcinsel olanları savunmuştu. Tartışmacılardan biri “eşcinsellik ahlâksızlık değil mi?” diye çıkışınca “o da onun ahlâkı, bu da benim ahlâkım, tesettürü ahlâki sayanının ahlâkı da onun ahlâkı” demişti.

Felsefenin etik bölümünde filozoflar, evrensel bir ahlâkın var olup olmadığını tartışıyorlar; kimi var diyor, kimi yok diyor.

Şimdi bu ülkede yaşayanların büyük çoğunluğu en azından sözde Müslüman ama ülkenin düzeni “İslâmî” değil.

Bu düzen içinde yaşayan ve İslam ahlâkını evrensel veya kendi din ve kültürleri bakımından bağlayıcı bilen, böyle inanan ve böyle yaşamaya çalışan Müslümanların önünde önemli bir mesele var: Sözde Müslüman olanların bile birçoğunun ahlâkı göreceli telakki ettiği bir toplumda en azından kendisi ve ailesinin İslam ahlâkını kuşanmış olarak yetişmelerini nasıl sağlayacaklar?

Okul mu?

Yıllarca önce merhum Erbakan’ın kısmi iktidarında okullara zorunlu olarak “İslam ahlâkı” dersi konmasına gayret edildi, buna muvaffak olamayınca “zorunlu ahlâk” dersi kondu. Ben bir Fransız Kolejinde seçmeli din dersi ile zorunlu ahlâk derslerini üç yıl okuttum. Okulda iki yıl hazırlık okunduğu için lise son sınıf öğrencisi, üniversite öğrenci yaşında oluyordu. İlk günümde Türk Müdür (Fransız papaz müdür de vardı) beni son sınıfa götürdü, tedirgin bir hal içinde kısaca tanıttı ve acele ile çıkıp gitti, yazı tahtasına dönüp baktığımda alt köşeden üst köşeye kadar şu yazıyı gördüm: “Ahlâk istemezüüüüük!!!!”.

Okullarda milli eğitim ilke ve uygulamaları, iktidarlara göre değişiyor. Ayrıca ahlâk eğitimi yalnızca öğretmekle, okutmakla olmuyor; çünkü genel öğretim ve eğitimde öğreteceğiniz ve üzerinde milli mutabakat sağlanmış ve islâmî de olan bir ahlâk müfredatı yok. Ve çünkü okutanların ahlâk anlayış ve uygulamaları da farklı.

Yıllarca uğraşıldı sonunda seçmeli olarak İslam bilgisi, Kur’an-ı kerim ve Peygamberimizin (s.a.) hayatı dersleri programa girdi, girdi ama Müslüman evlâdı bunları seçmiyor.

Aile mi?

Evet her şeye rağmen aile.

İsterseniz gelecek yazıda “aile bu işi nasıl başaracak” konusunu düşünelim.

.Diplomasi mi savaş mı?
04:003/08/2025, Pazar

Belkıs, Sebe ülkesinin (günümüzde Yemen bölgesi) hükümdarıdır ve kraliçe unvanına sahiptir. Kur’an-ı Kerim’de güçlü, akıllı ve karizmatik bir lider olarak tasvir edilir.

Hz. Süleyman ona mektup göndermiş, Hak dine ve hükümranlığına teslim olmasını istemişti. Belkıs danışma meclisini topladı ve şöyle dedi:

“Efendiler! İçinde bulunduğum durum hakkında bana görüşünüzü açıklayın. Sizin görüşünüzü almadan asla bir işe kesin karar vermem./Şu cevabı verdiler: “Biz güçlüyüz, zorlu savaşçılarız, yine de yetki senindir; artık ne buyuracağını sen düşün./Kraliçe şöyle dedi: “Krallar bir ülkeye girdiler mi, oranın altını üstüne getirirler ve halkının ulularını aşağılanmış duruma düşürürler. Bunlar da öyle yapacaklardır./Ben bunlara bir hediye göndereceğim, sonra bakacağım elçiler ne ile dönecekler?” (27/32-35)

Süleyman aleyhisselâmın mektubunu alan melike, devlet ileri gelenlerini toplayarak mektubun içeriği hakkında bilgi vermiş, ne yapmaları gerektiği konusunda kendileriyle istişarede bulunmuştur. Danışmanları ülkenin savaş gücü hakkında bilgi verdikten sonra nihaî kararın kraliçeye ait olduğunu ifade etmişlerdir. Kraliçe, savaşın başarısızlıkla neticelenmesi durumunda düşman istilâsının kötü sonuçlarını anlatarak meseleyi barış yoluyla çözmenin daha uygun olacağını ifade etmiş, barıştan yana olduğunu göstermek üzere Hz. Süleyman’a hediyeler göndermiş ve sonunu beklemiştir.

Peygamberimiz (s.a.) Bedir, Uhud, Hendek savaşlarında, Hudeybiye krizinde barışta ve savunmada kalmayı tercih etmiş, gerektiğinde -sonucu rahmet ve kazanç olan- tavizler de vermiştir.

Makalelerde, sosyal medyada ve bazı konuşmalarda heyecana gelen (bunda da haklıdırlar bu başka) şahıslar Türkiye’ye “Ne duruyorsun, İsrail’i vur bu iş bitsin” diyorlar. Hükümet ise işi savaşsız, diplomasi ile ve uluslararası toplumu yanına alarak çözmeyi tercih ediyor.

Niçin?

Çünkü Belkıs’ın dediği dün de bugün de bir gerçektir; savaşır yenilirseniz bin bela, yenerseniz yine bir belâ: en azından can ve mal kaybı yaşanır.

Ğazze’de bıçak kemiğe dayandığı için, İsrail planını adım adım uygulamakta olduğu için, masum Filistin halkının canına, malına ve mukaddesatına durmadan saldırdığı için Hamas’ın başka çaresi kalmamıştı. Bunlara diyeceğimiz söz, “Allah yardımcınız olsun”dur.

Bize gelince halk olarak bütün yol ve imkanları kullanarak insani yardımda bulunmalı, eksiksiz boykot ile düşmanı sıkıştırmalıyız; silahlı çatışmayı ise sorumlu olan devletten beklemeli, yönetimin, bıçak kemiğe dayanıncaya kadar diplomasi tercihine saygı göstermeliyiz.

İsrail tek başına olsa onu elbette yeneriz, ama ABD, birçok Avrupa, hatta bazı sözde İslam ülkeleri onu desteklediği zaman güç dengesi aleyhimize döner.

Hamaset hayırlı iş görmez, hikmet, feraset, basiret rehberimiz olmalıdır.

Suriye meselesinde de düşman aynıdır: Başta ABD ve İsrail’dir, dahası da vardır.

İşte bu yüzden bu meselenin de çözümünde hükümetimiz hikmet, basiret ve ferasetin rehberliğinde yol alıyor, diplomasiyi sonuna kadar kullanıyor, gücü zaruret halinde kullanıyor; böyle de olmalıdır.

.Hangi başarı?
04:0027/07/2025, Pazar

Bir “adam” çıksa ve şöyle dese:

“İmam hatip lisesi mezununu nerede istihdam edersiniz? İmam, vaiz... Girerse ilahiyat fakültesine girer hiç itirazım yok. Hukuk fakültesi boşa masraf.”

Buna ben cevap vermem; değmez, mantığı yok, diyeceğini diyememiş de “boşa masraf” demiş gibi bir durum var.

Ben cevap vermem de imam hatipli bir kızımız şu cevabı vermiş:

“Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden üniversite sınavında Türkiye 684.’sü olarak mezun oldum. Türkiye’nin bütün üniversitelerinde okuyabilirdim ama sizin gibilere kalmasın diye senin doktora yaptığın üniversitede siyaset bilimi okuyorum. Size inat hukuk okuyacağız; size inat siyaset, sosyoloji, psikoloji okuyacağız. Size inat imam hatip liselerinde okuyacağız! Siz de kininizde boğulacaksınız.”

Bu ülkenin insanına yazık değil mi, gençleri şu veya bu okulda okuyor diye ayıran, kimine meydanı açan, kimine kapatan, tahrik ettiği için insanımızı birbirine düşüren… bu şahıslar, nerede okumuş olurlarsa olsunlar, hangi rütbe, titr ve “başarıya” imza atmış olurlarsa olsunlar bu milletin onlara harcadığı boşa, hatta zarara masraftır.

Başarı dedim de bu konuda birkaç cümle kurasım geldi:

Maneviyat, ebediyet ve medeniyet körü bir takım, iki yüz yıldır bu milleti, var eden köklerinden sökmek, üç günlük dünyada köksüz, anlamsız ve gerçek manada mutlu olmadan yaşatmak için olanca imkanlarıyla mücadele ediyorlar. İnsanı bölüyorlar, yarısını (maddi kısmını) yaşatmak ve geliştirmek, diğer yarısını öldürmek için uğraşıyorlar, bir kısmı bu diğer yarıya da inanmıyorlar.

Kendileri bilir, kimseyi zorla kendi değerlerimize mecbur edecek halimiz de amacımız da yok. Ama bu gürûh kendi sakatlanmış değerlerine mecbur etmeyi de meşru sayıyor, vazife biliyorlar.

Biz (Müslümanlar) diyoruz ki:

İnsan iki unsurdan oluşmuştur: Ruh ve beden. Beden ölümlüdür, ruh bedenden çıkınca da başka âlemlerde mutlu veya mutsuz olarak yaşamaya devam eder. Başarı hem bedene hem ruha hakkını vermektir. En fazla yüz yıl civarında bedenle yaşıyoruz, bu dünya hayatında da bedenin ve ruhun ihtiyaçları var; bunlardan birini ihmal ederek veya fıtratından (yaratılıştan, mevcut donanımından) saptırarak bireye de topluma da insanlığa da hizmet edilemez ve bu anlayışa dayalı hiçbir eyleme kâmil manada “başarı” denemez.

Yalnız dünya için okuyan, kazanan, dereceler elde eden kimseler, oyuncaktan güzel evler yapıp sonra yıkan çocuk gibidirler.

Yalnız dünya için okuyan, kazanan, dereceler elde eden kimselerin eksikli başarılarından, kâmil insanlar istifade ederler (bilim ve teknolojiden herkes istifade edebilir, kötüye kullanmak da vardır) lakin fıtratından sapmış böyle kimseler muma da benzerler; gerçek başarının (iki cihanda mutlu kılan başarının) yolcuları bu mumların ışığından da istifade ederler, ama mumların kendilerine faydası yoktur, erir ve maddi olarak yok olurlar. Onlar inkâr etseler de ruhları vardır, o yok olmaz, ona yazık etmiş olurlar.

Biz imam hatipliler ve başka okullarda okusalar da bir yolunu bulup bizim gibi madde ve mânâda başarılı olmayı hedefleyenler nice engelleri aştık, “Muhtar Bile Olamazlar” dediler, onların başına muhtar da olduk ve Türkiye’ye çağ atlatmak üzereyiz.

Keşke bizi sevmeyen ve istemeyenlerin de baş ve kalp gözleri açılsa, yarım olmak ve yarım görmekten kurtulsalar!

Adalet ve İslâm insanı
04:0020/07/2025, Pazar

Önceki yazımızda “Adâleti engelleyen çok şey vardır; bence bunların en yaygın olanları: Kin ve nefret, sevgi ve yakınlık, ahlaksız güç, haksız tarafı tutma ve torpildir” demiştim.

Torpili biraz açıkladım.

Diğer sebepleri ahlak ile ilişkilendirmek gerekiyor.

Güzel ahlak sahibi bir insan ve böylelerinin hâkim olduğu bir toplulukta adalet gerçekleşir ve engeller işlemez.

Bu konuda bilgi sahibi olanlar adaleti üç konumda ele almışlardır: Ahlak, toplum, hak ve hukuk.

Ahlak adaleti kişide erdemlerin, aşırılıklardan uzak ve dengeli olmasıdır.

İslâmî sosyal adalet, liyakate göre fırsat eşitliği ve cemiyetin bütün fertlerinin temel ihtiyaçlarının, kendi çabaları yetmediğinde toplum ve devletin desteği ile temin edilmiş olduğu toplum durumudur.

Hakta ve hukukta adalet, insanlar arasında ayrım gözetilmeden yargılanma, herkesin hak ettiğini alması, layık olduğunu elde etmesi durumudur.

Görülüyor ki, bu üç konumda adalet güzel ahlak ile gerçekleşiyor.

Kurân-ı Kerîm, güzel ahlâkı ve bir manada “İslâm insanını” bir âyette şöyle anlatıyor (Kur’an Yolu’nden özetliyorum):

“Yüzlerinizi doğuya ve batıya çevirmeniz erdemlilik değildir. Asıl erdemli kişi Allah’a, âhiret gününe, meleklere, Kitab’a ve peygamberlere iman eden; sevdiği maldan yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, yardım isteyenlere ve özgürlüğünü kaybetmiş olanlara harcayan; namazı kılıp zekâtı verendir. Böyleleri anlaşma yaptıklarında sözlerini tutarlar; darlıkta, hastalıkta ve savaş zamanında sabrederler. İşte doğru olanlar bunlardır ve işte takvâ sahipleri bunlardır” (Bakara:2/177).

İslâm tarihinde namazda kıble değişikliği yapıldığında (2/144-150. âyetler) İslâm karşıtı gruplar bu olayı bir fitne ve karışıklık vesilesi olarak değerlendirmeye kalkışmışlardı. Mealini verdiğimiz âyette İslâmiyet açısından asıl iyiliğin ve Allah’a saygının ibadet esnasında sırf şeklî olarak yüzünü doğuya veya batıya çevirmek olmadığı ifade edilmekte; böylece içinde iman, ibadet ve ahlâk erdemlerinin yer almadığı bir biçimselliğin din açısından temelde bir önem taşımadığı tespit edilerek, bir yandan kıble konusundaki tartışmaya son nokta konulmakta, bir yandan da özden yoksun bir biçimsellikle dindarlığa ulaşılamayacağı şeklindeki çok önemli bir ilkeye vurgu yapılmaktadır.

Bir hadiste “Birr, ahlâk güzelliğidir” buyuruluyor (Müslim, “Birr”, 14, 15; Tirmizî, “Zühd”, 52) kullanımı da dikkate alarak bu kelimeyi “erdemlilik” diye tercüme etmeyi uygun bulmuştuk. (el-birru) kelimesi, bu âyetteki kullanımından da anlaşılacağı üzere, Kur’an-ı Kerîm’in en kapsamlı kavramlarından biridir. Nitekim bu kelimenin geçtiği âyetler bütün olarak değerlendirildiğinde bunun Kur’an’da, iman ve ibadetten başlamak üzere her türlü iyilik, ihsan, itaat, doğruluk, günahsızlık gibi mânâlarda kullanıldığı görülür. Burada “birr” kelimesinin kapsamına giren; imana, ibadete, sosyal ahlâka ve bireysel ahlâka ilişkin olmak üzere dört bölümde sıralandığı görülen meziyetler de “birr” kelimesinin kapsadığı erdemlerin en önemlileri olup âyette kavramın muhtevası bunlarla sınırlanmamış, sadece örnekleme yoluna gidilmiştir. Nitekim Fahreddin er-Râzî de âyeti tefsir ederken birr kelimesini, “bütün saygı ifade eden davranışları, itaatleri ve insanı Allah’a yaklaştıran hayırlı işleri içine alan bir kelime” şeklinde değerlendirmiştir (V, 37).

Söz konusu âyetin devamında gerçekten dürüst (sâdık) insanların ve takvâ sahibi sayılması gerekenlerin, zikredilen hasletleri kazanmış kimseler olduğu ifade edilmiştir. Burada birr kelimesiyle sıdk (doğruluk-dürüstlük) ve takvâ kelimeleri arasında, neredeyse eşanlamlı kabul edilebilecek kadar yakın bir ilişki kurulması Kur’an terminolojisi bakımından oldukça önemlidir. Bu husustaki dikkat çekici başka bir âyetin meâli de şöyledir: “İyilik (el-birr) ve takvâ üzerinde yardımlaşın; kötülük (el-ism) ve düşmanlık yolunda yardımlaşmayın. Allah’tan sakının (ittika). Çünkü Allah’ın vereceği ceza çok çetindir” (Mâide 5/2). Görüldüğü gibi burada “birr” kelimesi “ism”in, yani kötülük ve günah kavramının zıddı olarak kullanılmış ve takvâ ile birlikte zikredilmiştir. Böylece Kur’anî anlamda “birr”, sıdk ve takvânın, birbirini tamamlayan ahlâkî erdemler olduğu anlaşılmaktadır. Bu üç terim arasında hadislerde de aynı ilişkinin kurulduğu görülür. Meselâ bir hadiste Hz. Peygamber,

“... Ben sizin aranızda Allah karşısında en çok takvâ sahibi (etkâ), en doğru (esdak) ve en iyi (eberr) olanınızım” buyururken (Buhârî, “İ‘tisâm”, 27; Müslim, “Hac”, 141) kendisini bu üç üstün nitelikle tanıtmıştır. Başka bir rivayete göre Hz. Peygamber “Size doğruluğu (sıdk) tavsiye ederim. Doğrulukla iyilik (birr) bir bütündür ve bu ikisine sahip olanlar cennettedir” buyurmuşlar (İbn Mâce, “Duâ”, 5; Müsned, I, 3, 5,

. Ticaret ehlini uyaran bir hadislerinde de kıyamet gününde “füccâr” (günahkârlar) damgası yemekten, ancak müttaki davranan, iyilik eden ve dürüst iş yapan ticaret erbabının kurtulabileceklerini bildirmiştir (Tirmizî, “Büyû”, 4).

Adalet devlet huzur
04:0013/07/2025, Pazar

Adaletsiz devlette, güven ve huzur olmaz.

Zulümle elde edilen, çürük zemine yapılmış bina gibidir; er veya geç yıkılır.

Adâleti engelleyen çok şey vardır; bence bunların en yaygın olanları “Kin ve nefret, sevgi ve yakınlık, ahlaksız güç, haksız tarafı tutma ve torpildir.”

Bu yazıda torpili, gelecek yazılarda diğerlerini ele alacağım.

Torpil kullanmak, etkili bir kimseyi, amaca ulaşmak için aracı kılmaktır.

Amaç meşru ise aracı kılmak ve aracı olmak sakıncalı değil, hatta hakkın yerini bulmasına yardım etmek olduğundan iyidir, sevaplı bir davranıştır.

Amaç meşru değil ise aracı kılmak da aracı olmak da haramdır, günahtır.

Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:

“Kim güzel bir işe aracılık ederse ondan kendisi için bir nasip olur; kim de kötü bir işe aracılık ederse onun da buna denk bir payı olur. Allah her şeyi koruyup hakkını vermektedir” (Nisâ:4/85).

Âyette aracılık için “şefâat” kelimesi kullanılmıştır.

Türkçede şefaat daha ziyade âhiretteki aracılık ve özellikle de Hz. Peygamber’in, hem bütün insanlara (hesaba çekilmenin, yargılanmanın bir an önce başlaması, bekleme sıkıntısının son bulması için) hem de ümmetinin günahkârlarına (günahlarının bağışlanması için) Allah nezdinde yapacağı aracılık mânâsında kullanılır. Kur’an’da ve Arapçada ise şefaatin buna ek olarak daha geniş bir mânâsı vardır: İki kişi arasında görülecek bir iş, elde edilecek bir fayda veya önlenecek bir zarar konusunda üçüncü bir şahsın devreye girmesi, aracı olması, hatırını ve gücünü kullanarak sonuç elde etmeye teşebbüs etmesidir. 88. âyette açıklanacağı üzere müminler, bazen Müslüman olmayan kimseler için de bu mânâda şefaatte bulunuyorlardı. Ayrıca hemen her zaman toplum içinde aracılık faaliyeti sürdürülmüş ve aracılar bulunmuştur. Özellikle hukuk, adalet, ehliyet ve emanet duygusu ve şuurunun ve bunlara dayalı uygulamaların ikinci plana atıldığı; güçlü, hatırlı, yakın olanların -haklı veya haksız olarak- işi bitirdiği dönemlerde, bu mânâda toplum ahlâkının zaafa uğradığı zamanlarda şefaat (adam bulma, torpil kullanma) yaygın hale gelmektedir. Âyet hem tarihî hem de evrensel olarak şefaat konusunda bir kural getirmektedir: Şefaat kötü, çirkin ve yasak değildir; ancak meşrû, hukuka ve ahlâka uygun olmalı; başkası aleyhine haksızlık doğurmayacak ve iyi olan bir sonucun hâsıl olması için yardım mânâsı ve amacı taşımalıdır. Böyle olan şefaatin ecri vardır. Hâsıl olan iyilik ve ecirden şefaat sahibi (buna aracılık eden, hatırını ve imkânını kullanan) kimseler de nasip alırlar. Haksız bir talebin, kötü sonucun gerçekleşmesi için yapılan aracılık da yapana sorumluluk getirir; haksıza, zâlime, kötülük edene verilen cezanın benzerini o da görür.

Bir örnek vereyim:

Tanıdık, yakın, sevdiğiniz biri size gelip kendisi veya başkası için bir aracılıkta bulunmanızı istiyor. Mesela bir makama veya işe atanmak, alınmak istiyor; bunun hakkı olduğunu söylüyor, ilgili kişiyi methediyor…

Diyelim ki, o makama, o işe birden fazla talip var; siz bunların tamamının ahlâki ve yeterlik (liyâkat) durumunu bilmiyorsunuz, aracılık isteyen de bilmiyor. Böyle bir durumda birinin ihaleyi, işi almasına ve bir makama atanmasına aracılık ederseniz ve diğer talipler içinde daha lâyık olanı varsa aracı olarak sorumlu ve kul hakkına girmiş, kamu hakkı ve faydasına da zarar vermiş olursunuz.

Doğumu engelleme, özürlüyü öldürme
04:006/07/2025, Pazar

Sevgili Taha Kılınç hep okunası yazılar yazıyor, ömrü bereketli olsun, 02. 07. 2025 tarihli “Doğum Savaşı” başlıklı yazısında Ğazzeli mücahid kadınların, bir halkın ve Ğazze cihadının ayakta kalmasına katkı olsun diye çocuk doğurduklarını anlatıyor.

İnsana acımayan, insanları öldüren köpekleri koruyan zümre veya benzerleri bu cihadı kınıyor; 1. Böyle bir ortamda çocuk doğurmanın merhametsizlik, 2. Sakat doğması muhtemel çocuk yapmanın da çocuklara zulüm olduğunu ileri sürüyorlar.

Ben de diyorum ki:

Yaşasın Ğazzeli mücahid kadınlar, bereketli olsun doğumları!

Bu yazı bana, iki sakat düşünce ve uygulamayı hatırlattı.

Çocuk Doğurmayı Cinayet Saymak: Antinatalizm:

Bu dünyada mutsuzluk yaşayacağı endişesiyle çocuk sahibi olmayı ahlaki olarak yanlış, hatta bazı aşırı görüşlerde “cinayet” olarak nitelendiren bir düşünce akımı var.

Bu felsefenin sözde argümanları şöyle:

1.Acının Önlenmesi: En temel argümanlardan biri, varoluşun kaçınılmaz olarak acı ve ıztırabı beraberinde getirmesidir. Bir çocuğu dünyaya getirmek, onu potansiyel olarak büyük acılarla dolu bir yaşama maruz bırakmak demektir. Bu düşünceye göre, var olmamak, acı çekme olasılığını ortadan kaldırdığı için her zaman daha iyidir.

2.Onay Eksikliği: Doğan bir çocuk, var olmayı seçme şansına sahip değildir. Antinatalistler, bir bireyin rızası olmadan onu acı çekme potansiyeli olan bir dünyaya getirmek etik dışıdır.

3.Gelecek Felaketleri: Bazı antinatalistlere göre, iklim değişikliği, kaynak tükenmesi, savaşlar ve salgın hastalıklar gibi küresel sorunlar gelecekteki nesiller için büyük zorluklar yaratacağı için bu koşullarda çocuk sahibi olmak sorumsuzluktur.

Şüphe yok ki, antinatalizm, dünya nüfusunun büyük çoğunluğu tarafından kabul görmeyen, marjinal bir felsefe olarak kalmaya mahkûmdur.. İnsanlık tarihi boyunca üreme, hayatta kalma ve toplumun devamlılığı için temel bir saik, amil ve değer olarak görülmüştür.

Bu yılgınlık felsefesine karşı A. Camus’nun, “Sisifos Efsanesi (Le Mythe de Sisyphe) isimli kitabı okunmaya değer.

Bu kitabında Camus, “Hayatın kendiliğinden bir amacı olmasa bile, insanın kendi anlamını yaratma kapasitesini ve bu yaratma sürecinin getirdiği özgürlük ile neşeyi vurguluyor. Absürtlüğe rağmen hayata tutunma ve ona meydan okuma çağrısı yapıyor.”

İslam’da ise absürtlük değil, hikmet anlayışı ve inancı vardır. “Varlık değil, öz öncedir.” Allah Teâlâ insanı yaratıp dünyada var etmeden önce özleri ile sözleşme yapmıştır. Yaratılışın hikmeti, inanlığı ve kulluğu gerçekleştirmek için var olan imtihanı yaşamaktır. “Her güçlüğün yanında iki kolaylık vardır” buyuran Rabbimiz kullarına, “Güçlük karşısında yılgınlık göstermemelerini, mücadeleye devam etmelerini öğütler.

İkinci konu “Sakat olmaları muhtemel çocuğu doğurmamak.”

Bu da faşist felsefe ve uygulamayı hatırlatıyor:

Şu ansiklopedik bilgiyi aktarıyorum:

“Nazi Almanyası’nda faşist ideoloji doğrultusunda, sakat doğan çocuklar ve engelli yetişkinler sistemli bir şekilde öldürüldü. Bu korkunç program, “Aktion T4” olarak bilinen ve “ötenazi” adı altında yürütülen bir cinayetler dizisiydi. Ancak burada kullanılan “ötenazi” terimi, günümüzde ahlak ve fıkıh bakımından müzakere ettiğimiz gönüllü ve merhametli ötenazi kavramından tamamen farklıdır; Nazilerin yaptığı, zorunlu ve ideolojik temelli bir katliamdı.

Naziler, kalıtsal hastalıkları veya fiziksel/zihinsel engelleri olan bireylerin Aryan ırkının saflığını bozduğu ve topluma yük olduğunu düşünüyorlardı.

Program şöyle uygulandı:

1939’da başlatılan “Çocuk Ötenazi Programı” ile hastanelerde doğan engelli bebekler ve küçük çocuklar, ailelerinden gizlenerek veya yanıltılarak özel merkezlere gönderildi. Burada zehirli gaz, ölümcül enjeksiyonlar veya aç bırakma gibi yöntemlerle öldürüldüler.

Yetişkin Ötenazisi (Aktion T4): 1939 sonbaharında başlayan bu program, akıl hastanelerindeki, bakım evlerindeki ve engelli kurumlarındaki binlerce yetişkin engelliyi hedef aldı. Özel olarak inşa edilmiş gaz odaları kullanılarak veya enjeksiyonlarla öldürüldüler.”

İsrail, sağlam, sakat demeden öldürüyor; bir halkı topyekûn imha etmek istiyor.

Ğazzeli mücahid kadınlar da bu katliama doğurarak direniyorlar; çünkü insanın sağlamı da özürlüsü de insandır.

Sultanlar halife değildir İslâmî düzen de saltanat değildir
04:0029/06/2025, Pazar

En önemli farka işaret etmek gerekirse: Halîfeler ümmetin hür bey’atı ile halife olurlar, alimler ve yetkin kişiler ile danışma yaparak ülkeyi yönetirler, şeriatla amel ettikleri sürece kendilerine itaat edilir, hak yoldan sapınca da onu seçenler tarafından görevden uzaklaştırılırlar.

Sultanlar, bir öncekinin evlâdı, bu yoksa başkaca yakını olur, sultan yaşarken bunları sultan namzedi (velîahd) yapar, onlar için ümmetten zorla bey’at alır, kimse sultanları eleştiremez ve doğru yoldan sapınca görevden alamaz (fiilen bu böyledir).

Peygamberimiz (s.a.) hilafetin, kendisinden otuz yıl kadar sonra ümmeti ısıran (zulmeden, can yakan) saltanata çevrileceğini bildirmiştir.

Saltanatın ısırdığı iki büyük fıkıh âlimden söz edeceğim:

İmam Muhammed’in öğrencisi İbn Semâ’a’nın anlattığına göre:

İmam Muhammed “el-İkrâh” (tehdit ve baskı altında yapılan fiil ve tasarrufların hükmü) bölümünü yazınca onu çekemeyenlerden biri, Sultan’a (sözde halifeye) şu ihbarda bunuyor: “Muhammed bir kitap yazdı, orada sana yaman bir hırsız dedi”. Sultan bunu duyunca köpürüyor, derhal yakalanıp getirilmesini emrediyor. Adam onu getirmeye gidiyor, İbn Semâ’a da yanında gidiyor, önce vezire getiriyorlar, vezir İmam Muhammed’in suçunu dile getirerek sözle hırpalamaya başlıyor, İmam böyle bir kitap yazmadığını söylüyor, İbn Semâ’a göz altına alma sebebini öğrenince koşarak İmam’ın evine geliyor, evi emniyet güçlerinin sardığını görüyor, bir komşunun duvarından aşarak arkadan eve giriyor, İkrâh kitabını buluyor ve evdeki bir kuyuya atıyor, dışarı çıkma imkânı bulamadığı için bir yere saklanıyor. Vezîrin emri ile İmam Muhammed’in bütün kitaplarını toplayıp saraya götürüyorlar, arayıp tarıyorlar öyle bir kitaba rastlamıyorlar. Sultan yaptığına pişman oluyor, İmam’a lütuflarda bulunarak evine gönderiyor, “iftiracıyı” da cezalandırıyor. İmam kitabın kuyuda zayi olmasına çok üzülüyor, yeniden yazmaya da eli varmıyor. Kuyunun temizlenme vakti gelince bir usta çağırılıyor, usta kuyuya iniyor, çıkıntılı bir tuğlanın veya taşın üzerinde ıslanmamış olarak kitabı bulup İmam’a veriyor, o da buna çok seviniyor, bir süre kitabı gizliyor, sonra tehlike geçince ortaya çıkarıyor.

Bilgi notu:

İmam Muhammed Şeybânî’nin yaşadığı dönemde Abbâsî halifelerinden Ebü’l-Abbas es-Seffâh, Mansûr, Mehdî-Billâh, Hâdî-İlelhak ve Hârûnürreşîd iktidarda bulunmakla birlikte kaynaklarda onun sadece Hârûnürreşîd ile ilişkisinden söz edilmekte ve bunun da Ebû Yûsuf’un tavsiyesiyle başladığı belirtilmektedir. Hârûnürreşîd, Şeybânî’yi yine Ebû Yûsuf’un tavsiyesiyle Abbâsî halifelerinin yazlık başşehri Rakka kadılığına tayin etti. Şeybânî bu esnada ilmî çalışma-larına ara vermeyip er-Rakkyyât ve es-Secedât adlı iki eser yazdı (Keşfü’z-zunûn, II, 1424, 1669). Hârûnürreşîd, Zeydî imamı Yahyâ b. Abdullah’ın 176 (792) yılındaki isyanından dolayı onunla istişare ettiğinde (Taberî, IV, 631) Ali evlâdı taraftarı olduğu izlenimi uyandırdığı için halifenin güvenini kaybetti, 187’de (803) kadılık görevinden azledilerek fetva vermesi yasaklandı ve eserlerinde isyana sürükleyen görüşlerin bulunup bulunmadığı kontrol edildi. Ardından Hârûnürreşîd, bu olayda kendisinin kusurlu olduğunu anlayıp Şeybânî ile temasını sürdürdü ve Ebû Yûsuf vefat edince onu başkadılığa getirdi. Şeybânî hayatının sonuna kadar bu görevde kaldı. 189 (805) yılında Hârûnürreşîd’in refakatinde gittiği Rey’de vefat etti ve oraya defnedildi. Bazı kaynaklarda 187’de (803) öldüğü belirtilmektedir.

İlgi çekici bir tevafuk olarak İmam Muhammed’in fıkhını açıklayan önemli fıkıh kaynağı el-Mebsût’u yazan İmam Serahsî de zalim saltanatın gadrine uğrayan ulemadan biridir.

Kırgızistan’ın, tarihî eserleriyle meşhur Özkent şehrinde Karahanlılar zamanında yaşayan ve M. 1090’lı yıllarda (muhtemelen 1096’da) vefat eden ve Şemsü’l-Eimme olarak şöhret bulan meşhur fıkıh âlimi Ebu Bekr Muhammed b. Ahmed b. Ebi Sehl es-Serahsî’ye atfedilen bir mezar bulunmaktadır. Bilindiği üzere Ebu Bekr Muhammed Serahsî, Karahanlı hükümdarı Şemsülmülk (Nasr bin İbrahim) veya Hasan Han tarafından Özkent’te hapse atılmıştır. Serahsî’nin fıkıh anlayışı hakkında bir doktora tezi yapan Osman Taştan, onun hapse atılış sebebi olarak, bir cariyenin iddeti bitmeden hakanın komutanıyla evlenmesine hakanın izin vermesini tenkit etmesi, hakanın koyduğu ağır vergileri eleştirmesi ve bazı ulema tarafından zındıklıkla suçlanmasını göstermektedir. Serahsî H. 480 (M. 1087) yılında hapisten çıkarak Fergana veya Margilan’a gitmek üzere Özkent’ten ayrılmıştır. Özellikle otuz ciltlik Mebsut’u ile büyük bir şöhrete erişen Serahsî, İslâm fıkhında bilhassa Hanefiler arasında çok önemli bir yere sahip olmuştur.

Serahsî 15 yıl hapiste kalmış ve Mebsût’un önemli bir kısmını burada imlâ (ceza evine ders almaya gelmelerine izin verilen öğrencilerine dikte) etmiştir.

..Türk Eximbank’ın faizsiz bankacılık faaliyetleri
04:0022/06/2025, Pazar

1985 yılından beri ülkemizde faizsiz bankacılık ve finansman faaliyeti yürüten, önceki isimleri “özel finans kurumları”, sonraki isimleri “katılım bankaları” olan kurumlar çoğalarak faaliyetlerine devam ediyorlar. Faaliyet hacimleri hedeflenenin henüz çok gerisinde kalmış olsa da var olmaları bile hassasiyeti olanlar için bir güzel imkandır.

2022 yılından beri faizsiz finansman da yapan “Türk Eximbank” daha az tanınmakta olduğundan ilgililerden bir bilgi notu istedim, aşağıda okuyucularımla paylaşıyorum:

“Türk Eximbank, BDDK düzenlemeleri kapsamında; kalkınma ve yatırım bankalarının, katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerine dayalı olarak yapılacak düzenlemelere uygun olmak ve münhasıran faizsiz yöntemlerle sağlamış olduğu kaynaklarla sınırlı olmak üzere, finansman sağlayabileceği hükmüne dayanarak 9 Eylül 2022 tarihinden itibaren faizsiz bankacılık faaliyetini pencere modeli ile yürütmektedir.

Pencere Modeli faizli yöntemlerle ürün ve hizmet sunmakta olan bankaların, tamamen ayrıştırılmış bir alt yapı ile (muhasebe, fon temini, ürün çeşitliliği vb.) faizsiz bankacılık ilke ve standartlarına uygun ürün ve hizmetleri de sunması olarak tanımlanmaktadır.

Bu kapsamda Türk Eximbank bünyesinde 9 Eylül 2022 tarihi itibarıyla Danışma Komitesi faaliyetlerine başlamış ve faizsiz bankacılık faaliyetlerinin ilke, standart ve teamüllere uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlayacak alt yapılar tesis edilmiştir.

Faizsiz bankacılık finansman ürün çeşitliliğimizi artırarak hem Türk Eximbank’ın TL kaynakları hem de İslami finansman kuruluşlarından temin edilen döviz kaynaklar ile bu alandaki çalışma hacmini artırmak Türk Eximbank’ın stratejik öncelikleri arasında yer almaktadır.

Türk Eximbank nezdinde Murabaha (Kâr Beyanı ile Satım), Eser (İstisna) ve Katılım Esaslı Alacak Sigortası (KEAS) ürünleri ile faizsiz bankacılık faaliyetleri icra edilmektedir. Murabaha, firmaların satıcı uhdesinde mevcut olan işletme ve yatırım mallarının alımlarına yönelik ihtiyaçların finansmanı amacıyla kullandırılmaktadır. Eser (İstisna) ürünü kapsamında Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına uygun bulunan makine, teçhizat ve aksam harcamaları finansmana konu edilmektedir. KEAS kapsamında gerçekleştirilen tüm işlemler, diğer faaliyetlere ilişkin fon, havuz veya hesaplardan ayrı tutulmak suretiyle ve katılım sigortacılığı esaslarına uygun bir şekilde faizsiz bankacılık ilke ve standartları çerçevesinde yürütülmektedir.

Türk Eximbank ayrıca Sevk Öncesi İhracat Finansmanı (SÖİF) ve Faizsiz Finansal Kiralama Finansmanı ürünleri ile Katılım Bankaları aracılığıyla da faizsiz bankacılık faaliyetlerini icra etmektedir.

Mevcut ürünler dışında Türk Eximbank’ın işlem çeşitliliğini ve faizsiz bankacılık finansman destek hacminin toplam destek hacmi içindeki payını artırmak adına; hizmet harcamalarının finanse edebileceği “İcare” ürünü ile sürekli mal alımı yapılan tedarikçilere yapılan ödemelerin finanse edilebileceği “İsticrar” ürününün 2025 yılının ikinci yarısında kullandırımı planlanmaktadır.

Ayrıca ilk kez Merkez Bankası kaynağından faizsiz bankacılık ilke ve standartlarına uygun olarak Türk Eximbank aracılığıyla Katılım Bankaları üzerinden “Katılım Bankaları Aracılığıyla İhracat Destek Finansmanı” ve ihracatçıya doğrudan Türk Eximbank tarafından sunulacak “İhracat Destek Finansmanı” ürünleri geliştirilmesi çalışmasında sona gelinmiş olup bu yılın ikinci yarısında finansman sağlanması hedeflenmektedir.”

Parada faiz olmaz mı?
04:0015/06/2025, Pazar

Bir iddiayı dinledim; iddia sahibi, “faiz ancak mal değişiminde olur, para alım satımında veya borçlanmalarında faiz olmaz; çünkü Bakara suresinin 279. Allah Teâlâ ‘faizden vazgeçer tevbe ederseniz mallarınızın aslını alabilirsiniz’ buyuruyor” diyordu.

İddia sahibi şunu da diyordu: “faizle ilgili âyette mal kelimesi geçiyor, para geçmiyor, bankalar da para/kredi verdikleri kimselerden zaten faiz almıyorlar, enflasyon farkı ve biraz hizmet bedeli alıyorlar…”

Bu iddia şuna benziyor:

“Kur’an’da haram olarak şarap (hamr) kelimesi geçiyor, onun da ne olduğu, nasıl yapıldığı bellidir; eroin ise şarap değildir, tozdur, bu sebeple haram olmaz…!”

Biraz fıkıh, biraz para ve ekonomisi, biraz bankacılık hakkında bilgisi olanlar bu iddiayı ciddiye bile almazlar, ama kafa karıştıracağı için kısa bir açıklamayı faydalı gördüm:

Kur’an’da faizle ilgili birden fazla âyet var, bunlarda faizin tarifi yok; çünkü muhatapları bunu biliyorlar. Onlar malları takas ediyorlar veya o zaman para yerine kullanılan altın ve gümüşü malların değişiminde aracı olarak kullanıyorlar. Peygamberimiz (s.a.) hem altın ve gümüşün (o zamanki paranın) birbiri ile değişiminde hem de çokça kullanılan dört nesneyi örnek vererek bunların takasında faizin nasıl gerçekleştiğini anlatıyor. Fukaha da bu açıklamadan yola çıkarak malda ve parada faizin nasıl olacağını anlatıyor ve faizin haram olduğunda ittifak ediyorlar.

Şimdi elimizde daha çok kâğıt para var, bu para ile ne kadar mal alıp satabileceğimiz belli, parayı alıp satmak veya ödünç vermek demek, aynı zamanda o paranın alabileceği malı (ekonomik değeri) alıp satmak, ödünç vermek demektir ve bu kesinlikle böyledir. İşte bu parayı reel faizle sattığınız veya ödünç verdiğinizde kesin olarak haram işlem yapmış olursunuz. Yüz kilo buğdayı vadeli olarak yüz yirmi kilo buğdaya sattığınız veya bu kadar buğday fazlasına ödünç verdiğiniz zaman da kesin olarak haram faiz almış vermiş olursunuz. Bütün paralar, altın ve gümüş, belli malların kendi cinsinden alım satımı ve ödünç verilmesinde de vâdeli fazlalık kesin olarak faizdir ve haramdır.…

Faizci bankalar reel faiz almadan kredi vermezler; bu da kesinlikle böyledir.

BDDK verilerine göre, Türk bankacılık sektörünün 2024 yılına ait net kâr rakamları açıklanmıştır.2024 yılının tamamında Türk bankacılık sektörünün net kârı 659,0 milyar TL’ye yükselmiştir.

Şimdi iddia sahibinin delil gösterdiği âyetin nasıl tercüme edildiği ve fıkıhta paranın mal sayılıp sayılmadığı konusunda birkaç nakil yapacağım:

Elmalılı:
Ey o bütün iman edenler!

Allahdan korkun ve riba hisabından kalan bakayayı bırakın eğer gerçekten müminlerseniz 278 Yok eğer yapmazsanız o halde Allah ve Resulünden mutlak bir harb olunacağını bilin ve eğer tevbe ederseniz re’sülmallarınız sizindir, ne zalim olursunuz ne mazlûm 279 Ve şayed borçlu sıkıntıda ise o halde bir kolaylığa intizar, bununla beraber tasadduk etmeniz hakkınızda daha hayırlıdır.

TEFSİR:
Faizi kesin olarak yasaklayan âyetler geldikten sonra, mü’min olmanın gereği onu tamâmen terk etmektir. Çünkü imanın şartı, “işittik ve itaat ettik” demektir. Artık ilâhî emir tebliğ edilip anlaşıldığına göre, faizden mevcut alınacakların peşine düşmek, onları almaya çalışmak doğru bir davranış olmaz. Bilakis bu çok yanlış, Allah’ın rızâsına uygun olmayan ve O’nun gazabını celbeden çirkin bir teşebbüstür. Bu sebeple, Allah’ın emrini bile bile faizcilikten vazgeçmeyenlere Allah ve Rasûlü harp ilan etmiş, onlar da Allah ve Rasûlü’ne karşı savaşa girişmişler demektir. İnsanların böyle bir savaşa güç yetirmeleri ve başarılı olmaları ise mümkün değildir. Faizcilikle meşgul olmak, faiz almak ve vermek bu kadar büyük bir cinâyettir. Allah’ın açacağı savaştan maksat, emrine uymayanları cehenneme atmasıdır. Resûlullah’ın savaşı ise bizzat bildiğimiz mânada savaşmasıdır. Faizciliği terk etmeyenler gerek “faiz helâldir” inancında olan mürted veya kâfir, gerekse faizin haramlığına iman etmekle beraber imanının gereğiyle amel etmeyen fâsık mü’min olsun ikisiyle de savaşılması emredilmektedir. Çünkü bunlar zekâtı inkâr eden veya vermekten kaçınanlar gibi mürted veya bâğîdirler.

Elmalılı merhum devamında örnekleri daima hem para hem de mal üzerinden veriyor; yani “re’sülmal” hem para hem de mal oluyor.

Kur’an Yolu:
(278) Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve gerçekten iman etmiş iseniz faizden kalanı bırakın.

(279) Bunu yapmazsanız Allah ve resulü tarafından size bir savaş açıldığını bilin. Eğer tövbe ederseniz, haksızlık etmemek ve haksızlığa uğramamak üzere anaparanız sizindir.

Tefsir:
Tövbe edip faizcilikten vazgeçenlerin tahakkuk edip de henüz borçluların ödemediği faizleri almalarına izin verilmemesi, ana paradan başka bir fazlalığa haklarının bulunmadığının açıkça ortaya konması, ancak böyle yaptıklarında hem haksızlık etmekten hem de haksızlığa uğramaktan kurtulacaklarının bildirilmesi, bazı kimselerin “Faizin azı helâldir, ancak kat kat olanı haramdır” şeklindeki anlayış ve yorumlarının isabetli olmadığını göstermektedir. Rûm sûresinde herhangi bir faizle artsın diye verilen sermayenin artmayacağı bildirilirken (30/39) kullanılan üslûp ve ifade de bu türlü bir anlayış ve yoruma ters düşmektedir.

Rivayet tefsirlerinde bu âyetin gelişiyle ilgili bazı sebepler zikredilmiştir: 1. Tâif’te oturan Sakîf kabilesi faizcilik yapardı, birçok kimse üzerinde faiz alacakları vardı; Mekke’nin fethinden sonra Tâif kuşatılmış, bu arada faiz yasağı da konmuş bulunduğu için bu konuda bir anlaşma yapılarak İslâm’a girmişlerdi. Anlaşmaya göre kendilerinin faiz borçları düşecek, yasaktan önce tahakkuk etmiş faiz alacaklarını ise tahsile devam edeceklerdi. Mekke Valisi Üseyd’e başvuran –faiz borçlusu– bazı Mekkeliler, Sakîf’e olan faiz borçlarını ödemeyeceklerini bildirdiler, Sakîfliler ise anlaşma gereği talepte ısrar ettiler. Durum Resûlullah’a bildirilince bu âyet nâzil oldu (Taberî, III, 107). Anlaşılan o ki, Resûlullah bu anlaşmayı, “Yasaktan önce gerçekleşmiş faiz alacakları haram kapsamına girmez” ictihadına göre yapmıştı; bunun üzerine inen âyetle söz konusu ictihad düzeltilmiş oldu (İbn Âşûr, III, 94). 2. İslâm’dan önce, Hz. Peygamber’in amcası Abbas ile Hâlid b. Velîd ortak olarak faizcilik yapıyorlardı, faize yatırılmış büyük bir servetleri vardı. Âyet nâzil olunca Resûlullah halka hitap ederek, “İyice duyunuz ki Câhiliye devrinden kalma bütün faiz borçlarını kaldırıyorum; ilk kaldırdığım faiz alacağı da amcam Abbas’ınkidir!” buyurdu (Ebû Dâvûd, “Hac”, 57; İbnü’l-Cevzî, Zâdü’l-mesîr, I, 332). İbnü’l-Cevzî bu rivayetleri sıraladıktan sonra İbn Abbas, İkrime gibi kadîm tefsircilerden şu önemli notu da nakletmiştir: Allah “... Kalan faizi bırakın” buyuruyor; çünkü daha önce bütün faizler terkedilmiş, yalnızca Sakîf’in faizleri kalmıştı.

“…Malların bu ayırımı bazı akid türlerini birbirinden ayırma noktasında önem taşımaktadır. Buna göre kira ve âriyet akidleri gibi bir malı kullanma gayesi taşıyan akidler kural olarak tüketilen mallar üzerinde kurulamaz; para, hububat vb. tüketilen mallar üzerinde âriyet akdi yapılması halinde bu akid âriyet değil karz akdi olur.”

Diyanet Ans. Mal maddesi.

Kurban Bayramı günleri farklı ibadet günleridir
04:008/06/2025, Pazar

Arife Günü sabah namazından sonraki tekbir ibadeti dördüncü günün ikindi namazı sonrasına kadar devam ediyor.

Cenazeyi taşırken tekbir yok, ama bunu yapıyorlar, söylediğim günlerde tekbir var; bunu ya unutuyor veya yapmıyorlar.

Bu tekbirler, Hanefî mezhebine göre vâcib, Şâfiî ve Ahmed’e göre sünnettir. Bakara Sûresi’nin “Sayılı günlerde Allâh’ı zikrediniz…” meâlindeki 203. âyet-i kerîmesi, teşrîk tekbîrine işaret olarak kabul dilmiştir…

Yirmi üç vakitte, her farz namazın arkasından “Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd.” diye tekbîr getirilir.

Farzı kılıp sol tarafa selam verildikten sonra ara vermeden, yerinden kalkmadan, mescidden çıkmadan ve dünya kelâmı konuşmadan tekbîr getirmek lâzımdır. Teşrîk tekbîrini; münferid (namazını yalnız kılan), imam, cemaat, mukîm, müsâfir, kadın-erkek herkes okur.

Kurban ibadeti:

Kurban kesmenin hükmü, mezheplere göre farklılık gösterir. Sünnî mezheplerin çoğuna göre sünnet iken, Hanefi mezhebinde vacibdir. Kurban kesmenin, Allah katında en sevimli ibadetlerden biri olduğu ve kesilir kesilmez kabul edildiği bildirilmiştir.

Bayramın vacib (veya sünnet) kurbanının etinden kesen ve ailesi de yiyebilirse de kendilerinden daha muhtaç olan insanlara dağıtılması ek bir ibadet olur.

Kurban kesim vakti, bayram namazı kılınan yerlerde bayram namazı kılındıktan sonra, bayram namazı kılınmayan yerlerde ise sabah namazı vakti girdikten sonra başlar. Kurbanlıkların, mutlaka Kurban Bayramı günleri içerisinde kesilmesi gerekecek. Bu süre içinde gece ve gündüz kurban kesilebilir.

Bayram namazı:

Hanefi mezhebine göre, cuma namazı farz olan kişilere bayram namazı kılmak vaciptir. Şafii ve Mâlik’e göre sünnet, Ahmed b. Hanbel’e göre farz-ı kifâyedir. Bayram namazı hutbe okunmasa da geçerlidir, ancak sünnet terk edilmiş olur.

Ziyaretler, sıla-i rahim:

Bayram günlerinde yakınlarla bayramlaşmaya, görüşmeye, ziyaretleşmeye en uygun yerden kaçıp dağlarda veya sahillerde bayram yapmak bayramın ruhuna (maksadına) ters düşer.

Bayram günleri ve geceleri Allah Teâlâ’nın kullarına nasıl rahmetler ve lütuflar yağdırdığına dair sahih rivayetler vardır.

Bütün bunları bir arada düşündüğümüz zaman bayram’ın, dünyada cereyan eden sevindirici veya üzücü olaylarla bağlantısı olmadığı, her şeye rağmen yapılması gereken bir ibadet olduğu anlaşılmaktadır.

Evet, dünyanın şurasında burasında mazlumların ahı sağır kulakları bile tırmalamaktadır, ama bir yandan onlara elden gelen yardım yapılacak, diğer yandan bayram ibadeti de ihmal edilmeyecektir.

.İslâmcılık birlik, hilafet, şeriat
04:001/06/2025, Pazar

Kendimi içlerinde hissettiğim İslamcı Müslümanların vazgeçilemezleri arasında birlik, hilâfet ve şeriat vardır.

İdeal birlik, ümmetin (bütün Müslümanların) tek bayrak, tek vatan ve tek yönetim içinde birleşmesidir; lakin bunun tarih boyunca kâmil manada bir türlü gerçek-leşemediğini biliyoruz.

Engelin, hem dıştan hem de daha üçüncü ve dördüncü halifeden başlayarak içten kaynaklandığını da biliyoruz.

Ulus devletler ortaya çıkınca daha önce sıkı veya gevşek merkeze bağlı Müslüman gruplar, bu oyunu oynayan kurtlara yem olacaklarını düşünemeden üzerine atladılar ve onlar da ulus devletler oluverdiler.

Ümmetin bu tabii olmayan parçacıkları, Müslüman olmayanlara karşı olduğu kadar Müslümanlara karşı da sınırlarını ve bağımsızlıklarını korumak için savaşabiliyorlar.

Sömürücü iri devletler, bunları savaştırıyor, silah satıyor, borçlandırıyor; cahil, yoksul, dolayısıyla bağımlı kalmaları için her vicdansız çareye başvuruyorlar.

Az sayıda İslâmcı sultan zincirleri kırmaya teşebbüs edince çeşitli şekillerde yok edildiler.

Son yıllarda ideal manada olmasa da bası alanlardan başlayarak ilişki, birlik ve dayanışma teşebbüslerini memnuniyetle takip ediyoruz.

Bundan sonra olsa olsa “Müslüman topluluklar/devletler konfederasyonu” gibi bir birlik olabilir. Bayrak tek, sancaklar çok olur.

Ancak otuz yıl dayanabilen hilafet saltanata dönüşmüş, yüzyıllardır Müslümanlara, sultanlar “halîfe” diye benimsetilmiştir.

Zamanın şartlarına göre halîfenin niteliklerinde ayarlamalar yapılmıştır.

Bugün, yukarıda açıklamaya çalıştığım birlik gerçekleşirse her bir parçadan seçilmiş üyelerin teşkil ettiği meclis, yapacağı anayasaya göre yöneticiyi tayin eder. Bunun dönüşümlü olması da mümkündür.

Şeriat, İslâm hukuku demektir. Anayasadan yönetmeliklere kadar İslâm birliğinin mevzûâtı oluşturulurken naslar (âyetler, hadisler), ihtiyaç, mesâlih ve mekasıd, zaruretler, ictihad, şûrâ birlikte kaynak ve yöntem olurlar. Hedef, her alanda, kesin bilgi veya galip zan ile Allah’ın razı olduğu hüküm ve çözüme ulaşarak uygulama yapmaktır.

Dün ve bugün, İslâm’ın doğru öğrenilmesini ve uygulanmasını, Müslümanların birliğini, birliğin bir şekilde kurumlaşmasını, caydırıcı güç elde ederek bütün Müslümanların birlikte korunmasını, en uygun yoldan İslâm’ın teblîğini (da’vet)… dert edinen Müslümana “İslâmcı” denir.

İslâmcılık belli bir hareketin, çıkışın, parti siyasetinin…tekelinde değildir.

Bir parti başaramadı, bir devletteki devrim amacına ulaşamadı diye “İslâmcılık öldü” diyenler, ölmesini isteyenlerdir, ama o, yeryüzünde bir tek İslâmcı var olduğu sürece ölmez, ölmeyecektir.

Sonra ne mi oldu?
04:0025/05/2025, Pazar

Nesil topluluğu ve dergisi hakkında bilgi verdiğim iki yazımı yukarıdaki başlıkla bitirmiş, cevabını da bu yazıya bırakmıştım.

Din eğitim ve öğretimi veren okulları bazı gruplar ve partiler, laik eğitim öğretim kurumlarını da laikçiler ve solcular arka bahçeleri haline getirmek için uğraş verdiler, taze fidanları meyve vermeye bırakmadılar, en güzel çağlarını heba, hatta kanlarını sebil eylediler.

Mesela İmam Hatip Okullarında ve Yüksek İslam Enstitülerinde pek solcu yoktu ama Akıncı, Ülkücü, Nurcu, Tarikatçı… öğrenci grupları vardı. Bunların kavga ettikleri, birbirini yaraladıkları da oldu. Bir kısım öğretmenler de bu gruplardan birine bağlı idiler. Bizim gibi, gruplardan bağımsız, İslamcı ve kaliteli öğretici-eğitici olanları, grup bağlıları saygıya layık görmüyorlar, hatta şiddete muhatap kıldıkları da oluyordu.

Biz, Allah ve Resulünden başka “günah işlemez, hata etmez, her dediğine uyulur” bir kimsen olmadığını, olmayacağını, söyleyene değil, söze bakarak ve düşünerek bilgi ve hüküm sahibi olmayı, muhalif düşünceye saygılı olmakla beraber ne ona düşman, ne kendininkine bağlı ol(ma)mayı bağlayıcı kurallar olarak benimsemiştik. Bize göre İslam’a hizmet için önce hizmet edecek olanların iyi Müslümanlar olmaları, doğru bilgi ve hikmetten nasipli olmaları, yakından uzağa sözlü ve daha etkilisi güzel örneklik ile İslam’ı tebliğ (davet/dâva) etmeleri, genciyle yetişkiniyle halkı (tabanı) yeniden İslam’a getirdikten sonra -ki, bu yıllarca çalışma ile olacaktı- tavanın; yani sosyal ve siyasi hayatın tabii olarak İslâmîleşeceğini… söylüyor ve savunuyorduk.

Gruplar ve grupçular ise ya bir partiye hizmet edip onu iktidara getirerek veya bir yanılmaza bağlanıp eteğine yapışarak İslamlaşmanın (kurtuluşun) gerçekleşeceğine inanıyorlardı. İşte bu inançta olanlar ve daha ziyade parti siyaseti yapanlar çocuklarımızı zayi ettiler.

Bir genç düşünün:

Biz ona diyoruz ki, “iyi Müslüman ol, doğru olanı öğren, tebliğ ve temsil yoluyla insanları İslam’a davet et (eğitim/öğretim yap); bunu hakkıyla yaparsak belki yirmi yıl sonra toplumda iyiye doğru bir değişim olabilir” diyoruz.

Particiler ona diyorlar ki:

“Bize hizmet et, dersi mersi idare et, sizi ilim milim diye oyalayan satılmış hocaları dinleme, biz yakın zamanda iktidara gelip amacı gerçekleştireceğiz”.

Siz genç olsanız kimin peşinden giderdiniz.

Öğrenciler kısa sürede sonuç vadeden hayalcileri ve/veya yalancıları tercih ettiler, bize sadık kalanları tehdit ettiler, hatta şiddet uyguladılar, dergimizin okunması ve satılmasını engellediler, nihayet tiraj 500 civarına düşünce yayını durdurduk, ortalık toz dumandı, ufuk aydınlanıncaya kadar da dar kadro hizmete karar verdik:

Kitaplar ve makaleler yazdık, konuşmalar yaptık, görevimizi en iyi yapmaya çalıştık, yolunu yöntemini beğendiğimiz STK’lara destek verdik, kabiliyetli öğrencilerin kapasitelerini tam kullanmalarına yardımcı olduk, İslam Araştırmaları Merkezini kurduk, ümmetin yüz akı 44 büyük cilt telif İslam Ansiklopedisi’ne vücut verdik, kaliteli İslam insanı yetiştirmeye maddi ve manevi destek verdik, benzeri oldukça az bir araştırma kütüphanesi tesis ettik, yetişen ilim adamlarımızın yüksek öğretim yapabilmeleri için birçok engeli aşarak bir üniversite açtık…

Engelleme ve baskı diyorum da bazı kimseler buna inanmakta zorlanıyorlar. Önceki iki yazımı okuyan, alttan yukarıya doğru her düzeyde başarılı hizmetler vermiş olan bir dostumuz şu hatırasını yazıp göndermiş, yazıyı onunla bitireyim:

Sayın Hayrettin Hocam!

Ben, 1 Mayıs 1976 tarihinden itibaren Çorum İl Müftü Yardımcısı olarak atandım ve “NESİL” dergisinin çıktığı 1 Ekim 1976 tarihinde Çorum İl Müftü Vekili olarak göreve devam ediyordum. Merhûm Naim Arınık ile Hüseyin Ceylan, müftülüğün hemen bitişiğinde küçük bir kırtasiye dükkânı açmışlardı. Burada, Nesil dergisini de satmaya başladılar. Ancak o gününün Merhûm Erbakan hayranlarından bazıları Nesil dergisinin aleyhinde konuşuyorlar, bunun için de Merhûmların dükkanında Nesil dergisi satılıyor diye dükkâna girmiyorlar ve menfi propaganda yapıyorlardı.

Propagandanın ana sebebi de NESİL dergisinin ismi idi. Yani şöyle diyorlardı: “NESİL= NECMETTİR ERBAKAN’I SİL”

Biz de “NESİL dergisinin bu isimle çıkartılmasında kesinlikle böyle bir düşünce söz konusu değildir” diye değişik mahfillerde açıklamalar yapıyorduk.

Bunlar da benim hatırladıklarım. Selam ve hürmetlerimi arz ederken ellerinizden öper, sağlık ve afiyet içerisinde bir ömür geçirmenizi Yüce Allah’tan niyaz ederim (M. Ç.).

Birinci yılın sonunda NESİL
04:0018/05/2025, Pazar

Birinci yılı bitirince, elde edilen sonuç ve tecrübenin verdiği birikimle “Nesil Bir Yaşında” başlıklı bir yazı yazmış, tepkiler ile bunlara karşı tavrımızı şöyle ifade etmiştik:

NESİL BİR YAŞINDA
Dergimiz bir neslin hem mektebi hem de mesaj vasıtası olmak niyetiyle, bir yıl önce neşir hayatına girmiştir. Derginin kurucuları, bu Nesil deryasından bir avuç idi; niyetleri dağılan, birbirinden habersiz kalan kolları dergi vasıtasıyla bağlamak, bir kalbe bağlı damarlar haline getirmekti. Kalp İslâm idi, mutlak mânâda İslâm’a hizmet idi. Nesil de bugün adına “İmam-Hatip’liler” dediğimiz, Ashab-ı Suffeden, (tarihteki) Akıncılardan bugüne kesintisiz devam eden, kendini İslâm’a hizmete adamış, varlığını Allah’a teslim etmiş bir manevî ordunun son halkası idi.

Ekonomik, kültürel, siyasî... savaşı yürüten ordunun çeşitli kolları ve maksada uygun bir bütün teşkil eden metodları vardır. Bu kollar gövde ve beyinle ilgisini kestiği, metod ve vasıtalar gayeleştiği gün zaten başarı ümidi söner, düzen kargaşaya döner. Dergi, Hudâ’ları ve gayeleri bir olan bu kollarda el ve gönül birliğini de temin etmek istiyordu. (İstiyor ve isteyecek...) Geride bıraktığımız bir yıl içinde alınan netice ve kaydedilen intibalar ne oldu?

Kalbi İslâm ile çarpan, peşin hükümleri kemikleşmemiş, aklını hissine kurban etmemiş nesil mensuplarımız mezkûr maksatlarla çıkan NESİL’i heyecanla karşıladılar, maddî-manevî desteklerini esirgemediler, takdirleri ve yapıcı tenkitleri ile yolumuza ışık tuttular. Evvel Allah onlardan aldığımız güçle yolumuza devam edeceğiz. Yolumuz, İslâmî grupları İslâm’ın ve ilmin rehberliğinde birleştirmek, vasıta ve metod ayrılıklarının rahmet olduğunu hissettirmek, bu birlik ve duygu içinde İslâm’a hizmete yönelmektir.

Bu arada tabii olmayan muhalefetlere, yıkıcı propagandalara da maruz kaldık. Bu tavrın sahipleri, daha çıkış mektubumuzdan başlayarak “öküzün altında buzağı aradılar.” Sözü en menfî mânâya zorladılar. Dergide iddia ve ithamlarına delil bulamayınca kehânete başvurdular ve “Bunlar mezhepsizliği, vehhabiliği yaymak, reform yapmak... için ortaya çıkmışlardır. Filân grubu tutar, filân gruba cephe alırlar. Şimdilik bu maksatlarını gizliyorlar (Dergide bunları gösteren bir şey yok) ama bu böyledir, ileride göreceksiniz...” dediler. Böyle deyip gezdiler, öyle deyip yazdılar.

Biz bunların kaynaklarını ve gerçek sebeplerini bildiğimiz için, kendimizden asla şüphe etmedik, “Acaba?” demedik, yalnızca üzüldük ve zaman zaman umumî efkârı aydınlatacak kısa cevaplar neşrettik. Bu menfî propaganda ve asılsız ithamların tesirinde kalan bazı meslektaşlarımız mekteplerinde Derginin dağıtılması ve okunmasını önlemeye kalkıştılar. Bunları da üzüntü ve sabırla karşıladık; zamanın, buzları eriteceğine inandık ve inanıyoruz. Esasen bizim metodumuz birliğe ve birlikte hizmete dâvet olduğu için başka bir yol takip etmemiz ve ezcümle Dergiyi bir kavga organı haline getirmemiz düşünülemezdi.

Bu münasebetle şu prensipleri bir daha tekrarda fayda görüyoruz:

1. Dergimiz “İmam-Hatip Nesli” adı altında bütün hizmet gruplarına hitap etmekte, onları birliğe, beraberliğe ve böylece İslâm’a ve insanlığa hizmete çağırmaktadır.

2. Rehberimiz grup talimatı, donmuş sloganlar ve coşturulmuş hisler değil, İslâm’dır. İslâm’ın teşvîk edip geliştirdiği ilimdir. Hareket ve hükmümüzün temeli, kaynağı bunlardır.

3. İslâm deyince, herkesin kafasında dilediğince şekillendirdiği bir mum kütlesi düşünülemez. İslâm mücerret değil, müşahhastır. Onun esaslarını Allah ve Rasulü koymuştur: Çerçevesini, şekil ve şemailini büyük müctehidlerimiz, alimlerimiz (mezhep imamlarımız) çizmiş asırların ihtiyacına göre uygulanmasını, ehliyet sahibi Ulema ve Ülü’l-Emr’e bırakmışlardır. İşte Nesil’in İslâm anlayışında rehberi Allah, Rasulullah, müctehid imamlar, âlimler ve ilimdir. Nesil’e göre bu çerçevenin dahili meşrû, harici memnudur.

4. Nesil’in mezhepsizlik, reformculuk, vehhâbilik ve benzeri cereyanlarla asla alâkası yoktur. Muhtevasını İslâmî esaslar dairesinde her zaman tartışmaya açık ve müdafaaya hazırdır. (Soru-Cevap-Tartışma) köşesi, bu nevi münakaşalar için ihdas edilmiş, iyi niyetli tenkitlere açık tutulmuştur.

5. Metodu birlik ve beraberlik içinde, İslâm’a hizmet olan bir derginin siyâsî ve gayr-ı siyâsî bir grubun içinde (yalnız birisi içinde) yer alması düşünülemezdi. Bu sebeple Nesil aynı gayeye yönelmiş bütün grup ve kuruluşlara hitap etmek, onları hizmette birleştiren el olmak istedi; bu çetin, dikenli, çileli yolu tercih etti. Kur’ân-ı Kerîm “Mü’minler ancak kardeştir” buyuruyordu; Nesil de “Mü’minim, İslâm’a hizmet etmek istiyorum” diyenleri kardeş bilmeyi, bağrına basmayı prensip edindi.

Rasul-i Mücteba (s.a.) Efendimiz, “Cennetin yolunda birtakım güçlükler ve engeller vardır” buyuruyor. Cennet rıdvan içindir; Allah’ın rızasına muhatap olmak içindir. Bu yolda çekilecek sıkıntılar da zevk bilinmelidir: “Zayi olmaz gül temennâsıyla vermek hâre sû” denilmelidir.

Bu düşünce ve duygular içinde ikinci yılını idrak eden NESİL okuyucularını ve mensuplarını muhabbetle selâmlar ilgilerini esirgememelerini diler. (Nesil/ Cilt:2/ Sayı:1/ Ekim 1977/ s.:3-4)

Derginin yayın kurulu yakın arkadaşlarımızdan oluşmuştu, bütün yazıları önce ilgilisine okutuyor, sonra onun raporunu da değerlendirerek kurulda okuyor, “red, kabul, düzeltme, erteleme gibi” kararlar alıyorduk. Yazar kadromuz hizmet nesli mensupları ile sempatizanları arasından seçilmiş oluyordu. Yukarıdaki yazıda zikredilen “Soru-Cevap Tartışma” köşesini ben yönetiyor ve cevapları da çoğu kez ben yazıyordum.

Not:

NESİL’in yazarları:

Hayreddin Karaman, Bekir Topaloğlu, Yaşar Fersahoğlu, Ali Osman Koçkuzu, Süleyman Uludağ, Mustafa Kara, İsmail Lütfi Çakan, İsmail Karaçam, Saim Yeprem, Ahmet Kahraman, Muhammed Eroğlu, Yaşar Kandemir, Ahmet Gürtaş, Mehmet Erkal, Hayati Hökelekli, Tahir Köseoğlu...

1977’de olup bitenden söz ediyoruz da sanki bugünkü gibi geliyor insana.

Sonra ne mi oldu?

Bir yazıda da onu anlatayım, inşaallah.

Yaranmakla iyi sonuç elde edemezsiniz
04:004/05/2025, Pazar

İslâm veya İslâmî düzen muhalifleri, ‘radikal’den İslâmî demokrasiye geçseniz de sizden hoşnut olmazlar.

Ziyâülhak, Mürsî, Ğannûşî… merhum Elmalılı ve Mustafa Sabri Efendi gibi Osmanlı âlimlerinin de uygun buldukları “İslâmî demokrasiyi” anlattılar ve denediler. Daha önce “radikal, kökten dinci” diye bazı hareketlere karşı çıkanlar bunlara da karşı çıktılar. Bazılarını astılar, suikastla öldürdüler, bazıları zindanda çürüyorlar.

Şu hâlde “İslâm veya İslâmî düzen muhaliflerinin” meselesi, şu veya bu İslâmî düzen değil, İslâm’ın kendisidir.

Önce “kökten dinci terörist” diye karşı çıkarlar, onları hallettikten sonra sıra ‘ılmlı’ya ve İslâmî demokrasiye gelir.

Bu tespitte anlaşabiliyorsak İslâm yorumcularına şunu demek isterim:

Eğer kendiniz modernitenin etkisi altında kırmızı çizgiyi aşmış iseniz kendinizi ıslaha çalışın, yorumlarınızı bir daha gözden geçirin, “usulsüz vüsul olmaz”, örnek nesillerin onayladığı ve uyguladığı usulü terk etmeyin…

Yine modernitenin etkisi altında ötekine İslâm’ı sevdirmek için yorum adına onu bozuyor ne İslâm ne modernite olan bir ucûbeyi/çorbayı İslâm diye sunuyorsanız şundan emin olun ki, amacınıza ulaşamaz, yalnızca Müslümanların kafalarını karıştırırsınız.

Ey “âlim, akademisyen, sûfî, müceddid” kişiler!

Gelin, biz ötekini memnun, hoşnut etme, yumuşatma sevdasından vazgeçelim; kendimize dönelim, ümmete sahih Orta Yol İslâm’ını; ibadetten siyasete, ekonomiye, cemiyet düzenine, ahlaka… bütün muhtevasıyla sunmak için çalışalım.

Beşerî olan ve eskimiş bulunan yorumlara da kırmızı çizgiyi aşmış savrulmalara da itibar ve iltifat etmeyelim.

Ümmetin önünü açalım, dar yorumlarla onu, yanlış yollara sapmaya mecbur bırakmayalım, usul ve yorum yöntemlerinden zaruret fıkhını, hikmeti, gayeyi, maslahatı da ihmal etmeyelim.

Siz daha iyi bilirsiniz ki, halktan önce onlara rehberlik edenler sorguya çekilecektir.

Yanlış tercih riski
04:0020/04/2025, Pazar

Kışlaya ve okula siyaset sokanlar, bu iki millî kurumu çıkar ve hırslarına alet edenler, millet ve memleketi seviyor olamazlar. Bunların tek sevdikleri ve istedikleri şey iktidardır, güçtür, nüfuzdur ve bunları millî (milletin menfaatine) olmayan amaçlarla kullanmaktır.

Geçmişten bir örnek:

1977-1978 yıllarını kapsayan ve sözde Akademi olmayı amaçlayan Yüksek İslâm Enstitüsü boykotları 55 gün sürmüştü.

Bazı öğretim üyeleri (daha doğrusu çoğu) boykota karşı idik; çünkü akdemi olmayı asıl biz istiyorduk, bunun için altyapı oluşturmak gerekiyordu, buna çalışıyor, uygun akademisyenlerin müdür olmalarını ve asistanların çoğaltılmasını istiyor, buna çalışıyorduk. Boykotçu öğrenciler ise bir parti ile bazı aşırı görüşlülerin etkisi altında idiler, gözleri dönmüş olarak okul müdürünü öldüresiye dövmüşler, başka idareci ve hocaların da kendilerine veya eşyalarına zarar vermişlerdi. Bizim bir arkadaşımız din eğitimi genel müdürdü oldu, o zamana kadar bütün siyasetçilerin yapmadıkları veya yapamadıklarını yaptı, yüz adet asistan kadrosu sağladı. Asistan almak için imtihan yapmak istedik, boykotçular buna da mani olmak için çaba gösterdiler; Eee, hani akademi olmak istiyordunuz!

Bu imtihanı yapabilmek için boykotçuların dayandığı partiden içişleri bakanı olan zata bir arkadaşı gönderdik, “Okulu boykot ediyorlar, biz bunu kırmıyoruz, asistanlık imtihanı yapacağız, bunu engellemesinler” dedik; cevabı aynen şu oldu:

“Yahu size çok hizmet ettiler, bırakın biraz da bize hizmet etsinler.”

Başta biz derslere giriyorduk, bir gün ben ders yaparken bir genç/öğrenci/boykotçu kapıyı şiddetle açtı, “Arkadaşlar, Allah rızası için sınıfı boşaltın” dedi, bir kısım öğrenci boşalttı, bana dönüp bakmıyordu bile, bir kısmı kaldı, onlara düşmanca davranıyorlardı. Daha önce de hocalar derse girince, kendilerinden olan ve olmayan diye ayırdıkları hocalara mesela ayağa kalkmak ve kalkmamak gibi farklı tepkiler gösteriyorlardı.

Bunları niçin anlattım?

Dün bir haber okudum, bir okulda bugünkü boykotçular -ki, bunlar da CHP’nin askerleri- sınıfları basmışlar, dersi terk etmeyen öğrencilere “Tayyipçiler, hainler…” diye hakaretler savurmuşlar.

Diyorum ki:

Öğretmen öğretmenliğini yapsın.

Öğrenci öğrenciliğini yapsın.

Siyaseti, siyasi şahıslar ve kurumlar yapsın,

Halkın demokratik tepkilerini sivil toplum kuruluşları ortaya koysunlar.

Kimse kendini kullandırmasın.

Ümidimiz olan öğrencilerimiz millet ve memlekete zararlı grupların ve hareketlerin oyununa gelip kendilerine ve millete zarar vermesinler!

Bu filmi çok gördük; onları kullananlar, işleri bitince arkalarını dönüyor, ortada bırakıyorlar.

Siyasi ve ideolojik muhalefete dayalı ve hukuka uygun tepkiler başka, günahları, kusurları, ayıpları örtmek, her ne pahasına olursa olsun iktidar olmak için ortaya konan tepkiler, meşru olmayan tedbirler başkadır; bunlar aynı değerde ve meşruiyette olamazlar.

He şeye rağmen, yanlışları düzeltmek için atılacak adımların da hikmet çerçevesinde olması zorunludur.

Hastalık, hastayı öldürerek tedavi edilemez.

Yazının başlığı “yanlış tercih riski” idi, o konuya gelemedim. Şu kadarını söylemekten de geri durmayacağım:

Siyasi tercihte Müslüman, yalnızca cebini veya iktidarın bazı yanlışlarını tercih sebebi yapamaz; daha geniş, daha derin düşünmeye mecburdur.

Akıl nefse diyor ki…
04:0013/04/2025, Pazar

Akıl:
-Nefis kardeş, biliyorsun ki, ikimiz bir vücuttayız, vücudu koruyamazsak, bu, ikimizin de felâketi, sonu, acısı, kaybı… olur. Gel seninle kardeş olup vücudu doğru yönetelim; bunun şartı da -bazen sapsan da sen de bunu bilirsin- benim önde olmamdır.

Nefis:
-Seni çok dinledim, beni hız ve hazdan alıkoymak için bin dereden su getiriyorsun, benin önceliğim vücudu korumak değil; arzularımı, ihtiraslarımı, öfkemi, kinimi… tatmindir. Bunlar olmazsa vücudun ne değeri var.

Akıl:
-Nefis kardeş, vücut olmazsa senin dediklerin de olmaz, bunu bilmez misin! Gel hikmete râm olalım, iyi, doğru, güzel, madde ve manada faydalı/hayırlı olanı gerçekleştirmek için iş birliği yapalım; bunu yaparsak hem vücudu koruruz hem de senin meşru ve makul arzuların ile benim kurtarıcı kılavuzluğum gerçekleşir.

Nefis:
-“Kurtarıcı kılavuzluk” da ne demek! Mâdem böyle de birçok durumda benim arzularımı azami tatmine niçin yardımcı ve yol gösterici oluyorsun.

Akıl:
-Bu tespitin doğru, bu, benim de handikapım, ama benim için bir çare, bir tedavi yolu var: İlâhî irşad. Ben kendimi kendime yeterli görmez, ilâhî irşaddan yardım alırsam ve aldığım sürece sana yanlış kılavuzluk yapmam, yapamam!

Nefis:
-Sen diyorsun ki, din, akıl, meşru kamu yararı uğrunda bazı arzularından vazgeç, bazı sıkıntılara bir süre katlan, olupbitenleri doğru oku, bir adım atarken sonraki adımların seni nereye götürdüğünü hesaba kat… Bunu yaparsan benim gösterdiğim yoldan ayrılmazsan hem vücudu koruruz hem de zaman için de meşru hazlarının ve arzularının tatmini artar. Evet sen böyle diyorsun. Ben de diyorum ki, geleceği bilemem, şimdi niçin sıkıntı çekeyim, sonuç ne olursa olsun ben haz peşinde, kendi menfaatim peşinde olurum.

Akıl:
-Anlaşılan seni iknada zorlanacağım, belki şu hikâye işe yarayabilir (Kelile ve Dimne’den):

Bir kedi yolda giderken kemiğe benzer bir törpü görüyor, yağlı kemik sanarak hırsla yalamaya başlıyor, yalayınca dili kanıyor, kanı da gördüğü nesneden sanıyor, tabii kanın lezzeti onu öyle tahrik ediyor ki, dilinin acısını fark edemiyor, kan çoğaldıkça daha hırsla ve daha hızlı yalıyor, yaladıkça dil tükeniyor… derken sonunda bir de görüyor ki dili yok olmuş; hem de onu başkası değil, kendisi yok etmiş!!!

Nefis:
-Hikâye beni etkilemedi diyemem ama seni önüme geçirecek kadar değil, yine de konuşmaya meylim arttı, ara sıra konuşalım.

.Tarih tekerrür etmez
04:006/04/2025, Pazar

“Tarihin tekerrür ettiğinden” söz edilir, halbuki tarihte olan bir hadise olup bitmiştir, daha sonra tekrar yaşanmaz, olsa olsa zamanı, mekânı, kişileri, sebepleri… farklı “benzeri olaylar” yaşanır.

Ben diyorum ki:

CHP, geçmişinden tevarüs ettiği anlayış, alışkanlık ve hastalıkların etkisiyle bugünlerde, 1960’ta olan hukuksuzluğun “benzerini sahneye koymaya” çalışıyor.

Birkaç alıntı ile konuya girelim:

Menderes, 1948 yılında Celal Bayar’ın İzmir ziyareti sonrasında yenilen akşam yemeği sırasında gazinonun önünde bekleyen DP’lilere ateş açıldığını, partililerin zorla karakollara götürüldüğünü ve kendilerini İstiklal Mahkemeleri ile tehdit ettiklerini hatırlattıktan sonra biraz daha ileri giderek:

“…bunları yapanlar 1946’nın rey hırsızlarıydı. Mebus seçilmeden sahte ve hileli seçimlerle Millet Meclisi’ni dolduranlar, mebus bile seçilmedikleri halde vekil, başvekil olarak bu makamlara kurulanlar ve yine mebus seçilmedikleri halde Cumhurreisliği makamına kurulanlar. Bizi İstiklal Mahkemesiyle tehdit eden bunlardı…” dedi.

“…halkın desteğini almaya başlayan sert bir muhalefet; olayları tüm çıplaklığıyla veren ve eleştiri dozunu hayli artırmış bir basın; ekonomik sıkıntı içinde kıvranan ve İnkılâplardan taviz verildiğini düşünen ordu ve olanları içine sindiremeyen aydın kesim iktidara karşı ayaktaydı artık. İktidar ise bu karşıtlığı iki kesimin; CHP ve basının kanunsuz yıkıcı çalışmalarının sonucu olduğu kanısına vardı. Bu düşünce, iktidarı, kanunsuz ve yıkıcı çalışmaları oluşturduğunu düşündüğü CHP ve basın hakkında önlem almaya sevk etti. Bu amaçla TBMM’deki çoğunluğuna dayanarak CHP ve bir kısım basının ülkedeki kanun dışı çalışmaların neler olduğunu araştırmak ve bunları önlemek üzere bir Meclis Tahkikat Komisyonu kurmaya karar verdi.
18 Nisan 1960’ta Tahkikat Komisyonu kuruldu. Bildiride "CHP'nin ülkedeki bütün yıkıcı grupları çevresinde topladığı, halkı, orduyu iktidara karşı ayaklanmaya kışkırttığı" öne sürüldü.

Başta hile ile iktidara gelen, sonra muhalefette olmayı hazmedemeyen, yapacaklarını anlatarak halkın oyunu alıp iktidara gelmek yerine zinde güçleri önce kargaşaya, sonra da darbeye tahrik ve teşvik eden CHP bu Tahkikat Komisyonunu çok kullandı, halbuki komisyon işini tamamlamış, icra söz konusu olmamıştı.

Başbakan Menderes, Eskişehir’e geldiği gün, 25 Mayıs’ta Anadolu Ajansı’na verdiği demecinde büyük tartışmalara sebep olmuş olan Tahkikat Komisyonu’nun vazifesini tamamlamış olduğunu söyledi. “Komisyon’un süresi Meclis kararıyla üç ay olarak belirlenmiş olmasına rağmen, bir ay gibi kısa bir sürede çalışmalarını sona erdirmiştir. Komisyon’un anayasaya aykırı olduğu, kanunsuz ve baskı yapmak amacıyla kurulduğu gibi hakikatle hiç ilgisi olmayan propagandaların ne derce asılsız ve esassız olduğu da ortaya çıkmıştır” dedi.

Darbe amaç, gerisi bahane olduğu için acele ettiler, bu konuşmadan iki gün sonra 27 Mayıs darbesi oldu.

Bu alıntıları, bugün yaşanan olaylardaki bazı benzerlikleri ortaya koymak için yaptım.

Ama bugün o gün değildir, “geçti Bor’un pazarı” iktidar isteyen, ahlâk, hukuk, meşruiyet yolundan ayrılmayacak.

Bir hatıra ile noktalayayım:

Tahkikat Komisyonu’nun kurulduğu ilan edildiğinde Çorum’da idim. Bir esnafın dükkânında oturmuş sohbet ediyorduk. Canhıraş bir ses duyduk, arkasından sesin sahibi ortaya çıktı. Gözleri dönmüş vaziyette bağırıp çağırıyor ve DP’yi iktidardan indirmek üzere halkı sokağa çağırıyordu; babası da kendisi de artık dünyada olmadıkları için isim vermeyeyim; bu kişi, beş vakit namaz ehli bir esnafın İslâm’dan çıkmış avukat oğlu idi.

Tarih tekerrür etmiyor; çünkü onlar yok, ama kısmen (halkı sokağa dökme bakımından) benzeri sahneye konmaya çalışılıyor.

Kur’ân-ı Kerim’i ve hadisleri nasıl okumalıyız ve okutmalıyız?
04:0023/03/2025, Pazar

Sevgili Peygamberimiz'e (s.a.) vahiy gelmeye başlayınca, yaşadığı zaman dilimi şartlarında bunun bir harfini bile zayi etmeden korumak gerekiyordu. Vahyi yazan, kâğıt vb. yazı araçları oldukça sınırlı idi. Hiç olmazsa bir nüsha yazdırmaya Efendimiz özen gösterdi ve yazılan sayfalar titizlikle korundu. O toplumda ezber kabiliyeti gelişmişti, pek çok kişi ya Kur’an’ın tamamını veya bazı kısımlarını ezberlediler. Yazılı bir tek nüshanın başına bir şey gelse başta Efendimiz olmak üzere demir hafızlar onu her an yeniden yazdıracak durumda idiler.

Şunu hemen ifade etmem gerekir ki, manasını anlamadan ezber o devirde, o toplumda mevcut değildi; Kur’an hâfızı olan ashâb onun manasını da anlıyorlar, takıldıkları bir şey olursa Peygamberimiz'e soruyorlardı.

Kur’an-ı Kerîm’in manasını bilmeden, anlamadan ezberleme olayı sonraki zamanlarda, Arapça bilmeyen kavimlerin İslam’a girmeleriyle ortaya çıktı.

Bugün Kur’an-ı Kerîm’i korumak için ezberleme zarureti ortadan kalkmıştır. Baskı tekniği, yeni teknolojik araçlar demir hafızlara taş çıkaracak haldedir.

Bugün Kur’an-ı Kerîm’i anlamak, anlatmak ve yaşamak için öncelikle okumanın, imkanlar müsaitse ezberlemenin faydası vardır.

Şimdi bakıyoruz:

Yüzbinlerce hafız var, Kur’an dilini bilmiyorlar, usûl ilmini bilmiyorlar, okuduklarını anlamıyorlar, harfleri yerinden çıkarmak ve tecvidi uygulamak için âdeta âyetleri yoruyorlar, bazıları onu güfte gibi kullanıp makamdan makama geçiyorlar, lakin sıra anlama ve yaşamaya gelince yolda kalıyorlar.

Kur’an’ı hakkıyla yaşamak bir ömür boyu her Müslümanın yolculuğu olmalı, Allah kulu, hedefe varamazsa bile yolunda olmalıdır.

Anlamaya gelince, her hâfız mutlaka okuduğunu anlayacak kadar Arapça ve usul bilmelidir.

Efendim,

“Kur’an okumanın her harfi için sevabı var” diyenler olacaktır.

Ben de diyorum ki:

1. Bu hadîs vârid olduğunda manasını anlamadan Kur’an okuyan kimse yoktu.
2. Bu teşvik, kitabı anlamadan değil, anlayarak okuma, anlama ve uygulamaya teşvik idi.
3. Kur’an-ı Kerîm’i “anlamamız, üzerinde düşünmemiz, hayatımızda kılavuz edinmemiz” için gönderildiğine dair de birçok ayet var; anlamadan okuyup harfine sevap kazanmak için değil. Bu kitabı, kitabın kavlince okursak sevap da kazanırız, şuur da kazanırız, hakikat bilgisi ve sağlam iman da… kazanırız.
Hadisi nasıl okuyalım?

Arapçayı, hadis ve fıkıh usulünü bilmiyorsak hadisleri anlamak ve uygulamak için okuyamayız; halbuki hadisler bize sünneti anlatacak, sünnet de Kur’an yanında hayat kılavuzumuz olacaktır.

Ne yani, şimdi herkes Arapça mı öğrensin, şer’î ilimler mi tahsil etsin!

Yapsalar, hayatlarından birkaç yılı da buna ayırsalar çok iyi ederler; rutin işlerini ve tahsillerini yaparken de zaman ayırarak bunu yapabilirler.

Hayır, bunu yapamayız mı diyorlar!

O zaman erbabınca onaylanmış tercümelerden yararlanarak okuduğunu anlayacak.

Anlama şart, bunun yanında bir de şöyle okumadan söz edebilirim:

Hadislerin ortaya çıktığı zaman ve zeminde, Allah Sevgilisi ve müminlerin de En Sevgilisi’nin (s.a.) mübarek meclisinde, onun te’dîb ettiği örnek ashâbın yakınlarında bulunma ruh haletini yaşamak, bu ruh haleti sayesinde imanı, ameli, ahlakı, sevgiyi takviye etmek için hadis ve siret okumayı herkese tavsiye ederim. Akla takılan bir şey olursa onu erbabına sorarsınız, ama O’nun meclisinde bulunma ruh hali içinde okursanız aklınıza da bir şeyin takılacağını sanmıyorum.

Bir de hoca kısmının (bazı hocaların) hadis okumaları var. Bir hadis kitabını, manasına, hükmüne bakmadan, usul bakımından incelemeden hatim okur gibi okuyorlar, bitince de dinleyenlere icazet veriyorlar.

Hoca kısmına -yukarıda ifade etmeye çalıştığım manevi etkilenme hariç- böyle hadis okumak yakışmaz; hocalar hadisleri, hadis ve fıkıh usulünü uygulayarak ve okutmak durumundadırlar.

Hadis kitapları rivayetlerle doludur; bu rivayetlerin kimi sahihtir, kimi değildir, hadisler Peygamberimiz'in mübarek ağzından çıktığı gibi aktarılamamıştır, akılda kalan manaları ile aktarılmıştır, bu yüzden bir hadisin birçok farklı rivayeti bulunmaktadır.

Peygamberimiz (s.a.) aynı zamanda toplum ve devlet yöneticisi, hâkim, sulh ve hakemlik yapan, eğitim yapan, bizim gibi beşerî tarafı olan, istişare eden … bir kâmil insandır. Hadis rivayetlerinin, bu niteliklerin hangisinden çıktığına dikkat etmek de hadis öğretiminde çok önemli bir dikkat noktası olmalıdır.

Kitaba ve sünnete sarılmak ne demek?
04:0016/03/2025, Pazar

Kur’an-ı Kerim'de, bu kitabın şüphesiz olarak Allah’tan Peygamberimiz’e (s.a.) vahyedildiğini ve insanları doğruya, hakka, iyiye, güzele yönlendireceğini ifade eden pek çok âyet vardır.

Buna ek olarak sünneti bize anlatma ve taşımada önemli rolü olan hadisler içinde “Peygamberimiz'in, Kitabı, sünneti, ehl-i beyti ve râşid halîfeleri” Müslümanlara rehber olarak bıraktığına ve “bunlara uyduğumuz sürece asla yanlışa, sapmaya düşmeyeceğimize” dair pek çok rivayet vardır.

Evet, Müslümanlar haklı olarak devamlı “Kitaba, sünnete…” uymaktan söz ediyorlar, ama bu “uymanın, tabi olmanın, izlemenin, uygulamanın” nasıl olacağı hakkında ya açıklama yapmıyorlar ya kendileri nasıl uyuyorlarsa doğru uymanın bu olduğunu ileri sürüyorlar ya “uymak demek anlamaya, yoruma, tefsire, içtihada, örnek kabul edilen uygulamalara” uymak demektir diyorlar.

Doğru olan bu sonuncu anlayıştır.

Sosyal medyayı dolduran marjinal çıkışlar, usul dışı anlayışlar bir seçenek değildir.

Şu hâlde “İslam nedir, hangisidir” sorusunu sorup cevap arayalım:

Ya usule uygun “tefsir, içtihat, anlayışların tamamı İslam’dır” diyeceğiz, aradaki farklılıkları uygulamada bir zenginlik, genişlik, çözüm seçenekleri…” olarak kabul edeceğiz -ki, doğru olan budur- veya “herhangi bir yorumu, tefsiri, içtihadı (mezhebi) yalnız bunu İslam kabul edip, diğerlerini inkâr olarak değilse de uygulama bakımından yok sayacak, araya bir de mezhepçilik ve taassup girerse ümmeti böleceğiz -ki, elbette bu yanlıştır, lakin aynı zamanda vakidir.-

Kendileri âlim olmayan Müslümanların önünde dört temel yorum (İslam anlayışı) var: 1. Kelam ve fıkıh âlimlerinin (Tefsir buraya dahildir) yorumları, 2. Sûfîlerin yorumları, 3. İslam filozoflarının yorumları, 4. Ehl-i Sünnet dışı yorumlar.

Bu yorumların ilk üçü, “Kitaba, sünnete, ehl-i beyte, hulefâ-i râşidîne” uyduklarını söylüyorlar; şu hâlde bu temel kaynaklara uymak demek, âlimler için ilimlerine, bilmeyenler için bilenlere uymak demek oluyor ve bunların hepsi birden İslam oluyor.

Fıkıh-kelam tarafında sûfîleri ve İslam filozoflarını dışlayanlar, hatta tekfir edenler var, sûfîler içinde de “İslam bizim yorumumuzdur, fıkıh ve kelam hakiki İslam’ı temsil etmez, dışa bakar, yarımdır, dini bizden öğrenin” diyenler var; bu iki yaklaşım da uygun/doğru değildir, bir şekilde te’lîf etmek doğrudur.

Önemli bir “kutsî velî hadisi” var, şöyle buyuruluyor:

“Kim benim bir velî kuluma düşmanca davranırsa ona harp ilan ederim. Kulumun bana yaklaşmak için yaptıklarının nezdimde en sevimli olanı, üzerine farz kıldığım ibadetlerdir. Kulum bana nafile ibadetler ile de durmadan yaklaşır da nihayet onu severim. Onu sevince de duyduğu kulağı, gördüğü gözü, tuttuğu eli, yürüdüğü ayağı olurum. Benden bir şey isterse şüphesiz veririm, bana sığınırsa elbette kabul ederim…”

Yemenli müçtehit ve müceddid Şevkânî (v.1250/1834) bu hadis üzerine 540 sayfalık bir eser yazmış ve adını “Katru’l-Velîy alâ Hadisi’l-Velî” koymuştur.

İbn Hacer’in verdiği, Şevkânî’nin de beğendiği tarife göre velî, Allah’ı bilen, O’na itaatte devamlı, ibadette ihlaslı olan kişidir. Bu tarifte geçen “itaatte devamlılık” ve “ibadette ihlas” vasıfları önemlidir; çünkü bazen de olsa nefsine ve şeytana itaat edenler velî olmadıkları gibi, devamlı ibadet ettikleri halde ihlası elde edemeyenler, ibadetlerinde şuurlu şuursuz Allah’tan başkasına yer verenler de velî değildir. Velî’yi tarif ederken “iman ve takva” vasıflarından hareket eden âyet (Yûnus:10/62-64) de bu anlayışı kuvvetlendirmektedir.

İşte bu hadis bir te’lîf örneği/rehberidir: Müslümanlar, kelamcı ve fıkıhçıların ortaya koydukları İslam’ı (şeriatı) uygulayacaklar, bu uygulama onları velîlik (sûfîlerin kâmil insan dedikleri) mertebesine çıkaracaktır.

Sûfîlerin nefis terbiyesi teknikleri, bid’at ve hurafe içermediği sürece ihlas ve ihsanı elde etme yolunda çabalardır, temrinlerdir. Bu yoldan ihlas ve ihsana ermek isteyenler elbette âlim, takvâ sahibi, tecrübe edilmiş bir mürşidin yetki verdiği bir mürşide uymalıdır.

Usulsüz sahih din ilmi; ilimsiz, şeriatsız İslam ve irşad olmaz.

Alim olmayan Müslümanlar, bir yol (yorum, anlayış ve irşad) seçerlerken bu kuralı mutlaka göz önünde tutmalıdırlar.

Şeyhi olmayanın şeyhi elbette şeytan değildir; şeyh diye kendisine uyulan bir kısım sapkın şeyhler şeytandır. Şeyhi olmayanın şeyhi şeytan olsaydı Peygamberimiz (s.a.) “Size şeyhleri bırakıyorum, onlara uyduğunuz sürece sapmazsınız” derdi.

İhlas, ihsan ve maksadı hedeflemeden şeriatı uyguladığını sananlar da doğru yolda değillerdir.

Gayret kuldan, tevfik Allah’tandır.

Tek çare caydırıcı güçtür
04:009/03/2025, Pazar

Amerika’nın ahlak, hukuk, teamül tanımaz, kibir abidesi başkanı Donald Trump, Gazze’nin şahsında İslam dünyasına meydan okuyor, Filistin halkını Gazze’den sürmek istiyor, terörist İsrail’e tam destek veriyor ve son açıklama-larından birinde şöyle diyor:

“Tüm rehineleri şimdi serbest bırakın, daha sonra değil. Yoksa sizin için bu iş biter. İsrail’e işi bitirmesi için gereken her şeyi gönderiyorum. Dediğimi yapmazsanız tek bir Hamas üyesi bile güvende olmayacak… Bu size son uyarı. Hâlâ şansınız varken Gazze’yi terk etmenin tam zamanıdır.”

Peki bu akla, ahlaka, hukuka sığmaz teklifi ve tehdidi neye dayanarak yapıyor?

Savaş gücüne!

AB, BM, İnsan Hakları Belgelerini, muhtemel savaşta karşı güçleri takmıyor, gücüne güveniyor, bütün değerleri altüst ediyor.

Türkiye ve daha birçok ülke bu adamın teklifine ve İsrail’in zulmüne karşı çıkıyor, lakin şimdilik karşı duruş sözden ibaret kalıyor; halbuki İsrail’in çekinmeden ilan ettiği hedef haritasına göre sıra birçok İslam ülkesine gelecek!

Şüphe etmiyorum ki, yalnızca İslam dünyası bile savunma iş birliği yapsa karşı tarafın cesareti kırılacak, savaşı göze alamayacaklardır.

Biz de savaş istemeyiz; savaş son çare ve acı reçetedir; düşmanın canını acıtsak da kendi canımız da az çok acır. Nitekim Allah Teâlâ bu gerçeği şöyle açıklıyor:

“Düşman topluluğunu takip hususunda gevşeklik göstermeyin. Siz acı çekiyorsanız şüphesiz onlar da sizin çektiğiniz gibi acı çekiyorlar. Üstelik siz Allah’tan, onların beklemedikleri şeyleri umup bekliyorsunuz! Allah her şeyi bilmektedir, hikmet sahibidir” (Nisa:4/104).

“Düşmanı takip konusunda gevşek davranılmaması tâlimatı Uhud Savaşı sonrasındaki takibe işaret etmektedir” diyenler olmuşsa da tefsircilerin çoğuna göre bütün zamanları, düşmanları ve savaş hallerini içine almaktadır. Müminler daima düşmanları hakkında bilgi sahibi olacaklar, gerektiğinde onlardan önce davranarak askerî harekât gerçekleştirecekler, barışı devamlı kılabilmek için savaşa devamlı hazır olacaklardır. Evet, bunu yapmak düşmanlarından daha çok müminlere yakışmaktadır. Çünkü inkârcıların ebedî hayatta bir beklentileri yoktur, müminlere zarar verdiklerinde elde edecekleri kazanç bu dünya ile sınırlıdır. Müminler ise dünyada barış, huzur, güven ve helâlindan maddî menfaat elde etmenin yanında, hatta bunların ötesinde Allah rızâsını elde etmek ve bunun da sonucu olarak ebedî hayatta mutlu olma fırsatını yakalamak gibi teşviklere mazhar bulunmaktadırlar.

Savaş değil de adil barış istiyorsak bunun çaresi caydırıcı güçtür.

II. Mahmut zamanında ve sonrasında yaşamış hekimbaşı, şair, edip, kazasker, âlim… Abdülhak Molla’nın şu beyti meşhurdur:

“Bu mesel ile bulur cümle düvel fevz ü felâh Hazır ol cenge eğer ister isen sulh ü salâh.”

Ve Kur’an:

“Allah’ın ve sizin düşmanlarınızı ve onların gerisinde olup sizin bilmediğiniz, ama Allah’ın bildiklerini korkutup caydırmak üzere, onlara karşı elinizden geldiği kadar güç ve savaş atları hazırlayın. Allah yolunda harcadığınız her şeyin karşılığı, zerrece haksızlığa uğratılmadan size tastamam ödenecektir” (Enfal:8/60).

Caydırıcı güç edinme emri evrensel bir gerçeği dile getirmektedir. Buradaki “savaş atları” ve bazı sahih hadislerde (Müslim, “İmâre”, 167) teşvik edilmiş bulunan okçuluk ve atıcılık ise tarihî şartlar içinde yapılmış bir tavsiyedir, bir örnektir. Bunun günümüze yansıyan anlamı ise “en uygun, maksadı gerçekleştirmede en etkili olan silahlar ile diğer araç gereçler, askerî eğitim, strateji gibi savunma ve zafer için gerekli her türlü askerî güç, imkan ve hazırlıklar” demektir.

Bu konuda önceki yönetimlerin engelleme, ihmal ve/veya hainliği yüzünden geç kalmış olsak da caydırıcı güç edinmek için gece gündüz çalışmamız, bir de farklı imkanlara sahip diğer ülkelerle iş birliği yapmamız geciktirilmesi caiz olmayan çaredir.

Bu yolda çabalayanlardan Allah razı olsun.

.Kurtuluş Savaşı'nı kim yaptı/kazandı
04:002/03/2025, Pazar

Türkler isimli Tarih Ansiklopedisinin 15. Cildinde, sayın Prof. Metin Ayışığı’nın kaleme aldığı “Kurtuluş Savaşı Sırasında İstanbul Hükümetleri İle Kuvây-ı Milliye Arasındaki Münasebetler” başlıklı 32 sayfalık, sağlam belgelere dayalı bir makale var.

Bu makalede Kurtuluş Savaşı’nı, gökten inmiş veya yerden bitmiş bir devin değil, saltanatı, halkı ve askeri ile bir bütün halinde milletin kazandığı anlatılıyor.

Ninelerimizin bize anlattığı Battal Gazi benzeri masalların, yıllarca bütün halkımıza anlatılmasından bıktık. Milletin gerçeği bilme hakkı var; bunu da haktan yana ilim adamlarımızdan öğreneceğiz. Makalede, Padişah’ın ve Meb’ûsan Meclisin Sevr’i imzalamadıkları da kaydedilmiştir.

Aslında bu makalenin tamamının okunmasını tavsiye ederim, burada sonuç gibi bir özeti sunacağım:

“... Damat Ferit Hükümetleri, ülkenin bağımsızlığı için teslimiyetçi politikalar izlemiş, bunun dışındaki hükümetler açık veya gizli olarak Kuvâ-yı Millîye’yi desteklemekten çekinmemişlerdir. Bilhassa Harbiye Nezareti ve Meclis-i Vükela’da görev alan vatanseverlerin bir devlet adamı ciddiyeti içinde işgalcilerin keyfî davranışlarına şiddetle karşı koydukları görülmektedir. Kuvâ-yı Millîye’yi, Kuvâ-yı gayr-ı millîye olarak nitelendiren Damat Ferit, Mustafa Kemal ve arkadaşlarını gıyaben idama mahkûm ettirdiği gibi, İstanbul’da bulunup, Kuvâ-yı Millîye’ye destek verenler üzerinde de baskı kurmuştur. Ancak Ali Rıza Paşa Hükümeti ile yeni bir sayfa açılmış, bu hükümet zamanında Kuvâ-yı Millîye daha da güçlenmiştir. Salih Paşa’nın sadareti sırasında gelişen hadiseler, işgallere karşı direniş ve alınan kararlar; Millî Mücadele’yi haklı olduğu davada meşru zeminlere oturtmuştur. Burada Ankara’nın Kurtuluş Savaşı’ndaki yeri ve hizmetleri tartışılmayacak boyuttadır. Ancak İstanbul’da Damat Ferit Hükümetleri dışındaki hükümetlerin; bilhassa Ahmet İzzet, Ali Rıza, Salih ve Ziya Paşa gibi Kuvâ-yı Millîye hareketine destek vermiş olan askerlerin doğrudan görev aldıkları kabinelerin Millî Mücadele’deki hizmetleri küçümsenmemelidir.

Son Osmanlı Hükümeti Dönemi’nde İstanbul’daki depolarda bulunan çok sayıda silah ve cephane Anadolu’ya kaçırılmış, hükümet merkezindeki yabancı silah firmalarına açıkça siparişler verilmiş, yüzlerce yetenekli genç subay kolaylıkla Anadolu’ya geçirilmiştir. Nihayet, Nezaret ve dairelerde askeri ve siyasî bütün faydalı bilgiler hızla Anadolu’ya iletilmeye çalışılmıştır. Memleketin feci durumu karşısında elde bulunan tek savunma ve direniş gücüne yardım etmeme, ya da onu zayıf düşürecek bir zıtlaşma içinde olmamışlardır. Ayrıca ülkeyi sömürge haline getirmek isteyenlerden himaye dilenmek gibi, bir hıyanet ve alçaklık içinde olmadılar.

Bu mücadele, bir büyük milletin yeniden var oluş savaşıdır. 21 Ekim 1920 tarihinde iktidara gelen son Osmanlı Hükümeti olan Tevfik Paşa kabinesinin Anadolu mücadelesine katkısı inkâr edilemez. Bu hükümet döneminde İstanbul Polis Müdürlüğü’ne getirilen, aynı zamanda Milli Müdafaa Teşkilatı merkez heyeti başkanı olan Miralay Esat Bey ile Harbiye Nazırlığına getirilen Ziya Paşa’nın çok büyük hizmetleri olmuştur. İstanbul halkı askeri, memuru, işçisi, esnafı, aydını her kesimden insanı ile hep Anadolu hareketinin yanında yer almıştır. İstanbul’daki cemiyetler içinde Hilâl-i Ahmer’in, gizli teşkilatlarda görev alan sivil ve askerî memurların olağanüstü hizmetleri olmuştur. Hamdullah Suphi (Tanrıöver) Bey’in, “İstanbul, Ankara ile birlikte hem ağlamış ve hem de gülmüştür” sözü bir gerçeği ifade etmektedir.

Bu konuyla ilgili olarak, Salih Paşa’nın sadareti sırasında ve onun yardımıyla Anadolu’ya geçmiş olan Yusuf Kemal Bey, İstanbul basınına vermiş olduğu beyanatta, İstanbul’un yalnız gözyaşlarıyla değil, daha başka suretlerle de mücadeleye iştirak etmiş olduğunu, davanın Anadolu davası değil, milli bir dava olduğunu söylemiştir. Damat Ferit Hükümetleri hariç, diğer İstanbul Hükümetleri iki taraflı bir siyaset izlemiştir. Görünürde milli hareketin karşısında, ama gizliden gizliye onun yanında idiler.

Bir büyük milletin yeniden var olma savaşını verdiği bu muazzam mücadelede Ankara Hükümeti, son Osmanlı Hükümeti’ne göre çok daha tutarlı, birlik ve beraberliğin en üst seviyeye çıktığı bir politika izlemiştir. İstanbul Hükümeti ileri gelenlerinin basına verdiği beyanatlara, ileri sürdükleri görüş ve düşüncelere bakıldığında, Ankara’nın istekleri ve Misâk-ı Millî ile büyük paralellik taşıdığı anlaşılmaktadır. Misâk-ı Millî konusunda Anadolu ve Trakya’nın düşman orduları tarafından boşaltılmadan barış görüşmelerine girişmenin faydasız olacağına inanan Ankara, o yolda yürümeye devam etmiştir. İstanbul ise, Anadolu’nun gerçek gücünü hiçbir zaman tam manasıyla kavrayamadığından, daha temkinli ancak ürkek bir politika izlemiştir. Ancak, Ahmed İzzet Paşa’nın önce Dahiliye, sonra Hariciye Nazırı olarak görev yaptığı, Tevfik Paşa’nın başkanlığında kurulan son Osmanlı Hükümeti’nin icraatları ve Anadolu Harekatı karşısındaki tutumu, Damat Ferit hükümetlerine göre çok farklı bir çizgidedir. Avrupa’yı uzun süre barış umuduyla oyalayan son Osmanlı Hükümeti’nin göz yummasıyla, İstanbul’da bulunan silahlar ve cephane aralıksız olarak Anadolu’ya nakledilmiştir. Bunun yanı sıra Avrupa’dan her türlü silahın yedek aksamı ve askerî ihtiyaçların getirilmesi için Kuvâ-yı Millîye tarafından serbestçe pazarlıklar yapılmış, kontratlar imzalanmış, çok sayıda subay Anadolu‘ya geçirilmiştir. Nihayet İstanbul’daki nezaret ve daireler askerî ve siyasî tüm faydalı bilgileri hızla Anadolu’ya iletmeye çalışmışlardır. Bu yardımların İnönü, Sakarya, Dumlupınar ve Başkumandanlık Muharebelerinde çok büyük katkıları olmuştur. Anadolu’nun İstanbul‘daki memurları gizli olarak faaliyet gösteriyorlarsa da, bu faaliyetlerden Harbiye, Hariciye Nezaretleriyle, Merkez Kumandanlığı ve Polis Müdürlüğü haberdardı. Dolayısıyla son Osmanlı Hükümeti, memleketin feci durumu karşısında, elde bulunan tek savunma gücüne yardım etmeme gibi bir şey yapmamış, ya da onu zayıf düşürecek bir zıtlaşmaya gitmemiştir.

İstanbul çekmiş olduğu bütün sıkıntı ve acılara rağmen, milletçe kazandığı haklı gururunu kendine has tavrı ve ağırbaşlılığı ile kutlamıştır. Bu bakımdan İstanbul’un, Millî Mücadele’de üzerine düşen vicdan görevini hakkıyla yerine getirdiği kanaatindeyiz. Halbuki Millî Mücadele’ye bütün kalbiyle ve varlığıyla katılmış olan fedakar ve kahraman İstanbul bugüne kadar yeterince anlatılamamıştır. Dileğimiz, çok geç kalınmış olsa da bu çalışmayı diğerlerinin takip etmesidir.

Akrep deliğine parmağımızı daha kaç kere sokacağız!
04:0023/02/2025, Pazar

Sevgili Peygamberimiz (s.a.), “Mümin, bir (aynı) delikten iki kere ısırılmaz” buyuruyor.

Ey müminler siz, aynı zehirli hayvan deliğinden kaç kara ısırıldınız, kaç kere sokulduğunuz halde ibret almayıp aynı deliğe parmağınızı yine soktunuz, düşman oyun oynadı, tuzak kurdu, aldattı, gaflete getirdi, yanlışlarınızı kullandı… ve bu yüzden çok zarar gördünüz, hâlâ iki yakanız bir araya gelmiyor, ama ibret de almıyorsunuz!

Peki niçin hâlâ ibret almıyor, aynı oyuna geliyorsunuz.

Oyun çok da bu yazıda birini ön plana çıkaracağım: Tefrika.

Osmanlı vatanı (toprağı) “Selim Han döneminde (1574) 15.162.000, III. Murat döneminde (1595) 19.902.000 km2’yi aşmıştır. Osmanlı Devleti’nin en geniş sınırlarına ulaştığı 1699 yılında, devletin yüzölçümü, etki alanları ile birlikte 24 milyon km2’yi buluyordu.” Şimdi yaklaşık yirmi beşte biri kadar bir vatanımız var ve bu vatan üzerinde deyim yerinde ise yetmiş iki buçuk millet yaşıyor. Ulus, vatandaş olarak bunların tamamı bir ve tek ise de “din, inanç” manasında “millet” dersek işte bu kadar çeşitliyiz.

Dost yani bu ülkede hayatı paylaşanlar ne yapıyorlar?

Bilerek bilmeyerek düşmanın eline fırsat vermek üzere farklılığı düşmanlığa, tahammülsüzlüğe, didişmeye, kaşımaya dönüştürüyorlar.

Düşman ne yapıyor?

Bu durumu hazır bulursa destekleyip parsayı topluyor.

Hazır bulamazsa ihdas ediyor, içten dıştan ajanlarla oluşturuyor!

Durum çığırından çıkınca hazır kuvvetlerine müdahale ettiriyor, ülke milyarlarca lira, binlere can kaybediyor, ortalık durulunca (düşman alacağını alınca) sil baştan kaybettiklerimizi kazanmaya koyuluyoruz.

Peki, işte bu aynı delikten sokulmak kaç kere oldu; sayısını bilmiyorum, siz sayın!

Ben, durum tespit ve tasviri ile yetinmekten hoşlanmam; elimden geldiği kadar çare ve çözüm hakkındaki düşüncemi, görüşümü de ifade etmek isterim.

Her bir grubun önünde farazi olarak iki ihtimal/seçenek var:

1. Farklı olanları yok ederek ülkenin tek halkı olup yaşamak.
Bu seçenek hem meşru değildir hem de mümkün değildir; ama düşmanın istediği buna teşebbüs etmek veya bu hedefi gündemden düşürmemektir.

2. Genel ahlâk, genel sağlık, asayiş, kamu düzeni, varlık ve bağımsızlığımız için tehlike söz ve fiil konusu olmadıkça her grubun, tek ülkenin tek vatandaşları olarak beraber yaşamalarıdır.
“Beraberlik” kelimesini ben bu manada kullanıyorum.
“Birlik” ise her bir grubun kendi üyeleri arasındaki ilişkidir.
Peki, İslâmcılar bu çözüme ne derler?

İslâmcının vazifesi kendinden başlayarak yakından uzağa bütün insanları sahih İslam’a davettir. Kılıç zoruyla davet olmaz ve İslam’da yoktur. Davet gönüllere girerek yapılacaktır. Horasan’dan Anadolu’ya, Anadolu’dan Balkanlar’a İslâm’ı götüren dervişler kılıçla götürmediler. Davet, tebliğ usulünce yapılır, kabul etmeyenler dinimize ve vatanımıza düşmanlığı ve saldırmayı tercih etmezlerse onlarla “iyilik ve adalet” duygu ve davranışı ile ilişki kurulur, bir şekilde beraber yaşanır.
İslâm ülkeleri arasındaki ilişki de “Bir delikten…” uyarısına muhtaçtır. Din ve vatan düşmanları önce ümmeti böldüler, sonra birbirine düşürdüler ve hâlâ bunu yapıyorlar, bir kısım İslâm ülkeleri de dostu bırakıp düşman ile iş birliği yapıyorlar.

Ümit kesmek yok. Bir yerden başlayıp birlik için seferde olalım.

Sefer bizden olacak, Allah Teâlâ da yardımını esirgemeyecektir.

Zulme karşı vicdanın sesi: Boykot
04:0016/02/2025, Pazar

Günümüzde boykot, İsrail’in Filistin’de sürdürdüğü işgal politikalarıyla özdeşleşen, sonrasında küresel sisteme karşı insanlığın adalet arayışının en güçlü ahlaki ifadelerinden birine dönüştü. Boykot hareketleri, bireysel bir tüketim tercihi olmanın ötesine geçerek, küresel ekonomiyi etkileyen stratejik bir yaptırım gücü haline geldi. Böylesi önemli ve stratejik boyutları olan boykotun, etki ve sonuçlarıyla ilgili kamuoyunu aydınlatan, politika yapıcılara yardımcı olacak bilgi ve bakış açıları sunan çalışmalar oldukça sınırlı. Bu alanda yapılacak her çalışmanın büyük bir ihtiyaç ve çok kıymetli olduğunu düşünüyorum.

İLKE Vakfı bünyesinde faaliyet gösteren İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM), Dr. Yunus Emre Aydınbaş’ın editörlüğünde “Finansal, Toplumsal ve Fıkhi Boyutlarıyla Boykot” başlıklı bir rapor yayınladı. Raporda boykot ekonomik, sosyal, tarihi, finansal ve fıkhi boyutlarıyla detaylı bir şekilde ele alınıyor. Rapor sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, politikacılar ve basın kuruluşları başta olmak üzere konuya ilgi duyan herkes için faydalı bilgiler ve bu bilgilere dayanan analizler içeriyor. Rapor, boykotun işe yaradığını somut bilgi ve bulgulara dayanarak güçlü bir şekilde kamuoyunun dikkatine sunuyor.
Raporda dikkat çeken bir diğer husus ise boykotun ekonomik etkileri, politik saikleri, stratejik gücü yanında, belki de çok daha önemli bir zaviyeden, ahlâkî temsil boyutunun da değerlendirilmiş olmasıdır. Raporun editörü Dr. Yunus Emre Aydınbaş, boykotu, adalet talebinin en güçlü ahlâkî ifadelerinden biri olarak tanımlıyor. Bu minvalde boykot yalnızca bireysel bir tüketim tercihi değil, aynı zamanda kolektif ahlâkın zulüm karşısındaki refleksi olarak karşımıza çıkıyor. Ekonomik yaptırım gücüne dönüşen kolektif ahlâkın bir refleks olarak zuhur etmesi elbette tesadüf değildir. Toplumumuzun İslâmî ve vicdanî vasatının sağlam temeller üzerine yükseldiğinin de bir göstergesidir. Boykotun tüm bunlarla beraber toplumsal dayanışmayı/kenetlenmeyi muhtelif veçheleriyle güçlendiren, zulüm karşısında mücadele şuurunu canlı tutan ve yaygınlaştıran bir araç olduğunu da yine raporda görmekteyiz.
Raporda, öncelikle Siyonizm’in doğuşundan itibaren uyguladığı işgal politikaları ve bu politikaların Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kurumlar üzerindeki etkisi değerlendirilmiş. Bunun yanı sıra boykot kavramının tarihsel kökenlerine ve tarihin önemli kırılma dönemlerdeki boykot uygulamaları değerlendirilmiş. İslam tarihi çerçevesinde ise Hz. Peygamber’in Mekke döneminde uygulanan Şi‘bü Ebî Tâlib Muhasarası ve Medine döneminde Kureyş kervanlarına yönelik ekonomik kuşatmaları örnek olarak yer verilmiş. Bu örnekler, boykotun İslam tarihinde de etkin bir strateji olarak uygulandığını göstermektedir.

Rapor, boykotun etkilerinin sadece ekonomik olmadığını, aynı zamanda uluslararası siyasette dengeleri değiştirebilecek bir potansiyele sahip olduğunu savunuyor. Bu potansiyelin daha güçlü bir şekilde ortaya çıkabilmesi için bireylerin yapmış olduğu boykotun hükümetler tarafından desteklenmesi ve tamamlanmasının gerekliliğini vurguluyor. Tamamlayıcı olarak devletlerin de uluslararası platformlarda zulüm karşısında daha etkin roller üstlenmesi ve kurumsal boykot politikalarının geliştirmesi öneriler arasında yer alıyor.

Borsa verilerinden hareketle yapılan analiz de bize boykotun ne kadar etkili olduğunu gösteriyor. Bu analize göre Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin yaklaşık %5’i boykot ediliyor. Verileri analiz edilen 21 hisse senedinin 18’i boykot süresince yatırımcılarına, beklenen getirilere kıyasla oldukça düşük seviyede getiri sağlamış. Bu 18 hisse senedinin piyasa değerleri boykot süresince BİST-100 endeksinden de fazla düşüş yaşayarak ortalama %33 oranında değer kaybetmiş. Borsadaki bu değersizleşmenin, şirketlerin satış ve kârlılıklarındaki düşüşle bağlantılı olduğu ifade edilmiş. Boykotun başlangıcından bugüne 21 şirketten 19’unun öz sermaye kârlılığının da ciddi seviyede düştüğü, 17’sinin de aktif kârlılık oranının kayda değer oranda azaldığı raporun ulaştığı sonuçlar arasında yer alıyor.

Rapordaki bir diğer analiz, sağlığa da çokça zararları bulunan gazlı ve şekerli meşrubatlar üreten şirket ile ilgili. Bu şirketin Türkiye’deki satışlarının boykottan önemli ölçüde etkilendiği tespit edilmiş. Boykot nedeniyle firmanın satışlarının önemli ölçüde düştüğü, boykotun bu etkisinin şirketin resmî raporlarına yansıdığı ve boykotun etkilerini bertaraf etmek için muhtelif pazarlama ve reklam etkinliklerine başvurduğu tespit edilmiş. Türkiye’deki tüketicilerin azımsanmayacak bir kısmının yapılan boykot çağrısına yanıt verdiği ve boykota aktif olarak katıldığı da raporda ifade edilmiş.

Finansal, Toplumsal ve Fıkhi Boyutlarıyla Boykot Raporu zaman ayırıp okumaya değer bir çalışma olmuş. Rapor özetle; boykotun zalim rejimlere karşı mücadelede etkili bir araç olduğunu ortaya koyarken, bunun başarılı olabilmesi için bireylerden devletlere kadar her seviyede disiplinli ve kararlı bir çaba gerektirdiğini gerekçeleriyle birlikte vurguluyor. Bireylerden toplumlara, hükümetlerden uluslararası kurum ve kuruluşlara varan geniş bir yelpazede, boykotun etkinliği ve sürdürülebilirliği açısından uygulanabilir önerilerde bulunuyor. Bu önerileri bilhassa okumanızı, okutmanızı isterim.

Zira boykot bir tercih değil, insanlık onurunu savunmak için ahlâkî bir sorumluluktur. Hak ile bâtıl arasındaki mücadelede tarafımızı belirleyen bir vicdan hareketidir. Bu hareketin başarıya ulaşması, bireylerden devletlere kadar herkesin üzerine düşeni yapmasına bağlıdır. Adalet arayışımızın somut bir ifadesi olan boykot, sadece Filistin halkı için değil, adalet ve barış için hepimize bir umut ışığıdır.

Şeytanın “Benim ufacık bir alışverişimle mi zulüm bitecek?” vesvesesine kulak asma. Evet, senin ufacık alışverişin zulmü söndürecektir. Sizi, boykota ve boykot bilincini yaygınlaştırmaya davet ediyorum. Yarın, yaptıklarımız kadar yapmadıklarımızdan da sorumlu olacağımızı unutmayalım.

Rapora İLKE Vakfının web sayfasından ulaşabilirsiniz.

Rapor: https://ilke.org.tr/finansal-toplumsal-ve-fikhi-boyutlariyla-boykot

Gönüllere girmek lâzım
04:009/02/2025, Pazar

Sevgili Peygamberimiz (s.a.) Hz. Ali’ye, şu mealde bir müjde/talîmat veriyor: “Senin sayende bir kimsenin hidayete kavuşması, senin hakkında, dünyanın en değerli mal ve nimetlerinden daha hayırlıdır.”

Hidayet doğru yolu bulmaktır, Müslüman olmaktır. Son Peygamber (s.a.) bütün insanları İslam’a davet ediyor. Bu daveti doğru ve etkili bir şekilde duyanlar onu kabul etmekle yükümlüdürler; etmezlerse ne olacak ve hidayete nasıl vesile olacağız?

Etmezlerse dövmek, sövmek, öldürmek, temel insan haklarından mahrum etmek, yurtsuz yuvasız, aç susuz bırakmak… yok.

Elbette daveti kabul edenlerle etmeyenler arasında bazı hukuki ve sosyal ilişki farkları var; ama dediğim gibi zorlama yok, haklardan mahrum bırakmak yok.

Peki, hidayete nasıl vesile olacağız?

Bana bunu bir cümle ile açıkla deseler şöyle derim: “Güzel Müslümanlar olup insanlara böyle davranmakla”.

Güzel Müslüman, İslam’a göre güzel olanı yapmaya gayret eden, kötü olandan uzak kalan Müslümandır.

Tecrübem göstermiştir ki, hidayete erenlerin çoğu ya Kur’an okuyarak veya güzel bir Müslümanı tanıyarak, onun ahlak ve davranışına hayran olarak Müslüman oluyorlar.

İslam ülkesi dışında böyle Müslüman olup bir vesile ile bir İslam ülkesine gelenler ise büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor, “Bu insanlar Müslüman değil mi, peki şunu şunu niçin yapmıyorlar, şundan şundan niçin uzak durmuyorlar” diye çırpınıp duruyorlar.

Hidayete vesile olmanın, vesile olan ve muhatabının durumları bakımından pek çok şekli ve yolu vardır.

Bu yazıda, Kur’an’da yer alan ve Peygamberimiz'in uyguladığı “maddi yardım ile gönüllere girme (te’lîfu’l-kulûb)” örneğini vereceğim.

Zengin hatta gayrimüslim oldukları halde kendilerine zekât verilen guruplardan biri de “müllefe-i kulûb”dur (kalbleri kazanılmak istenenler: el-muellefetü kulûbuhum).

Zekâtın sarf yerlerini gösteren âyette zikredilen bu sınıfın içinde, Hz. Peygamber (s.a.) zamanındaki tatbikata göre şu kimseler yer almıştır: a) Kendisinin veya kavim ve kabilesinin bu sayede Müslüman olacağı umulan kimseler; meselâ Mekke fethinde Hz. Peygamber (s.a.) Safvân b. Ümeyye’ye gıyabında eman vermiş, dört aylık mühlet tanımış, sonra Safvân, Müslümanlarla beraber Huneyn Gazvesi’ne katılmış, kendisine bir sürü kıymetli deve verilmiş, nihayet Safvân iyi bir Müslüman olmuştur. b) Kötülüklerini önlemek için, dilinden ve elinden zarar gelecek kimseler. c) İslâm’a yeni giren ve mâlî yardım ile İslâm’da sebat etmeleri temin edilecek kimseler; çünkü bu gibi fert ve topluluklar eski imkân ve muhitlerini kaybedecekleri için sıkıntıya düşüp yardıma, desteklenmeye ihtiyaç duyabilirler. d) Henüz Müslüman olmamış benzerlerini İslâm’a çekmek için, itibar sahibi, lider durumunda olan sağlam Müslümanlar; Adiy b. Hâtem, el-Zibirkan b. Bedr gibi. e) Yeni Müslüman olan ve henüz İslâm’a tam intibak edememiş bulunan, kâfir iken lider, başkan, itibarlı kişi durumunda olan Müslümanlar. f) Sınır başlarında yaşayan Müslümanlar ile zekâttan imtina edenleri itâate getirmek için kendilerinden istifâde edilecek Müslümanlar. (Nevevî, el-Mecmû›, c. VI. s. 196-198; Kardâvî, Fıkhu’z-zekât, s. 595-596.)
Hanefîlere ve bazı Şâfiî ve Mâlikî fakihlere göre Hz. Peygamber’den (s.a.) sonra müellefe-i kulûba zekât verilemez; bunlar, bu tatbikatın Hz. Ebû Bekr’in hilâfetinde Hz. Ömer’in müdahalesiyle sona erdiğini ve sahâbenin bu tasarrufa itiraz etmemeleriyle icmâ meydana geldiğini ve İslâm’ın güçlenmesi ile buna ihtiyaç da kalmadığını ileri sürmüşlerdir (Kâsânî, Bedâyi’, c. II, s. 45).

Buna karşı Hanbelîler ve diğer bazı fakihler bu hükmü ortadan kaldıran bir delilin bulunmadığını, mezkûr tasarrufun, ülü’l-emrin takdîrine bağlı bir uygulama tasarrufu olduğunu, bahis mevzûu şahıslar ve zamana ait bulunduğunu, devleti idare edenler gerekli gördüğünde başka yer ve zamanlarda müessesenin işletilmesine mânî teşkil etmeyeceğini, İslâm’ın zaman zaman buna ihtiyacı olabileceğini haklı olarak iddiâ etmişlerdir (Ebû Ubeyd, el-Emvâl, s. 607; İbn Kudâme, el-Muğnî, s. III, s. 666).

Günümüzde bu fasıldan, milletlerarası münâsebetlerde, Müslümanların lehine hareket etmesini temin maksadıyla, bazı gayrimüslim ülkelere, İslâm’ın yayılmasını temin maksadıyla; bazı heyet, cemiyet ve topluluklara, İslâm’ı müdafaa etmeleri için, bazı kalem ve söz sahiplerine, İslâm’a karşı olan cereyan ve faaliyetler karşısında güçlü olabilmeleri, kendilerini koruyabilmeleri için, bilhassa yeni Müslüman olmuş, fert ve toplumlara harcama yapılabileceği yerinde olarak ifade edilmiştir (Kardâvî, age., s. 609).

Din farkı gözetmeden iyilik ve yardım, hidayetin en önemli vesilesidir desek pek abartmış olmayız.

Manevî yardımın en önemlisi ise sözdür. Ne demiş Hz. Mevlânâ:

Her gün bir yerden göçmek ne iyi

Her gün bir yere konmak ne güzel

Bulanmadan, donmadan akmak, ne hoş!

Dünle beraber gitti cancağzım,

Ne kadar söz varsa düne ait

Şimdi yeni şeyler söylemek lazım...

Hangi eskiyi bırakacak, hangi yeniyi söyleyeceğiz?

Bu yakıcı soru ile biz de yanalım.

Bir yerden başlamak lazım
04:002/02/2025, Pazar

Her türlü ıslahata, düzeltmeye, inşa ve ihyaya bir yerden fiilen başlamak lazım.

Hep konuşmak, hep yazıp çizmek, hele de sonu gelmez tartışmalarla bir yere varılamıyor.

Teoriler pratiğe dökülmeden doğruluk ve uygunluk iddiası boştur.

Önümüzde elbette birden fazla önemli problem veya arıza var; İslamlaşma ve maddi manevi varlığımızı koruma belki bunların başında geliyor.

İslamlaşmadan maksat bir yandan Müslüman olmayanların, en uygun söz ve daha önemlisi güzel Müslümanlar olarak (temsil yoluyla) hidayete kavuşmalarına yardımcı olmaktır, diğer yandan Müslüman olduklarını beyan eden ama sahih İslam bilgi ve hayatına göre önemli eksikleri olanları (ferdi, aileyi, cemiyeti, devleti…) sahih İslam’a göre ikmal ve inşa etmektir.

Maddi ve manevi varlığımızı korumaktan maksat dinimizi, vatanımızı, bağımsızlığımızı, medeniyetimizi, ahlakımızı… düşmandan ve bozucu unsurlardan korumaktır.

Bir başka yazıda İslamlaşma konusunu biraz daha açalım inşallah.

Koruma konusuna gelince:

Sahih din kitaplarda duruyor, baş kitap Kur’an-ı Kerîm ve Efendimiz'in (s.a.) hayatı (O’nun, İslam’ı kâmil manada temsili) önümüzde yazılı olarak mevcut; bunları kimse ortadan kaldıramaz.; ama din adına ortaya konan bir takım ipe sapa gelmez açıklamalar, usulsüz yorumlar, batıl dâvalar, bid’atlar ve hurâfeler… var, bunlar İslam’ı yeni veya yeniden öğrenmek durumunda olan halkın (ve özellikle gençlerin) önünde önemli bir koruma engeli oluşturuyor. Bugünkü iletişim imkanları herkesi hatip, yazar, sinema yapımcısı, iddia sahibi, sözde allâme… haline getirdi, sosyal medya dedikleri çıfıt çarşısına girip de normal çıkmak için temellerin çok sağlam olması gerekiyor.

Temeller nasıl sağlam olur?

Önce temeli sağlam, değerlerimizin ana okulu mahiyetinde bir aileye ihtiyacımız var. Çocuk mümkün olan en küçük yaşta bu okulda eğitilmeye başlanacak. Sivil toplum ve devlet (ama daha ziyade sivil toplum) bu aileyi kurma ve koruma konusunda seferber olmalıdır.

Genci okuldan fazla etkileyen eğitim çevresi arkadaştır; arkadaş seçimi boş bırakılmayacak.

Okul ve diğer eğitim çevreleri ile sahih İslam, sağlam Müslümanlık arasında farklılık, çatışma, çelişme ortaya çıktığında -ki, sapkın ideolojilerin devletleştiği zaman ve zeminlerde bu olmuştur, bu satırları yazan kişi de çocukluk ve ilk gençlik yıllarında bunu yaşamıştır- aile, koruyucu kanatlarının altına alacağı nesli koruyacaktır ve bu tecrübe de yaşanmış az çok etkili olmuştur.

Maddi varlığımızı, hürriyet ve bağımsızlığımızı korumak için elbette öncelikle halkın, bu değerlere yönelik sevgi, sahiplenme ve koruma bilincine/duygusuna sahip olması gerekiyor.

İkinci olarak yeterli güce sahip olmak gerekiyor.

Niçin güç?

Çünkü modern giyimli, uygar görüntülü haydutlar güçlerine dayanarak, hukuk ve ahlak tanımadan zayıfların bu değerlerine saldırıyor, tahrîb ediyor ve ele geçiriyorlar.

Tek başına ve ince iken hemen kopuveren ipler birleştirilip urgan olunca kocaman gemileri çekerler; tek başlarına zayıf olan ve aynı değerlere bağlı bulunan milletler ve devletler bir şekilde birleşince koskoca haydutları caydırabilirler, durdurabilirler.

Bir yerden başlamalı.

Mesela Türk Cumhuriyetleri ve diğer Müslüman ülkeler, ticaret ve savunma antlaşmaları ve birlikleri kurarak işe başlayabilirler. Düşmanın gözü bu antlaşama ve birliklerdedir; olmasın, olursa bozulsun diye yapamayacakları ahlaksızlık ve hukuksuzluk yoktur; bu gerçek de göz önüne alınarak ince bir denge siyasetine kesin ihtiyaç vardır.

Hasılı bir yerden işe başlamalı; yoksa laf ile peynir gemisi yürümez.

O sünnet de var bu sünnet de var
04:0026/01/2025, Pazar

Kur’an-ı Kerîm “Allah’a ve Resulüne itaat etmemizi” emrediyor. Allah Teâlâ “Resûlünün yolunu izleyenleri seveceğini” bildiriyor. Peygamberimizin açıklamaları ve uygulamaları olmadan yalnız Kur’an’a göre İslam’ı yaşamak mümkün değildir; şu halde bu manasıyla sünnetsiz İslam olmaz.

Milletimizin adına sünnet dedikleri çocuk yaşta erkeklere uygulanan küçük operasyon da İslam’da (sünnette, hatta Kur’an’da) vardır. Hz. İbrahim ve İsmail sünneti uygulamışlar ve Kur’an’da Müslümanlara, Hz. İbrahim’e uymaları buyurulmuş (Nahil suresi: 16/23), bu uygulamanın kaldırıldığına dair de bir açıklama yapılmamıştır.

Diyanet (Din İşleri Yüksek Kurulu) ikinci manadaki sünnet hakkında şu açıklamayı yapmıştır:

Erkeklerin sünnet olması (hıtân), İslam’ın şiarlarından biridir. Hz. Peygamber (s.a.s.) sünnet olmayı fıtrat gereği yapılan işler arasında zikretmiştir (Buhârî, Libâs, 63, 64; İstizân, 51; Müslim, Tahâre, 49; Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 178). İslam âlimlerinin çoğunluğu, sünnet olmanın vacip (farz) olduğunu söylerken Hanefiler bunun meşru bir mazeret olmadıkça terk edilmemesi gereken bir sünnet-i müekkede olduğunu vurgulamışlardır.

Bu itibarla sonradan Müslüman olan ya da küçükken sünnet olamamış bir kimsenin sünnet olması gereklidir.

Ben de vaktiyle şunu yazmıştım:

Doğumun ilk haftasından bülûğ çağına kadar çocuklar sünnet ettirilirse de ülkemizde daha ziyâde ilkokula devam eden erkek çocuklarımızın tatil ayları başlayınca sünnet ettirilmeleri âdet hâline gelmiştir. Tırnak kesmek, tıraş olmak, belli yerlerdeki kılları yok etmek, sakal bırakmak, bıyıkları düzeltmek gibi insana yakışan, rahatlık ve temizlik sağlayan, sağlık için yararlı olan bu uygulamalar hakkında Hz. Peygamber (s.a.v.) “fıtrat gereğidir, insana yakışan budur” buyurmuş, kendileri uyguladıkları gibi ümmetine de tavsiye etmişlerdir.

Başka Müslüman topluluklar sünnet operasyonu için farklı isimler kullanmışlar, bildiğime göre yalnızca Türkler buna “sünnet” demişlerdir. Sünnet kelimesinin asıl İslâmî mânâsı, Allah Teâlâ’nın müminlere örnek gösterdiği Peygamberimizin (s.a.v.) hayat tarzı, hayatında izlediği yol ve yöntemdir. Türkler çocuklarını bu isimle sünnet ettirirken bunun diğer mânâları ve faydalarından önce Hz. Peygamber’in (s.a.v.) yaptığı ve tavsiye ettiği bir şey olduğunu düşünmüş, erkek çocukların hayat boyu taşıyacakları bu nişanın aynı zamanda, dînî mânâda bir sünnet sembolü olmasını istemiş olmalıdırlar. İstemişlerdir ki, erkek çocuklar sünnet oldukları gün, hayatlarını “sünnete” göre yaşama sözü de vermiş olsunlar, bu sünneti gördükçe de o sünneti hatırlasınlar.

Ümmetin yaklaşık yarısını kızlar ve kadınlar oluşturduğuna göre, erkekler için sünnetin gördüğü işi kızlar için ne görecektir? Onlar için sünnetin yerini tutabilecek bir sembol var mıdır? Eskiden Arabistan’da, bugün bazı Afrika kabilelerinde kızların da sünnet edildiklerine (küçük bir parçanın kesildiğine) dair bilgiler vardır. Ancak bu uygulama genelleşmemiş, İslâmî bir âdet/sünnet hâlini almamıştır.

Benim şöyle bir teklîfim var:

Hz. Peygamberi (s.a.v.) örnek alma niyet ve ahdinin kızlar için -erkek çocuğun sünneti yerine geçen- uygulaması örtünme olur. Kızlar ergenlik çağına yaklaşınca uygun bir törenle başları örtülür ve bu “örtünme töreni” erkeklerin sünnet düğün ve törenlerinin yerini tutar.

Anadolu’da geçen çocukluk yıllarımdan hatırlıyorum, kızlar ergenlik çağına yaklaşıncaya kadar mahallede karma yaşar ve oynardık. O gün gelince çocukluk arkadaşımız kız örtüye girer, biz erkeklerle ilişkisine de bir takım sınırlar konmuş olurdu. Biz erkekler sünnet olunca ve günü gelip ihtilâm da olunca erkek olarak büyüdüğümüzü ve hayatımıza yeni bazı sınırların ve sorumlulukların girdiğini fark ederdik. Kızlar da önce örtüye girer sonra zamanı gelince âdet görürler, böylece sınır ve sorumluluk çağları başlamış olurdu. Bugün erkekler için sünnet, kızlar için de daha ziyâde Kur’an okumaya gönderilirken baş örtüsü giydirme âdeti devam ediyor. Yavaş yavaş unutulan geleneğimiz ise -Kur’an okumak için değil- Hz. Peygamber’in (s.a.v.) rehberliğinde hayatı yaşamak için gerekli bulunan örtünme törenidir. Eskiden bu tören aile içinde, çok kere ana ile kız arasında olup biterdi. Sandıktan, genç kızlığa adım atan çocuğa uygun bir başörtüsü çıkarılır, itinâ ile ve öğretilerek başa bağlanır, gerçekten yakıştığı için bu da ifade edilir, bundan böyle “eller ile yüz” dışında kalan yerlerin kapatılması, namahreme gösterilmemesi gerektiği, bunun Allah ve Peygamber (s.a.v.) buyruğu olduğu söylenirdi.

Günümüzde örtünme töreni için çeşitli şekiller bulunabilir. Meselâ kızın ailesi, maddî imkânına uygun bir çay veya yemek dâveti yapar, kızın arkadaşlarını, bazı uygun yakınları çağırır, tören örtünme âyetleri ve meâllerini okuyarak başlar, arkasından kısa bir konuşma yapılarak örtünmenin hükmü, şekli ve hikmeti anlatılır, hazırlanmış başörtüsü uygun bir pakette getirilir, ilâhî eşliğinde paket açılır, kızın başına bağlanır, büyüklerin elleri öpülerek duâları alınır, sonra yenilir, içilir, sohbet yapılır ve tören biter. Elbette örtüye girmek için tören mecbûriyeti yoktur, tıpkı sünnet için düğün mecbûriyeti olmadığı gibi, ancak her iki törenin de eğitim ve öğretim bakımından yeri doldurulamaz faydalarının bulunduğu unutulmamalıdır.

Sosyal adalet aracı olarak nafaka (2)
04:0019/01/2025, Pazar

Vasıf ve şartlarını önceki yazımızda açıkladığımız nafaka alacaklılarını, usûl, fürû ve yan hısımlar olmak üzere üç gruba ayırmak mümkündür:

1. Fürû (çocuklar, onların çocukları)
İlgili âyet (mesela el-Bakara: 2/233) ve hadisler, çocuğun nafakasının babaya ait olduğunu açık ve kesin bir şekilde ortaya koyduğu için bu konuda görüş farkı yoktur. Baba kazanacak durumda fakat fakir olursa nafakayı, sırada ondan sonra gelen akraba temin eder ve babadan alacaklı olur.

Çocukların küçük yahut büyük, oğul yahut kız olmaları bazı farklı hükümleri gerektirmektedir.

a) Küçük oğul
Yaşıtları çalışıp kazanır hale gelinceye kadar nafakaları babalara aittir. Tahsilde, mecburi askerlikte olmak da -kazanamayacak kadar- küçük olmak gibi nafakaya hak kazandırır.

b) Büyük oğul
Oğul ergenlik çağına, çalışıp kazanabilecek hale gelince nafaka hakkı sona erer. Ahmed b. Hanbel, muhtaç olduğu müddetçe oğlun nafakasının babaya ait olduğu görüşündedir.

c) Kız çocuğu
Kız çocuğu büyük de olsa evleninceye kadar nafakası babaya, evlendikten sonra da kocaya aittir. Kızın, mirasta, oğula nispetle daha az pay almasında, nafaka hak ve borcunun da etkisi vardır: Böylece külfetle nimet paylaştırılmış, denge sağlanmıştır. Evlenmemiş kız, kendine uygun bir iş bulur ve yeterli gelir sağlarsa babasının nafaka borcu düşmektedir.

d) Torunlar
İmam Mâlik dışındaki fukahâya göre şahsın çocukları gibi torunları da nafaka hakkına sahiptirler. Torunların oğul yahut kızdan olmaları, vâris olup olmamaları bu hükmü değiştirmez. Sıra dedeye geldiğinde torunların nafakalarını temin eder.

2. Usûl (ana, baba ve bunların usûlü)
Kâfir bile olsalar ana-babaya iyi davranmayı emreden âyetler (Lukmân: 31/15) ve bu manayı teyit eden hadisler ile ilk asır uygulamaları ana, baba ve bunların usûlünün nafaka alacaklısı oldukları konusunda tereddüt bırakmamaktadır. Bütün fukahâya göre, muhtaç oldukları takdirde ana ve babanın nafakası evlada aittir. Çoğunluk dede, nine gibi usûlün de aynı hükümde olduklarını ileri sürerken İmam Mâlik bu konuda muhâlif kalmıştır.

3. Yan hısımlar
Akrabaya hakkını vermeyi (el-İsrâ: 17/26), onlara iyilik ve ihsanda bulunmayı (en-Nisâ: 4/36) emreden âyetler ile yakından uzağa akrabayı gözetmeyi, onlarla ilgilenmeyi (sıla-i rahimi), yardıma ve iyiliğe önce akrabadan başlamayı emir ve tavsiye eden hadisler1 akraba nafakasının hukuki kaynaklarıdır. Bu nasları değerlendirme ve uygulamada müçtehitlerin üç gruba ayrıldıklarını görüyoruz:

a) Hanefîlere göre kan hısımı olup, aralarında evlenme caiz olmayan akraba, şartlar gerçekleşince karşılıklı olarak nafaka alacaklısı ve borçlusu olmaktadırlar; amca, dayı, yeğen, hala, teyze bu kabildendir.
b) Hanbelî mezhebine göre, miras hukukunda göreceğimiz asabe ve belli hisse sahibi (ashâbu’l-feraiz) olarak vâris olanlar nafaka ilişkisi ile de birbirine bağlıdırlar.
c) İbn Teymiyye, İbn Kayyim gibi bazı müçtehitlere göre evlenme mâniine de bakılmaksızın, sıra geldiğinde birbirine vâris olanlar gerektiğinde nafaka alacaklısı ve borçlusu da olurlar. Bu içtihat, nafaka alacaklılarının çerçevesini en geniş tutan, naslara ve İslâm’ın ruhuna da en uygun olan içtihattır.
Nafaka borçlusu akraba birden fazla olursa -karı-koca, çocuk-baba arasındaki bazı durumlar müstesna- nafaka borcu, her şahsın mirasındaki payı ölçüsündedir.

Usûl, fürû ve zevcenin nafaka hakkı hâkimin hükmüne bağlı değildir; bunlar, hakları olan nafakayı, borçlunun rızasına ve hazır olmasına bakmaksızın alırlar. Ebû Süfyan’ın karısı Hind’in bir sorusu üzerine Rasûlullah (s.a.) “Sana ve çocuğuna yetecek kadarını al” buyurmuşlardır.2

Diğer akrabanın nafakası, ya borçlunun rızası yahut da hâkimin hükmü ile elde edilir.

Nafakaya muhtaç olup akrabası da bulunmayan şahısların geçimlerini devlet sağlar. Fıkıh kitapları beytü’l-malın (devlet hazinesinin) giderlerini sayarken bu gibi şahısların geçimlerini de zikretmişlerdir. Rasûl-i Ekrem (s.a.), “Kim ölür de mal bırakırsa (bu mal) ailesine aittir, kim de bakılacak çoluk çocuk bırakırsa onlar bana aittir” buyurarak devletin bu vazifesini dile getirmiştir.

1.Şevkânî, Neyl, VI, 364 vd.

2.Buhârî, Büyû’, 95; Nesâî, Kudât, 31.

.Kandillerde namaz ve oruç
04:005/01/2025, Pazar

Sevgili Peygamberimizin (s.a.), vazifesini yerine getirmek için gerekli bulunan hürriyeti elde edeceği Medine (daha önceki adı Yesrib) şehrine hicretinden (göçmesinden) günümüze kadar binden fazla yıl geçti, bugün (yazıyı yazdığım perşembe günü) itibariyle 2 Receb 1446 hicrî yıla ulaşmış olduk.

Hicrî yılbaşından başlayacak olursak Muharrem ayının dinî ve tarihî yönlerden özellikleri var, bu sebeple oruçlar tutuluyor, anma toplantıları ve başkaca merasimler yapılıyor. Yapılanların dinde yerinin bulunup bulunmadığı konusu da hep tartışılıyor. Bu yazımızda yalnızca Muharrem ayının belli günlerini değil, özel olarak ibadet ve merasim yapılan diğer mübarek gün ve geceleri (bu arada Regâib kandilinde olduğumuz için kandilleri) ele almak, incelemek, dindeki yerlerini ortaya koymak istiyoruz.

Din yalnızca kurallardan ibaret değildir; onu yaşayan, hayatına uygulayan insan ferdi ve toplumunun anlayışı, duyguları, âdetleri ve bunların sosyal ve kültürel hayata yansımaları ile din hayatı canlılık ve zenginlik kazanmakta, ancak bu arada bazı bid’atler de oluşmaktadır.

Bid’at, “inanç, ibadet ve kural olarak dinde olmayan bir şeyi uydurmak ve ona yamamak, dinde varmış gibi bilmek, inanmak ve yapmaktır”. Mesela bir kimse, “Berat, Regâib, Kadir… gecelerinde şu kadar namaz kılmak gerekir, bu geceye mahsus şöyle bir ibadet vardır” derse ve bunu yaparsa bid’at gerçekleşmiş olur.

“Bid’atin ne zararı var, yapılan meşru ve faydalı bir şey ise varsın yapılsın!” denemez. Çünkü din, Allah tarafından tamamlanmış, Peygamberimiz tarafından da tam olarak tebliğ edilmiş, insanlara bildirilmiştir. Onda olmayan bir inanç, ibadet veya kuralı ona eklemek dini bozmak ve değiştirmek demektir ve bu caiz olmaz.

Bir Müslüman, yasaklanan yerler ve zamanlar dışında, Allah rızası için istediği kadar namaz kılabilir, oruç tutabilir, zikir yapabilir, sadaka verebilir... Ama bunlardan birini -İslam’da böyle olmadığı halde- “Şu yerde, şu zamanda, şu kadar yapmak farzdır, vaciptir, sünnettir, sevaptır, gereklidir...” diyerek, bilerek, bildirerek yaparsa bid’at işlemiş, dinde olmayanı ona eklemiş olur ve işte bu caiz değildir.

Belli gecelere mahsus nafile/sünnet namazlar var mıdır?

Ramazan'da, yatsıdan sonra kılınan teravih namazı vardır, sünnettir, Peygamberimiz kılmış, ümmeti de bu sünneti devam ettirmiştir. Bunun dışında belli bir geceye mahsus namaz yoktur. Beş vakit farz ve sünnet, bu namazlardan önce ve sonra kılınsın diye Peygamberimiz tarafından kılınmış, tavsiye edilmiş namazların dışında gecenin yarısından sonra kılınan teheccüd namazı vardır; ancak bu namaz belli bir geceye ait değildir. Mescidi selamlama (tahiyyetü’l-mescid) isimli iki rek’atlık bir nafile namaz vardır; belli bir gün veya geceye ait değildir. Şu halde Berat, Regâib, Mi’rac, Kadir gecelerine mahsus belli bir namaz yoktur.

Belli günlere ait oruçlar var mıdır?

Ramazan'da tutulan ve farz olan oruç dışında Peygamberimizin tuttuğu ve tavsiye ettiği başlıca oruçlar şunlardır:

* Ramazan'ı takip eden Şevval ayı içinde altı günlük oruç.

* Zilhicce ayının on gününde tutulan oruç. Hac edenler arafe günü oruç tutmazlar. İki bayram günü ile -Kurban Bayramı’nın, içinde tekbir getirilen- teşrik günleri de oruç tutulmaz.

* Muharrem ayının dokuz, on ve on birinci günlerinde tutulan oruç.

Peygamberimiz Muharrem’in onuncu günü aile reisinin evde ziyafet vermesini de tavsiye etmiştir.

* Şaban ayının çoğunu oruçlu geçirmek. Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep'ten ibaret olan “haram aylarda” çokça oruç tutmak.

* Her pazartesi ve perşembe günleri tutulan oruç.

* Her ayın “ak günler” diye anılan on üç, on dört ve on beşinci günlerinde tutulan oruç.

* Devamlı olarak bir gün tutmayıp bir gün tutulan (gün aşırı tutulan) oruç.

Farz ve vacip namazlar ile yukarıda sıralanan nafile namaz ve oruçlardan başka -belli zaman ve mekânlara bağlanmış, Hz. Peygamber tarafından tavsiye edilmiş ve/veya kılınmış bir oruç ve namaz yoktur.

Türkiye için hangi vizyon
04:001/01/2025, Çarşamba

“Yeni dünya düzeni (düzensizliği mi desek) içinde Türkiye’nin rolü ve etkisi ne olmalıdır?” sorusuna cevabın; siyasi, ideolojik, dinî, sosyal… gruplara göre değişik olacağı kesindir; öyle ki, bir grubun içinde araştırma yapsanız orada bile farklı cevaplar alabilirsiniz.Ben soruyu şöyle anlayıp kendimce cevap yazmayı deneyeceğim:

“Size göre, değişen dünya düzeninde Türkiye’nin rolü ve etkisi ne olmalıdır?”

Türkiye’nin bir rol üstlenebilmesi için siyasi, demokratik, antidemokratik yönetim kadrolarına göre değişmeyen bir vizyonunun olması gerekir; böyle bir ortak vizyon ne yazık ki yoktur.

Niçin yoktur?

Çünkü Osmanlı’nın yıkılışından beri -hatta yıkılış başladığından beri- Türkiye’yi yönetenler, düşünürler, yol haritası çizenler, okur yazarlar ve halk ikiye ayrıldı; bunların bir kısmı Türkiye’yi yalnızca maddi kalkınma bakımından değil, kültür ve medeniyet olarak da Batılılaştırmayı vizyon olarak benimsediler. Âkif bunları şöyle tasvir ediyor:

Mütefekkir geçinenler ne diyor sizde bakın:

“Medeniyyette teâlîsi umûmen Şark’ın,

Yalınız bir yolu ta’kîb ederek kàbildir;

Başka yollarda selâmet gözeten gâfildir.

Bakarak hangi zeminden yürümüş Avrupalı,

Aynı izden sağa, yâhud sola hiç sapmamalı.

Garb’ın efkârını mâl etmeli Şark’ın beyni;

Duygular çıkmalı hep aynı kalıptan; ya’ni:

İçtimâî, edebî, hâsılı her mes’elede,

Garb’ı taklit edemezsek, ne desek beyhûde.

Bir de din kaydını kaldırmalı, zîrâ o belâ,

Bütün esbâb-ı terakkîmize engel hâlâ!

Bir kısmı da “Bilim ve teknolojiyi alalım, ama din, kültür ve medeniyetimiz bize kalsın, pergelin bir ayağı sabit olarak çağdaşlaşalım” diyorlardı. Yine Âkif’imiz bunları da şöyle ifade ediyor:

Bir kanâat verecekmiş bana dünyâda meğer.

O kanâat da şudur: Sırr-ı terakkînizi siz,

Başka yerlerde taharîye heveslenmeyiniz.

Onu kendinde bulur yükselecek bir millet;

Çünkü her noktada taklîd ile sökmez hareket.

Alınız ilmini Garb’ın, alınız san’atini;

Veriniz hem de mesâînize son sür’atini.

Çünkü kabil değil artık yaşamak bunlarsız;

Çünkü milliyyeti yok san’atın, ilmin; yalnız,

İyi hâtırda tutun ettiğim ihtârı demin:

Bütün edvâr-ı terakkîyi yarıp geçmek için,

Kendi “mâhiyyet-i rûhiyye”niz olsun kılavuz.

Çünkü beyhûdedir ümmîd-i selâmet onsuz.

Âkif, “Çünkü milliyyeti yok san’atın, ilmin”, “mâhiyyet-i rûhiyye’niz olsun kılavuz” diyordu ama bazı düşünürlerimiz de “san’atın ve ilmin de milliyeti vardır, onları alan milliyetini de alır, bu durumda kendi rûhî mahiyeti (dini, medeniyeti, kültürü) ona kılavuz edemez” diyorlardı.

İşte bu ayrılık bugün de devam ediyor.

Bize kalsa Türkiye, öz değerlerinden (din, kültür ve medeniyetinden) asla vazgeçmeden, onlara zarar verecek bir yola girmeden maddi alanda güçlenmeli, son yıllarda aldığı mesafeyi büyütmeli, düşmanı caydıracak savunma gücünü kâmil manada elde etmeli, ne yapacağını bilmez olmuş ümmet parçalarını hikmetli bir siyasetle ve tedricen birleştirmeli, maddi hazzın ve zenginliğin delisi olmuş dünya insanlarına İslâm’ın sunduğu “bir başka düzen, bir başka haz, bir başka hayat tarzını” daha ziyade kendisi örnek olarak sunmalıdır.

. .
.
.

Bugün 437 ziyaretçi (916 klik) kişi burdaydı!

Bu web sitesi ücretsiz olarak Bedava-Sitem.com ile oluşturulmuştur. Siz de kendi web sitenizi kurmak ister misiniz?

Ücretsiz kaydol